Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk Прва светска војна 0 2082 5626405 5610619 2026-09-10T18:19:44Z Sarahthepooh 136597 Исправена печатна грешка 5626405 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict |conflict = Прва светска војна |image = [[Податотека:WWImontage.jpg|220п]] |partof = |date = 28 јули 1914 – 11 ноември 1918<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=7|day1=28|year1=1914|month2=11|day2=11|year2=1918}}) |place = [[Европа]], [[Африка]] и [[Среден Исток]] (кратко во [[Кина]] и на [[Тихоокеански острови|Тихоокеанските острови]]) |casus = [[Сараевски атентат|Атентатот на престолонаследникот принцот Франц Фердинанд]] (28 јуни) по која следи објавување на војна на Србија од страна на Австрија (28 јули) и Руска мобилизација против Австроунгарија (29 јули). |result = Победа на [[Антанта]]та. Крај на [[Германско Царство|Германското Царство]], [[Руска Империја|Руската Империја]], [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] и [[Австроунгарија]]. Создавање на нови држави во [[Источна Европа|Источна]] и [[Средна Европа]]. |combatant1 = [[Сојузници во Првата светска војна|'''Сојузнички сили''']]:<br />[[Податотека:Flag of Russia (bordered).svg|20px]] [[Руска Империја]]<br />[[Податотека:Flag of France.svg|20px|border]] [[Трета Француска Република|Франција]]<br />[[Податотека: Flag of the United Kingdom.svg|20px|border]] [[Британска Империја]]<br />[[Податотека:State Flag of Serbia (1882-1918).svg|20px|border]] [[Кралство Србија|Србија]]<br />[[Податотека:Flag of Italy (1861-1946).svg|20px|border]] [[Кралство Италија|Италија]]<br /> [[Податотека:US flag 48 stars.svg|20px|border]] [[САД]]<br />[[Сојузници во Првата светска војна|''целосен список...'']] |combatant2 = '''[[Централни сили]]''':<br />[[Податотека:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|20px|border]] [[Австроунгарија]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px|border]] [[Германско Царство]]<br />[[Податотека:Ottoman Flag.svg|20px|border]] [[Отоманско Царство]]<br />[[Податотека:Flag of Bulgaria (1878-1944).svg|20px|border]] [[Царство Бугарија]] |commander1 = [[Податотека:Flag of Russia (bordered).svg|20px]] [[Николај II]]<br />[[Податотека:Flag of Russia (bordered).svg|20px]] [[Алексеј Брусилов]]<br />[[Податотека:Flag of France.svg|20px]] [[Џорџ Клеменс]]<br />[[Податотека:Flag of France.svg|20px]] [[Џозеф Џефри]]<br />[[Податотека:Flag of France.svg|20px]] [[Фердинанд Фох]]<br /> [[Податотека:Flag of France.svg|20px]] [[Роберт Нивел]] <br />[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Херберт Хенри Аскит]]<br />[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Даглас Хаг, 1st Earl Haig|Сер Даглас Хаг]]<br />[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Џон Џеликој, 1st Earl Jellicoe|Сер Џон Џеликој]]<br />[[Податотека:Flag of Italy (1861-1946).svg|20px]] [[Виктор Емануел III од Италија|Виктор Емануел III]]<br /> [[Податотека:Flag of Italy (1861-1946).svg|20px]] [[Лујџи Кадорна]]<br /> [[Податотека:Flag of Italy (1861-1946).svg|20px]] [[Армандо Диаз]]<br />[[Податотека:US flag 48 stars.svg|20px]] [[Вудров Вилсон]]<br />[[Податотека:US flag 48 stars.svg|20px]] [[Џон Першинг]]<br /> |commander2 = [[Податотека:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|20px]] [[Франц Јосиф I]]<br />[[Податотека:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|20px]] [[Конрад фон Хитцендорф]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Вилхелм II (Германија)|Вилхем II]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Ерих фон Фалкенхајн]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Паул фон Хинденбург]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Ранјхард Шир]]<br />[[Податотека:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Ерих Лудендорф]]<br />[[Податотека:Ottoman Flag.svg|20px]] [[Мехмед V]]<br />[[Податотека:Ottoman Flag.svg|20px]] [[Исмаил Енвер]]<br />[[Податотека:Ottoman Flag.svg|20px]] [[Мустафа Кемал Ататурк]]<br />[[Податотека:Flag of Bulgaria (1878-1944).svg|20px]] [[Цар Фердинанд|Фердинанд I]] |casualties1 = '''Убиени:''' <br /> 5,520,000 <br />'''Ранети:''' 12,831,000 <br />'''Исчезнати:''' 4,121,000<ref name=Evans>Evans, David. Teach yourself, the First World War, Hodder Arnold, 2004.p.188</ref><br /> |casualties2 = '''Убиени:''' <br /> 4,386,000 <br />'''Ранети''': 8,388,000 <br />'''Исчезнати:''' 3,629,000<ref name=Evans/><br /> }} {{Боишта во Првата светска војна}} [[Податотека:Bombardirana bitola-I svetska vojna.jpg|thumb|right|300px|Разрушени објекти во [[Битола]] бомбардирани од [[Германско Царство|германски]] авиони во [[1918]] г. за време на Првата светска војна]] '''Прва светска војна''', исто така позната и како '''Големата војна''' и '''Војна на нациите'''<ref>{{наведени вести |date=10 November 1998 |title=The war to end all wars |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/10/98/world_war_i/198172.stm}}</ref> — глобална војна со потекло од [[Европа]] која траела од [[28 јули]] [[1914]] до [[11 ноември]] [[1918]] година. Повеќе од 70 милиони воени лица, вклучувајќи ги и 60 милиони Европејци, биле мобилизирани во една од најголемите војни во историјата{{sfn |Keegan |1998 |p=8}}{{sfn |Bade |Brown |2003 |pp=167–168}}. Повеќе од девет милиони борци и седум милиони цивили загинале како резултат на војната (вклучувајќи ги и жртвите на голем број [[геноцид]]и). Оваа војна била еден од најсмртоносните конфликти во историјата<ref>C. R. M. F. Cruttwell, A History of The Great War 1914–1918, Oxford, 1969, стр. 137-279</ref>, и го отворила патот за големи политички промени, вклучително и револуциите во многу од вклучените земји. Нерешените соперништва што сѐ уште постоеле на крајот од конфликтот придонеле за почетокот на [[Втората светска војна]] само дваесет и една година подоцна{{sfn |Willmott |2003 |p=307}}. Војната ги вовлекла сите светски економски големи сили,{{sfn|Willmott |2003 |pp=10–11}}, собрани во две спротивставени сојузи: [[Сојузници во Првата светска војна|Сојузници]] (врз основа на тројната [[Антанта]] помеѓу [[Руска Империја]], [[Трета Француска Република]] и [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска]]) наспроти [[Централни Сили|Централните сили]] на [[Германско Царство]] и [[Австроунгарија]]. Иако [[Италија]] била членка на Тројната алијанса заедно со Германија и Австроунгарија, таа не им се придружила на Централните сили, бидејќи Австроунгарија презела офанзивата против условите на сојузот<ref name=Willmott15>{{harvnb |Willmott |2003 |p=15}}</ref>. Овие сојузи биле реорганизирани и проширени како што повеќе земји влегле во војната: [[Италија]], [[Јапонија]] и [[САД]] се приклучиле кон сојузниците, додека [[Отоманското Царство]] и [[Царство Бугарија]] се приклучиле кон Централните сили. Како причина за војната бил [[Атентат врз Франц Фердинанд|атентатот]] на надвојводата [[Франц Фердинанд]] од [[Австрија]], наследник на престолот на [[Австроунгарија]], од југословенскиот националист [[Гаврило Принцип]] во [[Сараево]] на [[28 јуни]] [[1914]] година. Ова предизвикало дипломатска криза кога Австроунгарија дала ултиматум за [[Кралство Србија]]<ref name="AJPT2">{{harvnb |Taylor |1998 |pp=80–93}}</ref>{{sfn |Djokić |2003 |p=24}}, по кое заплетканите меѓународни сојузи формирани во текот на претходните децении биле повторно активирани. За неколку недели големите сили веќе биле вклучени во војната, а конфликтот наскоро се проширил низ целиот свет.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 87 - 170.</ref> Русија била првата која на 24 и 25 јули започнала делумна мобилизација на своите армии, а кога на [[28 јули]] Австроунгарија објавила војна против [[Кралство Србија|Србија]], Русија објавила општа мобилизација на [[30 јули]]<ref name=Levy>{{harv|Levy|Vasques|2014|p=250}}</ref>. Германија упатила ултиматум на Русија за демобилизација, и кога тоа било одбиено, таа и објавила војна на Русија на [[1 август]]. Русија го повикала својот сојузник од тројната Антанта, [[Франција]], да отвори втор фронт на запад по отворањето на Источниот фронт. Во текот на четириесет години претходно во [[1870]] година, Француско-пруската војна довела до крај на [[Второ Француско Царство|Второто Француско Царство]] и Франција ги отстапила провинциите [[Елзас-Лотарингија]] на Германија. Поради тој пораз и решеноста да се повлече од Елзас-Лотарингија, Франција ја прифатила молбата на Русија за помош, па Франција започнала со целосна мобилизација на 1 август и на 3 август Германија објавила војна против Франција. Границата меѓу Франција и Германија била силно зацврстена на двете страни, па така, според [[Шлифенов план|Шлифеновиот план]], Германија потоа ја нападнала неутралната [[Белгија]] и [[Луксембург]] пред да се пресели кон Франција од север, предизвукувајќи го Обединетото Кралство да објави војна против Германија на [[4 август]] поради прекршувањето на белгиската неутралност{{sfn |Evans |2004 |p=12}}{{sfn |Martel |2003 |p=xii ff}}. Германскиот марш во [[Париз]] завршил во [[Прва битка кај Марна|Битката кај Марна]], место кое станало познато како Западен фронт каде се водека т.н. [[Верденската битка|битка на исцрпување]], со лансирана линија која се променила малку до [[1917]] година. На Источниот фронт, руската војска водела успешен поход против Австроунгарците, но Германците ја прекинале инвазијата на [[Источна Прусија]] во [[Битка кај Таненберг|битките на Таненберг]] и [[Прва битка кај Мазурските езера|Мазурските езера]]. Во ноември [[1914]] година, Отоманското Царство се приклучило на Централните сили, отворајќи фронтови на [[Кавказ]], [[Месопотамија]] и [[Синај]]. Во [[1915]] година, Италија им се приклучи на Сојузниците и [[Царство Бугарија|Бугарија]] се приклучи на Централните сили; [[Романија]] им се придружи на сојузниците во [[1916]] година, како и во [[САД]] во [[1917]] година. Руската влада се распаднала во март [[1917]] година, а револуцијата во ноември проследена со натамошен воен пораз ги довело Русите да се усогласат со Централните сили преку [[Брест-литовски договор|Договорот од Брест-Литовск]], кој им дал на Германија значајна победа. По неверојатната германска офанзива долж Западниот фронт во пролетта 1918 година, сојузниците се обединиле и спровеле серија успешни акции. На [[4 ноември]] [[1918]] година, Австроунгарија се согласила со примирје, а Германија, која имала проблеми со револуционерите, се согласила на примирје на [[11 ноември]] [[1918]] година, завршувајќи ја војната со победа за сојузниците. == Имиња == Од времето на неговото започнување до почетокот на [[Втората светска војна]], Првата светска војна се нарекувала едноставно Првата светска војна или Големата војна<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Were they always called World War I and World War II?|url=http://www.history.com/news/ask-history/were-they-always-called-world-war-i-and-world-war-ii|work=Ask History|accessdate=24 October 2013}}</ref>{{sfn |Braybon |2004 |p=8}}. Во тоа време, исто така, понекогаш се нарекувала „''Војна до крај на војната''“ или „''војна за крај на сите војни''“ поради нејзината тогашна невидена скала и уништување<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1998/10/98/world_war_i/198172.stm|title=The war to end all wars|publisher=BBC News |date=10 November 1998|accessdate=15 December 2015}}</ref>. Во [[Канада]], списанието на Меклин во октомври [[1914]] година напишало: „Некои војни се именуваат. Ова е Големата војна“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oed.com/view/Entry/81104|title=great, adj., adv., and n.|work=Oxford English Dictionary}}</ref>. Во меѓувоениот период (1918-1939) војната најчесто се нарекувала Светската војна и Големата војна главно од земји на англиско говорно подрачје. Терминот Прва светска војна првпат се користел во септември [[1914]] година од страна на германскиот биолог и филозоф [[Ернст Хекел]], кој тврдел дека „не постои сомнеж дека курсот и карактерот на страшната Европска војна... ќе стане Прва светска војна во целосна смисла на зборот“{{sfn |Shapiro |Epstein |2006 |p=329}}, цитирајќи го извештајот во ''Star Indianapolis'' на [[20 септември]] [[1914]] година. По почетокот на [[Втората светска војна]] во [[1939]] година, терминот Прва светска војна станал стандарден<ref>Margery Fee and Janice McAlpine, ''Guide to Canadian English Usage'' (Oxford UP, 1997) p 210.</ref>. Во воведот на неговата книга, Ватерло во 100 објекти, историчарот Герет Гловер вели: „Оваа воведна изјава ќе предизвика некое збунетост кај многумина кои пораснале со ознаката на Големата војна цврсто применувана во Првата светска војна од 1914 до 1818 година. На секој што живееше пред 1918 година, насловот на Големата војна беше применет на револуционерните и Наполеоновите војни во кои Велика Британија се бореше со Франција речиси континуирано во дваесет и две години од 1793 до 1815 година"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thehistorypress.co.uk/articles/waterloo-the-great-war/|title=Waterloo: The Great War|publisher=The History Press|accessdate=14 October 2017}}</ref>. Во [[1911]] година, историчарот Џон Холанд Роуз објавил книга под наслов ''Вилијам Пит и Големата војна''. == Заднина == === Политички и воени сојузи === [[Податотека:Map Europe alliances 1914-mk.svg|thumb|upright=1.4|right |alt=Map of Europe focusing on Austria-Hungary and marking central location of ethnic groups in it including Slovaks, Czechs, Slovenes, Croats, Serbs, Romanians, Ukrainians, Poles.|Воена коалиција во 1919 година; Тројна Антанта во зелена; Тројната алијанса во кафеава боја. Само тројниот сојуз бил формален сојуз; останатите биле неформални сојузи на поддршка.]] Во текот на [[19 век]], големите европски сили правиле големи напори за да одржат баланс на моќ низ цела [[Европа]], што резултирало со постоење комплексна мрежа на политички и воени сојузи низ целиот континент до [[1900]] година{{sfn |Clark |2014 |pp=121–152}}. Тие започнале во [[1815]] година, со [[Светиот сојуз]] меѓу [[Прусија]], Русија и Австрија. Кога Германија била обединета во [[1871]] година, Прусија станала дел од новата германска нација. Набргу потоа, во октомври [[1873]] година германскиот канцелар [[Ото фон Бизмарк]] преговарал со [[Лига на Трите Императори|Лигата на тројцата императори]] ([[германски јазик|германски]]: ''Dreikaiserbund'') помеѓу монарсите на Австроунгарија, Русија и Германија. Овој договор не успел бидејќи Австроунгарија и Русија не можеле да се согласат околу балканската политика, оставајќи ја Германија и Австроунгарија во сојуз формиран во [[1879]] година, наречен [[Двоен сојуз]]. Ова се сметало како метод за борба против влијанието на Русија на [[Балкан]]от, додека [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] продолжувало да слабее.<ref name=Willmott15/>. Овој сојуз се проширил во [[1882]] година за да ја вклучи [[Италија]], по кое истиот станал познат како Троен сојуз.{{sfn|Keegan |1998 |p=52}}. Бизмарк особено работел да ја одржи Русија на страната на Германија, во обид да избегне двонасочна војна со Франција и Русија. Кога [[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм II]] седнал на престолот како германски цар (Кајзер), Бизмарк бил принуден да се пензионира и неговиот систем на сојузи постепено бил децентриран. На пример, кајзерот во [[1890]] година одбил да го обнови договорот за реосигурување со Русија. Две години подоцна, Француско-руската алијанса била потпишана за да се спротивстави на силите на Тројниот сојуз. Во [[1904]] година, Британија потпишала серија договори со Франција, а во [[1907]] година Британија и Русија ја потпишале англо-руската конвенција. Додека овие договори формално не биле сојузни со Британија или со Франција, тие го направиле британскиот влез во кој било иден конфликт во кој Франција или Русија имале можност, а системот на испреплетени билатерални договори станал познат како [[Тројна Антанта]].<ref name=Willmott15/> [[Податотека:Bundesarchiv DVM 10 Bild-23-61-23, Linienschiff "SMS Rheinland".jpg|thumb|left|{{SMS|Rheinland}}, a {{sclass-|Nassau|battleship|2}}, Germany's first response to British ''Dreadnought''.]] ===Трка околу оружјето=== Германската индустриска и економска моќ во голема мера растела по обединувањето и основањето на царството во [[1871]] година по Француско-пруската војна. Од средината на 1890-тите, владата на Вилхелм II ја искористила оваа основа за да посветува значајни економски ресурси за изградба на ''Kaiserliche Marine'' ([[Царска германска морнарица]]), формирана од адмиралот [[Алфред фон Тирпиц]], во соперништво со Британската Кралска морнарица за поморска светска надмоќ<ref name=willmott21/>. Како резултат на тоа, секоја нација се обидувала да го надмине другиот во главните бродови. Со лансирањето на [[ХМС Дреднот]] во [[1906]] година, [[Британска Империја|Британската Империја]] ја зголемила својата предност над својот германски соперник<ref name=willmott21>{{harvnb |Willmott |2003 |p=21}}</ref>. Трката околу вооружувањето помеѓу Британија и Германија на крајот се проширила и на остатокот од [[Европа]], при што сите големи сили ја посветиле својата индустриска база за производство на опрема и оружје неопходни за паневропски конфликт{{sfn |Prior |1999 |p=18}}. Во периодот помеѓу [[1908]] и [[1913]] година, воените трошења на европските сили се зголемиле за 50%{{sfn|Fromkin |2004 |p=94}}. [[Податотека:1908-10-07 - Moritz Schiller's Delicatessen.jpg|thumb|alt=Photo of large white building with one signs saying "Moritz Schiller" and another in Arabic; in front is a cluster of people looking at poster on the wall.|Граѓаните од Сараево читаат плакат со проглас на припојувањето кон Австрија во 1908 г.]] ===Конфликтите на Балканот=== Австроунгарија ја засилила [[Босанска криза|Босанската криза]] од 1908-1909 со официјално припојување на поранешната отоманска територија на [[Босна и Херцеговина]], која ја окупира од [[1878]] година. Ова го налутило на [[Кралство Србија|Србија]] и нејзиниот покровител, Пан-словенското и православно [[Руско Царство]]. Руското политичко маневрирање во регионот ги дестабилизирале мировните договори кои веќе биле фрактурирани на Балканот, кој бил познат како „[[Балканско буре барут|буре барут во Европа]]“{{sfn |Keegan |1998 |pp=48–49}}. Во [[1912]] и [[1913]] година, [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] се водела меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]]. [[Лондонски договор (1913)|Договорот од Лондон]] дополнително ја намалила територијата на Отоманското Царство, создавајќи независна албанска држава и проширување на територијалните удели на [[Царство Бугарија|Бугарија]], [[Кралство Србија|Србија]], [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]] и [[Кралство Грција|Грција]]. Кога [[Царство Бугарија|Бугарија]] ја нападнала на [[Кралство Србија|Србија]]<ref>Чарлс Џ. Вопицка, Тајне Балкана. Седам година дипломатског службовања у епицентру европске олује, Белград 2009, стр. 55-56.</ref> и [[Кралство Грција|Грција]] на [[16 јуни]] [[1913]] година, таа го загубила поголемиот дел од [[Македонија]] во [[Србија]] и [[Грција]] и [[Јужна Добруџа]] во [[Романија]] во 33-дневната [[Втора балканска војна]], што дополнително го дестабилизирало регионот {{sfn|Willmott |2003 |pp=2–23}}. Големите сили успејале да ги сочуваат овие балкански конфликти, но следниот се проширил низ цела Европа и пошироко. == Вовед== ===Атентатот во Сараево=== {{главна|Атентат врз Франц Фердинанд}} [[Податотека:Ferdinand Behr arrested in Sarajevo 1914.jpg|right |thumb |Оваа слика обично се поврзува со апсењето на [[Гаврило Принцип]], иако некои<ref name="FinestoneMassie">{{Наведена книга|first1=Jeffrey|last1=Finestone|first2=Robert K.|last2=Massie|title=The last courts of Europe|url={{google books|plainurl=y|id=-1cvAAAAMAAJ|page=247}} |year=1981 |publisher=Dent |page=247}}</ref>{{sfn|Smith |2010}} веруваат дека таа го отсликува Фердинанд Бех, случаен минувач]] На [[28 јуни]] [[1914]] година, австрискиот надвојвомец [[Франц Фердинанд]] го посетил градот [[Сараево]]. Група од шест атентатори ([[Цвјетко Поповиќ]], [[Гаврило Принцип]], [[Мухамед Мехмедбашиќ]], [[Недељко Чабриновиќ]], [[Трифко Грабеж|Трифун Грабеж]], [[Васо Чубриловиќ]]) од групата [[Млада Босна]], обезбедени од страна на српската [[Црна рака]], се собрале на улиците каде што поворката на надвојводата требало да помине, со намера да го убијат. Чабриновиќ фрлил граната во автомобилот, но промашил. Некои во близина биле повредени од експлозијата, но конвојот на Фердинанд продолжил. Другите атентатори не успеајале да дејствуваат додека автомобилите возеле покрај нив. За еден час подоцна, кога Фердинанд се вратил од посетата на [[Сараево]] во болница со повредените во обидот за атентат, конвојот погрешно свртел во една улица каде што, случајно, Принцип застанал. Со пиштол, Принц го убил Фердинанд и неговата сопруга Софи. Реакцијата меѓу луѓето во Австрија била блага, речиси рамнодушна. Подоцна историчарот [[Збинек Земан]] напишал: „Настанот скоро не успеа да направи каков било впечаток. Во саботата и неделата (28 и 29 јуни), народот во [[Виена]] слушаше музика и пиеше вино, како ништо да не се случило“<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/this-day-in-history/european-powers-maintain-focus-despite-killings-in-sarajevo|title=European powers maintain focus despite killings in Sarajevo &nbsp;— History.com This Day in History|date=30 June 1914|publisher=History.com|accessdate=26 December 2013}}</ref>{{sfn |Willmott |2003 |p=26}}. Сепак, политичкото влијание на убиството на наследникот на престолот било значајно и опишано како терористички настан од историско значење.<ref name="Christopher Clark 2014">{{cite AV media|title=Month of Madness|first=Christopher|last=Clark|publisher=BBC Radio 4|date=25 June 2014|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b03t7p27}}</ref>. И покрај тоа што тие не биле лично блиски, царот Франц Јосиф бил длабоко шокиран и вознемирени.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 87 - 133</ref> ===Проширување на насилството во Босна и Херцеговина=== [[File:1914-06-29 - Aftermath of attacks against Serbs in Sarajevo.png|thumbnail|Народот на улиците по анти-српските немири во Сараево, 29 јуни 1914 година]] Австроунгарските власти ги охрабриле следните анти-српските немири во [[Сараево]], во кои босанските Хрвати и Бошњаци убиле двајца [[Босански Срби]] и оштетиле бројни во српска сопственост објекти<ref name="DjordjevićSpence1992">{{Наведена книга|first1=Dimitrije|last1=Djordjević|first2=Richard B.|last2=Spence|title=Scholar, patriot, mentor: historical essays in honor of Dimitrije Djordjević|url={{google books|plainurl=y|id=CDJpAAAAMAAJ|page=313}} |year=1992 |publisher=East European Monographs |isbn=978-0-88033-217-0 |page=313 |quote=Following the assassination of Franz Ferdinand in June 1914, Croats and Muslims in Sarajevo joined forces in an anti-Serb pogrom. }}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Reports Service: Southeast Europe series|url={{google books|plainurl=y|id=QGtWAAAAMAAJ}} |accessdate=7 December 2013 |year=1964 |publisher=American Universities Field Staff. |page=44 |quote=...&nbsp;the assassination was followed by officially encouraged anti-Serb riots in Sarajevo&nbsp;...}}</ref>. Насилните дејства врз етничките Срби, исто така, биле организирани во близина на Сараево и други градови под австроунгарската контрола во [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]] и [[Словенија]]. Австроунгарските власти во Босна и Херцеговина во затвор екстрадирале околу 5,500 истакнати Срби, 700 до 2.200 од нив починале во затвор. И уште 460 Срби биле осудени на смрт.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 97.</ref> А претежно бошњачката специјални милиција позната како [[Шуцкори]] го вршела прогонот на Србите<ref name="Kröll2008">{{Наведена книга|first=Herbert|last=Kröll|title=Austrian-Greek encounters over the centuries: history, diplomacy, politics, arts, economics|url={{google books|plainurl=y|id=uJRnAAAAMAAJ}} |accessdate=1 September 2013 |date=28 February 2008 |publisher=Studienverlag |isbn=978-3-7065-4526-6 |page=55 |quote=...&nbsp;arrested and interned some 5.500 prominent Serbs and sentenced to death some 460 persons, a new Schutzkorps, an auxiliary militia, widened the anti-Serb repression.}}</ref>{{sfn |Tomasevich |2001 |p=485}}<ref name="Schindler2007">{{Наведена книга|first=John R.|last=Schindler|title=Unholy Terror: Bosnia, Al-Qa'ida, and the Rise of Global Jihad|url={{google books|plainurl=y|id=c8Xb6x2XYvIC|page=29}} |year=2007 |publisher=Zenith Imprint |isbn=978-1-61673-964-5 |page=29}}</ref>{{sfn|Velikonja |2003 |p=141}}. ===Јулска криза=== {{главна|Јулска криза}} [[Податотека:Austria Hungary ethnic.svg|thumb|left|Ethno-linguistic map of Austria-Hungary, 1910. [[Austro-Hungarian annexation of Bosnia and Herzegovina|Bosnia-Herzegovina was annexed]] in 1908.]] Атентатот довел до еден месец дипломатско маневрирање меѓу [[Австроунгарија]], [[Германија]], [[Русија]], [[Франција]] и [[Велика Британија]], наречена [[Јулска криза]]<ref>Мемоар принца Лихновског с коментаром Алберта Томе, стр. 130-69.</ref>. Верувајќи правилно дека српските функционери (особено офицерите на [[Црна рака]]) биле инволвирани во заговорот за убиство на надвојводата и сакајќи конечно да го прекинат српското мешање во Босна,{{sfn |Stevenson |1996 |p=12}} Австроунгарија до [[23 јули]] й доставила на [[Кралство Србија|Србија]] ултиматум, серија од десет барања што биле направени намерно да бидат неприфатливи,<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 46 - 85.</ref> во обид да предизвикаат војна со Србија{{sfn|Willmott |2003 |p=27}}. [[Кралство Србија|Србија]] на 25-ти започнала општа мобилизација. Србија ги прифатила сите услови за ултиматумот, освен членот 6, во кој се барало австриски делегати да дојдат во Србија со цел да учествуваат во истрагата за атентатот<ref>Fromkin, David; ''Europe's Last Summer: Why the World Went to War in 1914'', Heinemann, 2004; pp 196-97</ref>. По ова, Австрија ги прекинала дипломатските односи со Србија и следниот ден наредила делумна мобилизација. Конечно, на [[28 јули]] [[1914]] година Австроунгарија објавила војна против Србија.<ref>Милорад Екмечић, Дуго кретање између клања и орања, стр. 350.</ref> На [[29 јули]] Русија, за поддршка на Србија, прогласила делумна мобилизација против Австроунгарија<ref name=Levy/>. На 30-ти, Русија наредила генерална мобилизација. Германскиот канцелар [[Теобалд фон Бетман Холвег]] чекал до 31-ви за соодветен одговор, кога Германија прогласила „состојба на опасност од војна“. Кајзерот Вилхелм II го замолил неговиот братучед, царот [[Николај II (Русија)|Николај II]], да ја суспендира руската генерална мобилизација. Кога тој одбил, Германија издала ултиматум со кој барала нејзината мобилизација да биде запрена и да не се поддржува Србија. Друг ултиматум бил испратен во Франција, барајќи од неа да не ја поддржи Русија ако дојде до одбрана на Србија. На [[1 август]], по рускиот одговор, Германија се мобилизирала и објавила војна против Русија. Ова, исто така, довело до општа мобилизација во Австроунгарија на 4 август. Германската влада издала барања до [[Франција]] дека останува неутрална бидејќи мора да одлучи кој план за имплементација ќе го спроведе. Изменетиот германски [[Шлифенов план]] 1, требало да распореди 80% од армијата на запад, а Шлифенов план 2 60% на запад и 40% на исток, бидејќи тоа е максимум што на исток Пруската железничка инфраструктура може да носи. Французите не реагирале, но испратиле мешана порака со наредба на своите војници да се повлечат 10 километри од границата за да избегнат какви било инциденти, а истовремено наредиле и мобилизација на нејзините резерви. Германија одговорила со мобилизирање на сопствените резерви и спроведување на [[Шлифенов план]] 2. На 1 август Вилхелм му наредил на генералот [[Хелмут фон Молтке Помладиот]] да маршира со целата војска на исток, откако бил погрешно информиран дека [[Британци]]те ќе останат неутрални сè додека Франција не биде нападната. Генералот го убедил Кајзерот дека импровизирањето на преместувањето на еден милион луѓе е незамисливо и дека овозможувањето Французите да ги нападнат Германците во задниот дел може да се покаже катастрофално. Сепак, Вилхелм инсистирал на тоа дека германската војска не треба да маршира во [[Луксембург]] додека не добие телеграма испратена од неговиот братучед [[Џорџ V]], кој јасно ставил до знаење дека имало недоразбирање. На крајот Кајзерот му кажал на Молтке: „Сега можете да го направите она што го сакате“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.telegraph.co.uk/history/world-war-one/11002644/First-World-War-centenary-how-events-unfolded-on-August-1-1914.html |title=The Telegraph, ''First World War centenary: how the events of 1 August 1914 unfolded'' |accessdate=2018-02-05 |archive-date=2017-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022082501/http://www.telegraph.co.uk/history/world-war-one/11002644/First-World-War-centenary-how-events-unfolded-on-August-1-1914.html |url-status=dead }}</ref><ref>McMeekin, Sean, July 1914: Countdown to War, Basic Books, 2014, 480 p., {{ISBN|978-0465060740}}, pp. 342,349</ref>. Германија го нападнала [[Луксембург]] на [[2 август]], а на [[3 август]] објавила војна против Франција. На 4 август, откако [[Белгија]] одбила да им дозволи на германските трупи да ги преминат своите граници во Франција, Германија објавила и војна против Белгија{{sfn|Crowe |2001 |p=4–5}}<ref>{{Наведена книга|last=Dell|first=Pamela|title=A World War I Timeline (Smithsonian War Timelines Series)|year=2013|publisher=Capstone|isbn=978-1-4765-4159-4|pages=10–12}}</ref>{{sfn |Willmott |2003 |p=29}}. [[Велика Британија]] објавила војна против Германија во 19:00 UTC на [[4 август]] [[1914]] година, по „незадоволителниот одговор“ на британскиот ултиматум дека Белгија мора да биде неутрална<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwone/mirror01_01.shtml|publisher=BBC|title=Daily Mirror Headlines: The Declaration of War, Published 4 August 1914|accessdate=9 February 2010}}</ref>. ==Напредок на војната== ===Започнување на непријателствата=== ====Збунетост меѓу централните сили==== Стратегијата на Централните сили страдала од недоразбирање.<ref>Теrence Zuber, The Real German War Plan 1904–1914, стр. 174-186.</ref> Германија ветила дека ќе ја поддржи инвазијата на Австроунгарија во [[Кралство Србија|Србија]], но толкувањата за тоа што значело тоа се разликувале.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 101 - 104.</ref> Претходно тестираните планови за распоредување биле заменети рано во [[1914]] година, но тие никогаш не биле тестирани во практика. Австроунгарските водачи верувале дека Германија ќе го покрие северниот дел на земјата против Русија{{sfn |Strachan |2003 |pp=292–296, 343–354}}. Меѓутоа, Германија предвидувала Австроунгарија да ги насочува поголемиот дел од своите војници против Русија, додека Германија се занимавала со Франција. Оваа конфузија ја принудила на австроунгарската армија да ги подели своите сили меѓу руските и српските фронтови. ====Српска кампања==== [[Податотека:FirstSerbianArmedPlane1915.jpg|thumbnail|Српска армија на Блерио X,I 1915]] Австрија ја нападнала и се борела со српската војска во [[Церска битка|Битката кај Цер]] и [[Колубарска битка|Битката кај Колубара]] почнувајќи од 12 август. Во текот на следните две недели, австриските напади биле подложени на големи загуби<ref>Родолф Арчибалд Рајс о злочинима Аустроугаро-Бугаро-Немаца у Србији 1914–1918, стр. 60-61.</ref>, кои ги обележале првите големи сојузни победи на војната и ги намалиле австроунгарските надежи за брза победа.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 140 - 162.</ref> Како резултат на тоа, Австрија морала да ги одржи силните сили на српскиот фронт, ослабувајќи ги своите напори против Русија.{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=172}}. ====Германски сили во Белгија и Франција==== {{главна|Западен фронт (Прва светска војна)}} [[Податотека:German soldiers in a railroad car on the way to the front during early World War I, taken in 1914. Taken from greatwar.nl site.jpg|thumb|left|Германски војници во железнички [[товарен вагон]] на патот кон фронтот во 1914 година. Во почетокот на војната, сите страни очекувале конфликтот да биде краток.]] На почетокот на Првата светска војна, 80% од германската војска била распоредена во седум армии на запад, според планот ''Aufmarsch II West''. Сепак, тие потоа биле назначени за извршување на ''Aufmarsch I West'', исто така познат како [[Шлифенов план]] според кој германските армии ќе маршираат низ северна Белгија и во Франција, во обид да се заобиколи француската армија, а потоа да ја уништи „втората одбранбена област“ на тврдините [[Верден]] и [[Париз]] и реката [[Марна (река)|Марна]]<ref name=AJPT2/>. ''Aufmarsch I West'' бил еден од четирите планови за распоредување на германскиот Генералштаб во [[1914]] година. Секој план фаворизирал одредени операции, но не прецизирал точно како треба да се спроведат овие операции, оставајќи ги командантите да ги носат тие на сопствена иницијатива и со минимален надзор. ''Aufmarsch I West'', наменет за предводнички војни со [[Франција]], беше повлечен откако станало јасно дека е нерелевантно за војните со кои Германија може да очекува да се соочат. И Русија и Велика Британија се очекувало да и помогнат на Франција, и немало можност да бидат достапни и италијански или австроунгарски војници за операции против Франција. Но, и покрај нејзината несоодветност и достапноста на повеќе разумни и одлучувачки опции, таа задржала одредена привлечност поради својата навредлива природа и песимизмот на предвоеното размислување, во кое се очекувало офанзивните операции да бидат краткотрајни и веројатно да бидат одлучувачки. Соодветно на тоа, распоредувањето на ''Aufmarsch II West'' било променето за офанзивата од [[1914]] година, и покрај нејзините нереални цели и недоволните сили што ги поедувала Германија за одлучувачки успех{{sfn |Holmes |2014 |pp=194, 211}}. Молке го зел планот на Шлифен и го променил распоредувањето на силите на Западниот фронт со намалување на десното крило, онаа кое напредувало низ [[Белгија]], од 85 на 70%. На крајот, планот на Шлифен бил толку радикално изменет од Молтке, што тоа тој можел подобро да се нарече како План за Молтке<ref>{{Наведена книга|first=S. L. A.|last=Marshall|authorlink=Samuel Lyman Atwood Marshall|title=The American Heritage History of World War I|year=1964|url=https://archive.org/details/bwb_Y0-BTK-412|publisher=[[American Heritage (magazine)|American Heritage]]|location=New York|pages=[https://archive.org/details/bwb_Y0-BTK-412/page/42 42]–43}}</ref>. Планот се залагал за десната страна на германското напредување да ги заобиколи француските армии концентрирани на француско-германската граница, да ги поразат француските сили поблиску до [[Луксембург]] и [[Белгија]] и да се преселат на југ во [[Париз]]. Првично Германците биле успешни, особено во [[Битка за границите|Битката за границите]] (14-24 август). До [[12 септември]], [[Французи]]те, со помош на Британските експедициски сили (БЕФ), го прекинале германскиот напредок источно од [[Париз]] во [[Прва битка кај Марна|Првата битка кај Марна]] (5-12 септември) и ги турнале германските сили назад за околу 50 километри. Француската офанзива во јужниот дел на Алзас, која започнала на [[20 август]] со [[Битка кај Милуз|Битката кај Милуз]], имала ограничен успех. На исток, Русија извршила инвазија со две армии. Како одговор на тоа, Германија бргу ја преселила својата 8-ма армија на полето од својата претходна улога како резерва за инвазијата на Франција кон [[Источна Прусија]]. Оваа армија, предводена од генералот [[Паул фон Хинденбург]], ја поразила Русија во серија битки колективно познати како [[Битка кај Таненберг|Првата битка кај Таненберг]] (17 август - 2 септември). Додека руската инвазија не успеала, тоа предизвикало пренасочување на германските трупи на исток, дозволувајќи им на сојузничките победи во Првата битка кај Марна. Ова значелодека Германија не успеала да ја постигне својата цел и да избегне долга, двонапредна војна. Сепак, германската армија се борела на добра дефанзивна позиција во Франција и ефикасно ја преполовила понудата на Франција од [[јаглен]]. Исто така, убила или трајно осакатила 230.000 повеќе француски и британски војници отколку што самата загубила. И покрај ова, проблемите со комуникацијата и сомнителните командни одлуки ја чинело Германија шансата за порешителен исход{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |pp=376–8}}. ====Азија и Тихиот Океан==== [[Податотека:Melbourne recruiting WWI.jpg|thumb |[[Воено регрутирање]] во [[Мелбурн]], [[Австралија]], 1914]] [[Нов Зеланд]] ја окупирал [[Германска Самоа]] (подоцна [[Западна Самоа]]) на [[30 август]] [[1914]] година. На [[11 септември]] австралиските морнарички и воени експедициски сили слетале на островот [[Нова Британија]], која била дел од [[Германска Нова Гвинеја]]. На [[28 октомври]], германскиот крстосувач [[СМС Емден]] го потопил рускиот Жемчуг во [[Битка кај Пенанг|Битката кај Пенанг]]. [[Јапонија]] ги зазела германските колонии на [[Микронезија]] и, по опсадата на [[Цингтао]], германското пристаниште на Кингдао на кинескиот полуостров [[Шандунг]]. Бидејќи [[Виена]] одбила да го повлече австроунгарскиот крстосувач СМС Кајзерин Елизабет од Цингтао, Јапонија објавила војна не само за Германија, туку и на Австроунгарија; бродот учествувал во одбраната на Цингтао каде што бил потонат во ноември [[1914]] година<ref>DONKO, Wilhelm M.: "A Brief History of the Austrian Navy" epubli GmbH, Berlin, 2012, page 79</ref>. Во рок од неколку месеци, сојузничките сили ги зазеле сите германски територии во [[Тихиот Океан]] и останале само неколку изолирани напади во Нова Гвинеја{{sfn |Keegan |1998 |pp=224–232}}{{sfn |Falls |1960 |pp=79–80}} ====Африкански кампањи==== [[Податотека:Recruiting for the Holy War near Tiberias 1914.jpg|thumb|Воена регрутација во близина на Тиберија, Отоманско Царство, 1914 година]] Некои од првите судири во војната ги вклучиле британските, француските и германските колонијални сили во [[Африка]]. На 6-7 август, француските и британските трупи извршиле инвазија врз германскиот протекторат [[Тоголанд]] и [[Германски Камерун]]. На [[10 август]], германските сили во Југозападна Африка ја нападнале Јужна Африка; спорадични и жестоки борби продолжиле до крајот на војната. Германските колонијални сили во [[Германска Источна Африка]], предводени од полковник Пол фон Летоу-Ворбек, се бореле против герилските напади за време на Првата светска војна и се предале две недели откако во [[Европа]] започнало да се применува примирјето{{sfn |Farwell |1989 |p=353}}. ====Индиска поддршка за сојузниците==== Германија се обидела да го искористи индискиот [[национализам]] и [[панисламизам]] во своја полза, поттикнувајќи ги востанијата во [[Индија]] и испраќајќи мисија која побарала од [[Авганистан]] да се приклучи на војната кон Централните сили. Сепак, спротивно на британските стравови за бунт во Индија, избувнувањето на војната доживеала невиден излив на лојалност и добра волја кон [[Велика Британија]]{{sfn |Brown |1994 |pp=197–198}}{{sfn |Brown |1994 |pp=201–203}}. Индиските политички водачи од индискиот национален конгрес и други групи биле желни да ги поддржат британските воени напори, бидејќи верувале дека силната поддршка за воените напори ќе ја зголеми причината за индиското домашно владеење. Индиската армија, всушност, била побројна од Британската армија на почетокот на војната; околу 1,3 милиони индиски војници и работници работеле во [[Европа]], [[Африка]] и на Блискиот Исток, додека централната влада и кнежевствените држави испратиле големи резерви на храна, пари и муниција. Вкупно 140.000 мажи служеле на Западниот фронт и речиси 700.000 на Блискиот Исток. За време на Првата светска војна, бројот на жртви на индиски војници изнесуваа 47.746 загинати и 65.126 повредени<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mgtrust.org/ind1.htm|title=Participants from the Indian subcontinent in the First World War|publisher=Memorial Gates Trust|accessdate=12 December 2008|archive-date=2019-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701062212/http://www.mgtrust.org/ind1.htm|url-status=dead}}</ref>. Страдањата предизвикани од војната, како и неуспехот на британската влада да им додели самоуправа на Индија по завршувањето на непријателствата, го разгореле разочарувањето и ја поттикнало кампањата за целосна независност која ќе ја води [[Махатма Ганди]]. ===Западен фронт=== {{главна|Западен фронт (Прва светска војна)}} ===Почеток=== [[Податотека:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|thumb|alt=Mud stained British soldiers at rest |Кралските ирски сили во комуникациски ров, 1916 година]] Воената тактика развиена пред Првата светска војна не успеала да продолжи со напредувањето во технологијата и станала застарена. Овие напредоци овозможиле создавање силни дефанзивни системи, кои застарените воени тактики не можеле да пробијат за поголемиот дел од војната. Бодликавата жица била значителна пречка за масовните пешадиски напредоци, додека [[артилерија]]та, многу повеќе смртоносна отколку во 1870-тите години, заедно со [[митралез]]ите, го направиле преминувањето на отворена земја исклучително тешко.{{sfn |Raudzens |1990 |pp=424}}. Командантите од двете страни не успеале да развијат тактика за кршење на вградени позиции без големи жртви. Меѓутоа, со текот на времето, технологијата започнала да произведува ново оружје, како што е хемиското оружје и тенкот{{sfn |Raudzens |1990 |pp=421–423}}. Веднаш по [[Прва битка кај Марна|Првата битка кај Марна]] (5-12 септември 1914), [[Антанта]]та и германските сили постојано се обидувале да маневрираат на север, во обид да се надминат едни со други: оваа серија маневри станала позната како „[[Трка кон морето]]“. Кога овие неуспешни напори не успееле, спротивните сили наскоро се соочиле со непрекината линија на вградени позиции од Лорен до белгиското крајбрежје.<ref name=AJPT2/>. Велика Британија и Франција се обиделе да ја преземат офанзивата, додека Германија ги бранела окупираните територии. Како резултат на тоа, германските ровови биле многу подобро изградени од оние на нивниот непријател; Англо-француските ровови биле наменети да бидат привремени пред нивните сили да пробијат преку германската одбрана{{sfn |Goodspeed |1985 |p=199 (footnote)}}. Двете страни се обиделе да го скршат ќор-сокакот користејќи научни и технолошки достигнувања. На [[22 април]] [[1915]] година, во Втората битка кај Ипер, Германците (прекршувајќи ја [[Хашка конвенција|Хашката конвенција]]) за првпат користеле хлорен гас на Западниот фронт. Неколку видови на гас наскоро станале широко користени од двете страни, и иако тоа никогаш не се покажало како одлучувачко оружје кое се користи во битки, отровниот гас станал еден од најпознатите стравувања и најдобро запаметените ужаси на војната.<ref>{{Наведена мрежна страница|first=Michael|last=Duffy|url=http://www.firstworldwar.com/weaponry/gas.htm|title=Weapons of War: Poison Gas|publisher=Firstworldwar.com|date=22 August 2009|accessdate=5 July 2012}}</ref>{{sfn |Love |1996}}. Тенковите биле развиени од [[Велика Британија]] и [[Франција]], и на почетокот на Битката кај Флерс-Курселет (дел од [[Битка на Сома|Битката на Сома]]) за првпат биле користени од страна на Британците на [[15 септември]] [[1916]] година, со само делумен успех. Меѓутоа, нивната делотворност ќе расте како што напредувала војната; сојузниците изградиле тенкови во голем број, додека Германците вработиле само неколку од сопствениот дизајн, дополнети со заробени сојузнички тенкови. ====Продолжување на војна со ровот==== [[Податотека:French 87th Regiment Cote 34 Verdun 1916.jpg|thumb|upright|left|Францускиот 87-ти полк во близина на Верден, 1916]] Ниту една од двете страни не можела да донесе пресуден удар во наредните две години. Во текот на [[1915]]-[[1917]] година, [[Британската Империја]] и Франција претрпеле повеќе жртви од Германија, поради стратегиските и тактички ставови избрани од страна на страните. Стратешки, додека Германците само се залагале за една голема офанзива, сојузниците направиле неколку обиди за пробивање на германските линии. Во февруари [[1916]] [[Германци]]те ги [[Верденска битка|нападнале]] француските дефанзивни позиции во [[Верден]]. Траењето до декември 1916 година, битката ги видела првичните германски придобивки, пред француските контра-напади да ги вратат работите до нивната почетна точка. Жртвите биле поголеми за Французите, но Германците исто така имале загуби, со бројки од 700.000{{sfn |Dupuy |1993 |pp=1042}} до 975.000 {{sfn |Grant |2005 |pp=276}} жртви меѓу двете борци. Верден станал симбол на француската определба и самопожртвуваност<ref>{{наведени вести|last=Lichfield|first=John|date=21 February 2006|title=Verdun: myths and memories of the 'lost villages' of France|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/verdun-myths-and-memories-of-the-lost-villages-of-france-467285.html|accessdate=23 July 2013}}</ref>. [[Податотека:King George V and officials inspecting munitions factory in 1917.PNG|thumb|Кралот [[Џорџ V]] (пред лево) и група претставници вршат инспекција на фабрика за британска муниција во 1917 година]] [[Податотека:Canadian tank and soldiers Vimy 1917.jpg|thumb|alt=Files of soldiers with rifles slung follow close behind a tank, there is a dead body in the foreground |Канадски војници напредуваат со тенкови, 1917 година]] [[Битка на Сома|Битката на Сома]] беше англо-француска офанзива од јули до ноември [[1916]] година. Отворањето на оваа офанзива (1 јули 1916 година) покажало дека британската армија го издржила најкрвавиот ден во својата историја, страдајќи 57.470 жртви, вклучително и 19.240 мртви, на првиот ден. Целата офанзива на Сома ја чинело британската армија околу 420.000 жртви. Французите претрпеле уште околу 200.000 жртви, а Германците околу 500.000{{sfn |Harris |2008 |pp=271}}. Долготрајната акција на Верден во текот на [[1916]] година{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=1221}}, во комбинација со крвопролевањето во Сома, ја довело исцрпената француска војска до работ на колапс. Неуспешните обиди за користење на фронтален напад доживеле висока цена и за Британците и за Французите, по неуспехот на скапата Нивелска офанзива во април-мај [[1917]] година. Истовремената британска битка кај Арас била поограничена по обем и поуспешна, иако на крајот имала мала стратешка вредност{{sfn |Keegan |1998 |pp=325–326}}{{sfn |Strachan |2003 |pp=244}}. Помал дел од офанзивата на Арас, окупирањето на Вими Риџ од страна на канадскиот корпус, станало многу значајно за таа земја: идејата дека националниот идентитет на [[Канада]] е роден надвор од битката е мислење што е широко распространето во воените и општи истории на Канада{{sfn |Inglis |1995 |pp=2}}{{sfn |Humphries |2007 |pp=66}}. Последната голема офанзива на овој период бил британскиот напад (со француска поддршка) во [[Битка кај Пашендал|Пашендал]] (јули-ноември 1917). Оваа офанзива се отворила со големо ветување за сојузниците, пред да се изолира во октомвриската кал. Жртвите, иако спорни, биле приближно еднакви, на околу 200.000-400.000 на една страна. Овие години на војување на Запад немало голема размена на територија и, како резултат на тоа, често се сметаат за статични и непроменливи. Меѓутоа, во текот на овој период, британската, француската и германската тактика постојано се развивале за да ги исполнат новите предизвици на бојното поле. ====Поморски битки==== [[Податотека:Hochseeflotte 2.jpg|thumb|''Hochseeflotte'', 1917]] На почетокот на војната, Германското Царство имало крстосувачи расфрлани низ целиот свет, од кои некои подоцна биле искористени за напад на сојузничките трговски превозници. [[Британска Кралска морнарица|Британската кралска морнарица]] систематски ги пристигнала, иако не без непријатност од неможноста да ги заштити сојузничките бродови. На пример, германскиот СМС Емден, стациониран во [[Цингтао]], запленила или уништила 15 трговски бродови. Меѓутоа, поголемиот дел од Германската источноазиска ескадрила - составена од оклопни крстосувачи [[СМС Шарнхорст]] и Gneisenau, лесните крстосувачи [[СМС Нирнберг]] и [[СМС Лајпциг]] и два транспортни брода - немале наредба за рација и наместо тоа започнале со дејствија кога се сретнале со британските воени бродови. Германската флотила и [[СМС Дрезден]] потонале два оклопни [[крузер]]и во [[Битка кај Коронел|Битката кај Коронел]], но практично биле уништени во [[Битка кај Фокландските Острови|Битката кај Фокландските Острови]] во [[декември]] [[1914]] година, со тоа што само СМС Дрезден и неколку помошни бродови успеале да побегнат, но по [[Битка кај Мас и Тиера|Битката кај Мас и Тиера]] тие исто така биле уништени или интернирани{{sfn |Taylor |2007 |pp=39–47}}. Набргу по избувнувањето на непријателствата, [[Велика Британија]] започнала поморска блокада на Германија. Стратегијата се покажала ефикасна, со што ги отсекла виталните воени и цивилни резерви, иако оваа блокада го нарушило прифатеното меѓународно право кодифицирано со неколку меѓународни договори од изминатите два века{{sfn|Keene |2006 |p=5}}. Велика Британија ги минирала меѓународните води за да ги спречи бродовите да влезат во целиот дел на океанот, предизвикувајќи опасност дури и за неутрални бродови{{sfn|Halpern |1995 |p=293}}. Бидејќи имало ограничен одговор на оваа тактика на Британците, Германија очекувала сличен одговор и за нејзината неограничена подморска војна{{sfn|Zieger |2001 |p=50}}. [[Битка кај Јиланд|Битката кај Јиланд]] ([[германски јазик|германски]]: ''Skagerrakschlacht'') била најголемата поморска битка на војната. Таа била единствениот судир на линиски борби за време на војната, и еден од најголемите во историјата. Флотата за високи морски води на Кајзерлих, под команда на вицеадмиралот [[Рајнхард Шер]], војувала со Големата флота на Кралската морнарица, предводена од адмиралот Сер [[Џон Џелико]]. Германците биле надминати од поголемата британска флота, но успеале да избегаат и да предизвикаат поголема штета на британската флота отколку што добиле. Сепак, стратегиски, Британците ја потврдиле својата контрола врз морето, а најголемиот дел од германската површина останала ограничена на пристаништето за време на војнат<ref>{{Наведено списание|author=Jeremy Black|title=Jutland's Place in History |journal=Naval History |date=June 2016 |volume=30 |issue=3 |pages=16–21 }}</ref>. [[Податотека:NationaalArchief uboat155London.jpg|thumb |left |У-155, изложена во близина на [[Тауер Бриџ]] во Лондон, по примирјето во [[1918]] година.]] Германските У-бродови се обиделе да ги намалат снабдувачките линии меѓу [[Северна Америка]] и [[Велика Британија]]<ref name="Sheffield">{{Наведена мрежна страница |last=Sheffield|first=Garry|title=The First Battle of the Atlantic|work=World Wars In Depth|url=http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwone/battle_atlantic_ww1_01.shtml|publisher=BBC|accessdate=11 November 2009}}</ref>. Природата на подморската војна значело дека нападите честопати доаѓаат без предупредување, давајќи им на екипите на трговските бродови малку надеж за опстанок<ref name="Sheffield"/>{{sfn|Gilbert |2004 |p=306}}. [[САД]] започнале протест, а Германија ги променила правилата на ангажирање. По тонењето на патничкиот брод [[РМС Лузитанија]] во [[1915]] година, Германија ветила дека нема да ги насочи патниците, додека Велика Британија ги вооружувала своите трговски бродови, ставајќи ги надвор од заштитата на правила на крстарење, кои барале предупредување и движење на екипажите на место на безбедност (стандард што чамците за спасување не го исполниле){{sfn |von der Porten |1969}}. Конечно, во почетокот на [[1917]] година, Германија усвоила политика на неограничени подводни војни, сфаќајќи дека [[Американци]]те на крајот ќе влезат во војната<ref name="Sheffield"/>{{sfn|Jones |2001 |p=80}}. Германија се обидела да ги уништи сојузничките морски линии пред [[САД]] да пренесат голема армија во странство, но по почетните успеси на крајот не успеале да го сторат тоа. Заканата на У-бродовите се намалила во [[1917]] година, кога трговските бродови почнале да патуваат во конвои, придружувани од уништувачи. Оваа тактика им отежнала на У-бродовите да најдат цели, што значително ги намалило загубите. Конвоите го забавиле протокот на набавките, бидејќи бродовите морале да чекаат додека биле собрани конвои. Решението за одложувањата биле обемна програма за изградба на нови товарни моторни возила. Војниците биле премногу брзи за подморниците и не го поминувале Северниот Атлантик во конвои<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nslegislature.ca/index.php/committees/committee_hansard/C11/va_2006nov09|title=Committee Hansard|date=9 November 2006|author=Nova Scotia House of Assembly Committee on Veterans' Affairs|accessdate=12 March 2013|work=Hansard|archive-date=2011-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123113612/http://nslegislature.ca/index.php/committees/committee_hansard/C11/va_2006nov09|url-status=dead}}</ref>. У-бродовите потонале повеќе од 5.000 сојузнички бродови, на цена од 199 подморници.<ref>{{Наведена книга |first1=Roger|last1=Chickering|first2=Stig|last2=Förster|first3=Bernd|last3=Greiner|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.|year=2005|url={{google books|plainurl=y|id=evVPoSwqrG4C|page=73}} |title=A world at total war: global conflict and the politics of destruction, 1937–1945 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-83432-5 }}</ref>. Првата светска војна, исто така, ја видела и првата употреба на носачи на авиони во борба, со ''[[HMS Furious]]'' со лансирањето на [[Сопвит камел]] во јули 1918 година<ref name="price1980">{{harvnb |Price |1980}}</ref>. ===Јужни фронтови=== ====Војни на Балканот==== {{главна|Балканско боиште}} [[Податотека: Austrians executing Serbs 1917.JPG| thumb| лево|[[Кралство Србија]] за време на војната загубило околу 850.000 луѓе, една четвртина од нејзиното население<ref>"[https://archive.org/stream/PAM550-99/PAM550-99_djvu.txt The Balkan Wars and World War I]". p. 28. ''[[Library of Congress Country Studies]]''.</ref>]] Соочени со [[Русија]], [[Австроунгарија]] можела да поштеди само една третина од својата армија за да ја нападне [[Кралство Србија|Србија]]. По тешкотиите со кои се соочила, Австријците кратко го окупирале српскиот главен град [[Белград]]. Српскиот контра-напад во Битката кај Колубара успеал да ги истера од земјата до крајот на [[1914]] година. Во првите десет месеци од [[1915]] година, Австроунгарија ги користела повеќето од своите воени резерви за борба против [[Италија]]. Меѓутоа, германските и австроунгарските дипломати постигнале ја убедиле [[Царство Бугарија|Бугарија]] да се приклучи на нападот врз [[Кралство Србија|Србија]]<ref name="TuckerRoberts2005">{{Наведена книга|first1=Spencer|last1=Tucker|first2=Priscilla Mary|last2=Roberts|title=World War One|url={{google books|plainurl=y|id=2YqjfHLyyj8C|page=241}} |date=1 January 2005 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-85109-420-2 |pages=241–}}</ref>. Австроунгарските провинции Словенија, Хрватска и Босна ги обезбедиле војниците за Австроунгарија, во борбата со [[Кралство Србија|Србија]], Русија и Италија. [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]] во војната се здружила со [[Кралство Србија|Србија]] {{sfn |Neiberg |2005 |pp=54–55}} [[Податотека:Bulgaria southern front.jpg|thumb|Бугарски војници во ров, подготвувајќи се за борба против дојден авион.]] [[Податотека:Flüchtlingstransport Leibnitz - k.k. Innenministerium - 1914.jpg|thumb|Бегалски превоз од Србија во Лејбниц, Штаерска, 1914 година]]. [[Царство Бугарија|Бугарија]] објавила војна на [[Кралство Србија|Србија]] на [[12 октомври]] и се приклучила на нападот на австроунгарската војска која имала 250.000 војници под раководство на [[Аугуст фон Макензен]]. Србија била освоена за малку повеќе од еден месец, додека Централните сили, сега вклучувајќи ја и [[Царство Бугарија|Бугарија]], испратиле вкупно 600.000 војници. Српската армија, која се борела на два фронта и се соочувала со одреден пораз, се повлекла во [[Северна Албанија]]. Србите претрпеле пораз во [[Косовска битка (1915)|Битката за Косово]]. [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]] го покрила српското повлекување кон јадранскиот брег во [[Битка кај Мојковац|Битката кај Мојковац]] во 6-7 јануари 1916 година, но на крајот Австријците ја освоиле [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. Преживеаните српски војници биле евакуирани со брод во Грција.{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |pp=1075–6}}. По освојувањето, Србија била поделена помеѓу Австроунгарија и Бугарија{{sfn|DiNardo|2015|p=102}}. Кон крајот на [[1915]] година, француско-британските сили слетале во [[Солун]] во [[Кралство Грција|Грција]], да понудат помош и да извршат притисок врз грчката влада да објави војна против Централните сили. Сепак, про-германскиот крал [[Константин I (крал на Грција)|Константин I]] ја отфрлил про-сојузничката влада на [[Елефтериос Венизелос]] пред пристигнувањето на сојузничките експедициони сили.{{sfn |Neiberg |2005 |pp=108–10}}. Притисокот помеѓу кралот на Грција и сојузниците продолжил да се акумулира со [[Национална шизма|Националната шизма]], која делотворно ја поделила [[Кралство Грција|Грција]] меѓу регионите што биле лојални на кралот и новата привремена влада на Венизелос во [[Солун]]. По интензивните преговори и вооружената конфронтација во [[Атина]] меѓу сојузничките и ројалистичките сили (инцидент познат како [[Ноемвријана]]), кралот на Грција поднел оставка и неговиот втор син [[Александар (крал на Грција)|Александар]] го зазел неговото место, по кое Грција официјално се приклучила во војната на страната на сојузниците. На почетокот, [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]] бил претежно статичен. Француските и српските сили заземале ограничени подрачја во [[Македонија]] со повторно враќање на Битола на [[19 ноември]] [[1916]] година по скапата офанзива на Битола, што довело до стабилизирање на фронтот.<ref>{{Наведена книга|last=Hall|first=Richard|title=Balkan Breakthrough: The Battle of Dobro Pole 1918|year=2010|publisher=Indiana University Press|location=|page=11|isbn=978-0-253-35452-5}}</ref> Српските и француските војници конечно се пробиле во септември [[1918]] година, откако повеќето германски и австроунгарски војници биле повлечени. Бугарите биле поразени во [[Битка кај Добро Поле|Битката кај Добро Поле]]<ref>Александар Стојчев, Македонија и Македонците во Прва светска војна, Воен музеј во состав на Министерство за одбрана на Република Македонија, Скопје, 2017, стр. 95 - 100.</ref> и до [[25 септември]] [[1918]] година британските и француските војници ја преминале границата во [[Царство Бугарија|Бугарија]] по кое се распаднала бугарската армија. [[Царство Бугарија|Бугарија]] капитулирала четири дена подоцна, на [[29 септември]] [[1918]] година{{sfn |Tucker |Wood |Murphy |1999 |p=150-152}}. Германската висока команда одговорила со испраќање војници да ја задржат линијата, но овие сили биле премногу слаби за повторно воспоставување на фронтот<ref name=militera>{{Наведена мрежна страница|url=http://militera.lib.ru/h/korsun_ng4/06.html|title=The Balkan Front of the World War|language=ru|first=N.|last=Korsun|publisher=militera.lib.ru|accessdate=27 September 2010}}</ref>. Исчезнувањето на Македонскиот фронт значело дека патот кон [[Будимпешта]] и [[Виена]] сега е отворен за сојузничките сили. Хинденбург и Лудендорф заклучиле дека стратешките и оперативните рамнотежи сега се префрлиле главно против Централните сили и, еден ден по колапсот на Бугарија, инсистирале на непосредно мирно решавање на конфликтот{{sfn|Doughty |2005 |p=491}}. ====Отоманско Царство==== {{главна|Отоманското Царство во Првата светска војна|Кавкаски поход|Галиполска операција|Персиски поход|Месопотамски поход|Синајски и палестински поход|Арапско востание}} [[Податотека:Scene just before the evacuation at Anzac. Australian troops charging near a Turkish trench. When they got there the... - NARA - 533108.tif|left|thumb |Австралиски трупи во близина на турскиот ровот за време на [[Галиполска операција|Галиполеската кампања]]]] Уште на [[28 јули]] [[1914]] година откако [[Австроунгарија]] објавила војна на [[Кралство Србија|Србија]], младотурската влада понудила на Германија таен договор наменет главно против Русија и територијални придобивки во [[Кавказ]], северозападен Иран и територии околу [[Касписко езеро]]. По започнувањето на преговорите [[Османлии]]те ги поставиле и следните барања: [[Западна Тракија]] која била дел од [[Бугарија]], островите кои [[Кралство Грција|Грција]] ги зазела по крајот на Балканските војни заедно со островот [[Родос]] и [[Додеканези]]те кои биле окупирани од [[Италија]] од [[1912]] година по [[Османлиско-италијанска војна|меѓусебната војна]] за [[Либија]]. На [[1 август]] [[1914]] година таа објавила војна на [[Русија]]. Германско-турскиот сојуз станал неизбежен. На [[2 август]] [[1914]] година во [[Истанбул]] тој станал факт. На [[6 август]] германските воени бродови Гобен и Бреслау се наоѓале во [[Средоземно Море]] и многу лесно ги обиколиле англиските флоти и се насочиле кон [[Дарданели]]те. На [[8 август]] турската влада официјално изјавила дека Дарданелите се затворени за германски воени бродови, но на [[10 август]] Гобен и Бреслау влегле во Дарданелите без отпор од турска страна. [[Антанта]]та остро го критикувала ова прекршување на статусот на Дарданелите. Во средината на септември Германија претрпела пораз кај [[Марна (река)|реката Марна]] и се соочила со слабост да води војна на два фронта. Германската влада инсистирала од Високата порта да се вклучи во војната. Турската влада најавила дека не се вклучува бидејќи нема доволно финансиски средства. Во одговор на тоа, [[Германци]]те доделиле заем од 100.000 000 франци. Кога на [[26 октомври]] во [[Истанбул]] бил добиен првиот аванс од новиот заем [[Енвер Паша]] како командант на турската армија дал согласност на адмирал Сушон да ја пренесе од [[Босфор]]от во [[Црно Море]] турската флота. Следниот ден двата воени бродови отвориле оган против руските воени бродови. Турската флота ги нападнала руските пристаништа во [[Одеса]], [[Севастопол]], [[Новоросијск]]. На [[2 ноември]] [[1914]] година [[Санкт Петербург]] објавил војна на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]], а на [[5 ноември]] истото го сториле [[Англија]] и [[Франција]]. Официјално на [[11 ноември]] преку султански ферман империјата се вклучила во војната. [[Податотека:Sultan Mehmed V of Turkey greeting Kaiser Wilhelm II on his arrival at Constantinople.jpg|thumb|[[Мехмед V]] со [[Вилхелм II (Германија)|Вилхем II]] во Цариград]] Османлиите прогласиле [[џихад]] (света војна) по кое започнала [[Кавкаски поход|Кавкаската кампања]]. Во истиот период започнала и војна во [[Месопотамски поход|Месопотамија]] и [[Персиски поход|Персија]] главно поради окупирање на големите нафтени деривати со кои располагал реонот. Османлиите започнале подготовка за окупација на [[Суецки Канал|Суецкиот Канал]] во почетокот на [[1915]] година за да го пресечат патот меѓу [[Средоземје]]то и [[Индија]]. На почетокот на војната вооружените сили на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] броеле околу 500.000 луѓе. На [[10 ноември]] [[1914]] година започнале борбите на Кавкаскиот фронт. Првично Османлиите ги одбиле руските сили кон Карс и навлегле во Батумската област. По катастрофалниот [[Битка кај Сарикамиш|пораз кај Сарикамиш]] во крајот на декемрви Османлиите изгубиле 70.000 војници, а руските војници охрабрени од успехот преминале во офанзива. Во [[1915]] година, по победата на Русите во Кавказ, тие продолжиле со својот напредок кон [[Источна Анадолија]] со помош на ерменските волонтерски единици од регионот на [[Кавказ]], како и со помош на Османлиските Ерменци. Во крајна сметка, ова завршило со масовна евакуација и убиството на неколку стотици илјади или преку милион [[Ерменци]] од страна на младотурскиот режим. Овој настан во историјата е познат како [[Ерменски геноцид]], а освен Ерменскиот, се случил и [[Асирски геноцид|Асирскиот]] и [[Геноцид на понтиските Грци|Грчкиот геноцид]]<ref>{{Наведена книга |editor-last1=Gettleman |editor-first1=Marvin |editor-last2=Schaar |editor-first2=Stuart|title=The Middle East and Islamic world reader|date=2003|publisher=Grove Press|location=New York|isbn=0-8021-3936-1|pages=119–120|edition=4 pr.|url={{google books|plainurl=y|id=srLGT3dwTogC}}}}</ref><ref>{{Наведена книга|last1=January|first1=Brendan|title=Genocide : modern crimes against humanity|date=2007|publisher=Twenty-First Century Books|location=Minneapolis, Minn.|isbn=978-0-7613-3421-7|page=14|url={{google books|plainurl=y|id=IoPMDp2WA6cC}}}}</ref><ref name=lieberman>{{Наведена книга|last1=Lieberman|first1=Benjamin|title=The Holocaust and Genocides in Europe.|date=2013|publisher=Continuum Publishing Corporation|location=New York|isbn=978-1-4411-9478-7|pages=80–1|url={{google books|plainurl=y|id=ySFMAQAAQBAJ}}}}</ref>. Успешен фронт за Турците станала [[Галиполска операција|Галиполската операција]]. Во есента на [[1917]] година речиси цела [[Месопотамија]] била во рацете на Британците. Во текот на истиот период, во Русија се случила [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]] и [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]] по кое [[Турци]]те уапеале да си ги вратат изгубените територии. По излегувањето на Русија од војната бил ликвидиран Кавкаскиот фронт. [[Младотурци]]те наместо своето внимание да го насочат кон борбите со Британија и Франција, тие продолжиле кон Кавказ. На тој начин војските на [[Антанта]]та во текот на ноември-декември 1917 година ги зазеле големите градови [[Газа]], [[Јафа]] и [[Ерусалим]]. Во април и мај [[1918]] биле заземани градовите [[Карс]], [[Батум]] и [[Александропол]]. Максимална точка во турската офанзива било заземањето на [[Баку]] во септември истата година. Во [[1918]] година кога било очигледно дека Централните сили ја губат војната Англичаните ги уништиле Четвртата, Седмата и Осмата турска армија. На крајот на октомври тие целосно ја окупирале Палестина<ref>{{Наведена книга|first1=John|last1=Crawford|first2=Ian|last2=McGibbon|title=New Zealand's Great War: New Zealand, the Allies and the First World War|url={{google books|plainurl=y|id=mtEEuD_-2SMC|page=219}} |year=2007 |publisher=Exisle Publishing |pages=219–20}}</ref>, Јордан, Сирија и Ирак со исклучок на [[Мосул]]. Османлиското Царство официјално капитулирало. Вкупно сојузничките жртви на османлиските фронтови имале 650.000 војници. Вкупните османлиски жртви изнесуват 725.000 (325.000 мртви и 400.000 ранети)<ref name="Brief Ottoman History">{{Наведена книга |last=Hanioglu|first=M. Sukru|title=A Brief History of the Late Ottoman Empire|url=https://archive.org/details/briefhistoryofla0000hani|publisher=Princeton University Press|year=2010|pages=[https://archive.org/details/briefhistoryofla0000hani/page/180 180]–181|isbn=978-0-691-13452-9}}</ref>. ====Италијанско учество==== {{главна|Италијански фронт}} [[Податотека:Interventisti Bologna 1914.jpg|thumb|right|220px|Про-воена демонстрација во Болоња, 1914.]] Италија била во сојуз со Германското и Австроунгарското Царство од [[1882]] година како дел од Тројната алијанса. Меѓутоа, нацијата имала свои замислени територии на австриска територија во [[Трентино]], Австриското приморје, Фиум ([[Риека]]) и [[Далмација]]. [[Рим]] имал таен пакт со Франција, ефикасно поништувајќи ја својата улога во Тројната алијанса.<ref>{{Наведена книга|first=Hall|last=Gardner|title=The Failure to Prevent World War I: The Unexpected Armageddon|url={{google books|plainurl=y|id=631TBgAAQBAJ|page=120}} |year=2015 |publisher=Ashgate |page=120}}</ref>. На почетокот на непријателствата, Италија одбила да даде војници, тврдејќи дека Тројниот сојуз е одбранбен и дека Австроунгарија е агресор. Австроунгарската влада започнала преговори за да обезбеди италијанска неутралност, нудејќи ја француската колонија Тунис за возврат. Сојузниците направиле контра понуда во која Италија ќе го добие [[Јужен Тирол]], австриското крајбрежје и територија на далматинскиот брег по поразот на [[Австроунгарија]]. Ова било формализирано со Договорот од Лондон. Понатаму охрабрена од сојузничката инвазија на Турција во април 1915 година, Италија се приклучила на Тројната Антанта и објавила војна на Австроунгарија на [[23 мај]]. Петнаесет месеци подоцна, Италија објавила војна против Германија<ref>{{Наведена книга|first=Thomas Nelson|last=Page|title=Italy and the world war|url={{google books|plainurl=y|id=nQgyAQAAIAAJ|page=142}} |year=1920 |publisher=Scribners |pages=142–208}}</ref> [[Податотека:Austro-Hungarian mountain corps.jpg|thumb|left|Австроунгарски војници, Тирол.]] Италијанците имале бројна супериорност, но оваа предност била изгубена не само поради тешкиот терен во кој се водеа борбите, туку и поради користените стратегии и тактики.<ref>Marshall|page=108</ref>. Маршал Лујџи Кадорна, верен поборник на фронталниот напад, имал соништа да се пробие на словенечкото плато, да ја преземе [[Љубљана]] и да се закани на [[Виена]]. На фронтот во Трентино, Австроунгарците го искористиле планинскиот терен, кој го фаворизирал бранителот. По првичното стратешко повлекување, фронтот останал во голема мерка непроменет. Австроунгарците спровеле противнапад кон [[Верона]] и [[Падова]], во пролетта 1916 година (Штрафекседиција), но имале мал напредок<ref>{{Наведена книга|first=Mark|last=Thompson|title=The White War: Life and Death on the Italian Front, 1915–1919|publisher=London: Faber and Faber|page=163}}</ref>. Почнувајќи од [[1915]] година, Италијанците под водство на Кадорна спровеле единаесет офанзиви на фронтот [[Битки кај Изонцо|Изонцо]] по реката [[Соча|Изонцо]], североисточно од [[Трст]]. Сите единаесет навреди биле одбиени од страна на Австроунгарците, кои се наоѓале на повисокиот терен. Во летото [[1916]] година, по [[Битка кај Добердо|Битката кај Добердо]], [[Италијанци]]те го зазеле градот [[Гориција]]. По оваа мала победа, фронтот останал статичен повеќе од една година, и покрај неколку италијански офанзиви, центрирани на Бањашице и Карстното плато источно од Гориција. [[Податотека:Kämpfe auf dem Doberdo.JPG|thumb |Слика од [[Битка кај Добердо|Битката кај Добердо]] во август 1916 година помеѓу италијанската и австроунгарската војска]] Централните сили започнале напад на офанзива на [[26 октомври]] [[1917]] година, предводена од [[Германци]]те. Тие постигнале победа во [[Битка кај Капорето|Капорето]]. Италијанската армија се повлекла на повеќе од 100 километри за да се реорганизира, стабилизирајќи го фронтот на реката [[Пијава]]. Бидејќи италијанската армија претрпела големи загуби во Битката кај Капорето, италијанската влада ги повикала да се оружат итн. '99 момчиња ('''Ragazzi del '99'''), односно сите мажи родени 1899 и претходн. Во [[1918]] година, Австроунгарците не успеале да се пробијат во низа [[Битка кај Пијава|битки кај Пијава]] и конечно биле решително поразени во [[Битка код Виторио Венето|Битката кај Виторио Венето]] во октомври истата година. На [[1 ноември]], италијанската морнарица уништила голем дел од австроунгарската флота стационирана во [[Пула]], спречувајќи ја да се предаде на новата држава на Словенците, Хрватите и Србите. На [[3 ноември]], Италијанците го нападнале [[Трст]] од морето. Истиот ден, било потпишано примирјето на Вила Џусти. До средината на ноември 1918 година, италијанската војска го окупирала целиот поранешен австриски приморски реон и ја презела контролата над делот од [[Далмација]], за кој во [[Лондон]] бил загарантиран за Италија<ref>Giuseppe Praga, Franco Luxardo. ''History of Dalmatia''. Giardini, 1993. Pp. 281.</ref>. До крајот на непријателствата во ноември [[1918]] година<ref name="Paul O 2005. Pp. 17">Paul O'Brien. ''Mussolini in the First World War: the Journalist, the Soldier, the Fascist''. Oxford, England, UK; New York, New York, USA: Berg, 2005. Pp. 17.</ref>, адмиралот [[Енрико Мило]] се прогласил за гувернер на Италија во Далмација<ref name="Paul O 2005. Pp. 17"/>. Австроунгарија се предала на [[11 ноември]] [[1918]] година{{sfn |Hickey |2003 |pp=60–65}}{{sfn |Tucker |2005 |pp=585–9}}. ====Романско учество==== {{главна|Романија во Првата светска војна}} [[Податотека:Marshal Joffre inspecting Romanian troops during WWI.jpg|thumb|left|Маршалот Жозеф Жофер ги проверува романските трупи, 1916 година]] [[Романија]] била во сојуз со Централните сили од [[1882]] година. Меѓутоа, кога започнала војната, таа ја прогласила својата неутралност, тврдејќи дека поради тоа што Австроунгарија самата објавила војна против [[Србија]], Романија немала никаква обврска да се приклучи на војната. Кога властите на [[Антанта]]та ја ветиле [[Трансилванија]] и [[Банат]], големи територии на источна Унгарија, во замена за објавувањето на војната во Романија на Централните сили, романската влада се откажала од својата неутралност. На [[27 август]] [[1916]] година, романската армија започнала напади врз Австроунгарија, со ограничена поддршка од [[Русија]]. Романската офанзива првично била успешна, против австроунгарските трупи во [[Трансилванија]], но противнападт од страна на силите на Централните сили ги приморало да се вратат назад<ref>Michael B. Barrett, ''Prelude to Blitzkrieg: The 1916 Austro-German Campaign in Romania'' (2013)</ref>. Како резултат на [[Битка кај Букурешт|Битката кај Букурешт]], Централните сили го окупирале [[Букурешт]] на [[6 декември]] [[1916]] година. Борбата во [[Молдавија]] продолжила во [[1917]] година, што резултирала со скап ќор-сокак за Централните сили<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldwar2.ro/primulrazboi/?language=en&article=116|title=The Battle of Marasti (July 1917)|publisher=WorldWar2.ro|date=22 July 1917|accessdate=8 May 2011}}</ref><ref>Cyril Falls, ''The Great War'', p. 285</ref>. Руското повлекување од војната кон крајот на [[1917]] година како резултат на [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]] значело дека Романија била принудена да потпише примирје со Централните сили на [[9 декември]] [[1917]] година. Во јануари [[1918]] година, романските сили воспоставиле контрола врз [[Бесарабија]], додека Руската армија ја напуштила провинцијата. Иако договорот бил потпишан од страна на романската и болшевичката руска влада по разговорите помеѓу 5 и 9 март 1918 година за повлекување на романските сили од Бесарабија во рок од два месеци, на [[27 март]] [[1918]] година Романија ја анкетирала [[Бесарабија]] како нејзина територија, формално врз основа на усвоената резолуција од страна на локалното собрание на таа територија по нејзиното обединување со Романија<ref>Clark, Charles Upson (1927). Bessarabia. New York City: Dodd, Mead.</ref>. [[Податотека:Romanian troops at Marasesti in 1917.jpg|thumb|Романски војници за време на Битката кај Марашешти , 1917]] Романија официјално постигнала мир со Централните сили со потпишување на [[Букурешки договор (1918)|Договорот од Букурешт]] на [[7 мај]] [[1918]] година. Според тој договор, Романија била обврзана да стави крај на војната со Централните сили и да направи мали територијални отстапки кон Австроунгарија, отстапувајќи контрола врз некои територии во [[Карпати]]те и да им додели отстапки за нафта до Германија. Во замена, Централните сили го признале суверенитетот на Романија над Бесарабија. Договорот бил отфрлен во октомври 1918 година од страна на владата на [[Александру Маргиломан]], а Романија номинално повторно влегла во војната на [[10 ноември]] [[1918]] година. Следниот ден, Букурешкиот договор бил поништен според условите на примирјето на Компиен<ref>{{Наведена книга |last=Béla|first=Köpeczi|title=Erdély története|publisher=Akadémiai Kiadó|url=http://mek.oszk.hu/02100/02109/html/571.html}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Béla|first=Köpeczi|title=History of Transylvania|date=1998|publisher=Akadémiai Kiadó|url=http://mek.niif.hu/03400/03407/html/429.html|isbn=84-8371-020-X|access-date=2018-02-05|archive-date=2011-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20111108151801/http://mek.niif.hu/03400/03407/html/429.html|url-status=dead}}</ref>. Вкупните романски смртни случаи од 1914 до 1918 година, воени и цивилни, во рамките на современите граници, се проценети на 748.000<ref>{{Наведена книга |title=Потери народонаселения в 20. веке|language=ru |trans-title=The loss of population in the 20th Century|last=Erlikman|first=Vadim|year=2004|location=Moscow|publisher=Русская панорама|isbn=9785931651071}}</ref>. ===Источен фронт=== {{главна|Источен фронт (Прва светска војна))}} [[Податотека:Nastepca tronu w twierdzy przemysl.jpg|thumb|Наследникот Карл во посета на тврдината [[Пшемишл]] по [[Опсада на Пшемишл|првата руска опсада]] како најдолга во војната.]] ====Вовед==== Додека Западниот фронт влегол до ќор-сокак, војната продолжила и во [[Источна Европа]]<ref>Prit Buttar, ''Collision of Empires: The War on the Eastern Front in 1914'' (2014)</ref>. Првичните руски планови биле на истовремени инвазии на Австриска [[Галиција и Лодомерија|Галиција]] и [[Источна Прусија]]. Иако првичниот напредок на Русија во Галиција бил во голема мера успешен, тој бил поништен во Источна Прусија од [[Паул фон Хинденбург]] и [[Ерих Лудендорф]] во битките кај Таненберг и [[Прва битка кај Мазурските езера|Мазурските езера]] во август и септември [[1914]] година{{sfn |Tucker |2005 |p=715}}{{sfn |Meyer |2006 |pp=152–4, 161, 163, 175, 182}}. Неразвиената индустриска база во Русија и неефикасното воено раководство биле инструментализирани во настаните што следеле. До пролетта 1915 година, [[Руси]]те се повлекле во Галиција, а во мај, Централните сили постигнале извонреден пробив на јужните граници на [[Полска]]<ref name="Smele">{{harvnb |Smele}}</ref>. На [[5 август]] тие ја окупирале [[Варшава]] и ги принудиле Русите да се повлечат од [[Полска]]. ====Руска револуција==== {{главна|Руска револуција}} [[Податотека:Wladiwostok Parade 1918.jpg|thumb|left|Сојузничките сили парадат низ [[Владивосток]] во вооружена поддршка на антикомунистичката [[Бела армија]], во септември [[1918]] година]] И покрај успехот на Русија во [[Брусилова офанзива|офанзивата на Брусилов]] во јужна Галиција во јуни 1916 година{{sfn |Schindler |2003}}, се зголемило незадоволството од водењето на војната на руската влада. Успехот на офанзивата бил поткопан од неподготвеноста на другите генерали да ги задржат своите сили за поддршка на победата. Сојузничките и руските сили биле обновени само привремено со влегувањето на Романија во војната на [[27 август]]. Германските сили дошле на помош на ограбуваните австроунгарски единици во [[Трансилванија]], додека германско-бугарските сили нападнале од југ, а [[Букурешт]] бил вратен од Централните сили на [[6 декември]]. Во меѓувреме, во Русија се започнале немири, бидејќи царот останал на фронтот. Неизвесното владеење на [[Александра Фјодоровна|царицата Александра]] предизвикало протести и резултирало со убиство на нејзиниот омилен [[Григориј Распутин]] на крајот од [[1916]] година. Во март 1917 година, демонстрациите во [[Петроград]] кулминирале со повлекувањето на царот [[Николај II (Русија)|Николај II]] и назначувањето на слабата [[Привремена руска влада|Привремена Влада]], која ја делела власта со [[Петроградски совет|Петроградските советски социјалисти]]. По овие настани, самата армија станала неефикасна<ref name="Smele"/>. [[Податотека:Brest-litovsk treaty.jpg|thumb |[[Брест-литовски договор]], 1918.]] По абдицирањето на царот, [[Владимир Ленин]] бил донесен со воз од [[Швајцарија]] во Русија на [[16 април]] [[1917]] година. Тој бил финансиран од [[Јакоб Шиф]]<ref>Cholly Knickerbocker. New York Journal American. 3 February 1949.</ref>. Незадоволството и слабостите на Привремената Влада довеле до зголемување на популарноста на [[Болшевици|Болшевичката партија]], предводена од Ленин, која барала итно завршување на војната. Револуцијата од ноември била проследена во декември со примирје и преговори со Германија. Во почетокот, болшевиците ги отфрлиле германските услови, но кога германската војска започнала да маршира низ [[Украина]] без приговор, новата влада пристапила кон потпишување на [[Брест-литовски договор|договорот од Брест-Литовск]] на [[3 март]] [[1918]] година. Договорот отстапил огромните територии, вклучувајќи ги и [[Финска]], балтичките провинции, делови од [[Полска]] и [[Украина]] на Централните сили{{sfn |Wheeler-Bennett |1956}}. Со Договорот од Брест-Литовск, [[Антанта]]та повеќе не постоела. Сојузничките сили започнале мала инвазија на Русија, делумно за да ја спречат Германија да ги искористи руските ресурси, а во помала мера да ги поддржи „Белите“ (за разлика од „Црвените“) во [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]]{{sfn |Mawdsley |2008 |pp=54–55}}. Сојузничките сили слетале во [[Архангелск]] и во [[Владивосток]], како дел од интервенцијата во Северна Русија. ====Чехословачка Легија==== {{главна|Чехословачка Легија}} [[Податотека:Czech Troops.jpg|thumb |left|[[Чехословачка Легија]], Владивосток, 1918 година]] Чехословачката Легија се борела со Антантата. Нивната цел била да добијат поддршка за независноста на [[Чехословачка]]. Легијата во Русија била основана во септември [[1914]] година, во декември [[1917]] година во [[Франција]] (вклучувајќи ги и волонтерите од [[Америка]]) и во април [[1918]] година во [[Италија]]. Војниците на Чехословачката Легија ја поразиле австроунгарската војска во украинското село Зборов, во јули [[1917]] година. По овој успех се зголемил бројот на чехословачките легионери, како и чехословачката воена сила. Во [[Битка кај Бахмач|Битката кај Бахмач]], Легијата ги поразила Германците и ги принудиле да направат примирје. Во Русија, тие биле интензивно вклучени во [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]], поддржувајќи ја Белата армија против Болшевиците, понекогаш контролирајќи го поголемиот дел од [[Транссибирска железница|Трансибирската железница]] и освојувајќи ги сите поголеми градови во [[Сибир]]. Присуството на Чехословачката легија во близина на [[Екатеринбург]] се чини дека е една од мотивите за [[Убиство на Романови|болшевичкото убиство на царот и неговото семејство]] во јули [[1918]] година. Легионерите пристигнале помалку од една недела потоа и го зазеле градот. Бидејќи европските пристаништа на Русија не биле безбедни, корпусот бил евакуиран од долгиот пат низ пристаништето [[Владивосток]]. ===Понуда за мир на Централните сили=== [[Податотека:River Crossing NGM-v31-p338.jpg|thumb|right|„''[[Тие нема да поминат]]''“, фраза која обично се поврзува со одбраната на Верден.]] Во декември 1916 година, по десет брутални месеци од [[Верденска битка|Битката кај Верден]] и успешната офанзива против Романија, Германците се обиделе да преговараат за мир со сојузниците. Набргу потоа, претседателот на САД, [[Вудро Вилсон]], се обидел да интервенира како миротворник, барајќи од двете страни да ги искажат своите барања. Воениот кабинет на [[Дејвид Лојд Џорџ]] сметал дека германската понуда е трик за создавање поделби меѓу сојузниците. По првичниот бес и многу размислување, тие ја зеле забелешката на Вилсон како посебен напор, сигнализирајќи дека [[Соединетите Американски Држави]] биле на работ на влез во војната против Германија. Додека сојузниците дебатирале за одговор на понудата на Вилсон, Германците избрале да го отфрлат. Владите на сојузниците биле слободни да дадат јасни барања во нивниот одговор од [[14 јануари]]. Тие барале враќање на штетите, евакуација на окупираните територии, репарации за Франција, Русија и Романија и признавање на принципот на националности {{sfn |Keegan |1998 |p=345}}. Ова вклучувало ослободување на Италијанците, Словените, Романците, Чехословаците и создавањето на слободна и обединета Полска {{sfn |Keegan |1998 |p=345}}. За прашањето на безбедноста, сојузниците барале гаранции кои ќе ги спречат или ограничат идните војни, исполнети со санкции, како услов за какво било мирно решение{{sfn |Kernek |1970 |pp=721–766}}. Преговорите немале успех, а силите на Антантата ја отфрлиле понудата на Германија, со образложение дека Германија не дала конкретни предлози. ===1917-1918=== ====Случувања во 1917 година==== [[Податотека:Guetteur au poste de l'écluse 26.jpg|thumb |upright |left |Француска армија во набљудување, [[Горна Рајна]], Франција, 1917.]] [[Податотека:Top, Prva svetska vojna.jpg|мини|Топ од Првата светска војна]] Настаните од [[1917]] година се покажале како одлучувачки во завршувањето на војната, иако нивните ефекти не биле целосно почувствувани до [[1918]] година. Британската поморска блокада започнала да има сериозно влијание врз Германија. Како одговор, во февруари 1917 година, германскиот Генералштаб го убедила на канцеларот [[Теобалд фон Бетман-Холвег]] да прогласи неограничена подводна војна, со цел да ја избави Британија од војната. Германската планери процениле дека неограничената подморска војна ќе ја чини Велика Британија месечна сума за испорака од 600.000 тони. Генералштабот признал дека политиката скоро сигурно ќе ги доведе САД во конфликтот, но сметал дека британските загуби во превозот ќе бидат толку високи што ќе бидат принудени да поднесат барање за мир по 5 до 6 месеци, пред американската интервенција да има влијание. Во реалноста, тонажата која потонала била 500.000 тони месечно од февруари до јули. Таа достигнала 860.000 тони во април. По јули, новововедениот систем на конвои станал делотворен во намалувањето на заканата со У-бродовите. Велика Британија била обезбедена од глад, додека германското индустриско производство паднало, а [[САД]] се приклучиле на војната многу порано отколку што очекувала Германија. [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-1983-0323-501, Kriegskinematograph im Schützengraben.jpg|thumb|Германски војници]] Победата на Централните сили во Капоретската битка довела да сојузниците ја закажат Рапаловата конференција на која го формирале Советот за Врховна војна за координирање на планирањето. Претходно британските и француските војски работеле под посебни команди. Во декември, Централните сили потпишале примирје со Русија, на тој начин ослободувајќи голем број германски трупи за употреба на запад. Со германските засилувања и новите американски трупи, исходот требал да биде одлучен на Западниот фронт. Централните сили знаеле дека не можат да освојат долготрајна војна, но тие се надевале на успех врз основа на конечна брза офанзива. Покрај тоа, двете страни сè повеќе се исплашиле од социјалните немири и револуцијата во Европа. Така, двете страни итно барале одлучна победа{{sfn|Heyman |1997 |pp=146–147}}. Во [[1917]] година, царот Карл I од Австрија тајно се обидел на мировни преговори со [[Жорж Клемансо]], преку братот на неговата сопруга како посредник, без знаење на Германија. Италија се спротивставила на предлозите. Кога преговорите не успеале, неговиот обид му бил откриен на Германија, што резултирало со дипломатска катастрофа{{sfn|Kurlander |2006}}{{sfn|Shanafelt |1985 |pp=125–30}}. ====Отоманско Царство, 1917-1918==== {{главна|Синајски и палестински поход}} [[Податотека:Turkish howitzer 10.5cm leFH 98 09 LOC 00121.jpg|thumb|left|[[10.5 cm Feldhaubitze 98/09]] користен во офанзивата во Палестина]] [[Податотека:Ottoman soldiers WWI.jpg|thumb|right|Османлиските сили за време на [[Месопотамски поход|Месопотамскиот поход]].]] [[Податотека:Capture of Jerusalem 1917d.jpg|thumb|left|Британските артилериски сили на [[Скопуска Гора]] во [[Битка кај Ерусалим (1917)|Битката кај Ерусалим]], 1917 година.]] [[Податотека:British Troops Marching in Mesopotamia.jpg|thumb|Британски војници на маршот за време на [[Месопотамски поход|Месопотамскиот поход]], 1917]] Во март и април [[1917]] година, во [[Прва битка кај Газа|Првата]] и [[Втора битка кај Газа|Втората битка]] за [[Газа]], германските и османлиските сили го спречиле напредокот на Египетските експедициски сили, кои започнале во август [[1916]] година во Битката кај Романи<ref>{{Наведена книга|title=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War: Forward by General Hüseyiln Kivrikoglu|url=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|last=Erickson|first=Edward J.|series=No. 201 Contributions in Military Studies|year=2001|publisher=Greenwood Press|location=Westport Connecticut|oclc=43481698|page=[https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric/page/163 163]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Mounted Riflemen in Sinai & Palestine: The Story of New Zealand's Crusaders|last=Moore|first=A. Briscoe|year=1920|publisher=Whitcombe & Tombs|location=Christchurch|oclc=156767391|page=67}}</ref>. На крајот на октомври, [[Синајски и палестински поход|Синајската и Палестинската кампања]] продолжила кога XX-тиот корпус на генералот [[Едмунд Аленби]], XXI корпус и Пустинскиот корпус ја победиле во [[Битка кај Бер Шева|Битката кај Бер Шева]]<ref>{{Наведена книга|title=Military Operations Egypt & Palestine from June 1917 to the End of the War|last=Falls|first=Cyril|series=Official History of the Great War Based on Official Documents by Direction of the Historical Section of the Committee of Imperial Defence|others=Maps by A. F. Becke|year=1930|volume=Volume 2 Part I|publisher=HM Stationery Office|location=London|oclc=644354483|page=59}}</ref>. Две османлиски војски биле поразени неколку недели подоцна во [[Битка кај Мугар Рич|Битката кај Мугар Риџ]] и на почетокот на декември [[Ерусалим]] беше окупиран по уште еден османлиски пораз во [[Битка кај Ерусалим (1917)|Битката за Ерусалим]]<ref>{{Наведена книга|department=The Palestine Campaigns|last=Wavell|first=Earl|authorlink=Archibald Wavell, 1st Earl Wavell |editor-last=Sheppard |editor-first=Eric William|edition=4|title=A Short History of the British Army|year=1968|orig-date=1933|publisher=Constable & Co.|location=London|oclc=35621223|pages=153–5}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.firstworldwar.com/source/jerusalemdecree.htm|title=Text of the Decree of the Surrender of Jerusalem into British Control|publisher=First World War.com|accessdate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614214531/http://www.firstworldwar.com/source/jerusalemdecree.htm|archivedate=14 June 2011}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Last Crusade: The Palestine Campaign in the First World War|url=https://archive.org/details/lastcrusadepales0000bruc|last=Bruce|first=Anthony|year=2002|publisher=John Murray|location=London|isbn=978-0-7195-5432-2|page=[https://archive.org/details/lastcrusadepales0000bruc/page/162 162]}}</ref>.Во тоа време, [[Фридрих Крес фон Кресенштајн]] бил ослободен од должностите како командант на осмата армија, заменет од [[Џевад-паша]], а неколку месеци подоцна, командантот на османлиската армија во [[Палестина]], [[Ерих фон Фалкенхајн]], бил заменет со [[Ото Лиман фон Сандерс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.firstworldwar.com/bio/kressenstein.htm|title=Who's Who – Kress von Kressenstein|publisher=First World War.com|accessdate=13 May 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.firstworldwar.com/bio/liman.htm|title=Who's Who – Otto Liman von Sanders|publisher=First World War.com|accessdate=13 May 2015}}</ref>. Во почетокот на [[1918]] година, линијата на фронтот била проширена и долината на [[Јордан]] била окупирана, по [[Прв трансјордански напад на Аман|Првиот трансјордански]] и [[Втор трансјордански напад на Аман|Вториот трансјордански напад]] на [[Аман]] од силите на Британската Империја во март и април 1918 година<ref>{{Наведена книга|title=Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War: Forward by General Hüseyiln Kivrikoglu|url=https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric|last=Erickson|first=Edward J.|series=No. 201 Contributions in Military Studies|year=2001|publisher=Greenwood Press|location=Westport Connecticut|oclc=43481698|page=[https://archive.org/details/orderedtodiehist0000eric/page/195 195]}}</ref>. Во март поголемиот дел од британската пешадија на Египетската експедитивна сила и коњицата биле испратени на Западниот фронт како последица на пролетната офанзива. Тие биле заменети со единици на индиската армија. За време на неколку месеци на реорганизација и обука на летото, биле извршени голем број напади на делови од османлиската фронтонска линија. Тие ја поместувале линијата на фронтот на север до поповолни позиции за Антанта во подготовка за напад и за аклиматизација на новодојдената пешадија на индиската армија. Реорганизираните египетски експедициски сили, со дополнителна монтирана поделба, ги поразиле османлиските сили во [[Битка кај Мегидо|Битката кај Мегидо]] во септември [[1918]] година. За два дена британската и индиската пешадија, ја скршиле османлиската фронтонска линија и го зазеле седиштето на Осмата армија на Отоманското Царство во [[Тулкарм]], континуираните линии за снабдување во Табсор, Арара и седиштето на Седмата армија во Наблус. Во следниот период следело освојување на [[Назарет]], [[Афула]] и Безен, [[Џенин]], заедно со [[Хаифа]] на средоземниот брег и Дара источно од реката Јордан на железничката пруга Хеџаз. Самак и [[Тиберија]] на Галилејското Море, биле освоени на патот кон север до [[Дамаск]]. ====15 август 1917: Мировна понуда од страна на папата==== На или непосредно пред [[15 август]] [[1917]] година [[Папа Бенедикт XV]] дал мирен предлог<ref>''[[Daily Telegraph]]'' Wednesday 15 August 1917, reprinted on page 26 of ''Daily Telegraph'' Tuesday 15 August 2017</ref>: * без анексија * Нема надомест, освен да се компензира за тешката штета од војната во Белгија и делови од Франција и Србија * Решение за проблемите на Елзас-Лотарингија и Трентино и Трст * Реставрација на [[Кралство Полска]] * Германија да се повлече од Белгија и Франција * Германските колонии во странство ќе бидат вратени во Германија * Општо разоружување * Врховен арбитражен суд за решавање на идните спорови меѓу нациите * Слободата на морињата * Укинување на сите одмазднички економски конфликти ====Влез на САД во војната==== [[Податотека:USA bryter de diplomatiska förbindelserna med Tyskland 3 februari 1917.jpg|thumb|left]] На почетокот на војната, [[САД]] воделе политика на неинтервенција, избегнувајќи конфликти додека се обидувале да посредуваат во мир. Кога германскиот У-брод U-20 го потонил британскиот RMS Lusitania на [[7 мај]] [[1915]] година со 128 Американци меѓу загинатите, претседателот [[Вудро Вилсон]] инсистирал на тоа дека „''Америка е премногу горда да се бори''“, но побарал да се стави крај на нападите на патнички бродови. Германија тоа го испочитувала. Вилсон неуспешно се обидел да посредува во спогодбата. Сепак, тој, исто така, постојано предупредувал дека САД нема да толерира неограничена подводна војна и кршење на меѓународното право. Поранешниот претседател [[Теодор Рузвелт]] ги осудил германските дела нарекувајќи ги пиратски{{sfn |Brands |1997 |p=756}}. Вилсон бил реизбран уште во [[1916]] година по кампањата со слоганот „Тој нè чува од војна“<ref>[http://archives.chicagotribune.com/1915/10/12/page/1/article/wilson-for-america-first "Wilson for 'America First'"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170202145806/http://archives.chicagotribune.com/1915/10/12/page/1/article/wilson-for-america-first |date=2017-02-02 }}, ''[[The Chicago Daily Tribune]]'' (October 12, 1915).</ref><ref>Cooper, John Milton. ''[https://books.google.com/books?id=xOZVsyO4K2cC&pg=PA278 Woodrow Wilson: A Biography]'', p. 278 (Vintage Books 2011).</ref><ref>Garrett, Garet. ''[https://books.google.com/books?id=jlEAK4R8qjwC&pg=PA13 Defend America First: The Antiwar Editorials of the Saturday Evening Post, 1939-1942]'', p. 13 (Caxton Press 2003).</ref>. Во јануари 1917 година, Германија ја продолжила неограничената подводна војна, сфаќајќи дека тоа би значело американски влез. Германскиот министер за надворешни работи го поканил [[Мексико]] да се приклучи на војната како сојузник на Германија против САД. За возврат, Германците ќе ја финансираат војната во Мексико и ќе помогнат да се вратат териториите на [[Тексас]], [[Ново Мексико]] и [[Аризона]]{{sfn |Tuchman |1966}}. Обединетото Кралство ја пресретнала пораката и ја предала на американската амбасада во Лондон. Оттаму се упатила кон претседателот Вилсон, кој ја објавил белешката на јавноста. Вилсон ги повикла антивоенските елементи да ги прекинат сите војни, освојувајќи го ова и елиминирајќи го милитаризмот од целиот свет. Тој тврдел дека војната била толку важна што САД морале да имаат глас на мировната конференција<ref name="Karp-PoW-1979">{{harvnb |Karp |1979}}</ref>. По тонењето на седум американски трговски бродови со подморници и објавувањето на телеграмата Цимерман, Вилсон повикал на војна против Германија<ref>[[S: Woodrow Wilson Urges Congress to Declare War on Germany|"Woodrow Wilson Urges Congress to Declare War on Germany"]] (Wikisource)</ref>, која Конгресот на САД го одобрил на [[6 април]] [[1917]] година. САД никогаш не биле формално член на сојузниците, туку станале самопрогласена ''здружена моќ''. Соединетите Држави имале мала војска, но по усвојувањето на Законот за селективна служба, мобилизирале 2,8 милиони луѓе<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sss.gov/induct.htm|title=Selective Service System: History and Records|publisher=Sss.gov|accessdate=27 July 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090507211238/http://www.sss.gov/induct.htm|archivedate=7 May 2009}}</ref>, и до летото [[1918]] година секој ден испраќале по 10.000 свежи војници во Франција. Во [[1917]] година, Американскиот конгрес им доделил државјанство на САД на [[Порториканци]]те за да им дозволи да бидат подготвени да учествуваат во Првата светска војна, како дел од Законот Џонс-Шафрот. Претпоставките на германскиот Генералштаб дека ќе бидат во можност да ги поразат британските и француските сили пред американските сили да ги засилат, се покажале како неточни<ref>{{Наведена книга|last1=Stone|first1=David|title=The Kaiser's Army: The German Army in World War One|date=2014|publisher=COnway|location=London|isbn=9781844862924}}</ref>. Морнарицата на САД испратила група на бродови во [[Скапа Флоу]] за да се придружи на Британската флота и на уништувачите на Квинстаун и за да помогнат во заштитата на конвоите. Неколку полкови на американските маринци биле исто така испратени во Франција. Британците и Французите сакале американските единици да ги засилат своите војници веќе на бојните линии и да не трошат ретки испораки при донесувањето на набавките. ====Германска пролетна офанзива од 1918==== {{главна|Пролетна офанзива }} [[Податотека:British 55th Division gas casualties 10 April 1918.jpg|thumb|left|British [[55th (West Lancashire) Infantry Division|55th Division]] soldiers, blinded by tear gas during the [[Battle of the Lys (1918)|Battle of Estaires]], 10 April 1918]] [[Податотека:General gouraud french army world war i machinegun marne 1918.JPEG|thumb |French soldiers under [[Henri Gouraud (French Army officer)|General Gouraud]], with machine guns amongst the ruins of a cathedral near the [[Marne (river)|Marne]], 1918.]] Лудендорф изготвил планови (со кодно име [[Операција Михаил]]) за офанзивата во [[1918]] година на Западниот фронт. Пролетната офанзива се обидела да ги подели британските и француските сили. Германското раководство се надевало дека ќе стави крај на војната пред да пристигнат значајни сили од САД. Операцијата започнала на [[21 март]] [[1918]] година, со напад врз британските сили во близина на [[Сен Кентен]]. Германските сили постигнале невиден напредок од 60 километри{{sfn |Westwell |2004}}. Британските и француските ровови биле пробиени со користење на новите тактики за инфилтрација, исто така наречени тактики ''Hutier'', по генералот [[Оскар фон Хутиер]], од специјално обучени единици. Претходно, нападите се одликувале со долги артилериски бомбардирања и масовни напади. Меѓутоа, во пролетната офанзива од 1918 година, Лудендорф користел артилерија само кратко и инфилтрирал мали групи пешадија во слабите точки на противникот. Тие нападнале командни и логистички области и заобиколиле неколку точки со сериозен отпор. Посилно вооружената пешадија потоа ги уништила овие изолирани позиции. Овој германски успех многу се потпирал на елементот на изненадување{{sfn |Posen |1984 |pp=190¿}}. Фронт се преселил во рамките на 120 километри од [[Париз]]. Три тешки железнички топови од [[Круп]] испуштиле 183 гранати во главниот град, предизвикувајќи многу Парижани да бегаат. Првичната офанзива била толку успешна што Кајзерот [[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм II]] го прогласил за национален празник денот [[24 март]]. Многу [[Германци]] сметале дека победата е близу. Сепак, по тешките борби, офанзивата била прекината. Немајќи тенкови или моторизирана артилерија, Германците не можеле да ги консолидираат своите придобивки. Проблемите на повторно снабдување биле, исто така, влошени со зголемување на растојанијата што сега се протегале над теренот кој бил раскинат и честопати теренот бил непрооден за сообраќај{{sfn |Gray |1991 |p=86}}. Генералот [[Фердинанд Фош]] ги притиснал американските војници да се користат како поединечни замени, додека Першинг се обидувал да ги натера американските единици да делуваат како независна сила. Овие единици биле доделени на исцрпените француски и британски команди на [[28 март]]. Совет на сојузничките сили на Врховна војна бил формиран на конференцијата во [[Дулан]] на [[5 ноември]] [[1917]] година. Генерал Фош бил назначен за врховен командант на сојузничките сили. Хаиг, Патејн и Першинг ја задржале тактичката контрола на нивните армии; Фош ја имал координативната улога, а британските, француските и американските команди функционирале во голема мера самостојно{{sfn|Moon |1996 |pp=495–196}}. По операцијата Михаил, Германија ја започнала операцијата Џорџет против северните пристаништа на [[Ламанш|англискиот канал]]. Сојузниците го прекинале пренесувањето по ограничените територијални придобивки од Германија. Германската војска на југ потоа ги спровела Операциите Блухер и Јорк. Германија ја започнала операцијата ''Марна'' ([[Втора битка на Марна]]) на 15 јули, во обид да се заобиколи [[Рејмс]]. Резултирачкиот противнапад, со кој ја започнал [[Стодневна офанзива|Стодневната офанзива]], ја обележила првата успешна сојузничка офанзива на војната. До 20 јули Германците се повлекле преку [[Марна (река)|Марна]] до нивните почетни линии{{sfn |Rickard |2007}}. Германските жртви помеѓу март и април 1918 година биле 270.000, вклучувајќи и многу високо обучени војници. Во меѓувреме, во Германија започнале антивоени маршеви и пад на моралот во војската. Индустриското производство било половина од нивото на 1913 година. ====Новите држави во војната==== Кон крајот на пролетта [[1918]] година, во [[Јужен Кавказ]] биле формирани три нови држави: [[Прва Република Ерменија]], [[Азербејџанска Демократска Република]] и [[Демократска Република Грузија]], кои ја прогласиле својата независност од Руската Империја. Два други помали ентитети биле основани, [[Центрокасписка диктатура]] и [[Југозападна Кавказска Република]] (првиот бил ликвидиран од Азербејџан во есента 1918 година, а вториот од страна на заедничка ерменско-британска работна група на почетокот на 1919 година). Со повлекувањето на руските армии од Кавказот во зимата во 1917-1918, трите главни републики се обединиле за претстојниот отомански напредок, кој започна во првите месеци од [[1918]] година. Солидарноста била кратко одржена кога била создадена [[Закавкаска Федеративна Република]] во пролетта 1918 година, но таа се распаднала во мај, кога [[Грузијци]]те побарале и добиле заштита од Германија, а Азербејџаните склучиле договор со [[Отоманското Царство]] што бил посличен на воен сојуз. [[Ерменија]] била оставена да се грижи за себе и се борела пет месеци против заканата од полноправна окупација од страна на Отоманските Турци, пред да ги победат во [[Битка кај Сардарапад|Битката кај Сардарапад]]{{sfn|Hovannisian |1967 |pp=1–39}}. ===Сојузничка победа: лето 1918=== [[Податотека:Riflemen-1918-Western-Front.jpg|thumb|200px|Помеѓу април и ноември 1918 година, сојузниците ја зголемиле својата сила на фронтот, додека германската сила паднала за половина.{{sfn |Ayers |1919 |p=104}}]] ====Стодневна офанзива==== {{главна|Стодневна офанзива|Вајмарска Република}} [[Податотека:Aerial view of ruins of Vaux, France, 1918, ca. 03-1918 - ca. 11-1918 - NARA - 512862.tif|thumb|left|Воздушен поглед на урнатините на [[Vaux-devant-Damloup]], Франција, 1918]] Контраофанзивата на сојузничките сили, позната како [[Стодневна офанзива]], започнала на [[8 август]] [[1918]] година, со [[Битка кај Амјен|Битката кај Амјен]]. Битката опфатила повеќе од 400 тенкови и 120.000 британски, [[доминион]]ални и француски војници, а до крајот на својот прв ден во германските линии бил создаден 24 километри. Бранителите прикажале значителен колапс во моралот, предизвикувајќи го самиот Лудендорф да го прогласи овој ден како „''Црн ден на германската војска''“<ref>{{Наведена книга|publisher=Vanwell|orig-date=1977|year=2004|title=Shock Army of the British Empire: The Canadian Corps in the Last 100 Days of the Great War|url=https://archive.org/details/shockarmyofbriti0000schr|last=Schreiber|first=Shane B|place=St. Catharines, ON|isbn=1-55125-096-9|oclc=57063659}}</ref>{{sfn |Rickard |2001}}<ref>{{Наведена книга|publisher=Pan|orig-date=1998|year=1999|title=1918: Year of Victory|last=Brown|first=Malcolm|place=London|isbn=0-330-37672-1|page=190}}</ref>.Германскиот отпор се заострил, а битката била завршена на 12 август. Наместо да ја продолжат борбата со Амјен по почетниот успех, како што било направено многупати во минатото, сојузниците го пренеле своето внимание на друго место. Сојузничките водачи сега сфатиле дека продолжувањето на нападот по отпорот е губење на животи, и подобро би било да се направи нова линија. Тие започнале да преземаат напади со цел брзо да ги искористат предностите на успешното напредување на крилата, а потоа ги прекинале кога секој напад го изгубил првичниот импулс<ref name="Pitt-1962">{{harvnb |Pitt |2003}}</ref>. [[Податотека:Battle of the Canal Du Nord, 27 September - 1 October 1918 CO3289.jpg|thumb|left|Канадско-шкотски одред, напредувајќи за време на Битката кај Канал ду Норд, 1918 година]] Британските и Доминионските сили ја започнале следната фаза од кампањата со [[Битка кај Алберт|Битката кај Алберт]] на [[21 август]] {{sfn |Terraine |1963}}. Нападот бил проширен од Французите<ref name="Chron-FWW">{{harvnb |Gray |Argyle |1990}}</ref>, а потоа и од британските сили во наредните денови. Во текот на последната недела од август, притисокот на сојузниците по фронтот на 110 километри против непријателот бил тежок и непопустлив. Соочени со овие напредоци, на [[2 септември]] германската Врховна команда издала наредби да се повлече кон линијата Хинденбург на југ. Ова било отстапено без борба{{sfn |Nicholson |1962}}. Според Лудендорф „Моравме да ја признаеме потребата ... да го повлечеме целиот фронт од Скар до Веле{{sfn |Ludendorff |1919}}. Во септември сојузниците продолжиле да напредуваат кон линијата Хинденбург на север и во центарот. Германците продолжиле да се борат против силните активности на задните стража и започнале бројни противнапади за изгубените позиции, но само неколку со успех. Континуираните градови, села, височини и ровови продолжиле да паѓаат на сојузниците, при што само БЕФ презел 30.441 затвореник во последната седмица од септември. На 24 септември, нападот на Британците и Французите се случил на 3 километри од Сен Кентин<ref name="Chron-FWW"/>. Германците се повлекле на позиции долж или зад линијата Хинденбург. [[Податотека:World War I Observation Balloon HD-SN-99-02269.JPEG|thumb|upright|Американски мајор во близина на фронтот, 1918 година]] За речиси четири недели од борбите што започнале на 8 август, биле заробени повеќе од 100.000 германски затвореници. Од „''Црниот ден на германската армија''“, германската висока команда сфатила дека војната е изгубена и се обидела да постигне задоволителен крај. Еден ден по таа битка, Лудендорф рекол: „''Ние повеќе не можеме да ја добиеме војната, но не смееме ниту да ја изгубиме''“. На [[11 август]] тој ја понудил својата оставка како Кајзер, кој го одбил тоа и одговорил: „''Гледам дека мораме да постигнеме рамнотежа. Ние скоро ја достигнавме границата на нашите сили на отпор, војната мора да заврши''“. На 13 август во [[Спа]], Хинденбург, Лудендорф, канцеларот и министерот за надворешни работи Хинц се согласиле дека војната не може да заврши воено, и наредниот ден германскиот совет одлучил дека победата на теренот сега е најневеројатна. Австрија и Унгарија предупредиле дека би можеле да ја продолжат војната само до декември, а Лудендорф препорачал итни мировни преговори. Принцот Рупрехт го предупредил принцот Макс од Баден: „''Нашата воена ситуација се влоши толку брзо што повеќе не верувам дека можеме да ја одржиме во текот на зимата, дури е можно катастрофата да дојде претходно''“. На [[10 септември]] Хинденбург ги повикал на мировните преговори царот Карл од Австрија, а Германија апелирала до Холандија за медијација. На [[14 септември]] Австрија испратила белешка до сите воинствени страни на состанокот за мировни разговори за неутрална почва, а на 15 септември Германија направила мировна понуда за Белгија. Обете понуди за мир биле одбиени, а на [[24 септември]] Врховниот командант на армијата ги информирал водачите во [[Берлин]] дека преговорите за примирје се неизбежни.<ref name="Chron-FWW"/>. Конечниот напад на линијата Хинденбург започнала со офанзива на Меусе-Аргон, која започнала од француски и американски војници на 26 септември. Следната недела, соработувачките француски и американски единици победиле во Шампањ во Битката кај Блан Мон Риџ. На [[8 октомври]] линијата била прободена повторно од британските и доминионските трупи во [[Битка кај Камбре|Битката кај Камбре]]<ref>{{Наведена книга|series=For King and Empire: A Social History and Battlefield Tour|title=The Canadians at Cambrai and the Canal du Nord, August–September 1918|url=https://archive.org/details/canadiansatcambr0000chri|publisher=CEF Books|year=1997|last=Christie|first=Norm M|isbn=1-896979-18-1|oclc=166099767}}</ref>. Германската војска морала да го скрати својот фронт и да ја искористи холандската граница како сидро за да се бори против акциите на задните стражи. Кога [[Бугарија]] потпишала посебно примирје на 29 септември, Лудендорф, со месеци под голем стрес разбрал дека Германија повеќе не може да ја одржи успешната одбрана {{sfn |Stevenson |2004 |p=380}}{{sfn |Hull |2006 |pp=307–10}} [[Податотека:US 64th regiment celebrate the Armistice.jpg|thumb|left |Војници на 64-от полк на САД, 7-та пешадиска дивизија, ја слават веста за примирјето, 11 ноември 1918 година.]] Вестите за наводниот воен пораз на Германија се прошириле низ германските вооружени сили. Заканата од бунт била распространета. Адмиралот Рајнхард Шер и Лудендорф одлучиле да започнат последен обид за враќање на храброста на германската морнарица. Лудендорф одлучил да не го информира на принцот Максимилијан Баден бидејќи знаел де ка нема да добие поддршка. Многумина, одбивајќи да бидат дел од поморската офанзива, за кои верувале дека е самоубиствена, се побуниле и биле уапсени. Колапсот на Балканот значело дека Германија ќе ги загуби главните резерви на нафта и храна. Нејзините резерви биле искористени, дури и додека американските трупи постојано пристигнувале со стапка од 10.000војници на ден{{sfn |Stevenson |2004 |p=383}}. Американците обезбедиле повеќе од 80% од сојузничката нафта за време на војната, и немало недостиг од истата.{{sfn |Painter |2012 |p=25 |ps=. Over the course of the war the United States supplied more than 80&nbsp;percent of Allied oil requirements, and after US entry into the war, the United States helped provide and protect tankers transporting oil to Europe. US oil resources meant that insufficient energy supplies did not hamper the Allies, as they did the Central Powers.}}. Со воената пауза и со широко распространета загубена довербата во Кајзерот, Германија започнала со предавање. Принцот Максимилијан Баден ја презел одговорноста за новата влада како канцелар на Германија за да преговара со сојузниците. Преговорите со претседателот Вилсон започнале веднаш, со надеж дека ќе понуди подобри услови од Британците и Французите. Вилсон побарал [[уставна монархија]] и парламентарна контрола врз германската војска{{sfn |Stevenson |2004 |p=385}}. Немало отпор кога социјалдемократот Филип Шејдеман на 9 ноември ја прогласил Германија за република. Кајзерот, кралевите и другите наследни владетели биле отстранети од власта, а Вилхелм побегнал во [[егзил]] во Холандија. Кралска Германија била мртва; новата Германија е родена како [[Вајмарска Република]].{{sfn |Stevenson |2004 |loc=Chapter 17}}. ====Капитулации==== [[Податотека:NYTimes-Page1-11-11-1918.jpg|left |thumb|''[[The New York Times]]'' од 11 ноември 1918]] Колапсот на Централните сили дошол брзо. Бугарија била прва што потпишала примирје, на [[29 септември]] [[1918]] година во [[Солун]]<ref name="indiana.edu-1918">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indiana.edu/~league/1918.htm|work=League of Nations Photo Archive|title=1918 Timeline|accessdate=20 November 2009}}</ref>. На [[30 октомври]], [[Отоманското Царство]] капитулирала, потпишувајќи ја [[Договор од Мудрос|примирјето на Мудрос]]<ref name="indiana.edu-1918"/>. На [[24 октомври]], Италијанците започнале притисок што бргу ја повратило територијата изгубена по Битката кај Капорето. Ова кулминирало со Битката кај Виторио Венето, што го означил крајот на Австроунгарската армија како делотворна борбена сила. Офанзивата, исто така, предизвикала дезинтеграција на Царство Австроунгарија. Во текот на последната недела од октомври, декларации за независност биле направени во [[Будимпешта]], [[Прага]] и [[Загреб]]. На 29 октомври, царските власти ја запрашале [[Италија]] за примирје, но Италијанците продолжиле да напредуваат, достигнувајќи до [[Тренто]], [[Удине]] и [[Трст]]. На [[3 ноември]], Австроунгарија испратила повик за примирје. Условите, организирани по телеграфски пат со сојузничките власти во [[Париз]], биле доставени до австрискиот командант и прифатени. Примирјето со Австрија бил потпишан во Вила Џусти, во близина на [[Падова]], на 3 ноември. Австрија и Унгарија потпишале одвоени примирја по соборувањето на [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]]. Во наредните денови, Италијанската армија го окупирала [[Инсбрук]] и целиот [[Тирол]] со 20 до 22.000 војници.<ref>{{Наведено списание |author=Andrea Di Michele |title=Trento, Bolzano E Innsbruck: L'occupazione Militare Italiana Del Tirolo (1918-1920) |language=it |trans-title=Trento, Bolzano and Innsbruck: The Italian Military Occupation of Tyrol (1918–1920) |journal=Trento e Trieste. Percorsi degli italiani d'Austria dal '48 all'annessione |publisher=Accademia Roveretana degli Agiati |year=2014 |pages=436–437 |quote=La forza numerica del contingente italiano variò con il passare dei mesi e al suo culmine raggiunse i 20-22.000 uomini. [The numerical strength of the Italian contingent varied with the passing of months and at its peak reached 20-22,000 men.] |url=http://www.agiati.it/UploadDocs/12255_Art_20_di_michele.pdf}} ← see http://www.agiati.it/ara_context.jsp?ID_LINK=113344&area=196 for metadata --></ref>. [[Податотека:Armisticetrain.jpg|thumb |upright|[[Фердинанд Фош]], втор од десно, на фотографијата надвор од кочијата во [[Компиен]], откако се согласил со примирјето што ја заврши војната таму.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.compiegne.fr/decouvrir/clairierearmistice.asp|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070827142334/http://www.compiegne.fr/decouvrir/clairierearmistice.asp|archivedate=27 August 2007|title=Clairière de l'Armistice|publisher=Ville de [[Compiègne]]|language=fr}}</ref>]] На [[11 ноември]], во 05:00 часот, примирјето со Германија било потпишано кај железничката пруга во [[Компиен]]. Во 11 часот на [[11 ноември]] [[1918]] година - „''единаесеттиот час од единаесеттиот ден од единаетиот месец''“ стапил на сила прекинот на огнот. Во текот на шест часа помеѓу потпишувањето на примирјето и неговото влегување во сила, спротивставените војски на Западниот фронт започнале да се повлекуваат од своите позиции, но борбите продолжиле низ многу области на фронтот, бидејќи командантите сакале да приграбат територија пред завршувањето на војната. Окупацијата на [[Рајнска област|Рајнската област]] продолжило по примирјето. Окупаторските војски се состоеле од американски, белгиски, британски и француски сили. Во ноември 1918 година, сојузниците имале доволно резерви на луѓе и материјал за да ја нападнат Германија. Сепак, во време на примирје, ниту една сојузна сила не ја преминала германската граница. Западниот фронт сѐ уште бил околу 720 километри од [[Берлин]] и војските на Кајзерот се повлекле од бојното поле во добар дел. Овие фактори му овозможиле на Хинденбург и другите високи германски водачи да ја прошират приказната дека нивните војски навистина не биле поразени. Ова резултирало со „''Легендата за удар со нож во грб''“,{{sfn |Baker |2006}}{{sfn |Chickering |2004 |pp=185–188}} според која поразот на Германија не бил поради нејзината неможност да продолжи со борбата , туку поради неуспехот на јавноста да одговори на патриотското повикување и наводното намерно саботирање на воените напори, особено од Евреите, социјалистите и болшевиците. Сојузниците имале многу повеќе потенцијално богатство што може да го потрошат за војната. Една проценка (користејќи американски долари од 1913) е дека сојузниците потрошиле 58 милијарди долари за војната, а Централните сили само 25 милијарди долари. Меѓу сојузниците, Велика Британија потрошила 21 милијарда долари и 17 милијарди американски долари; меѓу Централните сили Германија потроши 20 милијарди долари<ref>Gerd Hardach, ''The First World War, 1914–1918'' (1977) p 153, using estimated made by H. Menderhausen, ''The Economics of War'' (1941) p 305</ref>. ==Последици== {{главна|Последици од Првата светска војна}} [[Податотека:VERDUN-OSSUAIRE DE DOUAUMONT5.JPG|thumb|Француски воени гробишта во костурница Дуомон, која содржи остатоци од повеќе од 130.000 непознати војници]] По завршувањето на војната исчезнале четири царства: Германско, Австроунгарско, Отоманско и Руско царство. Бројни нации ја вратиле својата поранешна независност, а нови биле создадени. Четири династии, заедно со нивните помошни аристократии, паднале како резултат на војната: [[Династија Романови]], [[Династија Хоенцолерн]], [[Хабсбуршка династија]] и [[Отоманска династија]]. Белгија и Србија<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 309 - 312.</ref> биле сериозно оштетени, како и Франција, при што загинале 1,4 милиони војници<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7199127.stm "France's oldest WWI veteran dies"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161028021340/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7199127.stm |date=28 October 2016 }}, ''BBC News'', 20 January 2008.</ref>, не сметајќи ги другите жртви. Слично биле погодени и Германија и Русија<ref>{{Наведена книга|url={{google books|plainurl=yes|id=2YqjfHLyyj8C|page=273}} |first=Spencer |last=Tucker |year=2005 |title=Encyclopedia of World War I |publisher=[[ABC-CLIO]] |page= 273 |isbn= 1-85109-420-2}}</ref>. ===Официјален крај на војната=== Формалната воена состојба меѓу двете страни опстојувала уште седум месеци, сè до потпишувањето на [[Версајски договор|Версајскиот договор]] со Германија на [[28 јуни]] [[1919]] година. Сенатот на Соединетите Држави не ја ратификувал спогодбата и покрај јавната поддршка за тоа<ref>{{Наведена книга|last=Hastedt|first=Glenn P.|authorlink=|title=Encyclopedia of American Foreign Policy|publisher=Infobase Publishing|series=|volume=|edition=|date=2009|location=|page=483|language=|url=|doi=|id=|isbn=978-1-4381-0989-3|mr=|zbl=|jfm=}}</ref><ref>{{Наведена книга|last1=Murrin|first1=John|authorlink=|last2=Johnson|first2=Paul | author2-link =|last3=McPherson|first3=James | author3-link =|last4=Gerstle|first4=Gary | author4-link =|last5=Fahs|first5=Alice | author5-link =|title=Liberty, Equality, Power: A History of the American People|publisher=Cengage Learning|series=|volume=II|edition=|date=2010|location=|page=622|language=|url=|doi=|id=|isbn=978-0-495-90383-3|mr=|zbl=|jfm=}}</ref>, и формално не ја завршила својата вмешаност во војната сè додека Резолуцијата Нокс-Портер не била потпишана на [[2 јули]] [[1921]] година од страна на претседателот [[Ворен Хардинг]]<ref>{{наведени вести|last=Staff|title=Harding Ends War; Signs Peace Decree at Senator's Home. Thirty Persons Witness Momentous Act in Frelinghuysen Living Room at Raritan.|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B13F63C5D14738DDDAA0894DF405B818EF1D3|newspaper=[[The New York Times]]|date=3 July 1921}}</ref>. За Обединетото Кралство и Британското царство, војната престанала со одредбите на Законот за престанок на актуелната војна од 1918 во однос на: * Германија на 10 јануари 1920 година. * Австрија на 16 јули 1920 година. * Бугарија на 9 август 1920 година. * Унгарија на 26 јули 1921 година. * Турција на 6 август 1924 година. По Версајскиот договор биле потпишани договори со Австрија, Унгарија, Бугарија и Отоманското Царство. Меѓутоа, преговорите за вториот договор со Отоманското Царство биле проследени со немири, а конечниот мировен договор меѓу сојузничките сили и земјата што наскоро ќе стане [[Република Турција]] не бил потпишан до [[24 јули]] [[1923]] година во [[Лозана]]. Некои воени споменици го датираат дека крајот на војната по потпишуањето на Договорот од Версај во 1919 година, кога многу од војниците кои служеле во странство конечно се вратиле во своите матични земји; за разлика од тоа, повеќето комеморации на крајот на војната се концентрираат на примирјето од [[11 ноември]] [[1918]] година. Законски, формалните мировни договори не биле целосни, сè додека не бил потпишан последниот, Договорот од Лозана. Според неговите услови, сојузничките сили го напуштиле [[Истанбул]] на [[23 август]] [[1923]] година. ===Мировни договори и национални граници=== [[Податотека:Venizelos signing the Treaty of Sevres.jpeg|thumb|left|Грчкиот премиер Венизелос го потпишува [[Договор од Севр|договорот од Севр]]]] По војната, [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]] наметнала серија мировни договори за Централните сили, кои официјално ја завршиле војната. Версајскиот договор од 1919 година се занимавал со Германија и, врз основа на [[Четиринаесетте точки на Вилсон]], стапила на сила [[Друштво на народите|Лигата на народите]] на [[28 јуни]] [[1919]]{{sfn |Magliveras |1999 |pp=8–12}}{{sfn |Northedge |1986 |pp=35–36}}. Централните сили морале да ја признаат одговорноста за целокупната загуба и штета на која биле подложени сојузничките влади и нивните државјани како последица на војната што им била наметната со нивната агресија. Во [[Версајски договор|договорот од Версај]], оваа изјава е под член 231, кој станал познат како клаузула за признавање на вина во војната, бидејќи мнозинството Германци се чувствувале понижени и огорчени<ref>{{Наведена книга|first=John H.|last=Morrow|title=The Great War: An Imperial History|publisher=Routledge|location=London|year=2005|isbn=978-0-415-20440-8|name-list-style=amp|page=290}}</ref>. Генерално, Германците почувствувале дека биле неправедно решени од она што го нарекле „''diktat of Versailles''“. Германскиот историчар Хаген Шулце изјавил дека договорот ја сместува Германија „''под легални санкции, лишени од воена моќ, економски уништена и политички понижена''“<ref>{{Наведена книга|first=Hagen|last=Schulze|title=Germany: A New History|url={{google books|plainurl=y|id=B84ZaAdGbS4C|page=204}} |year=1998 |publisher=Harvard U.P. |page=204}}</ref>. Белгискиот историчар Лоренс Ван Иперсел ја нагласил централната улога што ја на војната и Версајскиот договор во Германската политика во 1920-тите и 1930-тите: <blockquote>Активно отфрлање на воената вина во Германија и германското незадоволство од двете репарации и континуираната сојузничка окупација на Рајнската област, направија широка ревизија на значењето и сеќавањето на проблемите во војната. „Легендата за ударот со нож во грб“ и желбата да се ревидира Версајскиот диктат, како и верувањето во меѓународна закана насочени кон елиминација на германската нација, останаа во срцето на германската политика. Дури и човек на мирот, како што е [Густав] Стремеман јавно ја отфрли германската вина. Што се однесува до Нацистите, тие мавтаа со транспаренти на домашно предавство и меѓународен заговор, во обид да ја потикнат германската нација во дух на одмазда. Како фашистичка Италија, така и Нацистичка Германија се обиде да го пренасочи споменот на војната во полза на сопствените политики.<ref>{{Наведена книга|first=Laurence Van|last=Ypersele|title=Mourning and Memory, 1919 – 45 |editor-first=John |editor-last=Horne|work=A Companion to World War I|url={{google books|plainurl=y|id=EjZHLXRKjtEC|page=584}} |year=2012 |publisher=Wiley |page=584}}</ref></blockquote> [[Податотека:William Orpen - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles.jpg|thumb|Потпишување мир во Салата на огледала, Версај, 28 јуни 1919 година]] Во меѓувреме, новите народи ослободени од германското владеење го сметале договорот како признавање на грешките извршени врз малите нации од многу поголеми агресивни соседи<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Surrogate Hegemon in Polish Postcolonial Discourse Ewa Thompson, Rice University|url=http://www.owlnet.rice.edu/~ethomp/The%20Surrogate%20Hegemon.pdf|accessdate=2018-02-05|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029211408/http://www.owlnet.rice.edu/~ethomp/The%20Surrogate%20Hegemon.pdf|url-status=dead}}</ref>. Мировната конференција барала сите поразени да платат репарации за целата штета направена на цивили. Меѓутоа, поради економските тешкотии и Германија како единствена поразена сила со непроменета економија, товарот паднал во голема мера врз Германија. [[Австроунгарија]] била поделена на неколку наследни држави, вклучувајќи ги [[Австрија]], [[Унгарија]], [[Чехословачка]] и [[Југославија]], во голема мера, но не целосно по етнички линии. [[Трансилванија]] била префрлена од Унгарија во [[Голема Романија]]. Деталите биле содржани во [[Договор од Се Жермен|договорот од Сен Жермен]] и [[Тријанонски договор|договорот од Тријанон]]. Како резултат на договорот од Тријанон, 3,3 милиони Унгарци паднале под странска власт. Иако Унгарците сочинувале 54% од населението на предвоено Кралство Унгарија, само 32% од нејзината територија била оставена во Унгарија. Помеѓу 1920 и 1924 година, 354.000 Унгарци побегнале од поранешните унгарски територии дадени на Романија, Чехословачка и Југославија<ref>{{Наведена книга|first1=Károly|last1=Kocsis|first2=Eszter Kocsisné|last2=Hodosi|title=Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin|url=https://archive.org/details/ethnicgeographyo0000kocs|year=1998|isbn=978-963-7395-84-0|page=[https://archive.org/details/ethnicgeographyo0000kocs/page/19 19]|publisher=Geographical Research Institute, Research Centre and Earth Sciences }}</ref>. Руското Царство, кое се повлекло од војната во [[1917]] година по Октомвриската револуција, изгубило поголем дел од својата западна граница, бидејќи од него биле изделкани новите независни нации односно држави [[Естонија]], [[Финска]], [[Латвија]], [[Литванија]] и [[Полска]]. Романија ја презела контролата врз [[Бесарабија]] во април [[1918]] година{{sfn |Clark |1927}}. Отоманското Царство се распаднало, и голем дел од нејзината територија [[Левант]] била доделена на разни сојузнички сили како протекторати. Турското јадро во [[Анадолија]] било реорганизирано како [[Република Турција]]. Отоманското Царство требало да се подели со [[Договор од Севр|договорот од Севр]] од 1920 година. Овој договор никогаш не бил ратификуван од страна на султанот и бил отфрлен од страна на Турското национално движење, што довело до победната [[Турска војна за независност]] и многу помалку строгиот [[Лозански договор]] од [[1923]] година. ===Национални идентитети=== [[Податотека:Map Europe 1923-mk.svg|thumb|Карта на територијални промени во Европа по Првата светска војна (од 1923 година)]] Полска повторно станала независна држава по повеќе од еден век. [[Кралство Србија]] и нејзината династија, и земјата со најмногу жртви по глава на жител<ref>{{наведени вести|title=Appeals to Americans to Pray for Serbians|newspaper=[[The New York Times]]|date=27 July 1918|url=https://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9406E4D8143EE433A25754C2A9619C946996D6CF}}</ref><ref>{{наведени вести|title=Serbia Restored|newspaper=[[The New York Times]]|date=5 November 1918|url=https://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=990CEFDC113BEE3ABC4D53DFB7678383609EDE}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Minor Powers During World War One&nbsp;– Serbia|first=Matt|last=Simpson|publisher=firstworldwar.com|date=22 August 2009|url=http://www.firstworldwar.com/features/minorpowers_serbia.htm}}</ref>, станала столбот на новата мултинационална држава, [[Кралство на Срби, Хрвати и Словенци]], подоцна преименувани во [[Кралство Југославија]]. [[Чехословачка]], која со територии од [[Кралство Бохемија]] и со делови од [[Кралство Унгарија]], станала нова држава. Русија стана [[Советски Сојуз]] и ги загуби Финска, Естонија, Литванија и Латвија, кои станаа независни држави. Отоманското Царство наскоро било заменето од [[Турција]] и неколку други земји на Блискиот Исток. Во Британското Царство, војната започнала нови форми на [[национализам]]. Во [[Австралија]] и [[Нов Зеланд]], Битката кај Галиполе станала позната како „Крштевањето на огнот“ на тие народи. Тоа била првата голема војна во која се бореле новоформираните земји, и еден од првите пати што австралиските војници се бореле како Австралијци, а не само субјекти на британската круна. [[Денот Анзак]], во чест на австралискиот и Новозеландскиот армиски корпус, го слави овој дефинитивен момент<ref>{{наведени вести|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9400E1DD113FE233A25755C2A9629C946796D6CF&scp=12&sq=New+Zealand+anzac&st=p|title='ANZAC Day' in London; King, Queen, and General Birdwood at Services in Abbey|newspaper=[[The New York Times]]|date=26 April 1916}}</ref><ref name=awmtradition>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.awm.gov.au/commemoration/anzac/anzac_tradition.asp|title=The ANZAC Day tradition|publisher=[[Australian War Memorial]]|accessdate=2 May 2008|author=Australian War Memorial|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501163212/http://www.awm.gov.au/commemoration/anzac/anzac_tradition.asp|url-status=dead}}</ref>. По Битката кај Вими Риџ, каде што канадските сили за првпат се бореле како единствен корпус, Канаѓаните започнале да се однесуваат кон нив како нација „фалсификувана од огнот“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/guerre/vimy-ridge-e.aspx|publisher=[[Canadian War Museum]]|title=Vimy Ridge|accessdate=22 October 2008|author=Canadian War Museum}}</ref>. Откако успеале на истото бојно поле да постигнат резултати, тие за првпат започнале да бидат почитувани на меѓународно ниво за сопствените достигнувања. Канада влегла во војната како Доминион на Британската Империја и останала така, иако се појавила со поголема мерка на независност<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/guerre/war-impact-e.aspx|title=The War's Impact on Canada|publisher=[[Canadian War Museum]]|accessdate=22 October 2008}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.cbc.ca/canada/ottawa/story/2008/05/09/babcock-citizen.html|title=Canada's last WW1 vet gets his citizenship back|publisher=[[CBC News]]|date=9 May 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511014947/http://www.cbc.ca/canada/ottawa/story/2008/05/09/babcock-citizen.html|archivedate=11 May 2008}}</ref>. Кога Британија објавила војна во 1914 година, владите автоматски биле вклучени во војната. Владите на Канада, Австралија, Нов Зеланд и Јужна Африка биле поединечни потписници на Договорот од Версај<ref>[http://foundingdocs.gov.au/item-did-23.html Documenting Democracy] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160520203624/http://foundingdocs.gov.au/item-did-23.html |date=20 May 2016 }}. Retrieved 31 March 2012</ref>. Формирањето на современа држава [[Израел]] и корените на континуираниот израелско-палестински конфликт делумно се наоѓаат во нестабилната динамика на моќта на Блискиот Исток што произлезе од Првата светска војна{{sfn|Doughty |2005}}. Пред крајот на војната, Отоманското Царство одржувала скромно ниво на мир и стабилност низ Средниот Исток{{sfn |Hooker |1996}}. Со падот на османлиската влада започнале и првите конфликти. Политичките граници направени од победниците од Првата светска војна биле брзо наметнати, понекогаш само со површно советување со месното население. Тие продолжуваат да бидат проблематични во борбите од [[21 век]] за национален идентитет{{sfn |Kaplan |1993}}{{sfn |Salibi |1993}}. Распаѓањето на Отоманското Царство на крајот од Првата светска војна било клучно во придонесот кон современата политичка ситуација на Блискиот Исток, вклучувајќи го и Арапско-израелскиот конфликт,<ref name="Evans_2005">{{harvnb |Evans |2005}}</ref>{{sfn |Israeli Foreign Ministry}}<ref name="Gelvin_2005">{{harvnb |Gelvin |2005}}</ref> ===Здравствени ефекти=== [[Податотека:Transporting Ottoman injured at Sirkedji.jpg|thumb |left |Превоз на отоманските војници повредени во [[Сиркеџи]]]] Војната имала длабоки последици врз здравјето на војниците. Од 60 милиони европски воен персонал кој бил мобилизиран од 1914 до 1918 година, 8 милиони биле убиени, 7 милиони биле трајно онеспособени, а 15 милиони биле сериозно повредени. Германија загубила 15,1% од активната машка популација, Австроунгарија загубила 17,1%, а Франција загубила 10,5%{{sfn |Kitchen |2000 |p=22}}. Во Германија, цивилните смртни случаи биле 474,000 повисоки отколку во мирни услови, што во голем дел се должи на недостигот на храна и недоволната исхранетост, што го ослабил отпорот кон болестите<ref>{{Наведена книга |first=N.P.|last=Howard|title=The Social and Political Consequences of the Allied Food Blockade of Germany, 1918–19|work=German History|year=1993|volume=11|issue=2|pages=161–88|url=http://libcom.org/files/blockade%20Germany_0.pdf}} table p 166, with 271,000 excess deaths in 1918 and 71,000 in the first half of 1919 while the blockade was still in effect.</ref>. До крајот на војната, гладот убил околу 100.000 луѓе во Либан{{sfn |Saadi |2009}}. Помеѓу 5 и 10 милиони луѓе загинале од глад во Русија од 1921 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hoover.org/publications/digest/6731711.html|publisher=Hoover Institution|work=Hoover Digest|date=30 January 2007|title=Food as a Weapon|first=Bertrand M.|last=Patenaude|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719190529/http://www.hoover.org/publications/digest/6731711.html|archivedate=19 July 2008|accessdate=14 August 2014}}</ref>. До [[1922]] година, во Русија имало меѓу 4,5 милиони и 7 милиони деца бездомници, како резултат на скоро една деценија уништување од Првата светска војна, Руската граѓанска војна и последователниот глад од 1920-1922{{sfn |Ball |1996 |pp=16, 211}}. Бројни антисоветски Руси ја напуштиле земјата по револуцијата; до 1930-тите, северниот кинески град [[Харбин]] имал 100.000 Руси<ref>{{наведени вести|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-16051029.html|title=The Russians are coming (Russian influence in Harbin, Manchuria, China; economic relations)|work=The Economist (US)|date=14 January 1995|access-date=2018-02-05|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510153951/http://www.highbeam.com/doc/1G1-16051029.html|url-status=dead}} (via Highbeam.com)</ref>. Илјадници луѓе емигрирале во Франција, Англија и во САД. Болестите сешириле во хаотични воени услови. Само во [[1914]] година, епидемичниот [[тифус]], пренесен од вошки<ref>Ч. Џ. Вопицка, Тајне Балкана: седам година службовања у епицентру европске олује,. Београд, 2009, стр. 55 - 56.</ref>, убил 200.000 во Србија{{sfn |Tschanz}}. Од 1918 до 1922 година, Русија имала околу 25 милиони инфекции и 3 милиони смртни случаи од епидемичен тифус{{sfn |Conlon}}. Во 1923 година, 13 милиони Руси имале заболено маларија, нагло зголемување од предвоените години<ref>{{Наведена книга |last=Taliaferro|first=William Hay|title=Medicine and the War|url={{google books|plainurl=y|id=HcOAnAINJZAC|page=65}} |year=1972 |pages=65 |publisher=Books for Libraries Press |isbn=0-8369-2629-3}}</ref>. Покрај тоа, голема епидемија на грип се проширила низ целиот свет. Генерално, пандемијата на грип во 1918 година убила најмалку 50 милиони луѓе{{sfn |Knobler |2005}}<ref>{{Наведена книга|last1=Kamps|first1=Bernd Sebastian|last2=Reyes-Terán|first2=Gustavo|title=Influenza|url=http://www.influenzareport.com/ir/overview.htm|series=Influenza Report|publisher=Flying Publisher|isbn=3-924774-51-X|accessdate=17 November 2009|archive-date=2019-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028030041/http://www.influenzareport.com/ir/overview.htm|url-status=dead}}</ref>. Лобирањето од [[Хаим Вајцман]] и стравот дека американските Евреи ќе ги охрабрат САД да ја поддржат Германија кулминирале со британската владина [[Балфорова декларација]] од [[1917]] година, одобрувајќи создавање на еврејска држава во [[Палестина]]<ref>{{наведена енциклопедија |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/50162/Balfour-Declaration|title=Balfour Declaration (United Kingdom 1917)|work=Encyclopædia Britannica}}</ref> . Вкупно 1.172.000 еврејски војници работеле во сојузничките и централните сили во Првата светска војна, вклучувајќи 275.000 во Австроунгарија и 450.000 во Царска Русија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Compelling+Content/Jewish+History/Zionist+Institutions/JAFI+Timeline/1917-1919.htm|title=Timeline of The Jewish Agency for Israel:1917–1919|publisher=The Jewish Agency for Israel|accessdate=29 August 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130520072856/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish%20Education/Compelling%20Content/Jewish%20History/Zionist%20Institutions/JAFI%20Timeline/1917-1919.htm|archivedate=20 May 2013}}</ref>. Социјалните нарушувања и раширеното насилство на Руската револуција од 1917 и следната Руска граѓанска војна предизвикало повеќе од 2.000 погроми во поранешното [[Руско Царство]], главно во [[Украина]]<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0016_0_15895.html|title=Pogroms|encyclopedia=[[Encyclopaedia Judaica]]|accessdate=17 November 2009|publisher=American-Israeli Cooperative Enterprise}}</ref>. Околу 60.000-200.000 цивилни Евреи биле убиени во злосторствата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/modtimeline.html|title=Jewish Modern and Contemporary Periods (ca. 1700–1917)|work=Jewish Virtual Library|accessdate=17 November 2009|publisher=American-Israeli Cooperative Enterprise}}</ref>. По Првата светска војна, [[Кралство Грција|Грција]] се борела против турските националисти предводени од [[Мустафа Кемал Ататурк]], војната што на крајот резултирала со огромна размена на население меѓу двете земји според Договорот од Лозана<ref>[http://www.spiegel.de/international/0,1518,451140,00.html "The Diaspora Welcomes the Pope"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604185021/http://www.spiegel.de/international/0%2C1518%2C451140%2C00.html |date= 4 June 2012 }}, ''Der Spiegel'' Online. 28 November 2006.</ref>. Според различни извори<ref>[[R. J. Rummel]], "The Holocaust in Comparative and Historical Perspective", 1998, ''Idea Journal of Social Issues'', Vol.3 no.2</ref>, неколку стотици илјади Грци загинале во овој период, што било поврзано со грчкиот геноцид<ref>{{наведени вести |url=https://www.nytimes.com/2000/09/17/nyregion/a-few-words-in-greek-tell-of-a-homeland-lost.html|first=Chris|last=Hedges|title=A Few Words in Greek Tell of a Homeland Lost|work=The New York Times|date=17 September 2000}}</ref>. ==Воени злосторства== ===Инциденти во Баралон=== {{главна|Инцидентот Баралонг }} [[Податотека:HMS Baralong.jpg|thumb|ХМС ''Баралонг''.]] На 19 август 1915 година, германската подморница У-27 била потонета од британскиот Q-брод ''HMS Baralong''. Сите преживеани Германци, по кратко време биле погубени од екипажот на Баралонг по наредба на поручникот Годфри Херберт, капетанот на бродот. Погубувањето било објавено во медиумите од страна на американски државјани на британски товарен брод натоварен со воени резерви, што го запреле У-27 само неколку минути пред инцидентот<ref>Halpern, Paul G. (1994). A Naval History of World War I. Routledge, p. 301; {{ISBN|1-85728-498-4}}</ref>. === Хемиско оружје=== {{главна|Хемиско оружје во Првата светска војна}} [[Податотека:French soldiers making a gas and flame attack on German trenches in Flanders. Belgium., ca. 1900 - 1982 - NARA - 530722.tif|thumb|left|Француски војници испуштиле гас и пламен на германските ровови во Фландрија]] Првата успешна употреба на отровен гас како оружје во војна се случила за време на Втората битка кај Ипре (22 април - 25 мај 1915). Гас наскоро се користел од страна на сите поголеми воинствени војници во текот на војната. Се проценува дека употребата на хемиско оружје од двете страни во текот на војната предизвикало 1,3 милиони жртви. На пример, Британците имале над 180.000 жртви на хемиско оружје за време на војната, а до една третина од американските жртви биле предизвикани од нив. Руската армија, наводно, претрпела околу 500.000 жртви на хемиско оружје во Првата светска војна<ref>Schneider, Barry R. (28 February 1999). Future War and Counterproliferation: US Military Responses to NBC. Praeger, p. 84; {{ISBN|0-275-96278-4}}</ref> Употребата на хемиско оружје во војувањето е во директна повреда на Хашката декларација од 1899 година, со која се забранува нивна употреба<ref>{{Наведена книга|url={{google books|plainurl=y|id=hEH7KcpN-OcC|page=34}} |title=The Anatomy of the Nuremberg Trials: A Personal Memoir |first=Telford |last=Taylor |date=1 November 1993 |publisher=[[Little, Brown and Company]] |isbn=0-316-83400-9 |accessdate=20 June 2013}}</ref><ref>{{Наведена книга|url={{google books|plainurl=y|id=0PYx0j3wRvAC|page=7}} |title=Cornerstones of Security: Arms Control Treaties in the Nuclear Era |first1=Thomas |last1=Graham |first2=Damien J. |last2=Lavera |date=May 2003 |pages=7–9 |publisher=[[University of Washington Press]] |isbn=0-295-98296-9 |accessdate=5 July 2013}}</ref>. Употребата на отровниот гас не бил ограничен само на војниците. Цивилите биле изложени на ризик од гасовите, бидејќи ветровите ги ширеле отровните гасови низ нивните градови и ретко добивале предупредувања за потенцијална опасност. Во прилог на отсутни системи за предупредување, цивилите често немале пристап до ефективни гасни маски. Околу 100.000-260.000 цивилни жртви починале од хемиско оружје за време на конфликтот, а десетици илјади (заедно со воениот персонал) починале од лузни на белите дробови, оштетување на кожата и слично во годините по завршувањето на конфликтот. Многу команданти од двете страни знаеле дека таквото оружје ќе предизвика голема штета за цивилите, но сепак продолжиле да ги користат. Британскиот полицаец Сер Даглас Хаиг во својот дневник запишал: „Моите службеници и јас бевме свесни дека таквото оружје ќе им наштети на жените и децата што живеат во околните градови, бидејќи силните ветришта беа вообичаени на бојното поле. Сепак, бидејќи оружјето требаше да биде насочено против непријателот, никој од нас воопшто не беше загрижен“<ref>{{Наведена книга|title=The Poisonous Cloud: Chemical Warfare in the First World War|first=L. F.|last=Haber|date=20 February 1986|pages=106–108|publisher=Clarendon Press|isbn=0-19-858142-4}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dew of Death: The Story of Lewisite, America's World War I Weapon of Mass destruction|url=https://archive.org/details/dewofdeathstoryo0000vile|first=Joel A.|last=Vilensky|date=20 February 1986|pages=[https://archive.org/details/dewofdeathstoryo0000vile/page/78 78]–80|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=0-253-34612-6}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents, Second Edition|first=D. Hank|last=Ellison|date=24 August 2007|pages=567–570|publisher=[[CRC Press]]|isbn=978-0-8493-1434-6}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=War Made New: Weapons, Warriors, and the Making of the Modern World|url=https://archive.org/details/warmadenewweapon0000boot|first=Max|last=Boot|date=16 August 2007|pages=[https://archive.org/details/warmadenewweapon0000boot/page/245 245]–250|publisher=Gotham|isbn=978-1-59240-315-8}}</ref>. === Геноцид и етничко чистење === {{главна|Ерменски геноцид|Асирски геноцид|Геноцид на понтиските Грци|Негирање на геноцид}} [[Податотека:Morgenthau336.jpg|thumb|Ерменци убиени за време на ерменскиот геноцид. Сликата е земена од „Приказната на амбасадорот Моргентау“, објавена во 1918 година.<ref>{{Наведена книга |author=Henry Morgenthau |title=Ambassador Mogenthau's story |publisher=Brigham Young University |url=http://net.lib.byu.edu/~rdh7/wwi/comment/morgenthau/Morgen25.htm |year=1918 |department=XXV: Talaat Tells Why He "Deports" the Armenians}}</ref>]] [[Податотека:Hromadná poprava srbského obyvatelstva.jpg|thumb|Австроунгарски војници погубуваат мажи и жени во Србија, 1916 година <ref>{{Наведена книга|last1=Honzík|first1=Miroslav|last2=Honzíková|first2=Hana|title=1914/1918, Léta zkázy a naděje|year=1984|publisher=Panorama|location=Czech Republic}}</ref>]] Етничкото чистење на ерменското население на Отоманското Царство, вклучувајќи ги и масовните депортации и погубувања, во последните години на Отоманското Царство се смета за геноцид<ref name="IAGSletter">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.genocidewatch.org/TurkishPMIAGSOpenLetterreArmenia6-13-05.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071006024502/http://www.genocidewatch.org/TurkishPMIAGSOpenLetterreArmenia6-13-05.htm|archivedate=6 October 2007|author=[[International Association of Genocide Scholars]]|title=Open Letter to the Prime Minister of Turkey Recep Tayyip Erdoğan|date=13 June 2005|url-status=dead}}</ref>. Османлиите извршиле организирани и систематски масакри на ерменското население на почетокот на војната и портретирале намерно провоцирани акти на ерменски отпор како бунтови за оправдување на понатамошно истребување<ref name=leverkun>{{Наведена книга|last=Vartparonian|first=Paul Leverkuehn|others=translated by Alasdair Lean; with a preface by Jorge and a historical introduction by Hilmar|title=A German officer during the Armenian genocide: a biography of Max von Scheubner-Richter|year=2008|publisher=Taderon Press for the Gomidas Institute|location=London|isbn=978-1-903656-81-5|url=https://books.google.com/books?id=_hItAQAAIAAJ|author2=Kaiser}}</ref>. Во почетокот на 1915 година, голем број [[Ерменци]] доброволно се пријавиле за влез во руските сили, а османлиската влада го искористила ова како изговор за издавање на Законот за депортирање, со кој се дозволила депортација на Ерменците од источните провинции на Сирија помеѓу 1915 и 1918 година. Ерменците биле намерно однесени во смрт, а голем број биле нападнати од отомански разбојници{{sfn |Ferguson |2006 |p=177}}. Иако точниот број на смртни случаи е непознат, Меѓународната асоцијација на научници за геноцид проценува 1,5 милиони<ref name="IAGSletter"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.genocidescholars.org/sites/default/files/document%09%5Bcurrent-page%3A1%5D/documents/US%20Congress_%20Armenian%20Resolution.pdf|title=International Association Of Genocide Scholars|accessdate=12 March 2013|archive-date=2013-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130226033839/http://www.genocidescholars.org/sites/default/files/document%09%5Bcurrent-page%3A1%5D/documents/US%20Congress_%20Armenian%20Resolution.pdf}}</ref>. Владата на Турција постојано го негирала геноцидот, тврдејќи дека оние што умреле биле жртви на меѓуетнички борби, глад или болести за време на Првата светска војна; овие тврдења се отфрлени од страна на повеќето историчари{{sfn |Fromkin |1989 |pp=212–215}}. Другите етнички групи биле слично нападнати од Отоманското Царство во овој период, вклучувајќи ги Асирците и Грците, а некои научници сметаат дека тие настани се дел од истата политика на истребување<ref>{{Наведена мрежна страница|author=International Association of Genocide Scholars|url=http://www.genocidescholars.org/images/Resolution_on_genocides_committed_by_the_Ottoman_Empire.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080422005726/http://genocidescholars.org/images/Resolution_on_genocides_committed_by_the_Ottoman_Empire.pdf|archivedate=22 April 2008|url-status=dead|title=Resolution on genocides committed by the Ottoman empire}}</ref><ref>{{Наведена книга |last=Gaunt |first=David |url={{google books|plainurl=y|id=4mug9LrpLKcC}} |title=Massacres, Resistance, Protectors: Muslim-Christian Relations in Eastern Anatolia during World War I |location=Piscataway, New Jersey |publisher=Gorgias Press |year=2006 }}{{Мртва_врска|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведено списание |doi=10.1080/14623520801950820|last1=Schaller|first1=Dominik J|last2=Zimmerer|first2=Jürgen|year=2008|title=Late Ottoman genocides: the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies&nbsp;– introduction|journal=Journal of Genocide Research|volume=10|issue=1|pages=7–14| issn=1462-3528}}</ref>. ==Технологија== ===Воено оружје=== [[Податотека:Tanks on parade in London at the end of World War I, 1918 (3056450509).jpg|thumb|left|Тенкови на парадата во Лондон по крајот на војната]] Првата светска војна започна како судир на технологијата од [[XX век]] и тактиката од [[19 век]], со неизбежно големи последователни жртви. Меѓутоа, до крајот на [[1917]] година, главните војски, кои тогаш броеле милиони луѓе, се модернизирале и користеле телефонска, безжична комуникација{{sfn |Hartcup |1988 |p=154}}, оклопни возила, тенкови{{sfn |Hartcup |1988 |pp=82–86}}, и авиони. Пешадиските реформи биле реорганизирани, така што 100-те компании повеќе не биле главната единица на маневрирање. Наместо тоа, биле фаворизирани екипи од 10 или повеќе мажи, под команда на помлад подофицер. Артилеријата, исто така, доживеала револуција. Во [[1914]] година, топовите биле позиционирани во линијата на фронтот и пукале директно на нивните цели. До [[1917]] година, индиректното оружје како и минофрлачи и митралези било вообичаено, користејќи нови техники за откривање и движење, особено авиони и често се занемарувале теренските телефони<ref>Sterling, Christopher H.; Military Communications: From Ancient Times to the 21st Century (2008). Santa Barbara: ABC-CLIO. {{ISBN|978-1-85109-732-6}} p. 444.</ref>. [[Контрабатирање|Контрабатираните]] мисии станале вообичаени, и често помагале во откривање на звук за лоцирање на непријателските позиции. [[Податотека:Austin21.jpg|thumb|right|Руски оклопни возила, 1919 година]] Германија била далеку понапред од сојузниците во т.н. стрелба од скриена позиција. Германската армија употребувала хаубици од 150 мм и 210 мм во [[1914]] година, кога типичните француски и британски биле само 75 мм и 105 мм. Британците имале хаубици од 152 мм, но истите биле премногу тешки за па морало да се влечат на теренот. Германците, исто така, поседувале тенкови од 305 м м и 420 мм,, кои биле идеално прилагодени за војување{{sfn |Mosier |2001 |pp=42–48}}<ref>{{Наведена книга|last=Jager|first=Herbert|title=German Artillery of World War One|publisher=Crowood Press|date=2001|pages=224|isbn=978-1861264039}}</ref>. [[Податотека:38cmBttrPommern.jpg|thumb|right|„Ланге Макс“, најголемиот тенк во светот во 1917 година]] Во [[1917]] година, на [[27 јуни]], [[Германци]]те го користеле својот најголем тенк на светот, со прекар „''Ланге Макс''“, кој бил во можност да пука до 50 километри. Голем дел од борбата вклучувала војна од рововите, во која стотици често загинале. Многу од најсмртоносните битки во историјата се случиле за време на Првата светска војна. Таквите битки ги вклучуваат битките кај [[Битка кај Пашендал|Пашендал]], [[Прва битка кај Марна|Марна]], [[Битка кај Камбре|Камбре]], [[Битка на Сома|Сома]], [[Верденска битка|Верден]] и [[Галиполска операција|Галиполе]]. Германците користеле [[Хабер-Бошов процес]] за да ги снабдат своите сили со барут и покрај блокадата од британската морнарица{{sfn |Hartcup |1988}}. Артилеријата била одговорна за најголемиот број жртви {{sfn |Raudzens |1990 |p=421}} и потрошила огромни количества експлозиви. Големиот број повреди на главата биле предизвикани од експлодирачки гранати, кои ги принудиле на завојуваните страни да го развијат современиот челичен шлем, предводен од [[Французи]]те. Широката употреба на хемиското воено оружје било голема одлика на конфликтот. Користените гасови вклучиле [[хлор]], [[иперит]] и [[фозген]]. Неколку жртви на војната биле предизвикани од употребата на гасот{{sfn |Raudzens |1990}}, бидејќи брзо се создале ефективни контрамерки за гасните напади, преку употреба на гас-маски. Употребата на хемиско оружје и стратешки бомбардирања од мал обем биле забранети од Хашките конвенции од [[1899]] и [[1907]] година, но и двете конфенции се покажале дека поседуваат ограничени ефекти{{sfn |Heller |1984}}, иако ја имале подржката од јавноста<ref>Postwar pulp novels on future "gas wars" included Reginald Glossop's 1932 novel ''Ghastly Dew'' and Neil Bell's 1931 novel ''The Gas War of 1940''.</ref>. Најмоќното копнено оружје било железничкиот топ со тежина од десетина тони<ref>{{YouTube|Hl4jJJ9b9MA|"Heavy Railroad Artillery"}}</ref>. [[Германци]]те го нарекле [[Дебела Берта]]. Германија го развил [[Париски топ|Парискиот топ]], кој можел да го бомбардира [[Париз]] од над 100 километри. [[Податотека:Vickers machine gun in the Battle of Passchendaele - September 1917.jpg|thumb |Британскиот [[Викерс]], 1917 година]] Ровови, митралези, воздухопловна извидувања, бодликава жица и современа артилерија со фрагментациони гранати помагале во борбите за време на Првата светска војна. Британците и Французите постојано барале решение во создавањето на тенкови. Првите британски тенкови биле користени за време на [[Битка на Сома|Битката кај Сома]] на [[15 септември]] [[1916]] година. Механичката веродостојност била проблем, но експериментот се покажал како достоен. Во текот на една година, Британците ги напаѓале стотиците тенкови и го покажале својот потенцијал за време на [[Битка кај Камбре|Битката кај Камбре]] во ноември [[1917]] година, со раскинување на линијата на Хинденбург, додека комбинираните тимови заробиле 8.000 непријателски војници. Во меѓувреме, Французите ги претставиле првите тенкови со вртечка школка, [[Рено FT-17]], кој станал решавачки инструмент за победата. Конфликтот исто така го видел и воведувањето на автоматско оружје, како што биле митралезот Луис, автоматската пушка [[M1918 BAR]] и MP 18. Друго ново оружје кое било употребувано бил [[пламенофрлач]], за првпат користено од германската војска, а подоцна и од други сили. Иако не е од висока тактичка вредност, пламенофрлачот било моќно, деморализирачко оружје кое предизвикало терор на бојното поле. Преносните железници биле развиени за да обезбедат огромни количества храна, вода и муниција потребни за поддршка на голем број војници во областите каде што биле уништени транспортни системи. Моторите со внатрешно согорување и подобрените системи за влечење за автомобили и камиони на крајот ги претвориле железните јажиња како застарени. ===Области земени во големи напади=== На Западниот фронт ниту една страна не постигнала импресивни придобивки во првите три години од војната со нападите во [[Верденска битка|Верден]], [[Битка на Сома|Сома]], [[Битка кај Пашендал|Пашендал]] и [[Битка кај Камбре|Камбре]] - освен исклучок била т.н. [[Офанзива на Невил]]. Во [[1918]] година Германците ги пресекле линиите на одбраната во три големи напади: [[Операција Михаил]], Лис, и на [[Трета битка кај Ени|Третата битка кај Ени]], каде ја покажале моќта на своите нови тактики. Сојузниците возвратиле во [[Соасон]], што им покажало на Германците дека тие мора да се вратат во одбраната и во [[Амјен]]. Тенковите одиграле значајна улога во двата напади, како што имало и претходната година во Камбре. Области земени во големи напади на Истокот биле поголеми. Германците се справиле добро во [[Прва битка кај Мазурските езера|Првата битка кај Мазурските езера]] принудувајќи ја подоцна Русија на мир. Австроунгарците и Германците се сојузиле за големиот успех во [[Офанзива Горлице-Тарнув]], предизвикувајќи Русите да ја напуштат Полска и да се повлечат. Во серија напади заедно со Бугарите ја окупирале Србија, Албанија, Црна Гора и поголемиот дел од Романија. Постигнувањата на сојузниците ги довело подоцна во [[Палестина]], во [[Македонија]] и во [[Виторио Венето]]. Областа окупирана на исток од страна на Централните сили на [[11 ноември]] [[1918]] година изнесувала 1.042.600 км<s>2</s>, приближно со големина на [[Колумбија]]. ===Поморски сили=== Германија распоредила У-бродови (подморници) по почетокот на војната. Наизменично помеѓу ограничената и неограничената подморска војна во Атлантикот, Царската Германска Морнарица имала план да ги лиши Британските Острови од витални резерви. Повеќето од нив биле заборавени во меѓувоениот период, додека [[Втората светска војна]] ја оживеала повторно нивната потреба<ref>Lawrence Sondhaus, ''The Great War at Sea: A Naval History of the First World War'' (2014).</ref>. ===Авијација=== [[Податотека:Sopwith F-1 Camel.jpg|thumb|left|[[RAF]] [[Sopwith Camel]]. In April 1917, the average life expectancy of a British pilot on the Western Front was 93 flying hours.<ref>{{Наведена книга|first1=Eric|last1=Lawson|first2=Jane|last2=Lawson|year=2002|url={{google books|plainurl=y|id=9PGHckhHiX0C}}pg=PT123 |title=The First Air Campaign: August 1914– November 1918 |publisher=Da Capo Press |page=123 |isbn= 0-306-81213-4}}</ref>]] Авиони со постојани крила за првпат биле употребени воено од [[Италијанци]]те во [[Либија]] на [[23 октомври]] [[1911]] година за време на [[Османлиско-италијанска војна|Италијанско-турската војна]] за извидување, но наскоро биле направени авиони за фрлање бомби и за фотографирање од воздухот следната година. До [[1914]] година, нивната воена корист била очигледна. Тие првично биле користени за извидување. За да ги соборат непријателските авиони, биле развиени против-авионски топови и борбени авиони. Биле создадени и стратешки бомбардери, главно од Германците и Британците, иако првите ги користеле и [[Цепелин]]ите<ref name="Cross 1991">{{harvnb |Cross |1991}}</ref>. Кон крајот на конфликтот, за првпат биле користени носачи на авиони, со ''[[HMS Furious]]''{{sfn |Cross |1991 |pp=56–57}}. Балони за набљудување со пилоти, биле користени како стационарни извидни платформи, пријавувајќи ги непријателските движења и насочувајќи ја артилеријата. Балоните најчесто имале екипа од двајца војници, опремени со падобрани{{sfn |Winter |1983}}. Во тоа време, падобраните биле премногу тешки за да ги користат пилотите на авиони, а помалите верзии не биле развиени до крајот на војната. ==Економски ефекти== Еден од најдраматичните ефекти од војната било проширувањето на владините овластувања и одговорности во Британија, Франција, САД и Доминионите на Британската Империја. За да ја искористат целата моќ на нивните општества, владите создале нови министерства и овластувања. Нови даноци биле наметнати и донесени закони, сите дизајнирани да ги зајакнат воените напори и многумина траат до ден-денес. На сличен начин, војната ги заострила способностите на некои поранешни големи и бирократизирани влади, како што се Австроунгарија и Германија. Бруто-домашниот производ (БДП) се зголемил за три сојузници (Велика Британија, Италија и САД), но се намалил во Франција и Русија, во неутрална Холандија и во трите главни Централни сили. Намалувањето во БДП во Австрија, Русија, Франција и Отоманското Царство се движело меѓу 30 и 40 отсто. На пример, во Австрија, повеќето свињи биле заклани, така што на крајот на војната немало месо. Во сите нации, владиниот удел во БДП се зголемил, надминувајќи 50% во Германија и Франција и речиси достигнал ниво во Британија. За да плати на САД, Британија наплатила големи инвестиции во американските железници, а потоа започнала да позајмува многу на [[Вол Стрит]]. Претседателот Вилсон бил на работ да ги прекине кредитите кон крајот на 1916 година, но дозволил големо зголемување на позајмиците на САД на Сојузниците. По 1919 година, САД побарале отплата на овие заеми. Отплатата, делумно, била финансирана од германските репарации, кои, пак, биле поддржани од американските заеми за Германија. Овој кружен систем се распаднал во 1931 година и некои кредити никогаш не биле вратени. Велика Британија сè уште им должи на САД 4,4 милијарди, долг од Првата светска војна во 1934 година. Последната рата конечно била платена во 2015 година<ref>{{cite web | url=https://www.express.co.uk/news/uk/562830/First-World-War-debt-paid-off | title=Britain FINALLY pays off last of First World War debt as George Osborn | date=2015-03-09 }}</ref>. Макро и микро-економските последици биле пренесени од војната. Семејствата биле променети со заминувањето на многу мажи. Со смртта или отсуството на примарниот примач на плата, жените биле принудени да влезат во работна сила. Во исто време, индустријата требало да ги замени изгубените работници испратени во војна. Ова помогнало во борбата за правата на глас за жените<ref>{{Наведена книга|last=Noakes|first=Lucy|title=Women in the British Army: War and the Gentle Sex, 1907–1948|year=2006|publisher=Routledge|location=Abingdon, England|isbn=0-415-39056-7|page=48}}</ref>. Првата светска војна дополнително ја зголемила родовата нерамнотежа, додавајќи го феноменот на вишок од жени. Смртта на скоро еден милион мажи за време на војната во Британија го зголемил родовиот јаз за речиси еден милион: од 670.000 до 1.700.000. Бројот на невенчани жени кои барале економски средства драматично се зголемил. Покрај тоа, демобилизацијата и економскиот пад по војната предизвикало голема невработеност. Војната го зголемило женското вработување. Во Британија, рационализацијата конечно била наметната во почетокот на [[1918]] година, ограничена на месо, шеќер и масти (путер и маргарин), но не и леб. Новиот систем функционирал беспрекорно. Од 1914 до 1918 година, членството на синдикатите двојно се зголемило, од малку над четири милиони до нешто повеќе од осум милиони. Велика Британија се свртела кон нејзините колонии за помош во добивање на суштински воени материјали чија понуда од традиционални извори станало тешко. Геолозите како [[Алберт Ернест Китсон]] биле повикани да пронајдат нови ресурси на скапоцени минерали во африканските колонии. Китсон открил важни нови депозити на манган, кои се користеле во производството на муниција, во Голд Коуст{{sfn |Green |1938 |pp=CXXVI}}. Според членот 231 од Версајскиот договор (т.н. ''клаузула за воена вина'') , Германија ја прифатила одговорноста за сета загуба и штета на која биле подложени сојузничките и асоцираните влади и нивните државјани како последица на војната<ref>{{Наведена книга|author=Anton Kaes et al., eds.|title=The Weimar Republic Sourcebook|url=https://books.google.com/books?id=J4A1gt4-VCsC&pg=PA8|year=1994|publisher=University of California Press|page=8|isbn=978-0-520-90960-1 }}</ref>. Со тоа била формулирано правна основа за репарации, а слична клаузула била вметната во договорите со Австрија и Унгарија. Сепак, ниту еден од нив не го толкувал тоа како признавање на воена вина<ref>Marls, The Myths of Reparations, pp.&nbsp;231–2</ref>. Во 1921 година вкупната сума за репарација била 132 милијарди златни знаци, меѓутоа, експертите од сојузниците знаеле дека Германија не може да ја плати оваа сума, поради кое била поделена на три категории<ref name=Marks237>Marks, p. 237</ref>. Оваа бројка можело да се плати во готово или во натура (јаглен, дрво, хемиски бои, итн. Кон 1929 година започнала Големата депресија, предизвикувајќи политички хаос низ целиот свет<ref>''World War One: A Short History'' By Norman Stone</ref>. Во 1932 година, меѓународната заедница ја суспендирала исплатата на репарациите, со што Германија само платила еквивалент на 20.598 милијарди во репарации<ref>Marks, p. 233</ref>. Со подемот на [[Адолф Хитлер]], сите обврзници и заеми што биле издадени во текот на 1920-тите и почетокот на 1930-тите биле откажани. Така, по [[Втората светска војна]], на конференцијата во Лондон во [[1953]] година, Германија се согласила да продолжи со исплатата на позајмените пари. На [[3 октомври]] [[2010]] година, Германија го направила последното плаќање на овие обврзници{{efn|World War I officially ended when Germany paid off the final amount of reparations imposed on it by the Allies.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=First World War officially ends|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8029948/First-World-War-officially-ends.html|work=The Telegraph|accessdate=15 March 2017|quote=The final payment of £59.5 million, writes off the crippling debt that was the price for one world war and laid the foundations for another.|first=Allan|last=Hall|date=28 September 2010|location=Berlin}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2023140,00.html|title=Why Did World War I Just End?|last1=Suddath|first1=Claire|date=4 October 2010|work=Time|accessdate=1 July 2013|quote=World War I ended over the weekend. Germany made its final reparations-related payment for the Great War on Oct. 3, nearly 92 years after the country's defeat by the Allies.|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817090503/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2023140,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://news.blogs.cnn.com/2010/09/30/world-war-i-to-finally-end-this-weekend/|title=World War I to finally end for Germany this weekend|date=30 September 2010|work=CNN|accessdate=15 March 2017|quote=Germany and the Allies can call it even on World War I this weekend.|archive-date=2017-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204156/http://news.blogs.cnn.com/2010/09/30/world-war-i-to-finally-end-this-weekend/|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/12/26/opinion/26macmillan.html|title=Ending the War to End All Wars|date=25 December 2010|work=The New York Times |accessdate=15 March 2017|quote=NOT many people noticed at the time, but World War I ended this year.|first=Margaret|last=MacMillan}}</ref>}}. [I] ==Војнички искуства== Британските војници на војната првично биле волонтери, но повеќето подоцна биле регрутирани во служба. Преживеаните ветерани, враќајќи се дома, честопати откриле дека можат да разговараат за нивните искуства само меѓу себе. Групирајќи се заедно, тие формирале „здруженија на ветерани“ или „Легиони“. Мал број лични искуства на американски ветерани се собрани од страна на [[Конгресна библиотека|Конгресната библиотека]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://memory.loc.gov/diglib/vhp/search?query=&field=all&war=worldwari|title=Search Results (+(war:"worldwari")) : Veterans History Project |publisher=American Folklife Center, Library of Congress |access-date=23 May 2017}}</ref>. ===Затвореници=== [[Податотека:German prisoners in a French prison camp. French Pictorial Service., 1917 - 1919 - NARA - 533724.tif|thumb|left |Германски затвореници цо Француски камп]] Околу осум милиони луѓе се предале или биле задржани во логорите за време на војната. Сите нации ветиле дека ќе ги следат Хашките конвенции за фер третман на воените заробеници, а стапката на преживување за воени заробеници била генерално многу повисока од онаа на борците на фронтот{{sfn |Phillimore |Bellot |1919 |pp=4–64}}. Поединечните предавања биле невообичаени, а големи единици обично се предавале масовно. Во опсадата на Мобеж се предале околу 40.000 француски војници, во Битката за Галиција Русите заробиле околу 100.000 до 120.000 австриски заробеници, во нападот на Брусилов околу 325.000 до 417.000 [[Германци]], а [[Австријци]]те им се предале на Русите, а во Битката кај Таненберг се предале 92.000 Руси. Кога осамениот гарнизон на [[Каунас]] се предал во [[1915]] година, околу 20.000 [[Руси]] станале затвореници, во битката во близина на [[Пшасниш]] (февруари-март 1915) 14.000 [[Германци]] им се предале на [[Руси]]те, а во [[Прва битка кај Марна|Првата битка кај Марна]] околу 12.000 Германци им се предале на сојузниците. 25-31% од руските загуби (како дел од заробените, повредените или убиените) имале затворенички статус, додека за Австроунгарија 32%, за Италија 26%, за Франција 12%, за Германија 9%; за Велика Британија 7%. Затворениците од сојузничките војски изнесувале околу 1,4 милиони (не вклучувајќи ја и Русија, која изгубила 2,5-3,5 милиони луѓе како затвореници). Од Централните сили околу 3,3 милиони луѓе станале затвореници, а повеќето од ним им се предале на Русите{{sfn |Ferguson |1999 |pp=368–9}}. Германија имала 2,5 милиони затвореници; Русија 2,2-2,9 милиони; додека Британија и Франција држеле околу 720.000. Повеќето биле заробени непосредно пред примирјето. САД имале 48.000. Најопасниот момент бил чинот на предавање, кога понекогаш биле истребувани беспомошни војници{{sfn |Blair |2005}}{{sfn |Cook |2006 |pp=637–665}}. Откако затворениците пристигнувале до логорите, условите, воопшто, биле задоволителни (и многу подобро отколку во [[Втората светска војна]]), благодарение на напорите на Меѓународниот црвен крст и инспекциите од страна на неутралните нации. Сепак, условите биле страшни во Русија: гладувањето било вообичаено за затворениците и цивилите. Околу 15-20% од затворениците во Русија починале, а во затворите на Централните сили, 8% биле Руси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://profismart.ru/web/bookreader-115250-24.php|archive-url=https://archive.today/20130417092302/http://profismart.ru/web/bookreader-115250-24.php|url-status=dead|archive-date=17 April 2013|title=Максим Оськин – Неизвестные трагедии Первой мировой Пленные Дезертиры Беженцы – стр 24 – Читаем онлайн|publisher=Profismart.ru|accessdate=13 March 2013}}</ref>. Во Германија, храната била ретка, но починале само 5% {{sfn |Speed |1990}}{{sfn |Ferguson |1999 |loc=Chapter 13}}{{sfn |Morton |1992}}. [[Податотека:1stGazaBritishPrisoners00118v.jpg|thumb|Британски затвореници чувани од османлиските сили по Првата битка за Газа во 1917 година.]] Османлиското Царство често лошо ги третирала војниците{{sfn |Bass |2002 |p=107}}. Околу 11.800 војници на Британското Царство, повеќето од нив [[Индијци]], станале затвореници по опсадата на Кут во [[Месопотамија]] во април 1916 година. Од нив, 4.250 загинале во заробеништво<ref>{{Наведена мрежна страница|publisher=British National Archives|title=The Mesopotamia campaign|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/firstworldwar/battles/mesopotamia.htm|accessdate=10 March 2007}}</ref>. Иако многумина биле во лоша состојба кога биле заробени, отоманските офицери ги принудувале да поминат 1100 километри во [[Анадолија]]. Преживеаните рекле: „Бевме пренмесуваи како ѕверови, да се откажевме значеше да умреме“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.awm.gov.au/stolenyears/ww1/turkey/story2.asp|publisher=Australian War Memorial|work=Stolen Years: Australian Prisoners of War|title=Prisoners of Turkey: Men of Kut ''Driven along like beasts''|accessdate=10 December 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108200459/http://www.awm.gov.au/stolenyears/ww1/turkey/story2.asp|archivedate=8 January 2009}}</ref>. Преживеаните откако пристигнале, биле принудени да ја изградат железничка пруга низ [[Таур]]. Во Србија, по битките во [[1914]] година, со кои австроунгарската војска била одбиена, останале над 70.000 заробеници од кои околу 20 000 биле со словенско потекло. Во епидемија на тифус што ја зафатила Србија поради ужасни последици на војната починале над 33 000 заробеници. Заробеници имале подобри услови за живеење од населението, за што сведочат членовите на европски комисии што набљудувале однос кон воените заробеници. Во Австроунгарија и Германија во 1917 година се наоѓале околу 127 500 заробени и 79 000 интернирани лица од територија на тогашната Србија. Истата година на територијата на Бугарија имало 32 000 заробеници и 100 000 интернирани српски цивили. На крајот на [[1917]]број година број на интернирани и затвореници изнесувал 341 500 лица.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 294 - 295.</ref> Во Русија, кога затворениците од чешката легија на австроунгарската војска биле ослободени во 1917 година, истите тие повторно се вооружиле и кратко станале воени сили за време на Руската граѓанска војна. Додека сојузничките затвореници од Централните сили биле брзо испраќани дома на крајот од активните непријателства, истиот третман не бил даден на затворениците од Централната власт на Сојузниците и Русија, од кои многумина служеле за присилна работа. Тие често биле ослободувани со многуте пристапи на Црвениот крст<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/57JQGQ|title=ICRC in WWI: overview of activities|publisher=Icrc.org|accessdate=15 June 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100719030032/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/57JQGQ|archivedate=19 July 2010}}</ref>. Германските затвореници сè држеле во Русија до 1924 година<ref>{{наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,768983,00.html|title=GERMANY: Notes, Sep. 1, 1924|work=Time|date=1 September 1924|accessdate=15 June 2010|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817211702/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,768983,00.html|url-status=dead}}</ref>. ==Поддршка и противење== ===Поддршка=== [[Податотека:Affiche-guerre Femmes-au-travail.jpg|thumb|Постер кој ги повикува жените да се приклучат кон британските воени напори, објавен од страна на Младинската христијанска асоцијација]] На [[Балкан]]от, југословенските националисти, како што бил водачот, [[Анте Трумбиќ]], силно ја поддржувал војната, барајќи слобода на [[Југословени]]те од [[Австроунгарија]] и други странски сили и создавање независна [[Југославија]]. Југословенскиот комитет бил формиран во [[Париз]] на [[30 април]] [[1915]] година, но наскоро ја преместил својата канцеларија во [[Лондон]]. Трамбиќ го предводел Комитетот{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=1189}}. Во април [[1918]] година, се одржал Римскиот конгрес на обесправени националности, вклучувајќи ги и чехословачките, италијанските, полските, трансилванските и југословенските претставници, кои ги повикале сојузниците да го поддржат националното самоопределување за луѓето што живеат во Австроунгарија<ref name=autogenerated3/>. На [[Блискиот Исток]], арапскиот национализам се зголемил на отоманските територии како одговор на подемот на турскиот национализам за време на војната, при што арапските националистички водачи се залагале за создавање панарабска држава. Во [[1916]] година, Арапската револуција започнала на териториите на Блискиот Исток кој бил под контрола на отоманската власт, во обид да се постигне независност{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=117}}. Во [[Источна Африка]], [[Јасу V]] од [[Етиопија]] ја поддржувал државата Дервиш, која била во војна со Британците во кампањата во Сомалиленд.<ref>{{Наведена книга|last1=Mukhtar|first1=Mohammed|title=Historical Dictionary of Somalia|date=25 February 2003|publisher=Scarecrow Press|page=126|isbn=978-0-8108-6604-1 |url=https://books.google.com/books?id=DPwOsOcNy5YC&dq=iyasu+dervish&pg=PA126|accessdate=28 February 2017}}</ref>. Германскиот претставник Фон Сибург во [[Адис Абеба]] изјавил: „''Сега е време Етиопија да го поврати брегот на Црвеното Море, за да ги однесе Италијанците дома, за да ја обнови Империјата според нејзината древна големина''“. Етиопската империја била на работ на влегување во Првата светска војна на страната на Централните сили пред соборувањето на Јасу поради сојузничките притисоци врз етиопската аристократија<ref>{{наведени вести|title=How Ethiopian prince scuppered Germany's WW1 plans|url=http://www.bbc.com/news/world-37428682|accessdate=28 February 2017|agency=BBC News|date=25 September 2016}}</ref>. Голем број социјалистички партии првично ја поддржале војната кога започнала во август [[1914]] година<ref name=autogenerated3>{{harvnb |Tucker |Roberts |2005 |p=1001}}</ref>. Меѓутоа, европските социјалисти се поделиле на национални линии, како марксисти и синдикалисти. Откако започнала војната, австриските, британските, француските, германските и руските социјалисти ја следеле растечката националистичка струја со поддршка на интервенциите на нивните земји во војната{{sfn|Tucker |Roberts |2005 |p=884}}. Италијанскиот национализам бил поттикнат од избувнувањето на војната и на почетокот бил силно поддржан од различни политички фракции. Еден од најистакнатите и популарни италијански националистички поддржувачи на војната бил [[Габриеле Д’Анунцио]], кој го промовирал италијанскиот иредентизам и им помогнал на италијанската јавност да ја поддржи интервенцијата во војната{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=335}}. Италијанската либерална партија, под раководство на [[Паоло Босели]], промовирала интервенција во војната на страната на сојузниците и го користела друштвото „Данте Алигиери“ за промовирање на италијанскиот национализам{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=219}}. Италијанските социјалисти биле поделени околу тоа дали да ја поддржат војната или да се спротивстават на тоа; некои биле милитантни поддржувачи на војната, меѓу кои и [[Бенито Мусолини]] и [[Леонида Бисолати]]{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=209}}. Сепак, италијанската Социјалистичка партија одлучила да се спротивстави на војната откако биле убиени анти-милитаристички демонстранти, што резултирало со генерален [[штрајк]] наречен Црвена недела<ref name=autogenerated6>{{harvnb |Tucker |Roberts |2005 |p=596}}</ref>. Италијанската социјалистичка партија се исчистила од провоените националистички членови <ref name=autogenerated6/>, меѓу кои бил и Мусолини<ref name=autogenerated6/>. Мусолини, синдикалист кој ја поддржал војната врз основа на иредентистички тврдења за италијански населени региони на Австроунгарија, формирал движење кое подоцна се развило во Италијански сојуз на борбата, како потекло на фашизмот{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=826}}. Национализмот на Мусолини му овозможил да собере средства од Ансалдо (фирма за вооружување) и други компании за да ја создаде Ил Пополо д'Италија за да ги убеди социјалистите и револуционерите да ја поддржат војната<ref>Dennis Mack Smith. 1997. ''Modern Italy; A Political History''. Ann Arbor: The University of Michigan Press. Pp. 284.</ref>. ===Опозиција=== Откако војната била прогласена, многу социјалисти и синдикати ги поддржале нивните влади. Меѓу исклучоците биле Болшевиците, Социјалистичката партија на Америка и Италијанската социјалистичка партија, како и луѓето како [[Карл Либкнехт]], [[Роза Луксембург]] и нивните следбеници во [[Германија]]. [[Папа Бенедикт XV]], избран во папа помалку од три месеци пред започнувањето на Првата светска војна, ја направил војната и нејзините последици главен фокус на неговата рана понтификација. Во суштина спротивно на неговиот претходник<ref>{{Наведена книга|title=History of the Church|year=1981|publisher=Burns & Oates|location=London|isbn=0-86012-091-0 |translator-first=Margit |translator-last=Resch|volume=9|series=The Church in the industrial age|first=Roger|last=Aubert|editor=Hubert Jedin|editor2=John Dolan|page=521|department=Chapter 37: The Outbreak of World War I}}</ref>, пет дена по неговиот избор, тој зборувал за својата решеност да го направи она што може за да донесе мир. Неговата прва [[енциклика]], ''Ad beatissimi Apostolorum'', од [[1 ноември]] [[1914]] година, била засегната со оваа тема. Бенедикт XV ги нашол своите способности и единствена позиција како верски емисар на мирот игнориран од страна на воинствените сили. Договорот од Лондон од 1915 година меѓу Италија и Тројната Антанта вклучувал тајни одредби со кои сојузниците се согласиле со Италија да ги игнорираат папските мировни чекори кон централните сили. Како резултат на тоа, објавувањето на предложениот предлог на Бенедикт за седум точки од август 1917 година било игнорирано од страна на сите страни освен од Австроунгарија<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Who's Who&nbsp;— Pope Benedict XV|publisher=firstworldwar.com|date=22 August 2009|url=http://www.firstworldwar.com/bio/popebenedict.htm}}</ref> [[Податотека:The Deserter.jpg|thumb|''The Deserter'', 1916. Антивоен цртан филм го прикажува Исус како се соочува со одред војници од пет европски земји.]] Во [[Велика Британија]], во [[1914]] година, годишниот камп за службеници за обука на државните службеници бил во Тидворн Пенингс. Шефот на британската армија имал задача да ги разгледа кадетите, но неминовноста на војната го спречило тоа. Наместо тоа, бил испратен генерал Хорас Смит-Дориен. Многу земји ги затворале оние што зборувале против конфликтот. Тука спаѓаат [[Јуџин Дебс]] во [[САД]] и [[Бертранд Расел]] во [[Британија]]. Во САД, Законот за шпионажа од 1917 година и Законот за затајување од 1918 година направиле федерално злосторство да се спротивстави на воените регрути или да даде какви било изјави што се сметаат за „нелојални“. Публикациите на сите критични за владата биле отстранети и многумина служеле долги затворски казни за изјавите за фактите кои се сметаа за непатриотични. Голем број националисти се спротивставиле на интервенцијата, особено во државите во кои националистите биле непријателски расположени. Иако огромното мнозинство на ирскиот народ се согласило да учествува во војната во 1914 и 1915 година, малцинство напредни ирски националисти жестоко се спротивставиле<ref>{{Наведена книга|last=Pennell|first=Catriona|title=A Kingdom United: Popular Responses to the Outbreak of the First World War in Britain and Ireland|url=https://archive.org/details/kingdomunitedpop0000penn|year=2012|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-959058-2}}</ref>. Војната започнала во услови на криза во [[Ирска]] која се појавила во 1912 година и до јули 1914 имало сериозна можност за појава на граѓанска војна во Ирска. Ирските националисти и марксисти се обиделе да ја следат независноста на Ирска, кулминирајќи преку Велигденското востание од [[1916]] година, со тоа што Германија испратила 20.000 пушки во Ирска за да предизвика немири во Британија{{sfn |Tucker |Roberts |2005 |p=584}}. Владата на Велика Британија ја ставила Ирска под воена состојба како одговор на Велигденското востание, иако, откако непосредната закана од револуцијата се распаднала, властите се обиделе да направат отстапки<ref>O'Halpin, Eunan, ''The Decline of the Union: British Government in Ireland, 1892–1920'', (Dublin, 1987)</ref>. Сепак, спротивставувањето на вмешаноста во војната се зголемило во Ирска, што резултирало со криза при регрутирањето во [[1918]] година. Во [[1917]] година, дејствијата на серија француски востаници довеле до десетици војници да бидат погубени, а многу повеќе затворени. [[Податотека:Bundesarchiv Bild 183-R72520, Kiel, Novemberrevolution, Matrosenaufstand.jpg|thumb|[[Германска револуција]], Кил, 1918]] Во [[Милано]], во мај [[1917]] година, болшевичките револуционери организирале немири со повик за ставање крај на војната и успеале да ги затворат фабриките и да престане јавниот транспорт<ref name="Seton_6">Seton-Watson, Christopher. 1967. ''Italy from Liberalism to Fascism: 1870 to 1925''. London: Methuen & Co. Ltd. Pp. 471</ref>. Италијанската војска била принудена да влезе во Милано со тенкови и митралези за да се соочи со болшевиците и анархистите, кои насилно се бореле до [[23 мај]] кога армијата ја добила контрола над градот. Скоро 50 лица (вклучувајќи и тројца италијански војници) загинале, а повеќе од 800 луѓе биле уапсени<ref name="Seton_6"/>. Во септември [[1917]] година, руските војници во Франција започнале да се прашуваат зошто воопшто се бореле за Французите{{sfn |Cockfield |1997 |pp=171–237}}. Во Русија, спротивставувањето на војната довело до формирање на револуционерни комитети, кои помогнале да се разгори Октомвриската револуција од 1917 година, преку повикот за леб, земја и мир. Болшевиците се согласиле на мировен договор со Германија, мирот во Брест-Литовск, и покрај неговите сурови услови. Во северна Германија, на крајот од октомври [[1918]] година започнала Германската револуција од 1918-1919 година. Единиците на германската морнарица одбиле да заминат за последната операција која ја сметале за изгубена. Ова го иницирало востанието. Револтот на морнарите, кој потоа следел во поморските пристаништа се проширил низ целата земја за неколку дена и довел до прогласување на [[Република]] на [[9 ноември]] [[1918]] година и кратко потоа на абдикација на Кајзерот [[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм II]]. ===Регрутација=== [[Податотека:Young men registering for military conscription, New York City, June 5, 1917.jpg|thumb |Млади мажи се пријавуваат за регрутација, [[Њујорк]], [[5 јуни]] [[1917]] година]] Регрутацијата била честа појава во повеќето европски земји. Сепак, таа била контроверзна во земјите што зборуваат [[англиски јазик]]. Таа била особено непопуларна кај малцинските етнички групи, особено ирските католици во [[Ирска]]<ref>Alan J. Ward, "Lloyd George and the 1918 Irish conscription crisis". ''Historical Journal'' (1974) 17#1 pp: 107–129.</ref> и [[Австралија]], како и француските католици во [[Канада]]. ====Канада==== Во Канада ова прашање предизвикало голема политичка криза која трајно ги отуѓило [[Франкофони]]те. Отворениот политички јазол помеѓу француските Канаѓани, кои верувале дека нивната вистинска лојалност е во [[Канада]], а не во [[Британско Царство|Британското Царство]] и кај припадниците на ангофонското мнозинство, кои пак ја сметале војната како обврска за нивното британско наследство<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cbc.ca/history/EPISCONTENTSE1EP12CH2PA3LE.html|title=The Conscription Crisis|publisher=CBC|date=2001}}</ref>. ====Австралија==== Во [[Австралија]], кампањата за регрутација на Били Хјуз, премиерот на земјата, предизвикало расцеп во Австралиската Лабуристичка Партија, така што Хјуз ја формирал Националистичката Партија на Австралија во [[1917]] година за да го продолжи ова прашање. Земјоделците, работничкото движење, Католичката црква и ирските католици успешно се спротивставиле на притисокот на Хјуз, кој бил одбиен во два наврати<ref>J. M. Main, ''Conscription: the Australian debate, 1901–1970'' (1970) [http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:338722 abstract] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150620181359/https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:338722 |date=2015-06-20 }}</ref>. ====Британија==== Во Британија, регрутацијата резултирала со повикување на скоро секој физички способен човек во [[Велика Британија]] - шест од десет милиони подобни за војување. Од нив, околу 750.000 ги загубиле своите животи. Повеќето смртни случаи биле на млади невенчани мажи. Во војната, 160.000 жени ги загубиле своите сопрузи и 300.000 деца ги загубиле своите татковци{{sfn |Havighurst |1985 |p=131}}. Регрутирањето за време на Првата светска војна започнало кога британската влада го усвоила Законот за воена служба во [[1916]] година. Законот укажувал дека самохраните мажи на возраст од 18 до 40 години можеле да бидат повикани на воена служба, освен ако не биле вдовици со деца. Имало систем на трибунали за воени служби за да се суди по барањата за изземање врз основа на извршување на цивилни дела од национално значење, домашни тешкотии, здравје и приговор на совеста. Законот поминал низ неколку промени пред завршувањето на војната. Оженетите мажи биле изземени од оригиналниот акт, иако ова било променето во јуни [[1916]] година. Старосната граница исто така била зголемена на 51 година. Признавањето на работата од национално значење исто така се намалило, а во последната година од војната имало поддршка за повикување на свештенството<ref>Chelmsford, J. E. "Clergy and Man-Power", ''[[The Times]]'' 15 April 1918, p. 12</ref>. Регрутација траела до средината на [[1919]] година. Поради политичката ситуација во [[Ирска]], никогаш не се применувало повикувањето. ====САД==== Во [[Соединетите Американски Држави]], регрутацијата започнала во [[1917]] година и генерално била добро прифатена, со неколку противања со опозицијата во изолирани рурални средини<ref>John Whiteclay Chambers, ''To raise an army: The draft comes to modern America'' (1987).</ref>. Администрацијата одлучила да се потпре првенствено на регрутација, наместо на доброволното ангажирање, за да се подигне воена работна сила кога само 73.000 војници во првите шест недели влегле<ref>Howard Zinn, ''People's History of the United States''. (Harper Collins, 2003): 134</ref>. Во [[1917]] година биле регистрирани 10 милиони мажи. Ова се сметало за несоодветно, така што возрасните групи се зголемиле, а исклучоците се намалиле, така што до крајот на [[1918]] година бројката се зголемила на 24 милиони мажи, кои биле регистрирани со скоро 3 милиони војници во воените служби. Нацртот бил универзален и вклучувал црнци на истите термини како и белците, иако тие служеле во различни единици. Црнците биле вкупно 367.710 војници (13.0% од вкупниот број), додека белците биле 2.442.586 (86.9%). Форми на отпор се движеале од мирен протест до насилни демонстрации. Најчестите тактики билепреку дезертирање или криење. Многу социјалисти биле затворени поради наводно попречување на регрутацијата. Најпознат е случајот со [[Јуџин Дебс]], претседател на Социјалистичката партија на Америка, кој се кандидирал за претседател во [[1920]] година од неговата затворска ќелија. Во [[1917]] година, голем број радикали и анархисти го оспориле новиот нацрт-закон во Федералниот суд, тврдејќи дека тоа било директно кршење на забраната за ропство. Врховниот суд едногласно ја потврдил уставноста на нацрт-законот во случаите на селективен предлог-закон од [[7 јануари]] [[1918]] година. ====Австроунгарија==== Како и сите армии на континентална Европа, Австроунгарија се потпирала на регрутација за да ги пополни своите редови. Меѓутоа, регрутирањето на службениците било доброволно. Ефектот од регрутацијата на почетокот на војната резултирал да една четвртина биле [[Словени]], додека повеќе од 75% од офицерите биле етнички [[Германци]]. Така, регрутацијата многу придонела за катастрофалниот настап на Австрија на бојното поле<ref>{{Наведена книга|title=Catastrophe: Europe goes to War 1914|url=https://archive.org/details/catastropheeurop0940hast_has311|last=Hastings|first=Max|publisher=Collins|year=2013|isbn=978-0-00-746764-8|location=London|pages=[https://archive.org/details/catastropheeurop0940hast_has311/page/30 30], 140}}</ref>. == Споменици == [[Податотека:Pagny le Chateau monument morts 002b.jpg|thumb|Меморијален споменик посветен на загинатите во војната]] Споменици биле изградени во илјадници села и градови. Оние што биле погребани во импровизираните гробишта постепено нивните останки биле префрлани на формални гробишта повторно во близина на бојните полиња, под грижа на неколку организации. Многу од овие гробишта исто така имаат централни споменици за исчезнатите или неидентификувани мртви, како што е споменикот на [[Менин Гејт]] и меморијалниот Тиепвал. Во [[1915]] година, [[Џон МекКреј]], канадски армиски лекар, ја напишал песната „''In Flanders Fields''“ како поздрав за оние што загинале во Големата војна. Објавена во магазинот ''Punch'' на [[8 декември]] [[1915]] година, таа сè уште се рецитира, особено на Денот на примирјето од Првата светска војна и на Денот во спомен на загинатите во војната<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10200|title=John McCrae|publisher=Historica|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609170125/http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10200|archivedate=9 June 2011}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/john-mccrae/|first=Evans|last=David|title=John McCrae|encyclopedia=Canadian Encyclopedia|accessdate=2018-03-03|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072732/http://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/john-mccrae/}}</ref>. Националниот музеј и спомен на Националната светска војна во Канзас Сити, Мисури, е споменик посветен на сите Американци кои служеле во Првата светска војна. Владата на Велика Британија имала буџетирано значителни ресурси за одбележување на војната во периодот од 2014 до 2018 година. Водечкото тело е Кралскиот воен музеј<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.1914.org/|title=Commemoration website|publisher=1914.org|accessdate=28 February 2014|archive-date=2014-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208062818/http://www.1914.org/|url-status=dead}}</ref>. На [[3 август]] [[2014]] година, францускиот претседател [[Франсоа Оланд]] и германскиот претседател [[Јоаким Гаук]] заедно ја одбележале стогодишнината од германското објавување на војна во Франција<ref name="HartmannswillerkopfMemorial">{{наведени вести|title=French, German Presidents Mark World War I Anniversary|url=http://www.francenews.net/index.php/sid/224398825/scat/e597bd109c960ae3/ht/French-German-Presidents-Mark-World-War-I-Anniversary|accessdate=3 August 2014|publisher=France News.Net|archive-date=2014-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010181836/http://www.francenews.net/index.php/sid/224398825/scat/e597bd109c960ae3/ht/French-German-Presidents-Mark-World-War-I-Anniversary|url-status=dead}}</ref>. ==Првата светска војна како тема во уметноста и во популарната култура== Првата светска војна имала трајно влијание врз колективната [[меморија]] на луѓето. Многумина во Британија ја виделе војната како сигнали за крајот на ерата на стабилност што се протегала назад во викторијанскиот период, а низ цела Европа многумина ја сметале за пресвртница.<ref>{{Наведена книга |first=Mark David|last=Sheftall|title=Altered Memories of the Great War: Divergent Narratives of Britain, Australia, New Zealand, and Canada|url=https://archive.org/details/alteredmemorieso0000shef|year=2010}}</ref> Историчарот Самуел Хајнс објаснил: {{quote |Една генерација невини млади мажи, заминаа во војна за да го направат светот безбеден за демократијата. Тие беа заклани во глупави битки планирани од глупави генерали. Оние кои преживеале биле шокирани, разочарани и огорчени од нивните воени искуства, и виделе дека нивните вистински непријатели не биле Германци, туку старите луѓе дома кои ги излажале. Тие ги отфрлија вредностите на општеството што ги испратило во војна, и со тоа ги разделиле своите генерации од минатото и од нивното културно наследство.<ref>{{Наведена книга |last=Hynes|first=Samuel Lynn|title=A war imagined: the First World War and English culture|year=1991|publisher=Atheneum|isbn=978-0-689-12128-9|pages=i–xii}}</ref>}} ===Првата светска војна како мотив во книжевноста=== Бројни дела од книжевноста и филмот обработуваат теми од Првата светска војна, како: * „Никодим“ — песна на македонскиот поет [[Славко Јаневски]].<ref>Славко Јаневски, ''Глуви команди''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 53.</ref> * „Големиот другар“ ([[Српски јазик|српски]]: ''Veliki drug'') — песна на српскиот писател [[Растко Петровиќ]].<ref>Zoran Mišić, ''Antologija srpske poezije''. Nolit, Beograd, 1963, стр. 207-209.</ref> * „[[Шумата на обесениот (роман)|Шумата на обесениот]]“ ({{langx|ro|Pădurea spânzuraților}}) — роман на романскиот писател [[Ливиу Ребреану]] од 1922 година. * „[[На Запад ништо ново]]“ — [[роман]] на германскиот писател [[Ерих Марија Ремарк]]. ===Првата светска војна како мотив во филмот=== * „[[Крилја (филм)|Крилја]]“ — филм од 1927 година во режија на [[Вилијам А. Велман]]. * „[[На запад ништо ново (филм)|На запад ништо ново]]“ — [[филм]] од 1930 година во [[режија]] на [[Луис Мајлстоун]]. * „[[Патеки на славата]]“ — американски филм од 1957 година во режија на [[Стенли Кјубрик]]. * „[[Маршот на Дрина (филм од 1964)|Маршот на Дрина]]“ (српски: ''Марш на Дрину'') — филм од 1964 година, во режија на [[Жика Митровиќ]]. * „[[Лекција по мртов јазик (филм)|Лекција по мртов јазик]]“ ([[полски]]: ''Lekcja martwego języka'') — филм од 1979 година, во [[режија]] на [[Јануш Мајевски]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0081041/ IMDb, Lekcja martwego jezyka (1979) (пристапено на 20.6.2020)]</ref> * „[[Галиполе (филм од 1981 година)|Галиполе]]“ ([[англиски]]: ''Gallipoli'') — филм од 1981 година во режија на [[Питер Вир]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0082432/ Gallipoli (пристапено на 27.11.2021)]</ref> * „[[1917 (филм)|1917]]“ — филм на [[режисер]]от [[Сем Мендес]] од 2019 година.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=2&datum=2023-05-07 HRT, 1917, američko-britansko-indijski film (2019.) (пристапено на 7.5.2023)]</ref> == Жртви == {|class="wikitable sortable" !Земја!!Жртви!!Мртви!!Ранети |- |[[Русија]] Убиени: 5,510,000 Ранети: 12,831,000 Исчезнати: 4,121,000[1] Убиени: 4,386,000 Ранети: 8,388,000 Исчезнати: 3,629,000[1] |align=right|6.600.000 |align=right|1.690.000 |align=right|5.950.000 |- |[[Германија]] |align=right|6.000.000 |align=right|2.037.700 |align=right|4.216.058 |- |[[Франција]] |align=right|5.623.800 |align=right|1.357.800 |align=right|4.266.000 |- |[[Австроунгарија]] |align=right|4.820.000 |align=right|1.200.000 |align=right|3.620.000 |- |[[Британска Империја]]* |align=right|2.998.583 |align=right|908.371 |align=right|2.090.300 |- |[[Италија]] |align=right|1.597.000 |align=right|650.000 |align=right|947.000 |- |[[Србија]] |align=right|1.978.148 |align=right|1.250.000 |align=right|728.148 |- |[[Отоманско Царство]] |align=right|725.000 |align=right|325.000 |align=right|400.000 |- |[[Романија]] |align=right|455.706 |align=right|335.706 |align=right|120.000 |- |[[САД]] |align=right|360.300 |align=right|126.000 |align=right|234.300 |- |[[Бугарија]] |align=right|239.890 |align=right|87.500 |align=right|152.390 |- |[[Канада]]* |align=right|239.605 |align=right|66.655 |align=right|172.950 |- |[[Австралија]]* |align=right|218.501 |align=right|59.330 |align=right|159.171 |- |[[Црна Гора]] |align=right|60.000 |align=right|50.000 |align=right|10.000 |- |[[Белгија]] |align=right|58.402 |align=right|13.716 |align=right|44.686 |- |[[Грција]] |align=right|26.000 |align=right|5.000 |align=right|21.000 |- |[[Португалија]] |align=right|20.973 |align=right|7.222 |align=right|13.751 |- |[[Њуфаундленд]]** |align=right|3.565 |align=right|1.251 |align=right|2.314 |- |[[Јапонија]] |align=right|1.207 |align=right|300 |align=right|907 |-class="sortbottom" |style="border-top:1px solid black;border-right:1px solid gray;"|'''Вкупно''' |align=right style="border-top:1px solid black;border-right:1px solid gray;"|31.266.438 |align=right style="border-top:1px solid black;border-right:1px solid gray;"|9.381.551 |align=right style="border-top:1px solid black;border-right:1px solid gray;"|23.148.975 |} <nowiki>*</nowiki>Британска Империја вклучува канадски, австралиски и индиски жртви.<br /> <nowiki>**</nowiki>Њуфаундленд не е дел од Канада во овој период. == Водачи == <gallery> Податотека:KaiserBill2.jpg|Вилхелм II од Германија Податотека:Theobald von Bethmann Hollweg(cropped).jpg|Германскиот канцелар Теобалд фон Битман-Холвег Податотека:Alexandre Ribot, French Prime minister.jpg|Францускиот премиер Александре Рибот Податотека:Herbert Henry Asquith.jpg|Британскиот премиер Херберт Хенри Аскуит Податотека:David Lloyd George.jpg|Британскиот премиер Дејвид Лојд Џорџ Податотека:Nicholas II of Russia01.jpg|Рускиот цар Николај II Податотека:President Woodrow Wilson portrait December 2 1912.jpg|Американскиот претседател Вудроу Вилсон Податотека:Andranikpasha.JPG|Ерменскиот водач Андраник Озаниан Податотека:Tisza István Napkelet grafika.PNG|Унгарскиот премиер Иштван Тиза </gallery> == Поврзано == * [[Историја на Европа]] * [[Историја на Балканот]] * [[Литература од Првата светска војна]] * [[Улога на жените во светските војни]] * [[Бојни отрови во Првата светска војна]] * [[Список на битки 1901-2000]] * [[Список на луѓе поврзани со Првата светска војна]] == Наводи == {{наводи|4}} == Надворешни врски == * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/10/98/world_war_i/198172.stm Војната над сите војни на страната на BBC] * [http://reference.allrefer.com/encyclopedia/W/WW1.html Прва светска војна, војни и битки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050321232737/http://reference.allrefer.com/encyclopedia/W/WW1.html |date=2005-03-21 }} * [http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWW.htm Енциклопедија на Прва светска војна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050303084453/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWW.htm |date=2005-03-03 }} * [http://www.militaryindexes.com/worldwarone/ Онлајн документи и индекси за Прва светска војна] * [http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/ Архива документи за Прва светска војна] * [http://users.hunterlink.net.au/~maampo/militaer/milindex.html Пред-воената германска армија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050205193544/http://users.hunterlink.net.au/~maampo/militaer/milindex.html |date=2005-02-05 }} * [http://www.1914-1918.net/ Британската армија во Големата војна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151015192351/http://www.1914-1918.net/ |date=2015-10-15 }} * [http://www.greatwar.nl/ „Наследство на големата војна“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050213101606/http://www.greatwar.nl/ |date=2005-02-13 }} со многу слики * [http://www.firstworldwar.com/ First World War.com] „Мултимедијална историја на Прва светска војна“ * European Newspapers from the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 start of the First World War] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160115140047/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 |date=2016-01-15 }} and the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 end of the war] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150405154114/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 |date=2015-04-05 }} * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt Powerpoint summary of the war] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211214104851/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt |date=2021-12-14 }} * [http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Main_Page The World War I Document Archive] Wiki, Brigham Young University * [http://maps.omniatlas.com/europe/19140905/ Maps of Europe] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140705003752/http://maps.omniatlas.com/europe/19140905/ |date=2014-07-05 }} covering the history of World War I at omniatlas.com * [https://networks.h-net.org/world-war-i-crossroads "World War I Crossroads"] current discussions by scholars * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. World War I (First World War) Guide to websites] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211202184116/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. |date=2021-12-02 }} * [https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm Documents from Mount Holyoke College] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190324234800/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm |date=2019-03-24 }} * [http://project.efg1914.eu/ EFG1914&nbsp;– Film digitisation project on First World War] * [http://www.europeanfilmgateway.eu/node/33/efg1914/multilingual%3A1 WWI Films on the European Film Gateway] * [http://www.britishpathe.com/workspaces/page/ww1-the-definitive-collection The British Pathé WW1 Film Archive] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190324234810/http://www.britishpathe.com/workspaces/page/ww1-the-definitive-collection |date=2019-03-24 }} * [http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/landingpage/collection/WWIphoto World War I British press photograph collection] – A sampling of images distributed by the British government during the war to diplomats overseas, from the UBC Library Digital Collections * [http://memory.loc.gov/diglib/vhp/search?query=&field=all&war=worldwari Personal accounts of American World War I veterans], Veterans History Project, Library of Congress. ===Анимирани мапи=== * [http://www.the-map-as-history.com/demos/tome06/ An animated map "Europe plunges into war"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200604165152/http://www.the-map-as-history.com/demos/tome06/ |date=2020-06-04 }} * [http://www.the-map-as-history.com/demos/tome03/ An animated map of Europe at the end of the war] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200604165145/http://www.the-map-as-history.com/demos/tome03/ |date=2020-06-04 }} ===Библиотекарски водич=== * [http://natlib.govt.nz/researchers/guides/first-world-war National Library of New Zealand] * [http://guides.sl.nsw.gov.au/wwi-and-australia State Library of New South Wales] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/wwi/wwi.html US Library of Congress] * [http://libraries.iub.edu/guide-world-war-i-resources Indiana University Bloomington] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150605065400/http://libraries.iub.edu/guide-world-war-i-resources |date=2015-06-05 }}, USA * [http://guides.nyu.edu/content.php?pid=568692 New York University] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150405020007/http://guides.nyu.edu/content.php?pid=568692 |date=2015-04-05 }}, USA * [https://web.archive.org/web/20141020223852/http://guides.library.ualberta.ca/worldwar1914 University of Alberta], Canada {{Нормативна контрола}} {{избрана статија}} [[Категорија:Прва светска војна|*]] [[Категорија:Глобални судири]] [[Категорија:Војни на Унгарија]] [[Категорија:Војни на Црна Гора]] [[Категорија:Војни на Србија]] [[Категорија:Војни на Ерменија]] [[Категорија:Војни на Австралија]] [[Категорија:Војни на Австрија]] [[Категорија:Војни на Белгија]] [[Категорија:Војни на Британска Индија]] [[Категорија:Војни на Бугарија]] [[Категорија:Војни на Канада]] [[Категорија:Војни на Кина]] [[Категорија:Војни на Хрватска]] [[Категорија:Војни на Франција]] [[Категорија:Војни на Грција]] [[Категорија:Војни на Германија]] [[Категорија:Војни на Ирска]] [[Категорија:Војни на Италија]] [[Категорија:Војни на Јапонија]] [[Категорија:Војни на Република Македонија]] [[Категорија:Војни на Нов Зеланд]] [[Категорија:Војни на Португалија]] [[Категорија:Војни на Романија]] [[Категорија:Војни на Русија]] [[Категорија:Војни на ЈАР]] [[Категорија:Војни на Отоманското Царство]] [[Категорија:Војни на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Војни на САД]] mv4qub3rp1k4powity71646lu8vno8o Кирилица 0 2211 5626416 5621682 2026-09-10T19:13:46Z ~2026-48884-70 136638 /* */ 5626416 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писмо|type=[[Азбука]]|name=Кирилица|sample= Romanian Traditional Cyrillic - Lord's Prayer text.png|languages=Национално писмо на: <br> {{знаме|Belarus}}<br> {{знаме|Bosnia and Herzegovina}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Bulgaria}}<br> {{знаме|Kazakhstan}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Kyrgyzstan}}<br> {{знаме|Macedonia}}<br> {{знаме|Mongolia}} (покрај монголското)<br> {{знаме|Montenegro}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Russia}}<br> {{знаме|Serbia}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Tajikistan}}<br> {{знаме|Ukraine}}|time=[[Старословенска азбука|Старата кирилица]] постоела од околу 940 година|fam1=[[Египетски хиероглифи]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/521235.stm Oldest alphabet found in Egypt]. BBC. 1999-11-15. Retrieved 2015-01-14.</ref>|fam2=[[Протосинаетска азбука]]|fam3=[[Феникијска азбука]]|fam4=[[Грчка азбука]]|fam5=[[Глаголица]]|sisters=[[Латиница]]<br>[[Коптска азбука]]<br>[[Ерменска азбука]]<br>[[Грузиска азбука]]<br>[[Грчка азбука]]|unicode={{ublist |class=nowrap |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0400.pdf U+0400–U+04FF] {{smaller|Cyrillic}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0500.pdf U+0500–U+052F] {{smaller|Cyrillic Supplement}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U2DE0.pdf U+2DE0–U+2DFF] {{smaller|Cyrillic Extended-A}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/UA640.pdf U+A640–U+A69F] {{smaller|Cyrillic Extended-B}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U1C80.pdf U+1C80–U+1C8F] {{smaller|Cyrillic Extended-C}}}}}} '''Кирилица''' — [[писмо]] што се користи за различни азбуки низ [[Евроазија]] (посебно во [[Источна Европа]], [[Кавказ]], [[Средна Азија]] и [[Северна Азија]]). Таа е заснована на [[Старословенска азбука|старата кирилица]] развиена во крајот на IX век од н.е. за време на Првото Бугарско Царство.<ref>{{Наведена книга|first=Francis|last=Dvornik|title=The Slavs: Their Early History and Civilization|url=https://archive.org/details/slavstheirearlyh0000fran|quote=The Psalter and the Book of Prophets were adapted or "modernized" with special regard to their use in Bulgarian churches, and it was in this school that glagolitic writing was replaced by the so-called Cyrillic writing, which was more akin to the Greek uncial, simplified matters considerably and is still used by the Orthodox Slavs.|year=1956|place=Boston|publisher=American Academy of Arts and Sciences|page=[https://archive.org/details/slavstheirearlyh0000fran/page/179 179]}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=YIAYMNOOe0YC&pg=PR1&dq=Curta,+Florin,+Southeastern+Europe+in+the+Middle+Ages,+500-1250+(Cambridge+Medieval+Textbooks),+Cambridge+University+Press#v=onepage&q=Cyrillic%20preslav&f=false|title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250|series=Cambridge Medieval Textbooks|author=Florin Curta|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=0521815398|pages=221–222}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=J-H9BTVHKRMC&pg=PR3-IA34&lpg=PR3-IA34&dq=The+Orthodox+Church+in+the+Byzantine+Empire+Cyrillic+preslav+eastern#v=onepage&q=%20preslav%20eastern&f=false|chapter=The Orthodox Church in the Byzantine Empire|title=Oxford History of the Christian Church|author=J. M. Hussey, Andrew Louth|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=0191614882|pages=100}}</ref> Таа е основата на [[Азбука|азбуки]]те кои се користат за разни јазици, особено оние од православно словенско потекло и несловенски јазици кои биле под влијание на рускиот јазик. Во 2011 околу 252 милиони луѓе во Евроазија ја користеле како официјална азбука на нивните национални јазици, со што пола од нив се во [[Русија]].<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_population List of countries by population]</ref> Со влегувањето на Бугарија во Европската Унија на 1 јануари 2007 година, кирилицата стана третото официјално писмо на [[Европска Унија|Европската Унија]], по [[Латиница|латиничното писмо]] и [[Грчка азбука|грчкото писмо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Leonard Orban|title=Cyrillic, the third official alphabet of the EU, was created by a truly multilanguagel European|url=http://europa.eu/rapid/press-release_SPEECH-07-330_en.pdf|website=europe.eu|accessdate=3 August 2014|date=24 May 2007}}</ref> Кирилицата е изведена од [[Грчка азбука|грчкото]] унцијално писмо потпомогнато од буквите од постарата [[Глаголица|глаголичка азбука]], вклучувајќи и некои лигатури. Овие дополнителни букви биле користени за [[Старословенски јазик|старословенските]] звуци кои не постоеле на грчки. Писмото е именувано во чест на браќата<ref>''Columbia Encyclopedia'', Sixth Edition. 2001–05, s.v. "Cyril and Methodius, Saints"; ''Encyclopædia Britannica'', Encyclopædia Britannica Incorporated, Warren E. Preece – 1972, p. 846, s.v., "Cyril and Methodius, Saints" and "Eastern Orthodoxy, Missions ancient and modern"; ''Encyclopedia of World Cultures'', David H. Levinson, 1991, p. 239, s.v., "Social Science"; Eric M. Meyers, ''The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East'', p. 151, 1997; Lunt, ''Slavic Review'', June 1964, p. 216; Roman Jakobson, ''Crucial problems of Cyrillo-Methodian Studies''; Leonid Ivan Strakhovsky, ''A Handbook of Slavic Studies'', p. 98; V. Bogdanovich, ''History of the ancient Serbian literature'', Belgrade, 1980, p. 119</ref> [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]] кои ја создале глаголицата. Современите научници веруваат дека кирилицата била развиена и формализирана од првите ученици на Кирил и Методиј. На почетокот на 18 век, кирилицата користена во Русија во голема мера била реформирана од страна на [[Петар Велики]] по неговото враќање од неговата Голема амбасада во [[Западна Европа]]. Новата форма на писмото беше послична на латиницата, неколку архаични букви биле отстранети и неколку букви биле лично создадени од страна на Петар Велики (како што е Я која беше инспирирана од латиничната R). Типографската култура на Западна Европа исто така беше усвоена.<ref name="Civil Type">{{Наведена мрежна страница|title=Civil Type and Kis Cyrillic|url=http://typejournal.ru/en/articles/Civil-Type|website=typejournal.ru|accessdate=22 March 2016}}</ref> == Букви == Кирилицата се проширила низ источнословенските и некои од јужнословенските територии и се користела за пишување на локалните јазици како што е [[Староруски јазик|старорускиот]]. Нејзината адаптација од локалните јазици произвела голем број на кирилични азбуки. {| cellpadding="4" class="Unicode" style="font-size: larger; text-align: center; margin-bottom: 10px;" summary="Letters of the early Cyrillic alphabet" |+ style="font-size:smaller;" |[[Старословенска азбука|Старословенската азбука]]<ref>А. Н. Стеценко. ''Хрестоматия по Старославянскому Языку'', 1984.</ref><ref>Cubberley, Paul. ''The Slavic Alphabets'', 1996.</ref> | [[А (кирилица)|А]] | [[Б]] | [[В (кирилица)|В]] | [[Г]] | [[Д]] | [[Е (кирилица)|Е]] | [[Ж]] | [[Ѕ (кирилица)|Ѕ]]<ref>Variant form Ꙃ</ref> | [[З|Ꙁ]] | [[И]] | [[І (кирилица)|І]] | [[К (кирилица)|К]] | [[Л]] | [[М (кирилица)|М]] | [[Н (кирилица)|Н]] | [[О (кирилица)|О]] | [[П]] | [[Р (кирилица)|Р]] | [[С (кирилица)|С]] | [[Т (кирилица)|Т]] | [[Ѹ|ОУ]]<ref>Variant form Ꙋ</ref> | [[Ф]] |- | [[Х (кирилица)|Х]] | [[Ѡ]] | [[Ц (кирилица)|Ц]] | [[Ч]] | [[Ш]] | [[Щ]] | [[Ъ]] | [[Ы|ЪІ]]<ref>Variant form ЪИ</ref> | [[Ь]] | [[Ѣ]] | [[Я|Ꙗ]] | [[Ѥ]] | [[Ю]] | [[Јус|Ѫ]] | [[Јус|Ѭ]] | [[Јус|Ѧ]] | [[Јус|Ѩ]] | [[Ѯ]] | [[Ѱ]] | [[Ѳ]] | [[Ижица|Ѵ]] | [[Ҁ]]<ref name="Lunt">Lunt, Horace G. ''Old Church Slavonic Grammar, Seventh Edition'', 2001.</ref> |} [[Податотека:Meletius_Smotrisky_Cyrillic_Alphabet.PNG|мини|Страница од ''Црквнословенска граматика'' од Мелетиј Смотрицки (1619).]] Буквите исто така имале бројчени вредности кои не биле засновани на кириличниот азбучен ред, туку биле наследени од грчките претходници на буквите. {| cellpadding="4" class="Unicode" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" summary="Letters of the Early Cyrillic alphabet" |+[[Кирилични бројки]] | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |- | А | В | Г | Д | Є | Ѕ | З | И | Ѳ |- |- | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 |- | І | К | Л | М | Н | Ѯ | Ѻ | П | Ч ([[Koppa (Cyrillic)|Ҁ]]) |- |- |100 |200 |300 |400 |500 |600 |700 |800 |900 |- | Р | С | Т | Ѵ | Ф | Х | Ѱ | Ѿ | Ц |} Старата кирилица тешко се претставувала на компјутерите. Многу од формите на буквите се разликувале од тие на современата кирилица, се разликувале во голема мера во разните ракописи и се менувале со текот на времето. Неколку фонтови вклучуваат соодветни [[глиф]]и за создавање на азбуката. Стандардниот Unicode 5.1 објавен на 4 април 2008 година, во голема мера ја подобри поддршката на компјутерите во однос на Старата кирилица и современиот[[Црковнословенски јазик| црковнословенски]] јазик. Во Microsoft Windows, фонтот на корисничкиот интерфејс на Segoe UI има целосна поддршка за архаичните кирилични букви дури од Windows 8. {| border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" class="Unicode" style="vertical-align: top; border-collapse: collapse; border: 1px solid rgb(153, 153, 153); text-align: center; clear: both; margin-bottom: 10px;" ! colspan="12" style="background-color:#fbec5d; font-family:inherit; font-weight:normal;" | '''Кирилични букви''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | style="width:7%;" | [[А (кирилица)|<big>А</big><br> <small>A</small>]] | style="width:7%;" | [[Б|<big>Б</big><br> <small>Be</small>]] | style="width:7%;" | [[В (кирилица)|<big>В</big><br> <small>Ve</small>]] | style="width:7%;" | [[Г|<big>Г</big><br> <small>Ge</small>]] | style="width:7%;" | [[Ґ|<big>Ґ</big><br> <small>Ge upturn</small>]] | style="width:7%;" | [[Д|<big>Д</big><br> <small>De</small>]] | style="width:7%;" | [[Ђ|<big>Ђ</big><br> <small>Dje</small>]] | style="width:7%;" | [[Ѓ|<big>Ѓ</big><br> <small>Gje</small>]] | style="width:7%;" | [[Е (кирилица)|<big>Е</big><br> <small>Ye</small>]] | style="width:7%;" | [[Ё (кирилица)|<big>Ё</big><br> <small>Yo</small>]] | style="width:7%;" | [[Є|<big>Є</big><br> <small>Yest</small>]] | style="width:7%;" | [[Ж|<big>Ж</big><br> <small>Zhe</small>]] |- valign="top" | [[З|<big>З</big><br> <small>Ze</small>]] | <big>З́</big><br> <small>Zje</small> | [[Ѕ (кирилица)|<big>Ѕ</big><br> <small>Dze</small>]] | [[И|<big>И</big><br> <small>I</small>]] | [[І (кирилица)|<big>І</big><br> <small>Dotted I</small>]] | [[Ї (кирилица)|<big>Ї</big><br> <small>Yi</small>]] | [[Й|<big>Й</big><br> <small>Short I</small>]] | [[Ј (кирилица)|<big>Ј</big><br> <small>Je</small>]] | [[К (кирилица)|<big>К</big><br> <small>Ka</small>]] | [[Л|<big>Л</big><br> <small>El</small>]] | [[Љ|<big>Љ</big><br> <small>Lje</small>]] | [[М (кирилица)|<big>М</big><br> <small>Em</small>]] |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | [[Н (кирилица)|<big>Н</big><br> <small>En</small>]] | [[Њ|<big>Њ</big><br> <small>Nje</small>]] | [[О (кирилица)|<big>О</big><br> <small>O</small>]] | [[П|<big>П</big><br> <small>Pe</small>]] | [[Р (кирилица)|<big>Р</big><br> <small>Er</small>]] | [[С (кирилица)|<big>С</big><br> <small>Es</small>]] | <big>С́</big><br> <small>Sje</small> | [[Т (кирилица)|<big>Т</big><br> <small>Te</small>]] | [[Ћ|<big>Ћ</big><br> <small>Tshe</small>]] | [[Ќ (кирилица)|<big>Ќ</big><br> <small>Kje</small>]] | [[У|<big>У</big><br> <small>U</small>]] | [[Ў|<big>Ў</big><br> <small>Short U</small>]] |- valign="top" | [[Ф|<big>Ф</big><br> <small>Ef</small>]] | [[Х (кирилица)|<big>Х</big><br> <small>Kha</small>]] | [[Ц (кирилица)|<big>Ц</big><br> <small>Tse</small>]] | [[Ч|<big>Ч</big><br> <small>Che</small>]] | [[Џ|<big>Џ</big><br> <small>Dzhe</small>]] | [[Ш|<big>Ш</big><br> <small>Sha</small>]] | [[Щ|<big>Щ</big><br> <small>Shcha</small>]] | <big>Ъ</big><br> <small>Hard&nbsp;sign (Yer)</small> | [[Ы|<big>Ы</big><br> <small>Yery</small>]] | [[Ь|<big>Ь</big><br> <small>Soft&nbsp;sign (Yeri)</small>]] | [[Э|<big>Э</big><br> <small>E</small>]] | [[Ю|<big>Ю</big><br> <small>Yu</small>]] |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | [[Я|<big>Я</big><br> <small>Ya</small>]] |- valign="top" | colspan="12" style="background-color:#b0bf1a; font-family:inherit; font-weight:normal;" | '''Важни несловенски кирилични букви''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | <big>Ӏ</big><br> <small>Palochka</small> | <big>Ә</big><br> <small>Cyrillic Schwa</small> | <big>Ғ</big><br> <small>Ayn</small> | <big>Ҙ</big><br> <small>Bashkir Dhe</small> | <big>Ҫ</big><br> <small>Bashkir The</small> | <big>Ҡ</big><br> <small>Bashkir Qa</small> | <big>Җ</big><br> <small>Zhje</small> | <big>Қ</big><br> <small>Ka with<br> descender</small> | <big>Ң</big><br> <small>Ng</small> | <big>Ҥ</big><br> <small>En-ghe</small> | <big>Ө</big><br> <small>Barred O</small> | <big>Ү</big><br> <small>Straight U</small> |- valign="top" | <big>Ұ</big><br> <small>Straight U<br> with stroke</small> | <big>Һ</big><br> <small>Shha (He)</small> | <big>Ҳ</big><br> <small>Kha with<br> descender</small> | <big>Ӑ</big><br> <small>A with<br> breve</small> |- valign="top" | colspan=12 style="background-color:#87ceeb;font-family:inherit; font-weight:normal;" |'''Кирилични букви користени во минатото''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" |<big>Ꙗ</big><br> <small>A&nbsp;iotified</small> | <big>Ѥ</big><br> <small>E&nbsp;iotified</small> | [[Јус|<big>Ѧ</big><br> <small>Yus&nbsp;small</small>]] | [[Јус|<big>Ѫ</big><br> <small>Yus&nbsp;big</small>]] | [[Јус|<big>Ѩ</big><br> <small>Yus&nbsp;small iotified</small>]] | [[Јус|<big>Ѭ</big><br> <small>Yus&nbsp;big iotified</small>]] | [[Ѯ|<big>Ѯ</big><br> <small>Ksi</small>]] | [[Ѱ|<big>Ѱ</big><br> <small>Psi</small>]] | <big>Ꙟ</big><br> <small>Yn</small> | [[Ѳ|<big>Ѳ</big><br> <small>Fita</small>]] | [[Ижица|<big>Ѵ</big><br> <small>Izhitsa</small>]] | <big>Ѷ</big><br> <small>Izhitsa okovy</small> |- valign="top" | [[Ҁ|<big>Ҁ</big><br> <small>Koppa</small>]] | [[Ѹ|<big>ОУ</big><br> <small>Uk</small>]] | [[Ѡ|<big>Ѡ</big><br> <small>Omega</small>]] | <big>Ѿ</big><br> <small>Ot</small> | [[Ѣ|<big>Ѣ</big><br> <small>Yat</small>]] |} == Облици на буквите и типографија == Текот на развојот на кириличната типографија преминал директно од [[Среден век|средновековната]] фаза при крајот на [[барок]]от, без [[ренесанса|ренесансна]] фаза како во [[Западна Европа]]. Доцносредновековните кирилични букви (кои сѐ уште постојат на многу [[Икона|иконски]] натписи денес) имале карактеристична тенденција да бидат многу издолжени и тесни, вообичаено со споен начин на пишување. [[Петар Велики]], цар на Русија, ја направил задолжителна употребата на латинизираните форми на писмото во почетокот на XVIII век. Со текот на времето, овие форми биле во голема мера прифатени и во другите јазици кои го користиле писмото. На тој начин, за разлика од поголемиот дел од модерните грчки фонтови кои ги задржале принципите на дизајн на малите букви (како што се поставувањето на серифи, правилата за дебелината на буквите, иако грчките големи букви ги користат принципите на дизајн на латиницата), современите кирилични фонтови се во голема мера исти со тие на модерните латинични фонтови во рамките на исто фонтско семејство. Создавањето на некои од кириличните сметачки фонтови според латиничните исто така придонесе за нагледна латинизација на кирилицата. [[Податотека:Cyrillic_upright-cursive-n.png|десно|рамка|Букви во регуларни (печатни) и курзивни (рачни) варијанти.]] Големите и малите букви на кириличните облици немаат големи разлики како во латиничната типографија.<ref>Bringhurst (2002) writes "in Cyrillic, the difference between normal lower case and small caps is more subtle than it is in the Latin or Greek alphabets,..." (p 32) and "in most Cyrillic faces, the lower case is close in color and shape to Latin small caps" (p 107).</ref> Кириличните фонтови како и латиничните имаат обични и [[курзив]]ни форми (практично сите популарни современи фонтови вклучуваат паралелни групи на латиница и кирилица, каде што многу од глифите, на било големи или мали букви, едноставно се исти за двете). Сепак, терминологијата за фонтот во повеќето словенски јазици (на пример македонскиот, рускиот итн.) не ги користи зборовите "римски" и "италски" во оваа смисла.<ref>Name ''{{јаз|ru-Latn|ital'yanskiy shrift}}'' (Italian font) in Russian refers to a particular font family [http://citforum.univ.kiev.ua/open_source/fonts/theory/thumbs/ris320.jpg JPG] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926182512/http://citforum.univ.kiev.ua/open_source/fonts/theory/thumbs/ris320.jpg|date=26 September 2007}}, whereas ''{{јаз|ru-Latn|rimskiy shrift}}'' (roman font) is just a synonym for Latin font, Latin alphabet.</ref> Наместо тоа, номенклатурата ги следи германските начини на именување: [[Податотека:Cyrillic_cursive.png|мини|Курзивна кирилица.]] Во стандардниот македонски и стандардниот српски јазик за некои курзивни букви е дозволено да бидат различни од оние што се користат во другите јазици, а во регуларните форми нема разлики од други јазици <ref>{{Наведена книга |last1=Peshikan |first1=Mitar |last2=Jerković |first2=Jovan |last3=Pižurica |first3=Mato |title=Pravopis srpskoga jezika |date=1994 |publisher=Matica Srpska |page=42 |ref=PravopisSrpskog}}</ref>. Овие форми исто така често се користат и во регуларните фонтови особено за реклами, патни знаци, натписи, постери и слично, тие помалку се користат во весници или книги. [[Податотека:Cyrillic_alphabet__distribution map.png|мини|Дистрибуција на кирилицата низ светот.<br> {{Легенда|#0b280b|Кирилицата е единственото официјално писмо.}} {{Легенда|#217821|Кирилица е ко-официјална со друга азбука. Во случаите на Молдавија и Грузија, ова е во отцепените региони кои не се признати од централната власт.}} {{Легенда|#87de87|Кирилицата не е официјална, но е во општа употреба како наследено писмо.}}{{Легенда|#999999|Кирилицата не се користи.}}]] == Кирилични азбуки == Меѓу другите, кирилицата е стандардно писмо за пишување на следниве јазици: * '''Словенски јазици''': [[Белоруски јазик|белоруски]], [[Бугарски јазик|бугарски]], [[Македонски јазик|македонски]], [[Руски јазик|руски]], [[Русински јазик|русински]], [[Српскохрватски јазик|српскохрватски]] (за [[Српски јазик|стандарден српски]], [[Босански јазик|босански]] и [[Црногорски јазик|црногорски]]), [[Украински јазик|украински]] * '''Несловенски јазици''': [[Апхаски јазик|апхаски]], [[Алеутски јазик|алеутски]] (денес главно во црквните текстови), [[Башкирски јазик|башкирски]], [[Чувашки јазик|чувашки]], [[Ерзјански јазик|ерзјански]], [[Казашки јазик|казахстан]]ски (каде ќе се замени со латиницата до 2025<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/26/kazakhstan-switch-official-alphabet-cyrillic-latin|title=Alphabet soup as Kazakh leader orders switch from Cyrillic to Latin letters|last=Reuters|date=2017-10-26|work=The Guardian|access-date=2017-10-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>),[[Килдинсколапонски јазик| килдинсколапонски]], [[Коми (јазик)|Коми]], [[Киргиски јазик|киргиски]], [[Мариски јазик|мариски]], [[Мокшански јазик|мокшански]], [[Монголски јазик|монголски]], [[Осетски јазик|осетски]], [[Ромска азбука|ромски]] (на некои дијалекти), [[Јакутски јазик|јакутск]]и, [[Таџички јазик|таџилчки]], [[Татарски јазик|татарски]], тлингитски (денес само во црквните текстови), [[Тувански јазик|тувански]], [[Удмуртски јазик|удмуртски]], Јуит (во сибирски Јупик) и Јупипк (во [[Алјаска]]). Кириличното писмо исто така се користи за јазиците на Алјаска,<ref>[http://www.asna.ca/alaska/ "Orthodox Language Texts"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100904042152/http://www.asna.ca/alaska/ |date=2010-09-04 }}, Retrieved 2011-06-20</ref> [[Словени|словенска Европа]] (освен за [[Западни Словени|западните Словени]] и некои [[јужни Словени]]), [[Кавказ]], [[Сибир]] и рускиот Далечен Исток. Првата азбука изведена од кирилицата била Абур која се користи за [[Коми (јазик)|Коми]]. Други кирилилни азбуки се[[Комска азбука| молдоцовската азбука]] за комскиот јазик и разни азбуки на [[Кавкаски јазици|кавказките јазици]]. === Македонска кирилица === {{Главна|Македонска азбука}} Македонската кирилична азбука била составена во [[1945]] година по налог на [[АСНОМ]]. Има 31 буква и е најслична со српската кирилична азбука со исклучок на буквите Ѕ, Ќ и Ѓ. Македонската кирилица ги содржи следниве букви (гласови): :'''А а Б б В в Г г Д д Ѓ ѓ Е е Ж ж З з Ѕ ѕ И и''' :'''Ј ј К к Л л Љ љ М м Н н Њ њ О о П п Р р ''' :'''С с Т т Ќ ќ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ џ Ш ш''' == Име == Бидејќи писмото било измислено и популаризирано од страна на следбениците на [[Св. Кирил и Методиј]], името ја означува почитта кон нив наместо нивно авторство. Името "Кирилица" често ги збунува луѓето кои не се запознаени со историјата на писмото бидејќи тоа не се идентификува со земјата на потекло (за разлика од "грчка азбука"). Некои ја нарекуваат "руска азбука" бидејќи руската е најпопуларната и највлијателната азбука заснована на писмото.<ref>Tsanev, Stefan. ''Български хроники, том 4 (Bulgarian Chronicles, Volume 4)'', Sofia, 2009, p. 165</ref> На македонски, бугарски, руски и српски кириличното писмо е исто така познато како ''азбука'', збор добиен од старите имиња на првите две букви од повеќето кирилични азбуки (исто како што терминот ''алфабет ''потекнува од првите две грчки букви, ''алфа'' и ''бета''). == Историја == [[Податотека:Azbuka_1574_by_Ivan_Fyodorov.png|мини|Страница од Азбука, првиот учебник за рутенијанскиот јазик, испечатена од [[Иван Фјодоров]] во 1574 година. Оваа страница ја вклучува кирилицата.]] Кирилицата беше создадена за време на [[Прво Бугарско Царство|Првото Бугарско Царство]].<ref name="Cubberley1996">Paul Cubberley (1996) "The Slavic Alphabets". In Daniels and Bright, eds. ''The World's Writing Systems.'' Oxford University Press. {{ISBN|0-19-507993-0}}.</ref> Таа била изведена од [[Грчка азбука|грчкото унцијално писмо]], дополнето со лигатури и согласки од постарата [[Глаголица|глаголичка азбука]] за звуците кои не постоеле во грчкиот јазик. Според традицијата кирилицата и глаголицата биле формализирани или од страна на [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]] кои го шириле христијанството меѓу јужните Словени, или од страна на нивните ученици.<ref name="Columbia Encyclopedia 1972, p.846">''Columbia Encyclopedia'', Sixth Edition. 2001–05, s.v. "Cyril and Methodius, Saints"; ''Encyclopædia Britannica'', Encyclopædia Britannica Incorporated, Warren E. Preece – 1972, p.846, s.v., "Cyril and Methodius, Saints" and "Eastern Orthodoxy, Missions ancient and modern"; ''Encyclopedia of World Cultures'', David H. Levinson, 1991, p.239, s.v., "Social Science"; Eric M. Meyers, ''The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East'', p.151, 1997; Lunt, ''Slavic Review'', June, 1964, p. 216; Roman Jakobson, ''Crucial problems of Cyrillo-Methodian Studies''; Leonid Ivan Strakhovsky, ''A Handbook of Slavic Studies'', p.98; V. Bogdanovich, ''History of the ancient Serbian literature'', Belgrade, 1980, p.119</ref><ref name="ReferenceB">The Columbia Encyclopaedia, Sixth Edition. 2001–05, O.Ed. Saints Cyril and Methodius "Cyril and Methodius, Saints) 869 and 884, respectively, “Greek missionaries, brothers, called Apostles to the Slavs and fathers of Slavonic literature."</ref><ref name="BritGlago">Encyclopædia Britannica, ''Major alphabets of the world, Cyrillic and Glagolitic alphabets'', 2008, O.Ed. "The two early Slavic alphabets, the Cyrillic and the Glagolitic, were invented by St. Cyril, or Constantine (c. 827–869), and St. Methodii (c. 825–884). These men from Thessaloniki who became apostles to the southern Slavs, whom they converted to Christianity."</ref><ref>{{Наведена книга|last1=Kazhdan|first1=Alexander P.|title=The Oxford dictionary of Byzantium|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0002unse_d7l6|year=1991|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-504652-8|page=507|quote=Constantine (Cyril) and his brother Methodius were the sons of the droungarios Leo and Maria, who may have been a Slav.}}</ref> Пол Куберлеј смета дека иако Кирил ја има кодифицирано и проширено глаголицита, неговите учениците биле тие кои ја создале кирилицата од грчки букви во 890-тите како посоодветно писмо за црковните книги. Подоцна кирилицата се проширила меѓу другите словенски народи, како и меѓу несловенските Власи и [[Молдавци]]. Кирилицата и [[глаголица]]та се користеле за [[Црковнословенски јазик|црквнословенскиот јазик]], особено за [[Старословенски јазик|старословенската]] варијанта. Оттука, изразите како што се "И е десеттата кирилична буква" обично се однесуваат на редоследот на црквнословенската азбука; не секое кирилично писмо ја користи секоја буква која постои во писмото. Кирилицата ја замени глаголицата во 12 век. Литературата произведена на старословенски јазик наскоро се прошири на север и стана [[Лингва франка|''lingua franca'']] на Балканот и Источна Европа.<ref name="ReferenceA">"On the relationship of old Church Slavonic to the written language of early Rus'" Horace G. Lunt; Russian Linguistics, Volume 11, Numbers 2–3 / January, 1987</ref><ref>{{Наведена книга|last=Schenker|first=Alexander|title=The Dawn of Slavic|publisher=Yale University Press|year=1995|location=|pages=185–186, 189–190|url=|doi=|id=|isbn=}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Lunt|first=Horace|title=Old Church Slavonic Grammar|year=1959|url=https://archive.org/details/oldchurchslavoni0000lunt|publisher=Mouton de Gruyter|pages=[https://archive.org/details/oldchurchslavoni0000lunt/page/3 3]–4|isbn=}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Wien|first=Lysaght|title=Old Church Slavonic (Old Bulgarian)-Middle Greek-Modern English dictionary|publisher=Verlag Bruder Hollinek|year=1983}}</ref><ref name="fortson">Benjamin W. Fortson. ''Indo-European Language and Culture: An Introduction'', p. 374</ref> Азбуката што се користи за современиот [[црковнословенски јазик]] во [[Православна црква|православните]] и источно-католичките обичаи сѐ уште изгледа како Старата кирилица. === Реформи на кирилицата === Во текот на својата историја, кирилицата претрпела повеќе реформи со кои биле поедноставувани облиците на буквите и составот на азбуките бил приспособуван кон особеностите на одделните словенски јазици. Во Русија, првата голема реформа била спроведена од [[Петар Велики]] во 1708–1710 година со воведувањето на граѓанската азбука (''гражданский шрифт''). Биле поедноставени облиците на буквите и биле отстранети повеќе архаични букви и знаци, особено оние преземени од грчката азбука што повеќе не биле потребни за запишување на рускиот јазик, како [[Ѯ]], [[Ѱ]] и [[Ѡ]]. Биле напуштени и бројни дијакритички знаци и лигатури, а наместо [[Кирилични броеви|кириличните броеви]] постепено почнале да се употребуваат арапските броеви. Реформата придонела за создавањето на поедноставената графичка основа на современата руска кирилица. Во Србија, [[Вук Стефановиќ Караџиќ]] во првата половина на XIX век ја реформирал српската кирилица според фонетскиот принцип „''еден глас — една буква''“. Од азбуката биле отстранети повеќе архаични букви од црковнословенската традиција, а биле воведени или стандардизирани букви за гласови карактеристични за српскиот јазик, меѓу кои Ј, Љ, Њ, Ђ и Ћ. Со тоа српската азбука била значително поедноставена и приближена кон говорниот јазик. Во Бугарија, современата азбука била обликувана преку повеќе реформи. Особено значајна била правописната реформа од 1945 година, со која биле укинати буквите Ѣ (јат) и Ѫ (голем јус). Буквата Ѣ била заменета со Е или Я, во зависност од зборот и изговорот, додека Ѫ главно била заменета со Ъ, а во некои случаи со А. Исто така, престанало пишувањето на Ъ и Ь на крајот на зборовите. Со ова бугарската азбука била намалена од 32 на 30 букви. == Поврзаноста со другите писма == === Латиница === [[Податотека:Latinalphabet_Former_Yugoslavia_2008.png|мини|Мапата го покажува ширењето на употребата на латиницата во областите на поранешна [[Југославија]].]] Голем број на јазици пишувани со кирилично писмо исто така се пишуваат и со латиницата, како што се [[Азербејџански јазик|азербејџан]]скиот, [[Узбечки јазик|узбечки]]от, [[Српски јазик|српски]]от и [[Романски јазик|романски]]от (во [[Молдавија|Република Молдавија]] до 1989 година, во [[Романија]] во текот на 19 век). По распаѓањето на Советскиот Сојуз во 1991 година, некои од поранешните републики официјално ја замениле кирилицата со латиницата. Транзицијата заврши во поголемиот дел од Молдавија (со исклучок на отцепениот регионот на [[Приднестровие]], каде [[Молдавска кирилица|молдовската кирилица]] е официјална), [[Туркменистан]], [[Азербејџан]], но [[Узбекистан]] сѐ уште ги користи и двата системи на пишување. Според р[[Русија|уската]] влада кирилицата мора да се користи за сите јавни комуникации во сите [[федерални субјекти на Русија]], за да се промовираат поблиски врски низ федерација. Ова е доста контроверзно за говорниците на многу од словенските јазици; за другите како што се говорниците на [[Чеченски јазик|чеченск]]и и [[Ингушки јазик|ингушетски]], законот имал политички последици. На пример, сепаратистичката чеченска владата ја направила официјална латиничната скрипта која сѐ уште се користи од страна на многу Чечени. Оние во дијаспората, особено одбиле да ја користат чеченската кирилица која ја поврзуваат со рускиот империјализам. [[Податотека:Cyrillic Europe.PNG|мини|Мапа на европските земји покажувајќи го писмото на националниот јазик. {{Легенда-табела|#008000|Грчко|#008080|Грчко и латинично|#000080|Латинично|#800080|Латинично и кирилично|#FF0000|Кирилично|#FF6600|Грузиско|#FFCC00|Ерменско|title=Писма во Европа}}]] Стандардниот [[Српски јазик|српски]] ги користи и [[Српски јазик|кирилицата и латиницат]]а. Кирилицата е номинално официјалното писмо на српската администрација според српскиот устав;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ustavni.sud.rs/page/view/en-GB/235-100028/constitution |title=Serbian constitution |accessdate=2018-03-03 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723055855/http://www.ustavni.sud.rs/page/view/en-GB/235-100028/constitution |url-status=dead }}</ref> сепак, законот не ги регулира писмата на стандардниот јазик или пак самиот стандарден јазик воопшто. Во практиката писмата се еднакви, со што латиницата се користи почесто за нежслужбени работи.<ref>http://www.csmonitor.com/World/Europe/2008/0529/p20s01-woeu.html</ref> Жуангското писмо, користено меѓу 1950-тите и 1980-тите години во делови од Народна Република Кина, користело мешавина од латинични, фонетски, нумерично-засновани и кирилични букви. Нелатиничните букви вклучувајќи ја и кирилица биле отстранети од азбуката во 1982 година и се замениле со латинични букви кои изгледале слично на буквите кои ги замениле. === Романизација === Постојат различни системи за романизацијата на кириличниот текст, вклучувајќи транслитерација на кириличниот правопис во [[Латински јазик|латинични]] букви и [[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]] во однос на [[изговор]]от. Стандардни системи на транслитерација на кирилицата во латиница се: * Научна транслитерација, која се користи во лингвистиката врз основа на [[Хрватска азбука|босанската и хрватската латиница]]. * Работната група за романизациски системи<ref>[http://www.eki.ee/wgrs/ ''UNGEGN Working Group on Romanization Systems'']</ref> на [[Обединети нации|Обединетите Нации]] препорачува различни системи за одредени јазици. Овие се најчесто користeните во целиот свет. * ISO 9:1995, од Меѓународната организација за стандардизација. * Американското библиотечно здружение и библиотеката на конгресот за романизацијата на словенските азбуки (АLА-LC романизација), што се користи во библиотеките во Северна Америка. * BGN/PCGN Романизацијата (1947), Американскиот одбор за географски имиња и Постојаниот комитет за географски имиња за британска службена употреба). * GOST 16876, сега непостоечки советски транслитерациски стандард. Заменет од GOST 7.79 кој е еквивалент на ISO 9. * Волапукското кодирање, неформална транслитерација на кириличен текст преку латинична ASCII. Поврзано: [[Транслитерација на белорускиот јазик|Транслитерација на белорускиот]], [[Упростен систем за романизацијата на бугарскиот јазик|бугарскиот]] и [[Транслитерација на македонското писмо|македонскиот]]. === Кирилизација === Претставувањето на другите системи на пишување со кирилични букви се нарекува кирилизација. == Поврзано == * [[Список на јазици кои користат кирилица]] * [[Список на кирилични букви]] * [[Кирилични симболи во Уникод]] * [[Глаголица]] * [[Азбука]] * [[Македонски писатели]] * [[Југословенска Брајова азбука]] == Наводи== {{Reflist}} ==Дополнителна литература== *Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012. [http://ivanilievlogosmaster.blogspot.com/2012/07/scriptura-mundi-cyrillic-alphabet.html Short History of the Cyrillic Alphabet] *[[Robert Bringhurst|Bringhurst, Robert]] (2002). ''[[The Elements of Typographic Style]]'' (version 2.5), pp.&nbsp;262–264. Vancouver, Hartley & Marks. {{ISBN|0-88179-133-4}}. *Nezirović, M. (1992). ''Jevrejsko-španjolska književnost''. Sarajevo: Svjetlost. [cited in Šmid, 2002] *Šmid, Katja (2002). "{{Наведена мрежна страница|url=http://hispanismo.cervantes.es/documentos/smidX.pdf |title=Los problemas del estudio de la lengua sefardí |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080407074136/http://hispanismo.cervantes.es/documentos/smidX.pdf |archivedate=7 April 2008 |df= }}&nbsp;{{small|(603 [[Kibibyte|KiB]])}}", in ''Verba Hispanica'', vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. {{ISSN|0353-9660}} *'The Lives of St. Tsurho and St. Strahota', Bohemia, 1495, Vatican Library *Philipp Ammon: [http://sjani.ge/sjani-17/ფილიპპ%20ამონი.pdf ''Tractatus slavonicus''.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200719225708/http://sjani.ge/sjani-17/%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%9E%20%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98.pdf |date=2020-07-19 }} in: ''Sjani (Thoughts) Georgian Scientific Journal of Literary Theory and Comparative Literature'', N 17, 2016, pp.&nbsp;248–56 == Надворешни врски == {{Commons}} *[http://czyborra.com/charsets/cyrillic.html The Cyrillic Charset Soup] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161203230933/http://czyborra.com/charsets/cyrillic.html |date=2016-12-03 }} overview and history of Cyrillic charsets. *[http://transliteration.eki.ee/ Transliteration of Non-Roman Scripts], a collection of writing systems and transliteration tables *[http://www.omniglot.com/writing/cyrillic.htm History and development of the Cyrillic alphabet] *[http://localfonts.eu/cyrillic-alphabets-of-slavic-languages/ Cyrillic Alphabets of Slavic Languages] review of Cyrillic charsets in Slavic Languages. *[http://andregarzia.on-rev.com/richmond/LANGTOOLS.html data entry in Old Cyrillic / Стара Кирилица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140222042759/http://andregarzia.on-rev.com/richmond/LANGTOOLS.html |date=2014-02-22 }} *[http://blog-en.namepedia.org/2015/04/cyrillic-and-its-long-journey-east/ Cyrillic and its Long Journey East - NamepediA Blog] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201108154052/https://blog-en.namepedia.org/2015/04/cyrillic-and-its-long-journey-east/ |date=2020-11-08 }}, article about the Cyrillic script [[Категорија:Азбуки]] [[Категорија:Кирилица]] [[Категорија:Источна Европа]] [[Категорија:Писма со ISO 15924 кодови со четири букви]] 5nx361ny865mohhyhdbtx2jzysvcdpv 5626448 5626416 2026-09-10T21:34:39Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-48884-70|~2026-48884-70]]) и ја поврати преработката 5621682 на Buli 5626448 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писмо|type=[[Азбука]]|name=Кирилица|sample= Romanian Traditional Cyrillic - Lord's Prayer text.png|languages=Национално писмо на: <br> {{знаме|Belarus}}<br> {{знаме|Bosnia and Herzegovina}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Bulgaria}}<br> {{знаме|Kazakhstan}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Kyrgyzstan}}<br> {{знаме|Macedonia}}<br> {{знаме|Mongolia}} (покрај монголското)<br> {{знаме|Montenegro}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Russia}}<br> {{знаме|Serbia}} (покрај латиничното)<br> {{знаме|Tajikistan}}<br> {{знаме|Ukraine}}|time=[[Старословенска азбука|Старата кирилица]] постоела од околу 940 година|fam1=[[Египетски хиероглифи]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/521235.stm Oldest alphabet found in Egypt]. BBC. 1999-11-15. Retrieved 2015-01-14.</ref>|fam2=[[Протосинаетска азбука]]|fam3=[[Феникијска азбука]]|fam4=[[Грчка азбука]]|fam5=[[Глаголица]]|sisters=[[Латиница]]<br>[[Коптска азбука]]<br>[[Ерменска азбука]]<br>[[Грузиска азбука]]<br>[[Грчка азбука]]|unicode={{ublist |class=nowrap |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0400.pdf U+0400–U+04FF] {{smaller|Cyrillic}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0500.pdf U+0500–U+052F] {{smaller|Cyrillic Supplement}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U2DE0.pdf U+2DE0–U+2DFF] {{smaller|Cyrillic Extended-A}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/UA640.pdf U+A640–U+A69F] {{smaller|Cyrillic Extended-B}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/U1C80.pdf U+1C80–U+1C8F] {{smaller|Cyrillic Extended-C}}}}}} '''Кирилица''' — [[писмо]] што се користи за различни азбуки низ [[Евроазија]] (посебно во [[Источна Европа]], [[Кавказ]], [[Средна Азија]] и [[Северна Азија]]). Таа е заснована на [[Старословенска азбука|старата кирилица]] развиена во крајот на IX век од н.е. за време на [[Прво Бугарско Царство|Првото Бугарско Царство]].<ref>{{Наведена книга|first=Francis|last=Dvornik|title=The Slavs: Their Early History and Civilization|url=https://archive.org/details/slavstheirearlyh0000fran|quote=The Psalter and the Book of Prophets were adapted or "modernized" with special regard to their use in Bulgarian churches, and it was in this school that glagolitic writing was replaced by the so-called Cyrillic writing, which was more akin to the Greek uncial, simplified matters considerably and is still used by the Orthodox Slavs.|year=1956|place=Boston|publisher=American Academy of Arts and Sciences|page=[https://archive.org/details/slavstheirearlyh0000fran/page/179 179]}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=YIAYMNOOe0YC&pg=PR1&dq=Curta,+Florin,+Southeastern+Europe+in+the+Middle+Ages,+500-1250+(Cambridge+Medieval+Textbooks),+Cambridge+University+Press#v=onepage&q=Cyrillic%20preslav&f=false|title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250|series=Cambridge Medieval Textbooks|author=Florin Curta|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=0521815398|pages=221–222}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=J-H9BTVHKRMC&pg=PR3-IA34&lpg=PR3-IA34&dq=The+Orthodox+Church+in+the+Byzantine+Empire+Cyrillic+preslav+eastern#v=onepage&q=%20preslav%20eastern&f=false|chapter=The Orthodox Church in the Byzantine Empire|title=Oxford History of the Christian Church|author=J. M. Hussey, Andrew Louth|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=0191614882|pages=100}}</ref> Таа е основата на [[Азбука|азбуки]]те кои се користат за разни јазици, особено оние од православно словенско потекло и несловенски јазици кои биле под влијание на рускиот јазик. Во 2011 околу 252 милиони луѓе во Евроазија ја користеле како официјална азбука на нивните национални јазици, со што пола од нив се во [[Русија]].<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_population List of countries by population]</ref> Со влегувањето на Бугарија во Европската Унија на 1 јануари 2007 година, кирилицата стана третото официјално писмо на [[Европска Унија|Европската Унија]], по [[Латиница|латиничното писмо]] и [[Грчка азбука|грчкото писмо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=Leonard Orban|title=Cyrillic, the third official alphabet of the EU, was created by a truly multilanguagel European|url=http://europa.eu/rapid/press-release_SPEECH-07-330_en.pdf|website=europe.eu|accessdate=3 August 2014|date=24 May 2007}}</ref> Кирилицата е изведена од [[Грчка азбука|грчкото]] унцијално писмо потпомогнато од буквите од постарата [[Глаголица|глаголичка азбука]], вклучувајќи и некои лигатури. Овие дополнителни букви биле користени за [[Старословенски јазик|старословенските]] звуци кои не постоеле на грчки. Писмото е именувано во чест на браќата<ref>''Columbia Encyclopedia'', Sixth Edition. 2001–05, s.v. "Cyril and Methodius, Saints"; ''Encyclopædia Britannica'', Encyclopædia Britannica Incorporated, Warren E. Preece – 1972, p. 846, s.v., "Cyril and Methodius, Saints" and "Eastern Orthodoxy, Missions ancient and modern"; ''Encyclopedia of World Cultures'', David H. Levinson, 1991, p. 239, s.v., "Social Science"; Eric M. Meyers, ''The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East'', p. 151, 1997; Lunt, ''Slavic Review'', June 1964, p. 216; Roman Jakobson, ''Crucial problems of Cyrillo-Methodian Studies''; Leonid Ivan Strakhovsky, ''A Handbook of Slavic Studies'', p. 98; V. Bogdanovich, ''History of the ancient Serbian literature'', Belgrade, 1980, p. 119</ref> [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]] кои ја создале глаголицата. Современите научници веруваат дека кирилицата била развиена и формализирана од првите ученици на Кирил и Методиј. На почетокот на 18 век, кирилицата користена во Русија во голема мера била реформирана од страна на [[Петар Велики]] по неговото враќање од неговата Голема амбасада во [[Западна Европа]]. Новата форма на писмото беше послична на латиницата, неколку архаични букви биле отстранети и неколку букви биле лично создадени од страна на Петар Велики (како што е Я која беше инспирирана од латиничната R). Типографската култура на Западна Европа исто така беше усвоена.<ref name="Civil Type">{{Наведена мрежна страница|title=Civil Type and Kis Cyrillic|url=http://typejournal.ru/en/articles/Civil-Type|website=typejournal.ru|accessdate=22 March 2016}}</ref> == Букви == Кирилицата се проширила низ источнословенските и некои од јужнословенските територии и се користела за пишување на локалните јазици како што е [[Староруски јазик|старорускиот]]. Нејзината адаптација од локалните јазици произвела голем број на кирилични азбуки. {| cellpadding="4" class="Unicode" style="font-size: larger; text-align: center; margin-bottom: 10px;" summary="Letters of the early Cyrillic alphabet" |+ style="font-size:smaller;" |[[Старословенска азбука|Старословенската азбука]]<ref>А. Н. Стеценко. ''Хрестоматия по Старославянскому Языку'', 1984.</ref><ref>Cubberley, Paul. ''The Slavic Alphabets'', 1996.</ref> | [[А (кирилица)|А]] | [[Б]] | [[В (кирилица)|В]] | [[Г]] | [[Д]] | [[Е (кирилица)|Е]] | [[Ж]] | [[Ѕ (кирилица)|Ѕ]]<ref>Variant form Ꙃ</ref> | [[З|Ꙁ]] | [[И]] | [[І (кирилица)|І]] | [[К (кирилица)|К]] | [[Л]] | [[М (кирилица)|М]] | [[Н (кирилица)|Н]] | [[О (кирилица)|О]] | [[П]] | [[Р (кирилица)|Р]] | [[С (кирилица)|С]] | [[Т (кирилица)|Т]] | [[Ѹ|ОУ]]<ref>Variant form Ꙋ</ref> | [[Ф]] |- | [[Х (кирилица)|Х]] | [[Ѡ]] | [[Ц (кирилица)|Ц]] | [[Ч]] | [[Ш]] | [[Щ]] | [[Ъ]] | [[Ы|ЪІ]]<ref>Variant form ЪИ</ref> | [[Ь]] | [[Ѣ]] | [[Я|Ꙗ]] | [[Ѥ]] | [[Ю]] | [[Јус|Ѫ]] | [[Јус|Ѭ]] | [[Јус|Ѧ]] | [[Јус|Ѩ]] | [[Ѯ]] | [[Ѱ]] | [[Ѳ]] | [[Ижица|Ѵ]] | [[Ҁ]]<ref name="Lunt">Lunt, Horace G. ''Old Church Slavonic Grammar, Seventh Edition'', 2001.</ref> |} [[Податотека:Meletius_Smotrisky_Cyrillic_Alphabet.PNG|мини|Страница од ''Црквнословенска граматика'' од Мелетиј Смотрицки (1619).]] Буквите исто така имале бројчени вредности кои не биле засновани на кириличниот азбучен ред, туку биле наследени од грчките претходници на буквите. {| cellpadding="4" class="Unicode" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" summary="Letters of the Early Cyrillic alphabet" |+[[Кирилични бројки]] | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |- | А | В | Г | Д | Є | Ѕ | З | И | Ѳ |- |- | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 |- | І | К | Л | М | Н | Ѯ | Ѻ | П | Ч ([[Koppa (Cyrillic)|Ҁ]]) |- |- |100 |200 |300 |400 |500 |600 |700 |800 |900 |- | Р | С | Т | Ѵ | Ф | Х | Ѱ | Ѿ | Ц |} Старата кирилица тешко се претставувала на компјутерите. Многу од формите на буквите се разликувале од тие на современата кирилица, се разликувале во голема мера во разните ракописи и се менувале со текот на времето. Неколку фонтови вклучуваат соодветни [[глиф]]и за создавање на азбуката. Стандардниот Unicode 5.1 објавен на 4 април 2008 година, во голема мера ја подобри поддршката на компјутерите во однос на Старата кирилица и современиот[[Црковнословенски јазик| црковнословенски]] јазик. Во Microsoft Windows, фонтот на корисничкиот интерфејс на Segoe UI има целосна поддршка за архаичните кирилични букви дури од Windows 8. {| border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" class="Unicode" style="vertical-align: top; border-collapse: collapse; border: 1px solid rgb(153, 153, 153); text-align: center; clear: both; margin-bottom: 10px;" ! colspan="12" style="background-color:#fbec5d; font-family:inherit; font-weight:normal;" | '''Кирилични букви''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | style="width:7%;" | [[А (кирилица)|<big>А</big><br> <small>A</small>]] | style="width:7%;" | [[Б|<big>Б</big><br> <small>Be</small>]] | style="width:7%;" | [[В (кирилица)|<big>В</big><br> <small>Ve</small>]] | style="width:7%;" | [[Г|<big>Г</big><br> <small>Ge</small>]] | style="width:7%;" | [[Ґ|<big>Ґ</big><br> <small>Ge upturn</small>]] | style="width:7%;" | [[Д|<big>Д</big><br> <small>De</small>]] | style="width:7%;" | [[Ђ|<big>Ђ</big><br> <small>Dje</small>]] | style="width:7%;" | [[Ѓ|<big>Ѓ</big><br> <small>Gje</small>]] | style="width:7%;" | [[Е (кирилица)|<big>Е</big><br> <small>Ye</small>]] | style="width:7%;" | [[Ё (кирилица)|<big>Ё</big><br> <small>Yo</small>]] | style="width:7%;" | [[Є|<big>Є</big><br> <small>Yest</small>]] | style="width:7%;" | [[Ж|<big>Ж</big><br> <small>Zhe</small>]] |- valign="top" | [[З|<big>З</big><br> <small>Ze</small>]] | <big>З́</big><br> <small>Zje</small> | [[Ѕ (кирилица)|<big>Ѕ</big><br> <small>Dze</small>]] | [[И|<big>И</big><br> <small>I</small>]] | [[І (кирилица)|<big>І</big><br> <small>Dotted I</small>]] | [[Ї (кирилица)|<big>Ї</big><br> <small>Yi</small>]] | [[Й|<big>Й</big><br> <small>Short I</small>]] | [[Ј (кирилица)|<big>Ј</big><br> <small>Je</small>]] | [[К (кирилица)|<big>К</big><br> <small>Ka</small>]] | [[Л|<big>Л</big><br> <small>El</small>]] | [[Љ|<big>Љ</big><br> <small>Lje</small>]] | [[М (кирилица)|<big>М</big><br> <small>Em</small>]] |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | [[Н (кирилица)|<big>Н</big><br> <small>En</small>]] | [[Њ|<big>Њ</big><br> <small>Nje</small>]] | [[О (кирилица)|<big>О</big><br> <small>O</small>]] | [[П|<big>П</big><br> <small>Pe</small>]] | [[Р (кирилица)|<big>Р</big><br> <small>Er</small>]] | [[С (кирилица)|<big>С</big><br> <small>Es</small>]] | <big>С́</big><br> <small>Sje</small> | [[Т (кирилица)|<big>Т</big><br> <small>Te</small>]] | [[Ћ|<big>Ћ</big><br> <small>Tshe</small>]] | [[Ќ (кирилица)|<big>Ќ</big><br> <small>Kje</small>]] | [[У|<big>У</big><br> <small>U</small>]] | [[Ў|<big>Ў</big><br> <small>Short U</small>]] |- valign="top" | [[Ф|<big>Ф</big><br> <small>Ef</small>]] | [[Х (кирилица)|<big>Х</big><br> <small>Kha</small>]] | [[Ц (кирилица)|<big>Ц</big><br> <small>Tse</small>]] | [[Ч|<big>Ч</big><br> <small>Che</small>]] | [[Џ|<big>Џ</big><br> <small>Dzhe</small>]] | [[Ш|<big>Ш</big><br> <small>Sha</small>]] | [[Щ|<big>Щ</big><br> <small>Shcha</small>]] | <big>Ъ</big><br> <small>Hard&nbsp;sign (Yer)</small> | [[Ы|<big>Ы</big><br> <small>Yery</small>]] | [[Ь|<big>Ь</big><br> <small>Soft&nbsp;sign (Yeri)</small>]] | [[Э|<big>Э</big><br> <small>E</small>]] | [[Ю|<big>Ю</big><br> <small>Yu</small>]] |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | [[Я|<big>Я</big><br> <small>Ya</small>]] |- valign="top" | colspan="12" style="background-color:#b0bf1a; font-family:inherit; font-weight:normal;" | '''Важни несловенски кирилични букви''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" | <big>Ӏ</big><br> <small>Palochka</small> | <big>Ә</big><br> <small>Cyrillic Schwa</small> | <big>Ғ</big><br> <small>Ayn</small> | <big>Ҙ</big><br> <small>Bashkir Dhe</small> | <big>Ҫ</big><br> <small>Bashkir The</small> | <big>Ҡ</big><br> <small>Bashkir Qa</small> | <big>Җ</big><br> <small>Zhje</small> | <big>Қ</big><br> <small>Ka with<br> descender</small> | <big>Ң</big><br> <small>Ng</small> | <big>Ҥ</big><br> <small>En-ghe</small> | <big>Ө</big><br> <small>Barred O</small> | <big>Ү</big><br> <small>Straight U</small> |- valign="top" | <big>Ұ</big><br> <small>Straight U<br> with stroke</small> | <big>Һ</big><br> <small>Shha (He)</small> | <big>Ҳ</big><br> <small>Kha with<br> descender</small> | <big>Ӑ</big><br> <small>A with<br> breve</small> |- valign="top" | colspan=12 style="background-color:#87ceeb;font-family:inherit; font-weight:normal;" |'''Кирилични букви користени во минатото''' |- style="vertical-align:top; background:#f8f8f8;" |<big>Ꙗ</big><br> <small>A&nbsp;iotified</small> | <big>Ѥ</big><br> <small>E&nbsp;iotified</small> | [[Јус|<big>Ѧ</big><br> <small>Yus&nbsp;small</small>]] | [[Јус|<big>Ѫ</big><br> <small>Yus&nbsp;big</small>]] | [[Јус|<big>Ѩ</big><br> <small>Yus&nbsp;small iotified</small>]] | [[Јус|<big>Ѭ</big><br> <small>Yus&nbsp;big iotified</small>]] | [[Ѯ|<big>Ѯ</big><br> <small>Ksi</small>]] | [[Ѱ|<big>Ѱ</big><br> <small>Psi</small>]] | <big>Ꙟ</big><br> <small>Yn</small> | [[Ѳ|<big>Ѳ</big><br> <small>Fita</small>]] | [[Ижица|<big>Ѵ</big><br> <small>Izhitsa</small>]] | <big>Ѷ</big><br> <small>Izhitsa okovy</small> |- valign="top" | [[Ҁ|<big>Ҁ</big><br> <small>Koppa</small>]] | [[Ѹ|<big>ОУ</big><br> <small>Uk</small>]] | [[Ѡ|<big>Ѡ</big><br> <small>Omega</small>]] | <big>Ѿ</big><br> <small>Ot</small> | [[Ѣ|<big>Ѣ</big><br> <small>Yat</small>]] |} == Облици на буквите и типографија == Текот на развојот на кириличната типографија преминал директно од [[Среден век|средновековната]] фаза при крајот на [[барок]]от, без [[ренесанса|ренесансна]] фаза како во [[Западна Европа]]. Доцносредновековните кирилични букви (кои сѐ уште постојат на многу [[Икона|иконски]] натписи денес) имале карактеристична тенденција да бидат многу издолжени и тесни, вообичаено со споен начин на пишување. [[Петар Велики]], цар на Русија, ја направил задолжителна употребата на латинизираните форми на писмото во почетокот на XVIII век. Со текот на времето, овие форми биле во голема мера прифатени и во другите јазици кои го користиле писмото. На тој начин, за разлика од поголемиот дел од модерните грчки фонтови кои ги задржале принципите на дизајн на малите букви (како што се поставувањето на серифи, правилата за дебелината на буквите, иако грчките големи букви ги користат принципите на дизајн на латиницата), современите кирилични фонтови се во голема мера исти со тие на модерните латинични фонтови во рамките на исто фонтско семејство. Создавањето на некои од кириличните сметачки фонтови според латиничните исто така придонесе за нагледна латинизација на кирилицата. [[Податотека:Cyrillic_upright-cursive-n.png|десно|рамка|Букви во регуларни (печатни) и курзивни (рачни) варијанти.]] Големите и малите букви на кириличните облици немаат големи разлики како во латиничната типографија.<ref>Bringhurst (2002) writes "in Cyrillic, the difference between normal lower case and small caps is more subtle than it is in the Latin or Greek alphabets,..." (p 32) and "in most Cyrillic faces, the lower case is close in color and shape to Latin small caps" (p 107).</ref> Кириличните фонтови како и латиничните имаат обични и [[курзив]]ни форми (практично сите популарни современи фонтови вклучуваат паралелни групи на латиница и кирилица, каде што многу од глифите, на било големи или мали букви, едноставно се исти за двете). Сепак, терминологијата за фонтот во повеќето словенски јазици (на пример македонскиот, рускиот итн.) не ги користи зборовите "римски" и "италски" во оваа смисла.<ref>Name ''{{јаз|ru-Latn|ital'yanskiy shrift}}'' (Italian font) in Russian refers to a particular font family [http://citforum.univ.kiev.ua/open_source/fonts/theory/thumbs/ris320.jpg JPG] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926182512/http://citforum.univ.kiev.ua/open_source/fonts/theory/thumbs/ris320.jpg|date=26 September 2007}}, whereas ''{{јаз|ru-Latn|rimskiy shrift}}'' (roman font) is just a synonym for Latin font, Latin alphabet.</ref> Наместо тоа, номенклатурата ги следи германските начини на именување: [[Податотека:Cyrillic_cursive.png|мини|Курзивна кирилица.]] Во стандардниот македонски и стандардниот српски јазик за некои курзивни букви е дозволено да бидат различни од оние што се користат во другите јазици, а во регуларните форми нема разлики од други јазици <ref>{{Наведена книга |last1=Peshikan |first1=Mitar |last2=Jerković |first2=Jovan |last3=Pižurica |first3=Mato |title=Pravopis srpskoga jezika |date=1994 |publisher=Matica Srpska |page=42 |ref=PravopisSrpskog}}</ref>. Овие форми исто така често се користат и во регуларните фонтови особено за реклами, патни знаци, натписи, постери и слично, тие помалку се користат во весници или книги. [[Податотека:Cyrillic_alphabet__distribution map.png|мини|Дистрибуција на кирилицата низ светот.<br> {{Легенда|#0b280b|Кирилицата е единственото официјално писмо.}} {{Легенда|#217821|Кирилица е ко-официјална со друга азбука. Во случаите на Молдавија и Грузија, ова е во отцепените региони кои не се признати од централната власт.}} {{Легенда|#87de87|Кирилицата не е официјална, но е во општа употреба како наследено писмо.}}{{Легенда|#999999|Кирилицата не се користи.}}]] == Кирилични азбуки == Меѓу другите, кирилицата е стандардно писмо за пишување на следниве јазици: * '''Словенски јазици''': [[Белоруски јазик|белоруски]], [[Бугарски јазик|бугарски]], [[Македонски јазик|македонски]], [[Руски јазик|руски]], [[Русински јазик|русински]], [[Српскохрватски јазик|српскохрватски]] (за [[Српски јазик|стандарден српски]], [[Босански јазик|босански]] и [[Црногорски јазик|црногорски]]), [[Украински јазик|украински]] * '''Несловенски јазици''': [[Апхаски јазик|апхаски]], [[Алеутски јазик|алеутски]] (денес главно во црквните текстови), [[Башкирски јазик|башкирски]], [[Чувашки јазик|чувашки]], [[Ерзјански јазик|ерзјански]], [[Казашки јазик|казахстан]]ски (каде ќе се замени со латиницата до 2025<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/26/kazakhstan-switch-official-alphabet-cyrillic-latin|title=Alphabet soup as Kazakh leader orders switch from Cyrillic to Latin letters|last=Reuters|date=2017-10-26|work=The Guardian|access-date=2017-10-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>),[[Килдинсколапонски јазик| килдинсколапонски]], [[Коми (јазик)|Коми]], [[Киргиски јазик|киргиски]], [[Мариски јазик|мариски]], [[Мокшански јазик|мокшански]], [[Монголски јазик|монголски]], [[Осетски јазик|осетски]], [[Ромска азбука|ромски]] (на некои дијалекти), [[Јакутски јазик|јакутск]]и, [[Таџички јазик|таџилчки]], [[Татарски јазик|татарски]], тлингитски (денес само во црквните текстови), [[Тувански јазик|тувански]], [[Удмуртски јазик|удмуртски]], Јуит (во сибирски Јупик) и Јупипк (во [[Алјаска]]). Кириличното писмо исто така се користи за јазиците на Алјаска,<ref>[http://www.asna.ca/alaska/ "Orthodox Language Texts"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100904042152/http://www.asna.ca/alaska/ |date=2010-09-04 }}, Retrieved 2011-06-20</ref> [[Словени|словенска Европа]] (освен за [[Западни Словени|западните Словени]] и некои [[јужни Словени]]), [[Кавказ]], [[Сибир]] и рускиот Далечен Исток. Првата азбука изведена од кирилицата била Абур која се користи за [[Коми (јазик)|Коми]]. Други кирилилни азбуки се[[Комска азбука| молдоцовската азбука]] за комскиот јазик и разни азбуки на [[Кавкаски јазици|кавказките јазици]]. === Македонска кирилица === {{Главна|Македонска азбука}} Македонската кирилична азбука била составена во [[1945]] година по налог на [[АСНОМ]]. Има 31 буква и е најслична со српската кирилична азбука со исклучок на буквите Ѕ, Ќ и Ѓ. Македонската кирилица ги содржи следниве букви (гласови): :'''А а Б б В в Г г Д д Ѓ ѓ Е е Ж ж З з Ѕ ѕ И и''' :'''Ј ј К к Л л Љ љ М м Н н Њ њ О о П п Р р ''' :'''С с Т т Ќ ќ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ џ Ш ш''' == Име == Бидејќи писмото било измислено и популаризирано од страна на следбениците на [[Св. Кирил и Методиј]], името ја означува почитта кон нив наместо нивно авторство. Името "Кирилица" често ги збунува луѓето кои не се запознаени со историјата на писмото бидејќи тоа не се идентификува со земјата на потекло (за разлика од "грчка азбука"). Некои ја нарекуваат "руска азбука" бидејќи руската е најпопуларната и највлијателната азбука заснована на писмото.<ref>Tsanev, Stefan. ''Български хроники, том 4 (Bulgarian Chronicles, Volume 4)'', Sofia, 2009, p. 165</ref> На македонски, бугарски, руски и српски кириличното писмо е исто така познато како ''азбука'', збор добиен од старите имиња на првите две букви од повеќето кирилични азбуки (исто како што терминот ''алфабет ''потекнува од првите две грчки букви, ''алфа'' и ''бета''). == Историја == [[Податотека:Azbuka_1574_by_Ivan_Fyodorov.png|мини|Страница од Азбука, првиот учебник за рутенијанскиот јазик, испечатена од [[Иван Фјодоров]] во 1574 година. Оваа страница ја вклучува кирилицата.]] Кирилицата беше создадена за време на [[Прво Бугарско Царство|Првото Бугарско Царство]].<ref name="Cubberley1996">Paul Cubberley (1996) "The Slavic Alphabets". In Daniels and Bright, eds. ''The World's Writing Systems.'' Oxford University Press. {{ISBN|0-19-507993-0}}.</ref> Таа била изведена од [[Грчка азбука|грчкото унцијално писмо]], дополнето со лигатури и согласки од постарата [[Глаголица|глаголичка азбука]] за звуците кои не постоеле во грчкиот јазик. Според традицијата кирилицата и глаголицата биле формализирани или од страна на [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]] кои го шириле христијанството меѓу јужните Словени, или од страна на нивните ученици.<ref name="Columbia Encyclopedia 1972, p.846">''Columbia Encyclopedia'', Sixth Edition. 2001–05, s.v. "Cyril and Methodius, Saints"; ''Encyclopædia Britannica'', Encyclopædia Britannica Incorporated, Warren E. Preece – 1972, p.846, s.v., "Cyril and Methodius, Saints" and "Eastern Orthodoxy, Missions ancient and modern"; ''Encyclopedia of World Cultures'', David H. Levinson, 1991, p.239, s.v., "Social Science"; Eric M. Meyers, ''The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East'', p.151, 1997; Lunt, ''Slavic Review'', June, 1964, p. 216; Roman Jakobson, ''Crucial problems of Cyrillo-Methodian Studies''; Leonid Ivan Strakhovsky, ''A Handbook of Slavic Studies'', p.98; V. Bogdanovich, ''History of the ancient Serbian literature'', Belgrade, 1980, p.119</ref><ref name="ReferenceB">The Columbia Encyclopaedia, Sixth Edition. 2001–05, O.Ed. Saints Cyril and Methodius "Cyril and Methodius, Saints) 869 and 884, respectively, “Greek missionaries, brothers, called Apostles to the Slavs and fathers of Slavonic literature."</ref><ref name="BritGlago">Encyclopædia Britannica, ''Major alphabets of the world, Cyrillic and Glagolitic alphabets'', 2008, O.Ed. "The two early Slavic alphabets, the Cyrillic and the Glagolitic, were invented by St. Cyril, or Constantine (c. 827–869), and St. Methodii (c. 825–884). These men from Thessaloniki who became apostles to the southern Slavs, whom they converted to Christianity."</ref><ref>{{Наведена книга|last1=Kazhdan|first1=Alexander P.|title=The Oxford dictionary of Byzantium|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0002unse_d7l6|year=1991|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-504652-8|page=507|quote=Constantine (Cyril) and his brother Methodius were the sons of the droungarios Leo and Maria, who may have been a Slav.}}</ref> Пол Куберлеј смета дека иако Кирил ја има кодифицирано и проширено глаголицита, неговите учениците биле тие кои ја создале кирилицата од грчки букви во 890-тите како посоодветно писмо за црковните книги. Подоцна кирилицата се проширила меѓу другите словенски народи, како и меѓу несловенските Власи и [[Молдавци]]. Кирилицата и [[глаголица]]та се користеле за [[Црковнословенски јазик|црквнословенскиот јазик]], особено за [[Старословенски јазик|старословенската]] варијанта. Оттука, изразите како што се "И е десеттата кирилична буква" обично се однесуваат на редоследот на црквнословенската азбука; не секое кирилично писмо ја користи секоја буква која постои во писмото. Кирилицата ја замени глаголицата во 12 век. Литературата произведена на старословенски јазик наскоро се прошири на север и стана [[Лингва франка|''lingua franca'']] на Балканот и Источна Европа.<ref name="ReferenceA">"On the relationship of old Church Slavonic to the written language of early Rus'" Horace G. Lunt; Russian Linguistics, Volume 11, Numbers 2–3 / January, 1987</ref><ref>{{Наведена книга|last=Schenker|first=Alexander|title=The Dawn of Slavic|publisher=Yale University Press|year=1995|location=|pages=185–186, 189–190|url=|doi=|id=|isbn=}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Lunt|first=Horace|title=Old Church Slavonic Grammar|year=1959|url=https://archive.org/details/oldchurchslavoni0000lunt|publisher=Mouton de Gruyter|pages=[https://archive.org/details/oldchurchslavoni0000lunt/page/3 3]–4|isbn=}}</ref><ref>{{Наведена книга|last=Wien|first=Lysaght|title=Old Church Slavonic (Old Bulgarian)-Middle Greek-Modern English dictionary|publisher=Verlag Bruder Hollinek|year=1983}}</ref><ref name="fortson">Benjamin W. Fortson. ''Indo-European Language and Culture: An Introduction'', p. 374</ref> Азбуката што се користи за современиот [[црковнословенски јазик]] во [[Православна црква|православните]] и источно-католичките обичаи сѐ уште изгледа како Старата кирилица. === Реформи на кирилицата === Во текот на својата историја, кирилицата претрпела повеќе реформи со кои биле поедноставувани облиците на буквите и составот на азбуките бил приспособуван кон особеностите на одделните словенски јазици. Во Русија, првата голема реформа била спроведена од [[Петар Велики]] во 1708–1710 година со воведувањето на граѓанската азбука (''гражданский шрифт''). Биле поедноставени облиците на буквите и биле отстранети повеќе архаични букви и знаци, особено оние преземени од грчката азбука што повеќе не биле потребни за запишување на рускиот јазик, како [[Ѯ]], [[Ѱ]] и [[Ѡ]]. Биле напуштени и бројни дијакритички знаци и лигатури, а наместо [[Кирилични броеви|кириличните броеви]] постепено почнале да се употребуваат арапските броеви. Реформата придонела за создавањето на поедноставената графичка основа на современата руска кирилица. Во Србија, [[Вук Стефановиќ Караџиќ]] во првата половина на XIX век ја реформирал српската кирилица според фонетскиот принцип „''еден глас — една буква''“. Од азбуката биле отстранети повеќе архаични букви од црковнословенската традиција, а биле воведени или стандардизирани букви за гласови карактеристични за српскиот јазик, меѓу кои Ј, Љ, Њ, Ђ и Ћ. Со тоа српската азбука била значително поедноставена и приближена кон говорниот јазик. Во Бугарија, современата азбука била обликувана преку повеќе реформи. Особено значајна била правописната реформа од 1945 година, со која биле укинати буквите Ѣ (јат) и Ѫ (голем јус). Буквата Ѣ била заменета со Е или Я, во зависност од зборот и изговорот, додека Ѫ главно била заменета со Ъ, а во некои случаи со А. Исто така, престанало пишувањето на Ъ и Ь на крајот на зборовите. Со ова бугарската азбука била намалена од 32 на 30 букви. == Поврзаноста со другите писма == === Латиница === [[Податотека:Latinalphabet_Former_Yugoslavia_2008.png|мини|Мапата го покажува ширењето на употребата на латиницата во областите на поранешна [[Југославија]].]] Голем број на јазици пишувани со кирилично писмо исто така се пишуваат и со латиницата, како што се [[Азербејџански јазик|азербејџан]]скиот, [[Узбечки јазик|узбечки]]от, [[Српски јазик|српски]]от и [[Романски јазик|романски]]от (во [[Молдавија|Република Молдавија]] до 1989 година, во [[Романија]] во текот на 19 век). По распаѓањето на Советскиот Сојуз во 1991 година, некои од поранешните републики официјално ја замениле кирилицата со латиницата. Транзицијата заврши во поголемиот дел од Молдавија (со исклучок на отцепениот регионот на [[Приднестровие]], каде [[Молдавска кирилица|молдовската кирилица]] е официјална), [[Туркменистан]], [[Азербејџан]], но [[Узбекистан]] сѐ уште ги користи и двата системи на пишување. Според р[[Русија|уската]] влада кирилицата мора да се користи за сите јавни комуникации во сите [[федерални субјекти на Русија]], за да се промовираат поблиски врски низ федерација. Ова е доста контроверзно за говорниците на многу од словенските јазици; за другите како што се говорниците на [[Чеченски јазик|чеченск]]и и [[Ингушки јазик|ингушетски]], законот имал политички последици. На пример, сепаратистичката чеченска владата ја направила официјална латиничната скрипта која сѐ уште се користи од страна на многу Чечени. Оние во дијаспората, особено одбиле да ја користат чеченската кирилица која ја поврзуваат со рускиот империјализам. [[Податотека:Cyrillic Europe.PNG|мини|Мапа на европските земји покажувајќи го писмото на националниот јазик. {{Легенда-табела|#008000|Грчко|#008080|Грчко и латинично|#000080|Латинично|#800080|Латинично и кирилично|#FF0000|Кирилично|#FF6600|Грузиско|#FFCC00|Ерменско|title=Писма во Европа}}]] Стандардниот [[Српски јазик|српски]] ги користи и [[Српски јазик|кирилицата и латиницат]]а. Кирилицата е номинално официјалното писмо на српската администрација според српскиот устав;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ustavni.sud.rs/page/view/en-GB/235-100028/constitution |title=Serbian constitution |accessdate=2018-03-03 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723055855/http://www.ustavni.sud.rs/page/view/en-GB/235-100028/constitution |url-status=dead }}</ref> сепак, законот не ги регулира писмата на стандардниот јазик или пак самиот стандарден јазик воопшто. Во практиката писмата се еднакви, со што латиницата се користи почесто за нежслужбени работи.<ref>http://www.csmonitor.com/World/Europe/2008/0529/p20s01-woeu.html</ref> Жуангското писмо, користено меѓу 1950-тите и 1980-тите години во делови од Народна Република Кина, користело мешавина од латинични, фонетски, нумерично-засновани и кирилични букви. Нелатиничните букви вклучувајќи ја и кирилица биле отстранети од азбуката во 1982 година и се замениле со латинични букви кои изгледале слично на буквите кои ги замениле. === Романизација === Постојат различни системи за романизацијата на кириличниот текст, вклучувајќи транслитерација на кириличниот правопис во [[Латински јазик|латинични]] букви и [[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]] во однос на [[изговор]]от. Стандардни системи на транслитерација на кирилицата во латиница се: * Научна транслитерација, која се користи во лингвистиката врз основа на [[Хрватска азбука|босанската и хрватската латиница]]. * Работната група за романизациски системи<ref>[http://www.eki.ee/wgrs/ ''UNGEGN Working Group on Romanization Systems'']</ref> на [[Обединети нации|Обединетите Нации]] препорачува различни системи за одредени јазици. Овие се најчесто користeните во целиот свет. * ISO 9:1995, од Меѓународната организација за стандардизација. * Американското библиотечно здружение и библиотеката на конгресот за романизацијата на словенските азбуки (АLА-LC романизација), што се користи во библиотеките во Северна Америка. * BGN/PCGN Романизацијата (1947), Американскиот одбор за географски имиња и Постојаниот комитет за географски имиња за британска службена употреба). * GOST 16876, сега непостоечки советски транслитерациски стандард. Заменет од GOST 7.79 кој е еквивалент на ISO 9. * Волапукското кодирање, неформална транслитерација на кириличен текст преку латинична ASCII. Поврзано: [[Транслитерација на белорускиот јазик|Транслитерација на белорускиот]], [[Упростен систем за романизацијата на бугарскиот јазик|бугарскиот]] и [[Транслитерација на македонското писмо|македонскиот]]. === Кирилизација === Претставувањето на другите системи на пишување со кирилични букви се нарекува кирилизација. == Поврзано == * [[Список на јазици кои користат кирилица]] * [[Список на кирилични букви]] * [[Кирилични симболи во Уникод]] * [[Глаголица]] * [[Азбука]] * [[Македонски писатели]] * [[Југословенска Брајова азбука]] == Наводи== {{Reflist}} ==Дополнителна литература== *Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012. [http://ivanilievlogosmaster.blogspot.com/2012/07/scriptura-mundi-cyrillic-alphabet.html Short History of the Cyrillic Alphabet] *[[Robert Bringhurst|Bringhurst, Robert]] (2002). ''[[The Elements of Typographic Style]]'' (version 2.5), pp.&nbsp;262–264. Vancouver, Hartley & Marks. {{ISBN|0-88179-133-4}}. *Nezirović, M. (1992). ''Jevrejsko-španjolska književnost''. Sarajevo: Svjetlost. [cited in Šmid, 2002] *Šmid, Katja (2002). "{{Наведена мрежна страница|url=http://hispanismo.cervantes.es/documentos/smidX.pdf |title=Los problemas del estudio de la lengua sefardí |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080407074136/http://hispanismo.cervantes.es/documentos/smidX.pdf |archivedate=7 April 2008 |df= }}&nbsp;{{small|(603 [[Kibibyte|KiB]])}}", in ''Verba Hispanica'', vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. {{ISSN|0353-9660}} *'The Lives of St. Tsurho and St. Strahota', Bohemia, 1495, Vatican Library *Philipp Ammon: [http://sjani.ge/sjani-17/ფილიპპ%20ამონი.pdf ''Tractatus slavonicus''.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200719225708/http://sjani.ge/sjani-17/%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%9E%20%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98.pdf |date=2020-07-19 }} in: ''Sjani (Thoughts) Georgian Scientific Journal of Literary Theory and Comparative Literature'', N 17, 2016, pp.&nbsp;248–56 == Надворешни врски == {{Commons}} *[http://czyborra.com/charsets/cyrillic.html The Cyrillic Charset Soup] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161203230933/http://czyborra.com/charsets/cyrillic.html |date=2016-12-03 }} overview and history of Cyrillic charsets. *[http://transliteration.eki.ee/ Transliteration of Non-Roman Scripts], a collection of writing systems and transliteration tables *[http://www.omniglot.com/writing/cyrillic.htm History and development of the Cyrillic alphabet] *[http://localfonts.eu/cyrillic-alphabets-of-slavic-languages/ Cyrillic Alphabets of Slavic Languages] review of Cyrillic charsets in Slavic Languages. *[http://andregarzia.on-rev.com/richmond/LANGTOOLS.html data entry in Old Cyrillic / Стара Кирилица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140222042759/http://andregarzia.on-rev.com/richmond/LANGTOOLS.html |date=2014-02-22 }} *[http://blog-en.namepedia.org/2015/04/cyrillic-and-its-long-journey-east/ Cyrillic and its Long Journey East - NamepediA Blog] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201108154052/https://blog-en.namepedia.org/2015/04/cyrillic-and-its-long-journey-east/ |date=2020-11-08 }}, article about the Cyrillic script [[Категорија:Азбуки]] [[Категорија:Кирилица]] [[Категорија:Источна Европа]] [[Категорија:Писма со ISO 15924 кодови со четири букви]] mlw3y5p0pdcz1yr5z57ldvprba83n0h Украинци 0 8707 5626446 5469394 2026-09-10T21:26:19Z ~2026-49125-39 136642 5626446 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Украинци<br />українці |image = |caption = |poptime = 38<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=15696 Ukrainians] at the [[Joshua Project]]</ref>–57.5<ref>The Ukrainian World Congress states that the Ukrainian diaspora makes 20 million: [http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 20mln Ukrainians living abroad] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110524124441/http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 |date=2011-05-24 }}</ref><ref name="ucc.ca">[http://www.ucc.ca/2010/05/25/support-the-ukrainian-world-congress-connecting-ukrainians-around-the-world/ UWC continually and diligently defends the interests of over 20 million Ukrainians...]</ref> милиони |popplace = {{знаме|Ukraine}} 37,541,700<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality|title=Results / General results of the census / National composition of population|accessdate=2007-08-05|date=|year=2001|work=[[Ukrainian Census (2001)|All-Ukrainian Census, 2001]]|archive-date=2007-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070706003257/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|url-status=dead}}</ref> |region1 = {{знаме|Russia}} |pop1 = 2,942,961-4,379,690 |ref1 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php|title= All-Russian population census, 2001. National composition of population by region|accessdate=2007-08-05|date=|year=2002|work=[[Федерална служба за државна статистика]]|publisher=Демоскоп Weekly|language=ru}}</ref><ref name="kmu.gov.ua">[http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article%3Fart_id=236194&cat_id=32672 Total number of Ukrainians in Russia is 4 379 690 people.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |title=The largest Ukrainian Diaspora is located in Russia, with a population of 4 379 690. |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930085929/http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |url-status=dead }}</ref> |region2 = {{знаме|Canada}} |pop2 = 1,209,085 |ref2 = <ref name="Population">Statistics include non-primary ancestry reports. "Ukrainians" being of partial descent figured in numbers.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|accessdate=2011-09-10|archive-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101151108/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|url-status=dead}}</ref> |region3 = {{знаме|USA}} |pop3 = 961,113 |ref3 = <ref name="Population"/><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= "Census 2006 ACS Ancestry estimates"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |region4 = {{знаме|Brazil}} |pop4 = 500,000 |ref4 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |title=People of Ukrainian descent in Brazil |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513170212/http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |url-status=dead }}</ref> |region5 = {{знаме|Moldova}} |pop5 = 375,000 |ref5 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|title=Moldova|accessdate=2008-02-07|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|url-status=dead}}</ref> |region6 = {{знаме|Kazakhstan}} |pop6 = 333,000 |ref6 = <ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| title = The results of the national population census in 2009| accessdate = 2011-09-10| archive-date = 2019-05-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20190502080602/http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| url-status = dead}}</ref> |region7 = {{знаме|Italy}} |pop7 = 320,070 |ref7 = {{Citation needed|date=December 2010}} |region8 = {{знаме|Argentina}} |pop8 = 300,000 |ref8 = <ref name="Population"/><ref name="Ucrania.com">[http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx Ucrania.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227233709/http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx |date=2013-12-27 }} (in Spanish)</ref> |region9 = {{знаме|Belarus}} |pop9 = 159,000 |ref9 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|title=Belarus National Census 2009. Ethnic composition|accessdate=2010-12-27|date=|year=2009|work=Национална статистичка служба на Белорусија|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091103071942/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|archivedate=2009-11-03|url-status=live}}</ref> |region10 = {{знаме|Uzbekistan}} |pop10 = 104,720 - 128,100 |ref10 = <ref name="Population"/><ref name="Uzbek">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|title=Ethnic Atlas of Uzbekistan|accessdate=2011-03-29|work=«ООФС — Узбекистан»|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://archive.today/20110719071653/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|url-status=dead}}</ref><ref name="destatis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.destatis.de/basis/e/bevoe/bevoetab10.htm|title=Startseite |accessdate=2007-08-05|work=Statistisches Bundesamt Deutschland}}</ref> |region11 = {{знаме|Czech Republic}} |pop11 = 126,613 |ref11 = <ref name="Population"/><ref name="Article">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|title=Article|accessdate=2007-08-05|work=Ucrania.com|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928092248/http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|archivedate=2007-09-28|url-status=dead}}</ref> |region12 = {{знаме|Latvia}} |pop12 = 54,398 |ref12 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111644/http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |url-status=dead }}</ref> |region13 ={{знаме|Portugal}} |pop13 = 52,293 |ref13 =<ref name="SEFSTAT Portal de estatísticas">{{Citation |url=http://sefstat.sef.pt/Docs/Distritos_2009.pdf|title=População Estrangeira em Portugal – 2009 |date=December 31, 2009|accessdate=2011-04-16}}</ref> |region14 = {{знаме|Azerbaijan}} |pop14 = 27,878 |ref14 = <ref>{{cite web | url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 | title=Vali tabel | accessdate=2011-09-10 | archive-date=2018-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181209142140/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=..%2FI_Databas%2FPopulation%2F01Population_indicators_and_composition%2F04Population_figure_and_composition%2F&lang=1 | url-status=dead }}</ref> |region15 = {{знаме|Estonia}} |pop15 = 27,722 |ref15 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501034424/http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |url-status=dead }}</ref> |region16 = {{знаме|Poland}} |pop16 = 27,172 |ref16 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www2.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=61&id=37#ukraincy |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731021101/http://www.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl#ukraincy |url-status=dead }}</ref> |region17 = {{знаме|Kyrgyzstan}} |pop17 = 21,924 |ref17 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3 јануари pdf|title=Kyrgyzstan National Census 2009, population by ethnicity|publisher=Department of Kyrgyzstan|accessdate=2011-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110530011450/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3|archivedate=2011-05-30|url-status=live}}</ref> |region18 = {{знаме|Lithuania}} |pop18 = 21,100 |ref18 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728123547/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |url-status=dead }}</ref> |region20 = {{знаме|Georgia}} |pop20 = 7,039 |ref20 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |title=2002 Georgian census |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101191250/http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> |region19 = {{знаме|Greece}} |pop19 = 19,785 |ref19 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605162741/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> |region21 = {{знаме|Armenia}} |pop21 = 6,125 |ref21 = <ref>{{cite web | url=http://www.joshuaproject.net/peopctry.php | title=People Group profiles, lists, resources and maps &#124; Joshua Project }}</ref> |langs = [[украински јазик|украински]] |rels = претежно '''† [[Православие|православни христијани]] |related=[[Словени]], особено [[Источни Словени]] }} [[Податотека:Ukrainian costumes 1.jpg|мини|250п|десно|Украински народни носии.]] '''Украинците''' се [[Источни Словени|источнословенски народ]] претежно населен во [[Украина]] (каде што чинат 77,8% од населението). Големи украински заедници има во [[Русија]], [[Белорусија]], [[Казахстан]], [[САД]] и [[Канада]]. Украинците зборуваат на [[украински јазик]], којшто припаѓа на [[Источнословенски јазици|источнословенската група на јазици]] и се во мнозинство [[Православие|православни]] [[Христијанство|христијани]]. Во минатото, во [[царска Русија]] Украинците биле нарекувани Малоруси. == Култура == === Носии === ===Фолклор=== == Историја == == Население == == Извори == {{reflist}}<!--<div class="references-small"> <references /> </div>--> {{Народ-никулец}} {{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украинци| ]] [[Категорија:Народи во Европа]] [[Категорија:Народи во Украина]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Словени]] 87yquqmx7ig0crohhh4eo383my74nor 5626497 5626446 2026-09-11T09:55:38Z ~2026-49125-39 136642 /* Култура */ 5626497 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Украинци<br />українці |image = |caption = |poptime = 38<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=15696 Ukrainians] at the [[Joshua Project]]</ref>–57.5<ref>The Ukrainian World Congress states that the Ukrainian diaspora makes 20 million: [http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 20mln Ukrainians living abroad] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110524124441/http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 |date=2011-05-24 }}</ref><ref name="ucc.ca">[http://www.ucc.ca/2010/05/25/support-the-ukrainian-world-congress-connecting-ukrainians-around-the-world/ UWC continually and diligently defends the interests of over 20 million Ukrainians...]</ref> милиони |popplace = {{знаме|Ukraine}} 37,541,700<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality|title=Results / General results of the census / National composition of population|accessdate=2007-08-05|date=|year=2001|work=[[Ukrainian Census (2001)|All-Ukrainian Census, 2001]]|archive-date=2007-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070706003257/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|url-status=dead}}</ref> |region1 = {{знаме|Russia}} |pop1 = 2,942,961-4,379,690 |ref1 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php|title= All-Russian population census, 2001. National composition of population by region|accessdate=2007-08-05|date=|year=2002|work=[[Федерална служба за државна статистика]]|publisher=Демоскоп Weekly|language=ru}}</ref><ref name="kmu.gov.ua">[http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article%3Fart_id=236194&cat_id=32672 Total number of Ukrainians in Russia is 4 379 690 people.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |title=The largest Ukrainian Diaspora is located in Russia, with a population of 4 379 690. |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930085929/http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |url-status=dead }}</ref> |region2 = {{знаме|Canada}} |pop2 = 1,209,085 |ref2 = <ref name="Population">Statistics include non-primary ancestry reports. "Ukrainians" being of partial descent figured in numbers.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|accessdate=2011-09-10|archive-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101151108/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|url-status=dead}}</ref> |region3 = {{знаме|USA}} |pop3 = 961,113 |ref3 = <ref name="Population"/><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= "Census 2006 ACS Ancestry estimates"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |region4 = {{знаме|Brazil}} |pop4 = 500,000 |ref4 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |title=People of Ukrainian descent in Brazil |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513170212/http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |url-status=dead }}</ref> |region5 = {{знаме|Moldova}} |pop5 = 375,000 |ref5 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|title=Moldova|accessdate=2008-02-07|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|url-status=dead}}</ref> |region6 = {{знаме|Kazakhstan}} |pop6 = 333,000 |ref6 = <ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| title = The results of the national population census in 2009| accessdate = 2011-09-10| archive-date = 2019-05-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20190502080602/http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| url-status = dead}}</ref> |region7 = {{знаме|Italy}} |pop7 = 320,070 |ref7 = {{Citation needed|date=December 2010}} |region8 = {{знаме|Argentina}} |pop8 = 300,000 |ref8 = <ref name="Population"/><ref name="Ucrania.com">[http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx Ucrania.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227233709/http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx |date=2013-12-27 }} (in Spanish)</ref> |region9 = {{знаме|Belarus}} |pop9 = 159,000 |ref9 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|title=Belarus National Census 2009. Ethnic composition|accessdate=2010-12-27|date=|year=2009|work=Национална статистичка служба на Белорусија|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091103071942/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|archivedate=2009-11-03|url-status=live}}</ref> |region10 = {{знаме|Uzbekistan}} |pop10 = 104,720 - 128,100 |ref10 = <ref name="Population"/><ref name="Uzbek">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|title=Ethnic Atlas of Uzbekistan|accessdate=2011-03-29|work=«ООФС — Узбекистан»|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://archive.today/20110719071653/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|url-status=dead}}</ref><ref name="destatis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.destatis.de/basis/e/bevoe/bevoetab10.htm|title=Startseite |accessdate=2007-08-05|work=Statistisches Bundesamt Deutschland}}</ref> |region11 = {{знаме|Czech Republic}} |pop11 = 126,613 |ref11 = <ref name="Population"/><ref name="Article">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|title=Article|accessdate=2007-08-05|work=Ucrania.com|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928092248/http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|archivedate=2007-09-28|url-status=dead}}</ref> |region12 = {{знаме|Latvia}} |pop12 = 54,398 |ref12 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111644/http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |url-status=dead }}</ref> |region13 ={{знаме|Portugal}} |pop13 = 52,293 |ref13 =<ref name="SEFSTAT Portal de estatísticas">{{Citation |url=http://sefstat.sef.pt/Docs/Distritos_2009.pdf|title=População Estrangeira em Portugal – 2009 |date=December 31, 2009|accessdate=2011-04-16}}</ref> |region14 = {{знаме|Azerbaijan}} |pop14 = 27,878 |ref14 = <ref>{{cite web | url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 | title=Vali tabel | accessdate=2011-09-10 | archive-date=2018-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181209142140/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=..%2FI_Databas%2FPopulation%2F01Population_indicators_and_composition%2F04Population_figure_and_composition%2F&lang=1 | url-status=dead }}</ref> |region15 = {{знаме|Estonia}} |pop15 = 27,722 |ref15 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501034424/http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |url-status=dead }}</ref> |region16 = {{знаме|Poland}} |pop16 = 27,172 |ref16 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www2.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=61&id=37#ukraincy |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731021101/http://www.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl#ukraincy |url-status=dead }}</ref> |region17 = {{знаме|Kyrgyzstan}} |pop17 = 21,924 |ref17 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3 јануари pdf|title=Kyrgyzstan National Census 2009, population by ethnicity|publisher=Department of Kyrgyzstan|accessdate=2011-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110530011450/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3|archivedate=2011-05-30|url-status=live}}</ref> |region18 = {{знаме|Lithuania}} |pop18 = 21,100 |ref18 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728123547/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |url-status=dead }}</ref> |region20 = {{знаме|Georgia}} |pop20 = 7,039 |ref20 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |title=2002 Georgian census |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101191250/http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> |region19 = {{знаме|Greece}} |pop19 = 19,785 |ref19 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605162741/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> |region21 = {{знаме|Armenia}} |pop21 = 6,125 |ref21 = <ref>{{cite web | url=http://www.joshuaproject.net/peopctry.php | title=People Group profiles, lists, resources and maps &#124; Joshua Project }}</ref> |langs = [[украински јазик|украински]] |rels = претежно '''† [[Православие|православни христијани]] |related=[[Словени]], особено [[Источни Словени]] }} [[Податотека:Ukrainian costumes 1.jpg|мини|250п|десно|Украински народни носии.]] '''Украинците''' се [[Источни Словени|источнословенски народ]] претежно населен во [[Украина]] (каде што чинат 77,8% од населението). Големи украински заедници има во [[Русија]], [[Белорусија]], [[Казахстан]], [[САД]] и [[Канада]]. Украинците зборуваат на [[украински јазик]], којшто припаѓа на [[Источнословенски јазици|источнословенската група на јазици]] и се во мнозинство [[Православие|православни]] [[Христијанство|христијани]]. Во минатото, во [[царска Русија]] Украинците биле нарекувани Малоруси. == Култура == === Народна носија === [[Податотека:Іван Якович Франко.jpg|мини|200px|[[Иван Франко]]]] Украинската народна носија (позната како "вишиванка") се одликува со мноштво источнословенски шари што симболизираат елементи од природата, како и мотиви од предхристијанската митологија <ref>[http://ptaha.in.ua/page2955417.html Історія виникнення української вишиванки]</ref>. Украинскиот стил на облекување целосно се обликувал во средината на [[Козачки|Запорошката Сич]]. Во рамките на Руската Империја, украинската народна носија останала практично недопрена од [[Русификација на Украина|русификацијата]], бидејќи таа политика била првенствено насочена кон потиснување на јазикот и националниот идентитет <ref>[https://www.prekrasastudio.com/blog/317-khersonska-vyshyvanka-iaka-vona Херсонська вишиванка – яка вона]</ref>. За време на [[Ленинизам|Црвениот терор]] (1918–1922), Црвената гарда брутално убивала припадници на „непријателските класи“. Особено тешки злосторства се случиле при заземањето на Киев во февруари 1918 година, кога силите под команда на Михаил Муравјов извршиле низа брутални убиства на цивили – првенствено затоа што не биле членови на Болшевичката партија, па дури и само поради носењето народна носија, што се сметало за израз на „буржоаски национализам“ <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/veresen/5/1918-dekret-pro-chervonyy-teror 1918 - декрет про "червоний терор"]</ref>. === Литература === Украинската литература има длабоки корени; најраните познати примери на пишани текстови на староукраински јазик ги вклучуваат [[Козачки| козачките]] летописи, како што е летописот на Григориј Храбјанка. Според различни сведоштва – особено записите на Павле од Алепо, кој го придружувал патријархот Макариј за време на неговите патувања низ украинските земји во 1654 година – нивото на писменост во [[Запорожје|Сичот]] било повисоко отколку во соседна Полска или во Московската држава <ref>[https://zolo.gov.ua/slavni-imena-zolotonishhy-ny-pavlo-alepps-ky-j-mandrivny-k-krayeznavets-1654-1656-rokiv/ Славні імена Золотоніщини: Павло Алеппський, мандрівник, краєзнавець 1654–1656 років]</ref> <ref>[http://svitlytsia.crimea.ua/?section=article&artID=16997 ПАВЛО АЛЕПСЬКИЙ: ХВАЛА УКРАЇНІ!]</ref>. Во Полска, образованието било привилегија резервирана исклучиво за децата на магнатите и благородништвото и се одвивало главно на латински јазик; во Украина, пак, наставата се изведувала на подостапните црковнословенски или староукраински јазик и била достапна за речиси секое дете – вклучително и за децата на Козаците и селаните – кое, покрај строгата воена обука, стекнувало вештини за читање, пишување, запознавање со православните обичаи и хорско пеење <ref>[https://spadok.org.ua/ukrayinske-kozatstvo/navchannya-ta-vykhovannya-ditey-na-sichi Навчання та виховання дітей на Січі]</ref>. [[Податотека:Shevchenko - Frontispiece of Kobzar (1840).jpg|мини|200px|[[Тарас Шевченко]], Кобзар]] По вклучувањето во Руското Царство по востанието на [[Богдан Хмелницки|Хмељницки]], постепеното ограничување на автономијата и укинувањето на Козачката војска во 1775 година, царските власти ги забраниле училиштата на Сичот. Литературата на староукраински јазик – првенствено летописи, образовни текстови и религиозни дела – или била одземена за потребите на Царската јавна библиотека, Ермитажот и Руската национална библиотека во Санкт Петербург, или била уништена на самото место; тоа довело до колапс на козачкиот образовен систем и до масовна неписменост, која опстојувала во украинските региони со генерации и ја одразувала состојбата во другите делови на Руската Империја <ref>[https://volart.com.ua/art/rukopis/zapret.html хроніка заборон української мови і гоніння української книги в Україні]</ref> <ref>[https://cerkva.kharkov.ua/novini/arkhiv/267 Хронология притеснений украинского языка с 1627 года]</ref> <ref>[http://museumreforms.ru/node/13636 Законы о печати Екатерины II 1783-1796 гг.]</ref> <ref>[https://parafia.org.ua/biblioteka/statti/dokumenty-pro-zaboronu-ukr-movy/ Документи про заборону української мови (XVII–XX ст.)]</ref>. Во периодот од 1917 до 1920 година постоело Министерството за народна просвета на [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]]; и покрај [[Украинска војна за независност|тековните непријателства]], тоа успеало да основа стотици печатници што објавувале претходно забранета литература <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/vchytelyam/metodychni-rekomendaciyi/rozvytok-osvity-i-nauky-pid-chas-ukrayinskoyi-revolyuciyi-1917-1921-rokiv Розвиток освіти і науки під час Української революції 1917-1921 років]</ref> <ref>[https://unr.uinp.gov.ua/photohistory/osvita-i-kultura Освіта і культура]</ref>. [[Податотека:Krushelnycki.jpg|мини|250px|Семејството на Крушелницки – поранешен министер за образование на Украинската Народна Република – било погубено во 1937 година]] За време на [[Сталинизам|Големиот терор во СССР]], голем дел од тогашните украински писатели – заедно со креативната интелигенција – биле погубени, што довело до застој во развојот или до целосно исчезнување на цели книжевни правци и жанрови на украински јазик, како што се футуризмот и научната фантастика. СССР беше дозволено да се објавуваат само цензурирани дела од најзначајните писатели – и тоа во многу ограничени тиражи – при што предност се даваше на руската литература. Во доцниот советски период, многу украински писатели познати како „шеесетници“ – меѓу кои најпознати беа Васил Симоненко и Васил Стус – беа уапсени и подложени на затворска казна или на казнена психијатрија <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/zhurnalistam/do-rokovyn-rozstriliv-ukrayinskoyi-inteligenciyi-v-urochyshchi-sandarmoh До роковин розстрілів української інтелігенції в урочищі Сандармох]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/8/1935-narodyvsya-poet-vasyl-symonenko 1935 - народився поет Василь Симоненко]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/6/1938-narodyvsya-poet-i-dysydent-vasyl-stus 1938, народився поет і дисидент Василь Стус.]</ref>. === Театар === [[Податотека:TeatrKrop.jpg|мини|250px|театар во [[Кропивницки]], најстариот украински театар во светот]] Првиот професионален театар во Украина, посветен конкретно на украинската култура, бил основан од Марко Кропивницки во градот [[Кропивницки|Јелисаветград]] и работи и денес <ref>[http://librarychl.kr.ua/kn_in/kraeznavcha-abetka/koryfeiv-teatr.php Корифеїв театр]</ref>. === Традиционално живеалиште === [[Податотека:Канівська міська громада - Тарасова світлиця - 2023-04-16 14-44-56 011.jpeg|мини|250px|Мазанка]] Од дамнешни времиња па сè до средината на 20-тиот век, традиционалното украинско живеалиште било "мазанка" (куќа од глина и слама) <ref>[https://varta.kharkov.ua/articles/1100682 Мазанки у віконних рамах - виставка про еволюцію житла харків’ян]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/88164/Takogo_vzhe_ne_bude_Jak_znykajut_ostanni-88164/ «Такого вже не буде». Як зникають останні хати-мазанки і хто досі в них живе]</ref>. === Архитектура === [[Податотека:Михайлівський Золотоверхий собор, інтер'єр, м.Київ.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок]] Украинските градови се одликуваат со богато архитектонско наследство од епохите на Руската Империја и СССР, при што во западните региони е видливо австроунгарското влијание; еден карактеристичен украински архитектонски стил – козачкиот барок – се манифестирал првенствено кај верските објекти <ref>[https://vue.gov.ua/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE_%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B5 Бароко козацьке]</ref>. === Танц === [[Податотека:Тернопіль - Фестиваль «Червона калина» - Гопак (ансамбль «Червона калина» ПК «Березіль») - 15081744.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок.]] Хопак е најпопуларниот и технички најзахтевниот украински танц <ref>[https://www.libr.dp.ua/?do=ukrainica&lng=1&id=44&idg=270 Український «Гопак» – найвідоміший танець чи лицарське бойове мистецтво?]</ref>. === Спорт === „Бојовиј Хопак“ – кој комбинира елементи на народни танци со борбени вештини – се етаблирал како најпопуларна боречка вештина уште во времето на Запорошката Сич. Првите спортски клубови се појавиле во Миколаив кон крајот на 19-тиот век, по што следела појава на други клубови во Одеса, Киев и Харкив. За време на Руско-украинската војна, спортската инфраструктура претрпела сериозни оштетувања поради воените дејствија, а многу спортисти ги загубиле животите, меѓу кои Катерина Дјаченко, Викторија Ивашко, Венедикт Василків, Анастасија Игнатенко и Матвиј Марченко <ref>[https://unn.ua/news/rosiia-z-pochatku-viiny-poshkodyla-ponad-900-sportyvnykh-obiektiv росія з початку війни пошкодила понад 900 спортивних об’єктів]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/ivashko-viktoriia-923 Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/viktoriya-ivashko/ Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://sport.rus.postimees.ee/7484339/11-letnyaya-ukrainskaya-gimnastka-pogibla-pod-zavalami-doma-v-mariupole 11-летняя украинская гимнастка погибла под завалами дома в Мариуполе]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/vasylkov-venedykt-1055 Венедикт Васильков]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/anastasiya-ignatenko/ Анастасія Ігнатенко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/matvij-marchenko/ Матвій Марченко]</ref>. === Масовни медиуми === Првиот весник во светот на украински јазик, „Галициска ѕвезда“, бил издаден во [[Лавов]] во 1848 година — во екот на „Пролетта на народите“ — во услови кога во Австро-Унгарија воопшто немало притисок врз печатените медиуми што излегувале на локалните јазици. Во Руската Империја, „Просвита “ била главната илегална украинска публикација <ref>[http://www.sokal.lviv.ua/history-vashkiv-sokal_i_prybuzhzhia__54.html Історія :: І.Вашків Сокаль і Прибужжя]</ref>. Во 1893 година, во американската сојузна држава Њу Џерси беше основан весникот на украински јазик „Слобода“, тој излегува и денес. Во Канада, периодичните изданија на украински јазик почнаа да се појавуваат на почетокот на 20-тиот век, поттикнати од масовната миграција на Украинци од Австро-Унгарија. Во Бразил, мигрантите основаа весник во 1912 година. Во Украинската Народна Република, печатените периодични изданија служеа како главен масовен медиум, а со нивната дистрибуција раководеше Министерството за печат и пропаганда. Во руските региони со бројно украинско население – како што се Кубан, Урал или Далечниот Исток – локалните заедници издавале десетици публикации на украински јазик. Тие излегувале во градови како Краснодар, Владивосток, Хабаровск и Благовешченск сè до периодот на сталинистичките репресии. Во Манџурија – конкретно во Харбин – се издавале украински весници, како што бил „Засив“. На 16 ноември 1924 година, „Украинското радио“ започна со емитување во Харков (тогашниот главен град на Украинската ССР); многу од неговите вработени подоцна станаа жртви на [[Сталинизам| репресиите на НКВД за време на Големиот терор]], поради емитувањето програма на украински јазик <ref>[https://laboratory.ua/blog/radio-v-ukraini-zasnuvaly-entuziasty-a-ne-radyanska-vlada 1924 рік, «Говорить Харків». Як сталось, що радіо в Україні заснували ентузіасти, а не радянська влада?]</ref>. [[Податотека:At the UA Ukrainian radio Kharkiv after recording about Wikipedia 2019-10-11.jpg|мини|Персонал на украинското радио]] Во 1928 година, доселениците во Аргентина го основаа неделникот „Украински збор“. Во 1949 година, во Австралија беше основано списание на украински јазик со наслов „Слободна мисла“, наменето за локалните доселеници. За време на Студената војна, слушателите во Украинската ССР добиваа независни информации од зад Железната завеса преку „Радио Слобода“, чиј најпознат водител на украински јазик беше Роман Купчински. Во 1990-тите години, по распадот на СССР и исчезнувањето на советската цензура, во градовите низ Украина никнаа стотици независни радиостаници и десетици телевизиски канали. === Музика === Поради различни причини, украинскиот народ зад себе оставил богато музичко и вокално наследство. Меѓу музичките инструменти поврзани со запорошките Козаци, најраспространети биле бандурата и кобзата. Музичарите што дејствувале во Сич честопати го добивале прекарот „Дудник“ како признание за нивниот талент. Во Руската Империја, политиката на русификација довела до конфискација или уништување на многу уникатни инструменти; истовремено, композитори со украинско потекло – како што се Максим Березовски и Артемиј Ведел – се стекнале со светско признание. Во 1865 година, за време на еден јавен настап во Киев, на хорот на Микола Лисенко му било забрането да ја испее народната песна „Дождик“ на својот мајчин јазик <ref>[https://kobzari.org.ua/?page=articles&subpage=5 Історія кобзарства]</ref>. [[Податотека:Капела бандуристів імені Майбороди, серпень 2023 04.jpg|мини|Украинска национална капела на бандуристи]] За време на годините на „Црвениот терор“ во Украина, многу музичари кои создавале дела на својот мајчин јазик – како што бил Микола Леонтович – биле стрелани. Традициите на украинската народна песна се зачувале во руралните средини низ сите региони сè до [[Гладомор|Голодоморот во 1932–1933 година]]. За време на „[[Сталинизам|Големиот терор]]“ од 1937–1938 година, сите истакнати бандуристи од тоа време – меѓу кои предничел Хнат Хоткевич – биле погубени и Народен уметник на Украинската ССР Иван Кучухура-Кучеренко - како и Олександр Хориљи (ко-основач на Државниот симфониски оркестар на Украина), Костијан Бохуславски (музички уредник во Радио Харков) и Васил Верховјнец (првиот професионален украински кореограф). Некои украински музичари, како што е Дмитро Балацки, успеаја да го преживеат затворањето во логорите на Гулаг. По распадот на СССР, на местата каде што биле погубени свирачи на кобза, бандура и лира, беше подигнато спомен-обележје посветено на овие прогонувани уметници. Во доцниот советски период, Володимир Ивасјук беше најпопуларниот украински музичар <ref>[https://mykharkov.info/news/rasstrel-harkovskogo-sezda-kobzarej-pravda-ili-vymysel-63400.html Расстрел харьковского съезда кобзарей: правда или вымысел]</ref>. === Кинематографија === Најзначајните украински филмови се покажаа како "Патот кон Сич" (Дорога на Січ, 1994) и "Донбас" на Сергеј Лозница (Donbas, Sergei Loznitsa 2018) == Историја == == Население == == Извори == {{reflist}}<!--<div class="references-small"> <references /> </div>--> {{Народ-никулец}} {{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украинци| ]] [[Категорија:Народи во Европа]] [[Категорија:Народи во Украина]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Словени]] k08l79iioz2rbhz8jae4fdalom2y8cx 5626498 5626497 2026-09-11T10:00:39Z ~2026-49125-39 136642 5626498 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Украинци<br />українці |image = |caption = |poptime = 38<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=15696 Ukrainians] at the [[Joshua Project]]</ref>–57.5<ref>The Ukrainian World Congress states that the Ukrainian diaspora makes 20 million: [http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 20mln Ukrainians living abroad] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110524124441/http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 |date=2011-05-24 }}</ref><ref name="ucc.ca">[http://www.ucc.ca/2010/05/25/support-the-ukrainian-world-congress-connecting-ukrainians-around-the-world/ UWC continually and diligently defends the interests of over 20 million Ukrainians...]</ref> милиони |popplace = {{знаме|Ukraine}} 37,541,700<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality|title=Results / General results of the census / National composition of population|accessdate=2007-08-05|date=|year=2001|work=[[Ukrainian Census (2001)|All-Ukrainian Census, 2001]]|archive-date=2007-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070706003257/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|url-status=dead}}</ref> |region1 = {{знаме|Russia}} |pop1 = 2,942,961-4,379,690 |ref1 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php|title= All-Russian population census, 2001. National composition of population by region|accessdate=2007-08-05|date=|year=2002|work=[[Федерална служба за државна статистика]]|publisher=Демоскоп Weekly|language=ru}}</ref><ref name="kmu.gov.ua">[http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article%3Fart_id=236194&cat_id=32672 Total number of Ukrainians in Russia is 4 379 690 people.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |title=The largest Ukrainian Diaspora is located in Russia, with a population of 4 379 690. |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930085929/http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |url-status=dead }}</ref> |region2 = {{знаме|Canada}} |pop2 = 1,209,085 |ref2 = <ref name="Population">Statistics include non-primary ancestry reports. "Ukrainians" being of partial descent figured in numbers.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|accessdate=2011-09-10|archive-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101151108/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|url-status=dead}}</ref> |region3 = {{знаме|USA}} |pop3 = 961,113 |ref3 = <ref name="Population"/><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= "Census 2006 ACS Ancestry estimates"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |region4 = {{знаме|Brazil}} |pop4 = 500,000 |ref4 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |title=People of Ukrainian descent in Brazil |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513170212/http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |url-status=dead }}</ref> |region5 = {{знаме|Moldova}} |pop5 = 375,000 |ref5 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|title=Moldova|accessdate=2008-02-07|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|url-status=dead}}</ref> |region6 = {{знаме|Kazakhstan}} |pop6 = 333,000 |ref6 = <ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| title = The results of the national population census in 2009| accessdate = 2011-09-10| archive-date = 2019-05-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20190502080602/http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| url-status = dead}}</ref> |region7 = {{знаме|Italy}} |pop7 = 320,070 |ref7 = {{Citation needed|date=December 2010}} |region8 = {{знаме|Argentina}} |pop8 = 300,000 |ref8 = <ref name="Population"/><ref name="Ucrania.com">[http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx Ucrania.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227233709/http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx |date=2013-12-27 }} (in Spanish)</ref> |region9 = {{знаме|Belarus}} |pop9 = 159,000 |ref9 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|title=Belarus National Census 2009. Ethnic composition|accessdate=2010-12-27|date=|year=2009|work=Национална статистичка служба на Белорусија|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091103071942/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|archivedate=2009-11-03|url-status=live}}</ref> |region10 = {{знаме|Uzbekistan}} |pop10 = 104,720 - 128,100 |ref10 = <ref name="Population"/><ref name="Uzbek">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|title=Ethnic Atlas of Uzbekistan|accessdate=2011-03-29|work=«ООФС — Узбекистан»|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://archive.today/20110719071653/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|url-status=dead}}</ref><ref name="destatis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.destatis.de/basis/e/bevoe/bevoetab10.htm|title=Startseite |accessdate=2007-08-05|work=Statistisches Bundesamt Deutschland}}</ref> |region11 = {{знаме|Czech Republic}} |pop11 = 126,613 |ref11 = <ref name="Population"/><ref name="Article">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|title=Article|accessdate=2007-08-05|work=Ucrania.com|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928092248/http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|archivedate=2007-09-28|url-status=dead}}</ref> |region12 = {{знаме|Latvia}} |pop12 = 54,398 |ref12 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111644/http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |url-status=dead }}</ref> |region13 ={{знаме|Portugal}} |pop13 = 52,293 |ref13 =<ref name="SEFSTAT Portal de estatísticas">{{Citation |url=http://sefstat.sef.pt/Docs/Distritos_2009.pdf|title=População Estrangeira em Portugal – 2009 |date=December 31, 2009|accessdate=2011-04-16}}</ref> |region14 = {{знаме|Azerbaijan}} |pop14 = 27,878 |ref14 = <ref>{{cite web | url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 | title=Vali tabel | accessdate=2011-09-10 | archive-date=2018-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181209142140/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=..%2FI_Databas%2FPopulation%2F01Population_indicators_and_composition%2F04Population_figure_and_composition%2F&lang=1 | url-status=dead }}</ref> |region15 = {{знаме|Estonia}} |pop15 = 27,722 |ref15 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501034424/http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |url-status=dead }}</ref> |region16 = {{знаме|Poland}} |pop16 = 27,172 |ref16 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www2.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=61&id=37#ukraincy |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731021101/http://www.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl#ukraincy |url-status=dead }}</ref> |region17 = {{знаме|Kyrgyzstan}} |pop17 = 21,924 |ref17 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3 јануари pdf|title=Kyrgyzstan National Census 2009, population by ethnicity|publisher=Department of Kyrgyzstan|accessdate=2011-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110530011450/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3|archivedate=2011-05-30|url-status=live}}</ref> |region18 = {{знаме|Lithuania}} |pop18 = 21,100 |ref18 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728123547/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |url-status=dead }}</ref> |region20 = {{знаме|Georgia}} |pop20 = 7,039 |ref20 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |title=2002 Georgian census |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101191250/http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> |region19 = {{знаме|Greece}} |pop19 = 19,785 |ref19 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605162741/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> |region21 = {{знаме|Armenia}} |pop21 = 6,125 |ref21 = <ref>{{cite web | url=http://www.joshuaproject.net/peopctry.php | title=People Group profiles, lists, resources and maps &#124; Joshua Project }}</ref> |langs = [[украински јазик|украински]] |rels = претежно '''† [[Православие|православни христијани]] |related=[[Словени]], особено [[Источни Словени]] }} [[Податотека:Ukrainian costumes 1.jpg|мини|250п|десно|Украински народни носии.]] '''Украинците''' се [[Источни Словени|источнословенски народ]] претежно населен во [[Украина]] (каде што чинат 77,8% од населението). Големи украински заедници има во [[Русија]], [[Белорусија]], [[Казахстан]], [[САД]] и [[Канада]]. Украинците зборуваат на [[украински јазик]], којшто припаѓа на [[Источнословенски јазици|источнословенската група на јазици]] и се во мнозинство [[Православие|православни]] [[Христијанство|христијани]]. Во минатото, во [[царска Русија]] Украинците биле нарекувани Малоруси. == Култура == === Народна носија === [[Податотека:Іван Якович Франко.jpg|мини|200px|[[Иван Франко]]]] Украинската народна носија (позната како "вишиванка") се одликува со мноштво источнословенски шари што симболизираат елементи од природата, како и мотиви од предхристијанската митологија <ref>[http://ptaha.in.ua/page2955417.html Історія виникнення української вишиванки]</ref>. Украинскиот стил на облекување целосно се обликувал во средината на [[Козачки|Запорошката Сич]]. Во рамките на Руската Империја, украинската народна носија останала практично недопрена од [[Русификација на Украина|русификацијата]], бидејќи таа политика била првенствено насочена кон потиснување на јазикот и националниот идентитет <ref>[https://www.prekrasastudio.com/blog/317-khersonska-vyshyvanka-iaka-vona Херсонська вишиванка – яка вона]</ref>. За време на [[Ленинизам|Црвениот терор]] (1918–1922), Црвената гарда брутално убивала припадници на „непријателските класи“. Особено тешки злосторства се случиле при заземањето на Киев во февруари 1918 година, кога силите под команда на Михаил Муравјов извршиле низа брутални убиства на цивили – првенствено затоа што не биле членови на Болшевичката партија, па дури и само поради носењето народна носија, што се сметало за израз на „буржоаски национализам“ <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/veresen/5/1918-dekret-pro-chervonyy-teror 1918 - декрет про "червоний терор"]</ref>. === Литература === Украинската литература има длабоки корени; најраните познати примери на пишани текстови на староукраински јазик ги вклучуваат [[Козачки| козачките]] летописи, како што е летописот на Григориј Храбјанка. Според различни сведоштва – особено записите на Павле од Алепо, кој го придружувал патријархот Макариј за време на неговите патувања низ украинските земји во 1654 година – нивото на писменост во [[Запорожје|Сичот]] било повисоко отколку во соседна Полска или во Московската држава <ref>[https://zolo.gov.ua/slavni-imena-zolotonishhy-ny-pavlo-alepps-ky-j-mandrivny-k-krayeznavets-1654-1656-rokiv/ Славні імена Золотоніщини: Павло Алеппський, мандрівник, краєзнавець 1654–1656 років]</ref> <ref>[http://svitlytsia.crimea.ua/?section=article&artID=16997 ПАВЛО АЛЕПСЬКИЙ: ХВАЛА УКРАЇНІ!]</ref>. Во Полска, образованието било привилегија резервирана исклучиво за децата на магнатите и благородништвото и се одвивало главно на латински јазик; во Украина, пак, наставата се изведувала на подостапните црковнословенски или староукраински јазик и била достапна за речиси секое дете – вклучително и за децата на Козаците и селаните – кое, покрај строгата воена обука, стекнувало вештини за читање, пишување, запознавање со православните обичаи и хорско пеење <ref>[https://spadok.org.ua/ukrayinske-kozatstvo/navchannya-ta-vykhovannya-ditey-na-sichi Навчання та виховання дітей на Січі]</ref>. [[Податотека:Shevchenko - Frontispiece of Kobzar (1840).jpg|мини|200px|[[Тарас Шевченко]], Кобзар]] По вклучувањето во Руското Царство по востанието на [[Богдан Хмелницки|Хмељницки]], постепеното ограничување на автономијата и укинувањето на Козачката војска во 1775 година, царските власти ги забраниле училиштата на Сичот. Литературата на староукраински јазик – првенствено летописи, образовни текстови и религиозни дела – или била одземена за потребите на Царската јавна библиотека, Ермитажот и Руската национална библиотека во Санкт Петербург, или била уништена на самото место; тоа довело до колапс на козачкиот образовен систем и до масовна неписменост, која опстојувала во украинските региони со генерации и ја одразувала состојбата во другите делови на Руската Империја <ref>[https://volart.com.ua/art/rukopis/zapret.html хроніка заборон української мови і гоніння української книги в Україні]</ref> <ref>[https://cerkva.kharkov.ua/novini/arkhiv/267 Хронология притеснений украинского языка с 1627 года]</ref> <ref>[http://museumreforms.ru/node/13636 Законы о печати Екатерины II 1783-1796 гг.]</ref> <ref>[https://parafia.org.ua/biblioteka/statti/dokumenty-pro-zaboronu-ukr-movy/ Документи про заборону української мови (XVII–XX ст.)]</ref>. Во периодот од 1917 до 1920 година постоело Министерството за народна просвета на [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]]; и покрај [[Украинска војна за независност|тековните непријателства]], тоа успеало да основа стотици печатници што објавувале претходно забранета литература <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/vchytelyam/metodychni-rekomendaciyi/rozvytok-osvity-i-nauky-pid-chas-ukrayinskoyi-revolyuciyi-1917-1921-rokiv Розвиток освіти і науки під час Української революції 1917-1921 років]</ref> <ref>[https://unr.uinp.gov.ua/photohistory/osvita-i-kultura Освіта і культура]</ref>. [[Податотека:Krushelnycki.jpg|мини|250px|Семејството на Крушелницки – поранешен министер за образование на Украинската Народна Република – било погубено во 1937 година]] За време на [[Сталинизам|Големиот терор во СССР]], голем дел од тогашните украински писатели – заедно со креативната интелигенција – биле погубени, што довело до застој во развојот или до целосно исчезнување на цели книжевни правци и жанрови на украински јазик, како што се футуризмот и научната фантастика. СССР беше дозволено да се објавуваат само цензурирани дела од најзначајните писатели – и тоа во многу ограничени тиражи – при што предност се даваше на руската литература. Во доцниот советски период, многу украински писатели познати како „шеесетници“ – меѓу кои најпознати беа Васил Симоненко и Васил Стус – беа уапсени и подложени на затворска казна или на казнена психијатрија <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/zhurnalistam/do-rokovyn-rozstriliv-ukrayinskoyi-inteligenciyi-v-urochyshchi-sandarmoh До роковин розстрілів української інтелігенції в урочищі Сандармох]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/8/1935-narodyvsya-poet-vasyl-symonenko 1935 - народився поет Василь Симоненко]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/6/1938-narodyvsya-poet-i-dysydent-vasyl-stus 1938, народився поет і дисидент Василь Стус.]</ref>. === Театар === [[Податотека:TeatrKrop.jpg|мини|250px|театар во [[Кропивницки]], најстариот украински театар во светот]] Првиот професионален театар во Украина, посветен конкретно на украинската култура, бил основан од Марко Кропивницки во градот [[Кропивницки|Јелисаветград]] и работи и денес <ref>[http://librarychl.kr.ua/kn_in/kraeznavcha-abetka/koryfeiv-teatr.php Корифеїв театр]</ref>. === Традиционално живеалиште === [[Податотека:Канівська міська громада - Тарасова світлиця - 2023-04-16 14-44-56 011.jpeg|мини|250px|Мазанка]] Од дамнешни времиња па сè до средината на 20-тиот век, традиционалното украинско живеалиште било "мазанка" (куќа од глина и слама) <ref>[https://varta.kharkov.ua/articles/1100682 Мазанки у віконних рамах - виставка про еволюцію житла харків’ян]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/88164/Takogo_vzhe_ne_bude_Jak_znykajut_ostanni-88164/ «Такого вже не буде». Як зникають останні хати-мазанки і хто досі в них живе]</ref>. === Архитектура === [[Податотека:Михайлівський Золотоверхий собор, інтер'єр, м.Київ.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок]] Украинските градови се одликуваат со богато архитектонско наследство од епохите на Руската Империја и СССР, при што во западните региони е видливо австроунгарското влијание; еден карактеристичен украински архитектонски стил – козачкиот барок – се манифестирал првенствено кај верските објекти <ref>[https://vue.gov.ua/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE_%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B5 Бароко козацьке]</ref>. === Танц === [[Податотека:Тернопіль - Фестиваль «Червона калина» - Гопак (ансамбль «Червона калина» ПК «Березіль») - 15081744.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок.]] Хопак е најпопуларниот и технички најзахтевниот украински танц <ref>[https://www.libr.dp.ua/?do=ukrainica&lng=1&id=44&idg=270 Український «Гопак» – найвідоміший танець чи лицарське бойове мистецтво?]</ref>. === Спорт === „Бојовиј Хопак“ – кој комбинира елементи на народни танци со борбени вештини – се етаблирал како најпопуларна боречка вештина уште во времето на Запорошката Сич. Првите спортски клубови се појавиле во Миколаив кон крајот на 19-тиот век, по што следела појава на други клубови во Одеса, Киев и Харкив. За време на Руско-украинската војна, спортската инфраструктура претрпела сериозни оштетувања поради воените дејствија, а многу спортисти ги загубиле животите, меѓу кои Катерина Дјаченко, Викторија Ивашко, Венедикт Василків, Анастасија Игнатенко и Матвиј Марченко <ref>[https://unn.ua/news/rosiia-z-pochatku-viiny-poshkodyla-ponad-900-sportyvnykh-obiektiv росія з початку війни пошкодила понад 900 спортивних об’єктів]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/ivashko-viktoriia-923 Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/viktoriya-ivashko/ Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://sport.rus.postimees.ee/7484339/11-letnyaya-ukrainskaya-gimnastka-pogibla-pod-zavalami-doma-v-mariupole 11-летняя украинская гимнастка погибла под завалами дома в Мариуполе]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/vasylkov-venedykt-1055 Венедикт Васильков]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/anastasiya-ignatenko/ Анастасія Ігнатенко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/matvij-marchenko/ Матвій Марченко]</ref>. === Масовни медиуми === Првиот весник во светот на украински јазик, „Галициска ѕвезда“, бил издаден во [[Лавов]] во 1848 година — во екот на „Пролетта на народите“ — во услови кога во Австро-Унгарија воопшто немало притисок врз печатените медиуми што излегувале на локалните јазици. Во Руската Империја, „Просвита “ била главната илегална украинска публикација <ref>[http://www.sokal.lviv.ua/history-vashkiv-sokal_i_prybuzhzhia__54.html Історія :: І.Вашків Сокаль і Прибужжя]</ref>. Во 1893 година, во американската сојузна држава Њу Џерси беше основан весникот на украински јазик „Слобода“, тој излегува и денес. Во Канада, периодичните изданија на украински јазик почнаа да се појавуваат на почетокот на 20-тиот век, поттикнати од масовната миграција на Украинци од Австро-Унгарија. Во Бразил, мигрантите основаа весник во 1912 година. Во Украинската Народна Република, печатените периодични изданија служеа како главен масовен медиум, а со нивната дистрибуција раководеше Министерството за печат и пропаганда. Во руските региони со бројно украинско население – како што се Кубан, Урал или Далечниот Исток – локалните заедници издавале десетици публикации на украински јазик. Тие излегувале во градови како Краснодар, Владивосток, Хабаровск и Благовешченск сè до периодот на сталинистичките репресии. Во Манџурија – конкретно во Харбин – се издавале украински весници, како што бил „Засив“. На 16 ноември 1924 година, „Украинското радио“ започна со емитување во Харков (тогашниот главен град на Украинската ССР); многу од неговите вработени подоцна станаа жртви на [[Сталинизам| репресиите на НКВД за време на Големиот терор]], поради емитувањето програма на украински јазик <ref>[https://laboratory.ua/blog/radio-v-ukraini-zasnuvaly-entuziasty-a-ne-radyanska-vlada 1924 рік, «Говорить Харків». Як сталось, що радіо в Україні заснували ентузіасти, а не радянська влада?]</ref>. [[Податотека:At the UA Ukrainian radio Kharkiv after recording about Wikipedia 2019-10-11.jpg|мини|Персонал на украинското радио]] Во 1928 година, доселениците во Аргентина го основаа неделникот „Украински збор“. Во 1949 година, во Австралија беше основано списание на украински јазик со наслов „Слободна мисла“, наменето за локалните доселеници. За време на Студената војна, слушателите во Украинската ССР добиваа независни информации од зад Железната завеса преку „Радио Слобода“, чиј најпознат водител на украински јазик беше Роман Купчински. Во 1990-тите години, по распадот на СССР и исчезнувањето на советската цензура, во градовите низ Украина никнаа стотици независни радиостаници и десетици телевизиски канали. === Музика === Поради различни причини, украинскиот народ зад себе оставил богато музичко и вокално наследство. Меѓу музичките инструменти поврзани со запорошките Козаци, најраспространети биле бандурата и кобзата. Музичарите што дејствувале во Сич честопати го добивале прекарот „Дудник“ како признание за нивниот талент. Во Руската Империја, политиката на русификација довела до конфискација или уништување на многу уникатни инструменти; истовремено, композитори со украинско потекло – како што се Максим Березовски и Артемиј Ведел – се стекнале со светско признание. Во 1865 година, за време на еден јавен настап во Киев, на хорот на Микола Лисенко му било забрането да ја испее народната песна „Дождик“ на својот мајчин јазик <ref>[https://kobzari.org.ua/?page=articles&subpage=5 Історія кобзарства]</ref>. [[Податотека:Капела бандуристів імені Майбороди, серпень 2023 04.jpg|мини|Украинска национална капела на бандуристи]] За време на годините на „Црвениот терор“ во Украина, многу музичари кои создавале дела на својот мајчин јазик – како што бил Микола Леонтович – биле стрелани. Традициите на украинската народна песна се зачувале во руралните средини низ сите региони сè до [[Гладомор|Голодоморот во 1932–1933 година]]. За време на „[[Сталинизам|Големиот терор]]“ од 1937–1938 година, сите истакнати бандуристи од тоа време – меѓу кои предничел Хнат Хоткевич – биле погубени и Народен уметник на Украинската ССР Иван Кучухура-Кучеренко - како и Олександр Хориљи (ко-основач на Државниот симфониски оркестар на Украина), Костијан Бохуславски (музички уредник во Радио Харков) и Васил Верховјнец (првиот професионален украински кореограф). Некои украински музичари, како што е Дмитро Балацки, успеаја да го преживеат затворањето во логорите на Гулаг. По распадот на СССР, на местата каде што биле погубени свирачи на кобза, бандура и лира, беше подигнато спомен-обележје посветено на овие прогонувани уметници. Во доцниот советски период, Володимир Ивасјук беше најпопуларниот украински музичар <ref>[https://mykharkov.info/news/rasstrel-harkovskogo-sezda-kobzarej-pravda-ili-vymysel-63400.html Расстрел харьковского съезда кобзарей: правда или вымысел]</ref>. === Кинематографија === Најзначајните украински филмови се покажаа како "Патот кон Сич" (Дорога на Січ, 1994) и "Донбас" на Сергеј Лозница (Donbas, Sergei Loznitsa 2018) <ref>[https://loznitsa.com/movie/donbass Donbass - Sergei Loznitsa]</ref> == Историја == == Население == == Извори == {{reflist}}<!--<div class="references-small"> <references /> </div>--> {{Народ-никулец}} {{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украинци| ]] [[Категорија:Народи во Европа]] [[Категорија:Народи во Украина]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Словени]] f205r8vf3pku0n731zr9wg2bo36rzjp Арачиново 0 10375 5626526 5617861 2026-09-11T11:27:26Z Ehrlich91 24281 5626526 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Арачиново | слика = 043 MK0080201 Panorama na Aračinovo.jpg | големина на слика = 300п | опис = Панорама на Арачиново | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 7.991 | реално население = 10.538 | година = 2021 | поштенски број = 1045 | повикувачки број = 02 | надморска височина = 267 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=01 | lat_sec=35 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=33 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Арачиново во Општина Арачиново.svg }} '''Арачиново''' — [[село]] во [[Општина Арачиново]] и нејзин административен центар, во околината на градот [[Скопје]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна од [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]], односно источно од градот [[Скопје]]. Населбата претставува седиште на истоимената општина. Селото е рамничарско, на надморска височина од 260 метри. Лежи на второстепен локален пат, којшто го поврзува со централното место [[Скопје]], од кое е на оддалеченост од 10 км. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Амзовица, Арачински Рид, Арсум, Бавчи, Бадивица, Бел Камен, Белимбеговско, Брест, Бресче, Брњарско, Брњарски Пат, Бучало, Више Село, Врба, Гладно Поле, Голем Чукар, Горни Шамак, Грамада, Ѓулбаш, Ѓурлук, До Ливади, Долна Река, Дрма, Задан, Јасика, Јурија, Јуручки Пат, Каде Мост, Кисел Вир, Крушка, Куклиште, Кулиште, Кула, Ливади, Лозје, Локви, Мандра, Маскин Камен, Мера, Мојанска Река, Нива, Огради, Орашчијна, Орланска Река, Орлански Мост, Орланско, Орман, Под Врба, Под Мера, Под Село, Попова Глава, Попова Нива, Рашчијна, Река, Салибегица, Село, Слива, Сливче, Солен Дол, Средни Рид, Среден Пат, Сусерка, Т.Гроблје, Таир Беговица, Тао Трло, Требеица, Трница, Урсул, Црвеница, Црквиште, Чалија, Чамак, Чукар и Шамак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Во 2001, било [[Битка во Арачиново|окупирано]] од страна на [[Ослободителна народна армија|Ослободителната народна армија]] како дел од [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во Македонија]]. == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9 км2. Доминира обработливото земјиште на површина од 754,9 ха, на пасиштата отпаѓаат 106,4 ха, додека шумско земјиште нема. Арачиново има исклучително полјоделска функција.<ref>{{Наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=12}}</ref> == Население == Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Харачине'' и било [[Христијанство|христијанско]], со 28 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 96 мажи христијани, со 10 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 212 жители. [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 108 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во Арачиново живееле 205 жители, од кои 175 [[Македонци]] и 30 [[Роми]]{{Sfn|Ромите биле заведени под терминот Цигани.}}.<ref name=":0">Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Арачиново имало 120 [[Македонци Егзархисти|Македонски егзархисти]].<ref>[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=/var/www/tkl-portal-neo//metadata/6/9/5/attached-metadata-5d3c137498cf87397083652dec9dfdac_1242889374/154547_w.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=1031&height=728&maxpage=141 Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne. Avec deux cartes ethnographiques, Paris, 1905, pp. 114-115.]</ref> Во 1913 година, во селото биле евидентирани 157 жители. Било дел од Општина [[Брњарци]]. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]], 100 [[Албанци]], 100 други и 50 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1961]] година селото има 1.037 жители, од кои 296 [[Македонци]], 406 [[Македонски Албанци|Албанци]], 188 [[Македонски Турци|Турци]], 25 [[Македонски Срби|Срби]] и 122 останати. На пописот во [[1994]] биле попишани 6.328 жители, а на пописот од [[2002]] година селото има 7.315 жители и претставува едно од најголемите села во [[Македонија]], поголемо и од неколку помали македонски градови. Во селото тогаш живееле 594 (иселени 1.290) Македонци, 6.677 Албанци, 1 [[Власи|Влав]], 10 Срби, 2 [[Бошњаци]] и 31 останат.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 7.991 жител, од кои 4 Македонци, 7.777 Албанци и 210 лица без податоци.<ref name="Попис2021белешка">{{Попис2021белешка}}</ref> Населбата е аграрно пренаселена, па затоа дел од активното население учествува во дневните миграции спрема [[Скопје]], а дел е вработено во странство. На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. [[Државен завод за статистика]].</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !<abbr>Ост.</abbr> !<abbr>Лица без под.</abbr><ref name="Попис2021белешка"/> !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''584''' |- |1953 |256 |166 |133 |81 |— |1 |— |— |— |'''637''' |- |1961 |296 |406 |188 |— |— |25 |— |122 |— |'''1.037''' |- |1971 |306 |1.641 |430 |25 |— |12 |— |22 |— |'''2.436''' |- |1981 |627 |4.372 |478 |— |— |15 |— |248 |— |'''5.740''' |- |1994 |620 |5.675 |1 |— |— |18 |— |14 |— |'''6.328''' |- |2002 |594 |6.677 |— |— |1 |10 |2 |31 |— |'''7.315''' |- |2021 |4 |7.777 |— |— |— |— |— |— |210 |'''7.991''' |} == Личности == * [[Исмет Рамадани]] — македонски политичар *[[Аце Стојановски]] (1965-2002) — жртва на албанскиот тероризам *[[Велко Стојановски]] (1923-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Борис Танковски]] (1922-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Мира Арсовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. == Иселеништво == Поголем дел од македонското население е раселено по [[Воен конфликт во Македонија, 2001|Воениот конфликт во 2001 година]], односно тие се внатрешни бегалци. Кај албанското население има иселување во странство. == Општествени установи == == Стопанство == == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2333, 2333/1, 2334, 2334/1, 2335, 2335/1, 2336, 2336/1, 2337 и 2337/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сите сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Талалеј“ - Арачиново|Црква „Талалеј“]], изградена во 1994 година, единствената црква во селото == Редовни настани == == Култура и спорт == == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.025037,21.566033&spn=0.01594,0.042272&sll=37.0625,-95.677068&sspn=34.808514,86.572266&oq=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2&t=h&hnear=Arachinovo,+Municipality+of+Arachinovo,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Арачиново] на Карти на Гугл {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Арачиново| ]] 2c914r62xio32wuka00ivqw3i0xww3h 5626530 5626526 2026-09-11T11:31:48Z Ehrlich91 24281 5626530 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Арачиново | слика = 043 MK0080201 Panorama na Aračinovo.jpg | големина на слика = 300п | опис = Панорама на Арачиново | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 7.991 | реално население = 10.538 | година = 2021 | поштенски број = 1045 | повикувачки број = 02 | надморска височина = 267 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=01 | lat_sec=35 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=33 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Арачиново во Општина Арачиново.svg }} '''Арачиново''' — [[село]] во [[Општина Арачиново]] и нејзин административен центар, во околината на градот [[Скопје]]. Дел од селото е проширено кон атарот на соседното [[Мојанци (Скопско)|Мојанци]], со што вбројувајќи ги жителите на тие пописни кругови селото брои 10.538 жители и претставува најголемо село во [[Македонија]]. Воедно, во поново време селото се шири и кон атарот на соседното [[Брњарци]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна од [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]], односно источно од градот [[Скопје]]. Населбата претставува седиште на истоимената општина. Селото е рамничарско, на надморска височина од 260 метри. Лежи на второстепен локален пат, којшто го поврзува со централното место [[Скопје]], од кое е на оддалеченост од 10 км. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Амзовица, Арачински Рид, Арсум, Бавчи, Бадивица, Бел Камен, Белимбеговско, Брест, Бресче, Брњарско, Брњарски Пат, Бучало, Више Село, Врба, Гладно Поле, Голем Чукар, Горни Шамак, Грамада, Ѓулбаш, Ѓурлук, До Ливади, Долна Река, Дрма, Задан, Јасика, Јурија, Јуручки Пат, Каде Мост, Кисел Вир, Крушка, Куклиште, Кулиште, Кула, Ливади, Лозје, Локви, Мандра, Маскин Камен, Мера, Мојанска Река, Нива, Огради, Орашчијна, Орланска Река, Орлански Мост, Орланско, Орман, Под Врба, Под Мера, Под Село, Попова Глава, Попова Нива, Рашчијна, Река, Салибегица, Село, Слива, Сливче, Солен Дол, Средни Рид, Среден Пат, Сусерка, Т.Гроблје, Таир Беговица, Тао Трло, Требеица, Трница, Урсул, Црвеница, Црквиште, Чалија, Чамак, Чукар и Шамак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Во 2001, било [[Битка во Арачиново|окупирано]] од страна на [[Ослободителна народна армија|Ослободителната народна армија]] како дел од [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во Македонија]]. == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9 км2. Доминира обработливото земјиште на површина од 754,9 ха, на пасиштата отпаѓаат 106,4 ха, додека шумско земјиште нема. Арачиново има исклучително полјоделска функција.<ref>{{Наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=12}}</ref> == Население == Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Харачине'' и било [[Христијанство|христијанско]], со 28 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 96 мажи христијани, со 10 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 212 жители. [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 108 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во Арачиново живееле 205 жители, од кои 175 [[Македонци]] и 30 [[Роми]]{{Sfn|Ромите биле заведени под терминот Цигани.}}.<ref name=":0">Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Арачиново имало 120 [[Македонци Егзархисти|Македонски егзархисти]].<ref>[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=/var/www/tkl-portal-neo//metadata/6/9/5/attached-metadata-5d3c137498cf87397083652dec9dfdac_1242889374/154547_w.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=1031&height=728&maxpage=141 Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne. Avec deux cartes ethnographiques, Paris, 1905, pp. 114-115.]</ref> Во 1913 година, во селото биле евидентирани 157 жители. Било дел од Општина [[Брњарци]]. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]], 100 [[Албанци]], 100 други и 50 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1961]] година селото има 1.037 жители, од кои 296 [[Македонци]], 406 [[Македонски Албанци|Албанци]], 188 [[Македонски Турци|Турци]], 25 [[Македонски Срби|Срби]] и 122 останати. На пописот во [[1994]] биле попишани 6.328 жители, а на пописот од [[2002]] година селото има 7.315 жители и претставува едно од најголемите села во [[Македонија]], поголемо и од неколку помали македонски градови. Во селото тогаш живееле 594 (иселени 1.290) Македонци, 6.677 Албанци, 1 [[Власи|Влав]], 10 Срби, 2 [[Бошњаци]] и 31 останат.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 7.991 жител, од кои 4 Македонци, 7.777 Албанци и 210 лица без податоци.<ref name="Попис2021белешка">{{Попис2021белешка}}</ref> Населбата е аграрно пренаселена, па затоа дел од активното население учествува во дневните миграции спрема [[Скопје]], а дел е вработено во странство. На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. [[Државен завод за статистика]].</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !<abbr>Ост.</abbr> !<abbr>Лица без под.</abbr><ref name="Попис2021белешка"/> !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''584''' |- |1953 |256 |166 |133 |81 |— |1 |— |— |— |'''637''' |- |1961 |296 |406 |188 |— |— |25 |— |122 |— |'''1.037''' |- |1971 |306 |1.641 |430 |25 |— |12 |— |22 |— |'''2.436''' |- |1981 |627 |4.372 |478 |— |— |15 |— |248 |— |'''5.740''' |- |1994 |620 |5.675 |1 |— |— |18 |— |14 |— |'''6.328''' |- |2002 |594 |6.677 |— |— |1 |10 |2 |31 |— |'''7.315''' |- |2021 |4 |7.777 |— |— |— |— |— |— |210 |'''7.991''' |} == Личности == * [[Исмет Рамадани]] — македонски политичар *[[Аце Стојановски]] (1965-2002) — жртва на албанскиот тероризам *[[Велко Стојановски]] (1923-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Борис Танковски]] (1922-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Мира Арсовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. == Иселеништво == Поголем дел од македонското население е раселено по [[Воен конфликт во Македонија, 2001|Воениот конфликт во 2001 година]], односно тие се внатрешни бегалци. Кај албанското население има иселување во странство. == Општествени установи == == Стопанство == == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2333, 2333/1, 2334, 2334/1, 2335, 2335/1, 2336, 2336/1, 2337 и 2337/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сите сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Талалеј“ - Арачиново|Црква „Талалеј“]], изградена во 1994 година, единствената црква во селото == Редовни настани == == Култура и спорт == == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.025037,21.566033&spn=0.01594,0.042272&sll=37.0625,-95.677068&sspn=34.808514,86.572266&oq=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2&t=h&hnear=Arachinovo,+Municipality+of+Arachinovo,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Арачиново] на Карти на Гугл {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Арачиново| ]] n6sfenp7hfg0diux31r4bcmf9h54wdy Грушино 0 10376 5626528 5617910 2026-09-11T11:28:47Z Ehrlich91 24281 5626528 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Грушино | слика = | големина на слика = 300п | опис = | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 883 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 02 | надморска височина = 428 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=37 | lon_sec=14 | слава = | мрежно место = | карта = Грушино во Општина Арачиново.svg }} '''Грушино''' — село во [[Општина Арачиново]], во околината на градот [[Скопје]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на рамничарските предели на северна [[Скопска Котлина]], или на јужните граници на [[Скопска Црна Гора]]. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Арачински Пат, Грушин Пат, Дрма, Друм, Корија, Луѓе, Мас Лиса, Недри Прој, Никушток Пат, Рамниште, Селиште, Стари Лисе, Стари Лозја, Умин Дол, Шпат Лисе, Шулан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото било [[Ислам|муслиманско]], со 27 [[Ислам|муслимански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 101 мажи муслимани, со 13 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 228 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на муслиманското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2020|location=Скопје}}</ref> [[Стефан Верковиќ]] во 1857 година го забележува со 178 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во ''Брушница'' живееле 150 [[Албанци|Арнаути]] муслимани{{Sfn|Албанците биле забележани како Арнаути}}. После [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], 1913 г. селото влегува во границите на [[Србија]]'','' како дел од Општина [[Бунарџик]] и има 399 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Речник на местата во ослободената област Стара Србија по службени податоци.|publisher=Мил. Ант. Вујиќ|year=1914|location=Белград}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}{{Мртва_врска|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Демографија == Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Грушино живееле 150 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.256]</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.128 жители, од кои 1.126 [[Албанци]] и 2 останати.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> На табелата е прикажан бројот на жители низ сите пописни години: {| class="wikitable" !Година !1900 !1905 !1948 !1953 !1961 !1971 !1981 !1994 !2002 !2021 |- |'''Население''' |150 |― |615 |724 |728 |862 |879 |1.007 |1.128 |883 |} === Родови === Грушино е албанско село. Според истражувањата од 1963 година, родови во селото: * '''Доселеници:''' ''Рукол (27 к.)'' најстар селски род. Нивното потекло е од фисот [[Соп]] во северна [[Албанија]]. Го знаат следното родословие: Абдула (жив на 32&nbsp;г. во 1963 година) Јакуп-Камбер-Мамут-Јакуп-Мамут-Асан, основачот на родот кој се доселил. Асан имал четири синови, Беќир, Селим, Мамут и Ебип; ''Имишт (28 к.)'' доселени се после претходниот род. Нивното потекло е од фисот [[Бериш]] во северна [[Албанија]]. Ја знаат следната гененологија Садик (жив на 50&nbsp;г. во 1963 година) Рушит-Алија-Рушит-Дурак-Али Топал. Имаат роднини во селото [[Липково]]; ''Везњан (10 к.)'' доселени се после претходните родови. потекнуваат од фисот [[Красниќи]] во северна [[Албанија]]; ''Коџобеј (11 к.)'' најмлади доселеници. доселени се во првата половина на XIX век. Потекнуваат од фисот [[Шаља]] во северна [[Албанија]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Трифуноски, Јован (1964). Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике. Скопје.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Грушино има 883 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 2 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 854 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 0 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- |Други |27 |- |} == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2340 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Иселеништво == Албански иселеници од ова село има во [[Турција]] (13 семејства) и во [[Скопје]]. Иселениците во Турција живеат во [[Истанбул]], [[Јени-Кол]] и во [[Бурса]].<ref name=":1" /> == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] * [[Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%93%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.060668,21.621029&spn=0.007965,0.021136&sll=42.025037,21.566033&sspn=0.01594,0.042272&oq=%D0%93%D1%80%D1%83,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Grushino,+Municipality+of+Arachinovo,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Грушино] на Карти на Гугл {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Грушино| ]] 35ye2kv5u5j8qnyy799i13ciact3hhz Мојанци (Скопско) 0 10377 5626529 5617956 2026-09-11T11:30:01Z Ehrlich91 24281 5626529 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мојанци | слика = | големина на слика = 300п | опис = | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 2.912 | реално население = 365 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 02 | надморска височина = 428 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=2 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=34 | lon_sec=17 | слава = | мрежно место = | карта = Мојанци во Општина Арачиново.svg }} '''Мојанци''' — село во [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]] и второ по големина село во [[Општина Арачиново]], во околината на градот [[Скопје]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на рамничарските предели на северна [[Скопска Котлина]], или на јужните граници на [[Скопска Црна Гора]]. Оддалечено е 15 километри североисточно од [[Скопје]]. Во повисоките делови на атарот се наоѓало поранешното село [[Бара (село)|Бара]], напуштено некаде помеѓу двете светски војни. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Брег, Бресја, Брија, Брца, Бунарче, Вакав, Више Село, Внештре Поштра, Горна Ледина, Горна Чафа, Градиште, Ѓури Онас, Долна Ледина, Дрма, Горна Дрма, Кале, Коштан, Крст, Кулиште, Ливада, Ледина, Мала Нива, Марко Камен, Маркова Меана, Мула Нива, Муштек, Нара Орданци, Ограда, Песок, Равниште, Резина, Селиште, Село, Средни Рид, Стари Лозја, Трло, Урсун, Урсел, Црквиште, Чафа, Чешма, Џаде.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Мојанце'' и било [[Ислам|муслиманско]], со 17 [[Ислам|муслимански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 83 мажи муслимани, со 17 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 200 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на муслиманското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2020|location=Скопје}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во Мојанци живееле 120 жители, од кои 30 [[Македонци]] христијани и 90 [[Албанци|Арнаути{{Sfn|Албанците биле забележани под името Арнаути.}}]] муслимани. Во 1913 година, во селото биле евидентирани 185 жители. Било дел од Општина [[Брњарци]]. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Демографија == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]) од 1900 година, селото Мојанци имало 120 жители, од кои 90 [[Албанци]] и 30 [[Македонци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.256]</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 2.325 жители. Следува табела на националната структура на населението:<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Националност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 2 |- |[[Албанци]] | 2.315 |- |[[Турци]] | 0 |- |[[Роми]] | 0 |- | [[Македонски Власи|Власи]] | 0 |- | [[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- | [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- | останати | 8 |- |} Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !1900 !1905 !1948 !1953 !1961 !1971 !1981 !1994 !2002 |- |'''Население''' |120<ref name=":0" /> |120<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, р.116-117.</ref> |361 |414 |392 |537 |120 |1.519 |2.325 |} Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Мојанци има 2.912 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 1 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 2.865 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 0 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- |Други |46 |- |} === Родови === Мојанци е албанско село. Според истражувањата од 1954 година, родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Демовци (23 к.)'' потекнуваат од предокот Адем. Него го викнале православните Македонци да биде [[говедар]] кај нив и така тој се заселил во селото. Потоа земал за жена некоја православна Македонка и така е основан овој род. Го знаат следното родословие: Бајрам (жив на 45&nbsp;г. во 1954 година) Амет-Бајрам-Исен-Адем, основачот на родот; ''Идризовци или Ашани (18 к.)'' потекнуваат од предокот Идриз. Тој се доселил околу средината на XIX век. Потекнуваат од фисот [[Бериш]]; ''Оџалари (4 к.), Тенџер (2 к.) и Барци (1 к.)'' доселени се од селата на Кумановска црна гора. Првите два рода од селото [[Брест (Скопско)|Брест]], а третиот од раселеното село [[Бара (село)|Бара]]. Потекнувале од фисот [[Бериш]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title= Сеоска насеља Скопске котлине|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Филозофски факултет|others=|year=1964|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2338 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Иселеништво == Постари македонски иселеници од селото имало во [[Арачиново]] (''Велковци, Кузманови и Јаќимовци''). Но и од таму се иселени. Некои македонски родови во 1878 година, во текот на [[Српско-турска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]] се преселиле во [[Србија]].<ref name=":2" /> == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] * [[Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.048655,21.58144&spn=0.063736,0.169086&sll=42.060668,21.621029&sspn=0.007965,0.021136&oq=%D0%9C%D0%BE%D1%98%D0%B0,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Mojanci,+Macedonia+(FYROM)&z=13 Сателитска снимка на Мојанци] на Карти на Гугл {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Мојанци (Скопско)| ]] 9anxuzzs1lellzyb4635k45xz9jo8qc 5626531 5626529 2026-09-11T11:33:20Z Ehrlich91 24281 5626531 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мојанци | слика = | големина на слика = 300п | опис = | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 2.912 | реално население = 365 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 02 | надморска височина = 428 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=2 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=34 | lon_sec=17 | слава = | мрежно место = | карта = Мојанци во Општина Арачиново.svg }} '''Мојанци''' — село во [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]], во [[Општина Арачиново]], во околината на градот [[Скопје]]. Иако селото според населението од пописот е второ село по големина, сепак најголем дел од тие жители се куќи изградени на атарот на селото, но во продолжение на селото [[Арачиново]], со што самото село Мојанци според одвоениот пописен круг брои 365 жители. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на рамничарските предели на северна [[Скопска Котлина]], или на јужните граници на [[Скопска Црна Гора]]. Оддалечено е 15 километри североисточно од [[Скопје]]. Во повисоките делови на атарот се наоѓало поранешното село [[Бара (село)|Бара]], напуштено некаде помеѓу двете светски војни. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Брег, Бресја, Брија, Брца, Бунарче, Вакав, Више Село, Внештре Поштра, Горна Ледина, Горна Чафа, Градиште, Ѓури Онас, Долна Ледина, Дрма, Горна Дрма, Кале, Коштан, Крст, Кулиште, Ливада, Ледина, Мала Нива, Марко Камен, Маркова Меана, Мула Нива, Муштек, Нара Орданци, Ограда, Песок, Равниште, Резина, Селиште, Село, Средни Рид, Стари Лозја, Трло, Урсун, Урсел, Црквиште, Чафа, Чешма, Џаде.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Мојанце'' и било [[Ислам|муслиманско]], со 17 [[Ислам|муслимански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 83 мажи муслимани, со 17 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 200 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на муслиманското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2020|location=Скопје}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во Мојанци живееле 120 жители, од кои 30 [[Македонци]] христијани и 90 [[Албанци|Арнаути{{Sfn|Албанците биле забележани под името Арнаути.}}]] муслимани. Во 1913 година, во селото биле евидентирани 185 жители. Било дел од Општина [[Брњарци]]. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 250 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> == Демографија == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]) од 1900 година, селото Мојанци имало 120 жители, од кои 90 [[Албанци]] и 30 [[Македонци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.256]</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 2.325 жители. Следува табела на националната структура на населението:<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Националност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 2 |- |[[Албанци]] | 2.315 |- |[[Турци]] | 0 |- |[[Роми]] | 0 |- | [[Македонски Власи|Власи]] | 0 |- | [[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- | [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- | останати | 8 |- |} Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !1900 !1905 !1948 !1953 !1961 !1971 !1981 !1994 !2002 |- |'''Население''' |120<ref name=":0" /> |120<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, р.116-117.</ref> |361 |414 |392 |537 |120 |1.519 |2.325 |} Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Мојанци има 2.912 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 1 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 2.865 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 0 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- |Други |46 |- |} === Родови === Мојанци е албанско село. Според истражувањата од 1954 година, родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Демовци (23 к.)'' потекнуваат од предокот Адем. Него го викнале православните Македонци да биде [[говедар]] кај нив и така тој се заселил во селото. Потоа земал за жена некоја православна Македонка и така е основан овој род. Го знаат следното родословие: Бајрам (жив на 45&nbsp;г. во 1954 година) Амет-Бајрам-Исен-Адем, основачот на родот; ''Идризовци или Ашани (18 к.)'' потекнуваат од предокот Идриз. Тој се доселил околу средината на XIX век. Потекнуваат од фисот [[Бериш]]; ''Оџалари (4 к.), Тенџер (2 к.) и Барци (1 к.)'' доселени се од селата на Кумановска црна гора. Првите два рода од селото [[Брест (Скопско)|Брест]], а третиот од раселеното село [[Бара (село)|Бара]]. Потекнувале од фисот [[Бериш]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title= Сеоска насеља Скопске котлине|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Филозофски факултет|others=|year=1964|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2338 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Иселеништво == Постари македонски иселеници од селото имало во [[Арачиново]] (''Велковци, Кузманови и Јаќимовци''). Но и од таму се иселени. Некои македонски родови во 1878 година, во текот на [[Српско-турска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]] се преселиле во [[Србија]].<ref name=":2" /> == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] * [[Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.048655,21.58144&spn=0.063736,0.169086&sll=42.060668,21.621029&sspn=0.007965,0.021136&oq=%D0%9C%D0%BE%D1%98%D0%B0,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Mojanci,+Macedonia+(FYROM)&z=13 Сателитска снимка на Мојанци] на Карти на Гугл {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Мојанци (Скопско)| ]] 5n3w2tkgins9k94wejtrn6ge1ujd3av Орланци (Скопско) 0 10378 5626532 5617966 2026-09-11T11:34:24Z Ehrlich91 24281 5626532 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Орланци}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Орланци | слика = Орланци (Скопско).JPG | големина на слика = 300п | опис = Глетка на селото Орланци | регион = {{грб|Скопски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Арачиново}} | област = | население = 890 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 02 | надморска височина = 431 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=2 | lat_sec=53 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=35 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Орланци во Општина Арачиново.svg }} '''Орланци''' — село во рамките на [[Општина Арачиново]], на северниот дел од [[Скопска Котлина|Скопското Поле]], надвор од градот [[Скопје]]. == Географија и местоположба == Селото Орланци се наоѓа на источната страна на северниот дел на [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] во рамки на [[Општина Арачиново]]<ref name="Енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|pages=222–223}}</ref>. Сместено е во дното на длабок дол на крајното југоисточнои подножје на [[Скопска Црна Гора]], од левата страна на асфалтниот регионален пат кој од [[Скопје]] преку [[Арачиново]] води за [[Куманово]]. Селото е рамничарско, расположено на надморска височина од 400 метри<ref name="Енциклопедија" />. Атарот кој се издигнува на јужните падини на [[Скопска Црна Гора]] зафаќа простор од 4,1&nbsp;км<sup>2</sup>, на кои обработливото земјиште зазема површина од 245&nbsp;ха, а на пасиштата отпаѓаат 224&nbsp;ха<ref name="Енциклопедија" />. === Топонимија === Низ атарот на селото денес се среќаваат следниве топоними: Барска Река, Бел Камен, Више Село, Кали Бунар, Кисела Вода, Маска Дере, Оргада, Селиште, Село, Стари Лозја, Лозја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katastar.gov.mk/|title=Агенција за катастар на недвижности|accessdate=2025-09-09|archive-date=2022-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022011403/https://www.katastar.gov.mk/|url-status=dead}}</ref> == Историја == На потегот Селиште кој се наоѓа на 800 метри јужно од денешното село, се наоѓало старото [[Македонци|македонско]] Орланци, кое ја зафаќало десната падина на широката долина<ref name="Трифуноски" />. До шеесеттите години на XX век, на ова место имало видливи камења од ѕидови на куќи и парчиња од грнчарија, а на две места се забележувале остатоци од црквиште и стари гробови<ref name="Трифуноски" />. Познато е дека црквата во Орланци била посветена на [[Света Петка]], а неа за празници ја посетувале [[Македонци]] [[Христијанство|христијани]] од други села, како на пример [[Бучинци]] каде во 1910 година како стогодишен старец умрел некојси Ѓорѓија од тамошниот род Сељовци кој за причест одел во црквата во селото Орланци<ref name="Трифуноски" />. Доказ дека Орланци било населено со христијанско македонско население се пишаните турски документи од [[Среден век|средновековиот]] период од XV век, односно од опширниот пописен дефтер бр. 12 од [[1452]]/[[1453]] година за тогашниот Скопски вилает, каде е запишано дека во Орланци живееле вкупно 47 македонски христијански семејства, 4 вдовици и 9 неженети со имиња како Петко, Никола, Димитри, Драгош, Влатко, Спасе, Доброслав, Новак, Божидар, Влајко, Стојан, Пејо, Оливер, Иван, Ѓоре, Костадин, Ивана, Станислава, Калина, Радослава и др. кои остварувале приход од 1424 акчиња<ref name="Турски документи">{{наведена книга|last=Соколоски|first=Методија|title=Турски документи за историјата на македонскиот народ|volume=III|year=1976|publisher=Архив на Македонија|location=Скопје|language=македонски|pages=214}}</ref>. Подоцна во XVI век, во [[1544]] селото имало 42 македонски христијански и 1 муслиманско семејство, а во [[1568]] биле забележани 42 христијански семејства<ref name="Турски документи" />. Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото било [[Ислам|муслиманско]], со 9 [[Ислам|муслимански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 36 мажи муслимани, со 1 новороденче. Се проценува дека селото во тој период имало 86 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на муслиманското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2020|location=Скопје}}</ref> [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 280 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> На почетокот на XIX век северно од македонското село Орланци се населиле две албански домаќинства од кои потекнуваат денешните родови Зекировци и Суљовци<ref name="Трифуноски" />. Припадниците на тие родови брзо се намножиле и ги заземале најдобрите делови на атарот особено пасиштата и шумата, а вршеле и пакости на стоката<ref name="Трифуноски" />. Имајќи предвид дека Албанците како муслимани биле повластени во отоманското време, како и неповолната и небезбедна положба крај главниот пат меѓу [[Скопје]] и [[Куманово]], околу средината на XIX век започнале судири меѓу староседелското македонско и доселеничкото албанско население. Не можејќи да опстојат во селото Македонците започнале да се иселуваат при што се знаат иселениците: родот ''Орланци'' во [[Куманово]], ''Ристо'' и ''Ѓорѓи'' во [[Скопје]], а веќе во втората половина на XIX век селото целосно станало албанско<ref name="Трифуноски" />. Според податоците на Васил К’нчов од 1900 година, селото имало 120 жители муслимани (Албанци).<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.256]</ref>. Во 1913 година, во селото биле евидентирани 146 жители. Било дел од Општина [[Брњарци]]. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 100 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од 1955 започнал силен бран на иселување на албанското население во [[Турција]] и доселување на бошњачко население исто така на пат за иселување во Турција. Сите бошњачки родови се населиле од [[Санџак]] во [[Србија]] и [[Црна Гора]] во периодот од 1955 до 1963, купувајќи куќи и имоти за цена од 200.000 до 500.000 тогашни динари<ref name="Трифуноски" />. Поради тие процеси за Орланци постоело мислење дека е ''пролазно село'' бидејќи едни жители се иселуваат, а други се доселувале<ref name="Трифуноски" />. ===Потекло и значење на името=== Името на селото потекнува и има значење на [[македонски јазик]] најверојатно од името на птицата''' ''орел'' ''', што укажува дека тоа останало од староседелците [[Македонци]], а го прифатиле и доселените [[Албанци]] кои селото го нарекуваат ''Orllanca''. Местоположбата на селото, вовлечено во дол под падините на [[Скопска Црна Гора]], кој често го надлетуваат орли и други граблви птици, може да ја потврди претпоставката за потеклото и значењето на името. Во [[Македонија]] постои уште едно село со име [[Орланци (Кичевско)|Орланци]] во [[Кичевско]]. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, селото Орланци имало 120 жители, сите [[Албанци]].<sup><ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_26.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 208.]</ref></sup> На пописот од 2002 година, селото имало 829 жители. Следува табела на националната структура на населението<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |'''Националност''' |'''Вкупно''' |- |[[Македонци]] | 0 |- |[[Албанци]] |761 |- |[[Турци]] | 0 |- |[[Роми]] | 0 |- |[[Власи]] | 0 |- |[[Срби]] | 0 |- |[[Бошњаци]] | 63 |- | останати | 5 |- |} Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !1900 !1948 !1953 !1961 !1971 !1981 !1994 !2002 |- |'''Население''' |120<sup><ref name=":0" /></sup> |192 |222 |319 |424 |545 |688 |829 |} Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Орланци има 890 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 857 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 0 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 1 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 4 |- |Други |29 |- |} ===Родови=== Орланци е албанско-бошњачко село. Со започнувањето на доселувањето на [[Албанци]]те во првата половина на XIX век и целосното иселување на [[Македонци]]те во [[Куманово]] (род ''Орланци'') и [[Скопје]] (''Ристо'' и ''Ѓорѓи'')<ref name="Трифуноски" />, селото Орланци денес е населено со албански муслимански родови. Најстари родови се: ''Суљовци'' и ''Беќировци'' (од северна [[Албанија]])<ref name="Трифуноски">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Сеоска насеља Скопске котлине|year=1964|publisher=Филозофски факултет|location=Скопје|language=sr|pages=24–26}}</ref>. Останати албански родови се: ''Чајан'' (дошле од с.&nbsp;[[Љуботен (Скопско)]], а по потекло се од местото Чаја во областа Љума во северна Албанија), ''Белановчани'' (припаѓаат на фисот ''Бериша'' од северна Албанија, а тука дошле од с.&nbsp;[[Белановце]] во [[Кумановско]]), ''Брестњани'', ''Тенџер'' (припаѓаат на фисот ''Бериша'') и ''Акуљци'' (припаѓаат на фисот ''Красниќи'') сите дојдени од с.&nbsp;[[Брест]] на [[Скопска Црна Гора]], а со подалечно потекло до северниот дел на Албанија<ref name="Трифуноски" />. Сите бошњачки родови се населиле од [[Санџак]] во [[Србија]] и [[Црна Гора]] во периодот од 1955 до 1963 на пат за иселување во [[Турција]]: ''Хасиќи'', ''Хајдаровиќи'', ''Мекиќи'', ''Еровиќи'', ''Меховиќи'' и др<ref name="Трифуноски" />. == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2339 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> === <!-- == Општествени институции == == Самоуправа и политика == == Стопанство == == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> Организација на селото === Во селото има 194 дома и 2 општествени установи, од кои најголем број не се пријавени во [[Агенција за катастар на недвижности|АКН]]. Има вкупно 5 улици. Има едно основно училиште и една џамија. Сите објекти се изградени од тврд материјал во периодот од 1951 до денес. == Поврзано == * [[Скопска Црна Гора]] * [[Општина Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9E%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=42.04762,21.593328&spn=0.007967,0.021136&sll=42.048655,21.58144&sspn=0.063736,0.169086&oq=%D0%9E%D1%80%D0%BB,+%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Orlanci,+Municipality+of+Arachinovo,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Орланци] на Карти на Гугл {{Општина Арачиново}} {{Скопски села}} [[Категорија:Орланци (Скопско)| ]] 33blmnga3efoo2njstfpui1zyydbawv Ѓавато (Битолско) 0 10398 5626477 5582105 2026-09-11T08:53:37Z AtanasijTopevski 109007 /* Родови */ typo 5626477 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Ѓавато}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ѓавато | слика = Воздушен поглед на Ѓавато.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | област = [[Цапарско Поле]] | население = 35 | година = 2021 | поштенски број = 7314 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 850 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=4 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=8 | lon_sec=18 | слава = [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] | мрежно место = | карта = Ѓавато во Општина Битола.svg }} '''Ѓавато''' (познато и како '''Ѓавото''') — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == Името на селото првпат е забележано во документи од {{римски|16}} век. Низ годините се споменува под слични варијанти. Името е добиено од именка од [[грчки јазик|грчко]] потекло со значење „премин“ (премин преку планина) или во врска со средновековни давачки.<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=87}}</ref> Всушност, може да се каже дека името претставува примарно топографско име. Тоа е добиено по пат на топонимизацијата на апелативот ѓавато („премин преку планина“). Во непосредна близина на селото се наоѓа [[Ѓавато (превој)|планинскиот превој Ѓавато]] на 1.269 метри надморска височина.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=187|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-03-31|archive-date=2026-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=187|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Panorama na s.Gjavato.JPG|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] [[Податотека:Potok Shupur m.v Alamanica s.Gjavato.JPG|мини|300п|деснок|Поток Шупур кај месноста Аламаљца во пролет]] Селото се наоѓа во областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]], во близина на [[Ѓавато (превој)|истоимениот]] превој, каде што атарот се допира со подрачјето на [[Општина Ресен]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=31 март 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=119}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 850 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено околу 21 километар<ref name="енциклопедија" /> и се наоѓа недалеку до патот Битола-[[Ресен]]. До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2347|регионалниот пат 2347]], кој пак започнува од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]] кај селото [[Кажани]]. Ѓавато некогаш било големо и познато село кај истоимениот превој, во близина на патот [[Битола]]-[[Охрид]]. Најблиски околни села се [[Доленци (Битолско)|Доленци]] и [[Кажани]]. Во минатото, водата за пиење се добивала од чешми и од бунари. Најмалку вода поседува маалото Савје (во средишниот дел на селото), каде се наоѓаат училиштето, задружниот дом и продавницата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=241-243|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Дервен, Шумјак, Чинов Рид, Бела Вода, Муџеа Чешма, Манејчино Гробче, Извор, Вртушка, Куцоо, Сулејманов Камен, Киска, Дојчиноец, Каланџик, Стенчиња, Вакавска Ливада, Сува Леска, Студена Чешма, Долишта, Слогои, Ѓироец, Злидол, Синалка, Кекинца, Мечидол, Јазаишта, Маглен, Попов Кладенец, Петкаџик, Ракида, Кленики, Гаџојла, Под Црква, Намазан, Причек, Солиште и Кале.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип, чии куќи се групирани во девет маала меѓусебно оддалечени од 500 до 1000 метри. Маалата се наречени (почнувајќи од југ): Пејновско (Пејчинова), Савја (Савева), Думва или Топија (Топева), Брајчево (Брајчева), Тумтја, Ѓилишовско (Ѓимишова), Митровско (Митрова), Маџаровско (Маџарова) и Матрак.<ref name=":0" /> Селото се наоѓа во подножјето на планината [[Бигла (планина)|Бигла]]. Сртот на планината и превојот Ѓавато претставуваат природна [[вододелница]] помеѓу Јадранскиот и Егејскиот речен слив. Многубројните потоци и мали реки како притоки на [[Шемница]] главно пресушуваат во текот на втората половина на јуни, поради што во летните месеци селото има недостиг на вода. == Историја == [[Податотека:Prevoj gjavato prostor kade porano bilo smesteno s.Gjavato.jpg|мини|300п|десно|Превојот [[Ѓавато (превој)|Ѓавато]], просторот каде некогаш се наоѓало селото]] [[Податотека:Selo Gjavato - Saveva mala.jpg|мини|300п|десно|Поглед на маалото Савева]] [[Податотека:Selo Gjavato - Gulabova mala.JPG|мини|300п|десно|Поглед на Гулабовско Маало и селото [[Доленци (Битолско)|Доленци]] во позадина]] [[Податотека:Pogled od selo kazani kon selo Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Поглед од село [[Кажани]] кон Ѓавато]] Први пишани документи во кои се споменува Ѓавато е од првата половина на {{римски|17}} век, кога неговите мештани биле [[Дервенџиство|дервенџии]].<ref name=":0" /> Овие документи биле османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Манастир (Битола) од 1611-1612 година со 60 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 181.</ref> Во 1639 година во Ѓавато имало буна против [[Османлиско Царство|Османлиската власт]]. Непосреден повод за нејзиното избувнување било апсењето на ајдутинот Белче. Селаните се спротивставиле. Спомнати во предводувањето на буната се Митре, Никола, Илија и Голе. Започнала борба во која [[Турци]]те имале пушки и сабји, а селаните вили и стапови. Неколку селани загинале, Белче бил убиен, по што Турците му ја отсекле главата и му ја однеле на кадијата како доказ дека бил ликвидиран.<ref>{{наведена книга|title=[[Македонска Енциклопедија]]|last=|first=|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=2009|isbn=978-608-203-023-4|location=[[Скопје]], [[Македонија]]|pages=228}}</ref> Во средината на {{римски|17}} век, селото го споменува [[Евлија Челебија]] како христијанско. До средината на {{римски|19}} век, на превојот Ѓавато (1.179 м.) и во непосредната околина се наоѓале седум мали словенски села — Ѓавато, Извор, Дреноец, Сува Леска, Утојца, Илино и Старо Село (старото [[Кажани]]). Меѓутоа, сите тие села, како што се пренесува биле уништени од албанскиот [[башибозук]] околу 1860-тите. Затоа, мештаните на тие села го основале денешното Ѓавато 3 километри североисточно од истоимениот превој. Претходно, на местото на денешното село се наоѓале кошари.<ref name=":0" /> На местата каде се наоѓале овие мали села се наоѓаат остатоци од ѕидови на куќи, напуштени ниви обраснати со шума и гробови. Најмногу старини се наоѓаат на селиштето Ѓавато, кое било на самиот превој од западната страна. Тоа селиште е познато и под името Дервен, каде се наоѓале рушевините од [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Превој Ѓавато|црквата „Успение на Пресвета Богородица“]], која денес е обновена, две чешми, гробишта и ѕидови од куќи. До крајот на отоманскиот период, на Дервен се наоѓала турска кула, додека во српско време постоела жандермериска станица.<ref name=":0" /> Покрај, црквата на самиот превој, во југоисточниот дел на денешното село се наоѓа [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато|главната селска црква „Пресвета Богородица“]] подигната во втората половина на {{римски|19}} век.<ref name=":0" /> [[Ѓорѓи Сугарев]] бил активен како војвода во Ѓавато пред и за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Таму тој се претворил во легенда за време на битката кај село Ѓавато, каде што со својата храброст и себеодрекување тој на востанатиот народ му дал пример како се војува за својата земја. Селото многу настрадало за време на востанието, кога Турците и Албанците ги запалиле сите куќи, а народот избегал во шумата.<ref name=":0" /> За време на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], во селото учителствувал [[Тодор Ангелевски]] од селото [[Лавци (Битолско)|Лавци]], кого селаните популарно го викале Тошо Даскало. Ангелевски заедно со Трајан Белев ги саботирале општинските избори во 1937 година бидејќи власта сакала да подметне свој кандидат при што ги искинале гласачките списоци на гласачкото место. Набргу потоа, биле приведени и со синџири биле спроведени пеш до Битола, каде биле условно казнети. Трајан Белев и Тошо Даскалот во 1938 година основале набавно-продајна задруга, а во март 1940 година основале и партиска ќелија на [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]] во Ѓавато. Следната година, во март 1941 година, во селото била основана првата група на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија|Сојузот на комунистичката младина на Југославија]]. Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]], поранешната југословенска армија по патот за Битола направила препреки од балвани и камења на секои 200 метри, кој бил чуван од еден зајакнат баталјон. Сепак, германските тенкови на 9 април 1941 година лесно ги поминале препреките и во борбата убиле 50-60 војници. По оваа кратка борба останале многу воени материјали, оружје и муниција, кои биле прибрани и сокриени од страна на партиската ќелија. На 28 август 1941 година, окупаторската власт го донела владиката [[Борис Симонов Неврокопски]], родум од Ѓавато, да одржи говор во селската црква, во која го напаѓал комунизмот, Советскиот Сојуз и народноослободителната војска. За време на говорот, младите комунисти и симпатизери од Ѓавато на чело со [[Јонче Мурџевски]] демонстративно ја напуштиле црквата. Следната година, на 12 март во селото било основано читалиштето „Гоце Делчев“ од страна на членовите на КПЈ и СКОЈ, но бил вклучен и кметот на селото со цел да се залаже власта. Истиот месец, во селото биле организирани протести поради недостигот од прехранбени производи. На 18 август 1942 година, дел од селаните учествувале во нападот на полицискиот подучасток во соседното село [[Кажани]]. Во август 1944 година, во месноста Шабанови Ливади бил одржан голем народен собир при што бил основан народноослободителен одбор со седиште во Ѓавато. Вкупно 13 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> и во него постои споменик за НОБ.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Zemjodelec selo Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Земјоделец во Ѓавато.]] Атарот на селото е голем и зафаќа површина од 22,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 1.608,6 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 340,8 хектари, а на пасиштата 185,5 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> За време на отоманскиот период, во селото немало [[Чифлиг|чифлици]] и селаните имале малку своја планинска земја. Средствата за живот ги обезбедувале одејќи на [[Печалбар|печалба]]. Оделе да работат во Турција, Романија, Северна Америка и Австралија, додека некои од селаните препродавале ќумур, риба, јаболка и грозје.<ref name=":0" /> По крајот на отоманската власт, мештаните купиле многу земја од иселените Албанци во околните села — [[Доленци (Битолско)|Доленци]], [[Лера]] и [[Кажани]]. Месноста Алилојца го носи името на сопственикот Албанец од Доленци.<ref name=":0" /> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], многумина од машкото население работеле како општи работници.<ref name=":0" /> Во поново време, во селото најзастапено е градинарството, додека во помал дел овоштарството и сточарството, како и живинарството. Интересно е да се напомене дека посебно во текот на пролетните, летните и есенските месеци добрите климатски услови во село Ѓавато овозможуваат развој на [[пчеларство]]то и билкарството, односно собирањето на лековити билки и [[растенија]], [[чај]], шумски и други споредни производи. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1554 |1953|1502 |1961|1116 |1971|829 |1981|523 |1991|269 |1994|162 |2002|122 |2021|35 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ѓавато имало 1.500 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ѓавато се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 240 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|18}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ѓавато имало 1.800 жители, сите [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 174-175.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од ова село се иселил мошне голем број од населението и тоа преминало од големо во мало село. Така, во 1961 година селото броело 1.116 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 162 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ѓавато имало 122 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=1 април 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 35 жители, од кои 34 [[Македонци]] и 1 останат. {{Пописи|1.500|1.800|1.554|1.502|1.116|829|523|269|162|122|35}} === Родови === Ѓавато е македонско православно село. Родовите во селото се староседелски, кои живееле во околните раселени села кои постоеле во атарот на селото Ѓавато.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1957 година, родови во селото: ''Савја'' (50 к.), ''Пејчиновци'' (35 к.), ''Брајчевци'' (35 к.), ''Матраковци'' (28 к.), ''Тумтја'' (26 к.), ''Думва'' или ''Топија'' (22 к.), ''Маџаровци'' (17 к.), ''Ќилишовци'' (16 к.) и ''Митровци'' (18 к.). Сите овие родови се доселени од околните села кои постоеле во атарот на селото Ѓавато. За родот Брајчевци се претпоставува дека уште подалечно потекло имаат од селото [[Брајчино]], [[Преспа]]. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од 1951 година, родови во селото се:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цапарско Поле|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-4, AE 94/16|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Гулабовци'' (10 к.), ''Пичаловци'' (12 к.), ''Цибалевци'' (4 к.), ''Малевци'' (3 к.), ''Продановци'' (4 к.), ''Размовци'' (6 к.), ''Белевци'' (5 к.), ''Алушовци'' и ''Босилковци'' и ''Кулевчевци'' (5 к.), ''Шулајковци'' (2 к.), ''Таневци'' (3 к.), ''Галевци'' (2 к.), ''Гурабијовци'' (1 к.), ''Кондовци'' (3 к.), ''Пулковци'' (1 к.), ''Чомаровци'' (1 к.), ''Додовци'' (7 к.), ''Кекевци'' (1 к.), ''Башевци'' (3 к.), ''Шибевци'' (1 к.), ''Кузевци'' (1 к.), ''Симоновци'' (1 к.), ''Точуковци'' (1 к.), ''Штуревци'' (4 к.), ''Попчевци'' (3 к.), ''Атанасовци'' (1 к.), ''Буџевци'' (8 к.), ''Тановчевци'' (3 к.), ''Батковци'' (2 к.), ''Манговци'' или ''Србиновци'' (1 к.), ''Ќотовци'' (1 к.), ''Гулевци'' (1 к.), ''Корунчевци'' (2 к.), ''Мурџевци'' (3 к.), ''Банаковци'' (1 к.), ''Лајмановци'' (8 к.), ''Чекановци'' (3 к.), ''Кацевци'' (3 к.), ''Рашајновци'' (1 к.), ''Огненовци'' или ''Гоцаревци'' (3 к.), ''Даскаловци'' (2 к.), ''Мацановци'' (2 к.), ''Крковци'' или ''Главинчевци'' (15 к.), ''Колупачовци'' (3 к.), ''Ласовци'' (4 к.), ''Корвејковци'' (1 к.), ''Топевци'' (4 к.), ''Колимачковци'' (3 к.), ''Лалевчевци'' (1 к.), ''Пурдевци'' (4 к.), ''Шошевци'' (3 к.), ''Пурдуловци'' (5 к.), ''Буневци'' (1 к.), ''Илијевци'' (2 к.), ''Клочовци'' (2 к.), ''Жулевци'' (1 к.), ''Грбевци'' (7 к.), ''Питрончевци'' (1 к.), ''Чоковци'' (1 к.), ''Начовци'' (4 к.), ''Перчевци'' (4 к.), ''Здравевци'' (3 к.), ''Апостоловци'' (11 к.), ''Јуруковци'' (8 к.), ''Бендевци'' (7 к.), ''Гаговци'' (2 к.), ''Бубевци'' (3 к.), ''Папалевци'' (6 к.), ''Димовци'' (1 к.), ''Дурмишовци'' (2 к.), ''Пашовци'' (3 к.), ''Четаловци'' (6 к.), ''Филиповци'' (5 к.), ''Богдановци'' (1 к.), ''Лајчаровци'' (2 к.), ''Чунковци'' (5 к.), ''Штраколовци'' (1 к.) и ''Мишовци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Тумтевци'' (9 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Туминец]] во [[Мала Преспа]] (денес во [[Албанија]]); ''Ѓештаковци'' (5 к.), доселени се околу 1820 година од некое село во [[Мала Преспа]]; ''Роканчевци'' (1 к.)., доселени се во 1860 година од селото [[Свиниште]]; ''Пајаковци'' (4 к.), доселени се во 1851 година од селото [[Перово]] во [[Преспа]]; ''Крушаровци'' (1 к.), доселени се во 1921 година од селото [[Долна Бела Црква]] во [[Преспа]]; ''Чаковци'' (1 к.), доселени се во 1911 година од [[Музакија]] во [[Албанија]]. Тие се [[Власи]]; ''Бела'' или ''Беловци'' (1 к.), доселени се во 1943 година од селото [[Гопеш]]. И тие се [[Власи]]. === Иселеништво === По неуспехот на Илинденското востание дел од овдешното население на село Ѓавато заминува на печалба пред сè во Бугарија (Софија), Србија (Белград), Романија (Букурешт) или во други европски земји како и во некои прекуокеански земји. Оваа појава со несмален интензитет е присутна и меѓу двете светски војни. Еден до два члена од семејството оделе на печалба и останувале по пет до шест години. Многу ретко едниот, а поретко двајцата се враќале назад. Во периодот после [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и откако голем дел од турското население на соседното село [[Кажани]] заминало (се иселило во Турција), дел од населението од Ѓавато се населиле во Кажани. До 1951 година од селото се иселиле повеќе од 200 семејства од разни родови во селото. Само во [[Соединети Американски Држави|САД]] се иселиле преку 50 семејства. Големо иселување до овој период имало и во [[Битола]] (преку 30 семејства), [[Австралија]] (преку 20 семејства), [[Канада]] (преку 10 семејства). Иселеништво имало и во [[Бугарија]] (20 семејства, [[Софија]], [[Плевен]] и други места), во [[Скопје]], [[Аргентина]] (2 семејства), [[Србија]] (1 семејство), [[Турција]] (1 семејство), [[Охрид]] (1 семејство) и [[Германија]] (1 семејство).<ref name=":2" /> До 1957 година, се знае за следниве иселени родови: ''Ѓаваштани'' (3 к.), живеат во [[Могила]], ''Тасевци'' (1 к.), живеат во [[Нижеполе]], ''Карапетковци'' (4 к.), живеат во [[Рамна]], ''Ајтовци'' (12 к.), ''Митревци'' (10 к.) и ''Шилевци'' (8 к.), живеат во [[Долнени]], ''Здравевци'' (3 к.), ''Манговци'' (1 к.),''Љасови'' (1 к.), ''Бозбеќар'' (1 к.), ''Питропче'' (1 к.) и ''Чункови'' (1 к.), живеат во [[Кажани]], ''Ќипревци'' (4 к.), ''Грујовци'' (2 к.), ''Илиовци'' (2 к.), ''Андоноски'' (1 к.), ''Колевци'' (1 к.), ''Пиљовци'' (1 к.) и ''Белевци'' (1 к.), живеат во [[Доленци (Битолско)|Доленци]] и ''Ѓаваштани'' ( 7 к.), живеат во соседното преспанско село [[Сопотско]].<ref name=":0" /> Иселувањето од селото продолжило со несмален интензитет во 1960-тите и 1970-тите години, кога огромен број од Ѓавато трајно се иселуваат во Америка, Австралија, Канада или некои европски земји. Истовремено, голем дел од населението од селото се иселувало и во другите градови на Македонија.<ref name=":1" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште „Трајан Белев“, кое работело како осумгодишно училиште во периодо 1952-1974 * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Општествен објект во Ѓавато 2.jpg|Општествен објект Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Ѓавато.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Општествен објект во Ѓавато.jpg|Општествен објект </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Ѓавато било село во нахијата Ѓават-Кол во Битолската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе биле придодадени поранешните општини, [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]] и [[Општина Цапари|Цапари]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Цапари. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната општина Дихово. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Кажани, во која покрај селото Ѓавато се наоѓале селата Гопеш, Доленци, Кажани, Лера, Маловиште, Рамна, Ротино, Српци и Цапари. Во периодот 1950-1952, селото било исто така дел од некогашната општина Кажани, во која влегувале селата Гопеш, Доленци, Ѓавато, Кажани, Маловиште и Лера. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0206 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месна заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 68 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|31}}</ref> * [[Кале (Ѓавато)|Кале]] — населба од доцноантичко време; * [[Св. Богородица (Ѓавато)|Св. Богородица]] — некропола од доцноантичко време; и * [[Старо Село (Ѓавато)|Старо Село]] — населба од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато|Црква „Пресвета Богородица“]] — главната селска црква; * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Превој Ѓавато|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — црква на превојот Ѓавато; и * [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато (Главиште)|Црква „Пресвета Богородица“]] — црква во месноста Главиште. Сите три селски цркви го носат името Богородица, со што едната е сместена на самиот превој [[Ѓавато (превој)|Ѓавато]], главната селска црква се наоѓа источно од селото на тромеѓето на атарите на Ѓавато, Кажани и Доленци, каде се наоѓаат и селските гробишта на овие три села, бидејќи за време на отоманскиот период овие села биле доминантно муслимански и малобројните христијани доаѓале во оваа црква, додека третата обновена црква се наоѓа на месноста Главиште во пазувите на планината Бигла.<ref name=":1" /> ;Споменици * Спомен-плоча за палењето на селото во [[Илинденско востание|Илинденското востание]]; и * Спомен-плоча за загинатите борци во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Главиште 10.jpg|Поглед на црквата „Пресвета Богородица“ кај Главиште Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Ѓавато 23.jpg|Воздушен поглед на главната селска црква „Пресвета Богородица“ Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ѓавато.jpg|Црква „Успение на Пресвета Богородица“ на превојот Ѓавато Податотека:Илинденска спомен-плоча во Ѓавато.jpg|Илинденската спомен-плоча Податотека:Спомен-плоча на НОБ во Ѓавато.jpg|Спомен-плоча за паднатите борци во НОБ </gallery> == Редовни настани == [[Податотека:Golema Bogorodica vo dvorot na crkvata Sv.Bogorodica prevoj Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Прослава на Голема Богородица во дворот на црквата „Успение на Пресвета Богородица“ на превојот]] ;Слави<ref name=":0" /> * [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] (28 август) — селска слава, која започнува во вечерните часови на 27 август со одење во црквата на превојот Ѓавато. На самиот ден (28 август) има голем собир во дворот на црквата, кога се дава ручек, додека попладнето селаните и иселениците се собираат на сретсело кај поранешното училиште со музика и игра. * Населението прави собири на сретсело или во една од трите цркви и на други празници, како Бадник и Коледе, Божиќ, Водици, Велигден и Мала Богородица. На третиот ден од Велигден, населението ја посетува црквата во месноста Главиште, додека Мала Богородица повторно се слави во дворот на црквата на превојот Ѓавато. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ѓавато * [[Љуба Додова|Љуба Чаталова Додова]] (р. 1925) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; * [[Јонче Мурџевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Трајан Белев-Гоце]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Михајло Андоновски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Борис Џодовски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Борис Буџевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Тодор Чумковски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Трајан Цибалевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Илија Алушевски]] (1928-2004) — македонски фолклорист, етнолог, просветен деец, публицист, [[кореограф]] и запишувач на усната литература во битолскиот крај и пошироко, поттикнувач и организатор на јавни фолклорни манифестации.<ref name="значајни">{{наведена книга|title=Значајни личности за Битола|author=Андоновска Ленче|author2=Благој Николов|author3= Трајко Огненовски|author4= Гордана Пешевска|author5= Анета Стефановска|author6= Светлана Талеска|date=2007|publisher=Национална установа Универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|year=|isbn=978-9989-2783-0-3|editor=Науме Ѓорѓиески|location=Битола|pages=20-21}}</ref> * [[Димитар Башевски]] (р. 1943) — романописец, поет, раскажувач, преведувач и издавач * [[Владо Додовски]] (1938–1999) — новинар, театарски критичар и писател **'''[[Македонска револуционерна организација|Илинденци]]''' ***[[Митре Кондовски]] — македонски револуционер.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Ташко Петров Кондовски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Тодор Костов Коровојков]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Апостол Наумов Коцевски|Апостол Наумов Кацевски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Митре Симонов Крковски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Коте Јованов Лајманов]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Андон Јотев Лајманов]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Науме Трпев Главинчевски]] — македонски револуционер.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Стојан Николов Гулабовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Георги Ставрев Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Наум Ставрев Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Трајан Темелков Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Никола Китев Бубев]] — македонски револуционер.<ref name=":5">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Трене Стојанов Бунев]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Наум Бендев]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Наум Бочваров]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Петре Димов Марковски]] — македонски револуционер.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Стеван Митрев Мацанов]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Тодор Стефанов Мурџев]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Јован Митрев Начовски]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Богоја Христов Стојковски]] — македонски револуционер.<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Ванѓел Наумов Перчевски]] — македонски револуционер.<ref name=":7">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Спиро Митрев Пичалов]] — македонски револуционер.<ref name=":7" /> ***[[Георги Христов Јуруков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":8">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел I. Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> ***[[Тодор Ангелев Јуруковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":8" /> <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Ѓавато.jpg|Автобуска постојка во селото Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Ѓавато 2.jpg|Спортско игралиште кај училиштето Податотека:Ǵavato-Paraklis.JPG|Параклис на превојот </gallery> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Цапарско Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ǵavato}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Ѓавато (Битолско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] key3voasdex95oinmwmfu1qp94bmc19 Град (Делчевско) 0 10884 5626505 5610651 2026-09-11T10:20:23Z Kiril Simeonovski 3243 /* Галерија */ 5626505 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Град (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Град | слика = Поглед на Град.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Источен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Делчево}} | област = [[Пијанец]] | население = 355 | година = 2002 | поштенски број = 2320 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 700 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=55 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=51 | lon_sec=0 | слава = | мрежно место = | карта = Град во Општина Делчево.svg }} '''Град''' — село во [[Општина Делчево]], во областа [[Пијанец]], во околината на градот [[Делчево]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на селото Град.jpg|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] Селото се наоѓа во областа [[Пијанец]], во источниот дел на територијата на [[Општина Делчево]], чиј атар се издига на западната падина на планината [[Влаина]], каде што се допира со државната гранична линија со [[Бугарија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=7 јули 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=83}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 700 метри. Од градот [[Делчево]], селото е оддалечено 9,5 километри.<ref name="енциклопедија" /> Атарот е голем и зафаќа простор од 27&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 1.142,2 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 1041,1 хектар, а на пасиштата 356,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> == Историја == Во {{римски|19}} век, Град било село во рамките на [[Малешевија|Малешевската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Само 9 жители на ова село се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Рудник кај Град.jpg|мини|300п|десно|Рудник кај селото]] Селото, во основа, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1178 |1953|1347 |1961|899 |1971|827 |1981|801 |1991|678 |1994|696 |2002|534 |2021|355 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Град имало 590 жители, од кои 560 муслимани и 30 православни.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 228.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Град имало 40 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 140-141.</ref> Според Димитар Гаџанов во 1916 година во Град имало 664 жители Македонци, од кои 563 муслимани и 101 православен.<ref name=":0">Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, во: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 839.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]] и 450 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_37_41-42_DZUMAJA_u._41-41_SALONIKI_(TEILSTUECK)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, но со намалување на бројот на населението. Во 1961 година селото броело 899 жители, од кои 850 биле [[Македонци]], а 49 [[Турци]], додека во 1994 година бројот се намалил на 696 жители, од кои 679 биле Македонци, а 14 жители Турци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Град живееле 534 жители, од кои 518 [[Македонци]], 15 [[Турци]] и 1 [[Срби]]н.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=7 јули 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 355 жители, од кои 295 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 9 [[Македонски Турци|Турци]], 5 останати и 45 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години: {{Пописи|590|40|1.178|1.347|899|827|801|678|696|534|355}} Од селото се иселил значителен број на население, а најголемите драстични демографски разлики се случиле во 1950-тите години, кога најголем дел од муслиманското население го напушта селото и се иселува во [[Турција]]. == Општествени установи == [[Податотека:Подрачното училиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Основното училиште во селото]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Град|Основно училиште „Св. Климент Охридски“]] до IX одделение<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|title=ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321205316/http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|archive-date=2019-03-21|dead-url=|accessdate=8 јули 2018|url-status=dead}}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево]]. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Делчево]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Делчево. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Град, во која влегувале селата Град и Стамер. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Делчевска градска општина, во која покрај селото Град се наоѓале градот Делчево и селата Бигла, Ветрен, Габрово, Ѕвегор, Очипала, Полето, Стамер, Турија, Чифлик и Шопје. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на општината Делчево. === Избирачко место === Во селото постои избирачко место бр. 0585 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 471 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806002326/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|archive-date=2020-08-06|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 463 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Локалитетот Градиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Тврдината „Градиште“ над селото]] ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Град)|Градиште]] — тврдина над селото ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Град|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — нова селска црква. ;Пештери * [[Коњска Дупка]] — најисточна пештера во Македонија {{Среди}} <!--== Редовни настани == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Дел од селото Град.jpg|Поглед на селото Податотека:Поглед на Град со Градиште.jpg|Дел од селото Податотека:Поглед на Град од Градиште.jpg|Поглед на селото од тврдината Градиште Податотека:Подрачното училиште во Град (2).jpg|Подрачното училиште во селото Податотека:Градиште (Град) 4.jpg|Поглед на тврдината од сретсело Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град.jpg|Црквата „Св. Ѓорѓи“ Податотека:Пештера во близина на Град.jpg|Некогашен тунел под тврдината Податотека:Панорама на Град.jpg|Панорама на селото Град </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Grad, Delčevo}} {{Општина Делчево}} [[Категорија:Град (Делчевско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Делчевски села]] [[Категорија:Села во Општина Делчево]] bcuvgdy997o4libr8k82p9ofvkkswow 5626506 5626505 2026-09-11T10:20:37Z Kiril Simeonovski 3243 /* Галерија */ 5626506 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Град (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Град | слика = Поглед на Град.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Источен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Делчево}} | област = [[Пијанец]] | население = 355 | година = 2002 | поштенски број = 2320 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 700 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=55 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=51 | lon_sec=0 | слава = | мрежно место = | карта = Град во Општина Делчево.svg }} '''Град''' — село во [[Општина Делчево]], во областа [[Пијанец]], во околината на градот [[Делчево]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на селото Град.jpg|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] Селото се наоѓа во областа [[Пијанец]], во источниот дел на територијата на [[Општина Делчево]], чиј атар се издига на западната падина на планината [[Влаина]], каде што се допира со државната гранична линија со [[Бугарија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=7 јули 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=83}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 700 метри. Од градот [[Делчево]], селото е оддалечено 9,5 километри.<ref name="енциклопедија" /> Атарот е голем и зафаќа простор од 27&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 1.142,2 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 1041,1 хектар, а на пасиштата 356,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> == Историја == Во {{римски|19}} век, Град било село во рамките на [[Малешевија|Малешевската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Само 9 жители на ова село се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Рудник кај Град.jpg|мини|300п|десно|Рудник кај селото]] Селото, во основа, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1178 |1953|1347 |1961|899 |1971|827 |1981|801 |1991|678 |1994|696 |2002|534 |2021|355 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Град имало 590 жители, од кои 560 муслимани и 30 православни.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 228.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Град имало 40 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 140-141.</ref> Според Димитар Гаџанов во 1916 година во Град имало 664 жители Македонци, од кои 563 муслимани и 101 православен.<ref name=":0">Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, во: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 839.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]] и 450 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_37_41-42_DZUMAJA_u._41-41_SALONIKI_(TEILSTUECK)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, но со намалување на бројот на населението. Во 1961 година селото броело 899 жители, од кои 850 биле [[Македонци]], а 49 [[Турци]], додека во 1994 година бројот се намалил на 696 жители, од кои 679 биле Македонци, а 14 жители Турци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Град живееле 534 жители, од кои 518 [[Македонци]], 15 [[Турци]] и 1 [[Срби]]н.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=7 јули 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 355 жители, од кои 295 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 9 [[Македонски Турци|Турци]], 5 останати и 45 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години: {{Пописи|590|40|1.178|1.347|899|827|801|678|696|534|355}} Од селото се иселил значителен број на население, а најголемите драстични демографски разлики се случиле во 1950-тите години, кога најголем дел од муслиманското население го напушта селото и се иселува во [[Турција]]. == Општествени установи == [[Податотека:Подрачното училиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Основното училиште во селото]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Град|Основно училиште „Св. Климент Охридски“]] до IX одделение<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|title=ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321205316/http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|archive-date=2019-03-21|dead-url=|accessdate=8 јули 2018|url-status=dead}}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево]]. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Делчево]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Делчево. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Град, во која влегувале селата Град и Стамер. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Делчевска градска општина, во која покрај селото Град се наоѓале градот Делчево и селата Бигла, Ветрен, Габрово, Ѕвегор, Очипала, Полето, Стамер, Турија, Чифлик и Шопје. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на општината Делчево. === Избирачко место === Во селото постои избирачко место бр. 0585 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 471 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806002326/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|archive-date=2020-08-06|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 463 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Локалитетот Градиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Тврдината „Градиште“ над селото]] ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Град)|Градиште]] — тврдина над селото ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Град|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — нова селска црква. ;Пештери * [[Коњска Дупка]] — најисточна пештера во Македонија {{Среди}} <!--== Редовни настани == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Дел од селото Град.jpg|Поглед на селото Податотека:Поглед на Град со Градиште.jpg|Дел од селото Податотека:Поглед на Град од Градиште.jpg|Поглед на селото од тврдината Градиште Податотека:Подрачното училиште во Град (2).jpg|Подрачното училиште во селото Податотека:Градиште (Град) 4.jpg|Поглед на тврдината од сретсело Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град.jpg|Црквата „Св. Ѓорѓи“ Податотека:Пештера во близина на Град.jpg|Некогашен тунел под тврдината Податотека:Панорама на Град.jpg|Панорама на селото Град </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Grad, Delčevo}} {{Општина Делчево}} [[Категорија:Град (Делчевско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Делчевски села]] [[Категорија:Села во Општина Делчево]] lns55buvja7cv63tsh7lakvf6jdrch2 5626508 5626506 2026-09-11T10:21:51Z Kiril Simeonovski 3243 /* Галерија */ 5626508 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Град (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Град | слика = Поглед на Град.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Источен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Делчево}} | област = [[Пијанец]] | население = 355 | година = 2002 | поштенски број = 2320 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 700 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=55 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=51 | lon_sec=0 | слава = | мрежно место = | карта = Град во Општина Делчево.svg }} '''Град''' — село во [[Општина Делчево]], во областа [[Пијанец]], во околината на градот [[Делчево]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на селото Град.jpg|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] Селото се наоѓа во областа [[Пијанец]], во источниот дел на територијата на [[Општина Делчево]], чиј атар се издига на западната падина на планината [[Влаина]], каде што се допира со државната гранична линија со [[Бугарија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=7 јули 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=83}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 700 метри. Од градот [[Делчево]], селото е оддалечено 9,5 километри.<ref name="енциклопедија" /> Атарот е голем и зафаќа простор од 27&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 1.142,2 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 1041,1 хектар, а на пасиштата 356,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> == Историја == Во {{римски|19}} век, Град било село во рамките на [[Малешевија|Малешевската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Само 9 жители на ова село се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Рудник кај Град.jpg|мини|300п|десно|Рудник кај селото]] Селото, во основа, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1178 |1953|1347 |1961|899 |1971|827 |1981|801 |1991|678 |1994|696 |2002|534 |2021|355 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Град имало 590 жители, од кои 560 муслимани и 30 православни.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 228.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Град имало 40 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 140-141.</ref> Според Димитар Гаџанов во 1916 година во Град имало 664 жители Македонци, од кои 563 муслимани и 101 православен.<ref name=":0">Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, во: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 839.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]] и 450 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_37_41-42_DZUMAJA_u._41-41_SALONIKI_(TEILSTUECK)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, но со намалување на бројот на населението. Во 1961 година селото броело 899 жители, од кои 850 биле [[Македонци]], а 49 [[Турци]], додека во 1994 година бројот се намалил на 696 жители, од кои 679 биле Македонци, а 14 жители Турци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Град живееле 534 жители, од кои 518 [[Македонци]], 15 [[Турци]] и 1 [[Срби]]н.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=7 јули 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 355 жители, од кои 295 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 9 [[Македонски Турци|Турци]], 5 останати и 45 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години: {{Пописи|590|40|1.178|1.347|899|827|801|678|696|534|355}} Од селото се иселил значителен број на население, а најголемите драстични демографски разлики се случиле во 1950-тите години, кога најголем дел од муслиманското население го напушта селото и се иселува во [[Турција]]. == Општествени установи == [[Податотека:Подрачното училиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Основното училиште во селото]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Град|Основно училиште „Св. Климент Охридски“]] до IX одделение<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|title=ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321205316/http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-14-12/2212-2018-03-19-13-51-52.html|archive-date=2019-03-21|dead-url=|accessdate=8 јули 2018|url-status=dead}}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Делчево]]. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Делчево]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Делчево. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Град, во која влегувале селата Град и Стамер. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Делчевска градска општина, во која покрај селото Град се наоѓале градот Делчево и селата Бигла, Ветрен, Габрово, Ѕвегор, Очипала, Полето, Стамер, Турија, Чифлик и Шопје. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на општината Делчево. === Избирачко место === Во селото постои избирачко место бр. 0585 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 471 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806002326/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=756|archive-date=2020-08-06|dead-url=|accessdate=7 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 463 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Локалитетот Градиште во Град (1).jpg|мини|300п|десно|Тврдината „Градиште“ над селото]] ;Археолошки наоѓалишта * [[Градиште (Град)|Градиште]] — тврдина над селото ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Град|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — нова селска црква. ;Пештери * [[Коњска Дупка]] — најисточна пештера во Македонија {{Среди}} <!--== Редовни настани == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Дел од селото Град.jpg|Поглед на селото Податотека:Поглед на Град со Градиште.jpg|Дел од селото Податотека:Поглед на Град од Градиште.jpg|Поглед на селото од тврдината Градиште Податотека:Подрачното училиште во Град (2).jpg|Подрачното училиште во селото Податотека:Градиште (Град) 4.jpg|Поглед на тврдината од сретсело Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град.jpg|Црквата „Св. Ѓорѓи“ Податотека:Коњска Дупка.jpg|Пештерата Коњска Дупка Податотека:Пештера во близина на Град.jpg|Некогашен тунел под тврдината Податотека:Панорама на Град.jpg|Панорама на селото Град </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Grad, Delčevo}} {{Општина Делчево}} [[Категорија:Град (Делчевско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Делчевски села]] [[Категорија:Села во Општина Делчево]] 562ecscyne34vs3soib6j4vfgcepo9a Осиче (Кумановско) 0 11886 5626494 5165756 2026-09-11T09:34:19Z Ehrlich91 24281 5626494 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Осиче}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Осиче | слика = Воздушен поглед на Осиче.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 0 | година = 2021 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 1.134 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=13 | lat_sec=40 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=1 | lon_sec=45 | слава = [[Духовден]] | мрежно место = | карта = Осиче во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Осиче''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во источниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во ридско-планинската област [[Козјачија]], чиј атар се допира со подрачјето на [[Општина Ранковце]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=11 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=224}}</ref> Селото е планинско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 800 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 38 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои локалниот асфалтен пат до селото [[Бајловце]]. Селото се наоѓа на југозападната падина на планината [[Козјак (Козјачија)|Козјак]], во изворишниот дел на реката [[Петрошница]]. Околни села се [[Жељувино]], [[Дејловце]], [[Дренок (Кумановско)|Дренок]] и [[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци]]. Водата за пиење се добивала од извори и бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=114-116|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Аниште, Урошева Бара, Буковац и Голем Камен. Во минатото и меснотите Вирови и Дреноско Осоје биле во атарот на Осиче, но сега припаѓаат на поголемото Дренок.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип и маалата се групи на семејства од ист род поради што се наречени по името на родот. Најголеми се Миленковско Маало и Дитковско Маало, додека останатите четири маала имаат по една куќа.<ref name=":0" /> == Историја == Остатоци на стара населба има на месноста Аниште, која се наоѓа на атарската граница помеѓу Осиче и [[Жељувино]]. Ѓорѓе Спасевски од Осиче во 1970 година таму откопал голем земјен ќуп, кој го чува во својата куќа.<ref name=":0" /> Преданието наведува дека денешното Осиче било релативно мало село. Го основале доселеници во првата половина на {{римски|19}} век. Прво дошле предците на Миленковци од едно пониско село околу Крива Паланка, а по нив дошле и доселеници од селото [[Вак’в]] во долината на [[Пчиња]], кои денес не се присутни.<ref name=":0" /> Куќите на првите доселеници биле на потегот Буковац, во близина на возвишението [[Гоглин]]. Таму се наоѓа местото Голема Нива со стари гробови. Мештаните подоцна се спуштиле на пониско земјиште, на местото на денешните маала.<ref name=":0" /> Мештаните на Осиче и на околните села во минатото оделе на пазар во [[Кратово]] за продажба на прасиња, во [[Трговиште (Србија)|Трговиште]] за да купат компири и стока, а во [[Куманово]] за разните установи и купување на индустриска стока.<ref name=":0" /> Селска слава во селото е [[Духовден]], а гробиштата се наоѓаат во маалото Златановци на соседното село [[Дејловце]]. Во минатото, учениците оделе во училиштето во Дејловце.<ref name=":0" /> Во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], познатиот народен херој [[Христијан Тодоровски-Карпош]] со својата група дошол во селото, бидејќи тука живееле неговиот чичко Јосим Митровски. Неговите синови го криеле Карпош неколку месеци во воденица, која постои и денес. Во војната, бугарските окупатори запалиле куќи во селото и убиле неколку селани.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото е мал и зафаќа простор од 3,8&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат обработливите површини на површина од 121 [[хектар]], на пасиштата отпаѓаат 93 хектари, а на шумите 62 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Осиче се наоѓа на доста висок терен поради што не успевало производството на пченка и пченица и затоа мештаните одгледувале ’рж, овес и јачмен. Поради тоа, мештаните главно биле сточари одгледувајќи овци, говеда и коњи. Во минатото, тие продавале стока и сточни производи, меѓутоа по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] започнале да се вработуваат како градежни работници надвор од селото.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|108 |1953|107 |1961|91 |1971|67 |1981|42 |1991|20 |1994|17 |2002|5 |2021|0 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Осиче живееле 128 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Осиче имало 96 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало и било во фаза на раселување уште од 1990-тите години. Така, во 1961 година селото броело 91 жител, од кои 89 биле Македонци, а двајца жители Срби, додека во 1994 година бројот се намалил само на 17 жители, од кои 14 биле Македонци, а тројца жители Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Осиче имало 5 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=20 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|128|96|108|107|91|67|42|20|17|5|0}} === Родови === Осиче е македонско село. Сите родови се доселени на почетокот на {{римски|19}} век.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1971 година, родови во селото се: ''Миленковци'' (5 к.), нивното потекло е од селото [[Опила]], Кривопаланечко. Го знаат следното родословие: Тасе (жив, 60 години во 1971 г.)-Цветан-Величко-Миленко, кој се доселил во селото. Миленко во Опила убил Турчин и се доселил во Осиче, најпрвин во месноста Буковац; ''Стојковци'' (1 к.), отсекогаш имале едно домаќинство, доселени се однекаде; ''Јаудици'' (1 к.), и тие се доселени однекаде; ''Веселиновци'' (1 к.), потекнуваат од домазет кој дошол од селото [[Црвен Град]], [[Горна Пчиња]]; ''Арсеновци'' (1 к.), доселени се однекаде; ''Дитковци'' (1 к.), родот го основал домазет кој дошол од кривопаланечкото село [[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци]]. === Иселеништво === Иселеници има во кумановските села [[Лопате]] (''Осичани'', 1 к.) и [[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] (2 к.), како и во градот [[Куманово]] (3 к.).<ref name=":0" /> <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Осиче било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Арбанашко, во која покрај селото Осиче се наоѓале и селата Арбанашко, Буковљане, Дејловце, Длабочица, Рамно и Цветишница. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Дејловце, во која влегувале селата Дејловце и Осиче. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1164 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на планинарскиот дом во селото [[Дејловце]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> <!--== Културни и природни знаменитости ==--> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Духовден]] — главна селска слава <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Осиче == Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Osiče, Staro Nagoričane|Осиче}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Осиче (Кумановско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 6vf9gh51f8y0dxpod3639stvxdtqs4c Пелинце 0 11887 5626536 5617747 2026-09-11T11:45:05Z Ehrlich91 24281 5626536 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Пелинце | слика = Викиекспедиција Козјачија 069.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на маалото Костинци од спротивното маало Златинци на селото Пелинце | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 143 | година = 2002 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 398 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=13 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=49 | lon_sec=35 | слава = [[Ѓурѓовден]] | мрежно место = | карта = Пелинце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Пелинце''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == Населбата се наоѓа во областа [[Козјачија]], во северниот дел на територијата на [[Општина Старо Нагоричане]], во горното сливно подрачје на реката [[Пчиња]], а чиј атар се допира со државната гранична линија со [[Србија]]. Селото е раштркано и има ридски карактер, чии маала се издигаат на надморска височина од 370 до 550 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=18 април 2017|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=231}}</ref> Од градот [[Куманово]] селото е оддалечено 33 километри.<ref name="енциклопедија" /> Пелинце е релативно големо село, кое се наоѓа во долината на реката Пчиња, како и на околните ридови. Околни села се: [[Враготурце]], [[Карловце]] и [[Алгуња]].<ref name="Јован Трифуноски">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Кумановска област|accessdate=19 април 2017|year=1974|location=Скопје}}</ref> Атарот е голем и зафаќа површина од 26,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него обработливото земјиште зазема површина од 626 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 312 хектари, а на шумите 523 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Пелинце е село од многу разбиен тип. Маалата на селото се распослани лево и десно од реката Пчиња. Лева од реката се: Балчинци (7 к.), Кимчинци (4 к.), Крагујци (3 к.), Китинци (5 к.), Пинџурци (4 к.), Калаверци (4 к.), Јужарци (4 к.), Киринци (2 к.), Блаќанци (4 к.), Џидинци (2 к.) и Црни Влајковци (4 к.). Десно од реката се: Орманци (4 к.), Колчаци (7 к.), Габранци (4 к), Бели Влајковци (7 к.) Миљинци (3 к.), Пашинци (1 к.), Костинци (4 к.), Златинци (4 к.) и Мишинци (11 к.).<ref name="Јован Трифуноски" /> <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Воздушен поглед на Блаќанци.jpg|Маало Блаќанци Податотека:Воздушен поглед на Китанци.jpg|Маало Китанци Податотека:Воздушен поглед на Пелинце.jpg|Маало Костинци Податотека:Воздушен поглед на Пелинце 3.jpg|Маало Колчаци </gallery> == Историја == Пелинце спаѓа во старите села во Кумановската област. Во него живеат родови кои не се доселени, а на неговиот атар се пронајдени разни урнатини од старо време.<ref name="Јован Трифуноски" /> Во оваа населба, која во литературата е позната и како '''Пеленија''', постоела црква „Св. Никола“, којашто била изградена во {{римски|14}} век, а во {{римски|19}} век веќе била во урнатини.<ref name="енциклопедија" /> До втората половина на {{римски|19}} век, преку Пелинце водел стариот патен правец Солун-Штип-Врање-Белград, поради што во селото постоеле анови.<ref name="Јован Трифуноски" /> Во XIX век, Пелинце било [[христијани|христијанско]] село во рамките на Кумановската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. До 1912 година, селото било подложно на напади од страна на [[Албанци|Арбанаси]] од околните села. Најчесто им краделе стока, волови и коњи.<ref name="Јован Трифуноски" /> За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], на 13 јануари 1944 година, во селото се случила [[Битка кај Пелинце|битка]] помеѓу [[Баталјон „Јордан Николов“|македонските партизани]] и српскиот Бугарската окупаторска војска и полиција. == Стопанство == Селото има мешовита земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 068.jpg|мини|300п|десно|Споменикот од НОБ во Пелинце]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|731 |1953|766 |1961|671 |1971|551 |1981|400 |1991|265 |1994|221 |2002|191 |2021|143 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Пелинце имало 470 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 216.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Пелинце имало 452 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 128-129.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Поради иселување на населението, селото преминало од средно по големина во мало. Тоа, во 1961 година броело 671 жител, од кои 628 биле [[Македонци]], а 43 жители [[Срби]]. Во 1994 година, бројот се намалил на 221 жител, од кои 177 Македонци, а 36 Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Пелинце имало 191 жител, од кои 184 [[Македонци]] и 7 [[Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 143 жители, од кои 127 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 3 [[Македонски Срби|Срби]] и 12 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|470|452|731|766|671|551|400|265|221|191|143}} === Родови === Денешни родови се: ''Мишинци (11 к.), Златанци (4 к.), Габранци (4 к.), Костинци (4 к.) и Пашинци (1 к.)'', слават Свети Никола, а нивните маала се десно од реката Пчиња; ''Китинци (5 к.), Пинџурци (4 к.) и Крагујци (3 к.)'', слават Свети Архангел Михаил, а нивните маала се лево од реката; ''Кимчинци (4 к.) и Јужарци (4 к.)'', слават Свети Никола, а нивните маала се лево од Пчиња; ''Бели Влајковци (7 к.)'' и ''Црни Влајковци (4 к.)'', слават Свети Никола.<ref name="Јован Трифуноски" /> Родови чии потекло се знае: ''Орманци (4 к.)'', слават Свети Архангел, доселени од кумановското село [[Бајловце]], го знаат следното родословие: Тодос (жив на 79&nbsp;г. во 1971 година) Милош-Марко-Стамен-Ѓорге, основачот на родот кој се доселил; ''Колчаци (7 к.)'', слават Петковден, доселени од [[Старо Нагоричане]]; ''Миљинци (3 к.)'', слават Свети Ѓорѓи (есенски), доселени од [[Коинце]]; ''Блаќанци (4 к.)'', слават Свети Архангел, доселени од испустеното село Блаце, близу Бајловце; ''Киринци (2 к.)'', слават Свети Архангел, доселени од Старо Нагоричане и ''Калаверци (4 к.)'', слават Свети Никола, доселени од соседното српско село Узово.<ref name="Јован Трифуноски" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 157.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“]] [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 036.jpg|мини|300п|десно|Меморијалниот центар на АСНОМ сместен во атарот на селото]] Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Пелинце, во која влегувале селата Враготурце и Пелинце. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Жегљане, во која покрај селото Пелинце се наоѓале и селата Враготурце, Врачевце, Драгоманце, Жегљане, Карловце, Коинце, Кокино, Малотино, М’гленце, Пузајка и Степанце. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Куманово. == Личности == '''Личности родени во Пелинце:''' * [[Алтна Коцева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Орден на заслуги за народот|Орден заслуга за народ]] III ред * [[Даница Георгиева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Павка Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Руса Денковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Стана Зафировска|Стана Георгиева Зафировска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Олга Илиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Пелинце|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква, сместена во маалото Златинци * [[Црква „Св. Никола“ - Пелинце|Црква „Св. Никола“]] — стара руинирана црква ;Музеи * [[Меморијален центар на АСНОМ]] — културно-историски и спортско-рекреативен центар посветен на Првото заседание на [[АСНОМ]] ;Споменици * Споменик од НОБ ;Реки * [[Пчиња]] == Редовни настани == * [[Ѓурѓовден]] — главна селска слава <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Најмногу иселеници од Пелинце се наоѓаат во Куманово (15 к.), Глогањ кај Панчево (15 к.), Скопје (10 к.), Кленак кај Шабац (7 к.), Пожаревац (3-4 к.) и други.<ref name="Јован Трифуноски" /> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pelince}} * [http://vecer.mk/kultura/istrazhuvanja-na-praistoriskata-naselba-vo-pelince Истражувања на праисториската населба во Пелинце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140817192153/http://vecer.mk/kultura/istrazhuvanja-na-praistoriskata-naselba-vo-pelince |date=2014-08-17 }} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Пелинце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] [[Категорија:Македонско-српски гранични премини]] itulz7ljqau55izg2k7uxywxypgrxk5 Универзална декларација за човековите права 0 13522 5626318 5626296 2026-09-10T12:45:34Z Виолетова 1975 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-49049-47|~2026-49049-47]]) и ја поврати преработката 5169929 на InternetArchiveBot 5626318 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Документ |document_name = Универзална декларација за човековите права |image = EleanorRooseveltHumanRights.png |image_width = 200px |image_caption = [[Елеонор Рузвелт]] како ја држи шпанската верзија на декларацијата |date_created = 1948 |date_ratified = 10 декември 1948 |location_of_document = дворец Шајо, Париз |writer = Џ.П. Хамфри (Канада), [[Рене Касен|Р. Касен]] (Франција), П.Ч. Чанг (Кина), Ч. Малик (Либан), [[Елеонор Рузвелт|Е. Рузвелт]] (САД) и други |purpose = [[човекови права]] }} {{Викиизвор|Универзална декларација за човековите права}} '''Универзална декларација за човекови права (УДХР)''' — [[декларација]] донесена од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации]] на [[10 декември]] [[1948]] г. во дворецот Шајо, [[Париз]]. Декларацијата произлезе директно од искуството од [[Втората светска војна]] и го претставува првото глобално изразување на права на коишто, по својата природа имаат право сите човечки суштества. Декларацијата се состои од 30 члена коишто се елаборирани во подоцнежни меѓународни договори, регионални инструменти за [[човекови права]], национални устави и закони. Меѓународната повелба за човекови права се состои од Универзалната декларација за човекови права, Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права и неговите два Факултативни протоколи. Во 1966 година, Генералното собрание донесе два детални пакта коишто ја комплетираат Меѓународната повелба за човекови права и во 1976 година, откако двата пакта беа ратификувани од доволен број поединечни држави, Повелбата стана [[меѓународен закон]]. ==Историја== === Претходници === За време на Втората светска војна сојузниците ги донесоа четирите слободи: слобода на говор, слобода на здружување, слобода од страв и слобода од сиромаштија како нивни основни воени цели. Повелбата на Обединетите нации „ја потврди вербата во основните човекови права, достоинството и вредноста на човекот“ и ги обврза сите земји-членки да промовираат „универзална почит и придржување кон човековите права и основните слободи на сите луѓе без разлика на расата, полот, јазикот или религијата“. Кога по Втората светска војна стана јасно ѕверството што го изврши [[нацистичка Германија]], во рамките на светската заедница се дојде до консензус дека Повелбата на Обединетите нации не ги дефинира доволно правата на коишто се однесува. Беше потребна универзална декларација којашто ќе ги прецизира правата на поединците за да станат валидни одредбите за човековите права од Повелбата. === Подготвување на нацрт-декларацијата === Генералниот секретар на Обединетите нации го повика Канаѓанецот Џон Питерс Хамфри да работи на проектот и така тој стана главниот изготвувач на Декларацијата. Во тоа време, Хамфри штотуку беше назначен за директор на Одделението за човекови права при Секретаријатот на Обединетите нации. Комисијата за човекови права којашто е постојано тело на Обединетите нации беше формирана за да ја преземе работата за подготвување на она што беше првично замислено како Меѓународна повелба за човекови права. Членството на Комисијата беше направено така што широко да ја претставува глобалната заедница, вклучувајќи претставници од следните земји: Австралија, Белгија, Советската Социјалистичка Република Белорусија, Чиле, Кина, [[Египет]], Франција, Индија, Иран, Либан, Панама, Филипини, Обединетото Кралство, Соединетите Американски Држави, Сојузот на Советските Социјалистички Републики, Уругвај и Југославија. Меѓу другите, добро познати членови на Комисијата, беа дел и Еленор Рузвелт од Соединетите Американски Држави којашто беше претседател, Жак Маритен и [[Рене Касен]] од Франција, Чарлс Малик од Либан и П. Ц. Чанг од Кина. Хамфри ја даде првичната нацрт-декларација којашто стана работен текст на Комисијата. Според „Глобализирање на семејните вредности“ (Globalizing Family Values), фразите коишто го поддржуваат традиционалното семејство, а се присутни во Декларацијата се резултат на влијанието коешто го имало христијанско-демократското движење врз Касен и Малик. === Донесување === На 10 декември 1948 година, Генералното собрание ја донесе Универзалната декларација којашто беше изгласана со 48 гласа за, а ниту еден против и 8 воздржани (воздржани беа сите држави од Советскиот блок: Белорусија, Чехословачка, Полска, Украина и Сојузот на Советските Социјалистички Републики, потоа Југославија, Јужна Африка и Саудиска Арабија). Следниве земји гласаа за Декларацијата: Авганистан, Аргентина, Австралија, Белгија, Боливија, Бразил, Бурма, Канада, Чиле, Кина, Колумбија, Костарика, Куба, Данска, Доминиканската Република, Еквадор, Египет, Ел Салвадор, Етиопија, Франција, Грција, Гватемала, Хаити, Исланд, Индија, Иран, Ирак, Либан, Либерија, Луксембург, Мексико, Холандија, Нов Зеланд, Никарагва, Норвешка, Пакистан, Панама, Парагвај, Перу, Филипините, Тајланд, Шведска, Сирија, Турција, Обединетото Кралство, Соединетите Американски Држави, Уругвај и Венецуела. Во почетокот, канадската влада беше воздржана од гласање за донесување на Декларацијата и покрај главната улога којашто ја имаше Канаѓанецот Џон Хамфри, но подоцна во Генералното собрание, Владата гласаше во корист на финалната верзија. == Структура == Основната структура на Универзалната декларација беше воведена во вториот нацрт на Декларацијата којшто го изготви [[Рене Касен]]. Касен работеше врз основа на првиот нацрт којшто го изготви Џон Петерс Хамфри. Во Структурата беше присутно влијанието на Наполеоновиот законик, вклучувајќи и преамбула и општи воведни начела. Касен ја споредуваше Декларацијата со портикото на грчки храм составен од темел, скали, четири столба и педимент. Член 1 и 2 се основните блокови со нивните начела на достоинство, слобода, рамноправност и братство. Седумте ставови од преамбулата во коишто се наведени причините за Декларацијата се претставени со скалите. Главниот текст на Декларацијата ги претставува четирите столба. Првиот столб го сочинуваат правата на поединецот, како што се правото на живот и забрана на ропство, односно членовите 3-11. Вториот столб, односно членовите 12-17 е составен од правата на поединецот во граѓанското и политичкото општество. Третиот столб, односно членовите 18-21 се однесуваат на духовните, јавните и политичките слободи како што се слободата на вероисповед и слободата на здружување. Во четвртиот столб, односно членовите 22-27 се утврдени социјалните, економските и културните права. Во моделот на Касен последните три члена од Декларацијата го сочинуваат педиментот којшто ја врзува структурата. Овие членови се однесуваат на должноста на поединецот кон општеството и забраната за користење на правата за прекршувања на целите на Обединетите нации. == Преамбула == Универзалната декларација започнува со преамбула, составена од седум ставови и е проследена со изјава којашто ја „прогласува“ Декларацијата. Во секој од ставовите е наведена причина за донесувањето на Декларацијата. Во првиот став, се тврди дека признавањето на човековиот дигнитет на сите луѓе е темел на правдата и мирот во светот. Во вториот став, се напоменува дека игнорирањето и непочитувањето на човековите права довело до варварски дејствија коишто ја разгневиле совеста на човештвото и дека четирите слободи: слобода на говор, слобода на верување, слобода од сиромаштија и слобода од страв се „прогласени за највисока аспирација на луѓето.“ Во третиот став е наведено дека за да не бидат луѓето принудени да се побунат против тиранијата, човековите права треба да бидат заштитени со владеењето на правото. Четвртиот став ги поврзува човековите права со развојот на пријателски односи меѓу нациите. Петтиот став ја поврзува Декларацијата со Повелбата на Обединетите нации со што се потврдува вербата во основните човекови права, достоинството и вредноста на човекот. Во шестиот став се вели дека сите членови на Обединетите нации се обврзале да остварат промовирање на универзална почит и придржување кон човековите права и основните слободи, во соработка со Обединетите нации. Во седмиот став се напоменува дека за целосно остварување на таа заложба „од огромна важност“ е „заемното разбирање“. Овие ставови се проследени со „акт за прогласување“ на Декларацијата како „заеднички стандард што треба да се постигне“ за „сите луѓе и сите нации“, за да можат „сите луѓе“ и „сите органи на општеството“ преку учење и образование да промовираат почитување на овие права и слободи и по пат на прогресивни мерки на национално и на меѓународно ниво, да се обезбеди нивно универзално и делотворно признавање и почитување. == Одбележување на меѓународниот ден на човековите права == Донесувањето на Универзалната декларација е значајна меѓународна комеморација којашто се одбележува секоја година на 10 декември и е позната како Ден на човековите права или Меѓународен ден на човековите права. Комеморацијата ја одбележуваат поединци, заедници и религиски групи, организации за човекови права, парламенти, влади и Обединетите нации. Често, декадните одбележувања се проследени со кампањи за промовирање на свеста за Декларацијата и за човековите права. Во 2008 година, беше одбележана 60-годишнината којашто беше проследена со активности на тема „Достоинство и правда за сите“, коишто траеја цела година. == Важност и правно дејство == === Важност === Според [[Гинисовата книга на рекорди]] УДХР е опишана како „најпреведуван документ“ во светот. Во преамбулата, Владите се обврзуваат себеси и својот народ на прогресивни мерки за да се обезбеди универзално и делотворно признавање и почитување на човековите права коишто се утврдени во Декларацијата. Еленор Рузвелт го поддржуваше донесувањето на УДХР како декларација, наместо како договор затоа што веруваше дека Декларацијата би го имала истото влијание врз глобалното општество како што го имаше Декларацијата за независност во Соединетите Американски Држави. Таа беше во право. Иако, формално, Декларацијата не беше правно обврзувачка, од 1948 година таа беше усвоена во повеќето државни устави или пак во нив беше присутно нејзиното влијание. Исто така, Декларацијата служи како основа за сè повеќе меѓународни договори, државни закони и меѓународни, регионални, национални и субнационални институции коишто ги штитат и промовираат човековите права. === Правно дејство === Иако, Декларацијата самата по себе не е договор, таа беше експлицитно донесена за дефинирање на значењето на зборовите „основни слободи“ и „човекови права“ коишто се присутни во Повелбата на Обединетите нации којашто е обврзувачка за сите земји-членки. Токму затоа, Универзалната декларација е основен, суштински документ на Обединетите нации. Исто така, многу меѓународни адвокати веруваат дека Декларацијата е дел од меѓународното обичајно право и дека е моќна алатка при вршење дипломатски и морален притисок врз Владите коишто го прекршуваат кој било член од Декларацијата. На Меѓународната конференција за човекови права на Обединетите нации во 1968 година, беше сугерирано дека Декларацијата „претставува обврска на сите членови на меѓународната заедница“ кон сите луѓе. Декларацијата служи како основа за два обврзувачки пакта за човековите права на Обединетите нации, а тоа се Меѓународниот пакт за граѓански и политички права и Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права, како и начелата од Декларацијата кои се елаборирани во меѓународни договори како што се: Меѓународната конвенција за елиминирање на сите форми на расна дискриминација, Меѓународната конвенција за елиминирање на сите форми на дискриминација на жените, Конвенцијата за правата на детето на Обединетите нации, Конвенцијата против тортура на Обединетите нации и многу други. И понатаму многу влади, професори, поборници, уставни судови и луѓе кои се повикуваат на начелата од Декларацијата за заштита на нивните признати човекови права ѝ оддаваат огромно признание. == Реакции == === Оддавање признание === Многу еминентни личности ѝ оддале признание на Универзалната декларација. Либанецот Чарлс Малик, филозоф и дипломат ја нарече „меѓународен документ од најголема важност“, додека пак на 10 декември 1948 година, Еленор Рузвелт, првата претседателка на Комисијата за човекови права (ЦХР) кој ја изготви Декларацијата изјави: - Декларацијата може да стане меѓународната [[Големата повелба]] на сите луѓе во целиот свет.- На 5 октомври 1995 година, папата Јован Павле II во својот говор УДХР ја нарече: - Еден од најголемите изрази на човековата совест на нашето време. – Исто така, на 10 декември 2003 година, Марчело Спатафора во име на [[Европската унија]] изјави: - Декларацијата ги става човековите права во центарот на рамката на начелата и обврските, притоа формирајќи ги односите во рамките на меѓународната заедница. - == Критики == === Критики од исламистите === Исламските земји како што се Судан, Пакистан, Иран и Саудиска Арабија ја критикуваа Универзалната декларација за човекови права поради тоа што тие сметале дека не ги зема предвид културниот и религискиот контекст на исламските земји. Во 1982 година, иранскиот претставник во Обединетите нации, Саид Раџи Корасани ја искажа позицијата на неговата земја во однос на Универзалната декларација за човекови права, велејќи дека УДХР е „секуларно разбирање на јудејско-христијанската традиција“, коешто муслиманите не можат да го применат без кршење на исламскиот закон. На 30 јуни 2000 година, муслиманските земји коишто се членки на [[Организација на исламската конференција|Организацијата на исламската конференција]], официјално одлучија да ја поддржат Каирската декларација за човекови права во исламот, којашто е алтернативен документ каде што се вели дека луѓето „имаат слобода и право на достоинствен живот во согласност со исламскиот закон шеријат“. Меѓутоа, според овој документ не е призната слободата за промена на религијата, изедначувањето на жените со мажите или пак, непристрасност при споредувањето религии. === Критики од либертаријанците === Либертаријанците и некои конзервативци веруваат дека позитивните права коишто други луѓе мора да ги обезбедат преку наметливо извлекување, на пример оданочување, ги негираат неотуѓивите права на другите луѓе. Во врска со декларацијата за право на бесплатна здравствена заштита, во член 25, Ендру Бисел, поддржувач на објективизмот рече: - Здравствената заштита не расте на дрво. Ако тоа право треба да им се даде на одредени луѓе, средствата за обезбедување на тоа право мора да бидат конфискувани од други луѓе... Никој нема да сака да работи во областа на медицината ако наградата за многуте години вредно школување и учење не им се плати чесно, туку наместо тоа добие пациенти коишто сметаат дека имаат право на нечии напори и Влада којшто ги потчинува токму оние умови од коишто зависат животите на пациентите. – === Образование === Многу поборници за алтернативното образование, особено за нешколувањето (unschooling) не се согласуваат со член 26 во којшто е пропишано дека „... образованието е задолжително.“ Според филозофиите на Џон Холт како и на други луѓе, самото задолжително образование го прекршува правото еден човек да може мирно да ги следи своите интереси: - Ниту едно човеково право не е посуштинско од ова, со исклучок на правото на живот. Слободата на учење на еден човек е дел од неговата слобода на мисла, што е поосновно дури и од неговата слобода на говор. Ако некому му го одземеме правото да одлучи за што ќе се интересира, тогаш ја уништуваме неговата слобода на мисла. Ние всушност, велиме дека не треба да мислите на она што Ве интересира и Ве засега, туку треба да мислите на она што нас нè интересира и нè засега.- '''„Бегство од детството“ Џон Холт''' Овој пример на зборот „задолжително“ е единствениот во целиот документ. Зборот „принудува“ е употребен двапати и притоа во двата случаи е со негативна конотација. === Право да одбиеш да убиеш === Групи како што се [[Амнести интернешенал]] (Amnesty International) и Вор резистерс интернешенел (War Resisters International) се залагаа „правото да одбиеш да убиеш“ да биде додадено во УДХР. Вор резистерс интернешенел изјави дека правото на „совесно спротивставување“ на воена служба произлегува пред сè од член 18 од УДХР: правото на слобода на мисла, совест и вероисповед, но сепак во него тоа сè уште не е експлицитно кажано. Во рамките на Обединетите нации преземени се чекори ова право да се направи поексплицитно, но овие чекори се ограничени на секундарни, „помаргинални“ документи на Обединетите нации. Токму затоа Амнести интернешенел би сакала ова право да се извади „надвор од маргините“ и да се стави експлицитно во најважниот документ, а тоа е Универзалната декларација на Обединетите Нации. Кон правата коишто Универзалната декларација за човекови права ги гарантира може да биде додадено уште едно важно право. Тоа право е „правото да одбиеш да убиеш“. '''Помошник-генерален секретар на Обединетите нации и лауреат на Нобеловата награда за мир Шон Мекбрајд, Нобелово предавање 1974 година.''' == Декларацијата од Бангкок == Во Декларацијата од Бангкок којашто ја донесоа министрите од азиските земји на средба во 1993 година, којашто претходеше на Светската конференција за човекови права, азиските влади ги потврдија своите заложби во однос на начелата од [[Повелба на Обединетите Нации|Повелбата на Обединетите нации]] и Универзалната декларација за човековите права. Тие го изнесоа својот став за меѓусебната зависност и неделивоста на човековите права и ја потенцираа потребата од универзалност, објективност и неселективност на човековите права. Меѓутоа, тие, исто така, ставија акцент на начелото на независност и начелото на немешање, барајќи да се стави поголем акцент на економските, социјалните и културните права, а особено повеќе на правото на економски развој отколку на граѓанските и политичките права. Декларацијата од Бангкок се смета за значајно изразување на перспективата на “Азиските вредности“ којашто нуди опсежна критика на универзализмот на човековите права. == Надворешни врски == {{рв|Universal Declaration of Human Rights}} * [https://unicode.org/udhr/d/udhr_mkd.html Декларацијата на македонски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190614194844/http://www.unicode.org/udhr/d/udhr_mkd.html |date=2019-06-14 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Обединети нации]] [[Категорија:Човекови права]] atqjzx3ycl4scrupy0f39xmxf4jfhvh Спомен-куќа на Васил Главинов 0 20941 5626306 5560642 2026-09-10T12:07:29Z Dandarmkd 31127 5626306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name=Спомен-куќа на Васил Главинов |image=Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG |caption=Куќата во 2014 година |status=Отворен |architectural_style= |location_city=[[Велес]] |location_country=[[Македонија]] |address=ул. „9 Ноември“ бр. 28 |completion_date=XIX век |designations =[[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (22.10.1968) }} '''Спомен-куќа на Васил Глвинов''' — спомен-куќа на [[Васил Главинов]], познат во [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] како првиот пропагатор на социјализмот во [[Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8/sioMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80+%D0%BD%D0%B0+%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D1%82+%D0%B2%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80+%D0%BD%D0%B0+%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D1%82+%D0%B2%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Балканските социјалисти и македонското прашање, од 90-тите години на XIX век до создавењето на третата интернационала|last=Ивановски|first=Орде|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1970|pages=19}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Za_makedonskoto_pra%C5%A1anje/4LYzAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=За македонското прашање|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Мисла|year=1990|isbn=9788615001636|pages=435|author-link=Данчо Зографски}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA/5dctAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Историја на македонскиот народ|last=Стојановски|first=Александар|publisher=Институт за национална историја|year=2003|pages=167}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%B5_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B5%D0%B2_1871_1971/FbUhAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Даме Груев 1871-1971. Генијален револуционер, идеолог и организатор на македноскиот народ|last=Константинов|first=Душко|publisher=Друштво за проучување на Илинденските настани "2. август 1903"|year=1971|pages=52-53|author-link=Душан Константинов}}</ref> Денес куќата е [[музеј]] посветен на неговиот живот и дело. [[Куќа]]та се смета за еден од најубавите белези на старатa [[Велес|велешка]] [[архитектура]]. На првиот кат од куќата се наоѓа [[чардак]]от кој од левата страна продолжува во гостинска одаја. Од десната страна на чардакот има две други простории. Гостинската одаја има врата со правилна форма. [[Прозорец|Прозорците]] се со хоризонтални и вертикални пречки, а завршуваат во [[барок]]на [[форма]]. На вториот кат се наоѓа чардак со неправилна форма. == Податоци == === Потекло === [[Податотека:Спомен плочата на куќата на Васил Главинов.jpg|260x260px|мини|Спомен плочата и портата на куќата]]Архитектурата и градителството во [[Велес]] се застапени долги години наназад, меѓу кои најзначајна е карактеристичната велешка и староградска архитектура која има оставено најголем впечаток од периодот на [[Македонска преродба|македонската преродба]], односно од средината на [[19 век|XIX]] и почетокот на [[20 век|XX век]]. Густо населениот град кој се развивал на двата рида околу брегот на [[Вардар|реката Вардар]] се одликувал со стилски воедначени куќи со свои специфични архитектонски и градителски белези. Како град на културата, во него живееле познати културни дејци чии куќи денес сведочат за архитектонските трагови и историјата на градот. Едни од поубавите куќи кои денес се градски обележја со назив на спомен куќи се [[Спомен-куќа на Кочо Рацин|куќата на Кочо Рацин]], [[Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот|куќата на Јордан Хаџи Константинов Џинот]] и меѓу нив позната е и куќата на Васил Главинов.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D1%83%D1%9C%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-%D0%BA/|title=Спомен куќа на Васил Главинов – Велес / крај на 19 век|last=Крстевска|first=Моника|date=12 октомври 2016|work=Македонска архитектура}}</ref> Куќата на Васил Главинов била изградена покрај крајот на XIX век или во почетокот на XX век за време на македонската преродба. Во [[1968|1968 година]] била откупена од македонската власт. Во [[1969|1969 година]] во чест на неговата четириесетгодишна смрт, куќата ја прогласиле како [[музеј]] посветена кон неговиот живот и творски дејства. Во [[1972|1972 година]] поради штетата од [[пожар]], го затвориле музејот. После неколку години во [[1979|1979 година]] била целосно обновена и повторно отворена. Во [[2009|2009 година]] куќата паднала под склоп на [[Народен музеј (Велес)|велешкиот музеј]].<ref>{{Наведени вести|url=http://a1on.mk/wordpress/archives/300847|title=Oдбележани 145 години од раѓањето и 85 години од смртта на Васил Главинов|last=А1|date=19 март 2014|work=А1on.mk|access-date=2025-05-11|archive-date=2015-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217211911/http://a1on.mk/wordpress/archives/300847|url-status=dead}}</ref> === Местоположба === Спомен-куќата на Васил Главинов во [[Велес]] е изградена на левата страна од брегот на [[Вардар|реката Вардар]]. Сместена во ул. „9 Ноември“ бр. 28, во непосредна близина на спомен-куќите на Јордан Хаџи Константинов Џинот и на Касапови, во месноста [[Долни Дуќани]], во стариот дел на градот. === Изложба === Денес во просториите на куќата се поставени фотографии од животот и делото на Васил Главинов, како и предмети поврзани со него. Преку многубројни, документа, уводни текстови и легенди, дадени се најважните момента од социјалистичката и пропагаторска дејност на Васил Главинов, со посебно нагласување и на поважните момента од социјалистичко-работничкото движење во [[Македонија]]. Материјалот е групиран во 13 теми, за секоја тема има текст што давало резиме на изложениот материјал. Во самиот почеток се изложени фотографии од Васил Главинов, од неговиот мајчин град за време на [[XIX век]], како и одделни но поважни цитати. После тоа е прикажана слика од учителот на Главинов — [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот|Јордан Хаџи Константинов Џинот]]. Заедно со портретот на Џинот содржи биографски податоци за двајцата револуционери.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2021/10/IST-1969.2.47-J.-A.-Izlozba-za-Vasil-Glavinov-vo-Titov-Veles.pdf|title=Изложба за Басил Главинов во Титов Велес|last=А.|first=Ј.|publisher=ЗИРМ|year=1969|pages=248-249}}</ref> Подоцна се прикажани слики од првото читалиште на Главинов формирано во [[1894|1894 година]] во Велес со 60 членови.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B0%D1%80%D0%B8/nDgBAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%221894%E2%80%9E+%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22&dq=%221894%E2%80%9E+%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22&printsec=frontcover|title=Мемоари|last=[[Димитар Влахов|Влахов, Димитар]]|publisher=Заедница за издавачка дејност при НИП "Нова Македонија"|year=1970|pages=161}}</ref> Во врска со овие чекори се изведени фотографии од писмото на Главинов до Бакалов во [[1895|1895 година]], известувајќи го за формирањето на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група.]] Потоа прикажани се слики од работилницата на Васил Главинов сместена во [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булеварот „Марија Луиза“, Софија]]. Заедно со тоа се слики од весниците издадени од групата како „Револуција“ и „[[Политичка слобода]]“ и важни цитати од весниците. Блиску до весниците прикажано е програмата и манифестото на Македонската социјалистичка група. До тоа прикажано е слика на црвено знаме со написот „''Ослободувањето на Македонија е дело на самите Македонци''“ во една страна и написот „[[Македонија на Македонците|''Македонија на Македонците'']]“ во другата страна. Главниот дизајнер на знамето била Роза Попова, прв пат било веено знамето за време на [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првомајските прослави во Софија, 1898 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во Македонското револуционерно движење (1893-1912)|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[УКИМ]]|year=2020|pages=55-56}}</ref><ref name=":2" /> После тоа се специјални прогласи од Главинов за првомајските прослави во [[1896]] и [[1897|1897 година]] заедно со некои од неговите социјалистички брошури. Содржи портрети од иницијаторите на социјалистичкиот конгрес одржавен во [[1900|1900 година]] во [[Крушево]] — [[Никола Карев]], [[Веле Марков]], [[Никола Русински]], Лазар Главинов заедно со мислите на [[Димо Хаџи Димов]] и заклучоците од конресот. Слики од [[Илинденското востание]] и формирањето на [[Крушевската Република]] заедно со [[Крушевски манифест|Крушевското манифесто]]. После тоа се прикажани слики од социјалистичките штрајкови меѓу [[1900]] и [[1907|1907 година]] заедно со истакнати претставници од [[Младотурската револуција]]. Слики од основачкиот конгрес на Солунската социјал-демократска организација и на Скопската социјал-демократска организација заедно со портрети од основачите — М. Цоков, И. Плавев, Д. Цекиќ и С. Дивлев.<ref name=":2" /> Партиски книшки заедно со насловната страница на првиот број на весникот „[[Социјалистичка Зора]]“ се исто така прикажани, заедно со портрет од уредникот на весникот Петре Георгиев, фотографии од првомајските манифестации во [[Скопје]]. Потоа се прикажани документи за иницијатива на формирање едиствена социјал-демократска организација која била формирана во суштина во 1910 година со конгресот во Солун, прикажан е список на претставниците во конгресот но само еден има портрет — социјалистот [[Алексо Мартулков]]. Последната тема во изложбата е слики и податоци за првата балканска социјалдемокраска конференција одржана во [[Белград]] со слики од претставниците од Македонија. Говорот на Д. Цоков при конференцијата и нејзината резолуција. Изложбата завршува со портрети од Васил Главинов и текст за неговата важност во [[Историја на македонскиот народ|македонската историја]], особено во раното социјалистичко движење.<ref name=":2" /> === Архитектура === {{Triple image|center|Основа на подрумот на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на приземје на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на први кат на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на подрумот|Основа на приземјето|Основа на први катот}} Куќата се наоѓа на аголот од две улици и е дел од старото градско тикво на [[Велес]]. Во куќата се пристапува од долната улица преку дрвена двокрилна порта потигната на две скали во малиот двор. Во дворот има чешма и тоалет, и преку него се пристапува во потонот.<ref name=":1" /> Куќата се состои од подрум, приземје и кат групирани во неправилна форма прилагодена спонтано да го одсликува градското јадро и начинот на градителската концепција, согласно стрмниот терен, густата и ситна структура и форма на парцелата. Преку неколку еднокраки скали се пристапува до приземјето кое се состои од две одаи и работилница и отворен трем во една неправилна форма присопособена на соседите и парцелата. Преку тремот низ дрвени скали се качува на катот кој се состои од еден убав чардак насочен кон погледите на реката и другиот брег од градот, а преку него се пристапува до кујната, и две одаи. Овде се наоѓа и најрепрезентативната одаја во куќата која освен со големи прозорски отвори се карактеризира и со голем балкон или чардак.<ref name=":1" /> Чардаците постепено по катовите се испуштаат од габаритот на куќата и се насочуваат кон улицата и околината. Структурата на овие еркерно испуштени простори го дава вистинскиот дух по кој се карактеризираат овие типологии на куќи.<ref name=":1" /> Градени со примена на локалните градежни материјали во комбинирани системи на камени ѕидови и лесна дрвена конструкција, потонот е изграден од камен, а приземјето и катот од бондручна конструкција чија бела фасада доминира со убаво обликуваните прозорци и нивните дрвени опшиви. Покривот е изведен од дрвена конструкција и покриен со ќерамиди. Преку специфичноста и значењето на историското наследство на традиционалната велешка куќа, оваа куќа на Васил Главинов е прогласена за културен споменик и спомен-музеј за животот и делото на Главинов.<ref name=":1" /> == Надворешни врски == {{Ризница-врска|House of Vasil Glavinov (Veles)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=DuhD7aPrbW4 Видео документарец за животот и делото на Васил Главинов] == Наводи == <references /> {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Македонска култура]] [[Категорија:Спомен-куќи во Македонија|Васил Главинов]] [[Категорија:Згради и градби во Велес]] [[Категорија:Култура на Велес]] [[Категорија:Знаменитости во Велес]] [[Категорија:Македонска староградска архитектура|Васил Главинов]] nohgovk98zpwcz32op90owako2l59xm Димитар Илиевски-Мурато 0 27754 5626493 5616440 2026-09-11T09:34:03Z ~2026-49077-91 136654 Поправено името на вториот алпинист кој е на сликата со Диме на Матерхорн. Дополнети другите со кои Диме се искачил на Матерхорн. 5626493 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Димитар Илиевски-Мурато | портрет = Димитар Илиевски-Мурато.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 29 септември 1953 | роден-место = [[Битола]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1989|05|10|1953|09|29}} | починал-место = [[Монт Еверест]], [[Непал]] | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Димитар Илиевски-Мурато''' ({{рн|29|септември|1953}}, {{роден во|Битола}} — {{пн|10|мај|1989}}, [[Монт Еверест]], [[Непал]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[алпинист]], познат како првиот [[Македонец]] што ја има освоено највисоката планина во светот — [[Монт Еверест]]. Се искачил на [[10 мај]] [[1989]] г., по што не успеал да се врати во базниот логор и службено е воден како исчезнат. Тој е еден од најголемите алпинисти во историјата на македонскиот алпинизам и спортот воопшто. Се одликувал со фрапантна љубов кон планините и непоколеблива амбиција за соочување со најтешките предизвици. Во својата богата алпинистичка кариера се има искачено на повеќе планински врвови. Во негова чест на [[Пелистер]] е подигнато спомен-обележје. Посмртно ја има добиено наградата [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Искачување на Монт Еверест == На [[10 мај]] [[1989]] година Димитар Илиевски - Мурато, како член на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] се искачи на највисокиот врв на светот [[Монт Еверест]] на [[Хималаи]]те, за првпат развиорувајќи го македонското знаме. Искачувањето е направено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу во стил кој стана класичен и прифатен од сите експедиции кои го качуваат врвот од оваа страна. Базниот логор се поставува на [[морена|морените]] под ледоломот на височина од 5 370 m н.в. до 5 500 m н.в.. Патот кон врвот се протега низ ледоломот Кумбу, потоа долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и јужното седло, а вдолж него се поставуваат четири висински логори. Првиот висински логор е на височина од околу 6100 м, вториот е под Лоце на височина од 6 200 m н.в., третиот на самата Лоце на 7 300 m н.в. и последниот на Јужното седло на околу 8 000 m н.в. Заедно со Диме на врвот во истиот ден се искачија и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал македонскиот алпинист [[Борче Јовчевски]] кој заедно со Диме бил во јуришната екипа која тргнала кон врвот, но поради тесни обувки добил смрзнатини и бил приморан да остане во шаторот на височина од 8 000 m н.в. Искачувањето до врвот траело околу 15 часа во услови на длабок снег. На врвот Диме и Стипе се задржале околу еден час. На симнување од врвот Диме останал најверојатно на височина од 8 200 m н.в. Причината за неговата смрт не е разјаснета до денес бидејќи за целото време на искачувањето и симнувањето бил во одлична состојба, честопати пртејќи патека во снегот и пред шерпасите. Се претпоставува дека застанувајќи за кратко на 8200 метри за да го почека Стипе, кој бил зад него и имал проблеми со светилката, Диме заспал. Димитар Илиевски е првиот Македонец кој се има искачено на Монт Еверест и долго време бил единствениот Македонец кој се има искачено на врв повисок од 8000 метри. Есента 2005 година во организација на комитетот на експедицијата и Македонската алпинистичка асоцијација, под базниот логор на Еверест е изграден споменик во чест на Димитар Илиевски. Водач на Македонската алпинистичка експедиција на Монт Еверест беше [[Јован Попоски - Јове]]. == Други алпинистички успеси == Покрај искачувањето на Монт Еверест во 1989 година, Диме се има искачено на голем број врвови во Македонија, на Балканот, во Алпите. Меѓу другото се има искачено на [[Монблан]] (на 25. VII 1979 год. и 20. VIII 1981 год.), и поголем број врвови со алпинистички приоди во масивот на Монблан, потоа [[Матерхорн]] (на 14. VIII 1981 год.) со Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Мирко Костовски; врвот [[Дифур|Дуфур]] на [[Монте Роза]] (на 17. VIII 1981 год.), [[Гросглокнер]], [[Мармолада]] и значителен број врвови на [[Доломити]]те. Во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди ’82“]] тринаесет од вкупно петнаесет членови го искачија источниот гребен на [[Уаскаран]] (6768м) во Јужна Америка. Димитар Илиевски покрај тоа заедно со Благојче Лазаров, Слободан Јовановски и Ѓорѓи Костовски го искачи и Северниот врв. Во 1982 година се искачи на Уаскаран и тоа и на северниот и на Јужниот врв, како и на [[Чопикалки]]. Во 1984 година како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] се искачил на [[Врвот на Комунизмот]] во [[Памир]]. Во 1986 година во состав на Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“ заедно со [[Слободан Јованоски]] и [[Борче Јовчевски]] стигна до 7500 м.н.в.. при првото повторување на Полската насока во опасната источна стена на Манаслу (8167 m н.в..) по излегување на Јужното седло, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]]. [[Податотека:Bale i Dime na Matterhorn, 14. VIII 1981 god..jpg|алт=|мини|На врвот Матерхорн, 14. VIII 1981 година. Од лево кон десно: Мирко Костовски, Димитар Илиевски.]] [[Податотека:Димитар Илиeвски.jpg|алт=Димитар Илиeвски|мини|Димитар Илиeвски]] [[Податотека:Димитар Илиевcки.jpg|алт=Димитар Илиевcки|мини|Димитар Илиевcки]] [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор|мини|[[Борче Јовчевски]] и Димитар Илиевски во шатор.]] [[Податотека:Димитар Илиевски.png|алт=Димитар Илиевски|мини|Димитар Илиевски]] Покрај големиот број тешки алпинистички искачувања во [[Алпи]]те, тој е автор на голем број првенствени насоки на Матка, Солунска Глава, Демир Капија, карпите околу Прилеп, на [[Пелистер]], на [[Проклетие]], на [[Вихрен]] и уште многу други планински масиви. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|[[Борче Јовчевски]], [[Слободан Јованоски]] и Димитар Илиевски на Матка.]] == Напори за враќање на телото == [[Податотека:Memorial of Murato on Pelister.JPG|мини|десно|250п|Споменик на Мурато на [[Пелистер]]]] Во [[1998]] година се организираше алпинистичка експедиција во организација на [[Македонска алпинистичка асоцијација|Македонската алпинистичка асоцијација]] и [[Македонски олимписки комитет|Македонскиот олимписки комитет]] со цел да се симне телото на Диме од планината и согласно со [[непал]]ските закони телото со свечена церемонија да биде запалено под базниот логор, и урната со пепелта да се донесе во Македонија и да се постави во музеј соба направена за овој македонски великан. Македонската експедиција требаше да делува како составен дел од Меѓународната експедиција за чистење на Монт Еверест која имаше за цел чистење на планината и симнување на телата на загинатите алпинисти. Експедицијата не се реализира поради настанати административни пречки со непалската влада пред самиот нејзин почеток. Но, идејата за симнување на телото на Диме не е напуштена, бидејќи се смета дека е позната точната локација на неговото тело. == Награди и одликувања == За своите достигнувања, Диме Илиевски е одликуван со голем број награди и признанија меѓу кои и наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ како и наградата Cпортист на годината за [[1989]] година. Од страна на Македонскиот олимписки комитет Диме е прогласен за „Великан на спортот“. * „4-ти ноември“, денот на ослободувањето на Битола, 1979 година * Златни значки на Планинарскиот сојуз на Македонија за 1980, 1982 и 1984 година * Орден „Заслуги за народ со сребрена ѕвезда“, 1984 * Спортист на годината на Битола, 1984 и 1989 * „25-ти Мај“, 1989 * Спортист на годината на Македонија за 1989 г. * Признание за учество во експедицијата Мт. Еверест 1989, Собрание на град Скопје * Македонски спортски великан 1989, Македонски Олимписки Комитет * Орден „Заслуги за народ со златна ѕвезда“, 1989 * „11-ти Октомври“, 1990 * Признание „Подвиг на векот“, Општина Битола, 1999 * Спортист на годината 1999 и спортист на 20-ти век, весник „Скок“ * Златна плакета „Спортист на столетието“, 1999, Сојуз на спортови на Битола, Во [[февруари]] [[2008]], заедно со [[Глигор Делев]], вториот Македонец што се искачи на Монт Еверест, Димитар Илиевски е посмртно одликуван од тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]] со [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Надворешни врски == * [http://www.dimitarilievski-murato.com/ Портал посветен на Димитар Илиевски - Мурато] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517075947/http://dimitarilievski-murato.com/ |date=2014-05-17 }} * [http://alpinizam.org/lit/drugi/dime.htm Биографија за Димитар Илиевски - Мурато] — alpinizam.org * [http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm „10 мај еден од најголемите денови во историјата на македонскиот алпинизам“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629171503/http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm |date=2007-06-29 }} — alpinizammkd.org * [http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 Миодраг Мицковиќ „Тајната остана во вечната гробница под Монт Еверест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231833/http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 |date=2007-09-26 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илиевски, Димитар-Мурато}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Македонски истражувачи]] [[Категорија:Планинари загинати на Монт Еверест]] [[Категорија:Македонски Власи]] gc6g2lvyx3kqy99x64tzq376xf3vk0h Велешка тврдина 0 32703 5626476 5596521 2026-09-11T08:45:27Z Dandarmkd 31127 5626476 wikitext text/x-wiki [[Податотека:veleska tvrdina.jpg|thumb|right|250px|Велешката тврдина по план]] [[Податотека:veleska tvrdina-juzen kraj-rekonstrukcija.jpg|thumb|right|250px|Реконструкција на јужниот крај на Велешката тврдина]] '''Велешка тврдина''' ('''Велешко кале''') — [[тврдина]] која лежи 2&nbsp;кмн јужно од градот [[Велес]], во речниот теснец на устието на [[Тополка]] во [[Вардар]]<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mn.mk/kultura/13531-Veleskata-tvrdina-Velesko-kale|title=Велешката тврдина (Велешко кале)|publisher=Македонска нација|language=македонски|date=9 август 2017|accessdate=23 јануари 2024|location=Скопје|page=|archive-date=2024-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104446/http://www.mn.mk/kultura/13531-Veleskata-tvrdina-Velesko-kale|url-status=dead}}</ref>. Кале претставува издолжено [[плато]], горе сосем зарамнето и со стрмни падини, високо 50—60&nbsp;м над реките. Едно помало седло на јужниот дел го одвојува од повисоките планини. Од калето се контролираат два значајни пата што водат во неговото подножје: [[Вардарска магистрала|Вардарската магистрала]] и стариот пат [[Велес]] — [[Прилеп]], што водел долж Тополка. == Најстари остатоци == Во јужниот дел на висорамнинката се издига мала [[цуцка]] (купесто возвишение), на која во [[Римско Царство|доцноримско]] време била изградена мала [[крајпатна стража]]. Во текот на [[V век|V]] и [[VI век]] истата била обновена во многу силна [[акропола]], зајакната со неколку [[кула|кули]] и [[бастион]]и. Висорамнинката северно од неа (големо 350 × 80&nbsp;м) сега е обградена со [[обѕидие]], за сместување на населението. Тврдината ги контролирала двата спомнати пата. == Средновековни остатоци == Стратешкото значење на Велешкото кале било согледано и во [[среден век|средниот век]]. Не знаеме зошто словенската населба на тоа место го добила името на [[Велес (бог)|Велес]], [[бог]]от на [[подземен свет|подземниот свет]] и заштитникот на [[стока]]та. Старата акропола била обновена и Велес станал црковно и регионално средиште во текот на [[X век]]. Во историските настани во [[XIII век]] улогата на Велес пораснала, како географска врска помеѓу [[Средно Повардарие|Средното]] и [[Горно Повардарие|Горното]] [[Повардарие]], [[Пелагонија]] и [[Брегалница]]. Сега е изградено ново [[обѕидие]] околу кастронот што мерел во должина дури 470&nbsp;м. Новиот [[ѕид]] е поставен надвор од постарите остатоци, но тој е паралелен со нив, а зајакнат е со повеќе кули и со масивни бастиони на северниот и јужниот дел. Деловите на источниот градски ѕид запазени се и денес во височина до 8,5&nbsp;м, речиси до првобитното [[круниште]]. Ѕидот е широк само 1,3—1,6&nbsp;м. Главната [[порта]] е изградена во североисточниот дел. Акрополата добила нови ѕидови и најмалку 5 кули. Од еден слаб извор јужно од калето била спроведена вода низ керамички [[ќунец|ќунци]] до [[крепост]]а. На падината североисточно од крепоста, на тесниот простор до Вардар и устието на Тополка, се оформило мало цивилно [[подградие]]. Во [[XIV век]] тука биле изградени црквите [[Црква „Св. Недела“ - Велес|Св. Недела]], „[[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Св. Димитрија]]“ и „[[Црква „Св. Никола“ - Велес|Св. Никола]]“. На северниот крај ги закопувале умрените — тука се откриени [[гроб]]ови со [[накит]] од [[XIII век|XIII]] - [[XIV век]]. Пишуваните документи го спомнуваат Велес неколкупати. Во повелбата на [[Василиј II]] од [[1019]] г. Велес е наведен како еноријско седиште под јурисдикција на [[епископ]]от на Пелагонија (Битола). Низ [[XIII век]] Велес ги менува повеќепати господарите; прво е под [[Добромир Стрез]] од Просек, потоа под [[Епир]]ците, [[Бугарија|Бугарите]], [[Никеја|Никејците]]. Сочуван е детален опис како никејскиот цар [[Теодор II Ласкарис]] во [[1255]] г. го повратил Велес под својата власт, принудувајќи ја посадата од 500 Бугари да му се предадат (сп. Гл. VI. 2, 2). Во [[1272]] г. забележан е воениот управник, [[архон]]тот [[Теодор Калабак]]. Во [[1330]] г. по Битката кај [[Велбужд]], [[Србија|Србите]] ги одзеле од [[Византија]] пограничните тврдини Велес, [[Чрешчевска тврдина|Чрешче]] и [[Просечка тврдина|Просек]]. Бидејќи границата сега била поместена далеку на југ, Велес го загубил дотогашното стратешко значење. Во рамките на обѕидието продолжило да живурка цивилното гратче [[Велес]], големо 3,5&nbsp;ха. [[Отоманско Царство|Турците]] го освоиле Велес веројатно во [[1385]] г. (според Ф. Бабингер). Турците основале нова населба, касабата [[Ќуприли]] на речниот премин два километри северно од христијанското гратче, а на калето оставиле мала воена посада. Останало да живурка само подградието и во [[XIX век]] таму стоела уште една [[куќа]]. Денес таму функционираат само трите спомнати цркви, а околу Св. Димитрија е изграден [[манастир]]ски комплекс. == Литература == * Лит.: Ivan Mikulcic, Tabula imperii romani, Ljubljana 1976, 125; истиот 1976, 149—153 и 1985, 83—100. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://archive.today/20130630204138/my.opera.com/ancientmacedonia/blog/show.dml/1213966 ВЕЛЕШКОТО КАЛЕ - Тврдината] * [http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2887&stID=65080 Дневник - Локалитетот Кале е стар 46 века] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927235817/http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2887&stID=65080 |date=2007-09-27 }} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Велес}} {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Знаменитости во Велес|Тврдина]] [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Општина Велес]] [[Категорија:Поранешни тврдини]] angthxg7cjnsz38a2q3d9ic411gpr7l 5626512 5626476 2026-09-11T10:29:50Z Dandarmkd 31127 5626512 wikitext text/x-wiki [[Податотека:veleska tvrdina.jpg|thumb|right|250px|Велешката тврдина по план]] [[Податотека:veleska tvrdina-juzen kraj-rekonstrukcija.jpg|thumb|right|250px|Реконструкција на јужниот крај на Велешката тврдина]] '''Велешка тврдина''', позната и како '''Велешко кале''' — [[тврдина]] која лежи 2&nbsp;кмн јужно од градот [[Велес]], во речниот теснец на устието на [[Тополка]] во [[Вардар]]<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mn.mk/kultura/13531-Veleskata-tvrdina-Velesko-kale|title=Велешката тврдина (Велешко кале)|publisher=Македонска нација|language=македонски|date=9 август 2017|accessdate=23 јануари 2024|location=Скопје|page=|archive-date=2024-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104446/http://www.mn.mk/kultura/13531-Veleskata-tvrdina-Velesko-kale|url-status=dead}}</ref>. Кале претставува издолжено [[плато]], горе сосем зарамнето и со стрмни падини, високо 50—60&nbsp;м над реките. Едно помало седло на јужниот дел го одвојува од повисоките планини. Од калето се контролираат два значајни пата што водат во неговото подножје: Вардарската магистрала и стариот пат Велес — [[Прилеп]], што водел долж Тополка. == Најстари остатоци == Во јужниот дел на висорамнинката се издига мала цуцка (купесто возвишение), на која во [[Доцна антика|доцноантичко]] време била изградена мала крајпатна стража. Во текот на [[V век|V]] и [[VI век]] истата била обновена во многу силна [[акропола]], зајакната со неколку [[кула|кули]] и [[бастион]]и. Висорамнинката северно од неа (големо 350 × 80&nbsp;м) сега е обградена со обѕидие, за сместување на населението. Тврдината ги контролирала двата спомнати пата. == Средновековни остатоци == Стратешкото значење на Велешкото кале било согледано и во [[среден век|средниот век]]. Не е познато зошто словенската населба на тоа место го добила името на [[Велес (бог)|Велес]], [[бог]]от на [[подземен свет|подземниот свет]] и заштитникот на [[стока]]та. Старата акропола била обновена и Велес станал црковно и регионално средиште во текот на [[X век]]. Во историските настани во [[XIII век]] улогата на Велес пораснала, како географска врска помеѓу [[Средно Повардарие|Средното]] и [[Горно Повардарие|Горното]] [[Повардарие]], [[Пелагонија]] и [[Брегалница]]. Сега е изградено ново обѕидие околу кастронот што мерел во должина дури 470&nbsp;м. Новиот [[ѕид]] е поставен надвор од постарите остатоци, но тој е паралелен со нив, а зајакнат е со повеќе кули и со масивни бастиони на северниот и јужниот дел. Деловите на источниот градски ѕид запазени се и денес во височина до 8,5&nbsp;м, речиси до првобитното круниште. Ѕидот е широк само 1,3—1,6&nbsp;м. Главната порта е изградена во североисточниот дел. Акрополата добила нови ѕидови и најмалку 5 кули. Од еден слаб извор јужно од калето била спроведена вода низ керамички ќунци до [[крепост]]а. На падината североисточно од крепоста, на тесниот простор до Вардар и устието на Тополка, било образувано мало цивилно подградие. Во [[XIV век]] тука биле изградени црквите [[Црква „Св. Недела“ - Велес|Св. Недела]], „[[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Св. Димитрија]]“ и „[[Црква „Св. Никола“ - Велес|Св. Никола]]“. На северниот крај ги закопувале умрените — тука се откриени [[гроб]]ови со [[накит]] од [[XIII век|XIII]] - [[XIV век]]. Пишуваните документи го спомнуваат Велес неколкупати. Во повелбата на [[Василиј II]] од [[1019]] г. Велес е наведен како еноријско седиште под јурисдикција на [[епископ]]от на Пелагонија (Битола). Низ [[XIII век]] Велес ги менува повеќепати господарите; прво е под [[Добромир Стрез]] од [[Просек (тврдина)|Просек]], потоа под [[Епирско Деспотство|Епирците]], [[Второ Бугарско Царство|Бугарите]], [[Никејско Царство|Никејците]]. Сочуван е подробен опис како никејскиот цар [[Теодор II Ласкарис]] во [[1255]] г. го повратил Велес под својата власт, принудувајќи ја посадата од 500 Бугари да му се предадат (сп. Гл. VI. 2, 2). Во [[1272]] година, забележан е воениот управник, [[архон]]тот [[Теодор Калабак]]. Во [[1330]] година, по [[Велбуждска битка|Битката]] кај [[Велбужд]], [[Кралство Србија (средновековно)|Србите]] ги одзеле од [[Римската Империја]] пограничните тврдини Велес, [[Чрешче]] и Просек. Бидејќи границата сега била поместена далеку на југ, Велес го загубил дотогашното стратешко значење. Во рамките на обѕидието продолжило да живурка цивилното гратче [[Велес]], големо 3,5&nbsp;ха. [[Отоманско Царство|Османлиитњ]] го освоиле Велес веројатно во [[1385]] година (според Ф. Бабингер). Османлиите основале нова населба, касабата Ќуприли на речниот премин два километри северно од христијанското гратче, а на калето оставиле мала воена посада. Останало да живурка само подградието и во [[XIX век]] таму стоела уште една [[куќа]]. Денес таму функционираат само трите спомнати цркви, а околу црквата Св. Димитрија бил изграден [[манастир]]ски комплекс. == Литература == * Лит.: Ivan Mikulcic, Tabula imperii romani, Ljubljana 1976, 125; истиот 1976, 149—153 и 1985, 83—100. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://archive.today/20130630204138/my.opera.com/ancientmacedonia/blog/show.dml/1213966 ВЕЛЕШКОТО КАЛЕ - Тврдината] * [http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2887&stID=65080 Дневник - Локалитетот Кале е стар 46 века] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927235817/http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2887&stID=65080 |date=2007-09-27 }} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Велес}} {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Историја на Велес|Тврдина]] [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Општина Велес]] [[Категорија:Поранешни тврдини]] lm57mg02fztzm4ttz7mtgzvfc8q3hi9 Маркови Кули (Летевци) 0 33013 5626342 5605890 2026-09-10T14:43:58Z Kiril Simeonovski 3243 средување 5626342 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|thumb|right|300px|Реконструкција на тврдината Маркови Кули]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[тврдина]] и [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == == Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref></ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} {{рв|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] 7l71a1sfa3bq0ssol4y8t0uy4e114rk 5626343 5626342 2026-09-10T14:44:27Z Kiril Simeonovski 3243 5626343 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[тврдина]] и [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref></ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} {{рв|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] j322cvlcmlolj0tjrtwcguoqcajucoy 5626344 5626343 2026-09-10T14:45:12Z Kiril Simeonovski 3243 5626344 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[тврдина]] и [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref></ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} {{рв|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] gszoji8b5tzevk50bq4n698ade0k7es 5626345 5626344 2026-09-10T14:46:52Z Kiril Simeonovski 3243 5626345 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[тврдина]] и [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref>Новаковић, С. (1912). „Законски споменици српских држава средњег века“. Београд. стр. 701, 704.</ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} {{рв|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] kytff1r5kygczto96y6v297vwksk24l 5626346 5626345 2026-09-10T14:47:21Z Kiril Simeonovski 3243 5626346 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[тврдина]] и [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref>Новаковић, С. (1912). „Законски споменици српских држава средњег века“. Београд. стр. 701, 704.</ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] 9yyt8unm56se5klecqruwaxbkmow0lw 5626349 5626346 2026-09-10T14:49:29Z Kiril Simeonovski 3243 5626349 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон кастелот | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]]. Претставува [[градиште]] и [[тврдина]] од римско и [[Доцна антика|доцноантичко време]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref>Новаковић, С. (1912). „Законски споменици српских држава средњег века“. Београд. стр. 701, 704.</ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] e02fv48r00baofdvv3511pz5f86scdc 5626350 5626349 2026-09-10T14:49:48Z Kiril Simeonovski 3243 5626350 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg |опис = Поглед кон тврдината | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]]. Претставува [[градиште]] и [[тврдина]] од римско и [[Доцна антика|доцноантичко време]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref>Новаковић, С. (1912). „Законски споменици српских држава средњег века“. Београд. стр. 701, 704.</ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|Поглед на тврдината од североисток Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] 3x908tksnq0ig11zd8rs6r5qie26sts 5626461 5626350 2026-09-11T06:21:11Z Kiril Simeonovski 3243 5626461 wikitext text/x-wiki :''За други [[тврдина|тврдини]] со истото име, видете [[Маркови Кули]]'' {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име = Маркови Кули |слика = Маркови Кули кај Летевци 3.jpg |опис = Поглед на тврдината | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=50 | lat_sec=17.7 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=41 | lon_sec=57 |место = Летевци |општина = Петровец |тип = градиште |тип1 = кастел |период = римско време |период1 = доцноантичко време |период2 = }} [[Податотека:markovi kuli-kozle.jpg|мини|десно|250п|Реконструкција на тврдината]] '''Маркови Кули''' или '''Кожле'''<ref name="микулчиќ-290">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290.</ref> — [[археолошко наоѓалиште]] во близината на скопското село [[Летевци]]. Претставува [[градиште]] и [[тврдина]] од римско и [[Доцна антика|доцноантичко време]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> == Местоположба == Тврдина се наоѓа на околу 1,6 км источно од селото [[Кожле]] и 1,2 км јужно од [[Летевци]], околу 3 км пред устието на [[Пчиња]] во [[Вардар]]. Се простира тесен и издаден карпест рид со стрмни страни во теснецот на Пчиња околу кој реката образува голем лак. Тврдината се издига 70 м над реката и со мало седло од источната страна е одделена од повисоките планински предели, а денес преку седлото поминува автопатот [[Скопје]]-[[Велес]]. На местото има стара патека којашто ја премостува реката, поврзувајќи ги двете антички треси долж [[Автопат А1 (Македонија)|вардарската магистрала]], западно и источно од Марковите Кули.<ref name="микулчиќ-290"/> == Историја == === Античко време === Преку [[ерозија]] на седлото источно од Марковите Кули се разголени повеќе стари гробови од [[Доцна антика|доцноримско]] и од [[железно време]]. На тоа место во доцноантичкото време поминувла граничната линија меѓу римските провинции [[Македонија (римска провинција)|Македонија]] и [[Мизија|Дарданија]] (Горна Мизија), а таму била изградена гранична [[тврдина]] од којашто биле надгледувани двете траси на вардарската магистрала.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 290-291.</ref> === Среден век === Во [[среден век|средниот век]] била изградена целосно нова тврдина, а нејзиното јадро било поставено на највисоката точка. Таа имала неправилен јајчест облик со влез на источната страна којшто бил бранет со масивна [[кула]]. Јадрото и кулата потекнуваат од најстарата градежна фаза, веројатно од доцниот 12 или од 13 век. Во западниот ѕид била вградена друга кула со тесна правоаголна основа, којашто заедно со обѕидот до неа потекнува од втората градежна фаза, некаде од доцниот 13 или од 14 век. Внатре во обѕидот била сместена куќата на господарот на тврдината, чијшто сутерен е потпрен на јужниот ѕид. Таа претставува трпезарија (рицарска сала) со димензии 24 х 6 м, а наспроти неа имало друга градба. Врз основа на целиот распоред на обновеното јадро се заклучува дека местото претставува феудален замок.<ref>Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 291-292.</ref> На падината северно и источно од замокот се простирал стопанскиот дел, којшто исто така бил укрепен со малтерен обѕид од втората градежна фаза. Тој има димензии 153 х 55 м, а истакнатите агли во западниот, југозападниот и североисточниот дел биле зајакнати со кули. Кулите имаат неправилни основи и доста слаби ѕидови, коишто се карактеристични за тоа време. Најранлив бил источниот ѕид, свртен кон седлото, којшто подоцна бил зајакнат со предѕид и потоа со уште една кула и полукула. На полукулата се забележуваат вкрстени делови од постариот и помладиот ѕид со којшто тврдината била проширена кон исток во третата градежна фаза. На тоа место е сочуван и дел од стариот ѕид со првобитното круниште (опход и [[парапет]]), коишто се вклопени странично во предниот дел на полукулата. Северниот дел исто така има неколку големи преправки во вид на три паралелни ѕидови и две заѕидани порти од третата градежна фаза. Тврдината претставува еден од најдобро зачуваните објекти од 13 и 14 век врз основа на којшто може да се следи развојот на градежништвото во тој период.<ref name="микулчиќ-292">Микулчиќ, И. (1996). „[http://www.promacedonia.org/im3/im_skopje.htm#2 Средновековни градови и тврдини во Македонија]“. [[Македонска академија на науките и уметностите]]. Скопје. стр. 292.</ref> Тврдината се споменува во српските црковни повелби од времето на царот [[Стефан Душан]]. Со неа управувал [[кефалија]], што укажува дека се работело за кралска (државна) тврдина. Таа го надгледувала вардарскиот пат во теснините меѓу Скопското и Велешкото Поле. До 1230 година, кога Србите ги освоиле граничните византиски тврдини [[Велешка тврдина|Велешко Кале]], [[Чрешче]], [[Штипска тврдина|Исар]] и [[Просек (тврдина)|Просек]], Марковите Кули претставувале српска гранична стража и најистурена точка кон [[Византија]]. За време на владеењето на царот Стефан Душан, тврдината се граничела со феудалниот имот на [[Кожленски манастир|Кожленскиот манастир]].<ref>Новаковић, С. (1912). „Законски споменици српских држава средњег века“. Београд. стр. 701, 704.</ref> Манастирската црква „Св. Никола“ била на 1 км јужно од тврдината, делумно вѕидана во една [[пештера]] во кањонот на реката Пчиња. Во 16 век, црквата била обновена како „Св. Богородица“. На 200 м југоисточно од тврдината се наоѓа друга прештера, чијшто влез во средниот век бил делумно заѕидан и во горниот дел имал лак украсен со [[керамика]], и во средниот век служела како [[скит]] (испосничка ќелија).<ref name="микулчиќ-292"/> == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Тврдината (десно) со автопатот (лево) Податотека:Маркови Кули кај Летевци.jpg|Поглед на тврдината од север Податотека:Маркови Кули кај Летевци 4.jpg|Големиот лак на Плиња покрај тврдината Податотека:Markovi Kuli - Letevci kropp1.jpg|Панорама на тврдината </gallery> == Поврзано == * [[Марково Кале]] * [[Марков Манастир]] * [[Марков Град]] * [[Маркови Кули (Водно)]] * [[Маркова Сушица]] * [[Крале Марко]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Markovi Kuli (Letevci)}} {{Тврдини-Скопско}} {{Средновековни тврдини во Македонија}} {{Архео-Петровец}} {{КНМ-Петровец}} [[Категорија:Тврдини во Скопско]] [[Категорија:Тврдини во Македонија]] [[Категорија:Летевци]] [[Категорија:Крал Марко]] 52qwx3w9jzqbluts2xhjkvaml0mfgph Македонски фронт 0 33989 5626491 5348629 2026-09-11T09:13:00Z Mario123ang 123580 /* */ 5626491 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Vasil tocev |partof= [[Балканско боиште|Балканското боиште]] ([[Прва светска војна]]) |image= [[Податотека:Entente on the Balkans.jpg|300px]] |image_size= 300px |caption=Одлево надесно: војник од Индокина, Французин, Сенегалец, Англичанец, Русин, Италијанец, Србин, Грк и Индиец. |place= [[Македонија (регион)|Македонија]] |date=21 октомври 1915 – 30 септември 1918 |result=Победа на Антантата<br>[[Солунско примирје]] |combatant1='''[[Централни сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Бугарија}} <br>{{знаме|Австроунгарија}}<br>{{flagcountry|Германско Царство}}<br>{{знаме|Османлиско Царство}} (1916–1918) |combatant2='''[[Сојузници во Првата светска војна|Сојузнички сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Србија}}<br>{{flagcountry|Француста Трета Република}}<br>{{flagcountry|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }}<br> {{flagcountry|Руско Царство|1914}} (до 1917)<br> {{flagcountry|Кралство Италија}} (1916–1918)<br>{{flagcountry|Кралство Грција}} (1916/17–1918) |commander1={{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Никола Жеков]] <br> {{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Георги Тодоров (генерал)|Георги Тодоров]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Климент Бојаџиев]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Димитар Гешов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Стефан Нерезов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Владимир Вазов]]<br> {{знамеикона|Австроунгарија}} [[Карл фон Балцнер-Балтин]]{{sfn|Villari|1922|p=206}}<br> {{Flag icon|Германско Царство}} [[Аугуст фон Макенсен]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Ото фон Белов]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Фридрих фон Шолц]] |commander2={{Flag icon|Кралство Србија}} [[Петар Бојовиќ]]<br>{{Flag icon|Кралство Србија}} [[Живојин Мишиќ]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Морис Сарај]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Адолф Гијома]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Луј Франше д'Епере|Франше д'Епере]]<br>{{Flag icon|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }} [[Џорџ Милн]]<br> {{Flag icon|Руско Царство|1914}} [[Михаил Дитрих]]<br> {{знамеикона|Кралство Италија}} [[Ернесто Момбели]]<br>{{Flag icon|Кралство Грција}} [[Панајотис Данглис]] |units1=[[Армиска Група Шолц]] <br> [[11. Германско-бугарска армија|11. Германска армија]] <br> [[1. Бугарска армија]] <br> [[2. Бугарска армија]] <br> [[61. Германски корпус]] <br> 2. Бугарска дивизија <br> 3. Бугарска дивизија <br> 302. Германска дивизија <br> 9. Бугарска дивизија |units2=[[Сојузничка армија од Ориентот]] <br> [[Арме д’Оријан (1915–19)]] <br> [[1. Српска армија]] <br> [[2. Српска армија]] <br> [[Британска солунска армија]] <br> [[Армија на националната одбрана]] <br> 35. Италијанска дивизија |strength1= '''1918''' {{Flag icon|Кралство Бугарија}} 550.000 луѓе<br>{{Flag icon|Германско Царство}} 18.000 луѓе<br>1.217 артилериски оружја<br>2.710 митралези <br>30 авиони<br />{{Flag icon|Османлиско Царство}} 29.000 луѓе<br> (дек. 1916 – мај 1917),<br> потоа 4.300 (до мај 1918).<ref name="Archived copy">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |title=Архивиран примерок |accessdate=2015-05-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118103834/http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |archivedate=2015-11-18 |df= }} turkeyswar, Campaigns, Macedonia front.</ref> |strength2= '''1918''' 717.000 луѓе<br>2.609 артилериски оружја<br>2.682 митралези<br>6.434 автоматски пушки<br>200 авиони |casualties1= {{знамеикона|Кралство Бугарија}} 200.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Losses for Bulgaria in the whole war are given as 266,919 (including killed and died 87,500; wounded 152,930; Prisoners and missing 27,029). Bar 30,250 casualties in the Romanian Campaign and 37,000 casualties in the Serbian Campaign, all these losses were taken on the Salonika Front.</ref><br>{{Flag icon|Германско Царство}}непознато<br>{{Flag icon|Османлиско Царство}}неколку илјади<ref name="Archived copy"/> |casualties2= {{знамеикона|Кралство Србија}} околу 40.000{{Cref2|a}}<br>{{знамеикона|Француска Трета Република}} непознато<br>{{знамеикона|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска}} 27.506+<ref>T. J. Mitchell and G.M. Smith. "Medical Services: Casualties and Medical Statistics of the Great War." From the "Official History of the Great War". Pages 190-191. Breakdown: 2,797 killed, 1,299 died of wounds, 3,744 died of disease, 2,778 missing/captured, 16,888 wounded (minus DOW), 116,190 evacuated sick (34,726 to UK, 81,428 elsewhere) an unknown proportion of whom returned to duty later. A total of 481,262 were hospitalized for sickness overall.</ref><br>{{Flag icon|Кралство Грција}} 27.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Total casualties for Greece were 27,000 (killed and died 5,000; wounded 21,000; prisoners and missing 1,000)</ref><br>{{знамеикона|Кралство Италија}} 10.538<ref>Ministero della Difesa: L’Esercito italiano nella Grande Guerra (1915-1918), vol. VII: Le operazioni fuori del territorio nazionale: Albania, Macedonia, Medio Oriente, t. 3° bis: documenti, Rome 1981, Parte Prima, doc. 77, p. 173 and Parte Seconda, doc. 78, p. 351; Mortara, La salute pubblica in Italia 1925, p. 37.</ref><ref>Losses are given as follows for 1916 to 1918. Macedonia: 8,324, including 2,971 dead or missing and 5,353 injured. Albania: 2,214 including 298 dead, 1,069 wounded, and 847 missing.</ref> |notes= |campaignbox={{Македонски фронт}}{{Боишта во Првата светска војна}} }} [[Податотека:Vojski vo Solun, Makedonski front.jpg|мини|Војски во Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Makedonski front, borbena linija.jpg|мини|Солунски фронт, борбена линија]] [[Податотека:Vojni;ki kamp, Makedonski front.jpg|мини|Војнички камп блиску до Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Rovovi, Makedonski front.jpg|мини|Ровови, Македонски фронт, Прва светска војна]] '''Македонскиот фронт''' (познат и како '''Солунски фронт''' или '''Јужен''') бил фронт на територијата на [[Македонија]], на која што се воделе вооружени судири во текот на [[Првата светска војна]] помеѓу силите на [[Антанта]]та и [[Централни сили|Централните сили]], во периодот од октомври [[1915]] до септември [[1918]] година.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 246 -263.</ref> Фронтот се протегал од демаркационата линија кај [[Охрид]] (меѓу градот и манастирот [[Свети Наум]]), преку планината [[Галичица]], [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]], сртовите на планините [[Баба (планина)|Баба]], [[Ниџе]] (Кајмакчалан) и [[Беласица]], долж реката [[Места]] до [[Струмскиот Залив]] во [[Егејското Море]]. Јужно од оваа линија биле стационирани силите на [[Антанта]]та (француски, британски, српски, а подоцна и италијански и грчки единици), а северно од неа се групите на Централните сили (бугарски, германски и австроунгарски единици). ==Историја== По влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централните сили, есента [[1915]] година<ref>Н. Поповић, Антанта и српско-бугарски односи у Првом светском рату, стр. 101-125.</ref>, бугарската Втора армија ги зазела македонските градови [[Куманово]], [[Штип]], [[Велес]] и [[Скопје]]. Пролетта [[1916]] година, потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, таа ја освоила Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на [[Егејска Македонија]], ги зазела градовите [[Сер]], [[Драма]] и [[Кавала]]. Кон средината на [[август]] истата година, бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]], ги разбиле трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - [[Баница]] - [[Лерин]] и продирајќи кон [[Костур (град)|Костур]] го зазеле [[Лерин]] со околните населби. Со влегувањето на [[Романија]] во војната кон крајот на август 1916 година бугарските сили преминале во одбрана. На [[11 септември]] [[1916]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот генерал [[Морис Сарај]], преминале во контраофанзива во правецот на Горничево и [[Битола]]. Во жестокиот судир кај Горничево, српско-француските трупи ја пробиле одбраната на бугарската Прва армија принудувајќи ја на повлекување. На [[19 ноември]], тие ја зазеле [[Битола]], а по тешките тримесечни борби офанзивата на силите на Антантата спласнала и настапило затишје на целиот фронт. Во текот на [[1917]] и првата половина на [[1918]] година, се воделе повеќе позициони борби од локално значење кај реката [[Струма]], [[Црна Река]] и долж [[Вардарска Долина|Вардарската Долина]], кои не предизвикале некои поголеми територијални промени. Независно од политичките пресметки на Лондон и Рим, подготовките за пробојот на Солунскиот фронт отпочнале во средината на јули. Колебања немало ни кај војводата Мишиќ и српските офицери и војниcи, но ни кај генералот [[Франше д'Епере]]. И самата француска влада, по анализите на целокупната ситуација на бојното поле, дошла до заклучок дека офанзивата на Балканот, со оглед на колебливостa на Бугарија, има политичко оправдување. Во воена смисла, Париз проценувал дека напорот на сојузниците ќе има смисла доколку постигнатите резултати ги пречекорат локалните рамки.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 - 1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 322</ref> Во склад со ова, Врховниот воен совет на 29 јули дефинитивно дал дозвола за офанзива на Солунскиот фронт.<ref>Петар Опачић, „Слом Централних сила на балканском ра¬тиш¬ту 1918. године. Пробој Солунског фронта“, стр. 286-287</ref> На [[15 септември]] [[1918]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот маршал Д'Епере (наследникот на Сарај), започнале силна офанзива против бугарската Трета дивизија од составот на германската Втора армија на просторот Ветерник - Сокол. Борбите се пренесле во [[Пелагонија]], на десниот брег на реката [[Вардар]], [[Црна Река]] и во реонот на [[Дојран]]. Под жестокиот притисок на сојузниците, бугарско-германските трупи биле принудени на повлекување кон [[север]] и до бугарската граница. Сојузниците зазеле повеќе делови во [[Вардарска Македонија|вардарскиот дел на Македонија]], а на [[29 септември]] [[1918]] година [[Бугарија]] била принудена да потпише примирје, согласувајќи се да ја напушти [[Вардарска Македонија]], задржувајќи ги само [[Пиринска Македонија]] и Струмичката област со градот [[Струмица]], која подоцна ја загубила во корист на [[Србија]] со [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]] од [[1919]] година. Бугарската војска била распоредена на фронтот околу [[Битола]] и на [[Ниџе]], германската 11. армија ја контролирала долината на [[Вардар]] до [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]], а Втората бугарска армија била распоредена од Дојранското Езеро до [[Орфански Залив|Струмскиот Залив]]. Вкупната должина на Македонскиот фронт изнесувала околу 400 [[Километар|километри]].<ref name="ReferenceA">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6.</ref> ===Битката на Кајмакчалан=== Есента 1916 година се воделе жестоки борби на врвот [[Кајмакчалан]] на планината [[Ниџе]], при што од 12 до [[30 септември]] загинале над 4.600 војници од српската армија и околу 3.200 војници од бугарската армија. Според српските историски извори, српската армија била распоредена на планината, на просечна надморска височина до 2.000 метри. На десното крило, од Вардар до [[Кожуф]], дејствувала Првата армија со Моравската дивизија, од Кожуф до Кајмакчалан била распоредена Втората армија со Тимочката дивизија, а од Кајмакчалан до Лерин била распоредена Третата армија со Дринската дивизија. Вкупно, српската армија располагала со 122.600 војници, вооружени со 100.000 [[Пушка|пушки]], 9.000 карабини, 5.000 автоматски [[пиштол]]и, 288 [[митралез]]и, 12 брзострелачки полски [[Артилерија|артилериски]] дивизиони, шест ридски дивизиони, 12 батерии со [[Хаубица|хаубици]] од 12 [[Милиметар|милиметри]], 10.000 коњи префрлени од [[Крф]], 25.000 [[коњ]]и добиени од [[Франција]], 4.320 транспортни запреги, 300.000 [[Гас-маска|гас-маски]] итн.<ref name="ReferenceB">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Битката на Кајмакчалан започнала на [[17 август]] [[1916]] година, кога бугарската Прва армија започнала офанзива, со цел да ги заземе јужните падини на [[Ниџе]]. Во нападот, бугарската армија употребила 62 баталјона, 122 [[митралез]]и, 12 [[коњ]]ички ескадрони и 53 топовски батерии. Утрото, [[Бугари]]те го нападнале левото крило на [[Дунав]]ската дивизија, со која командувал [[полковник]]от Миливое Анѓелковиќ – Кајафа и до мракот избиле на линијата од десниот брег на реката Брод преку Петорачки Вис до железничката станица во [[Лерин]]. Во борбите што се воделе од 17 до [[30 август]], српската војска имала 907 мртви, 3.270 ранети и 730 исчезнати војници. Силните борби продолжиле и во текот на наредните недели, па на [[8 септември]] началникот на штабот на врховната команда на српската војска, [[генерал]]от [[Петар Бојовиќ]], дал наредба Втората армија по секоја цена да го освои гребенот Козјак-Ниџе. Пробивајќи се под силен оган на бугарската [[артилерија]], на [[18 септември]] [[1916]] година, околу 19 часот, српската војска го зазела Кајмакчалан.<ref name="ReferenceA"/> Потоа, бугарската армија извршила прегрупирање на силите и вклучила дополнителни осум баталјони, настојувајќи да преземе противнапад. Оттука, на [[26 септември]], Дринската дивизија ги загубила Кочобеј и дел од највисоката кота на Кајмакчалан, но делови од српската војска успеале да се задржат во близината на врвот. Според српските извори, Дринската дивизија имала над 1.250 тешко ранети војници и офицери, па српската врховна команда веднаш испратила засилување. Сепак, наспроти српските барања, генералот Кордоние не ја активирал француско-руската армија, па затоа, на [[30 септември]], во офанзива на Кајмакчалан тргнала само српската Трета армија под команда на полковникот Милош Васиќ. Прва во јуриш тргнала Дринската дивизија, заземајќи го Старков Гроб, а потоа и врвот Кајмакчалан, но во борбите загубила 3.800 војници. Притоа, според српската воена евиденција, за време на борбите на Кајмакчалан, од 30 август до 23 септември, српската војска имала загуби од 4.438 војници и 39 [[офицер]]и.<ref name="ReferenceB"/> Според бугарските историски извори, клучната борба за Кајмакчалан започнала на [[15 септември]] [[1916]] година попладнето, кога српската војска се приближила до позициите на кои биле стационирани четири бугарски артилериски батерии. Притоа, Дринската дивизија го напднала Кајмакчалан со поддршка на 50 тешки артилериски орудија и со многу [[минофрлач]]и. Како резултат на тоа, српските војници успеале да ги преминат дури и жичените пречки поставени пред бугарските ровови, но по противнападот на 11. Сливенски полк, српските сили биле одбиени, со големи загуби. На 16 и [[17 септември]], Србите повторно го нападнале врвот, но бугарската војска успеала да ги одбие нападите, иако со големи загуби. Особено биле тешки загубите на 11. Сливенски полк, кој ги загубил сите подофицери и голем дел од офицерите. Затоа, за одбрана на Кајмакчалан биле испратени Шипченскиот и дел од 23. полк.<ref name="ReferenceC">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 7.</ref> Осмата тунџанска дивизија, која го бранела фронтот во должина од 60 километри, била нападната од четири српски и една француска дивизија, како и една руска бригада. Притисокот врз бугарската одбрана особено се засилил по нападот на француските и руските единици на потегот Бигла – Арменохор, така што, на [[18 септември]], француската војска го зазела Лерин. Истовремено, на 18 и [[19 септември]], за време на жестоките напади на Кајмакчалан, 11. Сливенски полк ги загубил сите командири на чети и половина од војниците. Сепак, и српската војска имала тешки загуби и не успеала да ја заземе втората линија на бугарската одбрана. На [[20 септември]], по претходна артилериска подготовка, [[Срби]]те повторно го нападнале Кајмакчалан, но бугарската војска го одбила и тој напад. Три дена подоцна, Србите успеале да стигнат на само 50 метри од врвот, но и тој напад бил одбиен, со големи загуби на двете страни. Истиот ден, во 16 часот, српската војска го обновила нападот, но била вратена назад со бочен противнапад од страна на резервите на бугарската војска. Со големи загуби, српските сили се повлекле, но на [[24 септември]] бугарската одбрана повторно била изложена на силен артилериски оган. На [[25 септември]], српските сили пак се доближиле на само 100-150 чекори до бугарските ровови на Кајмакчалан, но повторно биле одбиени, претрпувајќи огромни загуби. Според бугарските воени извори, тоа бил последниот воен успех на бугарската војска на Кајмакчалан. Во следните три дена, бугарската одбрана била изложена на силен артилериски оган, така што на врвот останале само малку бугарски војници способни за борба. Така, на [[30 септември]] [[1916]] година, во бугарскиот 46. пешачки полк останале живи само еден офицер и 86 војници! Како последица на тоа, во 13 часот и 30 минути српската војска го зазела Кајмакчалан,<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр.</ref> по што продолжила да напредува кон Старков Гроб.<ref name="ReferenceC"/><ref>Жанета Здравковска, „Не сум ни Бугарка ни Србинка, јас сум Македонка и ми е смачено од војни!“, ''Дневник'', година XX, број 6174, понеделник, 26 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Сведочејќи за крвавите борби на Кајмакчалан, швајцарскиот [[Криминологија|криминолог]] д-р Рудолф Рајс, во својот дневник, на [[26 септември]] [[1916]] година, запишал: „Некаде до месноста Старков Гроб на Ниџе, стотици трупови, немаше време да се закопаат сите жртви на оваа кланица и рововите се полни. Телата останале во положбата во која ги изненадила [[смрт]]та... Насекаде околу нас страв и ужас. Борбата на Кајмакчалан траеше три часа, метеж кој не може да се опише. Низ чад и магла се гледа како светкаат бајонетите и се слушаат експлозии од бомби... На висина од 2.525 метри, на овој гол простран терен, лежат стотици трупови. Нивна покривка се облаците и маглата што ги дува ветерот, а големите [[јастреб]]и и [[гавран]]и крстосуваат над нив за да се најадат од нивното распаднато месо.“<ref name="ReferenceC"/> Веднаш по заземањето на Кајмакчалан, српската војска започнала да гради споменик, кој во [[1928]] година бил претворен во [[Црква (градба)|црква]], осветена заедно со костурницата во која се чуваат [[Коска|коските]] на дел од загинатите војници.<ref name="ReferenceC"/> ==Жртви== Силите кои учествувале во борбите на Македонскиот фронт ги дале следните жртви: * 150.000 загинати, * 330.000 ранети и * 100.000 исчезнати припадници на завојуваните страни. Жртвите што ги дал македонскиот народ никаде не се забележани како македонски, иако населението било насилно мобилизирано: во српската војска околу 60.000, во бугарската околу 133.887 и во грчката околу 20.000 Македонци. Вкупно, во Првата светска војна биле мобилизирани околу 213.000 Македонци<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |title=Македонија и Големата војна |accessdate=2018-11-10 |archive-date=2018-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113232902/http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |url-status=dead }}</ref>. ==Македонскиот фронт како тема во уметноста== * „Никодим“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 63.</ref> * „Глуви команди“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 64.</ref> == Галерија == <gallery> File:Srpska konjanica vleguva vo Ohrid, Balkanska vojna, 1912.tif|Српската коњаница навлегува во Охрид. File:Srpska pesadija za vreme na Balkanskata vojna, 1912.tif|Српската пешадија за време на војната. File:Srpska baterija vo borba so turska baterija, Balkanska vojna.tif|Српски и турски батерии во бој. File:Srpskiot kral Petar vleguva vo Skopje, Balkanski vojni, 1912.tif|Српскиот крал Петар влегува во Скопје. File:Srpska artilerija u Bitola, Balkanski vojni.tif|Српска артилерија. File:Zapleneti turski topovi od strana na srpskata vojska pred crkata vo Kumanovo, Balkanska vojna, 1912.tif|Запленети турски топови во Куманово. </gallery> == Надворешни врски == == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарија во Првата светска војна]] [[Категорија:Грција во Првата светска војна]] [[Категорија:Србија во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи и боишта во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи на Османлиското Царство]] [[Категорија:Македонија во Првата светска војна]] [[Категорија:Историја на Солун]] [[Категорија:Војни на Балканот]] [[Категорија:Отоманското Царство во Првата светска војна]] rqk35u04dds5zafb9v3m3n9jrq417bi 5626492 5626491 2026-09-11T09:14:16Z Mario123ang 123580 /* */ 5626492 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Vasil tocev |partof= [[Балканско боиште|Балканското боиште]] ([[Прва светска војна]]) |image= [[Податотека:Entente on the Balkans.jpg|300px]] |image_size= 300px |caption=Одлево надесно: војник од Индокина, Французин, Сенегалец, Англичанец, Русин, Италијанец, Србин, Грк и Индиец. |place= [[Македонија (регион)|Македонија]] |date=21 октомври 1915 – 30 септември 1918 |result=Победа на Антантата<br>[[Солунско примирје]] |combatant1='''[[Централни сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Бугарија}} <br>{{знаме|Австроунгарија}}<br>{{flagcountry|Германско Царство}}<br>{{знаме|Османлиско Царство}} (1916–1918) |combatant2='''[[Сојузници во Првата светска војна|Сојузнички сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Србија}}<br>{{flagcountry|Француста Трета Република}}<br>{{flagcountry|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }}<br> {{flagcountry|Руско Царство|1914}} (до 1917)<br> {{flagcountry|Кралство Италија}} (1916–1918)<br>{{flagcountry|Кралство Грција}} (1916/17–1918) |commander1={{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Никола Жеков]] <br> {{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Георги Тодоров (генерал)|Георги Тодоров]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Климент Бојаџиев]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Димитар Гешов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Стефан Нерезов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Владимир Вазов]]<br> {{знамеикона|Австроунгарија}} [[Карл фон Балцнер-Балтин]]{{sfn|Villari|1922|p=206}}<br> {{Flag icon|Германско Царство}} [[Аугуст фон Макенсен]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Ото фон Белов]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Фридрих фон Шолц]] |commander2={{Flag icon|Кралство Србија}} [[Петар Бојовиќ]]<br>{{Flag icon|Кралство Србија}} [[Живојин Мишиќ]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Морис Сарај]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Адолф Гијома]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Луј Франше д'Епере|Франше д'Епере]]<br>{{Flag icon|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }} [[Џорџ Милн]]<br> {{Flag icon|Руско Царство|1914}} [[Михаил Дитрих]]<br> {{знамеикона|Кралство Италија}} [[Ернесто Момбели]]<br>{{Flag icon|Кралство Грција}} [[Панајотис Данглис]] |units1=[[Армиска Група Шолц]] <br> [[11. Германско-бугарска армија|11. Германска армија]] <br> [[1. Бугарска армија]] <br> [[2. Бугарска армија]] <br> [[61. Германски корпус]] <br> 2. Бугарска дивизија <br> 3. Бугарска дивизија <br> 302. Германска дивизија <br> 9. Бугарска дивизија |units2=[[Сојузничка армија од Ориентот]] <br> [[Арме д’Оријан (1915–19)]] <br> [[1. Српска армија]] <br> [[2. Српска армија]] <br> [[Британска солунска армија]] <br> [[Армија на националната одбрана]] <br> 35. Италијанска дивизија |strength1= '''1918''' {{Flag icon|Кралство Бугарија}} 550.000 луѓе<br>{{Flag icon|Германско Царство}} 18.000 луѓе<br>1.217 артилериски оружја<br>2.710 митралези <br>30 авиони<br />{{Flag icon|Османлиско Царство}} 29.000 луѓе<br> (дек. 1916 – мај 1917),<br> потоа 4.300 (до мај 1918).<ref name="Archived copy">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |title=Архивиран примерок |accessdate=2015-05-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118103834/http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |archivedate=2015-11-18 |df= }} turkeyswar, Campaigns, Macedonia front.</ref> |strength2= '''1918''' 717.000 луѓе<br>2.609 артилериски оружја<br>2.682 митралези<br>6.434 автоматски пушки<br>200 авиони |casualties1= {{знамеикона|Кралство Бугарија}} 200.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Losses for Bulgaria in the whole war are given as 266,919 (including killed and died 87,500; wounded 152,930; Prisoners and missing 27,029). Bar 30,250 casualties in the Romanian Campaign and 37,000 casualties in the Serbian Campaign, all these losses were taken on the Salonika Front.</ref><br>{{Flag icon|Германско Царство}}непознато<br>{{Flag icon|Османлиско Царство}}неколку илјади<ref name="Archived copy"/> |casualties2= {{знамеикона|Кралство Србија}} околу 40.000{{Cref2|a}}<br>{{знамеикона|Француска Трета Република}} непознато<br>{{знамеикона|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска}} 27.506+<ref>T. J. Mitchell and G.M. Smith. "Medical Services: Casualties and Medical Statistics of the Great War." From the "Official History of the Great War". Pages 190-191. Breakdown: 2,797 killed, 1,299 died of wounds, 3,744 died of disease, 2,778 missing/captured, 16,888 wounded (minus DOW), 116,190 evacuated sick (34,726 to UK, 81,428 elsewhere) an unknown proportion of whom returned to duty later. A total of 481,262 were hospitalized for sickness overall.</ref><br>{{Flag icon|Кралство Грција}} 27.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Total casualties for Greece were 27,000 (killed and died 5,000; wounded 21,000; prisoners and missing 1,000)</ref><br>{{знамеикона|Кралство Италија}} 10.538<ref>Ministero della Difesa: L’Esercito italiano nella Grande Guerra (1915-1918), vol. VII: Le operazioni fuori del territorio nazionale: Albania, Macedonia, Medio Oriente, t. 3° bis: documenti, Rome 1981, Parte Prima, doc. 77, p. 173 and Parte Seconda, doc. 78, p. 351; Mortara, La salute pubblica in Italia 1925, p. 37.</ref><ref>Losses are given as follows for 1916 to 1918. Macedonia: 8,324, including 2,971 dead or missing and 5,353 injured. Albania: 2,214 including 298 dead, 1,069 wounded, and 847 missing.</ref> |notes= |campaignbox={{Македонски фронт}}{{Боишта во Првата светска војна}} }} [[Податотека:Vojski vo Solun, Makedonski front.jpg|мини|Војски во Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Makedonski front, borbena linija.jpg|мини|Солунски фронт, борбена линија]] [[Податотека:Vojni;ki kamp, Makedonski front.jpg|мини|Војнички камп блиску до Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Rovovi, Makedonski front.jpg|мини|Ровови, Македонски фронт, Прва светска војна]] '''Македонскиот vasil tocev''' бил фронт на територијата на [[Македонија]], на која што се воделе вооружени судири во текот на [[Првата светска војна]] помеѓу силите на [[Антанта]]та и [[Централни сили|Централните сили]], во периодот од октомври [[1915]] до септември [[1918]] година.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 246 -263.</ref> Фронтот се протегал од демаркационата линија кај [[Охрид]] (меѓу градот и манастирот [[Свети Наум]]), преку планината [[Галичица]], [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]], сртовите на планините [[Баба (планина)|Баба]], [[Ниџе]] (Кајмакчалан) и [[Беласица]], долж реката [[Места]] до [[Струмскиот Залив]] во [[Егејското Море]]. Јужно од оваа линија биле стационирани силите на [[Антанта]]та (француски, британски, српски, а подоцна и италијански и грчки единици), а северно од неа се групите на Централните сили (бугарски, германски и австроунгарски единици). ==Историја== По влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централните сили, есента [[1915]] година<ref>Н. Поповић, Антанта и српско-бугарски односи у Првом светском рату, стр. 101-125.</ref>, бугарската Втора армија ги зазела македонските градови [[Куманово]], [[Штип]], [[Велес]] и [[Скопје]]. Пролетта [[1916]] година, потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, таа ја освоила Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на [[Егејска Македонија]], ги зазела градовите [[Сер]], [[Драма]] и [[Кавала]]. Кон средината на [[август]] истата година, бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]], ги разбиле трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - [[Баница]] - [[Лерин]] и продирајќи кон [[Костур (град)|Костур]] го зазеле [[Лерин]] со околните населби. Со влегувањето на [[Романија]] во војната кон крајот на август 1916 година бугарските сили преминале во одбрана. На [[11 септември]] [[1916]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот генерал [[Морис Сарај]], преминале во контраофанзива во правецот на Горничево и [[Битола]]. Во жестокиот судир кај Горничево, српско-француските трупи ја пробиле одбраната на бугарската Прва армија принудувајќи ја на повлекување. На [[19 ноември]], тие ја зазеле [[Битола]], а по тешките тримесечни борби офанзивата на силите на Антантата спласнала и настапило затишје на целиот фронт. Во текот на [[1917]] и првата половина на [[1918]] година, се воделе повеќе позициони борби од локално значење кај реката [[Струма]], [[Црна Река]] и долж [[Вардарска Долина|Вардарската Долина]], кои не предизвикале некои поголеми територијални промени. Независно од политичките пресметки на Лондон и Рим, подготовките за пробојот на Солунскиот фронт отпочнале во средината на јули. Колебања немало ни кај војводата Мишиќ и српските офицери и војниcи, но ни кај генералот [[Франше д'Епере]]. И самата француска влада, по анализите на целокупната ситуација на бојното поле, дошла до заклучок дека офанзивата на Балканот, со оглед на колебливостa на Бугарија, има политичко оправдување. Во воена смисла, Париз проценувал дека напорот на сојузниците ќе има смисла доколку постигнатите резултати ги пречекорат локалните рамки.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 - 1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 322</ref> Во склад со ова, Врховниот воен совет на 29 јули дефинитивно дал дозвола за офанзива на Солунскиот фронт.<ref>Петар Опачић, „Слом Централних сила на балканском ра¬тиш¬ту 1918. године. Пробој Солунског фронта“, стр. 286-287</ref> На [[15 септември]] [[1918]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот маршал Д'Епере (наследникот на Сарај), започнале силна офанзива против бугарската Трета дивизија од составот на германската Втора армија на просторот Ветерник - Сокол. Борбите се пренесле во [[Пелагонија]], на десниот брег на реката [[Вардар]], [[Црна Река]] и во реонот на [[Дојран]]. Под жестокиот притисок на сојузниците, бугарско-германските трупи биле принудени на повлекување кон [[север]] и до бугарската граница. Сојузниците зазеле повеќе делови во [[Вардарска Македонија|вардарскиот дел на Македонија]], а на [[29 септември]] [[1918]] година [[Бугарија]] била принудена да потпише примирје, согласувајќи се да ја напушти [[Вардарска Македонија]], задржувајќи ги само [[Пиринска Македонија]] и Струмичката област со градот [[Струмица]], која подоцна ја загубила во корист на [[Србија]] со [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]] од [[1919]] година. Бугарската војска била распоредена на фронтот околу [[Битола]] и на [[Ниџе]], германската 11. армија ја контролирала долината на [[Вардар]] до [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]], а Втората бугарска армија била распоредена од Дојранското Езеро до [[Орфански Залив|Струмскиот Залив]]. Вкупната должина на Македонскиот фронт изнесувала околу 400 [[Километар|километри]].<ref name="ReferenceA">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6.</ref> ===Битката на Кајмакчалан=== Есента 1916 година се воделе жестоки борби на врвот [[Кајмакчалан]] на планината [[Ниџе]], при што од 12 до [[30 септември]] загинале над 4.600 војници од српската армија и околу 3.200 војници од бугарската армија. Според српските историски извори, српската армија била распоредена на планината, на просечна надморска височина до 2.000 метри. На десното крило, од Вардар до [[Кожуф]], дејствувала Првата армија со Моравската дивизија, од Кожуф до Кајмакчалан била распоредена Втората армија со Тимочката дивизија, а од Кајмакчалан до Лерин била распоредена Третата армија со Дринската дивизија. Вкупно, српската армија располагала со 122.600 војници, вооружени со 100.000 [[Пушка|пушки]], 9.000 карабини, 5.000 автоматски [[пиштол]]и, 288 [[митралез]]и, 12 брзострелачки полски [[Артилерија|артилериски]] дивизиони, шест ридски дивизиони, 12 батерии со [[Хаубица|хаубици]] од 12 [[Милиметар|милиметри]], 10.000 коњи префрлени од [[Крф]], 25.000 [[коњ]]и добиени од [[Франција]], 4.320 транспортни запреги, 300.000 [[Гас-маска|гас-маски]] итн.<ref name="ReferenceB">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Битката на Кајмакчалан започнала на [[17 август]] [[1916]] година, кога бугарската Прва армија започнала офанзива, со цел да ги заземе јужните падини на [[Ниџе]]. Во нападот, бугарската армија употребила 62 баталјона, 122 [[митралез]]и, 12 [[коњ]]ички ескадрони и 53 топовски батерии. Утрото, [[Бугари]]те го нападнале левото крило на [[Дунав]]ската дивизија, со која командувал [[полковник]]от Миливое Анѓелковиќ – Кајафа и до мракот избиле на линијата од десниот брег на реката Брод преку Петорачки Вис до железничката станица во [[Лерин]]. Во борбите што се воделе од 17 до [[30 август]], српската војска имала 907 мртви, 3.270 ранети и 730 исчезнати војници. Силните борби продолжиле и во текот на наредните недели, па на [[8 септември]] началникот на штабот на врховната команда на српската војска, [[генерал]]от [[Петар Бојовиќ]], дал наредба Втората армија по секоја цена да го освои гребенот Козјак-Ниџе. Пробивајќи се под силен оган на бугарската [[артилерија]], на [[18 септември]] [[1916]] година, околу 19 часот, српската војска го зазела Кајмакчалан.<ref name="ReferenceA"/> Потоа, бугарската армија извршила прегрупирање на силите и вклучила дополнителни осум баталјони, настојувајќи да преземе противнапад. Оттука, на [[26 септември]], Дринската дивизија ги загубила Кочобеј и дел од највисоката кота на Кајмакчалан, но делови од српската војска успеале да се задржат во близината на врвот. Според српските извори, Дринската дивизија имала над 1.250 тешко ранети војници и офицери, па српската врховна команда веднаш испратила засилување. Сепак, наспроти српските барања, генералот Кордоние не ја активирал француско-руската армија, па затоа, на [[30 септември]], во офанзива на Кајмакчалан тргнала само српската Трета армија под команда на полковникот Милош Васиќ. Прва во јуриш тргнала Дринската дивизија, заземајќи го Старков Гроб, а потоа и врвот Кајмакчалан, но во борбите загубила 3.800 војници. Притоа, според српската воена евиденција, за време на борбите на Кајмакчалан, од 30 август до 23 септември, српската војска имала загуби од 4.438 војници и 39 [[офицер]]и.<ref name="ReferenceB"/> Според бугарските историски извори, клучната борба за Кајмакчалан започнала на [[15 септември]] [[1916]] година попладнето, кога српската војска се приближила до позициите на кои биле стационирани четири бугарски артилериски батерии. Притоа, Дринската дивизија го напднала Кајмакчалан со поддршка на 50 тешки артилериски орудија и со многу [[минофрлач]]и. Како резултат на тоа, српските војници успеале да ги преминат дури и жичените пречки поставени пред бугарските ровови, но по противнападот на 11. Сливенски полк, српските сили биле одбиени, со големи загуби. На 16 и [[17 септември]], Србите повторно го нападнале врвот, но бугарската војска успеала да ги одбие нападите, иако со големи загуби. Особено биле тешки загубите на 11. Сливенски полк, кој ги загубил сите подофицери и голем дел од офицерите. Затоа, за одбрана на Кајмакчалан биле испратени Шипченскиот и дел од 23. полк.<ref name="ReferenceC">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 7.</ref> Осмата тунџанска дивизија, која го бранела фронтот во должина од 60 километри, била нападната од четири српски и една француска дивизија, како и една руска бригада. Притисокот врз бугарската одбрана особено се засилил по нападот на француските и руските единици на потегот Бигла – Арменохор, така што, на [[18 септември]], француската војска го зазела Лерин. Истовремено, на 18 и [[19 септември]], за време на жестоките напади на Кајмакчалан, 11. Сливенски полк ги загубил сите командири на чети и половина од војниците. Сепак, и српската војска имала тешки загуби и не успеала да ја заземе втората линија на бугарската одбрана. На [[20 септември]], по претходна артилериска подготовка, [[Срби]]те повторно го нападнале Кајмакчалан, но бугарската војска го одбила и тој напад. Три дена подоцна, Србите успеале да стигнат на само 50 метри од врвот, но и тој напад бил одбиен, со големи загуби на двете страни. Истиот ден, во 16 часот, српската војска го обновила нападот, но била вратена назад со бочен противнапад од страна на резервите на бугарската војска. Со големи загуби, српските сили се повлекле, но на [[24 септември]] бугарската одбрана повторно била изложена на силен артилериски оган. На [[25 септември]], српските сили пак се доближиле на само 100-150 чекори до бугарските ровови на Кајмакчалан, но повторно биле одбиени, претрпувајќи огромни загуби. Според бугарските воени извори, тоа бил последниот воен успех на бугарската војска на Кајмакчалан. Во следните три дена, бугарската одбрана била изложена на силен артилериски оган, така што на врвот останале само малку бугарски војници способни за борба. Така, на [[30 септември]] [[1916]] година, во бугарскиот 46. пешачки полк останале живи само еден офицер и 86 војници! Како последица на тоа, во 13 часот и 30 минути српската војска го зазела Кајмакчалан,<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр.</ref> по што продолжила да напредува кон Старков Гроб.<ref name="ReferenceC"/><ref>Жанета Здравковска, „Не сум ни Бугарка ни Србинка, јас сум Македонка и ми е смачено од војни!“, ''Дневник'', година XX, број 6174, понеделник, 26 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Сведочејќи за крвавите борби на Кајмакчалан, швајцарскиот [[Криминологија|криминолог]] д-р Рудолф Рајс, во својот дневник, на [[26 септември]] [[1916]] година, запишал: „Некаде до месноста Старков Гроб на Ниџе, стотици трупови, немаше време да се закопаат сите жртви на оваа кланица и рововите се полни. Телата останале во положбата во која ги изненадила [[смрт]]та... Насекаде околу нас страв и ужас. Борбата на Кајмакчалан траеше три часа, метеж кој не може да се опише. Низ чад и магла се гледа како светкаат бајонетите и се слушаат експлозии од бомби... На висина од 2.525 метри, на овој гол простран терен, лежат стотици трупови. Нивна покривка се облаците и маглата што ги дува ветерот, а големите [[јастреб]]и и [[гавран]]и крстосуваат над нив за да се најадат од нивното распаднато месо.“<ref name="ReferenceC"/> Веднаш по заземањето на Кајмакчалан, српската војска започнала да гради споменик, кој во [[1928]] година бил претворен во [[Црква (градба)|црква]], осветена заедно со костурницата во која се чуваат [[Коска|коските]] на дел од загинатите војници.<ref name="ReferenceC"/> ==Жртви== Силите кои учествувале во борбите на Македонскиот фронт ги дале следните жртви: * 150.000 загинати, * 330.000 ранети и * 100.000 исчезнати припадници на завојуваните страни. Жртвите што ги дал македонскиот народ никаде не се забележани како македонски, иако населението било насилно мобилизирано: во српската војска околу 60.000, во бугарската околу 133.887 и во грчката околу 20.000 Македонци. Вкупно, во Првата светска војна биле мобилизирани околу 213.000 Македонци<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |title=Македонија и Големата војна |accessdate=2018-11-10 |archive-date=2018-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113232902/http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |url-status=dead }}</ref>. ==Македонскиот фронт како тема во уметноста== * „Никодим“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 63.</ref> * „Глуви команди“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 64.</ref> == Галерија == <gallery> File:Srpska konjanica vleguva vo Ohrid, Balkanska vojna, 1912.tif|Српската коњаница навлегува во Охрид. File:Srpska pesadija za vreme na Balkanskata vojna, 1912.tif|Српската пешадија за време на војната. File:Srpska baterija vo borba so turska baterija, Balkanska vojna.tif|Српски и турски батерии во бој. File:Srpskiot kral Petar vleguva vo Skopje, Balkanski vojni, 1912.tif|Српскиот крал Петар влегува во Скопје. File:Srpska artilerija u Bitola, Balkanski vojni.tif|Српска артилерија. File:Zapleneti turski topovi od strana na srpskata vojska pred crkata vo Kumanovo, Balkanska vojna, 1912.tif|Запленети турски топови во Куманово. </gallery> == Надворешни врски == == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарија во Првата светска војна]] [[Категорија:Грција во Првата светска војна]] [[Категорија:Србија во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи и боишта во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи на Османлиското Царство]] [[Категорија:Македонија во Првата светска војна]] [[Категорија:Историја на Солун]] [[Категорија:Војни на Балканот]] [[Категорија:Отоманското Царство во Првата светска војна]] dnwzglkwl8t57r6uen5g2jw56wahxsl 5626495 5626492 2026-09-11T09:36:07Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/Mario123ang|Mario123ang]]) и ја поврати преработката 5348629 на Bjankuloski06 5626495 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=Македонски фронт |partof= [[Балканско боиште|Балканското боиште]] ([[Прва светска војна]]) |image= [[Податотека:Entente on the Balkans.jpg|300px]] |image_size= 300px |caption=Одлево надесно: војник од Индокина, Французин, Сенегалец, Англичанец, Русин, Италијанец, Србин, Грк и Индиец. |place= [[Македонија (регион)|Македонија]] |date=21 октомври 1915 – 30 септември 1918 |result=Победа на Антантата<br>[[Солунско примирје]] |combatant1='''[[Централни сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Бугарија}} <br>{{знаме|Австроунгарија}}<br>{{flagcountry|Германско Царство}}<br>{{знаме|Османлиско Царство}} (1916–1918) |combatant2='''[[Сојузници во Првата светска војна|Сојузнички сили]]:'''<br>{{flagcountry|Кралство Србија}}<br>{{flagcountry|Француста Трета Република}}<br>{{flagcountry|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }}<br> {{flagcountry|Руско Царство|1914}} (до 1917)<br> {{flagcountry|Кралство Италија}} (1916–1918)<br>{{flagcountry|Кралство Грција}} (1916/17–1918) |commander1={{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Никола Жеков]] <br> {{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Георги Тодоров (генерал)|Георги Тодоров]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Климент Бојаџиев]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Димитар Гешов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Стефан Нерезов]]<br>{{Flag icon|Кралство Бугарија}} [[Владимир Вазов]]<br> {{знамеикона|Австроунгарија}} [[Карл фон Балцнер-Балтин]]{{sfn|Villari|1922|p=206}}<br> {{Flag icon|Германско Царство}} [[Аугуст фон Макенсен]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Ото фон Белов]]<br>{{Flag icon|Германско Царство}} [[Фридрих фон Шолц]] |commander2={{Flag icon|Кралство Србија}} [[Петар Бојовиќ]]<br>{{Flag icon|Кралство Србија}} [[Живојин Мишиќ]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Морис Сарај]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Адолф Гијома]]<br>{{Flag icon|Француска Трета Република}} [[Луј Франше д'Епере|Франше д'Епере]]<br>{{Flag icon|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска }} [[Џорџ Милн]]<br> {{Flag icon|Руско Царство|1914}} [[Михаил Дитрих]]<br> {{знамеикона|Кралство Италија}} [[Ернесто Момбели]]<br>{{Flag icon|Кралство Грција}} [[Панајотис Данглис]] |units1=[[Армиска Група Шолц]] <br> [[11. Германско-бугарска армија|11. Германска армија]] <br> [[1. Бугарска армија]] <br> [[2. Бугарска армија]] <br> [[61. Германски корпус]] <br> 2. Бугарска дивизија <br> 3. Бугарска дивизија <br> 302. Германска дивизија <br> 9. Бугарска дивизија |units2=[[Сојузничка армија од Ориентот]] <br> [[Арме д’Оријан (1915–19)]] <br> [[1. Српска армија]] <br> [[2. Српска армија]] <br> [[Британска солунска армија]] <br> [[Армија на националната одбрана]] <br> 35. Италијанска дивизија |strength1= '''1918''' {{Flag icon|Кралство Бугарија}} 550.000 луѓе<br>{{Flag icon|Германско Царство}} 18.000 луѓе<br>1.217 артилериски оружја<br>2.710 митралези <br>30 авиони<br />{{Flag icon|Османлиско Царство}} 29.000 луѓе<br> (дек. 1916 – мај 1917),<br> потоа 4.300 (до мај 1918).<ref name="Archived copy">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |title=Архивиран примерок |accessdate=2015-05-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118103834/http://www.turkeyswar.com/macedonia.html |archivedate=2015-11-18 |df= }} turkeyswar, Campaigns, Macedonia front.</ref> |strength2= '''1918''' 717.000 луѓе<br>2.609 артилериски оружја<br>2.682 митралези<br>6.434 автоматски пушки<br>200 авиони |casualties1= {{знамеикона|Кралство Бугарија}} 200.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Losses for Bulgaria in the whole war are given as 266,919 (including killed and died 87,500; wounded 152,930; Prisoners and missing 27,029). Bar 30,250 casualties in the Romanian Campaign and 37,000 casualties in the Serbian Campaign, all these losses were taken on the Salonika Front.</ref><br>{{Flag icon|Германско Царство}}непознато<br>{{Flag icon|Османлиско Царство}}неколку илјади<ref name="Archived copy"/> |casualties2= {{знамеикона|Кралство Србија}} околу 40.000{{Cref2|a}}<br>{{знамеикона|Француска Трета Република}} непознато<br>{{знамеикона|Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска}} 27.506+<ref>T. J. Mitchell and G.M. Smith. "Medical Services: Casualties and Medical Statistics of the Great War." From the "Official History of the Great War". Pages 190-191. Breakdown: 2,797 killed, 1,299 died of wounds, 3,744 died of disease, 2,778 missing/captured, 16,888 wounded (minus DOW), 116,190 evacuated sick (34,726 to UK, 81,428 elsewhere) an unknown proportion of whom returned to duty later. A total of 481,262 were hospitalized for sickness overall.</ref><br>{{Flag icon|Кралство Грција}} 27.000<ref>Military Casualties-World War-Estimated," Statistics Branch, GS, War Department, 25 February 1924; cited in World War I: People, Politics, and Power, published by Britannica Educational Publishing (2010) Page 219. Total casualties for Greece were 27,000 (killed and died 5,000; wounded 21,000; prisoners and missing 1,000)</ref><br>{{знамеикона|Кралство Италија}} 10.538<ref>Ministero della Difesa: L’Esercito italiano nella Grande Guerra (1915-1918), vol. VII: Le operazioni fuori del territorio nazionale: Albania, Macedonia, Medio Oriente, t. 3° bis: documenti, Rome 1981, Parte Prima, doc. 77, p. 173 and Parte Seconda, doc. 78, p. 351; Mortara, La salute pubblica in Italia 1925, p. 37.</ref><ref>Losses are given as follows for 1916 to 1918. Macedonia: 8,324, including 2,971 dead or missing and 5,353 injured. Albania: 2,214 including 298 dead, 1,069 wounded, and 847 missing.</ref> |notes= |campaignbox={{Македонски фронт}}{{Боишта во Првата светска војна}} }} [[Податотека:Vojski vo Solun, Makedonski front.jpg|мини|Војски во Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Makedonski front, borbena linija.jpg|мини|Солунски фронт, борбена линија]] [[Податотека:Vojni;ki kamp, Makedonski front.jpg|мини|Војнички камп блиску до Солун, Прва светска војна]] [[Податотека:Rovovi, Makedonski front.jpg|мини|Ровови, Македонски фронт, Прва светска војна]] '''Македонскиот фронт''' (познат и како '''Солунски фронт''' или '''Јужен''') бил фронт на територијата на [[Македонија]], на која што се воделе вооружени судири во текот на [[Првата светска војна]] помеѓу силите на [[Антанта]]та и [[Централни сили|Централните сили]], во периодот од октомври [[1915]] до септември [[1918]] година.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 246 -263.</ref> Фронтот се протегал од демаркационата линија кај [[Охрид]] (меѓу градот и манастирот [[Свети Наум]]), преку планината [[Галичица]], [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]], сртовите на планините [[Баба (планина)|Баба]], [[Ниџе]] (Кајмакчалан) и [[Беласица]], долж реката [[Места]] до [[Струмскиот Залив]] во [[Егејското Море]]. Јужно од оваа линија биле стационирани силите на [[Антанта]]та (француски, британски, српски, а подоцна и италијански и грчки единици), а северно од неа се групите на Централните сили (бугарски, германски и австроунгарски единици). ==Историја== По влегувањето на [[Бугарија]] во [[Првата светска војна]] на страната на Централните сили, есента [[1915]] година<ref>Н. Поповић, Антанта и српско-бугарски односи у Првом светском рату, стр. 101-125.</ref>, бугарската Втора армија ги зазела македонските градови [[Куманово]], [[Штип]], [[Велес]] и [[Скопје]]. Пролетта [[1916]] година, потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, таа ја освоила Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на [[Егејска Македонија]], ги зазела градовите [[Сер]], [[Драма]] и [[Кавала]]. Кон средината на [[август]] истата година, бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]], ги разбиле трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - [[Баница]] - [[Лерин]] и продирајќи кон [[Костур (град)|Костур]] го зазеле [[Лерин]] со околните населби. Со влегувањето на [[Романија]] во војната кон крајот на август 1916 година бугарските сили преминале во одбрана. На [[11 септември]] [[1916]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот генерал [[Морис Сарај]], преминале во контраофанзива во правецот на Горничево и [[Битола]]. Во жестокиот судир кај Горничево, српско-француските трупи ја пробиле одбраната на бугарската Прва армија принудувајќи ја на повлекување. На [[19 ноември]], тие ја зазеле [[Битола]], а по тешките тримесечни борби офанзивата на силите на Антантата спласнала и настапило затишје на целиот фронт. Во текот на [[1917]] и првата половина на [[1918]] година, се воделе повеќе позициони борби од локално значење кај реката [[Струма]], [[Црна Река]] и долж [[Вардарска Долина|Вардарската Долина]], кои не предизвикале некои поголеми територијални промени. Независно од политичките пресметки на Лондон и Рим, подготовките за пробојот на Солунскиот фронт отпочнале во средината на јули. Колебања немало ни кај војводата Мишиќ и српските офицери и војниcи, но ни кај генералот [[Франше д'Епере]]. И самата француска влада, по анализите на целокупната ситуација на бојното поле, дошла до заклучок дека офанзивата на Балканот, со оглед на колебливостa на Бугарија, има политичко оправдување. Во воена смисла, Париз проценувал дека напорот на сојузниците ќе има смисла доколку постигнатите резултати ги пречекорат локалните рамки.<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 - 1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр. 322</ref> Во склад со ова, Врховниот воен совет на 29 јули дефинитивно дал дозвола за офанзива на Солунскиот фронт.<ref>Петар Опачић, „Слом Централних сила на балканском ра¬тиш¬ту 1918. године. Пробој Солунског фронта“, стр. 286-287</ref> На [[15 септември]] [[1918]] година, силите на Антантата, предводени од францускиот маршал Д'Епере (наследникот на Сарај), започнале силна офанзива против бугарската Трета дивизија од составот на германската Втора армија на просторот Ветерник - Сокол. Борбите се пренесле во [[Пелагонија]], на десниот брег на реката [[Вардар]], [[Црна Река]] и во реонот на [[Дојран]]. Под жестокиот притисок на сојузниците, бугарско-германските трупи биле принудени на повлекување кон [[север]] и до бугарската граница. Сојузниците зазеле повеќе делови во [[Вардарска Македонија|вардарскиот дел на Македонија]], а на [[29 септември]] [[1918]] година [[Бугарија]] била принудена да потпише примирје, согласувајќи се да ја напушти [[Вардарска Македонија]], задржувајќи ги само [[Пиринска Македонија]] и Струмичката област со градот [[Струмица]], која подоцна ја загубила во корист на [[Србија]] со [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]] од [[1919]] година. Бугарската војска била распоредена на фронтот околу [[Битола]] и на [[Ниџе]], германската 11. армија ја контролирала долината на [[Вардар]] до [[Дојранско Езеро|Дојранското Езеро]], а Втората бугарска армија била распоредена од Дојранското Езеро до [[Орфански Залив|Струмскиот Залив]]. Вкупната должина на Македонскиот фронт изнесувала околу 400 [[Километар|километри]].<ref name="ReferenceA">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6.</ref> ===Битката на Кајмакчалан=== Есента 1916 година се воделе жестоки борби на врвот [[Кајмакчалан]] на планината [[Ниџе]], при што од 12 до [[30 септември]] загинале над 4.600 војници од српската армија и околу 3.200 војници од бугарската армија. Според српските историски извори, српската армија била распоредена на планината, на просечна надморска височина до 2.000 метри. На десното крило, од Вардар до [[Кожуф]], дејствувала Првата армија со Моравската дивизија, од Кожуф до Кајмакчалан била распоредена Втората армија со Тимочката дивизија, а од Кајмакчалан до Лерин била распоредена Третата армија со Дринската дивизија. Вкупно, српската армија располагала со 122.600 војници, вооружени со 100.000 [[Пушка|пушки]], 9.000 карабини, 5.000 автоматски [[пиштол]]и, 288 [[митралез]]и, 12 брзострелачки полски [[Артилерија|артилериски]] дивизиони, шест ридски дивизиони, 12 батерии со [[Хаубица|хаубици]] од 12 [[Милиметар|милиметри]], 10.000 коњи префрлени од [[Крф]], 25.000 [[коњ]]и добиени од [[Франција]], 4.320 транспортни запреги, 300.000 [[Гас-маска|гас-маски]] итн.<ref name="ReferenceB">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Битката на Кајмакчалан започнала на [[17 август]] [[1916]] година, кога бугарската Прва армија започнала офанзива, со цел да ги заземе јужните падини на [[Ниџе]]. Во нападот, бугарската армија употребила 62 баталјона, 122 [[митралез]]и, 12 [[коњ]]ички ескадрони и 53 топовски батерии. Утрото, [[Бугари]]те го нападнале левото крило на [[Дунав]]ската дивизија, со која командувал [[полковник]]от Миливое Анѓелковиќ – Кајафа и до мракот избиле на линијата од десниот брег на реката Брод преку Петорачки Вис до железничката станица во [[Лерин]]. Во борбите што се воделе од 17 до [[30 август]], српската војска имала 907 мртви, 3.270 ранети и 730 исчезнати војници. Силните борби продолжиле и во текот на наредните недели, па на [[8 септември]] началникот на штабот на врховната команда на српската војска, [[генерал]]от [[Петар Бојовиќ]], дал наредба Втората армија по секоја цена да го освои гребенот Козјак-Ниџе. Пробивајќи се под силен оган на бугарската [[артилерија]], на [[18 септември]] [[1916]] година, околу 19 часот, српската војска го зазела Кајмакчалан.<ref name="ReferenceA"/> Потоа, бугарската армија извршила прегрупирање на силите и вклучила дополнителни осум баталјони, настојувајќи да преземе противнапад. Оттука, на [[26 септември]], Дринската дивизија ги загубила Кочобеј и дел од највисоката кота на Кајмакчалан, но делови од српската војска успеале да се задржат во близината на врвот. Според српските извори, Дринската дивизија имала над 1.250 тешко ранети војници и офицери, па српската врховна команда веднаш испратила засилување. Сепак, наспроти српските барања, генералот Кордоние не ја активирал француско-руската армија, па затоа, на [[30 септември]], во офанзива на Кајмакчалан тргнала само српската Трета армија под команда на полковникот Милош Васиќ. Прва во јуриш тргнала Дринската дивизија, заземајќи го Старков Гроб, а потоа и врвот Кајмакчалан, но во борбите загубила 3.800 војници. Притоа, според српската воена евиденција, за време на борбите на Кајмакчалан, од 30 август до 23 септември, српската војска имала загуби од 4.438 војници и 39 [[офицер]]и.<ref name="ReferenceB"/> Според бугарските историски извори, клучната борба за Кајмакчалан започнала на [[15 септември]] [[1916]] година попладнето, кога српската војска се приближила до позициите на кои биле стационирани четири бугарски артилериски батерии. Притоа, Дринската дивизија го напднала Кајмакчалан со поддршка на 50 тешки артилериски орудија и со многу [[минофрлач]]и. Како резултат на тоа, српските војници успеале да ги преминат дури и жичените пречки поставени пред бугарските ровови, но по противнападот на 11. Сливенски полк, српските сили биле одбиени, со големи загуби. На 16 и [[17 септември]], Србите повторно го нападнале врвот, но бугарската војска успеала да ги одбие нападите, иако со големи загуби. Особено биле тешки загубите на 11. Сливенски полк, кој ги загубил сите подофицери и голем дел од офицерите. Затоа, за одбрана на Кајмакчалан биле испратени Шипченскиот и дел од 23. полк.<ref name="ReferenceC">„Само Македонците немаат споменик иако гинеле од двете страни на фронтот!“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 7.</ref> Осмата тунџанска дивизија, која го бранела фронтот во должина од 60 километри, била нападната од четири српски и една француска дивизија, како и една руска бригада. Притисокот врз бугарската одбрана особено се засилил по нападот на француските и руските единици на потегот Бигла – Арменохор, така што, на [[18 септември]], француската војска го зазела Лерин. Истовремено, на 18 и [[19 септември]], за време на жестоките напади на Кајмакчалан, 11. Сливенски полк ги загубил сите командири на чети и половина од војниците. Сепак, и српската војска имала тешки загуби и не успеала да ја заземе втората линија на бугарската одбрана. На [[20 септември]], по претходна артилериска подготовка, [[Срби]]те повторно го нападнале Кајмакчалан, но бугарската војска го одбила и тој напад. Три дена подоцна, Србите успеале да стигнат на само 50 метри од врвот, но и тој напад бил одбиен, со големи загуби на двете страни. Истиот ден, во 16 часот, српската војска го обновила нападот, но била вратена назад со бочен противнапад од страна на резервите на бугарската војска. Со големи загуби, српските сили се повлекле, но на [[24 септември]] бугарската одбрана повторно била изложена на силен артилериски оган. На [[25 септември]], српските сили пак се доближиле на само 100-150 чекори до бугарските ровови на Кајмакчалан, но повторно биле одбиени, претрпувајќи огромни загуби. Според бугарските воени извори, тоа бил последниот воен успех на бугарската војска на Кајмакчалан. Во следните три дена, бугарската одбрана била изложена на силен артилериски оган, така што на врвот останале само малку бугарски војници способни за борба. Така, на [[30 септември]] [[1916]] година, во бугарскиот 46. пешачки полк останале живи само еден офицер и 86 војници! Како последица на тоа, во 13 часот и 30 минути српската војска го зазела Кајмакчалан,<ref>Мира Радојевиќ, Љубодраг Димиќ, Србија у Великом рати 1914 -н1918, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2018, стр.</ref> по што продолжила да напредува кон Старков Гроб.<ref name="ReferenceC"/><ref>Жанета Здравковска, „Не сум ни Бугарка ни Србинка, јас сум Македонка и ми е смачено од војни!“, ''Дневник'', година XX, број 6174, понеделник, 26 септември 2016, стр. 6-7.</ref> Сведочејќи за крвавите борби на Кајмакчалан, швајцарскиот [[Криминологија|криминолог]] д-р Рудолф Рајс, во својот дневник, на [[26 септември]] [[1916]] година, запишал: „Некаде до месноста Старков Гроб на Ниџе, стотици трупови, немаше време да се закопаат сите жртви на оваа кланица и рововите се полни. Телата останале во положбата во која ги изненадила [[смрт]]та... Насекаде околу нас страв и ужас. Борбата на Кајмакчалан траеше три часа, метеж кој не може да се опише. Низ чад и магла се гледа како светкаат бајонетите и се слушаат експлозии од бомби... На висина од 2.525 метри, на овој гол простран терен, лежат стотици трупови. Нивна покривка се облаците и маглата што ги дува ветерот, а големите [[јастреб]]и и [[гавран]]и крстосуваат над нив за да се најадат од нивното распаднато месо.“<ref name="ReferenceC"/> Веднаш по заземањето на Кајмакчалан, српската војска започнала да гради споменик, кој во [[1928]] година бил претворен во [[Црква (градба)|црква]], осветена заедно со костурницата во која се чуваат [[Коска|коските]] на дел од загинатите војници.<ref name="ReferenceC"/> ==Жртви== Силите кои учествувале во борбите на Македонскиот фронт ги дале следните жртви: * 150.000 загинати, * 330.000 ранети и * 100.000 исчезнати припадници на завојуваните страни. Жртвите што ги дал македонскиот народ никаде не се забележани како македонски, иако населението било насилно мобилизирано: во српската војска околу 60.000, во бугарската околу 133.887 и во грчката околу 20.000 Македонци. Вкупно, во Првата светска војна биле мобилизирани околу 213.000 Македонци<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |title=Македонија и Големата војна |accessdate=2018-11-10 |archive-date=2018-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113232902/http://www.morm.gov.mk/wp-content/uploads/2014/12/64-Shtit-za-web.pdf |url-status=dead }}</ref>. ==Македонскиот фронт како тема во уметноста== * „Никодим“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 63.</ref> * „Глуви команди“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 64.</ref> == Галерија == <gallery> File:Srpska konjanica vleguva vo Ohrid, Balkanska vojna, 1912.tif|Српската коњаница навлегува во Охрид. File:Srpska pesadija za vreme na Balkanskata vojna, 1912.tif|Српската пешадија за време на војната. File:Srpska baterija vo borba so turska baterija, Balkanska vojna.tif|Српски и турски батерии во бој. File:Srpskiot kral Petar vleguva vo Skopje, Balkanski vojni, 1912.tif|Српскиот крал Петар влегува во Скопје. File:Srpska artilerija u Bitola, Balkanski vojni.tif|Српска артилерија. File:Zapleneti turski topovi od strana na srpskata vojska pred crkata vo Kumanovo, Balkanska vojna, 1912.tif|Запленети турски топови во Куманово. </gallery> == Надворешни врски == == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарија во Првата светска војна]] [[Категорија:Грција во Првата светска војна]] [[Категорија:Србија во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи и боишта во Првата светска војна]] [[Категорија:Воени походи на Османлиското Царство]] [[Категорија:Македонија во Првата светска војна]] [[Категорија:Историја на Солун]] [[Категорија:Војни на Балканот]] [[Категорија:Отоманското Царство во Првата светска војна]] fo693rxoud4r20po66c0h61z13e6jer Томе Серафимовски 0 42902 5626436 5331741 2026-09-10T20:42:38Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5626436 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Томе Серафимовски | портрет = Томе Серафимовски.jpg | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|14|јули|1935}} | роден-место = {{роден во|Зубовце (Гостиварско){{!}}Зубовце}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2016|3|3|1935|7|14}} | починал-место = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | занимање = [[вајар]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Томе Серафимовски''' ([[Зубовце (Гостиварско)|Зубовце]], [[Гостиварско]], {{роден на|14|јули|1935}} - {{починат во|Скопје}}, {{починат на|3|март|2016}}) — истакнат [[Македонија|македонски]] [[вајар]]. Серафимовски е автор на повеќе од 500 склуптури од траен материјал, 100 минијатури и идејни решенија од областа на ситната пластика, десетина релјефи, како и 40-ина изведени споменици и спомен-обележја низ земјава и во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=23551D8C7FD04D47BA97D5105F5DAF9E|title=Секогаш сум на страната на уметноста|date=13 ноември 2010|publisher=Дневник|language=Македонски|accessdate=10 август 2013}}</ref> Од 1988 година е редовен член на [[МАНУ]]. Во својата 50 годишна кариера има одржано повеќе самостојни изложби во Македонија и странство, а добитник е на голем број награди и признанија. == Животопис == [[File:Serafimovski - St. Clement of Ohrid.jpg|thumbnail|left|Скулптура на Серафимовски на [[Св. Климент Охридски]] во Охрид]] Томе Серафимовски е роден на 14 јули 1935 година во село [[Зубовце (Гостиварско)|Зубовце]], Гостиварско. Основно училиште завршил во Гостивар, а во 1953 година се запишал во Сплитското училиште за применета уметност. На студиите во Сплит специјализирал вајарство, а за време на неговиот престој повремено работел и како сликар-сценограф во тамошниот Народен театар. Своето високо образование го продолжил на Академијата за ликовни уметности во Загреб, каде што дипломирал во 1963 година кај професорот [[Антун Аугустинчиќ]]. Во 1966 година добил стипедија од француската влада и заминал за [[Париз]], каде 4 години ја посетувал школата за убави уметности. Истовремено три години минал како соработник во ателјето на познатата аргентинска вајарка, [[Алиција Пеналба]]. По ваквите искуства, Серафимоски се вратил во Македонија, извесно време работел како сценограф во [[Радио Tелевизија Скопје]]. Од 1970 до 1984 година бил директор на Домот на културата во [[Гостивар]]. На 7 октомври 1988 година бил избран за член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. == Лустрација == На 15 јули 2013 година академик Томе Серафимовски беше лустриран од страна на Комисијата за верификација на фактите и прогласен за соработник на тајните служби.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/99414/Tome-Serafimovski-go-braneshe-Slavko-Janevski-sega-i-toj-go-dozhivea-istoto|title=Томе Серафимовски го бранеше Славко Јаневски, сега и тој го доживеа истото|date=15 јули 2013|publisher=ПлусИнфо|language=Македонски|accessdate=10 август 2013|archive-date=2013-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821161215/http://www.plusinfo.mk/vest/99414/Tome-Serafimovski-go-braneshe-Slavko-Janevski-sega-i-toj-go-dozhivea-istoto|url-status=dead}}</ref> Две седмици пред оваа одлука, Серафимовски излезе во јавноста со жестоки критики про­тив Комисијата за лустрација и против нејзиниот претседател [[Томе Аџи­ев]] во врска со лустрирањето на писателот [[Славко Јаневски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://novatv.mk/index.php?navig=8&cat=16&vest=5285|title=Аџиев не е вреден да го спомнува името на Славко Јаневски|date=3 јули 2013|publisher=Нова ТВ|language=Македонски|accessdate=10 август 2013|archive-date=2013-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819052350/http://novatv.mk/index.php?navig=8&cat=16&vest=5285|url-status=dead}}</ref> Во врска со оваа одлука на комисијата, академикот Серафимовски изјавил: „Јас никогаш не сум бил функционер, јас сум вајар и цел живот тоа го работам“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/tome-serafimovski-nikogash-ne-sum-bil-funkcioner-jas-sum-skulptor|title=Томе Серафимовски: Никогаш не сум бил функционер, јас сум вајар!|date=16 јули 2013|publisher=МКД.мк|language=Македонски|accessdate=10 август 2013|archive-date=2013-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719230214/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/tome-serafimovski-nikogash-ne-sum-bil-funkcioner-jas-sum-skulptor|url-status=dead}}</ref> Починал на [[3 март]] [[2016]] година. == Галерија == <center><gallery> Податотека:Ciril Metod Ohrid.jpg|Споменик на [[Свети Кирил и Методиј]], [[Охрид]] Податотека:Споменик на Свети Климент Охридски-1.jpg|Споменик на Св. Климент Охридски на бул. Климент Охридски, Скопје 2010 Податотека:Vera-Jocic-statue.JPG|Споменик на [[Вера Јоциќ]], [[Македонска Каменица]] Податотека:Monument-skopjeearthquake.JPG|Споменик на жртвите од [[Скопски земјотрес 1963]], [[Скопје]] Податотека:Ljudevit Gaj Zagreb.jpg|Споменик на [[Људевит Гај]], [[Загреб]], [[2008]] Податотека:Serafimovski - Evliya Çelebi.jpg|[[Евлија Челебија]] Податотека:Скопје-gulapska trojka.jpg|[[Симфонија на мирот (Скопје)|Симфонија на мирот]], Скопје, 2005 </gallery></center> ==Поврзано== * [[Споменик на Св. Климент Охридски (Бул. Климент Охридски)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Tome Serafimovski}} * [https://arhiva.zaum.mk/wp-content/uploads/2017/04/2008_Tome-Serafimovski_monografija_2008.pdf Монографија на Томе Серафимовски], Хрватска академија на науките и уметностите * [http://manu.edu.mk/en/about/members?id=64 Биографија на официјалната страница на МАНУ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305211545/http://manu.edu.mk/en/about/members?id=64 |date=2016-03-05 }} * [https://www.dropbox.com/s/j0xqe57kon2d5qg/Tome-Serafimovski.pdf Досието на академик Серафимовски] * [https://www.dropbox.com/s/r535wbe62fqx916/Tome-Serafimovski-r.pdf Решение од Комисијата за верификација на фактите] {{МАНУ |state=expanded}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Серафимовски, Томе}} [[Категорија:Македонски уметници]] [[Категорија:Југословенски уметници]] [[Категорија:Македонски вајари]] [[Категорија:Југословенски вајари]] [[Категорија:Соработници на Службата за државна безбедност]] [[Категорија:Добитници на наградата „Мајка Тереза“]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] [[Категорија:Странски членови на Српската академија на науките и уметностите]] 8q6zc74tsfp9035facwmz3a9hh5d4fg Црн Врв (Градиштанска Планина) 0 100061 5626478 4668682 2026-09-11T08:59:40Z Kiril Simeonovski 3243 средување 5626478 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Црн Врв | photo = Предаватели над Брезица.jpg | photo_caption = Црн Врв со предавателите | elevation_m = 774 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | map = Republic of Macedonia | map_caption = | label_position = | listing = | location = Местоположба на Тиски Врв на [[Градиштанска Планина]] | range = [[Градиштанска Планина]] | lat_d = 41 | lat_m = 51 | lat_s = 34.3 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 44 | long_s = 19.1 | long_EW = E | coordinates = {{Coord|41|51|34.3|N|21|44|19.1|E|type:mountain}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | first_ascent = непознато | easiest_route = Брезица — Црн Врв }} '''Црн Врв''' — врв на [[Градиштанска Планина]] со висина од 774 м. == Местоположба и опис == Врвот се наоѓа во јужниот дел на планината, на било коешто ги раздвојува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] на северозапад и Велешкото Поле на југоисток, и на коешто се наоѓаат и врвовите Китка (759 м) и Капавица (678 м). На врвот се наоѓаат радиодифузен објект и првиот предавател со [[многу висока честота]] на [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]]. == Искачување == Врвот е најлесно пристапен од северната страна, каде што со пат е поврзан до селото [[Брезица]] на надморска височина од 698 м. Тој може да се искачи и од селото [[Крушје (Велешко)|Крушје]] од североисток долж течеието на реката Лониште и преку соседниот врв Капавица, како и од селото [[Рудник (село)|Рудник]] од југоисток долж течението на реката Лајковица со свртување кон северозапад преку седлото коешто го одвојува со врвот Капавица. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед на Црн Врв од патот меѓу селата Џидимирци и Градманци </gallery> == Поврзано == * [[Свети Јовански Рид]] * [[Корија (Богословец)|Корија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градиштанска Планина]] [[Категорија:Врвови во Македонија]] lospf00qbpmfz0pazt1q20336uy2v1t 5626479 5626478 2026-09-11T09:00:13Z Kiril Simeonovski 3243 5626479 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Црн Врв | photo = Предаватели над Брезица.jpg | photo_caption = Црн Врв со предавателите | elevation_m = 774 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | map = Republic of Macedonia | map_caption = | label_position = | listing = | location = Местоположба на Тиски Врв на [[Градиштанска Планина]] | range = [[Градиштанска Планина]] | lat_d = 41 | lat_m = 51 | lat_s = 34.3 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 44 | long_s = 19.1 | long_EW = E | coordinates = {{Coord|41|51|34.3|N|21|44|19.1|E|type:mountain}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | first_ascent = непознато | easiest_route = Брезица — Црн Врв }} '''Црн Врв''' — врв на [[Градиштанска Планина]] со висина од 774 м. == Местоположба и опис == Врвот се наоѓа во јужниот дел на планината, на било коешто ги раздвојува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] на северозапад и Велешкото Поле на југоисток, и на коешто се наоѓаат и врвовите Китка (759 м) и Капавица (678 м). На врвот се наоѓаат радиодифузен објект и првиот предавател со [[многу висока честота]] на [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]]. == Искачување == Врвот е најлесно пристапен од северната страна, каде што со пат е поврзан до селото [[Брезица]] на надморска височина од 698 м. Тој може да се искачи и од селото [[Крушје (Велешко)|Крушје]] од североисток долж течеието на реката Лониште и преку соседниот врв Капавица, како и од селото [[Рудник (село)|Рудник]] од југоисток долж течението на реката Лајковица со свртување кон северозапад преку седлото коешто го одвојува со врвот Капавица. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед на Црн Врв од патот меѓу селата Џидимирци и Градманци </gallery> [[Категорија:Градиштанска Планина]] [[Категорија:Врвови во Македонија]] sj9jjrspzr2hqardg6ngaf5dbmshn8l 5626480 5626479 2026-09-11T09:01:13Z Kiril Simeonovski 3243 5626480 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Црн Врв | photo = Предаватели над Брезица.jpg | photo_caption = Црн Врв со предавателите | elevation_m = 774 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | map = Republic of Macedonia | map_caption = | label_position = | listing = | location = Местоположба на Тиски Врв на [[Градиштанска Планина]] | range = [[Градиштанска Планина]] | lat_d = 41 | lat_m = 51 | lat_s = 34.3 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 44 | long_s = 19.1 | long_EW = E | coordinates = {{Coord|41|51|34.3|N|21|44|19.1|E|type:mountain}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | first_ascent = непознато | easiest_route = Брезица — Црн Врв }} '''Црн Врв''' — врв на [[Градиштанска Планина]] со висина од 774 м. == Местоположба и опис == Врвот се наоѓа во јужниот дел на планината, на било коешто ги раздвојува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] на северозапад и Велешкото Поле на југоисток, и на коешто се наоѓаат и врвовите Китка (759 м) и Капавица (678 м). На врвот се наоѓаат радиодифузен објект и првиот предавател со [[многу висока честота]] на [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]]. == Искачување == Врвот е најлесно пристапен од северната страна, каде што со пат е поврзан до селото [[Брезица]] на надморска височина од 698 м. Тој може да се искачи и од селото [[Крушје (Велешко)|Крушје]] од североисток долж течеието на реката Лониште и преку соседниот врв Капавица, како и од селото [[Рудник (село)|Рудник]] од југоисток долж течението на реката Лајковица со свртување кон северозапад преку седлото коешто го одвојува со врвот Капавица. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед на Црн Врв од патот меѓу селата Џидимирци и Градманци </gallery> == Поврзано == * [[Градиште (планински врв)|Градиште]] [[Категорија:Градиштанска Планина]] [[Категорија:Врвови во Македонија]] ktpmi1b3atq4a9t4k2stnbhp1z9ak3h 5626483 5626480 2026-09-11T09:02:39Z Kiril Simeonovski 3243 Kiril Simeonovski ја премести страницата [[Црн Врв (планински врв)]] на [[Црн Врв (Градиштанска Планина)]] 5626480 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Црн Врв | photo = Предаватели над Брезица.jpg | photo_caption = Црн Врв со предавателите | elevation_m = 774 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | map = Republic of Macedonia | map_caption = | label_position = | listing = | location = Местоположба на Тиски Врв на [[Градиштанска Планина]] | range = [[Градиштанска Планина]] | lat_d = 41 | lat_m = 51 | lat_s = 34.3 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 44 | long_s = 19.1 | long_EW = E | coordinates = {{Coord|41|51|34.3|N|21|44|19.1|E|type:mountain}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | first_ascent = непознато | easiest_route = Брезица — Црн Врв }} '''Црн Врв''' — врв на [[Градиштанска Планина]] со висина од 774 м. == Местоположба и опис == Врвот се наоѓа во јужниот дел на планината, на било коешто ги раздвојува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] на северозапад и Велешкото Поле на југоисток, и на коешто се наоѓаат и врвовите Китка (759 м) и Капавица (678 м). На врвот се наоѓаат радиодифузен објект и првиот предавател со [[многу висока честота]] на [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]]. == Искачување == Врвот е најлесно пристапен од северната страна, каде што со пат е поврзан до селото [[Брезица]] на надморска височина од 698 м. Тој може да се искачи и од селото [[Крушје (Велешко)|Крушје]] од североисток долж течеието на реката Лониште и преку соседниот врв Капавица, како и од селото [[Рудник (село)|Рудник]] од југоисток долж течението на реката Лајковица со свртување кон северозапад преку седлото коешто го одвојува со врвот Капавица. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед на Црн Врв од патот меѓу селата Џидимирци и Градманци </gallery> == Поврзано == * [[Градиште (планински врв)|Градиште]] [[Категорија:Градиштанска Планина]] [[Категорија:Врвови во Македонија]] ktpmi1b3atq4a9t4k2stnbhp1z9ak3h 5626488 5626483 2026-09-11T09:10:47Z Kiril Simeonovski 3243 5626488 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Црн Врв | photo = Предаватели над Брезица.jpg | photo_caption = Црн Врв со предавателите | elevation_m = 774 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | map = Republic of Macedonia | map_caption = | label_position = | listing = | location = Местоположба на Тиски Врв на [[Градиштанска Планина]] | range = [[Градиштанска Планина]] | lat_d = 41 | lat_m = 51 | lat_s = 34.3 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 44 | long_s = 19.1 | long_EW = E | coordinates = {{Coord|41|51|34.3|N|21|44|19.1|E|type:mountain}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | first_ascent = непознато | easiest_route = Брезица — Црн Врв }} '''Црн Врв''' — врв на [[Градиштанска Планина]] со висина од 774 м. == Местоположба и опис == Врвот се наоѓа во јужниот дел на планината, на било коешто ги раздвојува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] на северозапад и Велешкото Поле на југоисток, и на коешто се наоѓаат и врвовите Китка (759 м) и Капавица (678 м). На врвот се наоѓаат радиодифузен објект и првиот предавател со [[многу висока честота]].<ref>„[https://jpnrd.gov.mk/%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ Сектор Емисиона Техника]“. ''ЈП Национална Радиодифузија''.</ref> == Искачување == Врвот е најлесно пристапен од северната страна, каде што со пат е поврзан до селото [[Брезица]] на надморска височина од 698 м. Тој може да се искачи и од селото [[Крушје (Велешко)|Крушје]] од североисток долж течеието на реката Лониште и преку соседниот врв Капавица, како и од селото [[Рудник (село)|Рудник]] од југоисток долж течението на реката Лајковица со свртување кон северозапад преку седлото коешто го одвојува со врвот Капавица. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед на Црн Врв од патот меѓу селата Џидимирци и Градманци </gallery> == Поврзано == * [[Градиште (планински врв)|Градиште]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градиштанска Планина]] [[Категорија:Врвови во Македонија]] 81pknfpbfxnxaji0tskqaprvzrnipec Разговор:Црн Врв (Градиштанска Планина) 1 100062 5626485 705459 2026-09-11T09:02:39Z Kiril Simeonovski 3243 Kiril Simeonovski ја премести страницата [[Разговор:Црн Врв (планински врв)]] на [[Разговор:Црн Врв (Градиштанска Планина)]] 705459 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}}{{ВикиПроект - Планински врвови во Република Македонија|Црн Врв (планински врв)}} 5x8vcenkegfy78ymiyx3k78n121yo5h 5626487 5626485 2026-09-11T09:03:49Z Kiril Simeonovski 3243 5626487 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} {{ВПГ}} {{ВПМ}} j826dz2i97kilqojqejaz0p0giufc3m Книжевноста во 1879 година 0 104424 5626355 5626211 2026-09-10T14:57:34Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5626355 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1879|книжевноста}} '''[[1879]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Податотека:PicketGuardNCWyeth1922.png|мини|десно|''Стражарот'', [[Н.К. Вајет]], илустрација за ''[[Вечерва сè е тивко покрај Потомак]]''.<ref>Matthews, ''Poems of American Patriotism'', p. 90.</ref>]] *[[1 јануари]] – [[Бенџамин Хенри Блеквел]] ја отвора првата книжарница на [[Blackwell UK|Blackwell]], во [[Оксфорд]]<ref>{{Cite web |title=Nos 48–51: Blackwell's Bookshop |url=http://www.headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48,49,50,51.htm |work=Broad Street, Oxford |year=2008 |accessdate=2011-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702063215/http://headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48%2C49%2C50%2C51.htm |archivedate=2 July 2011 |url-status=dead}}</ref> *[[11 јануари]] – За време на изградбата на проширување на [[Централната библиотека во Бирмингем]] во Англија, пожар уништил 50.000 книги и изворниот ракопис на [[Мистериозните драми од Ковентри]] (вклучувајќи ја и „[[Ковентри Керол]]“). *Септември – Англискиот критичар и поет [[Теодор Вотс-Дантон]] го зема поетот [[алкохоличар]] [[Алгернон Чарлс Свинбурн]] на трајна грижа во неговиот дом [[Патни]].<ref>{{cite book|title=The Pre-Raphælite Review|url=https://books.google.com/books?id=z10gAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Rat & Mole Press|page=76}}</ref> *[[6 септември]] – првиот расказ на [[Артур Конан Дојл]], „[[Мистеријата на долината Сасаса]]“, објавен е анонимно во ''[[Чемберсовиот дневник]]''. *[[10 октомври]] – Собраните дела на американската поетеса [[Етел Лин Бирс]] се објавени како „ Вечерва сè е тивко покрај Потомак и други песни“. Насловната песна е тука [[Вечерва сè е тивко покрај Потомак |најпознато дело]]. Следниот ден таа умира на 52 години во [[Оринџ (Њу Џерси)|Оринџ]], Њу Џерси. *Декември – [[Валтер Бесант]] го убедува [[Томас Харди]] да стане член-основач на Клубот Рабле во [[Лондон]], кој организира литературна вечера еднаш на секои два месеци. Други членови се романописците [[Хенри Џејмс]], [[Брет Харт]], [[Оливер Вендел Холмс постариот|Оливер Вендел Холмс]] и [[Жорж ди Морие]].< <ref>{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188}}</ref> *[[21 декември]] – Првата продукција на контроверзната „модерна драма“ на [[Хенрик Ибзен]] ''[[Куќата на една кукла]]'' се одржува во [[Кралски дански театар|Кралскиот дански театар]] во [[Копенхаген]] по објавувањето на [[4 декември]]. *''непознати датуми'' **Објавувањето на првото издание на целокупните дела на [[Георг Бихнер]], уредено од [[Карл Емил Францос]], е завршено во [[Франкфурт]]. За првпат била вклучена и драмата „[[Војцек]]'', која останала недовршена по смртта на писателот во [[1837 во литературата|1837]]. **Швајцарскиот издавач [[Биркхаузер]] е основан во [[Базел]].<ref name="Ford2016">{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188–}}</ref> == Книги == === Фикција === * [[Вилијам Харисон Ајнсворт]] - ''Бо Неш'' * [[Емилија Пардо Басан]] – ''Pascual López: autobiografía de un estudiante de medicina'' (Пасквал Лопез: Автобиографија на студент по медицина) * Мери Елизабет Брадон ** ''Раздвоеното стапало'' ** ''Лисичка'' * [[Вилки Колинс]] ** ''Паднатите лисја'' ** ''Животот на еден разбојник'' * [[Алфонс Доде]] – ''Кралевите во прогонство (Les Rois en Exil)'' * [[Тору Дут]] (починала во 1877 година) – ''Le Journal de Mademoiselle d'Arvers'' * [[Сајлас Хокинг]] – ''Нејзиниот Бени'' <ref>{{Наведена книга|title=Fiction and the Reading Public|last=Leavis|first=Q. D.|publisher=Chatto & Windus|year=1965|edition=2nd|location=London|author-link=}}</ref> * [[Жорис-Карл Уисманс]] – ''Les Soeurs Vatard'' * Реинис и Матис Кауџите – ''Mērnieku laiki'' (Времиња на геодетите – прв роман на [[Латвиски јазик|латвиски]] ) * [[Чарлс Кикам]] - ''Нокнагоу, или Домовите на Типерари'' * [[Пјер Лоти]] – ''Азијаде'' * [[Џорџ Мекдоналд]] - ''Сер Гиби'' * [[Џорџ Мередит]] - ''Егоистот'' * [[Џон Бојл О’Рајли]] – ''Мундајн'' * Самуел Веданајагам Пилаи - ''Prathapa Mudaliar Charithram'' (Животот на Пратапа Мудалијар, напишан 1857 година; прв роман на [[Тамилски јазик|тамилски]]) * [[Ши Јукун]] (заслужен) - ''Приказната за лојалните херои и праведните галанти'' (忠烈俠義傳) * [[Аугуст Стриндберг|Август Стриндберг]] – ''Црвената соба (Roda Rummet)'' * [[Ентони Тролоп]] ** ''Братучед Хенри'' ** ''Децата на војводата'' (започнува серијализацијата) ** ''Око за око'' ** ''Џон Калдигејт'' * [[Жил Верн]] ** ''Богатството на Бегум (Les Cinq cents millions de la Bégum)'' ** ''Неволјите на еден Кинез во Кина (Les Tribulations d'un Chinois en Chine)'' * [[Фридрих Теодор Вишер]] – ''Auch einer: eine Reisebekanntschaft'' === Деца и младинци === * [[Луиза Меј Алкот]] - ''Џек и Џил: Селска приказна'' * [[Едвард Вилијам Кол]] – ''Смешната сликовница на Кол'' * [[Евелин Витакер]] - ''Леди'' === Драма === * [[Василе Александри]] – ''Деспот-Вода'' * [[Емил Ожие]] – ''Les Fourchambault'' * [[Едмон Гондине]] – ''Les Tapageurs'' * [[Џејмс Херн]] - ''Срца од даб'' * [[Хенрик Ибзен]] - ''[[Куќата на една кукла]]'' * [[Џорџ Роберт Симс]] – ''Патерица и чепкалка за заби'' === Поезија === * [[Ѓорѓија Пулевски]] - ''[[Македонска песнарка]]'' * [[Етел Лин Бирс]] – ''„Сосема тивко покрај Потомак“ и други песни'' * [[Кејт Гринавеј]] – ''Под прозорецот: Слики и рими за деца'' === Нефикција === * [[Џон Коленсо]] – ''Критички испитани Петокнижието и Книгата на Исус Навин'' * [[Луис Карол|Луис Керол]] - ''Евклид и неговите современи соперници'' * [[Чарлс Дарвин]] - ''Животот на Еразмо Дарвин'' * [[Емилија Дилке|Емилија, Лејди Дилке]] (како ЕФС Патисон) – ''Ренесансата на уметноста во Франција'' * [[Едвард Дауден]] - ''Саути'' * [[Готлоб Фреге]] – ''Бегрифсшрифт'' (пишување концепт) * [[Хенри Џорџ]] - ''Напредок и сиромаштија'' * [[Агнес Гиберн]] – ''Сонце, Месечина и Ѕвезди: Астрономија за почетници'' * [[Џорџ Гроув]] (ур.) – ''Речник на музика и музичари'', прво издание започнува со објавување * [[Ингвар Нилсен]] – ''Reisehaandbog over Norge'' (Патувачки прирачник во Норвешка) * [[Роберт Луис Стивенсон]] - ''Патувања со магаре во Севените'' == Родени == * [[1 јануари]] – [[Едвард Морган Форстер|Е.М. Форстер]], англиски романописец и критичар (починал во [[1970 во книжевноста|1970]]) * [[18 јануари]] – [[Александар Балабанов]], македонски врвен литерат, преведувач и критичар (починалво [[1955]]) * [[26 јануари]] – [[Алфред Екхард Цимерн]], англиски историчар и политиколог роден во Германија (починал во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[2 февруари]] – [[J.К. Висарион]], романски романописец, драматург, поет и научен писател (починал во [[1951 во книжевноста|1951]]) * [[13 февруари]] – [[Сароџини Наиду]] (родена Чатопадјај), индиска поетеса и политичарка (починала во [[1949 во книжевноста|1949]]) * [[17 февруари]] – [[Дороти Канфилд Фишер]], американска активистка и романописец (починала во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[9 март]] – [[Агнес Мигел]], германска авторка, новинарка и поетеса (починала во [[1964 во книжевноста|1964]]) * [[14 март]] – Харолд Монро, англиски поет и промотор на поезијата (починал во [[1932 во книжевноста|1932]]) * [[28 март]] – [[Теренс МекСвајни]], ирски драматург, поет и политичар (починал при штрајк со глад во [[1920 во книжевноста|1920]]) * [[14 април]] – [[Џејмс Бранч Кабел]], американски романописец (починал во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[8 мај]] – [[Јоан К. Филити]], романски историчар, политички теоретичар и есеист (починал во [[1945 во книжевноста|1945]]) * [[29 мај]] – [[Коста Абраш]] (Абрашевиќ), македонски и српски поет (починал во [[1898]]) * [[4 јуни]] – [[Перси Лабок]], англиски есеист, критичар и биограф (починал во [[1965 во книжевноста|1965]]) * [[19 јули]] – [[Ференц Мора]], унгарски писател и уредник за деца (починал во [[1934 во книжевноста|1934]]) * [[20 јули]] – [[Клод Скудамор Џарвис]], англиски писател, арабист и натуралист (починал во [[1953 во книжевноста|1953]]) * [[19 август]] – [[Ласкар Ворел]], романски визуелен уметник и писател на кратки раскази (починал во [[1918 во книжевноста|1918]]) * [[19 септември]] – [[Луис Џозеф Венс]], американски романописец (починал во [[1933 во книжевноста|1933]]) * [[1 октомври]] – [[Даница Марковиќ]], српска поетеса (починала во [[1932]]) * [[2 октомври]] – [[Волас Стивенс]], американски поет (починал во [[1955 во книжевноста|1955]]) * [[19 ноември]] – [[Маит Мецанурк]], естонска авторка и драматург (починала во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[3 декември]] - [[Кафу Нагаи]] (永井 荷風), јапонски романсиер (починал во [[1959 во книжевноста|1959]]) * [[24 декември]] – [[Емил Нелиган]], француско-канадски поет (починал во [[1941 во книжевноста|1941]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Emile-Nelligan|title=Émile Nelligan {{!}} Canadian poet|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=17 April 2019}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книжевноста во 1879 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] locixj53f6nbywww5jt2eww1b7pged3 5626357 5626355 2026-09-10T14:59:52Z P.Nedelkovski 47736 5626357 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1879|книжевноста}} '''[[1879]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Податотека:PicketGuardNCWyeth1922.png|мини|десно|''Стражарот'', [[Н.К. Вајет]], илустрација за ''[[Вечерва сè е тивко покрај Потомак]]''.<ref>Matthews, ''Poems of American Patriotism'', p. 90.</ref>]] *[[1 јануари]] – [[Бенџамин Хенри Блеквел]] ја отвора првата книжарница на [[Blackwell UK|Blackwell]], во [[Оксфорд]]<ref>{{Cite web |title=Nos 48–51: Blackwell's Bookshop |url=http://www.headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48,49,50,51.htm |work=Broad Street, Oxford |year=2008 |accessdate=2011-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702063215/http://headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48%2C49%2C50%2C51.htm |archivedate=2 July 2011 |url-status=dead}}</ref> *[[11 јануари]] – За време на изградбата на проширување на [[Централната библиотека во Бирмингем]] во Англија, пожар уништил 50.000 книги и изворниот ракопис на [[Мистериозните драми од Ковентри]] (вклучувајќи ја и „[[Ковентри Керол]]“). *Септември – Англискиот критичар и поет [[Теодор Вотс-Дантон]] го зема поетот [[алкохоличар]] [[Алгернон Чарлс Свинбурн]] на трајна грижа во неговиот дом [[Патни]].<ref>{{cite book|title=The Pre-Raphælite Review|url=https://books.google.com/books?id=z10gAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Rat & Mole Press|page=76}}</ref> *[[6 септември]] – првиот расказ на [[Артур Конан Дојл]], „[[Мистеријата на долината Сасаса]]“, објавен е анонимно во ''[[Чемберсовиот дневник]]''. *[[10 октомври]] – Собраните дела на американската поетеса [[Етел Лин Бирс]] се објавени како „ Вечерва сè е тивко покрај Потомак и други песни“. Насловната песна е тука [[Вечерва сè е тивко покрај Потомак |најпознато дело]]. Следниот ден таа умира на 52 години во [[Оринџ (Њу Џерси)|Оринџ]], Њу Џерси. *Декември – [[Валтер Бесант]] го убедува [[Томас Харди]] да стане член-основач на Клубот Рабле во [[Лондон]], кој организира литературна вечера еднаш на секои два месеци. Други членови се романописците [[Хенри Џејмс]], [[Брет Харт]], [[Оливер Вендел Холмс постариот|Оливер Вендел Холмс]] и [[Жорж ди Морие]].<ref>{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188}}</ref> *[[21 декември]] – Првата продукција на контроверзната „модерна драма“ на [[Хенрик Ибзен]] ''[[Куќата на една кукла]]'' се одржува во [[Кралски дански театар|Кралскиот дански театар]] во [[Копенхаген]] по објавувањето на [[4 декември]]. *''непознати датуми'' **Објавувањето на првото издание на целокупните дела на [[Георг Бихнер]], уредено од [[Карл Емил Францос]], е завршено во [[Франкфурт]]. За првпат била вклучена и драмата „[[Војцек]]'', која останала недовршена по смртта на писателот во [[1837 во литературата|1837]]. **Швајцарскиот издавач [[Биркхаузер]] е основан во [[Базел]].<ref name="Ford2016">{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188–}}</ref> == Книги == === Фикција === * [[Вилијам Харисон Ајнсворт]] - ''Бо Неш'' * [[Емилија Пардо Басан]] – ''Pascual López: autobiografía de un estudiante de medicina'' (Пасквал Лопез: Автобиографија на студент по медицина) * Мери Елизабет Брадон ** ''Раздвоеното стапало'' ** ''Лисичка'' * [[Вилки Колинс]] ** ''Паднатите лисја'' ** ''Животот на еден разбојник'' * [[Алфонс Доде]] – ''Кралевите во прогонство (Les Rois en Exil)'' * [[Тору Дут]] (починала во 1877 година) – ''Le Journal de Mademoiselle d'Arvers'' * [[Сајлас Хокинг]] – ''Нејзиниот Бени'' <ref>{{Наведена книга|title=Fiction and the Reading Public|last=Leavis|first=Q. D.|publisher=Chatto & Windus|year=1965|edition=2nd|location=London|author-link=}}</ref> * [[Жорис-Карл Уисманс]] – ''Les Soeurs Vatard'' * Реинис и Матис Кауџите – ''Mērnieku laiki'' (Времиња на геодетите – прв роман на [[Латвиски јазик|латвиски]] ) * [[Чарлс Кикам]] - ''Нокнагоу, или Домовите на Типерари'' * [[Пјер Лоти]] – ''Азијаде'' * [[Џорџ Мекдоналд]] - ''Сер Гиби'' * [[Џорџ Мередит]] - ''Егоистот'' * [[Џон Бојл О’Рајли]] – ''Мундајн'' * Самуел Веданајагам Пилаи - ''Prathapa Mudaliar Charithram'' (Животот на Пратапа Мудалијар, напишан 1857 година; прв роман на [[Тамилски јазик|тамилски]]) * [[Ши Јукун]] (заслужен) - ''Приказната за лојалните херои и праведните галанти'' (忠烈俠義傳) * [[Аугуст Стриндберг|Август Стриндберг]] – ''Црвената соба (Roda Rummet)'' * [[Ентони Тролоп]] ** ''Братучед Хенри'' ** ''Децата на војводата'' (започнува серијализацијата) ** ''Око за око'' ** ''Џон Калдигејт'' * [[Жил Верн]] ** ''Богатството на Бегум (Les Cinq cents millions de la Bégum)'' ** ''Неволјите на еден Кинез во Кина (Les Tribulations d'un Chinois en Chine)'' * [[Фридрих Теодор Вишер]] – ''Auch einer: eine Reisebekanntschaft'' === Деца и младинци === * [[Луиза Меј Алкот]] - ''Џек и Џил: Селска приказна'' * [[Едвард Вилијам Кол]] – ''Смешната сликовница на Кол'' * [[Евелин Витакер]] - ''Леди'' === Драма === * [[Василе Александри]] – ''Деспот-Вода'' * [[Емил Ожие]] – ''Les Fourchambault'' * [[Едмон Гондине]] – ''Les Tapageurs'' * [[Џејмс Херн]] - ''Срца од даб'' * [[Хенрик Ибзен]] - ''[[Куќата на една кукла]]'' * [[Џорџ Роберт Симс]] – ''Патерица и чепкалка за заби'' === Поезија === * [[Ѓорѓија Пулевски]] - ''[[Македонска песнарка]]'' * [[Етел Лин Бирс]] – ''„Сосема тивко покрај Потомак“ и други песни'' * [[Кејт Гринавеј]] – ''Под прозорецот: Слики и рими за деца'' === Нефикција === * [[Џон Коленсо]] – ''Критички испитани Петокнижието и Книгата на Исус Навин'' * [[Луис Карол|Луис Керол]] - ''Евклид и неговите современи соперници'' * [[Чарлс Дарвин]] - ''Животот на Еразмо Дарвин'' * [[Емилија Дилке|Емилија, Лејди Дилке]] (како ЕФС Патисон) – ''Ренесансата на уметноста во Франција'' * [[Едвард Дауден]] - ''Саути'' * [[Готлоб Фреге]] – ''Бегрифсшрифт'' (пишување концепт) * [[Хенри Џорџ]] - ''Напредок и сиромаштија'' * [[Агнес Гиберн]] – ''Сонце, Месечина и Ѕвезди: Астрономија за почетници'' * [[Џорџ Гроув]] (ур.) – ''Речник на музика и музичари'', прво издание започнува со објавување * [[Ингвар Нилсен]] – ''Reisehaandbog over Norge'' (Патувачки прирачник во Норвешка) * [[Роберт Луис Стивенсон]] - ''Патувања со магаре во Севените'' == Родени == * [[1 јануари]] – [[Едвард Морган Форстер|Е.М. Форстер]], англиски романописец и критичар (починал во [[1970 во книжевноста|1970]]) * [[18 јануари]] – [[Александар Балабанов]], македонски врвен литерат, преведувач и критичар (починалво [[1955]]) * [[26 јануари]] – [[Алфред Екхард Цимерн]], англиски историчар и политиколог роден во Германија (починал во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[2 февруари]] – [[J.К. Висарион]], романски романописец, драматург, поет и научен писател (починал во [[1951 во книжевноста|1951]]) * [[13 февруари]] – [[Сароџини Наиду]] (родена Чатопадјај), индиска поетеса и политичарка (починала во [[1949 во книжевноста|1949]]) * [[17 февруари]] – [[Дороти Канфилд Фишер]], американска активистка и романописец (починала во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[9 март]] – [[Агнес Мигел]], германска авторка, новинарка и поетеса (починала во [[1964 во книжевноста|1964]]) * [[14 март]] – Харолд Монро, англиски поет и промотор на поезијата (починал во [[1932 во книжевноста|1932]]) * [[28 март]] – [[Теренс МекСвајни]], ирски драматург, поет и политичар (починал при штрајк со глад во [[1920 во книжевноста|1920]]) * [[14 април]] – [[Џејмс Бранч Кабел]], американски романописец (починал во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[8 мај]] – [[Јоан К. Филити]], романски историчар, политички теоретичар и есеист (починал во [[1945 во книжевноста|1945]]) * [[29 мај]] – [[Коста Абраш]] (Абрашевиќ), македонски и српски поет (починал во [[1898]]) * [[4 јуни]] – [[Перси Лабок]], англиски есеист, критичар и биограф (починал во [[1965 во книжевноста|1965]]) * [[19 јули]] – [[Ференц Мора]], унгарски писател и уредник за деца (починал во [[1934 во книжевноста|1934]]) * [[20 јули]] – [[Клод Скудамор Џарвис]], англиски писател, арабист и натуралист (починал во [[1953 во книжевноста|1953]]) * [[19 август]] – [[Ласкар Ворел]], романски визуелен уметник и писател на кратки раскази (починал во [[1918 во книжевноста|1918]]) * [[19 септември]] – [[Луис Џозеф Венс]], американски романописец (починал во [[1933 во книжевноста|1933]]) * [[1 октомври]] – [[Даница Марковиќ]], српска поетеса (починала во [[1932]]) * [[2 октомври]] – [[Волас Стивенс]], американски поет (починал во [[1955 во книжевноста|1955]]) * [[19 ноември]] – [[Маит Мецанурк]], естонска авторка и драматург (починала во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[3 декември]] - [[Кафу Нагаи]] (永井 荷風), јапонски романсиер (починал во [[1959 во книжевноста|1959]]) * [[24 декември]] – [[Емил Нелиган]], француско-канадски поет (починал во [[1941 во книжевноста|1941]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Emile-Nelligan|title=Émile Nelligan {{!}} Canadian poet|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=17 April 2019}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книжевноста во 1879 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] gc1q3f78628mfr8quwsv8uh879ajdp4 5626367 5626357 2026-09-10T15:19:31Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5626367 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1879|книжевноста}} '''[[1879]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Податотека:PicketGuardNCWyeth1922.png|мини|десно|''Стражарот'', [[Н.К. Вајет]], илустрација за ''[[Вечерва сè е тивко покрај Потомак]]''.<ref>Matthews, ''Poems of American Patriotism'', p. 90.</ref>]] *[[1 јануари]] – [[Бенџамин Хенри Блеквел]] ја отвора првата книжарница на [[Blackwell UK|Blackwell]], во [[Оксфорд]]<ref>{{Cite web |title=Nos 48–51: Blackwell's Bookshop |url=http://www.headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48,49,50,51.htm |work=Broad Street, Oxford |year=2008 |accessdate=2011-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702063215/http://headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48%2C49%2C50%2C51.htm |archivedate=2 July 2011 |url-status=dead}}</ref> *[[11 јануари]] – За време на изградбата на проширување на [[Централната библиотека во Бирмингем]] во Англија, пожар уништил 50.000 книги и изворниот ракопис на [[Мистериозните драми од Ковентри]] (вклучувајќи ја и „[[Ковентри Керол]]“). *Септември – Англискиот критичар и поет [[Теодор Вотс-Дантон]] го зема поетот [[алкохоличар]] [[Алгернон Чарлс Свинбурн]] на трајна грижа во неговиот дом [[Патни]].<ref>{{cite book|title=The Pre-Raphælite Review|url=https://books.google.com/books?id=z10gAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Rat & Mole Press|page=76}}</ref> *[[6 септември]] – првиот расказ на [[Артур Конан Дојл]], „[[Мистеријата на долината Сасаса]]“, објавен е анонимно во ''[[Чемберсовиот дневник]]''. *[[10 октомври]] – Собраните дела на американската поетеса [[Етел Лин Бирс]] се објавени како „ Вечерва сè е тивко покрај Потомак и други песни“. Насловната песна е тука [[Вечерва сè е тивко покрај Потомак |најпознато дело]]. Следниот ден таа умира на 52 години во [[Оринџ (Њу Џерси)|Оринџ]], Њу Џерси. *Декември – [[Валтер Бесант]] го убедува [[Томас Харди]] да стане член-основач на Клубот Рабле во [[Лондон]], кој организира литературна вечера еднаш на секои два месеци. Други членови се романописците [[Хенри Џејмс]], [[Брет Харт]], [[Оливер Вендел Холмс постариот|Оливер Вендел Холмс]] и [[Жорж ди Морие]].<ref>{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188}}</ref> *[[21 декември]] – Првата продукција на контроверзната „модерна драма“ на [[Хенрик Ибзен]] ''[[Куќата на една кукла]]'' се одржува во [[Кралски дански театар|Кралскиот дански театар]] во [[Копенхаген]] по објавувањето на [[4 декември]]. *''непознати датуми'' **Објавувањето на првото издание на целокупните дела на [[Георг Бихнер]], уредено од [[Карл Емил Францос]], е завршено во [[Франкфурт]]. За првпат била вклучена и драмата „[[Војцек]]'', која останала недовршена по смртта на писателот во [[1837 во литературата|1837]]. **Швајцарскиот издавач [[Биркхаузер]] е основан во [[Базел]].<ref name="Ford2016">{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188–}}</ref> == Книги == === Фикција === * [[Вилијам Харисон Ајнсворт]] - ''Бо Неш'' * [[Емилија Пардо Басан]] – ''Pascual López: autobiografía de un estudiante de medicina'' (Пасквал Лопез: Автобиографија на студент по медицина) * Мери Елизабет Брадон ** ''Раздвоеното стапало'' ** ''Лисичка'' * [[Вилки Колинс]] ** ''Паднатите лисја'' ** ''Животот на еден разбојник'' * [[Алфонс Доде]] – ''Кралевите во прогонство (Les Rois en Exil)'' * [[Тору Дут]] (починала во 1877 година) – ''Le Journal de Mademoiselle d'Arvers'' * [[Сајлас Хокинг]] – ''Нејзиниот Бени'' <ref>{{Наведена книга|title=Fiction and the Reading Public|last=Leavis|first=Q. D.|publisher=Chatto & Windus|year=1965|edition=2nd|location=London|author-link=}}</ref> * [[Жорис-Карл Уисманс]] – ''Les Soeurs Vatard'' * Реинис и Матис Кауџите – ''Mērnieku laiki'' (Времиња на геодетите – прв роман на [[Латвиски јазик|латвиски]] ) * [[Чарлс Кикам]] - ''Нокнагоу, или Домовите на Типерари'' * [[Пјер Лоти]] – ''Азијаде'' * [[Џорџ Мекдоналд]] - ''Сер Гиби'' * [[Џорџ Мередит]] - ''Егоистот'' * [[Џон Бојл О’Рајли]] – ''Мундајн'' * Самуел Веданајагам Пилаи - ''Prathapa Mudaliar Charithram'' (Животот на Пратапа Мудалијар, напишан 1857 година; прв роман на [[Тамилски јазик|тамилски]]) * [[Ши Јукун]] (заслужен) - ''Приказната за лојалните херои и праведните галанти'' (忠烈俠義傳) * [[Аугуст Стриндберг|Август Стриндберг]] – ''Црвената соба (Roda Rummet)'' * [[Ентони Тролоп]] ** ''Братучед Хенри'' ** ''Децата на војводата'' (започнува серијализацијата) ** ''Око за око'' ** ''Џон Калдигејт'' * [[Жил Верн]] ** ''Богатството на Бегум (Les Cinq cents millions de la Bégum)'' ** ''Неволјите на еден Кинез во Кина (Les Tribulations d'un Chinois en Chine)'' * [[Фридрих Теодор Вишер]] – ''Auch einer: eine Reisebekanntschaft'' === Деца и младинци === * [[Луиза Меј Алкот]] - ''Џек и Џил: Селска приказна'' * [[Едвард Вилијам Кол]] – ''Смешната сликовница на Кол'' * [[Евелин Витакер]] - ''Леди'' === Драма === * [[Василе Александри]] – ''Деспот-Вода'' * [[Емил Ожие]] – ''Les Fourchambault'' * [[Едмон Гондине]] – ''Les Tapageurs'' * [[Џејмс Херн]] - ''Срца од даб'' * [[Хенрик Ибзен]] - ''[[Куќата на една кукла]]'' * [[Џорџ Роберт Симс]] – ''Патерица и чепкалка за заби'' === Поезија === * [[Ѓорѓија Пулевски]] - ''[[Македонска песнарка]]'' * [[Етел Лин Бирс]] – ''„Сосема тивко покрај Потомак“ и други песни'' * [[Кејт Гринавеј]] – ''Под прозорецот: Слики и рими за деца'' === Нефикција === * [[Џон Коленсо]] – ''Критички испитани Петокнижието и Книгата на Исус Навин'' * [[Луис Карол|Луис Керол]] - ''Евклид и неговите современи соперници'' * [[Чарлс Дарвин]] - ''Животот на Еразмо Дарвин'' * [[Емилија Дилке|Емилија, Лејди Дилке]] (како ЕФС Патисон) – ''Ренесансата на уметноста во Франција'' * [[Едвард Дауден]] - ''Саути'' * [[Готлоб Фреге]] – ''Бегрифсшрифт'' (пишување концепт) * [[Хенри Џорџ]] - ''Напредок и сиромаштија'' * [[Агнес Гиберн]] – ''Сонце, Месечина и Ѕвезди: Астрономија за почетници'' * [[Џорџ Гроув]] (ур.) – ''Речник на музика и музичари'', прво издание започнува со објавување * [[Ингвар Нилсен]] – ''Reisehaandbog over Norge'' (Патувачки прирачник во Норвешка) * [[Роберт Луис Стивенсон]] - ''Патувања со магаре во Севените'' == Родени == * [[1 јануари]] – [[Едвард Морган Форстер|Е.М. Форстер]], англиски романописец и критичар (починал во [[1970 во книжевноста|1970]]) * [[18 јануари]] – [[Александар Балабанов]], македонски врвен литерат, преведувач и критичар (починалво [[1955]]) * [[26 јануари]] – [[Алфред Екхард Цимерн]], англиски историчар и политиколог роден во Германија (починал во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[2 февруари]] – [[J.К. Висарион]], романски романописец, драматург, поет и научен писател (починал во [[1951 во книжевноста|1951]]) * [[13 февруари]] – [[Сароџини Наиду]] (родена Чатопадјај), индиска поетеса и политичарка (починала во [[1949 во книжевноста|1949]]) * [[17 февруари]] – [[Дороти Канфилд Фишер]], американска активистка и романописец (починала во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[9 март]] – [[Агнес Мигел]], германска авторка, новинарка и поетеса (починала во [[1964 во книжевноста|1964]]) * [[14 март]] – Харолд Монро, англиски поет и промотор на поезијата (починал во [[1932 во книжевноста|1932]]) * [[28 март]] – [[Теренс МекСвајни]], ирски драматург, поет и политичар (починал при штрајк со глад во [[1920 во книжевноста|1920]]) * [[14 април]] – [[Џејмс Бранч Кабел]], американски романописец (починал во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[8 мај]] – [[Јоан К. Филити]], романски историчар, политички теоретичар и есеист (починал во [[1945 во книжевноста|1945]]) * [[29 мај]] – [[Коста Абраш]] (Абрашевиќ), македонски и српски поет (починал во [[1898]]) * [[4 јуни]] – [[Перси Лабок]], англиски есеист, критичар и биограф (починал во [[1965 во книжевноста|1965]]) * [[19 јули]] – [[Ференц Мора]], унгарски писател и уредник за деца (починал во [[1934 во книжевноста|1934]]) * [[20 јули]] – [[Клод Скудамор Џарвис]], англиски писател, арабист и натуралист (починал во [[1953 во книжевноста|1953]]) * [[19 август]] – [[Ласкар Ворел]], романски визуелен уметник и писател на кратки раскази (починал во [[1918 во книжевноста|1918]]) * [[19 септември]] – [[Луис Џозеф Венс]], американски романописец (починал во [[1933 во книжевноста|1933]]) * [[1 октомври]] – [[Даница Марковиќ]], српска поетеса (починала во [[1932]]) * [[2 октомври]] – [[Волас Стивенс]], американски поет (починал во [[1955 во книжевноста|1955]]) * [[19 ноември]] – [[Маит Мецанурк]], естонска авторка и драматург (починала во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[3 декември]] - [[Кафу Нагаи]] (永井 荷風), јапонски романсиер (починал во [[1959 во книжевноста|1959]]) * [[24 декември]] – [[Емил Нелиган]], француско-канадски поет (починал во [[1941 во книжевноста|1941]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Emile-Nelligan|title=Émile Nelligan {{!}} Canadian poet|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=17 April 2019}}</ref> ==Починати== *[[16 јануари]] – [[Октав Кремази]], „таткото на француско-канадската поезија“ (роден во [[1827 во книжевноста|1827]]) *[[28 февруари]] – [[Ортенз Алар]], француска феминистичка романсиерка (родена во [[1801 во книжевноста|1801<ref>{{cite book|last1=Hansen|first1=Helynne Hollstein|title=Hortense Allart: the woman and the novelist|date=1998|publisher=[[University Press of America]]|location=Lanham, Md |isbn=076181213X|url=https://books.google.com/books?id=VU6CwwGMHaIC&pg=PR11|page=11}}</ref> *[[3 март]] **[[Вилијам Хауит]], англиски историски писател и поет (роден во [[1792 во книжевноста|1792]]) **[[Ени Кири]], англиска романсиерка, поетеса и писателка за деца (родена во [[1825 во книжевноста|1825]]) *[[9 март]] – [[Марк Прагер Линдо]], холандски историчар (роден во [[1819 во книжевноста|1819]]) *[[19 март]] – [[Клер Клермонт]], англиска дневничарка и дописничка (родена во [[1798 во книжевноста|1798]])<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=R-i-_UN4RSMC&q=claire+clairmont+elena+adelaide+shelley&pg=PA454 |title=McCalman et al., pp. 454–455 |access-date=14 May 2012|isbn=9780199245437 |last1=McCalman |first1=Iain |year=2001}}</ref> *[[8 април]] – [[Ентони Паници]], англиски библиотекар роден во Италија (роден во [[1797 во книжевноста|1797]]) *[[21 април]] – [[Џорџ Хадфилд (политичар)|Џорџ Хадфилд]], англиски радикален автор и политичар (роден во [[1787 во книжевноста|1787]]) *[[25 април]] – [[Чарлс Тенисон Тарнер]], англиски поет (роден во [[1808 во книжевноста|1808]]) *[[30 април]] – [[Сара Џозефа Хејл]], американска романописец и поетеса (родена во [[1788 во книжевноста|1788]])<ref>Ehrlich, Eugene and Gorton Carruth. ''The Oxford Illustrated Literary Guide to the United States''. New York: Oxford University Press, 1982: 205. {{ISBN|0-19-503186-5}}</ref> *[[1 јуни]] – [[Луиза Каролин Хагинс Тутил]], американска авторка за деца (родена во [[1799 во книжевноста|1799]])<ref>{{cite web |title=Tuthill, Louisa Caroline Huggins (1799-1879), author |year=2000|url=http://www.anb.org/view/10.1093/anb/9780198606697.001.0001/anb-9780198606697-e-1602710|publisher=American National Biography |access-date=July 4, 2018 |language=en |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1602710|last1=Grayson|first1=Sandra M.|isbn=978-0-19-860669-7}}</ref> *[[3 јуни]] – [[Френсис Ридли Хавергал]], англиска религиозна поетеса (родена во [[1836 во книжевноста|1836]])<ref>{{cite book | last = Humphreys | first = Maggie | title = Dictionary of composers for the Church in Great Britain and Ireland | publisher = Mansell | location = London Herndon, VA | year = 1997 | isbn = 9780720123302 | page=152}}</ref> *[[19 јуни]] – [[Џорџ В. М. Рејнолдс]], англиски популарен романописец (роден во [[1814 во книжевноста|1814]]) *[[4 јули]] – [[Сара Дорси]], американска романсиерка и историчарка (родена во [[1829 во книжевноста|1829]]) *[[30 јули]] – [[Асмунд Олавсон Виње]], норвешки поет и новинар (роден во [[1818 во книжевноста|1818]]) *[[20 септември]] – [[Розана Елеонор Лепрохон]], канадска романсиерка и поетеса (родена во [[1829 во книжевноста|1829]]) *[[23 септември]] – [[Френсис Килверт]], англиски дневничар и свештеник (роден во [[1840 во книжевноста|1840]]) *[[11 октомври]] – [[Етел Лин Бирс]], американска поетеса (родена во [[1827 во книжевноста|1827]]) *[[13 октомври]] – [[Хенри Чарлс Кери]], американски економист (роден во [[1793 во книжевноста|1793]]) *[[28 октомври]] – [[Мари Рош Луј Ребо]], француски писател, политичар и економист (роден во [[1799 во книжевноста|1799]]) *[[31 октомври]] **[[Џејкоб Абот]], американски детски писател (роден во [[1803 во книжевноста|1803]]) **[[Џон Болдвин Бакстон]], англиски драматург (роден во [[1802 во книжевноста|1802]]) *[[23 ноември]] – [[Луиза Сузана Шевес МекКорд]], американска политичка есеистка (родена во [[1810 во литература|1810]])<ref>{{cite book|last=Fraser|first=Jessie Melville|title=Bulletin|url=https://books.google.com/books?id=ydDOAAAAMAAJ&pg=PA1|edition=Public domain|volume=91|year=1920|publisher=The University of South Carolina|page=1}}</ref> *[[27 декември]] – [[Вилијам Хепворт Диксон]], англиски историчар, патник и уредник на списание (роден во [[1821 во литература|1821]])<ref>{{cite book|author=Charles Dudley Warner|title=A Library of the World's Best Literature - Ancient and Modern - Vol.XLII (Forty-Five Volumes); Dictionary of Authors (A-J)|url=https://books.google.com/books?id=0g7UAtyUJYMC&pg=PA146|date=1 July 2008|publisher=Cosimo, Inc.|isbn=978-1-60520-248-8|pages=146}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книжевноста во 1879 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] qcrll4qhlp9ts1vny8u8j8mor5x8w6z 5626368 5626367 2026-09-10T15:22:09Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[1879 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1879 година]]: усогласување на називот 5626367 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1879|книжевноста}} '''[[1879]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Податотека:PicketGuardNCWyeth1922.png|мини|десно|''Стражарот'', [[Н.К. Вајет]], илустрација за ''[[Вечерва сè е тивко покрај Потомак]]''.<ref>Matthews, ''Poems of American Patriotism'', p. 90.</ref>]] *[[1 јануари]] – [[Бенџамин Хенри Блеквел]] ја отвора првата книжарница на [[Blackwell UK|Blackwell]], во [[Оксфорд]]<ref>{{Cite web |title=Nos 48–51: Blackwell's Bookshop |url=http://www.headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48,49,50,51.htm |work=Broad Street, Oxford |year=2008 |accessdate=2011-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702063215/http://headington.org.uk/oxon/broad/buildings/north/48%2C49%2C50%2C51.htm |archivedate=2 July 2011 |url-status=dead}}</ref> *[[11 јануари]] – За време на изградбата на проширување на [[Централната библиотека во Бирмингем]] во Англија, пожар уништил 50.000 книги и изворниот ракопис на [[Мистериозните драми од Ковентри]] (вклучувајќи ја и „[[Ковентри Керол]]“). *Септември – Англискиот критичар и поет [[Теодор Вотс-Дантон]] го зема поетот [[алкохоличар]] [[Алгернон Чарлс Свинбурн]] на трајна грижа во неговиот дом [[Патни]].<ref>{{cite book|title=The Pre-Raphælite Review|url=https://books.google.com/books?id=z10gAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Rat & Mole Press|page=76}}</ref> *[[6 септември]] – првиот расказ на [[Артур Конан Дојл]], „[[Мистеријата на долината Сасаса]]“, објавен е анонимно во ''[[Чемберсовиот дневник]]''. *[[10 октомври]] – Собраните дела на американската поетеса [[Етел Лин Бирс]] се објавени како „ Вечерва сè е тивко покрај Потомак и други песни“. Насловната песна е тука [[Вечерва сè е тивко покрај Потомак |најпознато дело]]. Следниот ден таа умира на 52 години во [[Оринџ (Њу Џерси)|Оринџ]], Њу Џерси. *Декември – [[Валтер Бесант]] го убедува [[Томас Харди]] да стане член-основач на Клубот Рабле во [[Лондон]], кој организира литературна вечера еднаш на секои два месеци. Други членови се романописците [[Хенри Џејмс]], [[Брет Харт]], [[Оливер Вендел Холмс постариот|Оливер Вендел Холмс]] и [[Жорж ди Морие]].<ref>{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188}}</ref> *[[21 декември]] – Првата продукција на контроверзната „модерна драма“ на [[Хенрик Ибзен]] ''[[Куќата на една кукла]]'' се одржува во [[Кралски дански театар|Кралскиот дански театар]] во [[Копенхаген]] по објавувањето на [[4 декември]]. *''непознати датуми'' **Објавувањето на првото издание на целокупните дела на [[Георг Бихнер]], уредено од [[Карл Емил Францос]], е завршено во [[Франкфурт]]. За првпат била вклучена и драмата „[[Војцек]]'', која останала недовршена по смртта на писателот во [[1837 во литературата|1837]]. **Швајцарскиот издавач [[Биркхаузер]] е основан во [[Базел]].<ref name="Ford2016">{{cite book|author=Mark Ford|title=Thomas Hardy|url=https://books.google.com/books?id=acRADQAAQBAJ&pg=PA188|date=10 October 2016|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-73789-1|pages=188–}}</ref> == Книги == === Фикција === * [[Вилијам Харисон Ајнсворт]] - ''Бо Неш'' * [[Емилија Пардо Басан]] – ''Pascual López: autobiografía de un estudiante de medicina'' (Пасквал Лопез: Автобиографија на студент по медицина) * Мери Елизабет Брадон ** ''Раздвоеното стапало'' ** ''Лисичка'' * [[Вилки Колинс]] ** ''Паднатите лисја'' ** ''Животот на еден разбојник'' * [[Алфонс Доде]] – ''Кралевите во прогонство (Les Rois en Exil)'' * [[Тору Дут]] (починала во 1877 година) – ''Le Journal de Mademoiselle d'Arvers'' * [[Сајлас Хокинг]] – ''Нејзиниот Бени'' <ref>{{Наведена книга|title=Fiction and the Reading Public|last=Leavis|first=Q. D.|publisher=Chatto & Windus|year=1965|edition=2nd|location=London|author-link=}}</ref> * [[Жорис-Карл Уисманс]] – ''Les Soeurs Vatard'' * Реинис и Матис Кауџите – ''Mērnieku laiki'' (Времиња на геодетите – прв роман на [[Латвиски јазик|латвиски]] ) * [[Чарлс Кикам]] - ''Нокнагоу, или Домовите на Типерари'' * [[Пјер Лоти]] – ''Азијаде'' * [[Џорџ Мекдоналд]] - ''Сер Гиби'' * [[Џорџ Мередит]] - ''Егоистот'' * [[Џон Бојл О’Рајли]] – ''Мундајн'' * Самуел Веданајагам Пилаи - ''Prathapa Mudaliar Charithram'' (Животот на Пратапа Мудалијар, напишан 1857 година; прв роман на [[Тамилски јазик|тамилски]]) * [[Ши Јукун]] (заслужен) - ''Приказната за лојалните херои и праведните галанти'' (忠烈俠義傳) * [[Аугуст Стриндберг|Август Стриндберг]] – ''Црвената соба (Roda Rummet)'' * [[Ентони Тролоп]] ** ''Братучед Хенри'' ** ''Децата на војводата'' (започнува серијализацијата) ** ''Око за око'' ** ''Џон Калдигејт'' * [[Жил Верн]] ** ''Богатството на Бегум (Les Cinq cents millions de la Bégum)'' ** ''Неволјите на еден Кинез во Кина (Les Tribulations d'un Chinois en Chine)'' * [[Фридрих Теодор Вишер]] – ''Auch einer: eine Reisebekanntschaft'' === Деца и младинци === * [[Луиза Меј Алкот]] - ''Џек и Џил: Селска приказна'' * [[Едвард Вилијам Кол]] – ''Смешната сликовница на Кол'' * [[Евелин Витакер]] - ''Леди'' === Драма === * [[Василе Александри]] – ''Деспот-Вода'' * [[Емил Ожие]] – ''Les Fourchambault'' * [[Едмон Гондине]] – ''Les Tapageurs'' * [[Џејмс Херн]] - ''Срца од даб'' * [[Хенрик Ибзен]] - ''[[Куќата на една кукла]]'' * [[Џорџ Роберт Симс]] – ''Патерица и чепкалка за заби'' === Поезија === * [[Ѓорѓија Пулевски]] - ''[[Македонска песнарка]]'' * [[Етел Лин Бирс]] – ''„Сосема тивко покрај Потомак“ и други песни'' * [[Кејт Гринавеј]] – ''Под прозорецот: Слики и рими за деца'' === Нефикција === * [[Џон Коленсо]] – ''Критички испитани Петокнижието и Книгата на Исус Навин'' * [[Луис Карол|Луис Керол]] - ''Евклид и неговите современи соперници'' * [[Чарлс Дарвин]] - ''Животот на Еразмо Дарвин'' * [[Емилија Дилке|Емилија, Лејди Дилке]] (како ЕФС Патисон) – ''Ренесансата на уметноста во Франција'' * [[Едвард Дауден]] - ''Саути'' * [[Готлоб Фреге]] – ''Бегрифсшрифт'' (пишување концепт) * [[Хенри Џорџ]] - ''Напредок и сиромаштија'' * [[Агнес Гиберн]] – ''Сонце, Месечина и Ѕвезди: Астрономија за почетници'' * [[Џорџ Гроув]] (ур.) – ''Речник на музика и музичари'', прво издание започнува со објавување * [[Ингвар Нилсен]] – ''Reisehaandbog over Norge'' (Патувачки прирачник во Норвешка) * [[Роберт Луис Стивенсон]] - ''Патувања со магаре во Севените'' == Родени == * [[1 јануари]] – [[Едвард Морган Форстер|Е.М. Форстер]], англиски романописец и критичар (починал во [[1970 во книжевноста|1970]]) * [[18 јануари]] – [[Александар Балабанов]], македонски врвен литерат, преведувач и критичар (починалво [[1955]]) * [[26 јануари]] – [[Алфред Екхард Цимерн]], англиски историчар и политиколог роден во Германија (починал во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[2 февруари]] – [[J.К. Висарион]], романски романописец, драматург, поет и научен писател (починал во [[1951 во книжевноста|1951]]) * [[13 февруари]] – [[Сароџини Наиду]] (родена Чатопадјај), индиска поетеса и политичарка (починала во [[1949 во книжевноста|1949]]) * [[17 февруари]] – [[Дороти Канфилд Фишер]], американска активистка и романописец (починала во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[9 март]] – [[Агнес Мигел]], германска авторка, новинарка и поетеса (починала во [[1964 во книжевноста|1964]]) * [[14 март]] – Харолд Монро, англиски поет и промотор на поезијата (починал во [[1932 во книжевноста|1932]]) * [[28 март]] – [[Теренс МекСвајни]], ирски драматург, поет и политичар (починал при штрајк со глад во [[1920 во книжевноста|1920]]) * [[14 април]] – [[Џејмс Бранч Кабел]], американски романописец (починал во [[1958 во книжевноста|1958]]) * [[8 мај]] – [[Јоан К. Филити]], романски историчар, политички теоретичар и есеист (починал во [[1945 во книжевноста|1945]]) * [[29 мај]] – [[Коста Абраш]] (Абрашевиќ), македонски и српски поет (починал во [[1898]]) * [[4 јуни]] – [[Перси Лабок]], англиски есеист, критичар и биограф (починал во [[1965 во книжевноста|1965]]) * [[19 јули]] – [[Ференц Мора]], унгарски писател и уредник за деца (починал во [[1934 во книжевноста|1934]]) * [[20 јули]] – [[Клод Скудамор Џарвис]], англиски писател, арабист и натуралист (починал во [[1953 во книжевноста|1953]]) * [[19 август]] – [[Ласкар Ворел]], романски визуелен уметник и писател на кратки раскази (починал во [[1918 во книжевноста|1918]]) * [[19 септември]] – [[Луис Џозеф Венс]], американски романописец (починал во [[1933 во книжевноста|1933]]) * [[1 октомври]] – [[Даница Марковиќ]], српска поетеса (починала во [[1932]]) * [[2 октомври]] – [[Волас Стивенс]], американски поет (починал во [[1955 во книжевноста|1955]]) * [[19 ноември]] – [[Маит Мецанурк]], естонска авторка и драматург (починала во [[1957 во книжевноста|1957]]) * [[3 декември]] - [[Кафу Нагаи]] (永井 荷風), јапонски романсиер (починал во [[1959 во книжевноста|1959]]) * [[24 декември]] – [[Емил Нелиган]], француско-канадски поет (починал во [[1941 во книжевноста|1941]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/Emile-Nelligan|title=Émile Nelligan {{!}} Canadian poet|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=17 April 2019}}</ref> ==Починати== *[[16 јануари]] – [[Октав Кремази]], „таткото на француско-канадската поезија“ (роден во [[1827 во книжевноста|1827]]) *[[28 февруари]] – [[Ортенз Алар]], француска феминистичка романсиерка (родена во [[1801 во книжевноста|1801<ref>{{cite book|last1=Hansen|first1=Helynne Hollstein|title=Hortense Allart: the woman and the novelist|date=1998|publisher=[[University Press of America]]|location=Lanham, Md |isbn=076181213X|url=https://books.google.com/books?id=VU6CwwGMHaIC&pg=PR11|page=11}}</ref> *[[3 март]] **[[Вилијам Хауит]], англиски историски писател и поет (роден во [[1792 во книжевноста|1792]]) **[[Ени Кири]], англиска романсиерка, поетеса и писателка за деца (родена во [[1825 во книжевноста|1825]]) *[[9 март]] – [[Марк Прагер Линдо]], холандски историчар (роден во [[1819 во книжевноста|1819]]) *[[19 март]] – [[Клер Клермонт]], англиска дневничарка и дописничка (родена во [[1798 во книжевноста|1798]])<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=R-i-_UN4RSMC&q=claire+clairmont+elena+adelaide+shelley&pg=PA454 |title=McCalman et al., pp. 454–455 |access-date=14 May 2012|isbn=9780199245437 |last1=McCalman |first1=Iain |year=2001}}</ref> *[[8 април]] – [[Ентони Паници]], англиски библиотекар роден во Италија (роден во [[1797 во книжевноста|1797]]) *[[21 април]] – [[Џорџ Хадфилд (политичар)|Џорџ Хадфилд]], англиски радикален автор и политичар (роден во [[1787 во книжевноста|1787]]) *[[25 април]] – [[Чарлс Тенисон Тарнер]], англиски поет (роден во [[1808 во книжевноста|1808]]) *[[30 април]] – [[Сара Џозефа Хејл]], американска романописец и поетеса (родена во [[1788 во книжевноста|1788]])<ref>Ehrlich, Eugene and Gorton Carruth. ''The Oxford Illustrated Literary Guide to the United States''. New York: Oxford University Press, 1982: 205. {{ISBN|0-19-503186-5}}</ref> *[[1 јуни]] – [[Луиза Каролин Хагинс Тутил]], американска авторка за деца (родена во [[1799 во книжевноста|1799]])<ref>{{cite web |title=Tuthill, Louisa Caroline Huggins (1799-1879), author |year=2000|url=http://www.anb.org/view/10.1093/anb/9780198606697.001.0001/anb-9780198606697-e-1602710|publisher=American National Biography |access-date=July 4, 2018 |language=en |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1602710|last1=Grayson|first1=Sandra M.|isbn=978-0-19-860669-7}}</ref> *[[3 јуни]] – [[Френсис Ридли Хавергал]], англиска религиозна поетеса (родена во [[1836 во книжевноста|1836]])<ref>{{cite book | last = Humphreys | first = Maggie | title = Dictionary of composers for the Church in Great Britain and Ireland | publisher = Mansell | location = London Herndon, VA | year = 1997 | isbn = 9780720123302 | page=152}}</ref> *[[19 јуни]] – [[Џорџ В. М. Рејнолдс]], англиски популарен романописец (роден во [[1814 во книжевноста|1814]]) *[[4 јули]] – [[Сара Дорси]], американска романсиерка и историчарка (родена во [[1829 во книжевноста|1829]]) *[[30 јули]] – [[Асмунд Олавсон Виње]], норвешки поет и новинар (роден во [[1818 во книжевноста|1818]]) *[[20 септември]] – [[Розана Елеонор Лепрохон]], канадска романсиерка и поетеса (родена во [[1829 во книжевноста|1829]]) *[[23 септември]] – [[Френсис Килверт]], англиски дневничар и свештеник (роден во [[1840 во книжевноста|1840]]) *[[11 октомври]] – [[Етел Лин Бирс]], американска поетеса (родена во [[1827 во книжевноста|1827]]) *[[13 октомври]] – [[Хенри Чарлс Кери]], американски економист (роден во [[1793 во книжевноста|1793]]) *[[28 октомври]] – [[Мари Рош Луј Ребо]], француски писател, политичар и економист (роден во [[1799 во книжевноста|1799]]) *[[31 октомври]] **[[Џејкоб Абот]], американски детски писател (роден во [[1803 во книжевноста|1803]]) **[[Џон Болдвин Бакстон]], англиски драматург (роден во [[1802 во книжевноста|1802]]) *[[23 ноември]] – [[Луиза Сузана Шевес МекКорд]], американска политичка есеистка (родена во [[1810 во литература|1810]])<ref>{{cite book|last=Fraser|first=Jessie Melville|title=Bulletin|url=https://books.google.com/books?id=ydDOAAAAMAAJ&pg=PA1|edition=Public domain|volume=91|year=1920|publisher=The University of South Carolina|page=1}}</ref> *[[27 декември]] – [[Вилијам Хепворт Диксон]], англиски историчар, патник и уредник на списание (роден во [[1821 во литература|1821]])<ref>{{cite book|author=Charles Dudley Warner|title=A Library of the World's Best Literature - Ancient and Modern - Vol.XLII (Forty-Five Volumes); Dictionary of Authors (A-J)|url=https://books.google.com/books?id=0g7UAtyUJYMC&pg=PA146|date=1 July 2008|publisher=Cosimo, Inc.|isbn=978-1-60520-248-8|pages=146}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книжевноста во 1879 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] qcrll4qhlp9ts1vny8u8j8mor5x8w6z Разговор:Книжевноста во 1879 година 1 130717 5626370 668289 2026-09-10T15:22:09Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:1879 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1879 година]]: усогласување на називот 668289 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Маркови Кули (Летевци) 1 144596 5626347 2644021 2026-09-10T14:47:36Z Kiril Simeonovski 3243 5626347 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} {{ВПМ}} ==brest-bot проверка на правопис== *'''Чијшто''' наместо '''чиј што''', одделни зборови. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 00:29, 27 јули 2009 (UTC), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> gu85m9tu03ssad2gydebf2rpo0aqxur ФК Црвена ѕвезда 0 178372 5626396 5626155 2026-09-10T18:13:16Z Carshalton 30527 /* Играчи */ 5626396 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда Белград | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион Рајко Митиќ]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = [[Алберт Риера]] | league = [[Српска Суперлига]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Српска Суперлига, '''1-во''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _czvezda2223h | pattern_b1 = _czvezda2223h | pattern_ra1 = _czvezda2223h | pattern_sh1 = _czvezda2223h | pattern_so1 = _czvezda2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _czvezda2223a | pattern_b2 = _czvezda2223a | pattern_ra2 = _czvezda2223a | pattern_sh2 = _czvezda2223a | pattern_so2 = _czvezda2223a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _czvezda2223T | pattern_b3 = _czvezda2223T | pattern_ra3 = _czvezda2223T | pattern_sh3 = _czvezda2223T | pattern_so3 = _czvezda2223T | leftarm3 = 0000FF | body3 = 0000FF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на 1990-тите политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} {{спорт-никулец}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] e7udc2dsfge1agolqghqjzyelm56ecn 5626409 5626396 2026-09-10T18:29:23Z Carshalton 30527 5626409 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда Белград | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион Рајко Митиќ]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = [[Алберт Риера]] | league = [[Српска Суперлига]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Српска Суперлига, '''1-во''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _czvezda2223h | pattern_b1 = _czvezda2223h | pattern_ra1 = _czvezda2223h | pattern_sh1 = _czvezda2223h | pattern_so1 = _czvezda2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _czvezda2223a | pattern_b2 = _czvezda2223a | pattern_ra2 = _czvezda2223a | pattern_sh2 = _czvezda2223a | pattern_so2 = _czvezda2223a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _czvezda2223T | pattern_b3 = _czvezda2223T | pattern_ra3 = _czvezda2223T | pattern_sh3 = _czvezda2223T | pattern_so3 = _czvezda2223T | leftarm3 = 0000FF | body3 = 0000FF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на 1990-тите политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} {{спорт-никулец}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] gt18v6esaj812zcq52d9u998eqcpf6u 5626413 5626409 2026-09-10T19:11:37Z Carshalton 30527 5626413 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда Белград | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион Рајко Митиќ]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = [[Алберт Риера]] | league = [[Српска Суперлига]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Српска Суперлига, '''1-во''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _czvezda2223h | pattern_b1 = _czvezda2223h | pattern_ra1 = _czvezda2223h | pattern_sh1 = _czvezda2223h | pattern_so1 = _czvezda2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _czvezda2223a | pattern_b2 = _czvezda2223a | pattern_ra2 = _czvezda2223a | pattern_sh2 = _czvezda2223a | pattern_so2 = _czvezda2223a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _czvezda2223T | pattern_b3 = _czvezda2223T | pattern_ra3 = _czvezda2223T | pattern_sh3 = _czvezda2223T | pattern_so3 = _czvezda2223T | leftarm3 = 0000FF | body3 = 0000FF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на 1990-тите политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.crvenazvezdafk.com/ Матична страна] *[http://forum.mojacrvenazvezda.net/index.php?/login/ Фан-страна на ФК Црвена ѕвезда] *[https://www.soccerway.com/team/crvena-zvezda/ncRzHK14/ ФК Црвена ѕвезда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/red-star-belgrade/startseite/verein/159 ФК Црвена ѕвезда на transfermarkt] [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] cl4uinjuroovn67fbeu4y7p1lyuz49l 5626415 5626413 2026-09-10T19:12:16Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5626415 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда Белград | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион Рајко Митиќ]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = [[Алберт Риера]] | league = [[Српска Суперлига]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Српска Суперлига, '''1-во''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _czvezda2223h | pattern_b1 = _czvezda2223h | pattern_ra1 = _czvezda2223h | pattern_sh1 = _czvezda2223h | pattern_so1 = _czvezda2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _czvezda2223a | pattern_b2 = _czvezda2223a | pattern_ra2 = _czvezda2223a | pattern_sh2 = _czvezda2223a | pattern_so2 = _czvezda2223a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _czvezda2223T | pattern_b3 = _czvezda2223T | pattern_ra3 = _czvezda2223T | pattern_sh3 = _czvezda2223T | pattern_so3 = _czvezda2223T | leftarm3 = 0000FF | body3 = 0000FF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на 1990-тите политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Србија |image2=Flag of Serbia.svg }} *[http://www.crvenazvezdafk.com/ Матична страна] *[http://forum.mojacrvenazvezda.net/index.php?/login/ Фан-страна на ФК Црвена ѕвезда] *[https://www.soccerway.com/team/crvena-zvezda/ncRzHK14/ ФК Црвена ѕвезда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/red-star-belgrade/startseite/verein/159 ФК Црвена ѕвезда на transfermarkt] [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] pxkr2j5qej6i2vvh4buqd1drp3o1s0g 5626421 5626415 2026-09-10T19:22:18Z Carshalton 30527 5626421 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда Белград | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион Рајко Митиќ]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = [[Алберт Риера]] | league = [[Српска Суперлига]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Српска Суперлига, '''1-во''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _czvezda2223h | pattern_b1 = _czvezda2223h | pattern_ra1 = _czvezda2223h | pattern_sh1 = _czvezda2223h | pattern_so1 = _czvezda2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _czvezda2223a | pattern_b2 = _czvezda2223a | pattern_ra2 = _czvezda2223a | pattern_sh2 = _czvezda2223a | pattern_so2 = _czvezda2223a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _czvezda2223T | pattern_b3 = _czvezda2223T | pattern_ra3 = _czvezda2223T | pattern_sh3 = _czvezda2223T | pattern_so3 = _czvezda2223T | leftarm3 = 0000FF | body3 = 0000FF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. [[Податотека:Crvena Zvezda 1990-1991.jpg|thumb|300px|left|Тимот на Црвена ѕвезда пред почетокот на [[Финале на Купот на европските шампиони во 1991 година|финалето]] на [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]] против [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во 1991 година.]] Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во остатокот од 1990-тите години политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Србија |image2=Flag of Serbia.svg }} *[http://www.crvenazvezdafk.com/ Матична страна] *[http://forum.mojacrvenazvezda.net/index.php?/login/ Фан-страна на ФК Црвена ѕвезда] *[https://www.soccerway.com/team/crvena-zvezda/ncRzHK14/ ФК Црвена ѕвезда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/red-star-belgrade/startseite/verein/159 ФК Црвена ѕвезда на transfermarkt] [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] 3jkqme17qp0e519b9gqbcw6sv754a5b 5626426 5626421 2026-09-10T19:35:43Z Carshalton 30527 5626426 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = ФК Црвена ѕвезда сезона 2026-2027 | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | country = {{flagsport|SRB}} [[Србија]] | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион „Рајко Митиќ“]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = {{flagsport|SRB}} [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = {{flagsport|ESP}} [[Алберт Риера]] | league = [[Суперлига на Србија]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Суперлига на Србија, '''1. место''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _crvenazvezda2627h | pattern_b1 = _crvenazvezda2627h | pattern_ra1 = _crvenazvezda2627h | pattern_sh1 = _crvenazvezda2627h | pattern_so1 = _whitetopl | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = ff0000 | pattern_la2 = _crvenazvezda2627a | pattern_b2 = _crvenazvezda2627a | pattern_ra2 = _crvenazvezda2627a | pattern_sh2 = _crvenazvezda2627a | pattern_so2 = _redtopl | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 000055 | pattern_la3 = _crvenazvezda2627t | pattern_b3 = _crvenazvezda2627t | pattern_ra3 = _crvenazvezda2627t | pattern_sh3 = _crvenazvezda2627t | pattern_so3 = _redtopl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. [[Податотека:Crvena Zvezda 1990-1991.jpg|thumb|300px|left|Тимот на Црвена ѕвезда пред почетокот на [[Финале на Купот на европските шампиони во 1991 година|финалето]] на [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]] против [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во 1991 година.]] Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во остатокот од 1990-тите години политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Србија |image2=Flag of Serbia.svg }} *[http://www.crvenazvezdafk.com/ Матична страна] *[http://forum.mojacrvenazvezda.net/index.php?/login/ Фан-страна на ФК Црвена ѕвезда] *[https://www.soccerway.com/team/crvena-zvezda/ncRzHK14/ ФК Црвена ѕвезда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/red-star-belgrade/startseite/verein/159 ФК Црвена ѕвезда на transfermarkt] [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] jq7u3k1an3ngz4km4si4nwuu5bufklh 5626432 5626426 2026-09-10T19:50:45Z Carshalton 30527 отстранета [[Категорија:Учесници во лига Европа во сезона 2011-2012]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5626432 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Црвена ѕвезда | current = ФК Црвена ѕвезда сезона 2026-2027 | image = [[Податотека:Red Star Belgrade crest.svg|160px]] | fullname = Фудбалски Клуб Црвена Ѕвезда | nickname = ''Црвено-бели'' <br>''Ѕвезда'' | country = {{flagsport|SRB}} [[Србија]] | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1945|3|4}} | ground = [[Стадион „Рајко Митиќ“]] <br /> [[Белград]], [[Србија]] | capacity = 55,538 | chrtitle = Претседател | chairman = {{flagsport|SRB}} [[Светозар Мијаиловиќ]] | vice - chairman = | mgrtitle = Тренер | manager = {{flagsport|ESP}} [[Алберт Риера]] | league = [[Суперлига на Србија]] | season = [[Српска Суперлига 2025/26|2025/26]] | position = Суперлига на Србија, '''1. место''' | website = http://www.crvenazvezdafk.com/ | fan website = http://www.redstarbelgrade.info/ | pattern_la1 = _crvenazvezda2627h | pattern_b1 = _crvenazvezda2627h | pattern_ra1 = _crvenazvezda2627h | pattern_sh1 = _crvenazvezda2627h | pattern_so1 = _whitetopl | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = ff0000 | pattern_la2 = _crvenazvezda2627a | pattern_b2 = _crvenazvezda2627a | pattern_ra2 = _crvenazvezda2627a | pattern_sh2 = _crvenazvezda2627a | pattern_so2 = _redtopl | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 000055 | pattern_la3 = _crvenazvezda2627t | pattern_b3 = _crvenazvezda2627t | pattern_ra3 = _crvenazvezda2627t | pattern_sh3 = _crvenazvezda2627t | pattern_so3 = _redtopl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Фудбалски клуб Црвена ѕвезда''' ([[српски]]: ''Црвена звезда'') — фудбалски клуб од [[Белград]], [[Србија]]. Во светот, клубот е познат и како: ''Red Star'' (Англиски), ''Roter Stern'' (Германија), ''Etoile Rouge'' (Франција), ''Stella Rossa'' (Италија), ''Estrella Roja'' (Шпанија), ''Rode Ster'' (Холандија), ''Røde Stjerne'' (Норвешка), ''Steaua Roşie'' (Романија). ==Историја== ФК Црвена ѕвезда е основана на 4 март 1945 година во Белград, како спортско друштво создадено непосредно по завршувањето на [[Втора Светска војна]]. Клубот уште во првите години започнал да се наметнува на југословенската фудбалска сцена, а во 1946 година ја освоил својата прва шампионска титула. Во следните децении Црвена ѕвезда станала еден од најуспешните југословенски клубови, со бројни освоени првенства и купови. [[Податотека:Crvena Zvezda 1990-1991.jpg|thumb|300px|left|Тимот на Црвена ѕвезда пред почетокот на [[Финале на Купот на европските шампиони во 1991 година|финалето]] на [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]] против [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] во 1991 година.]] Во текот на 1960-тите години клубот бележел значајни успеси во домашните натпреварувања, а во 1968 година го освоил Средноевропскиот куп. Во 1979 година, стигнале до финалето на [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], каде што загубиле од Борусија Менхенгладбах. Овој успех бил најава за најславниот период во историјата на клубот, кој следувал на крајот од 1980-тите и почетокот на 1990-тите. Под водство на тренерот [[Љупко Петровиќ]], тимот создал генерација составена од голем број врвни југословенски фудбалери како [[Дејан Савичевиќ]], [[Дарко Панчев]], [[Илија Најдоски]], [[Владимир Југовиќ]], [[Синиша Михајловиќ]], [[Роберт Просинечки]], [[Миодраг Белодедиќ]] и др. Во сезоната 1990-1991, Црвена ѕвезда го освоила [[Куп на шампиони 1990-1991|Купот на европските шампиони]], откако во финалето на [[Сан Никола]] во [[Бари]] го победила [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]]. Неколку месеци подоцна, во [[Токио]], го освоила и [[Интерконтинентален куп (фудбал) 1991|Интерконтиненталниот куп]] со победата над [[Чиле|чилеанската]] екипа [[Коло-Коло]].<ref>[http://www.dnevnik.rs/sport/zvezda-na-danasnji-dan-pre-21-godinu-postala-prvak-sveta Дневник, „Звезда на данашњи дан пре 21 годину постала првак света“ (посетено на 11.3.2015)]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во остатокот од 1990-тите години политичките и економските случувања во сега веќе поранешна Југославија значително влијаеле врз клубот и неговите настапи во Европа. И покрај тешкотиите, Црвена ѕвезда продолжила да освојува домашни трофеи и да ја задржува својата водечка позиција во српскиот фудбал. Во 2000-тите клубот поминал низ период на финансиски и организациски проблеми, проследен со чести промени во раководството и спортскиот сектор. Во 2014 година, Црвена ѕвезда повторно го освоила шампионатот на Србија, но во сезоната 2014-2015, поради неисплатените долгови кон поранешните фудбалери, тренери и вработените во клубот, добила забрана од [[УЕФА]] за настап во квалификациите за европските купови, иако во претходната сезона била српски шампион. Подоцна, во февруари 2015 година, УЕФА му дала ултиматум на клубот да ги исплати заостанатите долгови (во износ од 11,9 милиони [[Евро|евра]]) до 31 мај, со закана дека во спротивно ќе биде исфрлен од Суперлигата на Србија.<ref>„УЕФА ѝ се заканува на Ц. звезда и со дисквалификација од српската лига“, ''Дневник'', година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 24.</ref> Како последица на кризата во клубот, на почетокот на август 2015 година, оставки поднеле шестмина од раководството, на кои подоцна им се придружил и директорот на клубот, Звездан Терзиќ.<ref>„И Терзиќ поднесе оставка во Црвена звезда“, ''Дневник'', година XIX, број 5834, петок, 7 август 2015, стр. 23.</ref> Сепак, набрзо по ова започнал нов период на стабилизација и успеси. Од сезоната 2017-2018, „црвено-белите“ повторно станале редовен учесник во групните фази на европските натпреварувања. Во сезоната 2018-2019, по пауза од 26 години, клубот повторно се пласирал во групната фаза на Лигата на шампионите, што значело дека Црвена ѕвезда се натпреварувала за првпат откако новиот формат бил воведен во сезоната 1999-2000.<ref>{{наведени вести|url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/fudbal/3242888/zvezda-u-salcburgu-za-plasman-u-ligu-sampiona.html|title=Istorija u Salcburgu, Zvezda u Ligi šampiona|publisher=rts.rs|date=29 August 2018|accessdate=30 August 2018}}</ref> Во наредните години Црвена ѕвезда воспоставила доминација во домашниот фудбал, освојувајќи повеќе последователни шампионски титули и купови. Клубот воедно продолжил да настапува во Лигата на шампионите и Лигата на Европа, со што повторно го зацврстил своето место меѓу најзначајните клубови од регионот. Во периодот од сезоната 2017-2018 до 2025-2026, клубот освоил 9 последователни титули и таа серија сеуште трае. ==Стадион== {{Main|Стадион „Рајко Митиќ“}} [[File:Fk Red Star stadium.jpg|thumb|right|250px|[[Стадион „Рајко Митиќ“|Стадионот „Рајко Митиќ“]]]] Својте домашни натпревари Црвена ѕвезда ги игра на [[Стадион Рајко Митиќ|стадионот „Рајко Митиќ“]] (од 21 декември 2014 година), порано познат како стадион „Црвена ѕвезда“. Стадионот е со капацитет од 51.755 седечки места и најголемиот стадион во Србија и во поранешна Југославија. Стадионот бил отворен во 1963 година, а со текот на времето и поради фактот што неговиот поранешен капацитет бил околу 110.000 гледачи, го добил неофицијалниот прекар „Маракана“, по големиот и познат стадион [[Маракана (стадион)|Маракана]] во Рио де Жанеиро, Бразил. Распродадената „Маракана“ во Белград стекнала репутација на исклучително тежок терен за гостинските екипи. На овој стадион се одржале некои од најголемите фудбалски настани, меѓу кои и [[Финале на Купот на европските шампиони во 1973 година|финалето на Купот на европските шампиони во 1973 година]] меѓу {{Fb team (N) Ajax}} и {{Fb team (N) Juventus}}, [[Финале на Европското првенство во фудбал 1976|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 1976|Европското првенство 1976]] меѓу {{NazNB|FUrep|FRG}} и {{NazNB|FUrep|CSK}}. Во средината на 1990-тите, со цел да се исполнат барањата на УЕФА во однос на удобноста и безбедноста на гледачите, местата за стоење на стадионот биле целосно отстранети, а на сите четири трибини биле поставени седишта. Во годините што следеле, капацитетот на стадионот постепено бил намалуван, а истовремено биле извршени и различни модернизации на стадионот. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=BRA|name=[[Матеуш Лима Магаљаеш|Матеуш]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=JPN|name=[[Јута Накајама]]}} {{Fs player|no=4|pos=MF|nat=MNE|name=[[Мирко Иваниќ]] {{Капитен}}}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=BRA|name=[[Родригао (фудбалер 1995)|Родригао]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=GAM|name=[[Махмуду Бајо]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=AUT|name=[[Марко Арнаутовиќ]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=BUL|name=[[Кристијан Балов]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Бамба Диенг]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SRB|name=[[Александар Катаи]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=SRB|name=[[Милош Вељковиќ]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GHA|name=[[Осман Букари]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ISR|name=[[Мохамед Абу Фани]]}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=KOR|name=[[Ким Је Гон]]}} {{Fs player|no=20|pos=MF|nat=POR|name=[[Томаш Хандел]]}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=SVN|name=[[Тими Макс Елшник]]}} {{Fs mid/Crvena Zvezda}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=SRB|name=[[Василије Костов]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=SRB|name=[[Михајло Ристиќ (фудбалер)|Михајло Ристиќ]]}} {{Fs player|no=27|pos=DF|nat=SRB|name=[[Матеј Стрика]]}} {{Fs player|no=30|pos=DF|nat=NGA|name=[[Франклин Тебо Учена]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=GHA|name=[[Дерик Лукасен]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=BIH|name=[[Раде Круниќ]]}} {{Fs player|no=37|pos=MF|nat=SRB|name=[[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=SRB|name=[[Стефан Гудељ]]}} {{Fs player|no=50|pos=GK|nat=SRB|name=[[Саво Радановиќ]]}} {{Fs player|no=55|pos=MF|nat=SRB|name=[[Димитрије Шариќ]]}} {{Fs player|no=60|pos=MF|nat=MKD|name=[[Матеј Гаштаров]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=AUT|name=[[Мухамед Чам]]}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SRB|name=[[Адем Авдиќ]]}} {{Fs player|no=75|pos=MF|nat=CYP|name=[[Лоизос Лоизу]]}} {{Fs player|no=77|pos=GK|nat=SRB|name=[[Иван Гутеша]]}} {{Fs end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Србија |image2=Flag of Serbia.svg }} *[http://www.crvenazvezdafk.com/ Матична страна] *[http://forum.mojacrvenazvezda.net/index.php?/login/ Фан-страна на ФК Црвена ѕвезда] *[https://www.soccerway.com/team/crvena-zvezda/ncRzHK14/ ФК Црвена ѕвезда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/red-star-belgrade/startseite/verein/159 ФК Црвена ѕвезда на transfermarkt] [[Категорија:Фудбалски клубови од Србија]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] l16lepfi58ge86dnohjv06a3f3biga6 Даунов синдром 0 196043 5626393 5397652 2026-09-10T17:55:31Z ~2026-49231-23 136634 21. наместо 21 5626393 wikitext text/x-wiki {{викификација}} {{Infobox disease | Name = Даунов синдром | ICD10 = {{ICD10|Q|90||q|90}} | ICD9 = {{ICD9|758.0}} | ICDO = | Image = A boy with Down syndrome using cordless drill to assemble a book case.jpg <!--- Do not change this picture without discussing it in the Down syndrome discussion page. Because of continued vandalism, pictures will be immediately reverted. ---> | Caption = Момче со Даунив синдром изработува полица за книги | OMIM = 190685 | OMIM_mult = | MedlinePlus = 000997 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 615 | DiseasesDB = 3898 | MeshID = D004314 }} {{медицинско предупредување}} '''Даунов синдром''', '''трисомија 21 или трисомија Г''' — [[хромозом]]ско нарушување, предизвикано од екстра генетски материјал во 21. хромозом. Откриен е во 1866 година од лекарот [[Џон Ленгдон Даун]] кој работел со луѓе со интелектуални пореметувања. Тој забележал дека дел од неговите пациенти биле толку слични што лесно можело да се претпостави дека се деца од исти родители. Тој забележал дека овие лица поседуваат широко, сплеснато лице, дебел јазик, мал нос и биле ментално ретардирани. Подоцна ова генетско хромозомско пореметување е наречено Даунов синдром, а негова причина се одредени грешки во клеточната делба пред оплодувањето. Медицински гледано, Дауновиот синдром се нарекува [[Трисомија 21]].<ref>Извадок од дневниот весник Дневник, број 2200 од 18 март 2006 (сабота)</ref> Всушност тој претставува облик на [[хромозомопатија]], односно грешка во комбинацијата на [[хромозоми]]те во 21. пар на хромозоми, која настанува при клеточната делба на новиот плод. Имено, при делбата на двата хромозома од едниот родител и двата хромозома од другиот родител, наместо во плодот да се појават два хромозома, се појавуваат три. Одредени научници сметаат дека таквата грешка е последица на неправилната делба на хромозомите, додека други сметаат дека станува збор за генетска аномалија, односно наследно пренесување од некои претходни генерации – предци од семејството. Доколку трисомијата се појавува во сите клетки станува збор за лице со класичен даунов синдром, а доколку се опфатени само поедини клетки станува збор за лице со мозаичен даунов синдром. Менталната ретардација кај овие луѓе може да се движи од лена до средна(умерена). Малкумина од нив имаа тешка ментална ретардација.Застапеноста на дауновиот синдром е 1 на 800 или 1000 раѓања. Оваа ментална ретардација може да се открие за време на бременоста на жената, преку [[амниоцентеза]]. Иако некои од физичките недостатоци неможат да бидат надминати, соодветната образование и грижа може да го подобри квалитетот на живот кај овие луѓе. == Особености == Луѓето кои живеат со Даунов синдром може да ги имаа сите или некои од следниве одлики: [[микрогенија]] (ненормално мала брада)<ref>Meira Weiss. Conditional love: parents' attitudes toward handicapped children. p. 94. Retrieved 2009-07-22.</ref>, [[мускулна хипотонија]] (слаба мускулна маса), рамна носна коска, неправилен раст на забите, намален обем на главата, карактеристични брчки на рацете, испакната јазик (како резултат на малата усна празнина), краток врат, бели точки на ирисот, проблеми со срцето и голем простор помеѓу првиот ножен прст и тој до него. Ментално гледано луѓето кои живеат со овој синдром имаат менатална ретардација која се движи во граница на: блага ретардација –[[IQ]] од 50 до 70, средна ретардација –IQ од 35 до 50. Луѓето кои имаат мозаичен даунов синдром имаат за 10 до 30 бода повисок коефициент на интелегенција. Медицинските последици кои ги прдизвикува овој синдром се најразлични и можат да влијаат на функцијата на било кој орган или телесен процес. Здравствениот аспект на Дауновиот синдром ги опфаќа превенирањето и антиципирањето на ефектите предизвикани од оваа состојба, препознавање на компликациите кои настануваат од истиот, раководење со поединечните симптоми и општа помош на лицата кои живеат со Даунов синдром и нивните семејства.<ref>American Academy of Pediatrics Committee on Genetics (February 2001). "American Academy of Pediatrics: Health supervision for children with Down syndrome"</ref> Кај Дауновиот синдром, во зависност од третманот, развојот може да биде од тешка ментална ретардација до лесна ментална, а во поново време и гранични случаи. Со други зборови, доколку со овие лица се почне да се работи од мали нозе се постигнуваат големи резултати во нивниот напредок. Дауновиот синдром може да резултира со неколку различни генетски механизми. Овие резултати зависат од самите гени и интеракциите со околината. При самото раѓање не е возможно да се воочат симптомите на кои личноста со Даунов синдром ќе ги развива во текот на својот живот. Некои проблеми се присутни од самото раѓање, како на пример срцеви заболувања. Некои се манифестираат подоцна, како на пример [[епилепсија]]та. Најкарактеристичните манифестации на Даун синдром се цртите на лицето, болести на срцето, низок раст, проблеми со штитната жлезда и [[Алцхајмерова болест]]. Во другите не толку сериозни заболувања се вкучуваат: [[леукемија]]та, епилепсијата и намалениот [[имунитет]]. Од друга страна, здравствените придобивки се однесуваат на тоа дека луѓето кои имаат Даунов синдром потешко заболуваат од злоќудни болести, со исклучок на леукемија и рак на тестиси.<ref>Yang Q, Rasmussen SA, Friedman JM (March 2002). "Mortality associated with Down's syndrome in the USA from 1983 to 1997: a population-based study"</ref> Исто така кој овие луѓе намалена е и веројатноста за заболување од диабетис и артерио склероза.<ref>ACOG Guidelines Bulletin #77 clearly state that the sensitivity of the Quad Test is 81%</ref> === Интелектуален напредок === Инетлектуалниот напредок кај децта со даунов синдром е многу различен.При раѓањето неможат да се предвидат способностите кои ќе ги носи еден поединец. Идентификацијата на најдобрата метода на учење започнува многу брзо после раѓањето преку програмите на рана интервенција.<ref>"Dear New or Expectant Parents". National Down Syndrome Society</ref> Бидејќи децата со овој синдром имаат многу различни таленти и способности, нивниот успех на училиште исто така, може многу да се разликува, со што се истакнува потребата за поединечна евалуација на децата. Когнитивните проблеми кои ги имаат децта со Даунов синдром, често се сретнуваат и кај сите други деца. Токму заради тоа родителите можат да ги праќаат своите деца во институции каде се употрабуваат општите образовни програми. Токму на овој начин децата со Даунов синдром доживуваат напредок. Таквиот напредок е особено забележителен доколку децата со Даунов синдром посетуваат редовни градинки и редовни училишта, бидејќи на тој начин ги восприемаат работните, социјалните, културолошките и други навики од своите соученици. Токму затоа и процесот на Инклузија сè повеќе се воведува и применува во повеќето држави во светот. Комуникациските вештини се разликуваат од дете до дете. Децата со Даунов синдром најчесто имаат проблеми со говорот и токму затоа се препорачуваат различни тераппи за да си го подобрат изговорот. Моториката кај овие деца е забавена <ref>"Development of Fine Motor Skills in Down Syndrome"</ref> и честопати го попречува интелектуалниот напредок. Повторно и тука, како и кај интелектуалниот напредок, имаме најразлични случаи.Некои деца почнуваат да одат на 2 години, додека пак други тоа го прават во четвртата година од својот живот. Физикална терапија или учество во програма која што е адаптрирана за ваквите деца, може многу да им помогне во развојот на нивната моторика.<ref>M. Bruni. "Occupational Therapy and the Child with Down Syndrome"</ref> Покрај овие проблеми овие личности имаа проблеми со средното уво и токму затоа понекогаш имаат ослабен слух. Во образованието сè повеќе се вклучуваат деца со даунов синдром (за полесно надминување на пречките) и тоа во многу држави повеќе не е табу. === Плодност === [[Плоднос]]та и кај двата пола(и машки и женски) е намалена. Меѓутоа сепак е возможно да се остави потомство. Грубо пресметано, половина од роденчињата, кои потекнуваат од родители со Даунов синдром, исто така ќе имаат Даунов синдром.<ref>Pradhan M, Dalal A, Khan F, Agrawal S (2006). "Fertility in men with Down syndrome: a case report". Fertil Steril 86 (6): 1765.e1–3</ref> == Генетика == Дауновиот синдром е хромозомска [[аномалија]], која се одликува со присуство на екстра генетски материјал во 21 хромозом. Ефектот на одвишокот на генетски материјал влијае различно кај различни луѓе и тоа зависи од големината на генетскиот одвишок, како и од генетската историја. Дауновиот синдром може да се појави кај сите луѓе, а некои слични манифестации се забележани и кај одредени видови на животни, како што се шимпанзата <ref>McClure HM, Belden KH, Pieper WA, Jacobson CB (September 1969). "Autosomal trisomy in a chimpanzee: resemblance to Down's syndrome".</ref> и глувците. Типичен човечки кариотип е претставен како 46,XX или XY.Тоа значи дека секој човек има 46 хромозоми. Женските имаат XX, додека мажите имаат XY.<ref name="Mittleman, A. 1995">For a description of human karyotype see Mittleman, A. (editor) (1995). "An International System for Human Cytogenetic Nomeclature"</ref> === Трисомија 21 === [[Податотека:Down Syndrome Karyotype.png|мини|десно|[[Кариотип]]от кај Даунов синдром. Хромозомот 21 се јавува трипати]] Трисомија 21 е предизвикана од непарвилна [[мејоза]](делба). Со оваа неправилна делба половите клетки([[гамети]]-сперматозоиди или јајце-клетка),добиваат екстра копија од хромозомот 21, така гаметите имаат 24, наместо 23 хромозоми.Со комбинација на нормалните гамети од другиот родител, ембрионот сега има 47 хромозоми. Трисомија 21 во 95% од случаите е предизвикувач на Даунов синдром.<ref name="Mittleman, A. 1995"/> === Мозаицизам === Трисомија 21 е предизвикана од неправилна делба на гаметите и притоа ги погодува сите клетки во телото. Меѓутоа, некогаш одредени клетки во телото се нормални, а останатите се погодени од трисомија 21.Оваа состојба се нарекува мозаичен Даунов синдром(46,XX/47,XX+21).<ref>Mosaic Down syndrome on the Web</ref><ref>International Mosaic Down syndrome Association</ref> Ова може да се случи на два начина: неправилна делба за време на раното делење на клетките, ќе доведе до тоа некои клетки да имаат трисомија 21; или ембрион со Даунов синдром поминува низ неправилна клеточна делба и притоа дел од клетките се враќаат во нормален хромозомски ред.Ова е причина за настанување на 1 до 2% на Даунов синдром.<ref name="ReferenceA">"Down syndrome occurrence rates (NIH)"</ref> === Робертсова транслокација === Екстра хромозомскиот материјал може да биде последица на [[Робертсова транслокација]] на кариотипот на еден од двајцата родители. Во овој случај подолгата страна ха хромозомот 21 се прикачува на некои друг хромозом,најчесто хромозомот 14 [45,XX,der(14;21)(q10;q10)]. Личноста со ваква транслокација е нормална. Меѓутоа, при репродукцијата многу е веројатно гаметите да немаат правилна делба и да создаваат екстра генетски материјал.Последица на тоа ќе биде дете со Даунов синдром. Овој вид на настанување на Даунов синдром, уште се нарекува и наследен Даунов синдром. Ова е причината за создавање на 2 до 3 % од случаите на Даунов синдром.<ref name="ReferenceA"/> === Дупликација на дел од хромозомот 21 === Ретко, дел од хромозомот 21 поминува низ [[дупликација]].Ова може да доведе до дуплирање на некои, но не сите гени во хромозомот 21(46,XX, dup(21q)).<ref>Petersen MB, Tranebjaerg L, McCormick MK, Michelsen N, Mikkelsen M, Antonarakis SE (1990). "Clinical, cytogenetic, and molecular genetic characterization of two unrelated patients with different duplications of 21q".</ref> Ако овој дел е одговорен за физичките и менталните одлики на Дауновиот синдром, поединецот ќе ги покаже тие одлики. Оваа е многу ретка појава. == Епидемологија == [[File:Down risk by maternal age.png|thumb|upright=1.4|Ризикот за детето да има Даунов синдром во однос на возраста на мајката<ref name=Mor2002>{{Наведено списание|last=Morris|first=JK|author2=Mutton, DE |author3=Alberman, E |title=Revised estimates of the maternal age specific live birth prevalence of Down's syndrome.|journal=Journal of medical screening|year=2002|volume=9|issue=1|pages=2–6|pmid=11943789}}</ref>]] Честотата на појавување на Дауновиот синдром е на секое осумстото или илјадито раѓање.<ref>Based on estimates by National Institute of Child Health & Human Development "Down syndrome rates"</ref> Кај околу 95% од овие случаи се работи за трисомија 21. Овој синдром може да се појави кај луѓето од било која етничка група и економска класа. Возраста на мајката влијае врз веројатноста да се роди дете кое има Даунов синдром. Доколу мајката е помеѓу 20 и 24 години, шансата да роди дете со Даунов синдром е едно на 1562. Доколку таа е на возраст од 35-39 додини веројатноста е едно дете во 214.А, пак ако мајката е над 45 години можноста нејзиното дете да се роди со Даунов синдром е 1 на 19.<ref>Estimate from "National Down Syndrome Center"</ref> Истражувањата кои се направени во последно време, сугерираат на тоа дека удел во тоа дали новороденчето ќе биде со или без Даунов синдром имаат и годините на таткото(посебно ако таткото е постар од 42 години).<ref>"Prevalence and Incidence of Down Syndrome". Diseases Center-Down Syndrome. Adviware Pty Ltd.. 2008-02-04.</ref> Сегашните истражувања покажуваат дека Дауновиот синдром е предизвикан од најразлични влијание за време на формацијата на половите клетки или бременоста.Нема конкретни докази за тоа дека оваа нарушување е предизвикано од однесувањето на родителите (секако невклучувајќи ја возраста) или пак некои надворечен фактор. == Историја == Англискиот лек Џон Ленгдон Даун прв го карактеризира Дауновиот синдром како ментална попреченост, во 1862 година и подоцна во 1866.<ref>Down, J.L.H. (1866). "Observations on an ethnic classification of idiots"</ref> Поради неговата перцепција дека децата со Даунов синдром делат исти физички одлики со оние од монголската раса, за нив се употребувало името [[монголоиди]].Овие ставови биле поврзувани со [[расизам]] и токму затоа почнало да се избегнува употребувањето на ова име. Во дваесеттиот век Даунновиот синдром стана најпрепознатилива ментална попреченост. Повеќето лица со Даунов синдром беа институционализирани, кај само неколку здравствните проблеми беа третирани, додека поголем дел починаа во зародиш или во текот на раното детство.Со почетокот на еугенското движење, 33 држави (од тогажни 48) во САД, започнаа програма за принудна [[стерилизација]] на луѓето кои живеат со Даунов синдром. Крајниот тип на оваа јавна политика била акцијата “T4” во нацистичка [[Германија]]. Под дејство на судот, јавната згаденост и научните достигнувања овие програми беа укинати по Втората светска војна. До почетокот на дваесеттиот век, причината за Дунов синдром остана непозната.Вообичаените медицински текстови сугериираа дека оваа попреченост е предизвикана од определени наследни актори.Други теории се фокусираа на повредите здобиени при раѓањето.<ref>Warkany, J. (1971). Congenital Malformations. Chicago: Year Book Medical Publishers, Inc. pp. 313–314.</ref> Со откривање на кариотипот во 1950сетите, се овозможи да се идентификуваат промените на хромозомите по број и форма. Во 1959 гдоина [[Жером Лиџин]] открил дека Дауновиот синдром е предизвикан од дополнителни хромозоми.<ref>Lejeune J, Gautier M, Turpin R (1959). "Etude des chromosomes somatiques de neuf enfants mongoliens"</ref> Потоа било откриено дека дополнителиот хромозом се создава кај 21 хромозом, сотојба позната како трисомија 21. Во 1961 осум генетичари му предложиле на главиот уредник на “Лансет” дека називот монголоид или монголск идиот има негативна конотација и дека треба да се менува.<ref>Gordon, Allen (1961). "Mongolism (Correspondence)". The Lancet</ref> “Лансет” го поддржал Дауновиот синдром. [[Светската Здравствена Организација]](СЗО) официјално ја напушти употребата на овој назив во 1965 година.<ref>Howard-Jones, Norman (1979). "On the diagnostic term "Down's disease""</ref> Сепак 40 години подоцна сѐ уште можеме да го сретнеме името монголоизам. Во 1975 година во САД, Националниот здравствен институт, свика конференција за стандардизирање на номенклатурата на сите интелектуални попречености.<ref>A planning meeting was held on 20 март 1974, resulting in a letter to The Lancet."Classification and nomenclature of malformation (Discussion)"</ref> Употребата на името Даунов синдром( Down Syndrome) е прифатена во скоро сите држави во светот. == Општество и култура == [[Општество]]то се залага за лицата со Даунов синдром од гледна точка на различни фактори, како дополнителна образовна и родителска поддршка за подобрување на родителството, знаењата и вештините. Во многу развиени зeмји, од почетокот на 20-от век многу луѓе со Даунов синдром биле сместени во институции или колонии или пак сосема исклучени од општеството. Сепак, од почетокотна 1960-тите родителите и нивните организации, едукаторите и професионалците носеле луѓе со која било форма на ментална или физичка попреченост <ref>Inclusion. National Down Syndrome Society.</ref> во општеството колку што е можно повеќе. Таква е првата организација која што се залага за луѓето со Даунов синдром во САД основана од страна на [[Кетрин Мекги]] во 1960 година, како и организацијата [[MENCAP]] која што се залага за луѓето со ментална попреченост, основана во Велика Британија во 1946 година од страна на [[Џуди Фрид]] и Националниот Даунов конгрес. Првиот Светски ден на Даунов синдром е одржан на 21 март 2006 година. Тој ден е прогласен од страна на Европската Даунов синдром асоцијација за време на нивниот европски конгрес во Палма де Мајорка (февруари 2005 година). Во САД, Народното Даунов синдром општество обележува Даунов синдром Месец секој октомври како “ форум за отфрлање на стереотипите, обезбедување на точни информации и подигнување на свеста и потенцијалот на поединецот, со Даунов синдром”, а во Јужна Африка, денот на Даунов синдром се одржува на секој 20 октомври <ref>Down Syndrome South Africa</ref>. Организациите како [[Специјална олимпијада]] од Хаваи обезбедува долгогодишна обука и спортување за лицата со интелектуална попреченост како Даунов синдром. === Живот со лице со Даунов синдром === На 3 февруари 1991 година се роди мојот брат Александар Матовски. Благодарение на искуството на лекарите во болницата веднаш беше упатен на тест. Веќе на три месечна возраст се дијагностицираше Даунов синдром. Во тоа време јас имав само две и пол години. По кажување на моите родители добиеното сознание за дете кое ќе има попреченост во развојот кај нив предизвикало шок. Ниту знаеле за што станува збор ниту пак што може да очекуваат понатаму. По првичниот шок следела реакција дека животот продолжува.Така започнала нивната борба. По остварениот контакт со генетичарката, д-р Кочова, биле упатени во неодамна отвореното советувалиште за деца со проблеми во развојот, раководено од д-р Двојаков. Во советувалиштето ги добивале потребните информации како да работат со мојот брат на план на подобрување на неговата психо-моторика и извлекувањето максимум од она што му го дала природата. Благодарение на таквата стручна помош мојот брат проодел на 18 месеци, а прозборел на неполни две и пол години. Со логопедски третман е започнато на тригодишна возраст. Следејќи ги упатствата на стручњаците, Александар на две и пол годишна возраст почнал да посетува редовна градинка, градинка во која веќе одев и јас. На осум годишна возраст се запишува во редовно основно училиште, О.У. “ Димо Хаџи Димов”-Скопје. Во моментов е матурант во редовното средно текстилно училиште “Кочо Рацин”-Скопје. Благодарение на редовната градинка и редовното основно училиште и постојаниот контакт со деца без проблеми во развојот, мојот брат успешно ги стекна сите потребни хигиенски и социо-културолошки навики, научи да чита и пишува, исто како и останатите деца. За цело ова време неуморно се работеше со Александар и од страна на моето семејство. Веќе почнав да работам и јас како и мојот брат роден само тринаесет месеци после Александар. Сите ние заедно постојано бевме со него.Каде одевме ние, одеше и тој, било да е тоа посета на кино или театар, спортски натпревар или ресторан, прошетка, роденденска прослава или свадба.Ние не се срамевме од него, ниту го криевме.Бевме отворени за светот, па така и светот се отвори за нас. Александар беше прифатен од сите наши роднини, комшии и пријатели. Беше прифатен од своите соученици, од моите другарки и од другарите на брат ми. Така тој навистина храбро одеше напред и успешно се интегрираше во општеството. Александар почна да се занимава и со спорт. На тринаесет годишна возраст почна да тренира карате во карате клубот “ Ѓорче Петров”-Скопје. Воден од неговиот тренер тој и тука се вклопи фантастично.Со напорни тренинзи стигна до син појас. Вака гледано, тој навистина секаде беше прифатен.Единствен проблем се појави во средното училиште.Структурата на децата, фактот што тие дотогаш не се сретнале со ваков случај, кај нив предизвика извесен отпор и неприфаќање. Ние како семејство и наставниот кадар во училиштето презедовме сè што е во наша моќ тоа да се надмине, но не верувам дека целосно успеавме во тоа.Затоа сметам дека овие деца и не траб да се вклучуваат во редовните средни училишта сè додека не се создаде поволна клима за тоа. Како и да е, слободно можам да кажам дека моето семејство има позитивно искуство. За вака позитивното искуство и успешниот развој на мојо брат Александар говори и фактот што тој успеа да напише и објави збирка поезија, насловека како “[[Бисери]]”. Промоција на истата се одржа на ден 24 април 2010 година, во просториите на Педагошкиот факултет-Скопје. На истата присуствуваа и дел од медиуите чии реакции се следните: “Цако ја промовираше својата првата збирка поезија “Бисери”. Многу пријатели, роднини, другари уживаа во песните на ова храбро момче кое знае што сака од животот, но и како тоа да го постигне. “ <ref>http://www.kanal5.com.mk/default.aspx?mId=37&egId=13&eventId=59819{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> “Додека професорката по предучилишно образование - Билјана Брауновиќ, ги читаше стиховите придружувана од гитарите на другарите на Цако, луѓето во публиката со кнедли во грлото, насолзени очи и радост во срцето аплаудираа за храброста и искреноста на Матовски во неговите напишани „Бисери.“ ” <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.makfax.com.mk/_tools/search/tag/%D0%91%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8#105592 |title=архивски примерок |accessdate=2010-04-25 |archive-date=2010-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429070326/http://www.makfax.com.mk/_tools/search/tag/%D0%91%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8#105592 |url-status=dead }}</ref> === Дауновиот синдром и инклузивното образование === Терминот [[инклузивна едукација]] се однесува на [[филозофија]]та што промовира образование за сите ученици во редовните училишта. Инклузивното образование претставува флексибилна и индивидуализирана поддршка на децата и младите луѓе со специјални образовни потреби во рамките на редовното училиште. Инклузивното образование како интегрална компонента на целокупниот образовен систем што овозможува соодветна образование за сите, ги распознава и почитува различните потреби и способности вклучувајќи ги различните стратегии на учење. Флексибилноста на системот се рефлектира врз методите и материјалите што се користат за да им се овозможи на децата со посебни потреби најефикасен пристап до редовните наставни програми. Секое дете има посебни одлики, интереси, способности и потреби за образование, па така и лицата со потреби за специјално образование треба да имаат пристап до редовните училишта, кои треба да се приспособат за да им излезат во пресрет на специјалните потреби на децата. Во тој контекст редовните училишта сега имаат поголема улога во процесот на обезбедување на образование за деца со специјални образовни потреби, а редовниот образовен систем станува пофлексибилен и поадаптивен. Пред повеќе од десет години и во [[Република Македонија]] се стартуваше со процесот на Инклузија. Како пилот училишта беа опфатени неколку основни училишта во која се започна со примена на теоретските постулати на процесот на инклузијата во работата со децата со посебни образовни потреби. За жал процесот на Инклузија не стана законски задолжителен процес, туку делуваше повеќе или помалку стихијно и се базираше само на совесноста и добрата воља на применувачите. Тој, на таков начин, се задржа само во рамките на проект со ограничено времетраење. Овој процес не се примени ни во средното образование, што од самиот почеток навести дисконтинуитет во образованието на лицата со посебни потреби. Имено, децата од основните училишта кои беа опфатени со Инклузија, кои по инерција или по препорака на Заводот за ментално здравје своето образование го продолжуваа во редовни средни училишта, каде инклузивниот процес не беше застапен, одеднаш остануваа препуштени сами на себе во најчувствителниот период од нивниот живот – пубертетот. Со други зборови, процесот на Инклузија не беше поткрепен со потребните предуслови. Не само што истиот се ограничи само на основните училишта, и тоа само на дел од нив, туку изостана и обуката на средината во која овој процес беше применет. На тој начин, овој процес се претвори во процес сам за себе, и на извесен начин како да изостанаа придобивките кои тој требаше да ги донесе.<ref>Зоре Јачова тромесечното списание – Дефектолошка теорија и практика</ref> == Наводи == {{наводи|2}} == Користена литература == * Стандарните правила за еднакви можности на лицата со пречки во развојот – „Организацијата на Обединетите Нации“. (The Standard Rules on the Equalization of Opportunities for Persons with Disabilities – United Nations) * Дефектолошка теорија и практика – „Филозофски факултет – Институт за дефектологија“ и „Сојуз на дефектолози на Република Македонија“ (Тромесечно списание). * Хумана Генетика – Доц. д–р Владимир Е. Трајковски * Инклузија на децата со посебни потреби во редовните училишта во Република Македонија – Д-р Зора Јачова, Љиљана Самарџиска – Панова, Илија Лешковски и Милка Ивановска. * http://shop.downsed.com/epages/DownsEd.sf/en_GB/?ObjectPath=/Shops/DownsEd/Products/12501-000901/SubProducts/12501-000901{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://en.wikipedia.org/wiki/Inclusion_(disability_rights) * http://www.downsed.org/practice/ * http://www.WHO.com/ == Надворешни врски == {{Medical condition classification and resources | ICD10 = {{ICD10|Q|90||q|90}} | ICD9 = {{ICD9|758.0}} | ICDO = | OMIM = 190685 | OMIM_mult = | MedlinePlus = 000997 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 615 | DiseasesDB = 3898 | MeshID = D004314 }} {{рв|Down syndrome}} * [http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/downsyndrome.cfm#DownSyndrome Facts about Down Syndrome] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100503081132/http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/downsyndrome.cfm#DownSyndrome |date=2010-05-03 }} од [[National Institutes of Health]] {{Хромозомски абнормалности}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Наследни болести]] [[Категорија:Душевно здравје]] [[Категорија:Психијатрија]] [[Категорија:Синдроми]] [[Категорија:Умствена попреченост]] a6h9txgv9llqxtg1nw28me1b738sl46 Градиштанска Планина 0 203488 5626464 5402733 2026-09-11T06:51:10Z Kiril Simeonovski 3243 5626464 wikitext text/x-wiki {{Geobox|планина |name=Градиштанска Планина<br>Градманска Планина |image= |image_caption= |region_type= |region={{МКД}} |region1= |border= |highest=[[Градиште (планински врв)|Градиште]] |highest_elevation= 861 |geology= | period= | orogeny= |map=Gradistanska Planina kaj selo Gradmanci - MK.JPG |map_caption=Поглед кон планината кај селото [[Градманци]] }} '''Градиштанска Планина''' ('''Градманска Планина, Ѓуришка Планина''' или '''Ѓуриште''') — ниска и доста расчленета планина што се протега во правец ЈЗ-СИ, помеѓу долниот тек на [[Пчиња (река)|Пчиња]] на запад и [[Овче Поле]] на исток, во должина од околу 30 км.<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|title=Географски разгледи|publisher=Društvo|location=Skopje|date=1989|edition=27-30}}</ref> Просечната ширина е околу 9 км со вкупна површина од 230 км<sup>2</sup>. Највисок врв е [[Градиште (планински врв)|Градиште]] (861 м), потоа [[Венец (Градиштанска)|Венец]] (853 м), кој се наоѓа во средишниот дел, [[Голиќ (врв)|Голиќ]] (790 м) во северниот дел и [[Црн Врв (Градиштанска Планина)|Црн Врв]] во јужниот дел на планината. Поради големата дисецираност, не постои јасно изразено планинско било, па затоа нејзините ограноци [[Венец (планина)|Венец]], [[Градиште (планина)|Градиште]], [[Голиќ]] и други се сметаат за посебни планини.<ref>{{наведена книга|last=Zemjodelsko-šumarski fakultet|title=Godišen zbornik: Annuaire. Sylviculture. Šumarstvo|publisher=Univerzitet vo Skopje|date=1970}}</ref> Големата расчленетост и бројните ридови на планината се обраснати со густи нискостеблести и грмушести растенија како [[дрен]], [[прнар]], див [[јоргован]], но и листопадни дрвја како [[даб]], [[врба]], [[топола]] и [[јасика]]. Самите услови на теренот придонесуваат за сточарство, односно одгледување на кози, што всушност е и најразвиената стопанска гранка во селските населби расположени на планината, како во поединечно домашно така и во фармерско одгледување и производство. Составот на почвите е настанат под дејство на геолошките процеси во развитокот на земјата, при што се застапени глината, [[црвеница]]та, песокливата и црната почва, а големи се и наоѓалиштата на квалитетниот и далеку познатиот ''ѓуришки камен'' кој се користи во градежништвото, посебно во ѕидарството. Хидрографски, Градиштанска Планина се одликува со голем број на доста силни и издашни водени извори и кратки планински потоци и брзаци. Целата речна и водна мрежа на Градиштанската Планина припаѓа на егејскиот морски слив, односно на сливот на реките [[Вардар]] и [[Пчиња]], а на оваа планина се наоѓа и изворишното подрачје на реката [[Отовица]] на која е изградено вештачкото велешко езеро [[Велешко Езеро|„Младост“]]. Во западниот дел на подножјето на планината во [[Катланово]] крај [[Пчиња]] избиваат термални извори на лековита минерална вода, на кои е изградена познатата [[Катлановска Бања]]. Од животинскиот свет на планината се застапени дивокозите, кртовите, лисиците, волците, ласиците, диви зајаци како и дивите птици еребица, фазан, потполшка, при што доста е развиен ловот, за што постојат и повеќе ловни домови. Географски, Градиштанската Планина претставува четиримеѓе во кое се допираат и граничат четири различни региони и области на [[Македонија]]: [[Скопско]] и [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] ([[Општина Петровец]]) од северозапад, [[Кумановско]] ([[Општина Куманово]]) од север и североисток, [[Овче Поле]] ([[Општина Свети Николе]]) од исток и југоисток и [[Велешко]] ([[Општина Велес]]) од југозапад. Поради ваквата поволна поставеност, на Црн Врв уште во 60-тите години на XX век е поставен радиодифузен објект и предавател кој емитува телевизиска и радиска програма во сите овие области, а исто така постои и репетитор во месноста Ѓуриште<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predavatel.com/mk/5/veles |title=Предавател Македонија - Радиодифузен објект Црн Врв |accessdate=2013-01-22 |archive-date=2012-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231183325/http://www.predavatel.com/mk/5/veles |url-status=dead }}</ref>. Етнографски, селата сместени на планината ја сочинуваат посебната етногеографска област наречена [[Ѓуриште]]. Во месноста Ѓуриште се наоѓа и познатиот средновековен [[Ѓуришки манастир]], посветен на Рождеството на Пресвета Богородица, изграден во 11 - 12 век<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predavatel.com/mk/3/sveti-nikole#guriste |title=Предавател Македонија - Репетитор Ѓуриште |accessdate=2013-01-22 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125025508/http://www.predavatel.com/mk/3/sveti-nikole#guriste |url-status=dead }}</ref>. ==Галерија== <gallery> File:Gradištanska Planina.JPG|Поглед кон планината File:Gradistanska Planina kaj Gradmanci - MK.JPG|Поглед кон планината од с. [[Градманци]] File:Gradistanska Planina kaj Dzidimirci - MK.JPG|Поглед кон планината од с. [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] File:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед кон Црн Врв со антената на телевизискиот предавател од патот [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] - [[Градманци]] File:Gradistanska Planina kaj Dzidimirci i Krusje - MK.JPG|Глетка од Градиштанска Планина, во околината на велешките села [[Крушје]] и [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] File:Izvorisniot del na Otovica na Gradistanska Planina - MK.JPG|Глетка од Градиштанска Планина, во изворишното подрачје и горниот тек на реката Отовица кај велешките села [[Крушје]] и [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{рв|Gradištanska Mountain}} [[Категорија:Планини во Македонија]] gduiqltipdqwzqz5a88zoxyw6d4901z 5626482 5626464 2026-09-11T09:02:22Z Kiril Simeonovski 3243 5626482 wikitext text/x-wiki {{Geobox|планина |name=Градиштанска Планина<br>Градманска Планина |image= |image_caption= |region_type= |region={{МКД}} |region1= |border= |highest=[[Градиште (планински врв)|Градиште]] |highest_elevation= 861 |geology= | period= | orogeny= |map=Gradistanska Planina kaj selo Gradmanci - MK.JPG |map_caption=Поглед кон планината кај селото [[Градманци]] }} '''Градиштанска Планина''' ('''Градманска Планина, Ѓуришка Планина''' или '''Ѓуриште''') — ниска и доста расчленета планина што се протега во правец ЈЗ-СИ, помеѓу долниот тек на [[Пчиња (река)|Пчиња]] на запад и [[Овче Поле]] на исток, во должина од околу 30 км.<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|title=Географски разгледи|publisher=Društvo|location=Skopje|date=1989|edition=27-30}}</ref> Просечната ширина е околу 9 км со вкупна површина од 230 км<sup>2</sup>. Највисок врв е [[Градиште (планински врв)|Градиште]] (861 м), потоа [[Венец (Градиштанска)|Венец]] (853 м), кој се наоѓа во средишниот дел, [[Голиќ (врв)|Голиќ]] (790 м) во северниот дел и [[Црн Врв (Градиштанска Планина)|Црн Врв]] во јужниот дел на планината. Поради големата дисецираност, не постои јасно изразено планинско било, па затоа нејзините ограноци [[Венец (планина)|Венец]], [[Градиште (планина)|Градиште]], [[Голиќ]] и други се сметаат за посебни планини.<ref>{{наведена книга|last=Zemjodelsko-šumarski fakultet|title=Godišen zbornik: Annuaire. Sylviculture. Šumarstvo|publisher=Univerzitet vo Skopje|date=1970}}</ref> Големата расчленетост и бројните ридови на планината се обраснати со густи нискостеблести и грмушести растенија како [[дрен]], [[прнар]], див [[јоргован]], но и листопадни дрвја како [[даб]], [[врба]], [[топола]] и [[јасика]]. Самите услови на теренот придонесуваат за сточарство, односно одгледување на кози, што всушност е и најразвиената стопанска гранка во селските населби расположени на планината, како во поединечно домашно така и во фармерско одгледување и производство. Составот на почвите е настанат под дејство на геолошките процеси во развитокот на земјата, при што се застапени глината, [[црвеница]]та, песокливата и црната почва, а големи се и наоѓалиштата на квалитетниот и далеку познатиот ''ѓуришки камен'' кој се користи во градежништвото, посебно во ѕидарството. Хидрографски, Градиштанска Планина се одликува со голем број на доста силни и издашни водени извори и кратки планински потоци и брзаци. Целата речна и водна мрежа на Градиштанската Планина припаѓа на егејскиот морски слив, односно на сливот на реките [[Вардар]] и [[Пчиња]], а на оваа планина се наоѓа и изворишното подрачје на реката [[Отовица]] на која е изградено вештачкото велешко езеро [[Велешко Езеро|„Младост“]]. Во западниот дел на подножјето на планината во [[Катланово]] крај [[Пчиња]] избиваат термални извори на лековита минерална вода, на кои е изградена познатата [[Катлановска Бања]]. Од животинскиот свет на планината се застапени дивокозите, кртовите, лисиците, волците, ласиците, диви зајаци како и дивите птици еребица, фазан, потполшка, при што доста е развиен ловот, за што постојат и повеќе ловни домови. Географски, Градиштанската Планина претставува четиримеѓе во кое се допираат и граничат четири различни региони и области на [[Македонија]]: [[Скопско]] и [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] ([[Општина Петровец]]) од северозапад, [[Кумановско]] ([[Општина Куманово]]) од север и североисток, [[Овче Поле]] ([[Општина Свети Николе]]) од исток и југоисток и [[Велешко]] ([[Општина Велес]]) од југозапад. Поради ваквата поволна поставеност, на Црн Врв уште во 60-тите години на XX век е поставен радиодифузен објект и предавател кој емитува телевизиска и радиска програма во сите овие области, а исто така постои и репетитор во месноста Ѓуриште<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predavatel.com/mk/5/veles |title=Предавател Македонија - Радиодифузен објект Црн Врв |accessdate=2013-01-22 |archive-date=2012-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231183325/http://www.predavatel.com/mk/5/veles |url-status=dead }}</ref>. Етнографски, селата сместени на планината ја сочинуваат посебната етногеографска област наречена [[Ѓуриште]]. Во месноста Ѓуриште се наоѓа и познатиот средновековен [[Ѓуришки манастир]], посветен на Рождеството на Пресвета Богородица, изграден во 11 - 12 век<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predavatel.com/mk/3/sveti-nikole#guriste |title=Предавател Македонија - Репетитор Ѓуриште |accessdate=2013-01-22 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125025508/http://www.predavatel.com/mk/3/sveti-nikole#guriste |url-status=dead }}</ref>. ==Галерија== <gallery> File:Gradištanska Planina.JPG|Поглед кон планината File:Gradistanska Planina kaj Gradmanci - MK.JPG|Поглед кон планината од с. [[Градманци]] File:Gradistanska Planina kaj Dzidimirci - MK.JPG|Поглед кон планината од с. [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] File:Pogled na Crn Vrv od patot Dzidimirci-Gradmanci MK.JPG|Поглед кон Црн Врв со антената на телевизискиот предавател од патот [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] - [[Градманци]] File:Gradistanska Planina kaj Dzidimirci i Krusje - MK.JPG|Глетка од Градиштанска Планина, во околината на велешките села [[Крушје]] и [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] File:Izvorisniot del na Otovica na Gradistanska Planina - MK.JPG|Глетка од Градиштанска Планина, во изворишното подрачје и горниот тек на реката Отовица кај велешките села [[Крушје]] и [[Џидимирци (Велешко)|Џидимирци]] </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{рв|Gradištanska Mountain}} [[Категорија:Градиштанска Планина| ]] [[Категорија:Планини во Македонија]] 6fe0pls4drqnf870v075bpe8w69ld4v Податотека:Dokument pechatan vo Solun so koj se barali pari za VMORO Idejata bila na Dame Gruev.jpg 6 749538 5626517 1881912 2026-09-11T11:06:39Z Jingiby 1525 /* Лиценцирање */ 5626517 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Јд-стара-100}} gndmiregp6cr00wqu4fdiwu31ic76id 5626518 5626517 2026-09-11T11:06:55Z Jingiby 1525 /* Лиценцирање */ 5626518 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Јд-стара-70}} p9vzlv24yx9efan3bxzeny0itm6pc95 5626519 5626518 2026-09-11T11:07:46Z Jingiby 1525 /* Лиценцирање */ 5626519 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Јд-стара}} tr0emfrycwpb1824q3cselqfxdv38bz 5626520 5626519 2026-09-11T11:08:41Z Jingiby 1525 /* Лиценцирање */ 5626520 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{PD-old-70}} {{PD-anon-70-EU}} 9o3frxpan9uczuvm5zvmmqxh0qs5aut 5626521 5626520 2026-09-11T11:16:44Z Jingiby 1525 Отповикана преработката [[Special:Diff/5626520|5626520]] на [[Special:Contributions/Jingiby|Jingiby]] ([[User talk:Jingiby|разговор]]) 5626521 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Јд-стара}} tr0emfrycwpb1824q3cselqfxdv38bz 5626522 5626521 2026-09-11T11:18:31Z Jingiby 1525 /* Лиценцирање */ {{PD-old}} 5626522 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Јд-стара}} {{PD-old}} 7jlurzsnjifz02pfmjelse07sw6w8cx 5626523 5626522 2026-09-11T11:19:38Z Jingiby 1525 Истото. 5626523 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{PD-old}} cbsvm3rtv0si652sdu1ru4tq01oks3u 5626527 5626523 2026-09-11T11:28:07Z Jingiby 1525 Податотекава сега се наоѓа на Wikimedia Commons на https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Funds_for_CMRC.jpg (преместена со Увозникот на податотеки). 5626527 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{PD-old}} {{СегаРизница|Funds for CMRC.jpg}} p34sj4mfwhmvy5lfsz7xm192y2vioio Марин Ле Пен 0 767275 5626473 5437471 2026-09-11T08:19:21Z ~2026-49116-16 136652 5626473 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија функционер | name = Марин Ле Пен<br><small>''Marine Le Pen''</small> | image = Marine Le Pen 2025 (3x4 cropped).jpg | imagesize = 200px | caption = Марин Ле Пен (2025) | office1 = Претседателката на [[Национален собир (партија)|Националниот собир]] | term_start1 = [[16 јануари]] [[2011]] | term_end1 = | predecessor1 = [[Жан Мари Ле Пен]] | successor1 = | office2 = Членка на [[Европски парламент|Европскиот парламент]] | constituency2 = Северозападен Франција | term_start2 = [[14 јули]] [[2009]] | term_end2 = | constituency3 = [[Ил де Франс]] | term_start3 = [[20 јули]] [[2004]] | term_end3 = [[13 јули]] [[2009]] | birth_date = {{Birth date and age|1968|08|05|df=y}} | birth_place = [[Неји на Сена]] ([[Сенски Висови|92]]) | death_date = | death_place = | nationality = [[Франција]] | ethnicity = | alma_mater = Универзитет во [[Париз]] | party = [[Национален собир (партија)|Национален собир]] | profession = [[адвокат]]ка | religion = | website = http://www.marinelepen2012.fr/ }} '''Марин Ле Пен''' ({{langx|fr|Marine Le Pen}}; р. [[5 август]] [[1968]] во [[Неји на Сена]], [[Сенски Висови]]) — [[Франција|француска]] [[политичар]]ка, водач на партијата [[Национален собир (партија)|Национален собир]], кој до 2018 г. го носел името „Национален фронт“. == Политичка кариера == [[Податотека:Siderov-LePen.jpg|thumb|лево|Ле Пен со [[Волен Сидеров]]]] Работела како [[адвокат]]ка од [[1992]] до [[1998]] години и [[европратеник]] од [[2004]] година. Во [[16 јануари]] [[2011]], Марин Ле Пен официјално е избрана за претседателката на тогашниот Национален фронт (67,65% од гласовите).<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,14769868,00.html И по Ле Пен - Ле Пен], [[Дојче Веле]] - Свет</ref><ref>[http://www.time.mk/read/fc9d2e8e4d/8f7ee418c5/index.html Марин Ле Пен избрана за претседател на Националниот Фронт]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Алфа (TIME.mk)</ref> Таа кормилото го презема од својот татко [[Жан Мари Ле Пен]], кој четири децении ја предводеше партијата што самиот ја основа.<ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1171176283&id=11&setIzdanie=22183 Прва дама на ултрадесницата во Франција]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Нова Македонија]]</ref> Била кандидатката на тогашниот Национален фронт за француските претседателските избори во [[2012]] и во [[2017]] година.<ref>[http://www.ereporter.com.mk/mk-mk/Details.aspx?Title=16318 Француски возбудувања: Националистката Ле Пен популарна од Саркози] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211222142143/http://www.ereporter.com.mk/mk-mk/Details.aspx?Title=16318 |date=2021-12-22 }}, eReporter</ref><ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=371181172&id=11&setIzdanie=22224 Ле Пен би го победила Саркози на изборите за претседател]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Нова Македонија]]</ref> == Наводи == {{наводи|2}} == Библиографија == === Автобиографија === * ''À contre flots'', Jacques Grancher, 2006 ISBN 2733909576 {{fr}} == Надворешни врски == {{рвр|Marine Le Pen}} * [http://www.europarl.europa.eu/meps/en/28210/Marine_LE%20PEN.html Европски парламент: официјална биографија] {{en}} * [http://www.frontnational.com/membres/marine-le-pen/ Национален фронт: официјална биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111127192708/http://www.frontnational.com/membres/marine-le-pen/ |date=2011-11-27 }} {{fr}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ле Пен, Марин}} [[Категорија:Француски политичари]] [[Категорија:Француски европратеници]] [[Категорија:Француски правници]] [[Категорија:Родени во 1968 година]] [[Категорија:Луѓе од Неји на Сена]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски феминистки]] tmwnhx0896xlxmhv7yi070ynwzsr7tg 5626474 5626473 2026-09-11T08:21:50Z ~2026-49116-16 136652 5626474 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија функционер | name = Марин Ле Пен<br><small>''Marine Le Pen''</small> | image = Marine Le Pen 2025 (3x4 cropped).jpg | imagesize = 200px | caption = Ле Пен во 2025 година | office1 = Претседателката на [[Национален собир (партија)|Националниот собир]] | term_start1 = [[16 јануари]] [[2011]] | term_end1 = | predecessor1 = [[Жан Мари Ле Пен]] | successor1 = | office2 = Членка на [[Европски парламент|Европскиот парламент]] | constituency2 = Северозападен Франција | term_start2 = [[14 јули]] [[2009]] | term_end2 = | constituency3 = [[Ил де Франс]] | term_start3 = [[20 јули]] [[2004]] | term_end3 = [[13 јули]] [[2009]] | birth_date = {{Birth date and age|1968|08|05|df=y}} | birth_place = [[Неји на Сена]] ([[Сенски Висови|92]]) | death_date = | death_place = | nationality = [[Франција]] | ethnicity = | alma_mater = Универзитет во [[Париз]] | party = [[Национален собир (партија)|Национален собир]] | profession = [[адвокат]]ка | religion = | website = http://www.marinelepen2012.fr/ }} '''Марин Ле Пен''' ({{langx|fr|Marine Le Pen}}; р. [[5 август]] [[1968]] во [[Неји на Сена]], [[Сенски Висови]]) — [[Франција|француска]] [[политичар]]ка, водач на партијата [[Национален собир (партија)|Национален собир]], кој до 2018 г. го носел името „Национален фронт“. == Политичка кариера == [[Податотека:Siderov-LePen.jpg|thumb|лево|Ле Пен со [[Волен Сидеров]]]] Работела како [[адвокат]]ка од [[1992]] до [[1998]] години и [[европратеник]] од [[2004]] година. Во [[16 јануари]] [[2011]], Марин Ле Пен официјално е избрана за претседателката на тогашниот Национален фронт (67,65% од гласовите).<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,14769868,00.html И по Ле Пен - Ле Пен], [[Дојче Веле]] - Свет</ref><ref>[http://www.time.mk/read/fc9d2e8e4d/8f7ee418c5/index.html Марин Ле Пен избрана за претседател на Националниот Фронт]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Алфа (TIME.mk)</ref> Таа кормилото го презема од својот татко [[Жан Мари Ле Пен]], кој четири децении ја предводеше партијата што самиот ја основа.<ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1171176283&id=11&setIzdanie=22183 Прва дама на ултрадесницата во Франција]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Нова Македонија]]</ref> Била кандидатката на тогашниот Национален фронт за француските претседателските избори во [[2012]] и во [[2017]] година.<ref>[http://www.ereporter.com.mk/mk-mk/Details.aspx?Title=16318 Француски возбудувања: Националистката Ле Пен популарна од Саркози] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211222142143/http://www.ereporter.com.mk/mk-mk/Details.aspx?Title=16318 |date=2021-12-22 }}, eReporter</ref><ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=371181172&id=11&setIzdanie=22224 Ле Пен би го победила Саркози на изборите за претседател]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Нова Македонија]]</ref> == Наводи == {{наводи|2}} == Библиографија == === Автобиографија === * ''À contre flots'', Jacques Grancher, 2006 ISBN 2733909576 {{fr}} == Надворешни врски == {{рвр|Marine Le Pen}} * [http://www.europarl.europa.eu/meps/en/28210/Marine_LE%20PEN.html Европски парламент: официјална биографија] {{en}} * [http://www.frontnational.com/membres/marine-le-pen/ Национален фронт: официјална биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111127192708/http://www.frontnational.com/membres/marine-le-pen/ |date=2011-11-27 }} {{fr}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ле Пен, Марин}} [[Категорија:Француски политичари]] [[Категорија:Француски европратеници]] [[Категорија:Француски правници]] [[Категорија:Родени во 1968 година]] [[Категорија:Луѓе од Неји на Сена]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски феминистки]] opl65ma54b7mvm0zqf28pbigzznquxd Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ 0 778229 5626430 5280092 2026-09-10T19:40:14Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5626430 wikitext text/x-wiki {{Infobox library | library_name = Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ | library_logo = [[Податотека:НУБСК-Лого.svg|120п]] | image = НУБСК-Поглед.jpg | caption = Зградата на НУБСК во Скопје | country = [[Македонија]] | type = национална, академска | scope = | established = {{start date and age|df=yes|1944|11|23}} | ref_legal_mandate = Закон за библиотеките <ref>[http://nubsk.edu.mk/images/stories/docs/zakon_za_bibliotekite.pdf Закон за библиотеките (Службен весник на РМ, бр. 66/04)]</ref> | location = [[Скопје]] | coordinates = {{Coord|41|59|52.6|N|21|26|22.4|E|display=inline,title}} | branch_of = | num_branches = | items_collected = книги, ракописи, периодика, карти, партитури, снимки, ликовни дела, разгледници, микрофилм и др. | collection_size = 3 милиони | criteria = | legal_deposit = да<ref>{{наведено списание|url= http://nubsk.edu.mk/images/stories/docs/zakon_za_zadolzitelen_primerok.pdf|date=8 март 1994|title=Закон за задолжителниот примерок|journal=Службен весник на РМ|issue=11/94|format=PDF}}</ref> | req_to_access = жители на Скопје на возраст од барем 16 г.<ref>[http://nubsk.edu.mk/uslugi/za-korisnici/zaclenuvanje НУБСК - Корисници: Зачленување]</ref> | annual_circulation = | pop_served = | members = | budget = | director = Јовица Никчевски | num_employees = | website = [http://nubsk.edu.mk nubsk.edu.mk] | phone_num = | references = }} '''Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“''' (порано: „Народна и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“), скрат. '''НУБ „Св. Климент Охридски“''' или '''НУБСК''' — [[национална библиотека]] на [[Република Македонија]] и универзитетска библиотека на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]]. Покрај ова, од [[1960]] наваму, таа е водечки извор на материјали во истражната дејност, [[задолжителен примерок|депозитна библиотека]] и еден од предводниците во дигитализацијата на книжното богатство на Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dlib.mk:8080/jspui/ |title=Дигитална библиотека при НУБСК |accessdate=2011-10-17 |archive-date=2015-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710190430/http://www.dlib.mk:8080/jspui/ |url-status=dead }}</ref>. Фондот со кој располага НУБСК брои над 3 милиони единици.<ref name="макенц">{{наведена книга|last=Македонска енциклопедија|title=Национална установа НУБ „Св. Климент Охридски“ |editor=Блаже Ристовски|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|isbn=978-608-203-024-1}}</ref> Библиотеката го носи името на големиот [[Словенска писменост|сесловенски просветител]] [[Свети Климент Охридски]] (840-916). Меѓу нејзините дејности се вбројува комплетирање и обработка на библиотечен материјал, [[библиографија|библиографска]] дејност, информациска дејност, чување, заштита и [[конзервација]] на библиотечен материјал, [[образование|образовна]] дејност и меѓународна соработка<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nubsk.edu.mk/za-nas/funkcii-zadaci|title=НУБСК - Дејност|accessdate=16 октомври 2011}}</ref>. == Историја == Библиотеката е формирана на [[23 ноември]] [[1944]] г. со одлука на [[АСНОМ]] како „Народна библиотека“ и сместена во просториите на Централната библиотека на предвоениот [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофски факултет во Скопје]], основана во [[1920]] г. како прва универзитетска библиотека во Македонија. Првичниот наследен фонд изнесувал околу 150 000 единици, а библиотеката имала 50 читателски места и дванаесет вработени<ref>[http://nubsk.edu.mk/za-nas/istorija НУБСК - За нас - Историја]</ref>. [[Податотека:Стар Филозофски факултет-Скопје.jpg|мини|лево|Стариот Филозофски факултет во Скопје (1920-ти)]] Во [[1945]] било решено за доставување на задолжителен примерок од македонската издаваштво, со што библиотеката станала национална депозитна библиотека на тогашната [[Народна Република Македонија]]. Покрај основната функција на национална библиотека, НУБ била дефинирана како општонаучната и универзитетска библиотека за Универзитетот “Кирил и Методиј” од Скопје, што било формално санкционирано со Законот за библиотеките во НР Македонија од [[1960]] година. Во [[1952]] година, библиотеката ја добила целата зграда на дотогашниот филозофски факултет, со што нејзините капацитети се прошириле и се отвориле нови служби: подготовка на македонската национална библиографија ([[1949]]), книговрзница за заштита на фондот ([[1953]]) и библиотечен центар/матична служба ([[1954]]). Во [[1958]] година, таа го добила името „Народна и универзитетска библиотека“<ref name="макенц" />, а со републичкиот Закон за библиотеките од 1960 година, таа ја добила функцијата на централна и матична библиотека на [[Социјалистичка Република Македонија|СРМ]]. Во [[Скопски земјотрес 1963|земјотресот од 1963]] зградата на НУБСК била целосно урната, со што тешко настрадал и нејзиниот фонд (500 000 единици). По спасувањето на фондот, библиотечните единици биле привремено преселени во [[Даут-пашин амам|Даут-пашиниот амам]], а во [[1964]] година во наменски монтажни објекти сè до преселувањето во новата зграда која била свечено отворена на [[27 декември]] [[1971]] година.<ref>"Времеплов", ''Дневник'', година XVII, број 5351, петок, 27 декември 2013, стр. 31.</ref> Во наредниот период биле созадени посебните фондови (збирки) како микрофилмската лабораторија ([[1966]]) и лабораторијата за конзервација и реставрација ([[1970]]). Во 1966 година се формирала и посебна служба за библиографски информации која подоцна, во [[1976]] година, прераснала во Реферален центар, каде што отпочнале првите активности за автоматизација на библиотечното работење. == Збирки == Посебните збирки на библиотеката се одделени по тематика.<ref>[http://nubsk.edu.mk/zbirki НУБСК - Збирки]</ref> Тука се вбројуваат следниве збирки: [[Археографија]], [[Музичка уметност]], Ориентални [[ракопис]]и и ретки публикации, [[Ликовни уметности|Ликовна]] збирка, [[Картографија]], Дробен печат, [[Разгледница|Разгледници]], Ретка [[периодично списание|периодика]], [[Микорофилм]]ска збирка, [[Архив]]ски примерок, [[докторат|Докторски]] дисертации и [[магистер]]ски тези, Извештаи од научно-истражувачки проекти и [[германски јазик|Германската]] читалница. == Служби == [[Податотека:Работилница во новиот дел.jpg|алт=|мини|250x250пкс|Новиот дел од Библиотеката]] Во [[библиотека]]та работат голем број служби, секоја задолжена за извесен аспект од работењето на институцијата:<ref>[http://nubsk.edu.mk/za-nas/organizacija НУБСК - Служби]</ref> * Прием на [[задолжителен примерок]] и експедиција * Комплетирање на задолжителен примерок и техничка обработка * Меѓународна размена, купување и подарок * Стручна обработка на [[монографија|монографски публикации]] * Каталогизација на монографски публикации и ЦИП * Обработка на сериски публикации * [[Информации]] - општи информации за библиотеката, услуги и услови за нивно користење; содржина и организација на фондовите и условите според кои тие се користат * Упатување и обука за самостојно користење на каталозите, секундарни и терцијарни извори на информации (индекси, библиографии, централни каталози и сл.); * [[Библиографија|Библиографски]] пребарувања за определени теми од различни области преку печатени и електронски извори на информации (на пр. [[COBISS]]) * Заштита на библиотечни материјали. Услуги од областа на заштитата на библиотечни материјали: * [[Конзервација]] и [[реставрација]]: [[Микрофилм]]ско и дигитално [[Фотографија|фотографирање]]; Подврзија * Зачленување * Археографска збирка, ретки и старопечатени книги [[Податотека:НУБСК-споменик.jpg|мини|десно|[[Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ)|Споменик на Св. Климент Охридски]] во дворот на НУБСК]] * Збирка на [[периодична публикација|периодични публикации]], современи ракописи и фотодокументи * Збирка на ориентални [[ракопис]]и и ретки публикации * Збирка на [[ликовни уметности]] * Збирка [[картографија]] * Збирка за [[музичка уметност]] * Збирка на [[дробен печат]] * [[Архив]]ски примерок * Збирка на [[микрофилм]]ови, докторски [[дисертација|дисертации]], магистерски трудови и извештаи од научно-истражувачки проекти * Семрежни и вонмрежни библиографски, биографски, фактографски, бројчени податоци и мултимедијални информации од странски бази и банки на податоци * База на био-библиографски податоци за истражувачи, научна публицистика и [[научно истражување|научно-истражувачки]] организации и оддели – E-CRIS.MK * Меѓубиблиотечно позајмување библиотечни материјали * Центар за меѓународни [[коден индентификатор|кодни идентификатори]] на документи ([[ISSN]], [[ISBN]]) * [[INIS]] (Меѓународен јадрен [[информациски систем]]) центар за [[Република Македонија]] * Македонска тековна библиографија (три оддели) * Македоника [[Податотека:НУБСК-пребарување.jpg|мини|десно|Простор за пребарување на каталозите на НУБСК]] * Стручен секретар и [[односи со јавноста]] * Стручна помош на библиотеките во Македонија и организирање Основен курс за библиотечно работење * Меѓународна соработка * Културни манифестации * Специјални библиографии * [[Издаваштво|Издавачка дејност]] * [[Маркетинг]] == Млад Светиклиментов универзитет == „''Младиот Светиклиментов универзитет''“ е семинарска иницијатива на библиотеката која има за цел да го зачува духот на просветната дејност на [[Свети Климент Охридски]] во [[IX век|IX]] и [[X век]]. Во склоп на курсевите се одржува работилница за рачно производство на еколошка [[хартија]], работилница на примена на рачно изработена хартија во печатарски, конзерваторски и сликарски цели и работилница за запознавање со основните елементи на [[глаголица]]та.<ref>[http://nubsk.edu.mk/uslugi/ostanati/mlad-svetiklimentov-univerzitet НУБСК - Млад Светиклиментов универзитет]</ref> == Директори == [[Податотека:Антологија на болката.jpg|алт=|мини|250x250пкс|„Антологија на болката“ - Кочо Рацин]] Ова се досегашните директори на библиотеката со нивните години на служба:<ref>[http://nubsk.edu.mk/za-nas/istorija НУБСК - Историја]</ref> * [[Ѓеорѓи Шоптрајанов]] (1944-1946) * [[Емануел Чучков]] (1946-1947) * [[Епаминонда Попандонов]] (1948-1951) * [[Митко Зафировски]] (1951-1972) * [[Иван Катарџиев]] (1972-1978) * [[Димитар Солев]] (1978-1987) * [[Васе Манчев]] (1987-1993) * [[Вера Калајлиевска]] (1994-1999) * [[Младен Србиновски]] (1999-1999) * [[Паскал Гилевски]] (1999-2002) * [[Борко Зафировски]] (2002-2006) * [[Миле Бошески]] (2006-2014) * [[Иван К. Заров]] (2014-2017) * [[Сенка Наумовска]] (2017-2018) * Фримзим Даути (2018-2021) * Јелисавета Костадинова (2021-2022) * Раметула Куќи (2022-2024) * Јовица Никчевски (2024-) == Библиотекарски изданија == * „Библиотекарска искра“ * „<span class="plainlinks">[http://nubsk.edu.mk/katalozi-bazi/bibliografii Македонска библиографија]</span>“ == Други установи во склоп на библиотеката == * [[Институт Конфучиј|Институт „Конфуциј“]] — Кинески културен дом * [[Британски совет]]<ref>[http://www.britishcouncil.org/mk/macedonia Британски совет Македонија]</ref> * <span class="plainlinks">[http://www.goethe.de/ins/mk/sko/mkindex.htm Германска читалница]</span> ([[Гетеов институт]]) * Центар за конференции и видеоконференции<ref>[http://nubsk.edu.mk/uslugi/ostanati/centar-za-konferencii-i-studii НУБСК - Центар за конференции]</ref> == Признанија == За придонесот во научниот, културниот и вкупниот општествен развој на Македонија, библиотеката има добиено разни општествени награди и признанија.<ref name="макенц" /> Најзначајни од нив се: * Орден „Заслуги за народот“ со сребрени зраци (1972) * [[Награда „11 Октомври“]] - највисоко општествено признание за оснобено значајни остварувања во областа на науката од интерес за [[Социјалистичка Република Македонија|СРМ]] (1975) * „[[Повелбата на културата]]“ (1984) * [[Награда „Климент Охридски“]] (1984 и 1994) == Поврзано == * [[Библиотекарско друштво на Македонија]] * [[Список на библиотеки во Македонија]] * [[Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ)|Споменик на Св. Климент Охридски]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|National and University Library "St. Kliment of Ohrid"|НУБ „Св. Климент Охридски“}} * [http://nubsk.edu.mk НУБ „Св. Климент Охридски“] (COBISS.MK) * [http://www.mk.cobiss.net/ Главен каталог на НУБСК] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220823085853/http://www.mk.cobiss.net/ |date=2022-08-23 }} * [http://www.dlib.mk:8080/jspui/ Дигитална библиотека на НУБСК] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150710190430/http://www.dlib.mk:8080/jspui/ |date=2015-07-10 }} * [http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ Дигитална библиотека на старословенски ракописи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150118061520/http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ |date=2015-01-18 }} * [http://w3.nubsk.edu.mk/ Македонски е-Библиотеки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305064228/http://w3.nubsk.edu.mk/ |date=2016-03-05 }} {{Национални библиотеки во Европа}} {{Факултети на УКИМ}} [[Категорија:Национални библиотеки|Македонија]] [[Категорија:Академски библиотеки]] [[Категорија:Библиотеки во Македонија]] [[Категорија:Институции во Република Македонија]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Појавено во 1944 година во Македонија]] qp92a1tlyqum71apy2uikg0le2tiavg Словенски преселби на Балканскиот Полуостров 0 964000 5626450 5564711 2026-09-10T22:47:57Z Buli 2648 5626450 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. === Првите напади над Византија === Веќе во 4. Век Словените започнале да се раздвижуваат од старата татковина кон запад, исток и југ. На запад тие постепено стигнале до реката [[Елба]] на која и го дале словенското име Лаба па од таму и Словените што ги населиле нејзините брегови биле наречени Лабиски Словени. На исток Словените стигнале до реките Ока и Горна Волга. А на југ ги преминале Карпатите и започнале да проникнуваат во пределите северно од Дунав. Една од причините кои го предизвикале поместувањето на дел од Словените било раздвижувањето на германските племиња ([[Готи]]) и на [[Хуни]]те од Азија кон запад, кои всушност и ја предизвикале големата преселба на народите. Првите сведоштва за раздвижувањата на словенските племиња датираат од 4 вел. Кон средината на овој век, според известувањата на Јордан, Словените (Антите) влегувале заедно со другите племиња во составот на [[Остроготи|Остроготскиот сојуз]] на чело со Херманарих. Кога во 375 година Хуните го поминале Дон и го разбиле Готскиот племенски сојуз, Словенските племиња се осамостоиле. По разбивањето на Остроготите Хуните продолжиле да се движат кон запад и стигнале до Дунав потчинувајќи ги под своја власт и многу племиња меѓу кои и Словените. По распаѓањето на [[Хуни|Хунскиот племенски сојуз 454]] година, Словените започнале масовно да се населуваат на териториите јужно од Карпатите. Односно на левиот брег на долен Дунав, тогашната граница на Византиското царство кон варварскиот свет. Од тоа време датираат и првите споменувања на нивното име во делата на византиските автори. Така псевдо-Кевсариј (втора половина на 5 век) веќе говори за Словените (грч. Склабенои) како за народ што живее покрај реката Дунав. Набрзо по пристигнувањето на долен Дунав Словените сами или заедно со други народи и племиња започнале да ја преминуваат реката и да напаѓаат на Византиското царство. Првите Словенски напади на Византија датираат од времето на императорот [[Анастасиј I]] (491-518), кога изворите се почесто известуваат за напади на “Гети“ кои го поминувале [[Дунав]], ги разбивале византиските гарнизони и се враќале назад со богатиот плен. Ако се знае дека левиот брег на Дунав го населувале Словените, а Готите веќе биле заминати за Италија, со голема веројатност се смета дека станува збор за напади на словенските племиња. За да ја заштити престолнината од се позасилените напади на Словените и другите варварски племиња (Хуните и Бугарите), Анастасиј I изградил долг заштитен ѕид на околу 70 километри од престолнината и се протегал од Силимбрија на Мраморното море до Деркос на Црното Море.Словенскит напади продолжиле со уште поголем интензитет и во времето на [[Јустин I]] (518 – 527), а особено во времето на [[Јустинијан I]] (527- 565) кој си поставил за задача по секоја цена да ги заштити балканските граници на царството. За да го стори тоа Јустинијан изградил бројни утврдувања низ целата територија на Балканскиот Полуостров. Меѓутоа овие утврдувања не одговориле сосема на својата намена и неуспеале да ги запрат навлегувањата на Словените. Притоа најголемо внимание било насочено на заштитата на Дунавската граница каде биле обновени и зајакнати многу стари утврденија, а истовремено биле изградени и многу нови тврдини. Покрај тоа утврдувања биле подигнати или старите обновени и проширени и во внатрешноста на Балканот. Прокопиј Кесариски во својот труд “ За градбите „ наведува околу 80 утврдувања долж дунавската граница и околу 370 во внатрешноста на Балканот сè до Јужна Грција. Овој грандиозен одбранбен систем се покажал неефикасен и неуспеал да ги спречи навлегувањата на Словените, Аварите и Бугарите во територијата на царството. Словенските напади биле интезивирани особено кој средината на 6. Век кога започнала вистинска словенска инвазија на византиските граници на царствотот. Според известувањата на Прокопиј Кесариски, Словените во 548 година продреле до Драч, Албанија (Дирахион). Две години подоцна 550 год навлегле во Тракија, а 550/1 и есента 551 Словените повторно навлегле во Балканот и ги опустошиле Илирик и [[Тракија]]. Првите словенски напади на територијата на Византија имале ограбувачки карактер. Главна цел им била да дојдат до плен и заробеници, а потоа се повлекувале преку Дунав. Меѓутоа од средината на 6. Век Словение започнале да покажуваат поголем интерес за Балканот. Така повторно [[Прокопиј Цезариски|Прокопије Кесариски]] известува дека Словените при нападот на Византија во 550/551 се задржале подолго време на Балканот и дури презимиле на византиска територија како на своја земја. Од средината на 6. Век за околу 20 години спласнуваат и сосема престануваат словенските напади на Византија. Главната причина за таквата состојба било доваѓањето на [[Авари]]те во Панонија (Средно Подунавје). Во 558&nbsp;г. Аварите формирале своја држава “наречена“ Аварски каганат (сојуз на многу разнородни племиња: Авари, Словени, Хуни, Бугари и др.). Аварите уште на патот кон Панонија потчиниле дел од Словенските племиња по Северното црноморско крајбрежје и долното течение на Дунав, а потоа и Словените во Панонија. Во сојуз со [[Лонгобарди]]те, Аварите најпрвин ја ликвидирале државата на Гипидите, а по заминувањето на Лонгобардите во Италија во 568&nbsp;г. станале единствени господари на [[Панонија]]. Кога дошле во Европа Аварите броеле околу 20000 војници, а кога им се придружиле Хунските и Бугарските племиња нивниот број се зголемил на 50000 војници. По краткото затишје кон крајот на 70-те и особено кон текот на 80-те години од 6-от век започнал нов голем бран Словенски и Аваро-словенски напади на Византија. Користејќи ја зафатеноста на Византија во борбата со Аварите околу Сирмиум, Словените во 581. год нападнале на царството и 4 години ги пустошеле неговите територии. Во 584 за првпат бил нападнат и градот Солун, управниот центар на префектурата Илирик. Две години подоцна Словените овојпат заедно со Аварите презеле нов напад на [[Солун]], кој завршил без успех. Во продолжение на овој поход Словените и Аварите се распрснале по околните области, а некои дошле и до Пелопонез каде што се населиле. Се смета дека од овој период започнал процесот на потрајно населување на Словените на Балканот и до формирање на првите Склавинии. == Конечно населување на Словените на Балканот == Во почетокот на 7. век по неуспехот на Византиската офанзива на долен и среден Дунав, започнал третиот бран на Словенска инвазија на Балканот. Користејќи ја внатрешната криза во Византија огромната маса Словени го преплавиле Балканот пустошејќи ги Византиските провинции и рушејќи ја Византиската власт. Со тоа всушност започнала последната етапа на трајното населување на Словените на балканските простори. Народот на Словените од 614-616 ги пустошел Хелада, Ахаја, Тесалија, соседните острови, Епир, голем дел од Илирик, дел од Азија и Егејските острови. Две години подоцна 618 година Словените ги обновиле нападите, а Византија не се ни обидела да ги одбрани своите територии. Така во првата половина на 7 век Словените конечно го освоиле Балканот и во своето големо движење кон запад и југ се запреле на рабовите на Балканското копно. Големи промени настанале и во областа на топонимијата. Најголем број од населбите, реките, езерата и планините добиле нови словенски имиња, а останатите Словените ги прилагодиле на својот изговор. [[Тесалоника]] – [[Солун]] ; [[Цариград]] – [[Цариград]] ; [[Сингидунум]] – [[Белград]] ; [[Сердика]] – [[Софија]] ; [[Месенврија]] – [[Несебар]] ; [[Пулпудави]] – [[Пловдив]] ; [[Наисус]] – [[Ниш]] ; [[Пауталија]] – [[Ќустендил]] ; [[Маргус]] – [[Морава]] ; [[Савус]] – [[Сава]] ; [[Дравус]] – [[Драва]] ; [[Данубиус]] – [[Дунав]] ; [[Стримон]] – [[Струма]] ; [[Скардус]] – [[Шар Планина]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] rg7koi0djfw36z1gstp2590ndf3io7b 5626503 5626450 2026-09-11T10:18:02Z Buli 2648 /* Првите напади над Византија */ 5626503 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565). Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] 2ssll9dnzlu6duv53me96tynpmgdru9 5626504 5626503 2026-09-11T10:19:54Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626504 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).<code><nowiki><ref>{{Cite journal |</nowiki> ''last'' = Koder | ''first'' = Johannes | ''title'' = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans | ''journal'' = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone | ''publisher'' = Brill | ''year'' = 2020 | ''pages'' = 81–100 | ''doi'' = 10.1163/9789004425613_004 | ''url'' = <nowiki>https://doi.org/10.1163/9789004425613_004</nowiki> }}<nowiki></ref></nowiki></code> Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] 5kidd7htsfxgpn7e1nusfdo0olnm8jp 5626507 5626504 2026-09-11T10:21:08Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626507 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).<ref>{{Cite journal |</nowiki> ''last'' = Koder | ''first'' = Johannes | ''title'' = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans | ''journal'' = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone | ''publisher'' = Brill | ''year'' = 2020 | ''pages'' = 81–100 | ''doi'' = 10.1163/9789004425613_004 | ''url'' = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004 }}</ref> Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] npvv8ikoqllorq5k91q5bm5gk2iw28c 5626509 5626507 2026-09-11T10:22:00Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626509 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).<ref>{{Cite journal | last = Koder | first = Johannes | title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans | journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone | publisher = Brill | year = 2020 | pages = 81–100 | doi = 10.1163/9789004425613_004 | url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004 }}</ref> Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] kduwgfstvz1w3navy9c2w0g29ty301u 5626511 5626509 2026-09-11T10:28:06Z Buli 2648 /* Користена литература */ 5626511 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).<ref>{{Cite journal | last = Koder | first = Johannes | title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans | journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone | publisher = Brill | year = 2020 | pages = 81–100 | doi = 10.1163/9789004425613_004 | url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004 }}</ref> Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. * {{Cite journal| last = Koder| first = Johannes| title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans| journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone| publisher = Brill| year = 2020| pages = 81–100| doi = 10.1163/9789004425613_004| url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004}} [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] 03z6aggqb3raj5kwqkqz3quz4p6fy9d 5626513 5626511 2026-09-11T10:30:22Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626513 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).{{sfn|Koder|2020|p=82}} Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена. Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година. Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац). За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. * {{Cite journal| last = Koder| first = Johannes| title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans| journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone| publisher = Brill| year = 2020| pages = 81–100| doi = 10.1163/9789004425613_004| url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004}} [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] pt1b81nentcdz5t8i03u2exhu9hbjsl 5626514 5626513 2026-09-11T10:31:53Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626514 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).{{sfn|Koder|2020|p=82}} Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена.{{sfn|Koder|2020|p=82}} Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година.{{sfn|Koder|2020|p=83}} Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац).{{sfn|Koder|2020|p=83}} За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривен ќерамид за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“ Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив. Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор. == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. * {{Cite journal| last = Koder| first = Johannes| title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans| journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone| publisher = Brill| year = 2020| pages = 81–100| doi = 10.1163/9789004425613_004| url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004}} [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] ew9n27iwf6g1hsb0mt8n7clq2l9xjni 5626515 5626514 2026-09-11T10:36:49Z Buli 2648 /* Првите контакти со Византија и почеток на преселбите */ 5626515 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Pratatkovina.PNG|thumb|десно|250px|'''Прататковината на Словените.''']]'''Словенските преселби на Балканскиот Полуостров''' претставуваат еден од најзначајните демографски и етнички процеси во [[југоисточна Европа]] во раниот среден век. Од крајот на VI и особено во текот на VII век, словенските племиња масовно се населиле на териториите јужно од [[Дунав]], радикално менувајќи го етничкиот, јазичниот и културниот лик на регионот. Овој процес е од клучно значење за формирањето на денешните јужнословенски народи. == Населување на Словените на Балканот == {{главна|Словени}} Врз основа на резултатите што ги дава археологијата како и резултатите од јазичаричките истражувања на споредбената филологија и врз основа на историските извори, особено на некои податоци од грчките и римските писатели формирањето на ранословенската етничка маса во рамките на индоевропската заедница се датира доста длабоко во минатото дури до 3000 . п.н.е. Всушност се смета дека кон IV милениум започнало распаѓањето на индоевропската заедница. Притоа први се оделиле и издвоиле во самостојни јазично етнички групи : Хиндусите, [[Иран]]ците, Хетите и др. кои тргнале кон југоисток. По нив се издвоиле [[Германски народи|германските]] и романските етнички заедници. Додека словенската заедница се издвоила нешто подоцна кон крајот на II милениум п.н.е. Од неа се отцепиле таканаречените балтословенски народи, предците на денешните [[Литванци]], [[Летонци]] (Латвијци) и [[Естонци]]. Анализата на општо словенскиот јазик покажува широка употреба на термини за шуми (гори), езера, мочуришта и определени видови дрва, но изостануваат називи за мориња и планини. Тоа дава основа прататковината на Словените да биде сместена во рамнините на Средна и Источна Европа. Поточно во пространата област која на запад започнува со реките Одра и [[Висла]], на исток допира до [[Днепар]] (Ока и Горна Волга), а на југ до [[Карпати]]те. Старите писатели немале јасна претстава за земјите на Словените и не пројавувале некој поголем интерес за нив. Поради тоа сè до почетокот на новата ера за нив нема писмени сведоштва. Се претпоставува дека некои племиња што ги споменува [[Херодот]] (5 век. п.н.е) биле Словенски. Херодот имено известува дека северно од црноморското крајбрежје живееле многу бројни племиња познати со заедничкото име [[Скити]] или Сколоти. Јазичарите сметаат дека овој термин е тесно повржан со основата на зборот Словени чие име во средниот век другите народи го изговарале со карактеристична согласна група С-К-Л (пр. Лат. Склави, грч. Склавенои, арб. Сакалибе). Покрај Сколотите Херодот северно од нив ги споменува Неурите (Неври), а источно Будините. Можно е и Енетите што живееле на север покрај брегот на Балтичкотот море да биле исто така словенско племе. Тие ја населувале дел од територијата што се смета за прататковина на Словените, а покрај тоа нивното име е многу блиску до името [[Венети]] (Венеди), со кое Словените биле именувани во почетокот на новата ера. Така римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] (1 век н.е) во своето дело „[[Природознание (Плиниј)|Природознание]]“ известува дека Венетите живееле на запад од реката Висла. Покрај тоа и [[Такит]] (втора половина на 1век и почетокот на 2век од н.е.) ги познава Словените под името Венети. Во својот труд “ Германија „ известува дека тие (Словените) ги населувале териториите околу средна и долна Висла и балтичкото приморје. Западни соседи им биле Германите, северни Финците, а источни Сарматите. Во споменатиот труд Такит дава многу конкретни информации за општествено-политичкото уредување на Словените и нивниот начин на живот. Под името Венети Словените ги именува и познатиот александриски географ [[Птоломај]] (2 век.) и познатата Понтин-серова карта (4 век.). Според тоа име и Балтичкото Море било именувано како Венетски Залив. Интересно е да се спомене дека Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венти. Од старите писатели највеќе податоци дава [[Јордан (историчар)|Јордан]] (6 в.) кој во Венетите ги вбројува Словените и Антите, а притоа ги наведува териториите што тие ги населувале. Според неговите податоци Словение ја населувале територијата на север од Карпатите од Панонија до Днестар, а Антите помеѓу [[Днестар]], [[Днепар]] и [[Црно Море|црноморското крајбрежје]]. Кога говори за војните што ги воделе [[Остроготи]]те со Словените во средината на 6 век Јордан ги именува Словените со општото име Венети подвлекувајќи дека тие биле силни благодарение на својата бројност, а веднаш по тоа соопштува дека тие биле познати под имињата [[Венети]], [[Анти]] и Словени. Овој податок на Јордан овозможува да се претпостави дека најдоцна до 4-5 век огромната словенска заедница конечно се распаднала на три дела, од кои секој си имал свое име: западните – Венети, источните – Анти и јужните – Словени или Славини. На пространите територии помеѓу Висла, Днепар и Горна [[Волга]] каде што се формирала рано словенската етничка маса теренот е рамничарски, обраснат со шуми или покриен со степи, богат со езера, реки и мочуришта. Тие предели имаат нагласено континентална клима со жешки лета и остри зими. [[File:Living of East Slavs by Ivanov.jpg|thumb|Животот на Словените.]] Во својата прататковина Словените го усвоиле земјоделството кое претставувало основна стопанска гранка, а се занимавале и со сточарство, лов и риболов. Споредбената филологија на словенските јазици покажува дека во областа на земјоделството и сточарството имињата на поедини предмети сврзани со овие дејности постојат многу зборови од ист корен. Тоа значи дека Словените се занимавале со споменативе стопански дејности уште додека живееле на своите стари територии. Дека Словените уште пред почетокот на новата ера се занимавале со земјоделство најдобро покажуваат заедничките корени на зборовите: жито, живот; Што би значело дела житото било основно средство за одржување во живот. Заеднички им биле и имињата на разни житарици како на пример: јачмен, пченица, просо и др. Покрај тоа Словените знаеле и за некои видови овошје од средноевропското продрачје (јаболко, орев, круша и др.) што растело по нивните жуми. Покрај земјоделството, важна стопанска гранка кај Словените било и сточарството кое главно зависело од природно-географскте услови на територијата што ја населувале. Познато е дека старите Словени знаеле за домашните животни : говедото, кравата, овцата и најверојатно кучето. Од живината ги познавале кокошката и гуската. Важни стопански гранки биле и риболовот и пчеларството. Од рибите знаеле за : сомот, пастрмката и др, а од медот го приготвувале својот омилен пијалак медовина. Ловот исто претставувал една од поважните стопански гранки, впрочем за неговиот развиток постоеле многу поволни услови. Нивната татковина била богата со непрегледни шуми во кои живеел разновиден дивеч и ѕверови. Словените ги познавале и најпримитивните форми на некои занаети. Знаеле за преработка на дрво, за грнчарството, за кожарството, а и правеле некои предмети за домашна употреба. Живееле во примитивни живеалишта. Куќите им биле направени од дрво или од прачки облепени со глина-кал. Во рамничарските предели правеле [[земјанка|земјанки]], кои со еден дел биле вкопани во земјата. Интересно е да се напомене дека живеалиштата имале повеќе излези што претставувало мерка на предпазливост во случај на ненадеен напад. Живеалиштата најчесто биле подигнувани покрај вода (реки и езера), како поради заштита од надворешни напади така и поради бавењето со риболов. === Верувањата на Словените === {{Главна|Словенска митологија}} [[File:Slavs serving their Gods.jpg|thumb|left|300px|Словенски ритуал]] Старите Словени живееле во родови, односно родовски општини составени од поголеми фамилии. Верувале во многу богови. На прво место го почитувале богот на молњата и громот [[Перун]], чие име е зачувано и до ден денес во топонимијата и во цвеќето [[Перуника]]. Важно место во словенскиот пантеон заземале и богот на плодноста [[Дажбог]] (Дајбог), потоа заштитникот на стадата Волос ([[Велес (бог)|Велес]]), божицата на убавината [[Лада]], богот на злото [[Чрнбог]] (Црнбог), богот на доброто Белбог, божицата на смртта [[Морана]] и др. Словените верувале и во цела низа натприродни суштества и сили кои стоеле на понизок ранк од боговите. Верувале дека реките, езерата, шумите и планините имале свои заштитнички нинфи или вили, а исто така и врколаци и вампири. Ова верување се задржало доста долго речиси кај сите словенски народи за што говорат бројни приказни. Како и другите народи Словените не можеле да се помират со фактот дека со смртта престанува животот, па затоа почнале да веруваат во задгробен живот. Притоа заедно со мртвите често биле закопувани нивните најдраги предмети, а понекаде со смртта на домаќинот на куќата била убивана и неговата жена. Најголем број од Словените немале свештеници, ниту пак храмови посветени на своите божества. Обредите се вршеле на места однапред определени за таа намена. == Првите контакти со Византија и почеток на преселбите == Во современата византолошка наука преовладува ставот дека првите контакти на словенските племиња со Источното Римско Царство се случиле најдоцна во средината на VI век, уште во времето на царот [[Јустинијан I]] (527–565).{{sfn|Koder|2020|p=82}} Главната фаза на нивното населување во југоисточна Европа започнала само неколку години по неговата смрт. Словенските племиња доаѓале од север; теоријата на [[Хајнрих Кунстман]] според која Балканот бил нивна првобитна татковина од каде што подоцна се преселиле на север е отфрлена.{{sfn|Koder|2020|p=82}} Првите организирани групи јужни Словени стигнале до различни точки на дунавската граница околу 574 година.{{sfn|Koder|2020|p=83}} Првиот поголем бран се движел под воена и политичка доминација на [[Авари|Аварите]], кои во 582 година ги зазеле [[Сирмиум]] (Сремска Митровица), [[Сингидунум]] (Белград) и [[Виминациум]] (Костолац).{{sfn|Koder|2020|p=83}} За драматичната ситуација во Сирмиум, кој бил главен град на префектурата Илирик, сведочи краток молитвен текст врежан на покривна ќерамида за време на опсадата: „''Господи, помогни му на градот и'' ''спречи го Аварот и заштити ја Романија и писарот. Амин.''“{{sfn|Koder|2020|p=83}} Овој врежан натпис на народен јазик јасно покажува дека современиците ја перципирале водечката улога на Аварите, иако Словените веројатно се движеле заедно со нив.{{sfn|Koder|2020|p=83}} Една од причините за потчинетоста на Словените кон Аварите лежела во нивната политичка организација, која [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] ја опишал како ''demokratia'' – отсуство на единствен владетел, што го отежнувало координираниот воен отпор.{{sfn|Koder|2020|p=83}} == Конечно населување на Словените на Балканот == По падот на Сирмиум Византија ги префрлила административните центри јужно, а култот на војничкиот [[Свети Димитрија Солунски|светец Димитриј]] бил преместен од Сирмиум во Солун. Двете рани збирки на „''[[Чудата на Свети Димитриј]]''“ (напишани пред 620 и по 680 година) претставуваат исклучително важни извори за раната историја на Словените на Балканот. Тие опишуваат како одредени племиња, откако се одделиле од Аварите, се населиле во непосредна близина на [[Солун]], додека други продолжиле кон [[Тесалија]] и [[Епир (регион)|Епир]]. Околу 615 година група племиња предводена од [[Хацон]] дигнала буна, опустошила соседните провинции и, според преувеличените тврдења на изворите, „цела“ Грција, островите и дури западни делови од Мала Азија, а потоа го опседнала Солун заедно со Аварите во текот на 33 дена. Во првите две децении на VII век овие племиња веќе биле релативно независни од далечниот аварски центар во Панонија, иако сè уште ја признавале неговата политичка превласт. По тешкиот [[Опсада на Цариград (626)|пораз на Аварите]] пред Константинопол во 626 година нивниот престиж на исток значително опаднал, што им овозможило на Словените да продолжат со продирањето кон југ – во јужен Епир, Македонија, Тесалија и дури до јужните делови на [[Пелопонез]]. Во некои области староседелското население било истиснато со сила, но во централна и јужна Албанија, Македонија и Грција отпорот бил слаб. Тоа се објаснува со слабата византиска воена присутност во внатрешноста на полуостровот (армиите биле концентрирани главно на источните брегови и на островите) и со сериозниот демографски пад предизвикан од [[Јустинијанова чума|јустинијановата чума]], која во повеќе бранови ги зафатила источните средоземни области од 541 година па сè до средината на VIII век. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „Историја народа Југославије“ т.I, Београд, 1953. * Антојак С., Панов Б.: „Средновековна Македонија“. Т. 1 и 3, Скопје, 1985. * Fine J.V.A.: „The Early Medieval Balkans“, Ann Arbor, 1983. * P.M. Barford, „The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe“, British Museum Press, London 2001. * {{Cite journal| last = Koder| first = Johannes| title = On the Slavic Immigration in the Byzantine Balkans| journal = Migration Histories of the Medieval Afroeurasian Transition Zone| publisher = Brill| year = 2020| pages = 81–100| doi = 10.1163/9789004425613_004| url = https://doi.org/10.1163/9789004425613_004}} [[Категорија:Јужни Словени]] [[Категорија:Историја на Балканот]] [[Категорија:Историја на Македонија]] [[Категорија:Историја на Византија]] f3exqxfjyewwlzrb3x3at8cegv9kana NGC 6814 0 1050268 5626390 5266431 2026-09-10T16:44:35Z Bjankuloski06 332 /* Поврзано */ 5626390 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Орел (соѕвездие)|Орел]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 6814 GALEX WikiSky.jpg |ректасцензија=19 ч 42 м 40,5 с |деклинација=-10° 19' 28"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,2 |привиден сјај Ч=12,1 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=3' x 2,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[2 август]] [[1788]] |алтернативни ознаки=MCG -2-50-1, IRAS 19399-1026 |слика=NGC 6814 GALEX WikiSky.jpg}} '''NGC 6814''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Орел (соѕвездие)|Орел]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6814 се споменува и како MCG -2-50-1, IRAS 19399-1026. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 август]] [[1788]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6814 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6814 има привидни димензии од 3' х 2,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 19 ч 42 м 40,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -10° 19' 28"". == Други поделби == Проучување на NGC 6814 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 63545. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 297; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5728. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 294. == Поврзано == * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Орел (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6814 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6814]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6814 Поправени информации за NGC 6814] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206814 NGC 6814] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206814 NGC 6814] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Орел (соѕвездие)]] [[Категорија:Преодни спирални галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1788 година]] lfx1bueduavyaqmef3046vbelk416ui Оле Гунар Солшер 0 1065339 5626447 5623939 2026-09-10T21:33:44Z Carshalton 30527 5626447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Оле Гунар Солшер | image = [[File:Ole Gunnar Solskjaer Trondheim2011-1 crop.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1973|2|26}} | cityofbirth = {{роден во|Кристијансунд|}} | countryofbirth = [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2007 <small>(34 г.)</small> | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Bianco e Blu2.svg}} Клаусенген | years1 = 1990-1994 | caps1 = 109 | goals1 = 115 | clubs1 = {{симбол2|Bianco e Blu2.svg}} Клаусенген | years2 = 1994-1996 | caps2 = 38 | goals2 = 31 | clubs2 = {{Fb team Molde}} | years3 = 1996-2007 | caps3 = 235 | goals3 = 91 | clubs3 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1995-2007 | nationalcaps1 = 67 | nationalgoals1 = 23 | nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] | manageryears1 = 2011–2014 |managerclubs1 = {{Fb team Molde}} | manageryears2 = 2014 |managerclubs2 = {{Fb team Cardiff City}} | manageryears3 = 2015-2018 |managerclubs3 = {{Fb team Molde}} | manageryears4 = 2018-2021 |managerclubs4 = {{Fb team Manchester United}} | manageryears5 = 2025 |managerclubs5 = {{Fb team Besiktas}} }} '''Оле Гунар Солшер''' (роден на [[26 февруари]] [[1973]], во [[Кристијансунд]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Пред доаѓањето во [[Англија]], Солшер играл само за два клуба во [[Норвешка]]: Клаусенген и [[ФК Молде|Молде]]. Тој му се приклучил на Манчестер Јунајтед во 1996 година, за сума од 1,5 милиони [[Британска фунта|£]]. Солшер играл за клубот 366 пати во кој постигнал 126 гола во текот на еден успешен период за клубот и бил наречен "убиец со детско лице" од страна на медиумите. Исто така тој се здобил и со прекарот "[[Златна резерва]]", заради неговата способност да влегува од клупата за резерви и да постигнува многу важни и клучни голови. Сепак, моментот по кој Солшер засекогаш ќе остане запаметен во светот на фудбалот се случил кога тој го постигна победеносниот гол за Јунајтед во последната минута од судиското продолжение во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1999 година|финалето на Лигата на шампионите 1999 година]], со кој го однел неговиот тим до титулата европски клупски првак совладувајќи го [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]] со 2-1 во најлудото финале на шампионската лига досега. Оваа сезона за Солшер и неговите соиграчи завршила со '''Требл''' (или Тројна Круна), откако ''црвените ѓаволи'' триумфирале претходно и во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и [[ФА Куп]]от. Во 2007 година, Солшер го најавил своето пензионирање од фудбалот, откако не успеал да се опорави од сериозна повреда на коленото. Сепак, тој останал дел од Манчестер Јунајтед откако ја преземал тренерската улога, во помладите категории на клубот. Во 2008 година, Солшер станал менаџер на резервите на Манчестер Јунајтед, пред да се врати во својата родна земја во 2011 година за да го води својот поранешен клуб, Молде, кого го доведе до нивниот прв шампионски трофеј во лигата во историјата на клубот во 2011 година, а веднаш потоа и до вториот во 2012 година. По краток престој на клупата на [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]] во 2014, во кој тој не успеал да го спаси клубот од испаѓање од Премиер лигата, Солшер се вратил во Молде во 2015 година. Кон крајот на 2018 година, Солшер бил нзаначен за привремен тренер на Манчестер Јунајтед по отпутањето на [[Жозе Мурињо]]. Тој, исто така, врши надзор на академијата за обука на млади фудбалери во неговиот роден град [[Кристијансунд]], и е покровител на Manchester United Supporters' Trust. == Животопис == Солшер е роден во [[Кристијансунд]], [[Мере и Румсдал]], како син на Ејвинд шампион во борење во грчко-римски стил,<ref>{{наведени вести |first=Nick |last=Townsend |url=https://www.independent.co.uk/sport/football-no-substitute-for-the-masters-of-surprise-1096819.html |title=Football: No substitute for the masters of surprise |newspaper=The Independent |location=London |date=30 May 1999 |accessdate=29 December 2018}}</ref> и Брита Солшер.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://hemneslekt.net/getperson.php?personID=I127434&tree=Hemne |title=Brita Solskjær |website=Hemneslekt |language=no |accessdate=29 December 2018}}</ref> На возраст од седум години Солшер му се приклучил на локалниот фудбалски клуб [[ФК Клаусенген|Клаусенген]]<ref>{{Наведена книга |last1=Macleay |first1=Ian |title=The Baby Faced Assasin - The Biography of Manchester United's Ole Gunnar Solskjaer |url=https://archive.org/details/babyfacedassassi0000macl |date=2007 |publisher=John Blake Publishing Ltd |location=London |isbn=978-1844544608 |page=[https://archive.org/details/babyfacedassassi0000macl/page/3 3]}}</ref> кој се натпреварувал во [[Трета дивизија на Норвешка|Третата дивизија на Норвешка]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1980/Third.html |title=Third division 1980 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Некаде помеѓу 8 и 10 години, Солшер ги следел стапките на неговиот татко и тренирал борење во грчко-римски стил, но се откажал.<ref name="OGS 442">{{наведени вести |first=Chris |last=Flanagan |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ole-gunnar-solskjaer-interview-manchester-united-manager |title=The big interview: Ole Gunnar Solskjaer – "At first I wasn’t mean enough. My teams weren’t solid – now I’ve learned a lot" |publisher=Four Four Two |date=19 December 2018 |accessdate=29 December 2018}}</ref><ref name="OGS MEN">{{наведени вести |first=Stuart |last=Mathieson |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/how-tiny-ole-grew-up-1048029 |title=How tiny Ole grew up to be a legend |newspaper=Manchester Evening News |location=Manchester |date=15 February 2007 |accessdate=29 December 2018}}</ref> Помеѓу 1992 и 1993, Солшер поминал една година во [[Армија на Норвешка|норвешката армија]].<ref name="OGS 442"/><ref>{{Наведена книга |last1=Macleay |first1=Ian |title=The Baby Faced Assasin - The Biography of Manchester United's Ole Gunnar Solskjaer |url=https://archive.org/details/babyfacedassassi0000macl |date=2007 |publisher=John Blake Publishing Ltd |location=London |isbn=978-1844544608 |page=[https://archive.org/details/babyfacedassassi0000macl/page/6 6]}}</ref> Тој е оженет со својата сопруга Сиље, со која имаат три деца Ноа, Карна и Елија. == Клупска кариера == === Клаусенген === Солшер дебитирал за Клаусенген на возраст од 17 години во 1990.<ref name="OGS Molde"/> Солшер импресионирал на Ота купот кога како 17-годишник постигнал седумнаесет гола во шест натпревари. На 21 мај 1993, Клаусенген се сретнал со [[ФК Молде|Молде]] во [[Фудбалски куп на Норвешка|Купот на Норвешка]], а Солшер го постигнал единствениот гол за својот тим во поразот со 6-1.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/om-klubben/var-historie/1990-1999/1993 |title=1993 |publisher=Molde FK |language=no |accessdate=29 December 2018}}</ref> Клаусенген изборил промоција во [[Втора дивизија на Норвешка|Втората дивизија на Норвешка]] во 1993, освјувајќи ја Третата дивизија со предност од 12 бода.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1993/Third.html |title=Third division 1993 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Во својата последна сезона во Клаусенген, 1994, Солшер постигнал 31 од 47-те гола на Клаусененген во Втората дивизија,<ref name="OGS Molde"/> помагајќи му на клубот да заврши на средината на табелата освојувајќи го 6-тото место.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1994/Second5.html#table |title=Second division 1994, group 5 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Во петте сезони поминати во Клаусенген, Солшер има повеќе од еден гол за клубот во просек, постигнувајќи 115 гола во 109 натпревари.<ref name="OGS Molde"/> === Молде === [[File:Ole G Solskjaer.jpg|thumb|right|Солшер во дресот на Молде во 1996]] По крајот на сезоната 1994, тој бил купен од [[Оге Харејде]], тренерот на норвешкиот [[Премиер лига на Норвешка|прволигаш]], [[ФК Молде|Молде]], за сума од 200.000 [[Норвешка круна|норвешки круни]].<ref name="OGS Molde">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.moldefk.no/team1staff/article/1hbwmco4tlny31psalxl80zgms/title/ole-gunnar-solskjaer |title=Ole Gunnar Solskjær |publisher=Molde FK |date=25 April 2012 |accessdate=24 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108044554/http://www.moldefk.no/team1staff/article/1hbwmco4tlny31psalxl80zgms/title/ole-gunnar-solskjaer |archivedate=8 November 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/lag/solskjaer |title=Ole Gunnar Solskjær |publisher=Molde FK |language=no |accessdate=29 December 2018 |archive-date=2018-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221230430/https://www.moldefk.no/lag/solskjaer }}</ref> На 22 април 1995, Солшер го направил своето деби за Молде против [[ФК Бран|Бран]], постигнувајќи два гола во победата со 6–0.<ref name="MFK95">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/om-klubben/var-historie/1990-1999/1995-var |title=1995 SPRING |publisher=Molde FK |language=no |accessdate=29 December 2018}}</ref><ref name="Tip95">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1995/Premier.html |title=Premier division 1995 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Во својот втор натпревар на 29 април, Солшер постигнал [[хет-трик]] помагајќи му на Молде да го победи [[ФК Викинг|Викинг]] со 5–4.<ref name="MFK95"/><ref name="Tip95"/> На 14 мај, тој одново бил двоен стрелец во победата со 2–1 над [[Хам-Кам]].<ref name="MFK95"/><ref name="Tip95"/> Два дена подоцна, постигнал уште еден хет-трик во победата над [[ИЛ Хед|Хед]] со 7–2.<ref name="MFK95"/><ref name="Tip95"/> На 30 јули, Солшер постигнал гол од пенал во победата со 4–1 над [[Стриндхајм Фудбал|Стриндхајм]].<ref name="Tip95"/><ref name="MFKa95"/> На 10 август, Солшер дебитирал во европските натпреварувања, во квалификациите за [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Купот на победниците на куповите]], против белорускиот [[ФК Динамо Минск|Динамо Минск]].<ref name="MFKa95">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/om-klubben/var-historie/1990-1999/1995-host |title=1995 AUTUMN |publisher=Molde FK |language=no |accessdate=29 December 2018}}</ref> Молде губел на полувремето, меѓутоа Солшер успеал да изедначи во 85-тата минута.<ref>{{наведени вести |url=http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D147/match%3D51876/index.html |title=Dinamo-93 1 - 1 Molde |publisher=UEFA |accessdate=29 December 2018 |archive-date=2004-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040604021836/http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D147/match%3D51876/index.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Тој исто така постигнал гол и во реваншот во кој Молде победил со 2–1 (3–2 вкупен резултат) и се пласирал во главниот жреб за Купот на победниците на куповите.<ref>{{наведени вести |url=http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D147/match%3D51877/index.html |title=Molde 2 - 1 Dinamo-93 |publisher=UEFA |accessdate=28 December 2018 |archive-date=2004-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040612041624/http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D147/match%3D51877/index.html |url-status=bot: unknown }}</ref> На ждрепката Молде бил извлечен како противник на францускиот [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], а Солшер постигнал гол во првиот натпревар на 14 септември, кога неговиот тим загубил со 3-2 на [[Молде Идетспарк|Стадион Молде]].<ref>{{наведени вести |url=http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D148/match%3D52092/index.html |title=Molde 2 - 3 PSG |publisher=UEFA |accessdate=28 December 2018 |archive-date=2004-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040619062716/http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D148/match%3D52092/index.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Тој играл и во реваншот на 28 септември кога Молде бил надигран и поразен со 3–0.<ref>{{наведени вести |url=http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D148/match%3D52093/index.html |title=PSG 3 - 0 Molde |publisher=UEFA |accessdate=28 December 2018 |archive-date=2004-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040617052406/http://www.uefa.com/Competitions/ECWC/AllTimeStatistics/season%3D1995/Round%3D148/match%3D52093/index.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Молде ја завршил сезоната на 2-рото место во норвешкото првенство, со 15 бода зад шампионот [[Розенборг БК|Розенборг]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1995/table95 |title=Premier division 1995 final table |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Во неговата прва сезона во Молде, тој постигнал 20 гола во 26 натпревари во лигата.<ref name="nbl">{{наведена енциклопедија |title=Ole Gunnar Solskjær |encyclopedia=Norsk biografisk leksikon |first=Marianne |last=Borgen |editor= |publisher=Kunnskapsforlaget |location=Oslo |url=http://snl.no/.nbl_biografi/Ole_Gunnar_Solskjær/utdypning |language=no |accessdate=10 August 2012}}</ref> Солшер оформил одлично партнерство во нападот, со [[Арилд Ставрум]] и [[Оле Бјорн Сундгот]] – што доведува до тоа да ги нарекуваат "The Three S's" (трите С), поради првата буква во нивните презимиња.<ref name="MFK95"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1995/1s |title=Premier division 1995 round 1 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Втората сезона во Молде, Солшер ја започнал со пораз од Розенборг со 2–0.<ref name="MFK96">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/om-klubben/var-historie/1990-1999/1996-var |title=1996 SPRING |website=Molde FK |language=no |accessdate=22 December 2018}}</ref> Сепак, веќе во следниот негов натпревар на 21 април 1996 против [[ФК Мос|Мос]], тој постигнал хет-трик во победата со 8–0,<ref name="MFK96"/> и додал уште два во победата со 3-0 над [[Тромсо ИЛ|Тромсо]] на 19 мај.<ref name="MFK96"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.no/1996/Premier.html |title=Premier division 1996 |website=RSSSF NORWEGIAN FOOTBALL ARCHIVE |accessdate=29 December 2018}}</ref> Одличната форма на Солшер, довела до тоа тој да привлече интерес од германскиот [[ФК Хамбургер|Хамбургер]] и италијанскиот {{Fb team (N) Cagliari}}.<ref name="OGS 1996"/> Потоа тренерот на Молде, Оге Харејде, ја одредил цената на Солшер со што го направил играчот достапен за трансфер во [[ФК Евертон|Евертон]] и поранешниот клуб на Харејде [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] ако им биде испалатена сума од 1.2 милиони фунти.<ref name="OGS 1996"/> Сепак, ниту Евертон ниту Сити во тој момент не биле подготвени да ризикуваат со купувањето на младиот норвежанец, а и интересот на Хамбургер и Каљари опаднал кога и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] се вклучил во трката и испатил понуда вредна 1.5 милиони фунти за време на [[Европско првенство во фудбал 1996|Европското првенство 1996]], која од Молде подоцна била прифатена.<ref name="OGS 1996">{{наведени вести |first=Steve |last=Bates |title=City Blue Out Red Hot Ole!; They snubbed chance to buy goal ace Gunnar. |url=http://www.thefreelibrary.com/CITY+BLUE+OUT+RED+HOT+OLE!%3B+They+snubbed+chance+to+buy+goal+ace...-a061152895 |newspaper=The People |location=London |date=20 October 1996 |accessdate=12 August 2011}}</ref> Својот последен настап за Молде, Солшер го направил на 21 јули 1996 во победата со 5–1 над [[ИК Старт|Старт]], постигнувајќи го четвртиот гол во 85-тата минута, пред да го фрли неговиот дрес на трибините при прославата на голот и да добие огромен аплауз кога бил заменет.<ref name="MFKa96">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.moldefk.no/om-klubben/var-historie/1990-1999/1996-host |title=1996 AUTUMN |website=Molde FK |language=no |accessdate=22 December 2018}}</ref> Вкупно за Молде Солшер постигнал 41 гол во 54 натпревари во сите натпреварувања.<ref name="MFKa96"/> === Манчестер Јунајтед === ==== Раните години во Манчестер Јунајтед ==== Солшер му се приклучил на Јунајтед на [[29 јули]] [[1996]] година, и бил нешто како изненадување за навивачите бидејќи во тоа време бил речиси непознат надвор од неговата татковина и во времето кога Јунајтед сè уште се обидувале да го доведат [[Напад (фудбал)|напаѓачот]] на [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]], [[Алан Ширер]], кој потоа му се приклучил на [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] за светски рекорден трансфер од 15.000.000 £. Како единствен напаѓач кој пристигнал на [[Олд Трафорд]] таа година, според очекувањата тој требало да биде резервна опција за [[Ерик Кантона]] и [[Енди Кол]] со само повремени појавувања во почетниот тим. Но, по неколку недели од неговото доаѓање било јасно дека тој ќе биде клучен дел од првиот тим, а не како што порано се претпоставувало, а исто така тој се покажал како една од најголемите и најповолните зделки во Премиер лигата во таа сезона. Солшер го добил дресот со број 20, број со кој тој ќе настапува и во остатокот од неговата кариера во Манчестер Јунајтед. Шест минути по влегувањето во игра, тој го постигнал својот прв гол за Јунајтед во неговиот деби за клубот против [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]]. Тој постигнал 18 голови во [[Премиер лига]]та за Јунајтед во својата дебитантска сезона, помагајќи му на клубот да ја освои титулата во последните кола од сезоната. Веднаш потоа, Британските медиуми го нарекле Солшер "Убиец со детско лице", алудирајќи на неговиот младешки изглед и неговиот смртоносен завршен удар пред голот. Тој можеби најдобро ќе биде запаметен како "златна-резерва", откако заработил големи признанија за одличната работа која ја вршел со влегувањето од клупата во натпреварите и големиот број на постигнати голови, имено како резерва. [[Алекс Фергусон|Сер Алекс Фергусон]] забележал дека Солшер има цака, додека седи на клупата да проучува како тече играта, без да го тргне погледот од акцијата. Размислувајќи за овој аспект на неговата кариера во подоцнежните години, Солшер изјавил: "Морав да мислам за себе, како можам да му направам најмногу штета на противникот ако влезам во игра? Ја студирав играта, но никогаш не ги анализирав противничките напаѓачи [...], туку обрнував внимание на грешките на одбранбените играчи и на крајните дефанзивци за да знам во која зона имам најголеми шанси.<ref name=observer>{{наведени вести|last=Amy|first=Lawrence|title=Old celebration gets new outing as Ole Gunnar Solskjaer sparkles again|url=http://www.guardian.co.uk/football/blog/2012/nov/10/celebration-ole-gunnar-solskjaer-molde|accessdate=11 November 2012|newspaper=[[The Observer]]|date=10 November 2012}}</ref> ==== Сезоната 1998-1999; Освојување на тројна круна ==== Сезоната 1998-1999 започнала лошо за Солшер и за Манчестер Јунајтед, откако тие доживеале дебакл во [[ФА Комјунити Шилд|Черити Шилд]] натпреварот каде биле поразени со 3-0 од [[ФК Арсенал|Арсенал]]. Оле се појавил во игра во 53-тата минута како замена за [[Ники Бат]] кога резултатот бил 1-0 за Арсенал.<ref>{{наведени вести |url=http://www.independent.co.uk/sport/football-arsenal-show-united-little-charity-1170865.html |title=Arsenal show United little charity |work=Independent |last=Moore |first= Glenn |date=10 August 1998 |accessdate=16 May 2011 |location=London }}</ref> Својот прв погодок во сезоната тој го постигнал на 9 септември [[1998]], кога тој и [[Двајт Јорк]] реализирале по два гола во победата над [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]] со 4-1 на [[Олд Трафорд]]. До крајот на есенскиот дел од сезоната тој постигнал уште 3 првенствени гола, два во [[Лига куп]]от и еден во Лигата на шампионите. На [[24 јануари]] [[1999]], тој го постигнал победничкиот погодок за Јунајтед во последната минута од натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], со кој го спасил неговиот тим од преигрување на Енфилд и го испратил во 5-тата рунда од [[ФА Куп]]от. Подоцна Јунајтед и го освоил овој турнир. Еден од највпечатливите подвизи во кариерата, Солшер направил на 6 февруари истата година кога влегувајќи од клупата за резерви во 72-рата минута успеал да постигне четири гола во последните 12 минути во победата на Јунајтед со неверојатни 8-1 над [[ФК Нотингем Форест|Нотингем Форест]]. Крајот на фудбалската сезона 1998-1999 бил одбележан со [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1999 година|финалето]] на [[УЕФА Лига на шампиони 1998/99|Лигата на шампионите]], кое било едно од највозбудливите во историјата на ова натпреварување. Манчестер Јунајтед бил во негатива против [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]] до почетокот на судиското продолжение во кое на сцена настапиле резервните напаѓачи на Фергусон. Најпрво [[Теди Шерингам]] го израмнил резултатот во 91-вата минута, а две минути подоцна токму Солшер, реагирал фантастично по ударот со глава на еден од неговите соиграчи за да направи целосен пресврт и да му ја донесе на својот тим втората титула европски првак. Солшер ја завршил сезоната со вкупно 18 постигнати голови (во сите турнири) и со значаен придонес за освоениот Требл. ==== Стартер и капитен ==== Солшер уште еднаш постигнал четири гола на еден натпревар, овојпат против [[ФК Евертон|Евертон]] во победата од 5-1 во сезоната 1999-2000. По неколку сезони во кој влегувал од клупата како супер-замена, Солшер добил шанса да биде стартер во [[Премиер лига на Англија 2001-2002|сезоната 2001-2002]], во тандем со [[Холандија|холандскиот]] напаѓач [[Руд ван Нистелрој]]. Тој ја искористил можноста со карактеристична иницијативност за него, принудувајќи ги [[Енди Кол]] и [[Двајт Јорк]] да седат на клупата. Од сезоната 2002-2003, кога и Енди Кол и Двајт Јорк го напуштиле Олд Трафорд, Солшер ги имал само [[Диего Форлан]] и ван Нистелрој како конкуренти за место во почетната постава. Сепак, упорноста на Фергусон да игра со [[Пол Сколс]] зад единствениот напаѓач, Ван Нистелрој ги ограничиле можностите за место во почетниот состав на Солшер. Сепак, нешто подоцна кога [[Дејвид Бекам]] заработил повреда, Фергусон решил да го искористи Солшер како десно крило. Во истовреме додека се докажува како добар нафрлувач на топката, норвежанецот исто така постигнувал и голови, постигнувајќи вкупно 16 гола во сезоната. Тој бил стартер и во важните натпревари на тимот, како што бил оној против [[ФК Арсенал|Арсенал]] во лигата и против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во четвртфиналето од [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|Лигата на шампионите]]. Тој, исто така, бил и капитен на тимот во голем број на натпревари. Во овој период Солшер играл и за [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското 2000]]. ==== Сезоните во кој се соочува со повреди ==== На почетокот на сезоната 2003-2004, Солшер бил прв избор на Јунајтед на позицијата десно крило. Сепак, тој претрпел повреда на коленото во натпреварот против [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] на 16 септември [[2003]] година и бил надвор од акција до февруари [[2004]] година. Солшер се вратил по повредата во вториот дел од сезоната и бил играч на натпреварот во победата над Арсенал во полуфиналето на ФА Купот. Тој исто така играл и во [[Финале на ФА Купот во 2004 година|финалето на ФА Купот]], во кое клубот го победил [[ФК Милвол|Милвол]] со 3-0. Солшер бил принуден да се подложи на интензивна операцијата на коленото во август 2004 година и поради тоа морал да ја пропушти целата сезона 2004-2005. Додека да ја обнови својата фитнес-форма, враќањето во почетната постава за веќе 32-годишниот напаѓач на Манчестер Јунајтед било многу потешко од претходно. Но сепак, навивачите на Олд Трафорд, покажувале речиси фанатичка лојалност во нивната желба да го видат Солшер повторно во акција. За да ја покажат својата континуирана поддршка, навивачите создале банер кои бил напишан на ''Стретфорд Енд'' трибината, со натпис "'''2<span style="color:Red;">0 LE</span>GEND'''"<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.geocities.com/solskjaer_20legend/20legend-banner.jpg |title=Geocities |accessdate=2008-06-26 |archive-date=2008-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626150737/http://www.geocities.com/solskjaer_20legend/20legend-banner.jpg |url-status=dead }}</ref> (поради тоа што Солшер го носел бројот 20 за време на целата своја кариера во Јунајтед). Солшер дополнително го зацврстил неговиот статус меѓу навивачите на Јунајтед кога станал покровител на поддржувачката акциона група, ''Манчестер Јунајтед Поддржувачи и Верници'' (Manchester United Supporters Trust или MUST). ==== Враќање по повредата и пензионирање ==== Солшер го направил своето долго очекувано враќање во акција на 5 декември 2005 година, играјќи за резервите на Јунајтед против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]]. Дури 2738 гледачи дошле да бидат сведоци на враќањето на популарниот норвежанец на зелениот терен. Тој го направил своето враќање во првиот тим, како замена во натпреварот против [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] на 28 декември. Тој потоа конечно го направил својот прв старт за повеќе од една година подоцна во натпревар од [[ФА Куп]]от против [[ФК Бартон Албион|Бартон Албион]], пред да го одигра целиот натпревар како [[капитен]] во преигрувањето. Неговото враќање во полна кондиција полека продолжило со редовните настапи за резервите, сè додека на 8 март 2006 година, кога, за време на натпреварот против [[ФК Мидлзборо|Мидлзборо]], тој бил случајно удрен од страна на [[Уго Ехиогу]], што предизвикало кршење на неговата јаболчна коска. Додека се соочувал со можноста да отсуствува во остатокот од сезоната, тој сепак се појавил како замена против [[АФК Сандерленд|Сандерленд]] на [[Велики петок]]. Солшер имал многу успешна пред-сезонска турнеја во текот на летото на [[2006]] година и добива пофалби од страна на Фергусон, кој, исто така, рекол дека ќе го преиспита својот план да купи нов напаѓач. Тој се вратил во акција во [[Премиер лига]]та на 23 август [[2006]] година, кога тој постигнал погодок во натпреварот против [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон]] во гости, неговиот прв погодок во Премиер лигата од април 2003 година. Фергусон ја искоментирал ситуацијата по натпреварот изјавуваќи дека "тоа бил голем момент за Оле, навивачите на Јунајтед насекаде во светот, играчите и вработените и сите други на крајот биле среќни што тоа се случило". Солшер опстана и никогаш не ја загуби вербата дека може да се врати во светскиот фудбал и оваа вечер доби наплата за својот труд и упорност. Сите сме во месечината за него." Тој продолжил да прави корисни работи за тимот постигнувајќи го победнички гол во Лигата на шампионите против [[ФК Селтик|Селтик]] на [[13 септември]], исполнувајќи ја својата пост-повредата амбиција да постигне макар уште еден гол на Олд Трафорд. Првиот гол во Премиер лигата на Олд Трафорд, по неговото враќање Солшер го постигнал на 1 октомври, кога тој ги постигнал и двата гола во победата со 2-0 против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]]. Неговата стрелачка форма продолжила кога тој го започнал гостувањето кај [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] и постигнал прекрасен погодок за да ја заокружи победата од 3-1, и реализирал повторно против [[ФК Кру Александра|Кру Александра]] на [[25 октомври]] [[2006]], постигнувајќи го првиот од двата гола во победата со 2-1. По натпреварот против [[ФК Рединг|Рединг]] Солшер имал уште една операција на коленото. Сепак, тоа не била толку сериозна како неговите претходни операции, и тој бил ставен надвор од акција за само еден месец. Тој бил на располагање за натпреварот на 31 март против [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]]. Солшер го направил својот кам-бек по повредата против Блекбурн Роверс како доцна замена, па дури и постигнал гол во 89-тата минута за да ја запечати победата од 4-1 над Манчестер Јунајтед. Неговиот последен натпревар бил ФА Куп финалето против Челси, што не завршило како бајка за Солшер откако во екстра-времето голот на [[Дидје Дрогба]] му ја донел победата на Челси. Во сезоната 2006-2007, Солшер оформил прекрасни партнерства со класни напаѓачи како [[Кристијано Роналдо]], [[Вејн Руни]] и [[Луј Саа]] кој му помогнале да постигнува голови, па така тој завршил со вкупно 11 голови (7 во Премиер лигата, 2 во ФА купот, 1 во Лига купот и 1 во Европа). На 5 јуни 2007 година, било најавено дека Солшер повторно бил подложен на мала операција откако тој објавил непријатност во коленото додека тренирал со [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. Операцијата била успешна, но Солшер не успеал целосно да се опорави и го најавил своето пензионирање од професионалниот фудбал на 27 август 2007 година. На 4 септември, на натпреварот против [[АФК Сандерленд|Сандерленд]], Солшер се симнал на теренот за да им каже збогум на навивачите и добил огромни овации. Од неговото пензионирање, Солшер го држи рекордот за најмногу постигнати голови за Манчестер Јунајтед како замена, постигнувајќи 28 гола од клупата за резерви. ==== Прошталниот натпревар ==== [[File:OGS Testimonial Solskjær in action 20080802-1.jpg|thumb|Солскјер изведува слободен удар на неговиот проштален натпревар]] На 2 август 2008 година, се одиграл проштален натпревар во чест на Солшер, кога неговиот Јунајтед на [[Олд Трафорд]] се соочил со шпанскиот [[ФК Еспањол|Еспањол]]. Над 68.000 гледачи биле присутни на натпреварот, кој бил одлучен во финишот кога замената [[Фрејзер Кемпбел]] го постигнал победничкиот гол за Јунајтед. Солшер се појавил во игра во 68-мата минута, на местото на [[Карлос Тевес]]. Тој шутирал во рамките на голот на трипати и бил заслужен за погодокот на младиот Кемпбел. По крајот на натпреварот, Солшер им се обратил на навивачите со говор, заблагодарувајќи се на персоналот, играчите, навивачите и неговото семејство. == Репрезентативна кариера == Солшер го направил своето репрезентативно деби во пријателски натпревар против Јамајка на 26 ноември [[1995]] година, само неколку месеци пред да се приклучи на Манчестер Јунајтед. Натпреварот завршил нерешено 1-1, а токму Оле Гунар го постигнал единствениот гол за Норвешка. Тој ја продолжи својата добра голгетерска форма постигнувајќи три гола за време на неговите први натпреварувачки настапи за репрезентацијата во текот на квалификациите за Светското првенство 1998. Солшер играл за Норвешка и на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8774/report.html |title=Норвешка загуби во осминафиналето на СП 1998 од Италија со 1-0 |accessdate=2013-02-01 |archive-date=2013-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017153827/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8774/report.html }}</ref> како и на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]]. Тој формирал страшно партнерство со репрезентативниот тимски колега и екс напаѓачот на Челси [[Торе Андре Фло]], на кое се гледа како едно од најдобрите и највпечатливите партнерства во историјата на норвешката репрезентација. По неговиот долг список на повреди Солшер го направил своето враќање во репрезентацијата на 2 септември 2006 година, кога тој ги постигнал првиот и последниот гол во победата со 4-1 над [[Фудбалска репрезентација на Унгарија|Унгарија]] во натпревар од квалификациите за Евро 2008<ref>[http://int.soccerway.com/matches/2006/09/02/europe/european-championship-qualification/hungary/norway/354021/ Унгарија-Норвешка 1-4 2 септември 2006 ]</ref>. Тие биле неговите последни голови за репрезентацијата завршувајќи со вкупно 23 гола на својата сметка. Неговиот последен настап за Норвешка дошол во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] во февруари [[2007]] година, завршувајќи со скор од 67 настапи за репрезентацијата. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|NOR}} {{Cronopar|26-11-1995|Кингстон|JAM|1|1|NOR|1|Пријателска}} {{Cronopar|29-11-1995|Порт оф Спејн|TTO|3|1|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-03-1996|Белфаст|NIR|0|2|NOR|1|Пријателска}} {{Cronopar|24-04-1996|Осло|NOR|0|0|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|02-06-1996|Осло|NOR|5|0|AZE|2|Пријателска}} {{Cronopar|01-09-1996|Осло|NOR|1|0|GEO (1990-2004)|-|Пријателска}} {{Cronopar|09-10-1996|Осло|NOR|3|0|HUN|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|10-11-1996|Берн|SUI|0|1|NOR|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|29-03-1997|Дубаи|UAE|1|4|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|30-04-1997|Осло|NOR|1|1|FIN|1|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|25-03-1998|Брисел|BEL|2|2|NOR|1|Пријателска}} {{Cronopar|20-05-1998|Осло|NOR|5|2|MEX|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-05-1998|Осло|NOR|6|0|SAU|2|Пријателска}} {{Cronopar|10-06-1998|Монпелје|NOR|2|1|MAR|-|Светско првенство|1998|Прва фаза}} {{Cronopar|23-06-1998|Марсеј|NOR|2|1|BRA|-|Светско првенство|1998|Прва фаза}} {{Cronopar|27-06-1998|Марсеј|NOR|0|1|ITA|-|Светско првенство|1998|Осминафинале}} {{Cronopar|19-08-1998|Осло|NOR|0|0|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|06-09-1998|Осло|NOR|1|3|LAT|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|14-10-1998|Осло|NOR|2|2|ALB|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|10-02-1999|Пиза|ITA|0|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-03-1999|Атина|GRE|0|2|NOR|2|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|28-04-1999|Тбилиси|GEO (1990-2004)|1|4|NOR|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|18-08-1999|Осло|NOR|1|0|LTU|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|04-09-1999|Осло|NOR|1|0|GRE|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|08-09-1999|Осло|NOR|4|0|SLO|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|09-10-1999|Осло|NOR|2|1|LAT|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|14-11-1999|Осло|NOR|0|1|GER|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-03-2000|Лугано|SUI|2|2|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-04-2000|Осло|NOR|0|2|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-05-2000|Осло|NOR|2|0|SVK|1|Пријателска}} {{Cronopar|03-06-2000|Осло|NOR|1|0|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-06-2000|Ротердам|ESP|0|0|NOR|-|Евро|2000|Прва фаза}} {{Cronopar|18-06-2000|Лиеж|YUG (1992-2003)|1|0|NOR|-|Евро|2000|Прва фаза}} {{Cronopar|21-06-2000|Арнем|SLO|0|0|NOR|-|Евро|2000|Прва фаза}} {{Cronopar|02-09-2000|Осло|NOR|0|0|ARM|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|07-10-2000|Кардиф|WAL|1|1|NOR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|11-10-2000|Осло|NOR|0|1|UKR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-02-2001|Осло|NIR|0|4|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|24-03-2001|Осло|NOR|2|3|POL|1|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-03-2001|Минск|BLR|2|1|NOR|1|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|25-04-2001|Осло|NOR|2|1|BUL|-|Пријателска|13=<small>{{Капитен}}</small>}} {{Cronopar|15-08-2001|Осло|NOR|1|1|TUR|1|Пријателска}} {{Cronopar|01-09-2001|Хоржов|POL|3|0|NOR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|05-09-2001|Осло|NOR|3|2|WAL|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|13-02-2002|Брисел|BEL|1|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-04-2002|Осло|NOR|0|0|SWE|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-05-2002|Осло|NOR|3|0|JPN|1|Пријателска}} {{Cronopar|22-05-2002|Буде|NOR|1|1|ICE|1|Пријателска}} {{Cronopar|21-08-2002|Осло|NOR|0|1|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|07-09-2002|Осло|NOR|2|2|DEN|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|12-10-2002|Букурешт|ROU|0|1|NOR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|16-10-2002|Осло|NOR|2|0|BIH|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|20-11-2002|Виена|AUT|0|1|NOR|-|Пријателска|13=<small>{{Капитен}}</small>}} {{Cronopar|12-02-2003|Ираклион|GRE|1|0|NOR|-|Пријателска|13=<small>{{Капитен}}</small>}} {{Cronopar|02-04-2003|Луксембург|LUX|0|2|NOR|1|Квалификации за Евро|2004|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|22-05-2003|Осло|NOR|2|0|FIN|-|Пријателска|13=<small>{{Капитен}}</small>}} {{Cronopar|07-06-2003|Копенхаген|DEN|0|1|NOR|-|Квалификации за Евро|2004|13=<small>{{Капитен}}</small>}} {{Cronopar|11-06-2003|Осло|NOR|1|1|ROU|1|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|20-08-2003|Осло|NOR|0|0|FIN|-|Пријателска}} {{Cronopar|06-09-2003|Зеница (град)|BIH|1|0|NOR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|28-04-2004|Осло|NOR|3|2|RUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-05-2004|Осло|NOR|0|0|WAL|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-08-2006|Осло|NOR|1|1|BRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|02-09-2006|Будимпешта|HUN|1|4|NOR|2|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|06-09-2006|Осло|NOR|2|0|MDA|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|07-10-2006|Атина|GRE|1|0|NOR|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|07-02-2007|Риека|HRV|2|1|NOR|-|Пријателска}} {{Cronofin|67|23<ref>Изедначен со [[Торе Андре Фло]]</ref>||5|Фудбалска репрезентација на Норвешка#Листа на играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Норвешка#Листа на играчи со најмногу постигнати голови}} == Тренерска кариера == ===Првите тренерски чекори=== Солшер го потпишал својот последен договор со Манчестер Јунајтед на 31 март 2006 година, со одредба за да му дозволи да ги развие своите тренерски вештини. Тој, исто така, имал и амбасадорска улога за клубот, кога во 2006 година отпатувал за Хонгконг и играл со учениците од фудбалската школа на Манчестер Јунајтед во Хонгконг. Кога бил интервјуиран од страна на [[Сетанта спортс]] во август 2007 година, Солшер потврдил дека учи да биде тренер откако ќе се пензионира од професионалниот фудбал и ќе ги добие потребните значки по неговата последна сезона со Манчестер Јунајтед. По неговото пензионирање, Солшер работел со Сер Алекс Фергусон на Олд Трафорд, тренирајќи ги напаѓачите на првиот тим за остатокот од [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2007-2008|сезоната 2007-2008]].<ref>{{наведени вести |first=James |last=Ducker |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/12/29/ole-gunnar-solskjaer-perfect-mentor-marcus-rashford-reaches/ |title=Why Ole Gunnar Solskjaer is the perfect mentor for Marcus Rashford as he reaches key stage in his development |newspaper=The Telegraph |location=London |date=29 December 2018 |accessdate=31 December 2018}}</ref> Како што било најавено на 20 мај 2008 година, тој ги преземал [[ФК Манчестер Јунајтед Резерви и Академија|Резервите на Манчестер Јунајтед]] во текот на летото 2008 година. Солшер бил првиот постојан менаџер на резервниот тим на Јунајтед од 2006 година, преземајќи го тимот од [[Брајан Меклер]] и [[Џими Рајан (фудбалер 1945)|Џими Рајан]], кои ја имале улогата на привремени менаџери. Тој го освоил [[Ланкашир Сениот куп]]от победувајќи ги [[ФК Ливерпул Резерви и Академија|Резервите на Ливерпул]] со 3-2 во финалето.<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Steve |last=Bartram |title=Reds snare Lancashire Cup |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/Reserves/Reserves-News/2008/Jul/Reds-snare-Lancashire-Cup.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=30 July 2008 |accessdate=27 January 2011}}</ref> На 12 мај 2010 година, Солшер го освоил својот прв [[Манчестер Сениор куп]] победувајќи го [[ФК Болтон Вондерерс Резерви и Академија|Болтон Вондерерс]] со 1-0 на [[Стадион Рибок|Рибок]].<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Steve |last=Bartram |title=Reserves: Bolton 0 United 1 |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/Reserves/Reserves-News/2009/May/Reserves-Bolton-0-United-1.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=12 May 2009 |accessdate=12 May 2009}}</ref> По кратко време откако Оге Харејде дал оставка на позицијата селектор во [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]], на Солшер му била понудена можност да го преземе норвешката репрезентација; тој ја одбил, велејќи дека уште не е вистинското време за него да стане селектор на Норвешка.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Solskjaer: I turned down Norway job offer |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=621826&sec=worldcup2010&cc=3888 |website=ESPN Soccernet |date=23 February 2009 |accessdate=23 February 2009 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021060258/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=621826&sec=worldcup2010&cc=3888 }}</ref> Последниот натпревар на Солшер како менаџер на Резервите на Манчестер Јунајтед била победата со 5–1 над [[ФК Њукасл Јунајтед Резерви и Академија|Њукасл Јуанјтед]] на 16 декември 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Steve |last=Bartram |title=Res: United 5 N'wcstle 1 |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/Reserves/Reserves-News/2010/Dec/Reserves-United-v-Newcastle.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=16 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}</ref> ===Молде=== На 9 ноември 2010 година, Солшер потпишал четиригодишен договор со норвешкиот клуб Молде за да ја преземе тренерската функција во клубот, каде што играл пред да се пресели во Манчестер Јунајтед.<ref>{{наведени вести |title=Man Utd legend Ole Gunnar Solskjaer takes over at Molde |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/9169295.stm |publisher=BBC Sport |date=9 November 2010 |accessdate=9 November 2010}}</ref> Солшер продолжил да биде менаџер на Резервите на Манчестер Јунајтед до јануари 2011 година, кога го презел Молде за почетокот на [[Елитсериен 2011|новата сезона]].<ref>{{наведени вести |first=Nick |last=Coppack |title=Ole accepts Norwegian post |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2010/Nov/Ole-accepts-Norwegian-post.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=9 November 2010 |accessdate=27 January 2011}}</ref> На 18 март 2011 година, Молде го одиграл својот прв првенствен натпревар под водство на Солшер и претрпел непријатен пораз од 3-0 од новопромовираниот клуб [[Сарпсборг 08 ФФ|Сарпсборг 08]]. Својата прв домашен натпревар во сезоната го одиграле на 3 април, каде што и покрај тоа што дошле до пресврт од 1-0 негатива до водство од 2-1, на крајот неуспеале да ја задржат предноста и завршиле 2-2 против водачот во лигата [[Тромсо ИЛ|Тромсо]]. Во овој натпревар бил постигнат првиот гол на Молде откако Солшер станал тренер на клубот, а тој бил дело на сенегалскиот напаѓач [[Папе Пате Диуф]]. На 17 април 2011 година, Солшер дошол до својот прва лигашки триумф со Молде во победата со 3-2 над [[Стабек Фудбал|Стабек]]. На 100-годишнината на Молде на 19 јуни 2011 година, тимот на Солшер го победил [[Согндал Фудбал|Согндал]] со 2-0 и се искачил на врвот на табелата. На 30 октомври 2011 година, Солшер ја освоил титулата во норвашката [[Елитсериен]] со Молде во својата прва година како менаџер на тимот.<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/15515446 |title=Ex-Man Utd striker Ole Gunnar Solskjaer leads Molde to Norwegian title |publisher=BBC Sport |date=30 October 2011 |accessdate=31 December 2018}}</ref> На 18 мај 2012 година, Молде и дозволил на {{Fb team (N) Aston Villa}} да разговараат за преземање на тренерската функција во клубот со Солшер, по отпуштањето на [[Алекс МекЛиш]].<ref>{{наведени вести |title=Ole Gunnar Solskjaer 'in talks' with Aston Villa owner |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18116353 |publisher=BBC Sport |date=18 May 2012 |accessdate=18 May 2012}}</ref> Сепак, Солшер одлучил да остане во Молде за да избегне попречување на неговото семејство откако тие се вратиле во Норвешка.<ref>{{наведени вести |title=Ole Gunnar Solskjaer ends interest in Aston Villa job |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18170050 |publisher=BBC Sport |date=22 May 2012 |accessdate=17 July 2012}}</ref> На 11 ноември 2012 година, Молде на Солшер, ја освоил титулата во [[Елитсериен 2012]], станувајќи шампион вторпат по ред благодарение на победата над [[Хонефос БК|Хонефос]] со 1-0, додека нивните најблиски конкуренти за титулата, [[Стромсгодсет Топфудбал|Стромсгодсет]] загубиле со 2-1 од [[Санес Улф]].<ref>{{Наведена мрежна страница |title=MOLDE ER SERIEMESTER: – STØRRE PRESTASJON I ÅR |trans-title=Molds are champions: – GREATER PERFORMANCE THIS YEAR |url=http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/Toppfotball/tippeligaen/2012/Molde-er-seriemester1/ |publisher=Football Association of Norway |date=11 November 2012 |accessdate=11 November 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.today/20130112070012/http://www.fotball.no/Landslag_og_toppfotball/Toppfotball/tippeligaen/2012/Molde-er-seriemester1/ |archivedate=12 January 2013}}</ref> Во 2013, Молде доживеал тешка сезона со само 7 бода во првите единаесет натпревари. Под водство на Солшер, Молде успеал да се опорави и на крајот на сезоната, екипата завршила на шестото место со 44 бода во 30 натпревари. На 24 ноември 2013 година, Молде го победил Розенборг со 4-2 во финалето на [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|Купот на Норвешка 2013]], освојувајќи го домашниот куп за третпат во историјата на клубот, со што обезбедиле место во квалификациите за [[УЕФА Лига на Европа 2014-2015|Лигата на Европа 2014-2015]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.fotball.no/fotballdata/kamp/?fiksId=5885072 |title=Molde - Rosenborg 24.11.2013 |website=The Norwegian Football Association |language=no |accessdate=31 December 2018}}</ref><ref>{{наведени вести |url=https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=2026173.html |title=Molde rule Rosenborg to claim Norwegian Cup |publisher=UEFA |date=24 November 2013 |accessdate=31 December 2018}}</ref> ===Кардиф Сити=== [[Податотека:Ole Gunnar Solskjaer Cardiff manager cropped.jpg|thumb|right|150px|Солшер као менаџер на {{Fb team (N) Cardiff City}} во 2014.]] На 2 јануари 2014, Солшер бил назначен за менаџер на [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]].<ref>{{наведени вести |title=Ole Gunnar Solskjaer replaces Malky Mackay as Cardiff City manager |url=http://www.itv.com/sport/football/article/2014-01-02/ole-gunnar-solskjaer-replaces-malky-mackay-as-cardiff-city-manager/ |publisher=ITV |date=2 January 2014 |accessdate=2 January 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140102203640/http://www.itv.com/sport/football/article/2014-01-02/ole-gunnar-solskjaer-replaces-malky-mackay-as-cardiff-city-manager/ |archivedate=2 January 2014}}</ref> Во својот прв натпревар на функцијата, тој остварил победа над Њукасл Јунајтед со 2-1 во третиот круг на [[ФА Куп]]от два дена подоцна.<ref>{{наведени вести |url=https://www.theguardian.com/football/2014/jan/04/newcastle-united-cardiff-city-fa-cup |title=Cardiff City come from behind to knock Newcastle United out of FA Cup |newspaper=The Guardian |date=4 January 2014 |accessdate=29 January 2014}}</ref> Кардиф потоа се борел за бодови и по поразите против {{Fb team (N) Swansea City}},<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25994882 |title=Swansea 3–0 Cardiff |date=8 February 2014 |publisher=BBC Sport |accessdate=8 April 2015}}</ref> {{Fb team (N) Hull City}},<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26202634 |title=Cardiff 0–4 Hull |date=22 February 2014 |publisher=BBC Sport |accessdate=8 April 2015}}</ref> {{Fb team (N) Crystal Palace}}<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26797092 |title=Cardiff 0–3 Crystal Palace |date=5 April 2014 |publisher=BBC Sport |accessdate=8 April 2015}}</ref> и {{Fb team (N) Sunderland}},<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27092972 |title=Sunderland 4–0 Cardiff |date=27 April 2014 |publisher=BBC Sport |accessdate=8 April 2015}}</ref> Кардиф испаднал назад во Чемпионшип по само една сезона откако со 3–0 нагости биле поразени од Њукасл.<ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27168531 |title=Newcastle 3–0 Cardiff |date=3 May 2014 |publisher=BBC Sport |accessdate=8 April 2015}}</ref> На крајот на сезоната, Кардиф завршил на последното [[Премиер лига на Англија 2013-2014|20-то место]], освојувајќи само 7 победи и 30 бода. Солшер останал тренер и во Чемпионшип следната сезона, но заминал на 18 септември 2014 по лошата форма на Кардиф Сити на почетокот на првенството.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=CLUB STATEMENT: OLE LEAVES CARDIFF CITY |url=http://www.cardiffcityfc.co.uk/news/article/club-statement-ole-leaves-cardiff-city-1926286.aspx |publisher=Cardiff City F.C. |accessdate=18 September 2014 |archive-date=2014-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920155155/http://www.cardiffcityfc.co.uk/news/article/club-statement-ole-leaves-cardiff-city-1926286.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26328068 |title=Ole Gunnar Solskjaer parts company with Cardiff City |publisher=BBC Sport |date=18 September 2014 |accessdate=18 September 2014}}</ref> ===Враќање во Молде и Манчестер Јунајтед=== На 21 октомври 2015 година, Солшер се вратил во Молде, потпишувајќи три и пол годишен договор за да стане нивниот нов менаџер.<ref name=solskjaer_returns>{{Наведена мрежна страница |title=Ny manager i Molde |trans-title=New manager at Molde |url=http://www.moldefk.no/news/article/1ocqpkatu6jff1f9w4hc7e6no9/title/ny-manager-i-molde-fk |publisher=Molde FK |accessdate=21 October 2015 |language=no |date=21 October 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151025115331/http://www.moldefk.no/news/article/1ocqpkatu6jff1f9w4hc7e6no9/title/ny-manager-i-molde-fk |archivedate=25 October 2015}}</ref> Тој го водел тимот до првото место во својата група во [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|Лигата на Европа]], пред [[ФК Фенербахче|Фенербахче]], [[ФК Ајакс|Ајакс]] и [[ФК Селтик|Селтик]].<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Brookman |first1=Derek |title=Draw with Molde not enough for Ajax |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2016/matches/round=2000658/match=2017044/postmatch/report/index.html |accessdate=19 December 2015 |publisher=UEFA |date=10 December 2015}}</ref> Во шеснаесттина-финалето, тие загубиле со вкупен резултатат 3–1 од бранителот на титулата [[ФК Селиља|Севиља]], и покрај тоа што победиле во реваншот.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Sevilla stumble through as Molde end on a high |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2016/matches/round=2000659/match=2017194/postmatch/index.html |accessdate=26 February 2016 |publisher=UEFA |date=25 February 2016}}</ref> Во вториот мандат на Солшер во клубот, Молде завршил како втор во Елитсериен [[Елитсериен 2017|2017]] и [[Елитсериен 2018|2018]] и загубиле со 2–1 во гости од северноирскиот [[ФК Гленавон|Гленавон]] во првиот натпревар од првото квалификациско коло за [[УЕФА Лига Европа]]. Сепак, тие ја надминале негативата на домашен терен и се пласирале во следниот круг. На 3 декември 2018, Молде објавиле дека го продолжиле договорот со Солшер до 2021 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Solskjær fortsetter som manager i tre nye år |trans-title=Solskjær continues as manager for three more years |url=https://www.moldefk.no/nyheter/solskjaer-fortsetter-som-manager-i-tre-nye-ar |publisher=Molde FK |accessdate=4 December 2018 |language=no |date=3 December 2018}}</ref> Сепак, на 19 декември 2018 [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] го назначил Солшер за привремен менаџер на клубот, преземајќи го од [[Жозе Мурињо]] за остатокот од [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] додека не се најде трајна замена.<ref name="OGS MU 1">{{наведени вести |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46616768 |title=Ole Gunnar Solskjaer named Man Utd caretaker manager until end of season |publisher=BBC Sport |date=19 December 2018 |accessdate=19 December 2018}}</ref> Тој би требало да се врати во Молде во мај 2019 година, а до тогаш неговиот асистент-тренер [[Ерлинг Мо]] ќе го води тимот како привремен тренер за време на отсуството на Солшер во натпреварите од пред-сезоната и првите натпревари од [[Елитсериен 2019]], која започнува на 31 март 2019.<ref>{{наведени вести |url=https://www.moldefk.no/nyheter/solskjaer-blir-manager-i-manchester-united |title=Ole Gunnar tar over som vikarierende manager i Manchester United |publisher=Molde FK |language=no |date=19 December 2018 |accessdate=19 December 2018}}</ref> Првиот натпревар на Солшер на клупата на Јунајтед бил против неговиот поранешен клуб, [[ФК Кардиф Сити|Кардиф Сити]], на 22 декември 2018 година, во кој ''црвените ѓаволи'' забележале убедлива од 5-1 на гостувањето во Велс.<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Michael |last=Pearlman |title=Cardiff City 1–5 Manchester United |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46576165 |publisher=BBC Sport |date=22 December 2018 |accessdate=28 December 2018}}</ref> Ова било првпат Јунајтед да постигне пет или повеќе голови во еден натпревар од Премиер лигата уште од ремито 5-5 со [[ФК Вест Бромвич Албион|Вест Бромвич Албион]] во последниот натпревар на клупата на Манчестер на легендарниот Сер Алекс Фергусон, непосредно пред неговото пензионирање во мај 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Neil |last=Johnston |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/22499117 |title=West Brom 5–5 Manchester United |publisher=BBC Sport |date=19 May 2013 |accessdate=28 December 2018}}</ref> Победите над {{Fb team (N) Huddersfield Town}}, {{Fb team (N) AFC Bournemouth}}, {{Fb team (N) Newcastle United}} и {{Fb team (N) Tottenham}} во неговите следни четири првенствени натпревари значеле дека Солшер станал првиот менаџер на Манчестер Јунајтед кој победил во неговите први пет првенствени натпревари на клупата уште од [[Мат Базби|Сер Мат Базби]] во 1946 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Phil |last=McNulty |title=Tottenham Hotspur 0–1 Manchester United |url=https://www.bbc.com/sport/football/46772779 |publisher=BBC Sport |date=13 January 2019 |accessdate=13 January 2019}}</ref> Победата над {{Fb team (N) Brighton}} ја продолжила неговата победничка серија на шест првенствени натпревари,<ref>{{Наведена мрежна страница |first=Matt |last=Davis |publisher=BBC Sport |title=Manchester United 2–1 Brighton & Hove Albion |url=https://www.bbc.com/sport/football/46847683 |date=19 January 2019 |accessdate=19 January 2019}}</ref> додека победите над {{Fb team (N) Reading}} и {{Fb team (N) Arsenal}} во ФА Купот, го донеле до бројката 8 од 8 во сите натпреварување како менаџер на Јунајтед.<ref>{{наведени вести |first=Phil |last=McNulty |title=Arsenal 1-3 Manchester United in FA Cup fourth round |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46914273 |publisher=BBC Sport |date=25 January 2019 |accessdate=26 January 2019 }}</ref> ==Статистика на кариерата== ===Клупска статистика=== {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1990 || rowspan=5|{{знамеикона|NOR}} [[ФК Клаусенген|Клаусенген]] || [[Трета дивизија на Норвешка 1990|3Д]] || ? || ? || [[Фудбалски куп на Норвешка 1990|КН]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1991 || [[Трета дивизија на Норвешка 1991|3Д]] || ? || ? || [[Фудбалски куп на Норвешка 1991|КН]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1992 || [[Трета дивизија на Норвешка 1992|3Д]] || ? || ? || [[Фудбалски куп на Норвешка 1992|КН]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1993 || [[Трета дивизија на Норвешка 1993|3Д]] || ? || ? || [[Фудбалски куп на Норвешка 1993|КН]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1994 || [[Втора дивизија на Норвешка 1991|2Д]] || ? || 31 || [[Фудбалски куп на Норвешка 1994|КН]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"|Вкупно Клаусенген || 109 || 115 || || ? || ? || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Молде сезона 1995|1995]] || rowspan=2|{{знамеикона|NOR}} [[ФК Молде|Молде]] || [[Елитсериен 1995|ЕС]] || 26 || 20 || [[Фудбалски куп на Норвешка 1995|КН]] || ? || ? || [[УЕФА Куп на победниците на куповите 1995-1996|КПК]] || 4 || 3 || - || - || - || 30 || 23 |- | [[ФК Молде сезона 1996|1996]] || [[Елитсериен 1996|ЕС]] || 16 || 11 || [[Фудбалски куп на Норвешка 1996|КН]] || ? || ? || [[Куп на УЕФА 1996-1997|КУ]] || - || - || - || - || - || 16 || 11 |- !colspan="3"|Вкупно Молде || 42 || 31 || || ? || ? || || 4 || 3 || || - || - || 46 || 34 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 1996-1997|1996-1997]] || rowspan=12|{{знамеикона|ENG}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] || [[Премиер лига на Англија 1996-1997|ПЛ]] || 33 || 18 || [[ФА Куп 1996-1997|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 1996-1997|ЛК]] || 3+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 1996/97|ЛШ]] || 10 || 1 || - || - || - || 46 || 19 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Премиер лига на Англија 1997-1998|ПЛ]] || 22 || 6 || [[ФА Куп 1997-1998|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 1997-1998|ЛК]] || 2+0 || 2+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 30 || 9 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 1998-1999|1998-1999]] || [[Премиер лига на Англија 1998-1999|ПЛ]] || 19 || 12 || [[ФА Куп 1998-1999|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 1998-1999|ЛК]] || 8+3 || 1+3 || [[УЕФА Лига на шампиони 1998/99|ЛШ]] || 6 || 2 || [[ФА Черити Шилд 1998|ЧШ]] || 1 || 0 || 37 || 18 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 1999-2000|1999-2000]] || [[Премиер лига на Англија 1999-2000|ПЛ]] || 28 || 12 || [[ФА Куп 1999-2000|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 1999-2000|ЛК]] || 0+1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 1999/2000|ЛШ]] || 11 || 3 || [[ФА Черити Шилд 1999|ЧШ]]+[[Суперкуп на УЕФА 1999|СУ]]+[[Интерконтинентален куп 1999|ИнтК]] || 1+1+1 || 0 || 43 || 15 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2000-2001|2000-2001]] || [[Премиер лига на Англија 2000-2001|ПЛ]] || 31 || 10 || [[ФА Куп 2000-2001|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2000-2001|ЛК]] || 2+2 || 1+2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|ЛШ]] || 11 || 0 || [[ФА Черити Шилд 2000|ЧШ]] || 1 || 0 || 47 || 13 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2001-2002|2001-2002]] || [[Премиер лига на Англија 2001-2002|ПЛ]] || 30 || 17 || [[ФА Куп 2001-2002|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2001-2002|ЛК]] || 2+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2001/02|ЛШ]] || 15 || 7 || - || - || - || 47 || 25 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Премиер лига на Англија 2002-2003|ПЛ]] || 37 || 9 || [[ФА Куп 2002-2003|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2002-2003|ЛК]] || 2+4 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|ЛШ]] || 14 || 4 || - || - || - || 57 || 15 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Премиер лига на Англија 2003-2004|ПЛ]] || 13 || 0 || [[ФА Куп 2003-2004|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2003-2004|ЛК]] || 3+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2003/04|ЛШ]] || 2 || 1 || [[ФА Комјунити Шилд 2003|КШ]] || 1 || 0 || 19 || 1 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Премиер лига на Англија 2004-2005|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2004-2005|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2004-2005|ЛК]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2004/05|ЛШ]] || 0 || 0 || [[ФА Комјунити Шилд 2004|КШ]] || 0 || 0 || 0 || 0 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2005-2006|2005-2006]] || [[Премиер лига на Англија 2005-2006|ПЛ]] || 3 || 0 || [[ФА Куп 2005-2006|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2005-2006|ЛК]] || 2+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2005/06|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 5 || 0 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Премиер лига на Англија 2006-2007|ПЛ]] || 19 || 7 || [[ФА Куп 2006-2007|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2006-2007|ЛК]] || 6+1 || 2+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006/07|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 32 || 11 |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Премиер лига на Англија 2007-2008|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2007-2008|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2007-2008|ЛК]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007/08|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 0 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Манчестер Јунајтед || 235 || 91 || || 41 || 15 || || 81 || 20 || || 9 || 0 || 366 || 126 |- !colspan="3"| Вкупно || 386 || 237 || || 41+? || 15+? || || 85 || 23 || || 9 || 0 || 521+? || 275+? |- |} ===Репрезентација=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Фудбалска репрезентација на Норвешка]] |- !Год.!!Наст!!Гол |- |- |1995||2||1 |- |1996||6||3 |- |1997||2||1 |- |1998||9||3 |- |1999||8||5 |- |2000||10||1 |- |2001||7||3 |- |2002||9||2 |- |2003||7||2 |- |2004||2||0 |- |2005||0||0 |- |2006||4||2 |- |2007||1||0 |- !Вкупно||67||23 |} <ref>[http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=5031 :: National Football Teams ::.. Player – Ole Gunnar Solskjær<!-- Bot generated title -->]</ref> ==Тренерска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 13 март 2019.'' Во '''болд''' се освоените натпреварувања. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Молде сезона 2011|2011]] || rowspan=3|{{знамеикона|NOR}} [[ФК Молде|Молде]] || '''[[Елитсериен 2011|Е]]''' || 30 || 17 || 7 || 6 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2013|КН]] || 5 || 4 || 0 || 1 || - || - || - ||- || - || - || - || - || - || - {{WDL|35|21|7|7}} || '''1. место''' |- | [[ФК Молде сезона 2012|2012]] || '''[[Елитсериен 2012|Е]]''' || 30 || 19 || 5 || 6 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2012|КН]] || 5 || 4 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]] || 4 || 1 || 2 || 1 || '''[[Суперкуп на Норвешка 2012|СН]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|40|25|7|8}} || '''1. место''' |- | [[ФК Молде сезона 2013|2013]] || [[Елитсериен 2013|Е]] || 30 || 12 || 8 || 10 || '''[[Фудбалски куп на Норвешка 2013|КН]]''' || 7 || 5 || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]] || 4 || 2 || 2 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|41|19|12|10}} || 6. место |- | [[ФК Кардиф Сити сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=2|{{знамеикона|WAL}} {{Fb team (N) Cardiff City}}|| [[Премиер лига на Англија 2013-2014|ПЛ]] || 18 || 3 || 3 || 12 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2013-2014|ЛК]] || 3+0 || 2+0 || 0+0 || 1+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|21|5|3|13}} || ''наз. 17. место'', крај 20. место |- | [[ФК Кардиф Сити сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Чемпионшип лига на Англија 2014-2015|ЧЛ]] || 7 || 2 || 2 || 3 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 0+2 || 0+2 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|9|4|2|3}} || ''отпуштен, 17. место'' |- !colspan="3"|Вкупно Кардиф Сити || 25 || 5 || 5 || 15 || || 5 || 4 || 0 || 1 || || - || - || - || - || || - || - ||-||- {{WDLtot|30|9|5|16}} || |- | [[ФК Молде сезона 2015|2015]] || rowspan=4|{{знамеикона|NOR}} [[ФК Молде|Молде]] || [[Елитсериен 2015|Е]] || 30 || 15 || 7 || 8 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2015|КН]] || 5 || 4 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|35|19|7|9}} || 6. место |- | [[ФК Молде сезона 2016|2016]] || [[Елитсериен 2016|Е]] || 30 || 16 || 6 || 11 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2016|КН]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|32|17|6|12}} || 5. место |- | [[ФК Молде сезона 2017|2017]] || [[Елитсериен 2017|Е]] || 30 || 16 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2017|КН]] || 6 || 5 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|21|6|9}} || 2. место |- | [[ФК Молде сезона 2018|2018]] || [[Елитсериен 2018|Е]] || 30 || 18 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2018|КН]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 8 || 5 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|40|24|6|10}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Молде || 210 || 110 || 44 || 56 || || 32 || 24 || 2 || 6 || || 16 || 8 || 5 || 3 || || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDLtot|259|143|51|65}} || |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2018-2019|2018-2019]] || rowspan=2|{{знамеикона|ENG}} {{Fb team (N) Manchester United}}|| [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 21 || 12 || 4 || 5 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 4+0 || 3+0 || 0+0 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 4 || 1 || 0 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|29|16|4|9}} || ''наз. 6. место'', крај 6. место |- | [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 29 || 12 || 9 || 8 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 4+5 || 3+4 || 1+0 || 0+1 || [[УЕФА Лига Европа 2019/20|ЛЕ]] || 9 || 6 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|47|25|12|10}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Манчестер Јунајтед || 50|| 24|| 13|| 14|| || 13|| 10|| 1|| 2|| || 13|| 7|| 2|| 4 || || || || || {{WDLtot|76|41|16|19}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 285 || 140 || 62 || 83 || || 50 || 37 || 3 || 10 || || 29 || 15 || 7 || 7 || || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDLtot|365|193|72|100}} || |} == Титули == ===Играч=== ===={{знамеикона|Англија}} Манчестер Јунајтед ==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' (6) : 1996-1997, 1998-1999, 1999-2000, 2000-2001, 2002–2003, 2006–2007 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[Лига на Шампиони]]''' (1) : 1998-1999 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' (3) : 1996, 1997, 2003 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Куп]]''' (2) : 1998-1999, [[2004 ФА Куп Финале|2003-2004]] *'''{{Трофеј-Интерконтинентален куп}} [[Интерконтинентален куп]]''' (1) : 1999 ===Тренер=== ===={{знамеикона|Англија}} Манчестер Јунајтед (Резерви) ==== *'''[[Премиер лига на Англија 2|Премиер лига за резервисти]]''' (1) : 2009-2010 *'''[[Премиер резервна лига-Север]]''' (1) : 2009-2010 *'''[[Манчестер Сениор куп]]''' (1) : 2009 ===={{знамеикона|Норвешка}} Молде ==== *'''[[Прва лига во фудбал на Норвешка|Елитсериен]]''' (2) : 2011, 2012 *'''[[Фудбалски куп на Норвешка|Куп на Норвешка]]''' (1) : 2013 ==Почести== [[Податотека:NOR Royal Norwegian Order of Merit - Knight 2nd Class BAR.png|60px]] [[Орден за заслуги на Норвешка]] <br> ''«За хуманитарни заслуги, за својот начин на живот и за пример кој претставува за млади луѓе и за деца.»'' <br> — [[Кристиансунд]], [[24 октомври]] [[2008]] ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Оле Гунар Солшер}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} *[http://www.manutd.com/Home/Players%20And%20Staff/Legends/Ole%20Gunnar%20Solskjaer.aspx Биографија] на ManUtd.com *[http://int.soccerway.com/players/ole-gunnar-solskjaer/2920/ Оле Гунар Солшер на soccerway] *[http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/s/solskjaer_27363.stm Оле Гунар Солшер на BBC Sport] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090203172301/http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/s/solskjaer_27363.stm |date=2009-02-03 }} {{добра}} {{Manchester United F.C. squad}} {{Состав на Норвешка на СП фудбал 1998}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Солшер, Оле Гунар}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] 58te2tlbx4qy8sy4b8t9rw1f87fuc33 Список на културно наследство на Македонија 0 1116960 5626445 5625079 2026-09-10T21:24:06Z Dandarmkd 31127 5626445 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на објектите прогласени за [[културно наследство]] на [[Македонија]]''' според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН) заклучно состојбата во ноември 2024, прогласени се '''1.289''' градби и места.<ref>На страницата на Управата за заштита на културното наследство се наведени 1.336 заштитени добра, но на списокот има бројни дупликати и грешки.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf|title=Национален регистар на културното наследство|date=ноември 2024|work=Управа за заштита на културното наследство|accessdate=2 август 2025}}</ref> Спомениците се наведени по [[општини во Македонија|општини]] и по [[населени места во Македонија|населените места]] (градови и села и сл.) кајшто се наоѓаат. Општините Аеродром, Арачиново, Богданци, Боговиње, Босилово, Илинден, Кривогаштани, Македонска Каменица, Сопиште, Чешиново-Облешево и Шуто Оризари ''засега немаат'' заштитени споменици на културата. * † културните добра запишани со '''задебелени букви''' се прогласени за '''значајно културно наследство''' * ‡ културните добра запишани на црвена позадина се прогласени за '''културно наследство во опасност''' {| class="wikitable" |+Список на културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:10%" | Година на прогласување ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Берово]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9 (Берово)|'''Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11 (Берово)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Беровски женски манастир|'''Манастир „Свети Архангел Михаил“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Berovo 2013 (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127 (Берово)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа во Берово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | [[Општина Брвеница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Челопек (Тетовско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Челопек|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola od Celopek 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Велес]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Велес)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Васил Главинов]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles, 01 House of Vasil Glavinov.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Велес)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик Костурница - Велес 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1 (Велес)|Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1]] (заменета со понова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[File:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Прнарови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 3 | style="text-align:center;" | 1964 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Тренчови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 5 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 016.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чокалови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 7 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Чокалови.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Маневи]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 8 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Паунови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 10 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 (Велес)|Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 - Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Апасиеви|link=yes}},<br />ул. „Вера Циривири Трена“ бр. 21<br />ул. „Петар Михов“ бр. 3 (порано) | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7 (Велес)|Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Јордан Хаџи Константинов - Џинот.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 (Велес)|Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15 (Велес)|Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Велес|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Georgij vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Димитрие”, Велес (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Велес|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Никола”, Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Марко“ - Велес|Црква „Св. Марко“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Велес)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock tower (Veles) X2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Велешка тврдина]] (Кале-Вилазора) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Велес|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles X7.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Фазил Ахмет-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:01 Fazıl Ahmed Pasha Mosque (Veles).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St Panteleimon Church Veles.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 54 (Велес)|Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 30 (Велес)|'''Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 30''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Црквино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Црквино|'''Црква „Св. Ѓорѓи“''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gjorgji - Crkvino.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | '''[[Варналиите]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Јован Алабаков” бр.1 Велес Комплексот „Варналии“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Виница]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Виничко кале]] | style="text-align:center;" | 1955/1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Виничка тврдина 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Горица (Виница)|Археолошко наоѓалиште „Горица“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ќазим-бег]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | style="text-align:center;" | [[Општина Врапчиште]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Врапчиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Врапчиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | rowspan="30" style="text-align:center;" | [[Општина Гостивар]] '''(30)''' | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Гостивар)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Зази“ бр. 85 (Гостивар)|Куќа на ул. „Кочо Зази“ бр. 85]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80 (Гостивар)|Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Бегова куќа (Гостивар)|Бегова куќа]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жолтата куќа - Гостивар.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Гостивар)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock Tower in Gostivar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Равен)|Археолошко наоѓалиште „Кале“]] | style="text-align:center;" | 1955 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Канчески (Гостивар)|'''Куќа на Канчески''']] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Стара медреса (Гостивар)|'''Стара медреса''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Гостивар|'''Црква „Св. Димитриј“''']] | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Равен)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Равен.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 47 | style="text-align:left;" | [[Симница]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Симница)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Симница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градски центар (Гостивар)|'''Градски центар''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 49 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Гостивар|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church Gostivar Macedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 50 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10 (Гостивар)|Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 51 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 52 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 53 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46 (Гостивар)|Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 56 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 57 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 58 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 60 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 61 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 62 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 63 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2 (Гостивар)|Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 64 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 65 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 66 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 67 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Градско]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Чичево]] | style="text-align:left;" | [[Чичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаГрадско50.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 68 | style="text-align:left;" | [[Градско]] | style="text-align:left;" | [[Стоби]] | style="text-align:center;" | 1950/1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stobi baptisterium.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 69 | style="text-align:left;" | [[Свеќани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Свеќани|'''Црква „Св. Атанасиј“''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 70 | rowspan="14" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(14)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Нов амам (Дебар)|Нов амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 71 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Стар амам (Дебар)|'''Стар амам''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 72 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:PetrePopovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 73 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22 (Дебар)|Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:LimanKaba22.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 74 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43 (Дебар)|Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 75 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31 (Дебар)|Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:BratstvoEdinstvo31.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226 (Дебар)|Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ZdravkoCockovski226.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 77 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Дебар|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Petka vo Debar (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 78 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Инќар џамија (Дебар)|Инќар џамија]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Инкјар џамија“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 79 | style="text-align:left;" | [[Гари]] | style="text-align:left;" | [[Гари|Рурална целина Гари]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама на Гари 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 80 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Варвара“ - Рајчица|Црква „Св. Варвара“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Varvara-Rajchica-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 81 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рајчица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рајчки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 82 | style="text-align:left;" | [[Могорче]] | style="text-align:left;" | '''[[Елен Скок]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот Еленски скок.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 83 | style="text-align:left;" | [[Бањиште]] | style="text-align:left;" | [[Бања Баниште|Стари дебарски бањи]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Долен и Горен амам во Баниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 84 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Делчево]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Драмче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Драмче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhangelmihail6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 85 | style="text-align:left;" | [[Разловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Разловци|Црква „Св. Константин и Елена“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата во Разловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 86 | style="text-align:left;" | [[Селник]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Селник|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ во село Селник (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 87 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Капија]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Археолошки комплекс „Демир Капија“]] | style="text-align:center;" | 1953/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Варници (Демир Капија).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 88 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | '''[[Мелница „Бошава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 89 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Демиркаписко)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[ХЕЦ „Дошница“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ХЕЦ „Дошница“ 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 90 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Винарска визба „Вила Марија“|Стопански комплекс „Винарска визба“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Винарија Вила Марија 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 91 | style="text-align:left;" | [[Челевец]] | style="text-align:left;" | [[Просек (тврдина)|'''Кале - Стрезов Град''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 92 | style="text-align:left;" | [[Корешница]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Корешница)|'''Маркови Кули''']] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 93 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Желино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Желино]] | style="text-align:left;" | [[Желински мост]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Želino 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 94 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Јегуновце]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Сиричино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Сиричино|'''Црква „Св. Петка“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 95 | style="text-align:left;" | [[Беловиште (Тетовско)|Беловиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Беловиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 96 | style="text-align:left;" | [[Орашје]] | style="text-align:left;" | [[Орашко Кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Орашко Кале 02.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 97 | style="text-align:left;" | [[Туденце]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Туденце)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 98 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Полошко]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Полошко|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti gjorgi.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 99 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Страшо Пинџур]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Страшо Пинџур во Ваташа 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 100 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | '''[[Споменик на дванаесетте ваташки младинци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mokliste spomenik.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 101 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ваташа|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Ваташа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 102 | style="text-align:left;" | [[Дабниште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дабниште|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дабниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 103 | style="text-align:left;" | [[Драдња]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Драдња|Црква „Св. Никола“]] („Маркова црква“) | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 104 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Дреново|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дреново 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 105 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Маркова кула (Кавадарци)|Маркова кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markova kula.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 106 | style="text-align:left;" | [[Ресава]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (остров)|Археолошко наоѓалиште „Градот“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тиквешко Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 107 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Картозов Рид (Дреново)|Археолошко наоѓалиште „Картозов Рид“]] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 108 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Тиквеш (винарија)|Стара винарска визба „Тиквеш“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 109 | rowspan="25" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(25)''' | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Китино Кале]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Китино кале.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 110 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Палатиште (Кичево)|Археолошко наоѓалиште „Палатиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 111 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Кичево)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomen-kosturnica u Kičevu.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 112 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на НОБ (Кичево)|Куќа на НОБ]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 113 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот „Западна Македонија во НОБ“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kichevo X11.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 114 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58 (Кичево)|'''Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 115 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32 (Кичево)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 116 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21 (Кичево)|Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 117 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13 (Кичево)|'''Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13''']] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 118 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | '''[[Кичевска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gradska arhitektura, Kicevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 119 | style="text-align:left;" | [[Лазаровци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 120 | style="text-align:left;" | [[Миокази]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Миокази)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Džepcište 012.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 121 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Вранештица|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 122 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 123 | style="text-align:left;" | [[Подвис (Кичевско)|Подвис]] | style="text-align:left;" | [[Стара училишна зграда (Подвис)|Стара училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 268.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 124 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Цер)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште/Зад Забел“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 125 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Христо Узунов (Цер)|Спомен-гробница на Христо Узунов]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 126 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Мицеви“ - Цер|Црква „Мицеви“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 127 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Цер|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 128 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Цер|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 129 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цер|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 130 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | Цркви „Св. Никола“, „Св. Спас“, „Св. Петка“ и „Мицеви“ | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 131 | style="text-align:left;" | [[Манастирско Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Кичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 310.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 132 | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Чукаре (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Чукаре“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 133 | style="text-align:left;" | [[Јагол Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Суви Ливади (Доленци)|Археолошко наоѓалиште „Суви Ливади“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 134 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Кратово]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Коњух]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Коњух|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Ѓорѓи-Коњух (Транупара) 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 135 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Симиќева кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Симиќева кула Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 136 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кратово)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 137 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Урнатини од 4 средновековни кули ([[Хаџи-Костова кула]], [[Крстева кула]], [[Еминбегова кула]], [[Златкова кула]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Kratovo vo 2010 (67).JPG | photo1b = Една од кулите во Кратово.JPG | photo2a = Емин-бегова кула.jpg | photo2b = Златкова Кула Кратово.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 138 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коце Харалампиев“ бр. 1, ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 58 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1965/2004<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 58, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 139 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1 (Кратово)|Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:20201010-IMG 2835.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 140 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Соколова куќа (Кратово)|Соколова куќа]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколова_куќа,_Кратово,_Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 141 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 56, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 142 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | '''Не постои куќата; урната.''' |- | style="text-align:center;" | 143 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 144 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59''']] | style="text-align:center;" | 1968/2004/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на ул. Јосиф Даскалов бр 59. Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 145 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66''']] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 66, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 146 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17 (Кратово)|Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Планинска бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 147 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 17 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1980/2004<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на улица Глигор Пазавански бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 148 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22 (Кратово)|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Глигор Пазавански бр. 22, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 149 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 4 (Кратово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ (или „Ѓуро Салај“) бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Гоце Делчев бр.4, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 150 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цветко Танев“ (Кратово)|Куќа на ул. „Цветко Танев“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул. Цветко Тонев бб, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 151 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Целина на средноковни мостови ([[Гровчански мост]], [[Чаршиски мост]], [[Јокширски мост]] [[Радин мост]], [[Горен мост]], [[Аргулички мост]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Чаршиски Мост Кратово.jpg | photo1b = Јокширски мост и куќа со традиционална градба во Кратово.JPG | photo2a = Радин Мост во Кратово 1.JPG | photo2b = Горен мост, Кратово, Македонија.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 152 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Гровчански мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гровчански Мост Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 153 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Аргулички мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Аргулички мост.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 154 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Јокширски мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | /<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мост во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 155 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Ајдучка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1964/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ајдучка Чаршија Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 156 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Стар ан (Кратово)|Стар ан]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 157 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Кратово|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Задната страна на црквата „Св. Јован Крстител“ - Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 158 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Старо градско јадро (Кратово)|'''Старо градско јадро''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 159 | style="text-align:left;" | [[Шлегово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шлегово|Камени споменици околу гробјанската црква „Свети Никола“]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Шлегово (6).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 160 | style="text-align:left;" | [[Шопско Рударе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2003/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе.jpg|180п]] |- | style="text-align:center;" | 161 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Варовиште]] | style="text-align:left;" | [[Осоговски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 120.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 162 | style="text-align:left;" | [[Дурачка Река]] | style="text-align:left;" | [[Валавици на Дурачка Река]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 163 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13 (Крива Паланка)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 164 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Крива Паланка|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St-Dimitar-of-Kriva-Palanka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 165 | style="text-align:left;" | [[Градец (Кривопаланечко)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Кривопаланечко)|'''Археолошко наоѓалиште „Градиште“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 166 | style="text-align:left;" | [[Трново (Кривопаланечко)|Трново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Трново|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во селото Трново.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 167 | style="text-align:left;" | [[Мождивњак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Мождивњак|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Мождивњак.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 168 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Куманово]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Kumanovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 169 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Спомен костурница“ 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 170 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово) (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 171 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски-Карпош]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Христијан Тодоровски - Карпош (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 172 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Македонка, споменик на Револуцијата]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 173 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан Бег џамија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 174 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Занаечиски дом (Куманово)|'''Занаечиски дом''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The square of Kumanovo (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 175 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Соколански дом (Куманово)|'''Соколански дом''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколански дом (Куманово) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 176 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Солун“ (Куманово)|'''Хотел „Солун“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 177 | style="text-align:left;" | [[Табановце]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Коџа Мехмед Бег (Табановце)|'''Џамија Коџа Мехмед Бег''']] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tabanovce-Mosque-B&W.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 178 | style="text-align:left;" | [[Довезенце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце|'''Црква „Вознесение Христово“''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 179 | style="text-align:left;" | [[Бељаковце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Бељаковце|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во Бељаковце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 180 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Липково]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Жеглиговски манастир|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2020/2022</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жеглиговски Манастир Матејче 05.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 181 | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Матејче|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 182 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Белица (Порече)|Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белица|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 183 | style="text-align:left;" | [[Бенче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Бенче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 184 | style="text-align:left;" | [[Брезница (Порече)|Брезница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Брезница|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 185 | style="text-align:left;" | [[Ижиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ижиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква во село Ижиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 186 | style="text-align:left;" | [[Модриште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј Велики“ - Модриште|Црква „Св. Атанасиј Велики“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Modrishtacrkva2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 187 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Здуње|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ во селото Здуње 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 188 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Здуње|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 189 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ореовец|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 190 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец|Црква „Св. Архангел Гаврил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 191 | style="text-align:left;" | [[Ковач (село)|Ковач]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 192 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица“ - Требино|Црква „Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 193 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Требино|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Требино.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 194 | rowspan="76" style="text-align:center;" | [[Општина Маврово и Ростуше]] '''(76)''' | style="text-align:left;" | [[Битуше]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“ - Битуше|Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 195 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Партенија Зографски (Галичник)|Куќа на Партенија Зографски]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Партенија Зографски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 196 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ѓорѓија Пулевски (Галичник)|Куќа на Ѓорѓија Пулевски]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓија Пулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 197 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Панговски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Панговски/Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 198 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски (Галичник)|Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Митре Ѓозински и Велимир Чанговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 199 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Пејчин Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Пејчин Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пејчин Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 200 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо и Стрезо Цубалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 201 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски (Галичник)|Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Велимир Ѓиновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 202 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Глигор Тулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Глигор Тулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 203 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Милош и Динго Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 204 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Нико и Славко Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 205 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Алекса Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Алекса Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Алекса Муратовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 206 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Трајче Чапаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Трајче Чапаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Трајче Чапаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 207 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Митре Тортевски (Галичник)|Куќа – сопственик Митре Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 208 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Мане Шулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Мане Шулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Мане Шулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 209 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Косто Шаклевски (Галичник)|Куќа – сопственик Косто Шаклевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 210 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Блаже Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 211 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Симон Поповски (Галичник)|Куќа – сопственик Симон Поповски]] ]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 212 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Петре Лукановски (Галичник)|Куќа – сопственик Петре Лукановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре Лукановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 213 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Методија Секуловски (Галичник)|Куќа – сопственик Методија Секуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 214 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кузе Фрчковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кузе Фрчковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа с.Галичник фам. Фрчковски.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 215 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Денковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Денковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 216 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Дамјан Голчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Дамјан Голчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 217 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Тримчески (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Тримчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 218 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи Чалчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 219 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 220 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски (Галичник)|Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре и Миле Желчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 221 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јосе Плачковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јосе Пљачковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јосе Плачковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 222 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Чоланчески (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Чоланчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе Чоланчески.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 223 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски (Галичник)|Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксим и Ефто Чадловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 224 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓе Карановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 225 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Томо Бундалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 226 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 227 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Меле Граорковски (Галичник)|Куќа – сопственик Меле Граорковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Меле Граорковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 228 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Бужаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Бужаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 229 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Никола Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 230 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кире Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 231 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Веле Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственик Веле Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Веле Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 232 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Николовски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Николовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Николовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 233 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи и Деспот Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 234 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински (Галичник)|Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 235 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 236 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 237 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Куковски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Куковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Куковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 238 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Доксе Лоновски (Галичник)|Куќа – сопственик Доксе Лоновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксе Лоновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 239 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јован Муратовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 240 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Славко Брезовски (Галичник)|Куќа – сопственик Славко Брезовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славко Брезовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 241 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски (Галичник)|Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тодор и Русе Мицовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 242 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски (Галичник)|Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 243 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Павле Цинцаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Павле Цинцаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Павле Цинцаровски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 244 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Динго Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственик Динго Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 245 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Трајче Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 246 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Русе Геговски (Галичник)|Куќа – сопственик Русе Геговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Русе Геговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 247 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тофе Кецкаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 248 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Блаже Шотаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Блаже Шотаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 249 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 250 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 251 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Стрезо Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственик Стрезо Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 252 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Синокаповски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Синокаповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 253 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Галичник|Село Галичник]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Галичник 102.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 254 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 255 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 256 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 257 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи) (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи)]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 258 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 259 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 260 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 261 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Бигорски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бигорский монастырь.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 262 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Стара болница (Ростуше)|'''Стара болница''']] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Река 49.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 263 | style="text-align:left;" | [[Кичиница]] | style="text-align:left;" | [[Кичиница|Рурална целина Кичиница]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Традиционални куќи во Кичиница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 264 | style="text-align:left;" | [[Лазарополе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. George in Lazaropole.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 265 | style="text-align:left;" | [[Никифорово]] | style="text-align:left;" | [[Борче (Никифорово)|'''Археолошко наоѓалиште „Борче/Свети Пантелејмон“''']] | style="text-align:center;" | 1992/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 266 | style="text-align:left;" | [[Селце (Ростушко)|Селце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Селце|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата во Селце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 267 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Тресонче|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата Свети Петар и Павле - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 268 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Тресонче|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Никола“ - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 269 | style="text-align:left;" | [[Требиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште|'''Црква „Св. Ахил Лариски“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 270 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Долни Дисан]] | style="text-align:left;" | [[Два Гроба (Долни Дисан)|Археолошко наоѓалиште „Два Гроба“]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 271 | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Неготино)|'''Саат-кула''']] | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Разрушената Саат Кула во Неготино 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 272 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Пехчево]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Робово (Пехчевско)|Робово]] | style="text-align:left;" | [[Мачевски Чуки (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Мачевски Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1971/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 273 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Пехчевско)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[Во Селото (Чифлик)|Археолошко наоѓалиште „Село“]] | style="text-align:center;" | 1985/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 274 | style="text-align:center;" | [[Општина Пласница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Пласница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Пласница|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Пласница 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 275 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Пробиштип]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Лесново]] | style="text-align:left;" | [[Лесновски манастир]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Лесновскиот манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 276 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Злетово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica od Zletovo 13.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 277 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Трифун“ - Злетово|Црква „Св. Трифун“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 278 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Злетово|'''Црква „Св. Богородица Балаклија“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастирска црква „Пресвета Богородица Балаклија“ - Злетово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 279 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Ранковце]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Милутинце]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Милутинце)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 280 | style="text-align:left;" | [[Опила]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Опила)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 281 | style="text-align:left;" | [[Псача]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Псача|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаРанковце82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 282 | style="text-align:left;" | [[Гиновци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Гиновци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 283 | style="text-align:left;" | [[Петралица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Петралица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Свети Ѓорѓи село Петралица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 284 | style="text-align:center;" | [[Општина Росоман]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Манастирец]] | style="text-align:left;" | [[Средновековна кула (Манастирец)|Средновековна кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула во Манастирец (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 285 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Старо Нагоричане]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Костоперска Карпа]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 183.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 286 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Зебрњак]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зебрњак, Старо Нагоричане 07.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 287 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 288 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Петка“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 289 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Старо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 056.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 290 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Забелски манастир]] | style="text-align:center;" | 1998/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ во Забелскиот манастир 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 291 | style="text-align:left;" | [[Кокино]] | style="text-align:left;" | [[Кокино (наоѓалиште)|'''Кокино''']] | style="text-align:center;" | 2008/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kokino opservatorija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 292 | style="text-align:left;" | [[Челопек (Кумановско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Челопек|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 293 | style="text-align:left;" | [[Жегљане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Жегљане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 128.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 294 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Карпински манастир|'''Црква „Воведение на Пресвета Богородица“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Карпински манастир „Воведение на Пресвета Богородица“ 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 295 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“ - Орах|Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St.George and St. Nikolas (village Orah).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 296 | style="text-align:left;" | [[Стрезовце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Стрезовце|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 297 | rowspan="15" style="text-align:center;" | [[Општина Тетово]] '''(15)''' | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Чифте амам (Тетово)|'''Чифте амам''']] | style="text-align:center;" | 1984/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Star Amam Tetovo (9).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 298 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Тетовско кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тетовско Кале (53).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 299 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130 (Тетово)|Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 300 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 301 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 302 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 303 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 304 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 305 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јовановци (Тетово)|Куќа на Јовановци]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 306 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Ѓоце Стојчевски]]''' | style="text-align:center;" | 1982/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 68.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 307 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Тетово)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 16.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 308 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Арабати баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arabati Baba Tekke.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 309 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Шарена џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1950/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tetovo Bunte Moschee.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 310 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Алимбегова куќа]]''' („'''Стара болница'''“) | style="text-align:center;" | 1998/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 311 | style="text-align:left;" | [[Џепчиште]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Џепчиште)|Археолошко наоѓалиште „Латинска Црква“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 312 | rowspan="9" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(9)''' | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црници (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Црници“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 313 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Два Бреста (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Два Бреста“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 314 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Кирил Пејчиновиќ]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 315 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Лешок|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Bogorodica Lesok.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 316 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Lešočki na esen (5).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 317 | style="text-align:left;" | [[Непроштено]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Непроштено|Црква „Св. Архангел Михаил“]]''' | style="text-align:center;" | 1958/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 318 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Тетовско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Долги Грм (Слатино)|Археолошко наоѓалиште „Долги Грм“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 319 | style="text-align:left;" | [[Теарце]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | 2009/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 320 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Лешочко Кале“]] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Лешочко Кале (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 321 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Центар Жупа]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Горенички мост]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 322 | style="text-align:left;" | [[Коџаџик]] | style="text-align:left;" | '''[[Меморијален центар „Коџаџик“]]''' | style="text-align:center;" | 2009/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ali Riza Efendi memorial house in Kodzadzik, Macedonia.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 323 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Чашка]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Војница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Војница|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Атанасиј“ во село Војница (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 324 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 325 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ]] | style="text-align:center;" | 1956/1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 326 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија во Горно Врановци 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 327 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Џамија (Горно Врановци)|Џамија]] (во 1944 г. како партизанска болница) | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 328 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци|'''Село Горно Врановци''']] | style="text-align:center;" | 1981/2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 329 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Петар Поп Арсов]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќата на Петар Поп Арсов.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 330 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Камен мост (Богомила)|Камен мост]] ''' | style="text-align:center;" | 1953/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Римскиот мост во Богомила (1).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 331 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Богомила|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во Богомила.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 332 | style="text-align:left;" | [[Мокрени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Мокрени|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Селската црква во Мокрени.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 333 | style="text-align:left;" | [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Папрадиште|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Петар и Павле“ во Папрадиште (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 334 | style="text-align:left;" | [[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бистрица|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Ѓорѓија“ во селото Бистрица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 335 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Бутел]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бутел (населби)|Бутел]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Бутел)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Партизански гробишта Бутел (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 336 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | '''[[Љубански манастир]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Љубански манастир Св. Никола 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 337 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Љубанци (селска)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љубанци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 338 | style="text-align:left;" | [[Љуботен (Скопско)|Љуботен]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Никола“ - Љуботен|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љуботен 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 339 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Радишани|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Nikola-Radisani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 340 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Радишани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Gjrogji-Radishani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 341 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Гази Баба]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Булачани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 342 | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Турски Гробишта (Булачани)|Археолошко наоѓалиште „Турски Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 343 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на кралската ќерка]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gazi Baba 07.05 (38).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 344 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „Челопек“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 345 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Ашик Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1963/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Turbe Gazi Baba.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 346 | style="text-align:left;" | [[Раштак]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Вознесение Христово“ - Раштак|Црква „Вознесение Христово“]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Внатрешноста на Св. Спас (Раштак).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 347 | style="text-align:left;" | [[Маџари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Маџари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:TumbaMadzari.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 348 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ѓорче Петров]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Орман (Скопско)|Орман]] | style="text-align:left;" | [[Брес (Орман)|Археолошко наоѓалиште „Брест“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 349 | style="text-align:left;" | [[Кучково]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Кучково|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kučkovki manastir (11).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 350 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Зелениково]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Таор]] | style="text-align:left;" | [[Тауресиум]] | style="text-align:center;" | 1974/2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама од археолошките ископини во Тауресиум 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 351 | style="text-align:left;" | [[Зелениково]] | style="text-align:left;" | [[Слатина (Зелениково)|Археолошко наоѓалиште „Слатина“]] | style="text-align:center;" | 1954/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 352 | style="text-align:left;" | [[Градовци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Градовци|Црква „Св. Ѓорѓи]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gorgi-Gradovci-MK.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 353 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бардовци]] | style="text-align:left;" | '''[[Хавзипашини конаци]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Предна страна на Хавзипашини Конаци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 354 | style="text-align:left;" | [[Горно Нерези]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Горно Нерези|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. Panteleimon (Nerezi).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 355 | style="text-align:left;" | [[Злокуќани]] | style="text-align:left;" | '''[[Скупи|Археолошко наоѓалиште „Скупи“]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Scupi Ruins.1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 356 | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Кузман Јосифовски-Питу]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на паднатиот борец Кузман Јосифовски - Питу (Скопје) 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 357 | style="text-align:left;" | [[Визбегово]] | style="text-align:left;" | '''[[Скопски аквадукт]]''' | style="text-align:center;" | 1967/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopski-Akvadukt-MK.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 358 | style="text-align:left;" | [[Тафталиџе|Тафталиџе 2]] | style="text-align:left;" | [[Историски архив (Скопје)|Зграда на ДАРМ - Одделение Скопје]] | style="text-align:center;" | 2013/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhiv Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 359 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кисела Вода]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Драчево]] | style="text-align:left;" | [[Пеленица (Драчево)|Археолошко наоѓалиште „Пеленица“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 360 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ѓорѓи Димитров“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 361 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови_кули_(Марково_Крувче-Водно)_12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 362 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 363 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Дивље]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дивље|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Uspenie Bogorodicno od Divle2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 364 | style="text-align:left;" | [[Летевци]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markovi Kuli - Letevci 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 365 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Бадеријана]] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бадеријана (ископини 02).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 366 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Сарај]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Андреја“ - Матка|Црква „Св. Андреја“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.andrea crop.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 367 | style="text-align:left;" | [[Глумово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на паднатите борци (Глумово)|Спомен-гробница на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 368 | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Матка|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Богородица - Матка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 369 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Шишевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Shishevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 370 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Шишево|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанасие.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 371 | style="text-align:left;" | [[Сарај]] | style="text-align:left;" | [[Хусеин-шахова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hüseyin Şah Mosque in Saraj.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 372 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Студеничани]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Количани]] | style="text-align:left;" | [[Старо училиште (Горно Количани)|Старо училиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Partizanska-spomen-kukja-G.Kolichani.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 373 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Николимуки“ - Маркова Сушица|Црква „Св. Никола Николимуки“]]{{efn|Во списокот од февруари 2023 наведена како црква „Св. Богородица“}} | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Nikolimuki - Markova Sušica 04.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 374 | style="text-align:left;" | [[Маркова Сушица]] | style="text-align:left;" | [[Марков манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Marko-Monastery-church.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 375 | rowspan="50" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(50)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1954/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од амамот „Стара нова бања“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 376 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Даут-пашин амам]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje-Daut Pashin Hamam.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 377 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Градска болница (Скопје)|Градска болница]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Gradska bolnica, 1930.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 378 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на Град Скопје|Стара железничка станица]]''' | style="text-align:center;" | 1975/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Antigua estación de ferrocarril, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 15.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 379 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]], бул. „Илинден“ бр. 53''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Детски културен центар „Карпош“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 381 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 382 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22]] (Станбена зграда „Шкаперда“)''' | style="text-align:center;" | 1980/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 383 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Ристиќева палата]]''' | style="text-align:center;" | 1985/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Risticpalace.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 384 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ|Куќа на ул. „Цетинска“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Centar, Skopje 1000, Macedonia (FYROM) - panoramio (402).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 385 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument of Skopje's Liberators 5.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 386 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Goce Delcev Sk.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 387 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Феудална кула]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Feudalna Kula Skopje 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 388 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stonebridgeskopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 389 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Скопско Кале]] | style="text-align:center;" | 1952/1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:KaleFortress-Skopje1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 390 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Адем баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 391 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Спас“ - Скопје|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2019</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje $ (60).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 392 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитар“ - Скопје|Црква „Св. Димитар“]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Skopje) (18).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 393 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Кебир Мехмед Челеби.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 394 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Кури чешма]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 395 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „110“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 396 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма кај Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 398 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 399 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 63]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 400 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 401 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Палата Рубен]], бул. „Илинден“ бр. 80''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Палата Рубен - денес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 402 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Министерство за култура на Македонија 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 403 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 404 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Ленинова“ бр. 17 (Скопје)|Зграда Катарина Папатеодоси,<br />ул. „Ленинова“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 405 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Зграда на Бојаџиеви<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 82, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 406 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Била Бишевац,<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 88, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 407 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на Атанасковиќ,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 83а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 408 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на Тома Ничота,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88, Скопје 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 409 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 108]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 410 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 109]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 411 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 115]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 412 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Зграда на ул. „Раде Кончар“ („Живко Чинго“/„Боемска“) бр. 4а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Живко Чинго“ бр. 4, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 413 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]], на аголот на ул. „Орце Николов“ и „Аминта Трети“''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Глигорије Ташковиќ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 414 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19 (Скопје)|Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 415 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]], ул. „Коле Неделковски“ бр. 16''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Кубеш 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 416 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Главна зграда на Македонска пошта]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hauptpost skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 417 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на македонската борба]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje - Museum of the Macedonian Struggle.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 418 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 2013/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУБСК-Поглед.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 419 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара зграда на Државниот архив на Република Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 420 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мајка Тереза 17.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 421 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 422 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bibl Braka Miladinovci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 423 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на „Вардар филм“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зградата на Вардар филм во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 424 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzej na sovremenata umetnost - Skopje (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 425 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Спомен-куќа на Лазар Личеноски|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 2017<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 426 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Технометал Вардар]] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 427 | style="text-align:center;" | [[Општина Центар|Центар]] и [[Општина Чаир|Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Стара скопска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje OldBazaar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 428 | rowspan="33" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(33)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Соук чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славеј Планина“ бр. 2 (Скопје)|Куќа на Јосиф Михајловиќ/Амбасада на Албанија,<br />ул. „Славеј Планина“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1963/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Albembskopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 429 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Топанска чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 430 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Цветан Димов (Скопје)|Куќа на ул. „Јајце“ бр. 146]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 431 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Хатунџук џамија]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 432 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јашар-бег (Скопје)|'''Куќа на Јашар-бег''']] | style="text-align:center;" | 2007/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 433 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Остатоци од амам кај Јахја-пашината џамија | style="text-align:center;" | 1963/1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 434 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Ѓулчилер амам]] | style="text-align:center;" | 1954/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од Ѓулчилер (Шенѓул) амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 435 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Чифте амам]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:National Artgallery of Republic of Macedonia (Skopje).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 436 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куршумли ан]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurshumli-An-Skopje-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 437 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Сули ан]] | style="text-align:center;" | 1957/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Suli han.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 438 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Капан ан]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Капан ан 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 439 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Скопје)|Безистен]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ulaz u nekadašnji bezistan u Skoplju.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 440 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Битпазарска“ бр. 20 (Скопје)|Куќа на ул. „178-Битпазарска“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 441 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Старата турска пошта во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 442 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5 (Скопје)|Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 443 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''Комплекс на [[Турбе на Јигит-паша]] и [[Турбе на Шејх Медах баба]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 444 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Јигит-паша]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 445 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Шејх Медах баба]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 446 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Вилаетски конак „Уќумат“]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Вилаетскиот конак „Уќумат“ во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 447 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Saat Kula-Sultan Muratova Dzamija -Skopje (27).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 448 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Руфаиско теќе (Скопје)|Руфаиско теќе]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рифаи теќе Скопје-1818 25.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 449 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Худаверди]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 450 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Хаџи Балабан]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Хаџи Балабан во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 451 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Дуќанџик]] | style="text-align:center;" | 1963/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Дуќанџик.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 452 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isa bey mosque skopje 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 453 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мурат-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија „Мурат Паша“ 09.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 454 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Алаџа џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isak Bey Turbe Aladja Mosque Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 455 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Јахја-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Јахја-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 456 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Султан-муратова џамија]] | style="text-align:center;" | 1953/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Sultan Muratova dzamija, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 457 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мустафа-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mezquita Mustafa Pasha, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 64.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 458 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Исхак-бег]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турбе на Исхак-бег (2016).jpeg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 459 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum of Macedonia 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 460 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Чучер Сандево]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Кучевиште|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Спас“ - Кучевиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 461 | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Кучевишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кучевишки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 462 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Побошки манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Побошки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 463 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Побожје|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Побожје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 464 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Бањане|Црква „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Благовештение“ - Бањане 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 465 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањани 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 466 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Бањане|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 467 | style="text-align:left;" | [[Горњане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никита“ - Горњане|Црква „Св. Никита“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никита“ 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 468 | style="text-align:left;" | [[Блаце (Чучер-Сандево)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Блаце (Чучер-Сандево)|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 469 | style="text-align:left;" | [[Бразда]] | style="text-align:left;" | [[Градиште - Бразда|Бразданска гробница]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arheo Park in Brazda (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 470 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 471 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 472 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Бродец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 473 | rowspan="160" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(160)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска бања]] (Керим-бегов амам) | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 474 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени амам (Битола)|Јени амам]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 475 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Хераклеја Линкестис]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1959/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ancientbitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 476 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хераклеја Линкестис|Археолошко наоѓалиште „Хераклеја Линкестис“ – Вила Субурбана II – мозаик]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 477 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Битола)|Битолски безистен]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Безистен Битола.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 478 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зандан куле - Битола|Зандан куле]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула „Зандан“.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 479 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Универзитетската библиотека „Св. Климент Охридски“ – Битола|Библиотека „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:City library.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 480 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола|СОУ „Јосип Броз-Тито“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gimnazija Josip Broz Tito Bitola (3).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 481 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Славко Лумбарко“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kiril i Metodij -Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 482 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Кирил и Методиј“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Собранието на општина Битола, ул.”Кирил и Методиј”бр.6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 483 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Данабаш|Куќа на Данабаш/Поранешна зграда на Народниот музеј]],<br />ул. „Широк Сокак“ бр. 91 | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. Широк Сокак бр. 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 484 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Заводот за урбанизам (Битола)|Објект на Заводот за урбанизам]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Заводот за урбанизам, ул.”Климент Охридски”бб, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 485 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр. 21, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 486 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Hristo Botev -Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 487 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridskibr37 Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 488 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.32 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 489 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. Битола 38.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 490 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br108 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 491 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80 (Битола)|Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стив Наумов бр. 80, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 492 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24 (Битола)|Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томаќи Димитровски бр. 24, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 493 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 494 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1 (Битола)|Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул Димитар Илиевски Муратот бр. 1, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 495 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-музеј на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен музеј на Гоце Делчев, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 496 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[ОУ „Св. Кирил и Методиј“ (Битола)|Основно училиште „Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Osnovno uciliste Kiril i Metodij Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 497 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија (Битола)|Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 498 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Битола)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула и фонтана.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 499 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Старо градско јадро (Битола)|Старо градско јадро]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Staro gradsko jadro Bitola018.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 500 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Адвентистичка црква (Битола)|Адвентистичка црква]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Адвентистичка црква, ул.”Ленинова” бр.37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 501 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Dimitrie Bitola003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 502 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Битола|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitolj - crkva svete bogorodice.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 503 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска чаршија|Битолска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Čaršija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 504 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Коџа-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Kodja Kadi-Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 505 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хамза-бегова џамија (Битола)|Хамза-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Hamza Bej-Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 506 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ајдар-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hajdar Kadi Mosque (Bitola).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 507 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени џамија (Битола)|Јени џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jeni djamija Bitola (6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 508 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Исак џамија (Битола)|Исак џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1993 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola 037.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 509 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Дебој амам]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Амамот во Битола, сега стоковна куќа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 510 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Офицерски дом (Битола)|Офицерски дом]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Oficerski-dom-Bitola-2021.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 511 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Стопанска банка (Битола)|Објект на Стопанска банка]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na stopanska banka-filijala Bitola,.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 512 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ОК на СКМ (Битола)|Објект на ОК на СКМ]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ОК на СКМ, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 513 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народниот музеј - Битола|Објект на поранешната касарна „Стив Наумов“, ул. „Партизанска“ и ул. „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:NI Istitute and Museum Bitola.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 514 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Митрополитска резиденција – Битола|Објект на Митрополијата]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na Mitropolijata Bitola002.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 515 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на старата Општина (Битола)|Објект на старата Општина]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на старата општина, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 516 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Широк Сокак|Амбиентална улица „Широк сокак“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola Širok Sokak.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 517 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „27 Март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4 (Битола)|Магаза на ул. „27 март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. 27 Март бр. 3 и ул. Добривое Радосавлевиќ бр. 4, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 518 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 57 , Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 519 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Ленинова“ бр.53.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 520 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 22, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 521 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 19, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 522 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 17, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 523 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 44, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 524 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.42, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 525 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.22.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 526 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.33.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 527 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 528 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br102 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 529 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 530 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 531 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 532 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кл.Охридски“ бр.94.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 533 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br96 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 534 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 535 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br100,Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 536 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16 (Битола)|Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.16.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 537 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 538 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр 64, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 539 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 540 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр.78, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 541 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1981/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 542 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Stevo Patako br8 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 543 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9 (Битола)|Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 544 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Климент Охридски бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 545 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Страшо Пинџур бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 546 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 547 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Стив Наумов“|Куќа на ул. Пецо Божиновски” бр. 11 – Меморијален музеј „Стив Наумов“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Memorijalem muzej Stiv Naumov-Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 548 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” 102 (со спомен плоча за Милтон Манаки), Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 549 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18 (Битола)|Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Далматинска бр. 18, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 550 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Slavko Lumbarko br6 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 551 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 26, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 552 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Браќа Мингови бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 553 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ul.Kiril i Metodij14 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 554 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5 (Битола)|Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 555 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“ (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 556 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 110 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 110]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br110 Bitola,(6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 557 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 112 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 112]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br112,Bitola(9).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 558 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.8, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 559 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Трст“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Трст“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Трст бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 560 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br86 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 561 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 21 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр.21]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.21, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 562 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Гургур Тумба (Битола)|Археолошко наоѓалиште „Гургур Тумба“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 563 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na Ul. Dobrivoe Radosavljevic br3 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 564 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Добривое Радосављевиќ“ бр.2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 565 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br103 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 566 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 567 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр. 56, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 568 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.54, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 569 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42, Битола 004.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 570 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42а, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 571 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.44 а, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 572 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 573 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 48, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 574 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 32, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 575 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.34 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 576 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bilding Magnolia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 577 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 46, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 578 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр 65, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 579 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 28, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 580 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 30, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 581 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 582 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 583 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 584 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 77, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 585 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40 (Битола)|Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стерјо Ѓорѓиев бр. 40, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 586 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 43, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 587 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br126 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 588 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268 (Битола)|Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Солунска“бр.268.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 589 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br53,Bitola(1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 590 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 111, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 591 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 82, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 592 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.99, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 593 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.97.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 594 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.84-а.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 595 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.88.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 596 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 597 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.105, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 598 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.109, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 599 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 600 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 67, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 601 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр.90, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 602 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 61, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 603 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 45, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 604 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Битола)|Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул .Широк сокак. бр. 6, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 605 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 606 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.7.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 607 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.24.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 608 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3 (Битола)|Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Славко Лумбарко“ бр.3.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 609 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | '''Рурална споменичка целина [[Маловиште]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Panorama na s.Maloviste.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 610 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Еврејски гробишта (Битола)|'''Еврејски гробишта''']] | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jevrejsko groblje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 611 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ислахане (Битола)|'''Ислахане''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 612 | style="text-align:left;" | [[Буково]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Буково)|Археолошко наоѓалиште „Тумба“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 613 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушка Тумба]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veluska Tumba (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 614 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Света Богородица Пречиста (Велушина)|Археолошко наоѓалиште „Света Богородица Пречиста“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 615 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велушина|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Uspenie na Presveta Bogorodica Velusina (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 616 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушински манастир|Манастир „Свети Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Dvor na crkvata Sv Georgi Velusina.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 617 | style="text-align:left;" | [[Гопеш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Преображение“ - Гопеш|Црква „Свето Преображение“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Богородица,Гопеш.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 618 | style="text-align:left;" | [[Канино]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Канино)|Тумба]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 619 | style="text-align:left;" | [[Крстоар]] | style="text-align:left;" | [[Крстоарски манастир|Манастир „Свети Христофор“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Крстоарски манастир (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Породин]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Породин)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 621 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Висои (Српци)|Висои]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 622 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 623 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Грмада]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 624 | style="text-align:left;" | [[Трн (село)|Трн]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Трн)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 625 | style="text-align:left;" | [[Цапари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цапари|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цапари.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 626 | style="text-align:left;" | [[Оптичари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Оптичари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 627 | style="text-align:left;" | [[Долно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Долно Егри)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 628 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Лагитница (Средно Егри)|Лагитница]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 629 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 630 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ванку на Папе]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 631 | style="text-align:left;" | [[Стрежево]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Стрежево)|Кале]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 632 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Хисар]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Амбар (Журче)|Амбар]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 633 | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Журчевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 233.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 634 | style="text-align:left;" | [[Обедник]] | style="text-align:left;" | [[Влашки гробишта (Обедник)|Археолошки наоѓалиште „Влашки Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 635 | style="text-align:left;" | [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Претеча“ - Слепче|Црква „Св. Јован Претеча“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ManastirSlepce.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 636 | style="text-align:left;" | [[Смилево]] | style="text-align:left;" | [[Смилево|Историска целина Смилево]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 257.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 637 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Топлички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Топлички манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 638 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Жван|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Žvan) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 639 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Жван|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник Дополнителни 06.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 640 | style="text-align:left;" | [[Слоештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Слоештица|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 151.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 641 | style="text-align:left;" | [[Вирово]] | style="text-align:left;" | [[Вировски валавици]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 133.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 642 | style="text-align:left;" | [[Железнец]] | style="text-align:left;" | [[Железнец|Рурална целина Железнец]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 643 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | '''[[Жвански воденици]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 644 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Могила]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Могила]] | style="text-align:left;" | [[Рековчанска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 645 | style="text-align:left;" | [[Беранци]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Беранци)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 646 | style="text-align:left;" | [[Ивањевци]] | style="text-align:left;" | [[Штала (Ивањевци)|Археолошко наоѓалиште „Штала - Врбак“]] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 647 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Новаци]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Градешница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Градешница|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Градешница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 648 | style="text-align:left;" | [[Мегленци]] | style="text-align:left;" | [[Мегленски Крст (Мегленци)|Археолошко наоѓалиште „Мегленски Крст“]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 649 | style="text-align:left;" | [[Зовиќ]] | style="text-align:left;" | [[Тумба Чебрен|Археолошко наоѓалиште „Тумба Чебрен“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 650 | style="text-align:left;" | [[Кајмакчалан]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Кајмакчалан|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Serbian chapel on Kajmakčalan (2521m).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 651 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Ресен]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Асамати]] | style="text-align:left;" | [[Ружин Гроб (Асамати)|Археолошко наоѓалиште „Ружин Гроб“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 652 | style="text-align:left;" | [[Болно]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Мите Богоевски]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мите Богоевски (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 653 | style="text-align:left;" | [[Јанковец]] | style="text-align:left;" | [[Куќа (Јанковец)|Куќа во Јанковец]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 654 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Ресенски сарај]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Resne - Niyazi Bey Sarayi (Panorama).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 655 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22 (Ресен)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 656 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Татарчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1980/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hristo Tatarchev Museum (Resen) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 657 | style="text-align:left;" | [[Голем Град]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Голем Град|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петар на островот Голем Град во Преспанското Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 658 | style="text-align:left;" | [[Курбиново]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Црква „Св. Ѓорѓи“ - Курбиново|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 1952<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurbinovo 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 659 | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Коњско]] | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Село Коњско]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Коњско 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 660 | style="text-align:left;" | [[Сливница]] | style="text-align:left;" | [[Сливнички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Slivnicki-Manastir-MKD.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 661 | style="text-align:left;" | [[Грнчари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Грнчари|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Monastery (Grnčari) 42.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 662 | style="text-align:left;" | [[Брајчино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Брајчино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 99.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 663 | style="text-align:left;" | [[Љубојно]] | style="text-align:left;" | [[Љубојно|Споменична целина Село Љубојно]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 142.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 664 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Вевчани]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Гоговци (Вевчани)|Куќа на Гоговци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 94.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 665 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Даскаловци (Вевчани)|Куќа на Даскаловци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Даскаловци 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 666 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Дуцкиновци (Вевчани)|Куќа на Дуцкиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дуцкиновци 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 667 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Калајџиевци (Вевчани)|Куќа на Калајџиевци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 668 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ќитановци (Вевчани)|Куќа на Ќитановци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 87.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 669 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Коруновци (Вевчани)|Куќа на Коруновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Коруновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 670 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Костојчиновци (Вевчани)|Куќа на Костојчиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 86.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 671 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Пешиновци (Вевчани)|Куќа на Пешиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пешиновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 672 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Плушковци (Вевчани)|Куќа на Плушковци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Плушковци во Вевчани (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 673 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Поповци (Вевчани)|Куќа на Поповци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 95.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 674 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Костојчинов вир, валавица и воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vevcani vodenica.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 675 | rowspan="24" style="text-align:center;" | [[Општина Дебрца]] '''(24)''' | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата, братството и единството на бригадите]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik palim borcima-Belcista.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 676 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Белчишта)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 67.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 677 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча (Белишта)|Куќа со спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 678 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Кутлина (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Кутлина“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 679 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“ - Велмеј|Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Bogorodica Kelia-Velmej.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 680 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Горнополско Градиште (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Горнополско Градиште“]] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 681 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 682 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци од НОБ (Врбјани)|Споменик на паднатите борци од НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vrbjani spomenik na NOB borci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 683 | style="text-align:left;" | [[Годивје (Охридско)|Годивје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Годивје|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 684 | style="text-align:left;" | [[Горно Средоречие]] | style="text-align:left;" | [[Зластрана (Горно Средоречие)|Археолошко наоѓалиште „Зластрана“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 685 | style="text-align:left;" | [[Злести]] | style="text-align:left;" | [[Св. Богородица Пречиста (Злести)|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 686 | style="text-align:left;" | [[Издеглавје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Издеглавје|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 687 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Сите Светители“ - Лешани|Црква „Сите Светители“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 98.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 688 | style="text-align:left;" | [[Оздолени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Оздолени|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 191.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 689 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Охридско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Слатино)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 690 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма (Сливово)|Спомен-чешма]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 691 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча (Сливово)|Спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 692 | style="text-align:left;" | [[Турје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Турје|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 693 | style="text-align:left;" | [[Црвена Вода (Охридско)|Црвена Вода]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Црвена Вода)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 694 | style="text-align:left;" | [[Горенци (Охридско)|Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (Горенци)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа-Сува Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 695 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (некропола)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golden mask from the treasure found at Trebeništa.png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 696 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требенишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 697 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | '''[[Лешанска воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 698 | style="text-align:left;" | [[Оровник]] | style="text-align:left;" | [[Римски бањи (Оровник)|Римски бањи]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 699 | rowspan="138" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(138)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Воска амам]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Воска амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 700 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Ески амам (Охрид)|Ески амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ески амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 701 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Антички театар (Охрид)|Антички театар]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid amphitheatre.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 702 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Видобишта (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Гробница-Видобишта“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Видобишта (археолошко наоѓалиште) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 703 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Козлук (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Козлук“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 704 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б. (Охрид)|Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б.]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 705 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Хермелеја (Охрид)|Хермелија]] („[[Габавци]]“, „Патерица“, „Амбарџица“) | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 706 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Св. Еразмо (базилика)|Археолошко наоѓалиште „Свети Еразмо“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Базилика „Св. Еразмо“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 707 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Караѓулевци (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Караѓулевци“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Караѓулевци (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 708 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Галерија на икони (Охрид)|Галерија на икони]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Blagovestenie.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 709 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1956/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гробот на Григор Прличев.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 710 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Христо Узунов]]''' | style="text-align:center;" | 1968/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Христо Узунов (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 711 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-могила на Славеј Планина]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Parlichev house.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ (Охрид)|Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 713 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75 (Охрид)|Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 714 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“ - Охрид|Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 715 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Охридски кочеџик|Поединечно дрво „кочеџик“ во дворот на црквата „Пресвета Богородица Севидна“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кочеџик (6.4.1886).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 716 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Кадри Шех]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:03538-Ohrid (15632163253).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 717 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Петруш Вангелов]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 718 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Арнаудови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 54 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 719 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славка Џамбаз]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 52 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 720 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фроса Тримчева]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 26 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 721 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Талеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 722 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Димзови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 38 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 723 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Бојаџиеви (Охрид)|Куќа на Бојаџиеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 724 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Климе Банде]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 1 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 725 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Крапчевци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 2 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 726 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 727 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чаулеви]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 728 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Робевци]]''' | style="text-align:center;" | 1951/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата на Робевци во целост.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 729 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ајри Доко]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 50 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 730 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Коле Котуше]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 67 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 731 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Скопаковци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid in Summer 2016 (12).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 732 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Чаулеви]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 733 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 734 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Групчеви]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 735 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Паунковци]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Охрид 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 736 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Момирови]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 737 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Уранија|Куќа на МАНУ]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Robevci 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 738 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Работничко училиште (Охрид)|Работничко училиште]]''' | style="text-align:center;" | 1987/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid X (66).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 739 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на словенската писменост (Охрид)|Музеј на словенската писменост]]''' | style="text-align:center;" | 1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Старо Климентово училиште 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 740 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фимка Љуљкова]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 741 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Охрид)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Охридската Саат Кула.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 742 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар град (Охрид)|Стар град]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid architecture 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 743 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14 (Охрид)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 744 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 745 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44 (Охрид)|Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стружанови]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јонче Стружанов (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6 (Охрид)|Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Филипови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Димче Маленко“ бр. 12 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 748 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Митрески]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 749 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 750 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 751 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Петанови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 35 - Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 752 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tvrdinata i znameto.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 753 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Теќе „Зејнел Абедин-паша“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Zejnel Abedin Pashës në Ohër 6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 754 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Синан Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Синан Челеби“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 755 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Климент и Пантелејмон“ - Охрид|Црква „Св. Климент и Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Panteleymon-Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 756 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Челница“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Челница“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Челница 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 757 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Мали Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мал Св. Врачи 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 758 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Големи Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golemi Vrači Ohrid (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 759 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Георгиј“ - Охрид|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Gjorgjia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 760 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитриј“ - Охрид|Црква „Св. Димитриј“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 2 храм св вмч Димитрия.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 761 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Болничка“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Болничка“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - Bolnička - P1100813.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 762 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Болнички“ - Охрид|Црква „Св. Никола Болнички“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica Bolnicka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 763 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Охрид|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Nikola-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 764 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“ - Охрид|Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 1 храм Богородица Перивлепта.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 765 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Охрид|Црква „Св. Климент Охридски“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mal Sv. Kliment 04.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 766 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Канео“ - Охрид|Црква „Св. Јован Канео“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jovan Kaneo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 767 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Софија“ - Охрид|Црква „Св. Софија“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Sophia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 768 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Охрид|Црква „Св. Константин и Елена“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Car Konstantin i Carica Elena, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 769 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Каменско“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The main entrance of St. Mary Assumption Kamensko Church, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 770 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Геракомија“ - Охрид|Црква „Св. Никола Геракомија“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Gerakomija 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 771 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Арбанашки“ - Охрид|Црква „Св. Никола Арбанашки“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikola Bolnichki vo Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 772 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Чудотворец“ - Охрид|Црква „Св. Никола Чудотворец“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Nicholas the Wonderworker in Ohrid 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 773 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Алипашина џамија (Охрид)|Алипашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100792.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 774 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Ајдарпашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Hajdar Pashës në Ohër 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 775 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Дургут]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:HDR Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 776 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Хамза]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100787.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 777 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кулоглу џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia Kullollu në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 778 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Емин Махмуд џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Emin Mahmutit në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 779 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кешанли џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Keshanit në Ohër 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 780 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Охридско природно и културно-историско подрачје]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 781 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина|Охридско Кале/Горни Сарај]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Fortress 1918 Foto.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 782 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Полинхонална ранохристијанска црква кај Имарет | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 783 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Плаошник|Археолошко наоѓалиште „Плаошник“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Plaosnik i ezero.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 784 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Хотел „Палас“ (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2009/2016<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Erosion of modernism, in Ohrid, Macedonia (14958106288).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 785 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Охрид|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. Forty Martyrs of Sebaste Church in Ohrid 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 786 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Студенчишка базилика]] | style="text-align:center;" | 1957/1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ранорхистијанска базилика, арх локалитет Св. Ѓорѓи Студенчишта 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 787 | style="text-align:left;" | [[Велестово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велестово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church-Velestovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 788 | style="text-align:left;" | [[Шипокно]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Шипокно|Црква „Св. Стефан Панцир“]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Стефан“ - Шипокно 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 789 | style="text-align:left;" | [[Љубаништа]] | style="text-align:left;" | [[Свети Наум (манастир)|Манастир „Св. Наум“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:MonastryStNaum.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 790 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Пештанска“ - Пештани|Црква „Св. Богородица Пештанска“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Freska-Bogorodica Peštanska.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 791 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Залив на Коските]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum on Water 4 (by Pudelek), Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 792 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Еразмо“ - Охрид|Црква „Св. Еразмо“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 793 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Долно Лакочереј)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 794 | style="text-align:left;" | [[Трпејца]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Заум|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Manastir sv. Zaum - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 795 | style="text-align:left;" | [[Лескоец (Охридско)|Лескоец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Лескоец|Црква „Вознесение Христово“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Вознесение Христово“ во селото Лескоец (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 796 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Рашанец“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик во Косел.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 797 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Косел|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Косел 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 798 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Косел)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 799 | style="text-align:left;" | [[Куратица]] | style="text-align:left;" | [[Гробница на паднатите борци во НОБ (Куратица)|Гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 800 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на Коста Абрашевиќ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 801 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Благо Ивановски-Жура и Никола Иваноски]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 802 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Староградска архитектура | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 803 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „Кузман Капидан“ (Охрид)|Магаза на ул. „Кузман Капидан“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 804 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45 (Охрид)|Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 805 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 806 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 807 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 808 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 809 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38 (Охрид)|Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 810 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28 (Охрид)|Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 811 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 45 (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2010<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 812 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 813 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓинековци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Center 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Љушеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 48 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 815 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71 (Охрид)|Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 816 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Климент Талев]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Климент Талев (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Симончеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Town of Ohrid - panoramio - Colin W (1) Crop 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Тилеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 41 и 43 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Голеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid (1).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Охрид]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 4 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 819 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешна куќа на „Охридско лето“]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 820 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Кичеевци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Magaza on 8-10 Tsar Samuil Street, Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 821 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Хаџиеви]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 37 - Охрид 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 822 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Сулејман Хамди Џељо]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 823 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Адиљ]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 16 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 824 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стефоски]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 167 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 825 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓурчинови]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 826 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешно училиште „Свети Сава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св.Сава,Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 828 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Бејбунар (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Бејбунар“]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 829 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Манчевци]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манчевци (7).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 830 | rowspan="29" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(29)''' | style="text-align:left;" | [[Враништа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Враништа|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 831 | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Горна Белица|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петка (Параскева) во Горна Белица.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 832 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Atanasij, Kalista,Struga.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 833 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Калишта|Црква „Св. Богородица“]] со [[Калишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Калишка-15 (22).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 834 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Вајтос (Октиси)|Археолошко наоѓалиште „Вајтос“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 835 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Октиси|Црква „Св. Никола“]] и комплексот на ранохристијанската базилика | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Октиси.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 836 | style="text-align:left;" | [[Радожда]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Архангел Михаил“ - Радожда|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1996<br/><small>во опасност од 2017</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church st. Arhangel Mihail in Radozda.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 837 | style="text-align:left;" | [[Радолишта]] | style="text-align:left;" | [[Цигански Гроб (Радолишта)|Археолошко наоѓалиште „Цигански Гроб“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 838 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Амам „Мустафа Челеби“]] | style="text-align:center;" | 1954/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 839 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Теќе „Халвети“ (Струга)|Теќе „Халвети“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Теќе „Халвети“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 840 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 841 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 842 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Народна одбрана]]''' | style="text-align:center;" | 2011/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Архитектонски објект на ул. „Партизанска“ Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 843 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4'''<br />([[Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“ - Струга|Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“]] и [[Зграда на Министерството за образование (Струга)|Зграда на Министерството за образование]]) | style="text-align:center;" | 2011/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4“ Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 844 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 845 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 846 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Каневчеви (Струга)|Куќа на Каневчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 16 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 847 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-галерија „Вангел Коџоман“]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 18 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 848 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 30 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 849 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 32 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 850 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Карамитре]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на улица Нико Нестор бр.46 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 851 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 (Струга)|Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 852 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2003/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Struga - panoramio (16).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 853 | style="text-align:left;" | [[Делогожди]] | style="text-align:left;" | [[Базилика „Св. Илија“ - Делогожди|Базилика „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|200п]] |- | style="text-align:center;" | 854 | style="text-align:left;" | [[Корошишта]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Корошишта)|Латинска Црква]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 855 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија „Мустафа Челеби“]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Мустафа Челеби - Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 856 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46 (Струга)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 857 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-дом на Браќа Миладиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 858 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Управна зграда на Националниот музеј „Д-р Никола Незлобински“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј „Д-р Никола Незлобински - Струга (05).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 859 | rowspan="10" style="text-align:center;" | [[Општина Долнени]] '''(10)''' | style="text-align:left;" | [[Слепче (Прилепско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Слепче (Прилепско)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1957/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Слепче 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 860 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Зрзески манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Зрзе - панорамски поглед.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 861 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Зрзе|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Зрзе 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 862 | style="text-align:left;" | [[Костинци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 863 | style="text-align:left;" | [[Дебреште]] | style="text-align:left;" | '''[[Градиште (Дебреште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 864 | style="text-align:left;" | [[Небрегово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом „Блаже Конески“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен дом на Блаже Конески 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 865 | style="text-align:left;" | [[Житоше]]/[[Локвени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Локвени|Црква „Св. Атанасиј Житоечки“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Житоше 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 866 | style="text-align:left;" | [[Дупјачани]] | style="text-align:left;" | '''[[Сурун (Дупјачани)|Археолошко наоѓалиште „Сурун“]]''' | style="text-align:center;" | 2014/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 867 | style="text-align:left;" | [[Долгаец]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Долгаец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 868 | style="text-align:left;" | [[Рилево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 869 | rowspan="49" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(49)''' | style="text-align:left;" | [[Алданци]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Алданци)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 870 | style="text-align:left;" | [[Бучин]] | style="text-align:left;" | [[Стар мост (Бучин)|Стар мост]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот во село Бучин.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 871 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Никола Карев (Крушево)|Куќа на Никола Карев]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата од Никола Карев.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 872 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на Илинденското востание и Крушевската Република|Куќа на Крушевската Република]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Крушевската Република - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 873 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Леарница (Крушево)|Работилница за оружје]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Krushevo - bullet foundry - P1100249.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 874 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Илинден“]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Македониум - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 875 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 4 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 876 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 877 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 878 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 879 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 880 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 881 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 882 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 883 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 884 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 885 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 886 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 6 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 887 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Манчу Матак бр. 34 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 888 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | '''Срушена градба; не постои''' |- | style="text-align:center;" | 889 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 890 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 100 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 891 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 101 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 892 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 893 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 894 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 29 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 895 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 1 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 896 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Благој Целев бр. 28 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 897 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 898 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 63 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 899 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 (Крушево)|Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 900 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Шула Мина бр. 34 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 901 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Градскиот народен комитет (Крушево)|Куќа на Градскиот народен комитет]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Градскиот народен комитет - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 902 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 13 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 903 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|'''Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 (Крушево)'''|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2003/2016<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 904 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 (Крушево)|Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 905 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 906 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 907 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 908 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 20 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 909 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 22 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 910 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Крушево|Иконостасот од црквата „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 911 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Мечкин Камен|Споменик „Мечкин Камен“]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мечкин Камен (споменик), Крушево.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 912 | style="text-align:left;" | [[Белушино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белушино|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 913 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 914 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина Крушево''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo northern view.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 915 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Тоше Проески]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Тодор Проески, Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 916 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“ (Крушево)|Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo - panoramio (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 917 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на НОВ (Крушево)|Зграда на Музејот на НОВ]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј на НОВ - Крушево (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 918 | rowspan="193" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(193)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Амам (Прилеп)|Амам]] | style="text-align:center;" | 1955/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 919 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Турска бања (Прилеп)|Турска бања]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турска бања (Прилеп) (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 920 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куршумли ан (Прилеп)|Куршумли ан]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep, Macedonia (FYROM) - panoramio (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 921 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Варош|Комплекс Варош]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep odozgora.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 922 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 923 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 924 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 - за налани]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 925 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 926 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 927 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 928 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 929 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 930 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 931 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 932 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 933 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 934 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 935 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 936 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 937 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 938 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 939 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 – касапница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 940 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 за трукерај]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 941 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 942 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 943 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.23a, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 944 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 945 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 946 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 947 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 948 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 949 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 950 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 951 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.7, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 952 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 953 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 954 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 955 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 956 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 957 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 959 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 960 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 961 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 962 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.23 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 963 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.22 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 964 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.13 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 965 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 966 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.17 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 967 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 968 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.18 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 969 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.19 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 970 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 971 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 972 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.20 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 973 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.21 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 974 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 975 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.32 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 976 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.30 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 977 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Тодор Паница“ бр. 24 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 978 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 979 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 980 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 981 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 982 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 983 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 984 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 986 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 987 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 988 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 989 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 990 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.29, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 991 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 992 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 993 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 994 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.20, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 995 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.27, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 996 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 997 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.26, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 998 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.15, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 999 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1000 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1001 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1002 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1003 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1004 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1005 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1006 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1007 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.4, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1008 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1009 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1010 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1011 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1012 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1013 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1014 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1015 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1016 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1017 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1018 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1019 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.38, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1020 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.36, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1021 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Караорман“ бр 32 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1022 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1023 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.10а, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1024 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1025 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1026 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1027 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1028 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1029 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1030 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.6 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1031 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.18, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1032 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1033 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1034 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1035 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1036 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1037 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1038 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1039 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1040 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1041 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1042 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1043 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1044 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1045 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1046 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1047 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1048 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1049 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1050 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1051 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1052 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1053 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1054 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Цветан Димов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1055 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1056 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1057 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1058 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1059 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.48, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1060 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.70, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1061 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1062 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1063 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.54, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1064 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1065 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1066 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1067 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.72, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1068 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1069 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1070 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.56, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1071 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1072 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.74, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1073 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1074 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1075 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1076 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.45, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1077 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1078 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1079 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 – продавница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1080 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 - фризерски салон]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1081 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.39, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1082 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1083 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1084 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Кузман Јосифоски - Питу“|Куќа на Кузман Јосифоски – Питу]] | style="text-align:center;" | 1969/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кузман Јосифоски - Питу.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1085 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147 (Прилеп)|Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1086 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб (Прилеп)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1087 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Могила на непобедените]] | style="text-align:center;" | 1978/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Могила на непобедените во Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1088 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Прилеп)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат Кула (Прилеп).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1089 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Прилепска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:07122011182605 prilep.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1090 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Чарши џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bazaar Mosque , Čarši Džamija Prilep 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1091 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Скршена џамија (Прилеп)|Скршена џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“Скршена“ џамија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1092 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „11 Октомври“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј “11-ти октомври 1941“ IMG 4857.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1093 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови - кули - Прилеп.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1094 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Варош|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1095 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Димитрија", Варош.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1096 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Варош|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1989/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанас, Варош, Прилеп IMG 4703.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1097 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Варош|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Богородица Пречиста“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1098 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Варош|Црква „Св. Петар и Павле“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1991/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Петар и Павле, Варош-Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1099 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Варош|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Arhangel, Varoški.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1100 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51 (Прилеп)|Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1101 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Иконостасот во црквата „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1102 | style="text-align:left;" | [[Дабница]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Трескавец|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953/1989<br/><small>во опасност од 2016</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Treskavec Monastery 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1103 | style="text-align:left;" | [[Чепигово]] | style="text-align:left;" | [[Стибера|Археолошко наоѓалиште „Стибера“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стибера, Археолошки локалитет IMG 8995.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1104 | style="text-align:left;" | [[Бешиште]] | style="text-align:left;" | [[Чебренски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monastery St. Dimitrija Solunski - Cebren near Zovic.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1105 | style="text-align:left;" | [[Манастир (село)|Манастир]] | style="text-align:left;" | [[Мариовски манастир]] | style="text-align:center;" | 1954/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на задниот дел на манастирот „Св. Никола“ - Манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1106 | style="text-align:left;" | [[Мелница (Прилепско)|Мелница]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Витолиште|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Св. Илија во Витолиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1107 | style="text-align:left;" | [[Загорани]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Загорани|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1108 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј (Прилеп)|Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј – Прилеп]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“НУ ЗЗСК и МУЗЕЈ ПРИЛЕП“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1109 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Стакина Чешма (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Стакина Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1971/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стакина Чешма - Валандово (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1110 | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Исар Кале (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Исар Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Исар Кале - Валандово (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1111 | style="text-align:left;" | [[Дедели]] | style="text-align:left;" | [[Дедели (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Каракуш“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дедели - Каракуш (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1112 | style="text-align:left;" | [[Марвинци]] | style="text-align:left;" | [[Исар (Марвинци)|Исар]] | style="text-align:center;" | 1957/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isar (Marvinci).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1113 | style="text-align:left;" | [[Удово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Удово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 230.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1114 | style="text-align:center;" | [[Општина Василево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Требичино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Требичино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Petka Church (Trebičino) (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1115 | rowspan="20" style="text-align:center;" | [[Општина Гевгелија]] '''(20)''' | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Сува Река (Гевгелија)|Археолошко наоѓалиште „Сува Река“]] | style="text-align:center;" | 1976/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1116 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вардарски Рид|Археолошко наоѓалиште „Вардарски Рид“]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Forum 02484.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1117 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиски амам]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:AmamGevgelija.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1118 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[ЖС „Гевгелија“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Zeleznicka Stanica - Gevgelija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1119 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[НУ Музеј - Гевгелија|НУ Музеј - Гевгелија (Музеј „Митко Зафиров“)]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Народен музеј Гевгелија 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1120 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170 (Гевгелија)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Starakukja.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1121 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Андреев конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Андреев конак - Гевгелија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1122 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Гоце Делчев“ - Гевгелија|Библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бибилиотека.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1123 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Кангов конак|Кангов/Камгов конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара градба.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1124 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Општина Гевгелија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Општина Гевгелија (Зградата).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1125 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вила Тина (Гевгелија)|Вила Тина]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Вила Тина - Гевгелија (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1126 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиска чаршија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Град Гевгелија, Македонија 18 - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1127 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Гевгелија]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:StaraKukja-centar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1128 | style="text-align:left;" | [[Конско]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Конско)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Konjsko, uciliste, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1129 | style="text-align:left;" | [[Милетково]] | style="text-align:left;" | [[Градишор (Милетково)|Археолошко наоѓалиште „Градишор/Мрамор“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Градишор - Милетково (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1130 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Бистерна (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Бистерна“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бистерна - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1131 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Ветка Црква (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Ветка Црква“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ветка Црква - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1132 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Смоквица|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 115.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1133 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Агова Чешма (Смоквица)|Археолошко наоѓалиште „Агова Чешма“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1134 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2 (Гевгелија)|Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1135 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Дојран]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Дојрански амам]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дојрански амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1136 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Стар Дојран)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат-кула (Стар Дојран).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран 19.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Старо турско школо (Стар Дојран)|Старо турско школо]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Нов Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Топлец (Нов Дојран)|Археолошки комплекс „Топлец“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Фурка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Фурка|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Фурка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1139 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ново Село]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Барбарево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црвено Поле|Археолошко наоѓалиште „Црвено Поле“]]''' | style="text-align:center;" | 2008/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1140 | style="text-align:left;" | [[Борисово]] | style="text-align:left;" | [[Воденица за обработка на ориз (Борисово)|Воденица за обработка на ориз]] | style="text-align:center;" | 2004/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1141 | rowspan="70" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(70)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“ - Струмица|Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. 15 Martyrs of Tiveriopolis (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1142 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1143 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1144 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1145 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1146 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1147 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1148 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Струмичко кале]] | style="text-align:center;" | 1981/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Czar’s Towers (10).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1149 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Марково Кале (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Марково Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1150 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Кула“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1151 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта (Струмица)|Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1152 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1153 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 7(8) - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1154 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1155 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59 - 61 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59-61 (стар број) / 31-33 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1156 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (стар број) / 37 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1157 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Хаџитосеви|link=yes}}, ул. „Кирил и Методиј“ бр. 69 (стар број) / 41 (нов број) | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1158 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (стар број) / 45 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1159 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47 (Струмица)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1160 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Зејни-бегов конак]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1161 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1162 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1163 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1164 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1165 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1166 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1167 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1168 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1169 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1170 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (десна половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1171 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1172 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1173 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (лева половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1174 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1175 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1176 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 - Струмица (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1177 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1178 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1179 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1180 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1181 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1182 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1183 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1184 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1185 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1186 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1187 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 (Струмица)|Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1188 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Белотлиеви|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1189 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Собрание на Општина Струмица|Зграда на Општина Струмица]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (28).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1190 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Српски крал“ - Струмица|Хотел „Српски крал“]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1191 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Струмица|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Кирил и Методиј”, Струмица 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1192 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Орта џамија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Orta mosque - Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1193 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Мачук (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Мачук“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Machuk - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1194 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара струмичка чаршија|Струмичка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumička čaršija 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1195 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-костурница (Струмица)|Спомен-костурница]]''' | style="text-align:center;" | 1986/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument Kosturnica - Strumcia (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1196 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Споменик Гоце Делчев (Струмица)|Споменик Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (23).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1197 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом на култура „Благој Јанков Мучето“]] | style="text-align:center;" | 1986/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија , Strumica - R. of Macedonia СПОМЕН КУЌА НА НАРОДНИОТ ХЕРОЈ БЛАГОЈ ЈАНКОВ МУЧЕТО - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1198 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар театар „Антон Панов“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стар театар „Антон Панов“ - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1199 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Баница)|Кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1200 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Вељушки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:72 2 монастырь Велюса.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1201 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Пееви]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Veljusa (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1202 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 228 (Вељуса)|Куќа бр. 228]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1203 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 261 (Вељуса)|Куќа бр. 261]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1204 | style="text-align:left;" | [[Водоча]] | style="text-align:left;" | [[Водочки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Водоча 10.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1205 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Банско|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1206 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Бања Банско]] | style="text-align:center;" | 1986/2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Roman Bath Bansko RMacedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1207 | style="text-align:left;" | [[Попчево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Попчево|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Church (Popčevo) (4).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1208 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Благој Јанков - Мучето“ - Струмица|Библиотека „Благој Јанков - Мучето“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија, Strumica - R. of Macedonia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1209 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј во Струмица]]/[[Историски архив (Струмица)|Историски архив]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Institute for protection of cultural monuments and Museum - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1210 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Мерата (Баница)|Археолошко наоѓалиште „Мерата“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1211 | style="text-align:center;" | [[Општина Зрновци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Мородвис]] | style="text-align:left;" | [[Морозвизд]] | style="text-align:center;" | 1984/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Morodvis - IV century.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1212 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Карбинци]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Вршник (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Вршник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1213 | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Крст (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Крст“]] | style="text-align:center;" | 1960/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1214 | style="text-align:left;" | [[Карбинци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Дамбеви (Карбинци)|Куќа на Дамбеви]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дамбеви, Карбинци, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1215 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала]] | style="text-align:center;" | 1954/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Улица во античкиот град Баргала денес.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1216 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала|Археолошко наоѓалиште „Градот/Кале“]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bargala Episcopal Basilica General View.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1217 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Селиште (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Селиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1218 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Бандера (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Бандера“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1219 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Козјак|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1951/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Козјачки манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1220 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Клетовник (Крупиште)|Археолошко наоѓалиште „Клетовник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1221 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква Св. Никола (Крупиште)|Базилика Крупиште]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1222 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Крупиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Крупиште 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1223 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црвена Црква (Крупиште)|Црвена Црква]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1224 | style="text-align:left;" | [[Радање]] | style="text-align:left;" | [[Мехмед-агина џамија (Радање)|Мехмед-агина џамија]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мехмеџ-агина џамија 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1225 | style="text-align:center;" | [[Општина Конче]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Конче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Конче|Црква „Св. Стефан“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаЛакавичко 90.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1226 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кочани]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | '''[[Средновековни кули (Кочани)|Средновековни кули]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula kocani.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1227 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кочани)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula vo Kocani1.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 1228 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата (Кочани)|Споменик на слободата]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik kocani.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1229 | style="text-align:left;" | [[Костин Дол (Кочанско)|Костин Дол]] | style="text-align:left;" | Стопанска целина, стопански објекти на воден погон | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1230 | style="text-align:center;" | [[Општина Лозово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Ѓуземелци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ѓуземелци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Олтарни фрески - Св. Ѓорѓи Ѓуземелшки.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1231 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Радовиш]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1232 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ристо Консулов (Радовиш)|Куќа на Ристо Консулов]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | Куќата е срушена, на нејзино место се наоѓа станбен објект |- | style="text-align:center;" | 1233 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Радовиш|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Радовиш (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1234 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко турбе]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Радовишко турбе (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1235 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Свети Николе]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Амзабегово]] | style="text-align:left;" | [[Барутница (Амзабегово)|Археолошко наоѓалиште „Барутница“]] | style="text-align:center;" | 1960/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1236 | style="text-align:left;" | [[Буриловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Буриловци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Буриловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1237 | style="text-align:left;" | [[Горобинци]] | style="text-align:left;" | [[Руг Баир (Горобинци)|Археолошко наоѓалиште „Руг Баир“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1238 | style="text-align:left;" | [[Кнежје]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Кнежје)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1972/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1239 | style="text-align:left;" | [[Свети Николе]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народен музеј - Свети Николе|Зграда на Народен музеј - Свети Николе /<br />Поранешна зграда на Општина Свети Николе]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikole 34.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1240 | rowspan="55" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(55)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Штипска тврдина]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isarot-Štip 12.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1241 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Штипски безистен]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Штипскиот безистен (2021) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1242 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Куќа на Михајло Апостолски]] | style="text-align:center;" | 1990/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славчо Стојменски]] | style="text-align:center;" | 1978/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славчо Стојменски, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ванчо Прке (Штип)|Куќа на Ванчо Прке]]''' | style="text-align:center;" | 1978/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1244 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15 (Штип)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1245 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11 (Штип)|Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1979/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1246 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на семејството Арсови]] (втора зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1980/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Stip(4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1247 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Хотел Гарни]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1248 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на Аневи-Гочеви]] (зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1986/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 4 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1249 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Емир Ќучук Султанов мост]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Емир Ќучук Султанов мост - Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1250 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Штип)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1986/1994/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1251 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Štip 44.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1252 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Штип|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Спас во Ново Село - Штип (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1253 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Штип|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1955/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Jovan Krstitel Štip 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1254 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Архангел Михаил“ во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1255 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Штип|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 1994/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соборен Храм Св. Никола (2) во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1256 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија Хусамедин Паша - Штип|Џамија Хусамедин Паша]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Husa Medin Pasha Mosque in Štip.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1257 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Административна зграда - банка (Штип)|Административна зграда - банка]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Административна зграда - банка Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1258 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1259 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1260 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1261 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1262 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Ново Село|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Троица во Ново Село - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1263 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Митрополија на Брегалничката епархија]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Митрополија на Брегалничката епархија (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1264 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Штип)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1265 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54 (Штип)|Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1266 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Еврејски гробишта (Штип)|Еврејски гробишта]]''' | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Еврејски гробишта - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1267 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1268 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 3 - Штип (2).jpg|200п]] |- | rowspan="4" style="text-align:center;" | 1269 | rowspan="4" style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина „Станбени објекти“''' | rowspan="4" style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 31 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 41 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1270 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 55 (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1271 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 57 (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Горно Поле (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Балабаница“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Орлови Чуки (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Орлови Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1273 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Крушка (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Крушки“]] | style="text-align:center;" | 1985/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1274 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1275 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30, Ново Село, Штип (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1276 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 - Ново Село Штипско (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1277 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1278 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 - Ново Село Штипско (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1279 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1280 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 (Штип)|Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 во Ново Село -Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1281 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1282 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1283 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 - Ново Село.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1284 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1957/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1285 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1286 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село (градителска целина)]] | style="text-align:center;" | 1982/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Novo Selo od Isarot.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1287 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Новоселско училиште (Штип)|Новоселско училиште]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Школото во кое учителствувал Гоце Делчев во Штип9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1288 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село Штипско (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1289 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип|Универзитетска библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип (1).jpg|200п]] |- |} == Градби со поранешен статус на културно наследство == {| class="wikitable" |+Список на поранешно културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Градец (Валандовско)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Валандовско)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33 (Дебар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jna33.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim32.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim26.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221 (Дебар)|Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:PavleCikovski221.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:JordanZafirovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Џунови“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кнез Хацон“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Св. Ѓорѓи (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Многуаголна крепост (Крива Паланка)|Многуаголна крепост]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 30 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | Нова градба на нејзино место; не постои |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Македонски Брод]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Македонски Брод|Црква „Света Богородица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bogorodica od Brod 26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на револуцијата (Неготино)|Споменик на револуцијата]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на паднатите професори и ученици во НОБ од охридската гимназија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Блаце (Скопско)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Георги Победоносец“ - Блаце|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Georgi-s.Blace-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Горна Белица (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Горна Белица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 14 Струга (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а - Струмица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Отушиште]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuki vo Skopje ! (105).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] како целина | style="text-align:center;" | [[Податотека:Wood monument in Debar Maalo in Skopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Централно градско подрачје II (Скопје)|Централно градско подрачје II]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 45 (3).jpg|200п]] |- |} == Забелешки == {{Белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство на Македонија] [[Категорија:Културно наследство на Македонија| ]] [[Категорија:Списоци за Македонија|Културно наследство]] ljzry8us12r55s6k58gifv6w448x2y2 Петар Хаџи Бошков 0 1126609 5626431 5154076 2026-09-10T19:43:40Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5626431 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Петар Хаџи Бошков |портрет= |px=170px |опис= |роден-дата={{роден на|1|јуни|1928}} |роден-место={{роден во|Скопје}}, [[Кралство СХС]] |починал-дата= {{починат на|22|март|2015}} |починал-место= {{починат во|Скопје}}, {{МКД}} |занимање = вајар и професор }} [[Податотека:НУБСК-споменик.jpg|мини|десно|[[Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ)|Споменик на Св. Климент Охридски]] во дворот на [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБСК]], скулптура на Петар Хаџи Бошков од 1972 година]] '''Петар Хаџи Бошков''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|1|јуни|1928}} — {{починат во|Скопје}}, {{починат на|22|март|2015}}) — еден од најистакнатите македонски [[вајар]]и, почесен член на [[Македонската академија на науките и уметностите]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://members.upc.ie/igorhadzi.boskov/petarhadziboskov/ |title=''Boskov; Upcoming Exhibitions & Events'' |accessdate=2015-03-23 |archive-date=2015-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103165700/http://members.upc.ie/igorhadzi.boskov/petarhadziboskov/ |url-status=dead }}</ref> ==Животопис== Хаџи Бошков е роден на [[1 јуни]] [[1928]] година во [[Скопје]]. Во [[1953]] година дипломирал на Академијата за ликовни уметности во [[Љубљана]], на Одделот за вајарство. Во [[1959]]/[[1960|60]] година специјализирал [[вајарство]] на Кралскиот колеџ за ликовни уметности и на Слејдовата школа за ликовни уметности (Slade Scool of Fine Arts) во [[Лондон]]. Во [[1965]]/[[1966|66]] година бил гостин-професор на Академијата за ликовни уметности Купер во [[Њујорк]] (Academie Cooper Union of Fine Arts New York). Проф. Хаџи Бошков од [[1964]] до [[1980]] година работел во [[ДСУ „Лазар Личеноски“ - Скопје|Училиштето за применета уметност во Скопје]]. Од [[1980]]-[[1988]] година работел на [[Факултетот за ликовни уметности во Скопје]] каде се стекнал со звањето редовен професор, а од [[1980]] до [[1985]] година бил декан на овој факултет. Организирал повеќе од 30 самостојни изложби во Македонија, во просторите на поранешна Југославија, во Англија, САД, Турција и Грција а учествувал и на повеќе од 300 групни изложби во земјата и во странство, како и на бројни вајарски колонии и симпозиуми ширум поранешна Југославија. Во [[1978]] година бил учесник на Меѓународното биенале во [[Венеција]]. Реализирал 16 монументални споменици кои се поставени во Македонија, Словенија, Хрватска, Србија и во Франција. Во [[1997]] година бил учесник на „Деновите на европската култура“ во [[Солун]]. Добитник е на 30 национални и меѓународни награди, меѓу кои и на [[наградата „11 Октомври]]“ во [[1969]] година. Неговите дела се застапени во државни и приватни колекции во Македонија, Словенија, Србија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Кралството Англија, САД, Франција, Полска, Италија, Турција, Грција, Белгија и во многу други места. За почесен член на [[Македонската академија на науките и уметностите]] е избран на [[27 мај]] [[2009]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=212 |title=Членови |accessdate=2015-03-23 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420110043/http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=212 |url-status=dead }}</ref> Починал во [[Скопје]] на [[22 март]] [[2015]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mkd.mk/kultura/likovna-umetnost/pochina-bardot-na-sovremenata-makedonska-skulptura-petar-hadzhi-boshkov |title=''Почина бардот на современата македонска скулптура Петар Хаџи Бошков'' |accessdate=2015-03-23 |archive-date=2015-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516074532/http://www.mkd.mk/kultura/likovna-umetnost/pochina-bardot-na-sovremenata-makedonska-skulptura-petar-hadzhi-boshkov |url-status=dead }}</ref> ==Поврзано== * [[Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ)|Споменик на Св. Климент Охридски]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.flickr.com/photos/petarhadziboskov/with/4395151975/ Фототека на Петар Хаџи Бошков на Flickr] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хаџи Бошков, Петар}} [[Категорија:Македонски вајари]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] [[Категорија:Професори на ФЛУ]] [[Категорија:Декани на ФЛУ]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] [[Категорија:Апстрактни вајари]] bwt52z3tkphxo67zaikdq6unwbqw7am Оливер Китановски 0 1127707 5626433 5384650 2026-09-10T20:05:22Z ~2026-49034-64 136639 Пропуштена буква 5626433 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = '''Оливер Китановски''' | слика = [[Податотека:Оливер Китановски.png|210п]] | живеел = 24.05.1980 – {{font|text=[[Загинал во бој|†]]|font=times|size=120%}} 28.06.2001 (21&nbsp;г.) | опис = | прекар = «Млекото»<br />«Орце» | роден-место = {{роден во|Велес}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | починал-место = [[Битка во Арачиново|Битка за Арачиново]] | држава = {{МКД}} | гранка = | служба-време = | чин = Специјалец во [[Податотека:Macedonian_Police_insignia.png|20п]] [[МВР]] | единици = [[Податотека:ЕСЗ ТИГАР лого.png|30п]] '''[[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]]''' | командувал = | битки = [[Воен конфликт во Македонија, 2001|'''Војна во Македонија 2001''']] <br /> * Операција MX-1 * Битка за [[Танушевци]] * Битка за [[Тетовско Кале]] * Операција МХ-2 * Битка за [[Ваксинце]] * Битка за [[Матејче]] * {{font|text=[[Загинал во бој|†]]|font=times|size=120%}} [[Битка во Арачиново|Битка за Арачиново]] | одличја = {{Медал за храброст-мк}} [[Медал за храброст (Македонија)|'''Медал за храброст''']] | занимања = }} '''Оливер Китановски''' ({{роден во|Велес}}, {{роден на|24|мај|1980}} – {{починат во|Арачиново}}, Скопско, {{починат на|28|јуни|2001}}) ― [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], специјалец во [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]], учесник во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|воениот конфликт во Македонија во 2001]] година. Бил тешко ранет од [[граната]] на [[23 јуни]] [[2001]] кај гробиштата во [[Брњарци]] во [[Битка во Арачиново|Битката за Арачиново]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=30 јуни 2014|url=http://www.kurir.mk/republika/opstini/163468-FOTO-Bolkata-ne-pominuva-13-godini-od-smrtta-na-branitelot-Kitanovski?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+kurir%2Frepublika+%28%D0%9A%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%80+-+%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29|title=ФОТО: Болката не поминува, 13 години од смртта на бранителот Китановски|publisher=Курир|accessdate=2015-04-10}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По пет дена во шок соба умира Оливер во скопските клиники.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=23 јуни 2014|url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=62311950472&id=9&setIzdanie=22312|title=Четворица бранители загубивме кај Арачиново|publisher=Нова Македонија|accessdate=2014-04-10}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Службено, тој загинал при престрелка со терористите на [[ОНА]], но постојат тези дека е убиен од граната на македонската армија, поради некоординираност помеѓу [[АРМ]] и [[МВР]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=10 јули 2013|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/drzhavata-mora-da-gi-raschisti-site-kontroverzii-za-zaginuvanjeto-na|title=Државата мора да ги расчисти сите контроверзии за загинувањето на македонските бранители!|publisher=МКД.мк|accessdate=2015-04-10|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010812/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/drzhavata-mora-da-gi-raschisti-site-kontroverzii-za-zaginuvanjeto-na|url-status=dead}}</ref> == Животопис == === Живот, војната 2001 и сведоштва === Оливер Китановски е роден [[1980]] во [[Велес]], но тој израснал и живеел во [[Башино Село]], од каде е и неговото семејство. Во 2000 година тој заврши полициско училиште во [[Скопје]] и веднаш стапил во 4-вод на специјалната полициска единица „[[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]]“, каде што командир му бил генералот [[Стојанче Ангелов]]. Заедно во тој вод исто така биле најдобриот другар [[Никола Пехчевски]], [[Александар Серафимов]] како и [[Жарко Кузмановски]], кои загина на 9 мај 2015 година во [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|антитерористичката акција во Куманово]]. Оливер беше првенец во класата, со тоа и љубимец на наставникот и раководниот кадар на школото. Како кадет, на државното првенство во џудо осввои бронзен медал. На боиштата во кризните подрачја во Македонија беше уште од [[Танушевци]], од самите почетоци. Учествувал во акцијата за ослободување на [[Тетовското Кале]], но исто така и во помали битки на [[Шар Планина]] против [[ОНА|качачките банди]] Забележано е дека лично тој извлекувал по двајца ранети во исто време, дека при истовар, сите носел по два сандака муниција - Оливер четири. Затоа неговиот командир ќе рече:„''Во пресудни мигови двапати ми ја спаси главата. Ако не беше Оливер одамна ќе бев в' гроб, ќе бев меѓу првите жртви на терористичките банди!''“. Мајката за него вели дека секојдневно се јавувал дома, и, за да не мисли на најлошото, лажеше дека постојано е некаде во касарна. Така било и еднаш во борбите кај Танушевци, каде и рекол дека е во касарна, потоа дека е некаде на терен, а всушност, разбрала подоцна, три дена бил заробен, односно бил во „обрач“. Слично беше и со борбите во [[Тетовско]]. Еднаш се јавувал небаре од кумановската касарна, а во слушалката одекнуваа истрели и експлозии. „''Му реков дека ме мами. Тогаш, за прв и последен пат ми призна дека вснушност се јавува од првите борбени линии, но рече дека не е опасно''“, изјавувала мајката Љупка.<ref>„Татковино, за што загинавме?“, Македонска книга 2002, стр. 145 – 147.</ref> [[File:Оливер Китановски Млеко.png|thumb|лево|300п|Оливер Китановски на полигонот за обука „Стенковец“ 2000 година.]] На 23 јуни 2001 година, кога започна [[Битка во Арачиново|Битката за Арачиново]], заедно со уште четворица другари, Оливер останал до вечерта на првите позиции крај гробиштата меѓу [[Арачиново]] и [[Брњарци]]. Се јавил дома некаде по 19 часот. Рекол дека е во Арачиново и дека брзо ќе му заврши смената, а потоа ќе замине во касарна. Мајката Љупка, како и секоја мајка во таква ситуација му кажала дека половината од полицајците во [[Велес]] се на боледување, и барем да дошол за свадбата на сестра му. Оливер одговорил дека „не е лигуш и дека ќе остане да се бори за Македонија до последен ден“. Во врска со свадбата на сестра му рекол дека ќе претрча првиот слободен ден, колку да им честита на младите и дека со нетрпение очекува да стане вујко. Тоа бил последниот разговор меѓу Оливер и мајка му. При акцијата, која [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]] ја започна западно од [[Арачиново]] во [[Брњарци]], кај селските гробишта е погоден од армиска граната заедно со [[Атанас Јанев]], [[Александар Стојчев]] и [[Никола Пехчевски]], кои на лице место загинуваат. Напредувањето на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]] не беше известено, и кога се нашле на поранешна непријателска позиција биле погодени од армиска граната. Се води како несреќен случај и нема виновни. Некоординираноста помеѓу [[АРМ]] и [[МВР]] е причината. За разлика од другите тројца бранители, Оливер тешко ранет преживува и е однесен во скопските клиники, каде е вештачки одржан на живот со апарати. При експлозијата пола глава му била разнесена, односно тилот му фалел. Јуначкото срце чукало, но кобни беа повредите на главата. Тој бил во истата шок соба заедно генералот [[Стојанче Ангелов]] кој бил исто така повреден при акцијата за [[Битка во Арачиново|ослободување на Арачиново]]. Пет дена подоцна Оливер Китановски подлегна на тешките рани со кои се здоби. Луѓето на него се сеќаваат како на грамада високо стројно, убаво градено момче со решителен и праведен карактер. Прекарот му бил Орце Млекото поради тоа што бил плав. Во слободно време Оливер често се занимавал со рибарство. Китановски, иако најмлад во водот, доброволно се пријавил да учествува во првите борбени редови во [[Битка во Арачиново|Битката за Арачиново]]. Оливер според неговите соборци ''„тие денови не оставаше никој да биде пред него. Цело време беше пред нас, јуначки водеше битка – гради в' гради со непријателот''.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=23 јуни 2016|url=http://www.plusinfo.mk/vest/75877/pismo-od-branitelot-toni-angeleski-vi-blagodaram-junaci|title=Писмо од бранителот Тони Ангелески: Ви благодарам јунаци!|publisher=plusinfo.mk|accessdate=2015-06-25|archive-date=2016-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624110937/http://www.plusinfo.mk/vest/75877/pismo-od-branitelot-toni-angeleski-vi-blagodaram-junaci|url-status=dead}}</ref> Според генералот [[Стојанче Ангелов]], Оливер требаше да биде прераспореден како обезбедување кај претседателот [[Борис Трајковски]]. Но пред да замине, разбрал дека Ангелов се враќа во „Тигрите“ како заменик-командант, и решил да остане.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=8 октомври 2016|url=http://www.mkd.mk/kolumni/mirisot-na-smrtta-2|title=Мирисот на смртта (2)|publisher=МКД.мк|accessdate=2016-10-21|archive-date=2016-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026145233/http://www.mkd.mk/kolumni/mirisot-na-smrtta-2|url-status=dead}}</ref> Семејството Китановски е гордо на Оливер. Благодарни се што тогашниот премиер [[Љубчо Георгиевски]] им испратил телеграма уште првиот миг, а министерот [[Љубе Бошкоски]] ги посетил. Денес, во [[Башино Село]] има три улици од кои една се вика Оливер Китановски. Исто улицата Прва Комуна во [[Велес]] е прекрстена по него. На сретселото има споменик во негова чест. Погребан е кај селските гробишта во родното Башино Село. Кога се поминува тунелот пред Велес на [[Автопат А1 - „Александар Македонски“|автопатот „Александар Македонски“]], кај Башино село, лево на ридот се вее јарбол над неговото почивалиште, кое потсетува на ликот и делото на Оливер Китановски. Посмртно е одликуван со [[Медал за храброст (Македонија)|медал за храброст]] од [[Претседател на Македонија|Претседателот на Р Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=17 август 2012|url=http://www.mkd.mk/52147/makedonija/medal-za-hrabrost-za-vojnici-na-arm|title=Медал за храброст за сите загинати припадници на вооружените сили на Република Македонија|publisher=MKD.mk|accessdate=2019-03-29|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329211258/https://www.mkd.mk/52147/makedonija/medal-za-hrabrost-za-vojnici-na-arm|url-status=dead}}</ref> == Вистината околу смртта и некоординираноста помеѓу АРМ и МВР == [[Податотека:Четвртиот вод на ЕСЗ ТИГАР.jpeg|thumb|десно|307п|Четвртиот вод на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ ТИГАР]] на чело со генерал [[Стојанче Ангелов|Ангелов]] во полигонот за обука „Стенковец“, [[Скопје]]. Опкружените се од лево [[Александар Серафимов]], [[Никола Пехчевски]] и Оливер Китановски, сите загинати во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|2001 година]].]] За време на [[Воен конфликт во Македонија, 2001|војната во 2001 година]], кога функционираше таканаречената широка влада, припадниците на двете клучни министерства (Министерството за внатрешни работи, раководено од [[ВМРО-ДПМНЕ]], и Министерството за одбрана, раководено од [[СДСМ]]) поради некоординираност се однесуваа како две непријателски војски. Македонската јавност сè уште се замајува со некаква верзија за настанот според која сè се сведува на тоа дека тројцата припадници на [[МВР]] се убиени од албанските терористи при акцијата за [[Битка во Арачиново|ослободување на Арачиново]], кое претходно, на [[9 јуни]] [[2001]] година, тогашната [[ОНА]] го прогласи за слободна територија. Ниту една влада досега не успеала да го расветли контроверзното загинување на бранителите кај гробиштата во [[Брњарци]], село на околу два километри од [[скопско]] [[Арачиново]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=23 јуни 2013|url=http://www.ndm.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=821:bitka-za-aracinovo&catid=38:new-collection&Itemid=58|title=Битка за Арачиново|publisher=ndm.org.mk|accessdate=2015-04-10|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305001659/http://www.ndm.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=821:bitka-za-aracinovo&catid=38:new-collection&Itemid=58|url-status=dead}}</ref> Потресните информации за загинувањето на полицајците на гробиштата кај [[Брњарци]], според поранешниот разузнавач Јанко Бачев, се криеле од јавноста затоа што државата ќе морала да им плати обесштетување на нивните семејства. На гробиштата кај [[Брњарци]] на [[23 јуни]] [[2001]] година кога загинаа тројцата полицајци, од артилериски оган тешко беше ранет Оливер Китановски, припадник на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|Единицата за специјални задачи „Тигар“]]. Почина по пет дена, на 21 годишна возраст. Четворицата бранители, како што сведочат нивни колеги, доброволно се пријавиле да учествуваат во првите редови во акцијата за ослободување на Арачиново.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=9 јули 2013|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zaginaa-za-drzhavata-a-nema-koj-da-ja-ispravi-nepravdata-za-nivnite-semejstva#naslovna-accordion-0|title=Загинаа за државата, а нема кој да ја исправи неправдата за нивните семејства|publisher=МКД.мк|accessdate=2015-04-10|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305040711/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zaginaa-za-drzhavata-a-nema-koj-da-ja-ispravi-nepravdata-za-nivnite-semejstva#naslovna-accordion-0|url-status=dead}}</ref> == Поврзано == * [[Битка во Арачиново]] == Наводи == {{наводи}} {{Македонски бранители}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Китановски, Оливер}} [[Категорија:Луѓе од Башино Село]] [[Категорија:Македонски бранители]] [[Категорија:Македонски специјалци]] epvuw985t8kqv2icio96wjsv2jniiy1 Тања Кочовска 0 1129073 5626438 5621390 2026-09-10T20:52:54Z Bjankuloski06 332 /* Филмографија */ 5626438 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | наставка = а | име = Тања Кочовска | портрет = Татјана Кочовска (2).jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1967|1|21}} | роден-место = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонка]] | народност = [[Македонци|Македонка]] | познат = по улогата во: <br>[[Светлосиво (филм)|Светлосиво]]<br> [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]]<br>[[Преспав]] | занимање = [[глумица]] | сопружник = [[Владимир Ендровски]] (1989-1990) <br> [[Предраг Павловски]] (1995—) | татко = Панче Кочовски | мајка = Невена Кочовска | родители = | роднини = [[Лидија Кочовска]] (сестра) | деца = Александар Ендровски (син)<br>Нела Павловска (ќерка) }} '''Тања Кочовска''' (родена во {{роден на|21|јануари|1967}}) — [[Македонија|македонска]] театарска, филмска и телевизиска [[глумица]]. == Филмографија == Кочовска ги остварила филмските улоги:<ref>{{нмс| title=Tanja Kocovska| url=https://www.imdb.com/name/nm1728595/ | work= | publisher=IMDb | date= | accessdate=5 февруари 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="3" | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 1988 || [[Ел камино дел сур]] ТВ-филм || |- | 1990 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1992 || [[Еурека]] ТВ-серија || |- | 1993 || [[Светло сиво]] ТВ-филм || Крадачка на крстозбори |- | 1999 || [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]] ТВ-серија сезона. 1 || |- | 2001 || [[Светот има осум страни]] ТВ-серија || |- | 2001 || [[Во светот на бајките (телевизиска серија) |Во светот на бајките]] ТВ-серија 2. сезона || |- | 2002 || [[Наше маало]] ТВ-серија || Кармен |- | 2003 || [[Битолски лакрдии]] ТВ-серија || |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ-серија || Оле |- | 2018 || [[Година на мајмунот]] ТВ-филм || Директорката |- | 2018-2021 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ-серија || Стојна |- | 2022 || [[Тин Камп]] ТВ-серија || Мајката на Сандра |- | 2024 || [[Убиј ги прво децата]] ТВ-филм || Милена |- | 2025 || [[Бунтовната Принцеза]] ТВ-филм || Нахина |- | 2026 || [[Нема да ви се верува што се случи претходно]] ТВ-филм || Сопруга |- | 2026 || [[Раѓање]] ТВ-филм || Данче |- | 2026 || [[Лефти и Рајти си најдоа дом]] ТВ-филм || Наратор |- | 2027 || [[Мравки (филм)|Мравки]] ТВ-филм || |} == Животопис == Дипломирала на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] во [[Скопје]], на отсекот за актерска игра, во класата на проф. [[Љубиша Георгиевски]]. Во [[1991]] година, се вработува во [[Драмски театар - Скопје]]. Во [[1993]] година, таа се вработила во Театарот за деца и младинци во Скопје, а потоа преминува во [[Македонски народен театар]] во [[2017]] година. Ќерка е на поранешните членови на групата „[[Мањифико (музичка група)|Мањифико]]“, Панче и Невена Кочовски. Нејзина сестра е пејачката [[Лидија Кочовска]]. [[Податотека:Татјана_Кочовска_(3).jpg|мини|Татјана Кочовска (претстава 2019) (1)]] ==Театарски претстави== * Пуфи Паф * Пепелашка * Пинокио * Могли * Беше еднаш на дивиот запад * Девојчето со ќибритчињата * Алиса во земјата на чудата * Пипи Долгиот Чорап * Убавицата и ѕверот * Грдото пајче * Пердувите на жеравот * Волшебникот од Оз * Бескрајни соништа * Македонска приказна * Кралот Кускуле Први * Марко Крале * Итар Пејо * Чук,чук,Стојанче * Три древни приказни * Попот и неговиот слуга Будал * Ѕвезден коктел * Сказна за царот и овчарот * Папагалчето Рики * Телефонот * Сон на летната ноќ * Мама миа * Чикаго * Тартиф * Мој термин * Патот околу светот == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|1728595}} {{рв|Tanja Kočovska}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кочовска, Тања}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумици од Скопје]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски гласовни глумци]] [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] 4bly8rxk839lt1eq8mk58vl6yeyeid2 Зографско евангелие 0 1148328 5626310 5542435 2026-09-10T12:22:01Z Buli 2648 /* Наводи */ 5626310 wikitext text/x-wiki {{Infobox manuscript <!----------Name----------> | name = Зографско евангелие | location = [[Руска национална библиотека]] <!----------Image----------> | image = ZographensisColour.jpg | width = | caption = Страна од Зографското евангелие на која започнува Евангелието по Марко "ⰵⰲⰰⰳⰳ[ⰵ]ⰾⰻⰵ ⱁⱅⱏ ⰿⰰⱃⱏⰽⰰ (Єваггєлїе отъ Маръка)" | alt = <!----------General----------> | Also known as = | Type = | Date = Крајот на Х или почетокот на XI век | Place of origin = | Language(s) = | Scribe(s) = | Author(s) = | Compiled by = | Illuminated by = | Patron = | Dedicated to = <!----------Form and content----------> | Material = [[пергамент]] | Size = 304 листа | Format = | Condition = | Script = [[Глаголица]] | Contents = четвороевангелие со синаксар | Illumination(s) = | Additions = | Exemplar(s) = | Previously kept = | Discovered = | Accession = | Other = | below = }} '''Зографско евангелие''' — средновековен [[Македонска средновековна книжевност|македонски книжевен споменик]] кое потекнува од [[X век|X]] или почетокот на [[XI век]] напишано на [[глаголица]] и пронајдено во [[Македонија]]<ref name="Македонската глаголица">{{наведена книга|last=Поп-Атанасов|first=Ѓорѓи|authorlink=Ѓорѓи Поп-Атанасов|title=Македонската глаголица|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e5/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0.pdf|year=2015|publisher=МАНУ|location=Скопје|pages=54–55}}</ref>. ==Ракопис== Ракописот потекнува од крајот на Х или почетокот на XI век и е напишан на 304 листа од [[пергамент]] со димензии 180х225 мм.<ref name="Македонската глаголица" /> Кон првобитниот текст (272 листови) во [[XII век]] на местото на изгубени листови се додадени 16 нови листови испишани со [[Глаголица|глаголично писмо]], а на крајот од ракописот во [[XIII век]] е додаден синаксар пишуван на [[кирилица]].<ref name="Македонската глаголица" /> Вториот глаголички дел од ракописот е пишуван врз пергаментни листови од коишто претходно е избришан глаголички текст од X век.<ref name="Македонската глаголица" /> Недостасува почетниот дел од ракописот и неколку листа од внатрешниот дел на евангелието. Го пишувале двајца глаголописци - едниот од нив го пишувал основниот дел од ракописот, а другиот - додадениот палимпсестов дел, како и двајца кирилописци - при што едниот го запишувал синаксарот, а другиот кириличните записи во глаголичниот дел на ракописот. Од нив е познато само името на пишувачот на синаксарот - Јоан јереј.<ref name="Македонската глаголица" /> ==Писмо== Писмото на ракописот е обла [[глаголица]]. Аглести форми има кај поновиот глаголички текст, а глаголица од висечки тип има кај избришаниот текст од палимпсестовиот дел на ракописот.<ref name="Македонската глаголица" /> Користен е архаичен правопис со разделно пишување на ук, употреба на [[диграф]]от ''шт'' и ретка вокализација на еровите.<ref name="Македонската глаголица" /> == Особености == Некои од јазичните особеностите на овој [[ракопис]] се:<ref name=BSSR>{{citation | last = Пандев | first = Димитар | editor-last = Ќулавкова | editor-first = Катица | title = Македонска хрестоматија | pages = 9–10 | publisher = МАНУ | location = Скопје | year = 2020 | isbn = 9786082033013 | postscript = .}}</ref> * двоеров правопис * замена ъ > o и ь > e во силна позиција: {{slavonic|cu|кождо}}, {{slavonic|cu|подобенъ}} * употреба на четири [[јус]]ови знаци ==Содржина== [[Податотека:Минијатура на Св. Петар и Павле, Зографско евангелие.jpg|мини|десно|Минијатура на Св. Петар и Павле, лист 43.]] Според содржинската структура претставува четвороевангелие ‒ го содржи целосниот текст на четирите канонски [[Евангелие|евангелија]]. Почетокот на ракописот е изгубен, поради што евангелето според Матеј не е целосно. Кодексот ги опфаќа:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/86|title=Зографско евангелие|work=Енциклопедија на македонската книжевност|accessdate=20 април 2026}}</ref> * [[евангелието според Матеј]], почнувајќи од Мт. 3:11 (л. 2 ‒ 76 об.) * [[Евангелие според Марко|евангелието според Марко]] (л. 77 ‒ 128 об.) * [[Евангелие според Лука|евангелието според Лука]] (л. 129 ‒ 224 об.) * [[Евангелие според Јован|евангелието според Јован]] (л. 225 ‒ 288 об.) * [[синаксар]] (л. 289 ‒ 299 об.) * [[месецослов]] (л. 299 об. ‒ 304 об.). ==Орнаментика== Според орнаментиката ракописот содржи знаменца и коцновки во геометриски стил и плетени иницијали.<ref name="Македонската глаголица" /> Содржи и минијатура на [[Свети Петар и Павле|апостолите Петар и Павле]] и уште неколку невешти цртежи.<ref name="Македонската глаголица" /> Повезот е нов и потекнува од XIX век и претставува имитација на окована подврзија од XIV век на грчки ракописен зборник од [[Света Гора|светогорскиот]] манастир „Пантократор“.<ref name="Македонската глаголица" /> ==Пронаоѓање== [[Податотека:Севастьянов Пётр Иванович.jpg|мини|Петар Севастјанов]] Ракописот е откриен во [[Манастир Зограф|Зографскиот манастир]] во [[1843]] година од австрискиот конзул во [[Солун]] - [[Антун Михановиќ]].<ref name="Македонската глаголица" /> Во [[1860]] монашкото братство преку Петар Севастјанов му го подарило на [[Русија|рускиот цар]] [[Александар II (Русија)|Александар II]] кој го предал во Руската национална библиотека во [[Санкт Петербург]], каде што и денес се чува под сигнатура ''Глаг.1.''<ref name="Македонската глаголица" /> Дигиталната верзија е достапна во нивната дигитална ризница. [http://expositions.nlr.ru/ex_manus/Zograph_Gospel/_Project/page_Manuscripts.php?izo зографско евангелие] == Поврзано == * [[Список на глаголични ракописи (900–1199)]] == Наводи == {{наводи}} === Литература === * {{citation |title= Quattuor evangeliorum Codex glagoliticus olim Zographensis nunc Petropolitanus|last= Jagić |first=Vatroslav |author-link= Ватрослав Јагиќ |year= 1879|location= [[Berlin|Berolini]]|url= https://archive.org/details/quattuorevangeli00jagiuoft}} == Надворешни врски == {{commonscat|Codex Zographensis}} * [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e5/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0.pdf „Македонската глаголица“ (МАНУ, Скопје, 2015. 103 страници)] * [https://wikisource.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B5 Зографското евангелие на Викиизвор на глаголица и кирилица] {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Библиски ракописи]] 376c9rybqdi4esxg1knvo3nyk27hurd Спомен-костурница (Велес) 0 1155432 5626308 5560649 2026-09-10T12:16:06Z Dandarmkd 31127 5626308 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | building_name = Спомен костурница - Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = Костурницата во 2013 година | map_type = | map_size = | map_caption = | building_type = Костурница | location = [[Велес]], [[Македонија]], | coordinates = 41° 72′ 33″ N, 21° 78′ 27″ E | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | functional_status = | heritage_designation = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]] | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking_date = 1976 | completion_date = 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (21.04.1981) }} Спомен-костурниците претставуваат [[монументални објекти]] со симболична содржина како посебен вид на капели (гробници). Во нив се приложени мошти на борците кои биле жртви на одредени воени дејства. По својата структура ги обединуваат формалните и обликовните искуства на црковното градителство збогатено со естетски и просторни квалитети. Овие грандиозни силуети се во корелација со современата, ликовна и монументална [[архитектур]]а и [[уметност]]. Во Македонија започнуваат со изградба во периодот меѓу двете светски војни, но особено својата афирмација ќе ја доживеат по завршување на Втората светска војна. == Општи податоци == Импозантниот и монументален споменик – Спомен костурницата во [[Велес]], датира како вечно почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[НОВ]]. Идејата за формата претставува афионов цвет кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и асоцијацијата на распукан шлем – симбол на победениот фашизам) Автори на ова грандиозно, архитектонско дело биле [[Саво Суготин]] (инженер архитект) и [[Љубомир Денковиќ]] (академски вајар) од Нови Сад. Објектот бил пуштен во употреба на 11ти Октомври 1979 од Генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на “Здружение на борци на Југославија”. Централно во ентериерот е поставена скулптура на расцветано дрво – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]] од околу 220м2. Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар од Скопје, [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на македонскиот народ, започнувајки од перидот на Османлиите, па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и формите се визуелизираат преку употребата на мноштво од бои. == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Извор == Статија на МАРХ-Македонска архитектура [http://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-1976/] Wikipedia Comons [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Veles_Memorial_Ossuary] == Наводи == Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 2 (ентериер)[http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-1-%D0%B5/] Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 1 (екстериер) [http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-2-%D0%B5/] {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] 1tbde1lub6fvaskl4skaufd2vwcailn 5626309 5626308 2026-09-10T12:21:50Z Dandarmkd 31127 5626309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | building_name = Спомен костурница - Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = Костурницата во 2013 година | map_type = | map_size = | map_caption = | building_type = Костурница | location = [[Велес]], [[Македонија]], | coordinates = | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | functional_status = | heritage_designation = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]] | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking_date = 1976 | completion_date = 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (21.04.1981) }} Спомен-костурниците претставуваат [[монументални објекти]] со симболична содржина како посебен вид на капели (гробници). Во нив се приложени мошти на борците кои биле жртви на одредени воени дејства. По својата структура ги обединуваат формалните и обликовните искуства на црковното градителство збогатено со естетски и просторни квалитети. Овие грандиозни силуети се во корелација со современата, ликовна и монументална [[архитектур]]а и [[уметност]]. Во Македонија започнуваат со изградба во периодот меѓу двете светски војни, но особено својата афирмација ќе ја доживеат по завршување на Втората светска војна. == Општи податоци == Импозантниот и монументален споменик – Спомен костурницата во [[Велес]], датира како вечно почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[НОВ]]. Идејата за формата претставува афионов цвет кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и асоцијацијата на распукан шлем – симбол на победениот фашизам) Автори на ова грандиозно, архитектонско дело биле [[Саво Суготин]] (инженер архитект) и [[Љубомир Денковиќ]] (академски вајар) од Нови Сад. Објектот бил пуштен во употреба на 11ти Октомври 1979 од Генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на “Здружение на борци на Југославија”. Централно во ентериерот е поставена скулптура на расцветано дрво – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]] од околу 220м2. Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар од Скопје, [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на македонскиот народ, започнувајки од перидот на Османлиите, па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и формите се визуелизираат преку употребата на мноштво од бои. == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Извор == Статија на МАРХ-Македонска архитектура [http://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-1976/] Wikipedia Comons [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Veles_Memorial_Ossuary] == Наводи == Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 2 (ентериер)[http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-1-%D0%B5/] Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 1 (екстериер) [http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-2-%D0%B5/] {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] n63ano794u018zy2wg2ky5fp7ymdh2v 5626439 5626309 2026-09-10T21:02:00Z Dandarmkd 31127 5626439 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | building_name = Спомен костурница - Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = Костурницата во 2013 година | map_type = | map_size = | map_caption = | building_type = Костурница | location = [[Велес]], [[Македонија]], | coordinates = | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | functional_status = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]], [[Љубомир Денковиќ]] | other_designers = [[Петар Мазев]] (внатрешност) | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking_date = 1976 | completion_date = 1979 | inauguration_date = 11 октомври 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | floor_area = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (21.04.1981) }} '''Спомен-костурница''' ― костурница и споменично здание во [[Велес]]. Костурницата е почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. ==Историја== Автори на архитектонското дело биле инженер-[[архитект]]от [[Саво Суготин]] и академскиот [[вајар]] [[Љубомир Денковиќ]] од [[Нови Сад]]. Градбата била пуштена во употреба на 11 октомври 1979 година, од страна на генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на Здружението на борци на Југославија.<ref name="марх">{{Наведена мрежна страница |title=Спомен костурница – Велес / Денковиќ, Суготин |page= |author=Моника Крстевска |publisher=marh.mk |url=https://marh.mk/spomen-kosturnica-veles/ |accessdate=10 септември 2026 |date=17 ноември 2015 |archive-date=2020-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124115635/https://marh.mk/spomen-kosturnica-veles/ |url-status=live }}</ref> == Архитектура и особини == Обликот на костурницата претставува [[афион]]ов [[цвет]] кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и поврзаноста на распукан шлем – симбол на победениот [[Окупација на Македонија во Втората светска војна|фашизам]]. Средишно во внатрешноста е поставена скулптура на расцветано [[дрво]] – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]], од околу 220 м<sup>2</sup>.<ref name="марх"> Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на [[Македонци|македонскиот народ]], започнувајки од [[Отоманска Македонија|времето]] на [[Османлиска Империја|Османлиите]], па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и облиците се согледувани преку употребата на мноштво од бои.<ref name="марх"> == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://marh.mk/veleshkata-kosturnica-fotogalerija-1-eksterier/ Фотогалерија на надворешноста] на marh.mk * [https://marh.mk/veleshka-kosturnica-enterier-galerija-2/ Фотогалерија на внатрешноста] на marh.mk {{ризница-врска|Veles Memorial Ossuary}} {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] izsqoic2h03iamk3htze1e81n7qoov2 5626440 5626439 2026-09-10T21:06:38Z Dandarmkd 31127 5626440 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | building_name = Спомен костурница - Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = Костурницата во 2013 година | map_type = | map_size = | map_caption = | building_type = Костурница | location = [[Велес]], [[Македонија]], | coordinates = | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | functional_status = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]], [[Љубомир Денковиќ]] | other_designers = [[Петар Мазев]] (внатрешност) | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking_date = 1976 | completion_date = 1979 | inauguration_date = 11 октомври 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | floor_area = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (21.04.1981) }} '''Спомен-костурница''' ― костурница и споменично здание во [[Велес]]. Костурницата е почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. ==Историја== Автори на архитектонското дело биле инженер-[[архитект]]от [[Саво Суготин]] и академскиот [[вајар]] [[Љубомир Денковиќ]] од [[Нови Сад]]. Градбата била пуштена во употреба на 11 октомври 1979 година, од страна на генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на Здружението на борци на Југославија.<ref name="марх">{{Наведена мрежна страница |title=Спомен костурница – Велес / Денковиќ, Суготин |page= |author=Моника Крстевска |publisher=marh.mk |url=https://marh.mk/spomen-kosturnica-veles/ |accessdate=10 септември 2026 |date=17 ноември 2015 |archive-date=2020-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124115635/https://marh.mk/spomen-kosturnica-veles/ |url-status=live }}</ref> == Архитектура и особини == Обликот на костурницата претставува [[афион]]ов [[цвет]] кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и поврзаноста на распукан шлем – симбол на победениот [[Окупација на Македонија во Втората светска војна|фашизам]]. Средишно во внатрешноста е поставена скулптура на расцветано [[дрво]] – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]], од околу 220 м<sup>2</sup>.<ref name="марх"/> Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на [[Македонци|македонскиот народ]], започнувајки од [[Отоманска Македонија|времето]] на [[Османлиска Империја|Османлиите]], па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и облиците се согледувани преку употребата на мноштво од бои.<ref name="марх"/> == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://marh.mk/veleshkata-kosturnica-fotogalerija-1-eksterier/ Фотогалерија на надворешноста] на marh.mk * [https://marh.mk/veleshka-kosturnica-enterier-galerija-2/ Фотогалерија на внатрешноста] на marh.mk {{ризница-врска|Veles Memorial Ossuary}} {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] bs3n4mgsp85x4k6bzi5evljxwkvhmxz Патишта во Македонија 0 1156424 5626469 5575103 2026-09-11T07:42:05Z Bjankuloski06 332 5626469 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Патна мрежа на Македонија.png|мини|десно|400п|Карта на патната мрежа на Македонија според состојбата во 2019 г.]] [[Податотека:Avtopat Aleksandar MAkedonski.jpg|мини|десно|Автопатот „[[автопат А1 (Македонија)|Пријателство]]“ (А1).]] '''Патишта во Македонија''' — патната [[сообраќајна мрежа]] на државни патишта во [[Македонија]] од национален, регионален и месен (локален) карактер. За патиштата е одговорно [[Јавно претпријатие за државни патишта|Јавното претпријатие за државни патишта]], задолжено за управување, изградба, реконструкција, одржување и заштита на патиштата.<ref name="ПМ">[http://roads.org.mk/221/patna-mreza Патна мрежа] — ЈП за државни патишта</ref> Патниот сообраќај има најголем удел во вкупниот превоз на стока и патници во земјата, а внатрешниот сообраќај е позастапен од меѓународниот и транзитниот. Македонија има добро развиена и квалитетна патна мрежа во вкупна должина од 14.182&nbsp;км. Тука влегуваат автопатишта, магистрални патишта, регионални и локални патишта. Главни оски на патната мрежа се паневропските коридори [[Паневропски коридор VIII|VIII]] (исток - запад) и [[Паневропски коридор X|X]] (север - југ).<ref name="ПМ" /> Регионалните патишта водат од поединечни места до главните коридори и магистралната мрежа и заедно со локалните патишта играат значајна улога во развојот на месните стопанства, вложувањата, малите претпријатија и земјоделството во Македонија. Според податоците од 2019 г. сета државна патна мрежа има вкупна должина од 14.182&nbsp;км, од кои 242&nbsp;км се автопатишта, 911&nbsp;км се магистрални патишта, 3.771&nbsp;км се регионални, а 9.258&nbsp;км се локални.<ref name="ПМ" /> == Историја == Во повоениот период од 1945-1957 година, [[пат]]иштата во Македонија се наоѓале во катастрофална состојба. Првите чекори во процесот на обновување на патиштата биле направени од новоформираните секции за патишта со седишта во [[Скопје]], [[Тетово]], [[Куманово]], [[Велес]], [[Штип]], [[Битола]] и [[Охрид]]. Координирањето на работата на секциите во тој период ја врши Републичката дирекција за патишта, која покрај другото се грижела и за проодноста и одржувањето на основната патна мрежа. Нивна примарна задача била обновата и реконструкцијата на дел од патиштата, а како резултат на тоа биле модернизирани повеќе од 200 км патишта. Карактеристично за следниот период од 1958-1965 година, е тоа што работите заземаат сè посилен замав. Во 1966 година е донесена првата програма за изградба на патишта, а тоа значи дека веќе почнува да се работи плански и долгорочно. Главната заслуга за тоа ја имаат тогашното Министерство за сообраќај и Републичката дирекција за патишта. Во овој период е формирана и Дирекцијата за изградба на автопатот „Братство-единство“, кој поминува низ Македонија во должина од 162 км. Во април 1965 година е формиран Републичкиот фонд за патишта, а дотогаш во Македонија се изградени, реконструирани и модернизирани патишта во должина од 611 км. Во 1966 година за првпат претпријатијата за патишта се интегрираат во едно претпријатие, наречено „Македонија пат“. Во истиот период е изработена и петгодишната програма за реконструкција на патната мрежа до 1970 година. Инвеститорските функции за реализирање на оваа програма до 1969 година биле под ингеренции на Македонија Пат, додека веќе во 1970 година, истите ги презема Републичкиот фонд за патишта. Според програмата со која се предвидувало да се реализираат 425,4 км до 1970 година биле изградени и реконструирани вкупно 372,4 км додека останатите 52 км биле реализирани во 1972 година. Работата за обнова на патната мрежа не запира тука. Во периодот до 1975 година се работи интензивно, а доказ за тоа се новоизградените 11 патни правци во должина од 537 км. Во овој период, за извршување на финансиската програма е формиран Совет за изградба, одржување и реконструкција на патиштата, во чии рамки била организирана и функционирала стручна служба. Примарна задача на Советот во периодот што следува е изградбата на автопатот „[[Автопат „Братство и единство“|Братство-единство]]“. Овој значаен проект е реализиран до 1980 година благодарение на распишаниот заем за патишта, како и на учеството на жителите од целата Република. Покрај овој крупен зафат изградени се 431 км патишта и рекордни 1.537 км локални патишта. Реализацијата на проектите предвидени во среднорочната програма за периодот од 1981 до 1986 година, ги презема новоформираниот Републички СИЗ за патишта. Во овој период СИЗ-от ја презема целокупната координација на работите околу изградбата, реконструкцијата и модернизацијата на патиштата. Во ова среднорочие изградени се преку 630 км. патишта до селата, а на критичните места се поставени нови пунктови за одржување на патиштата. Изминатиот период, дел од патните правци се изградени преку странски заеми, додека за периодот до 1988 година карактеристично е тоа што изградбата на патиштата се реализира преку сопствени средства. За првпат како приходи се користат собраните средства од патарина од наплатната станица на автопатот Куманово - Велес. Истовремено е завршена и изградбата на наплатните станици Куманово, [[Сопот]] и [[Отовица]]. Иако со застарена технологија и минимални средства, сепак успешно се направени првите чекори во инвестирањето и изградбата на патната мрежа во Македонија. Генерално развојот на патната мрежа во повоениот период е успешно реализирана благодарение на големата упорност на СИЗ-от за патишта. Со донесувањето на Закон за јавни патишта од 1996 година, до 2008 година функционира Фондот за магистрални и регионални патишта на Република Македонија. Со донесување на Законот за јавни патишта од 11 јули 2008 година се основа Агенција за државни патишта како правен следбеник на Фондот за магистрални и регионални патишта на Република Македонија. Со измените на Законот за јавни патишта од 27 декември 2012 година, основано е Јавното претпријатие за државни патишта коешто ги презема правата и обврските, вработените, имотот, средствата и архивата на Агенција за државни патишта. [[Податотека:Регионален пат како дел од „Националниот парк Маврово“ 2.jpg|мини|десно|Регионален пат дел од Националниот парк „Маврово“]] == Категоризација == === Категоризација до 1994 г. === * М1 [[Австрија|СР Австрија]] – [[Јесенице]] - [[Крањ]] - [[Љубљана]] - [[Загреб]] - [[Жупања]] - [[Белград]] -[[Ниш]] - [[Владичин Хан]] – [[Петровец]] – [[Велес]] – [[Гевгелија]] - [[Грција]] * М1.14 [[Петровец]] - [[Скопје]] * М2 [[Италија]] – [[Копер]] – [[Пула]] – [[Риека]] – [[Задар]] – [[Сплит]] – [[Дубровник]] – [[Петровац]] – [[Подгорица|Титоград]] – [[Косовска Митровица]] – [[Приштина]] – [[Скопје]] – [[Куманово]] – [[Бугарија|НР Бугарија]] * М26 [[Скопје]] – [[Тетово]] – [[Гостивар]] – [[Кичево]] – [[Подмоље]] – [[Охрид]] – [[Битола]] – [[Грција]] * М26.1 [[Подмоље]] – [[Струга]] – [[Албанија|НР Албанија]] * М27 [[Битола]] – [[Прилеп]] – [[Велес]] – [[Штип]] – [[Кочани]] – [[Делчево]] – [[Бугарија|НР Бугарија]] * М28 [[Скопје]] – [[Штип]] – [[Струмица]] – [[Бугарија|НР Бугарија]] === Категоризација 1994-2011 === Старата категоризација на патиштата ги вклучува магистралните и регионалните патишта.<ref>[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/7BC7D1021FBC83439F610D834AEC2394.pdf Службен весник на РМ бр. 54 од 7 октомври 1994 г.]</ref> Ознака за магистрален пат била буквата „М“ и едноцифрен број од 1 до 7. Ознака за регионален пат била буквата „Р“ и трицифрен број од кој првиот број мора да е од 1-7 т.е. регионалниот пат мора да произлегува од еден од 7 магистрални патишта. * М1 [[Србија]] – [[Табановце]] – [[Куманово]] (М2) – [[Миладиновци]] (М4) – [[Петровец]] (М3) – [[Велес]] (М5) – [[Неготино]] (М7) – [[Демир Капија]] – [[Смоквица]] – [[Гевгелија]] – [[Грција]] * М2 [[Куманово]] (М1) – [[Крива Паланка]] – [[Бугарија]] * М3 [[Петровец]] (М1) – [[Скопје]] – [[Блаце (Чучер-Сандево)|Блаце]] – [[Србија]] * М4 [[Миладиновци]] (М1) – [[Скопје]] (М3) – [[Тетово]] – [[Гостивар]] – [[Кичево]] – [[Извор (Кичевско)|Извор]] (М7) – [[Велгошти]] (М5) – [[Струга]] – [[Албанија]] * М5 [[Велгошти]] (М4) – [[Охрид]] – [[Ресен]] – [[Битола]] (М5К) – [[Прилеп]] (М7) – [[Велес]] (М1) – [[Штип]] (М6) – [[Кочани]] – [[Делчево]] - [[Бугарија]] * М5К [[Битола]] (М5) - [[Грција]] * М6 [[Штип]] (М5) – [[Горачино]] (М7) – [[Радовиш]] – [[Струмица]] - [[Бугарија]] * М7 [[Албанија]] - [[Дебар]] – [[Извор (Кичевско)|Извор]] (М4) – [[Кичево]] (М4) – [[Македонски Брод]] – [[Прилеп]] (М5) – [[Кавадарци]] – [[Неготино]] (М1) – [[Горачино]] (М6) Пример за регионален пат: *Р109 [[Ново Лагово]] – [[Витолиште]] – [[Демир Капија]] (М1) *Р513 [[Прилеп]] – [[Македонски Брод]] - [[Кичево]] === Категоризација од 2011 г. === Според одлуката на Владата на РМ од 2011 г.<ref>[http://dki.gov.mk/wp-content/uploads/2015/03/133-2011.pdf Одлука за категоризација на државните патишта од 20 септември 2011 г.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200930000701/http://dki.gov.mk/wp-content/uploads/2015/03/133-2011.pdf |date=2020-09-30 }}, Влада на РМ</ref> патиштата во државава се делат на: # А патишта - автопат / експресен пат / магистрален пат (ознака АХ, каде Х е број од 1 до 4) # Р патишта - регионален пат ## Р1 патишта - регионален пат од прва категорија (формат: Р1Х01-Р1Х31, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат). ## Р2 патишта - регионален пат од втора категорија (формат: Р2Х31-Р2Х70, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат). ## Р29 патишта - регионален пат кој не ги задоволува критериумите за регионален пат, но поврзува места од културно-историска вредност (Р29Х71-Р29Х99, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат) # Л патишта - локален пат, кој ги поврзува селата со општинските центри или регионалните патишта (формат ЛББ01-ЛББ99, каде ББ е реден број на општината). == Список на патишта во Македонија == Следи список на сите патишта во Македонија, групирани според нивните класи. Покрај нивната должина и број на делници (или излези кај автопатиштата), дадени се главните места низ кои минуваат патиштата, како и другите патишта со кои се поврзува секој од нив. За сите места низ кои минуваат поединечните патишта, погледајте ги соодветните статии каде се нудат подробни информации, бидејќи патиштата минуваат низ или крај повеќе места отколку што е наведено во главните одредници. === Автопатишта (класа А) === {| class="wikitable sortable" |+[[Автопатишта во Македонија|Автопатишта (класа А)]] |- ! Ознака !! Должина<br>(км) !Бр. на<br>делници!! Опис / одредишта |- | [[Автопат А1 (Македонија)|А1]] || 173 |87 |{{ГП|Србија|Табановце}} - [[Куманово]] - [[Миладиновци]] - [[Велес]] - [[Неготино]] - [[Демир Капија]] - [[Гевгелија]] - {{ГП|Грција|Богородица (Гевгелиско){{!}}Богородица}} и делница [[Градско]] - [[Прилеп]] (врска со {{макпат|А|3}}) |- | [[Автопат А2 (Македонија)|А2]] || 73 |92 |{{ГП|Бугарија|Деве Баир}} - [[Крива Паланка]] - [[Страцин]] - [[Романовце]] (Куманово) - [[Миладиновци]] - [[Скопска обиколница]] - [[Тетово]] - [[Гостивар]] - [[Кичево]] - [[Требеништа]] - [[Струга]] - {{ГП|Албанија|Ќафасан}} |- | [[Автопат А3 (Македонија)|А3]] || ? |59 | Крстосница [[Требеништа]] (врска со {{макпат|А|2}}) - крстосница [[Подмоље]] - [[Охрид]] - [[Косел]] - [[Ресен]] - [[Битола]] - [[Прилеп]] - [[Велес]] - [[Штип]] - [[Кочани]] - [[Делчево]] - {{ГП|Бугарија|Рамна Нива}} и делница [[Битола]] (крстосница [[Кукуречани]]) - {{ГП|Грција|Меџитлија}} |- | [[Автопат А4 (Македонија)|А4]] || ? |44 |{{ГП|Косово|Блаце (Чучер-Сандево){{!}}Блаце}} - крстосница [[Аеродром Стенковец|Стенковец]] - [[Скопска обиколница]] - [[Петровец]] - [[Миладиновци]] - [[Свети Николе]] - [[Штип]] - [[Радовиш]] - [[Струмица]] - {{ГП|Бугарија|Ново Село (Струмичко){{!}}Ново Село}} |} === Регионални (класа Р1) === {| class="wikitable sortable" |+Регионални патишта од класата Р1 |- ! Ознака !! Должина<br>(км) !Бр. на<br>делници!! Опис / одредишта |- |[[Регионален пат 1101|Р1101]]|| 65,5 |13 |[[Прилеп]] (врска со {{макпат|А|1}}, {{макпат|А|3}}) - [[Битола]] - Макази - [[Царев Двор]] (врска со {{макпат|Р|1307}}) |- |[[Регионален пат 1102|Р1102]]|| 75,9 |25 |[[Скопје]] (врска со {{макпат|А|2}} - [[Скопска обиколница]]) - [[Катланово]] - [[Велес]] - [[Неготино]] - [[Демир Капија]] - Гевгелија - (врска со {{макпат|А|1}}) |- |[[Регионален пат 1103|Р1103]]|| 51,9 |7 |[[Лакавица (Штипско)|Лакавица]] (врска со {{макпат|А|4}}) - [[Неготино]] (врска со {{макпат|А|1}}) - [[Кавадарци]] - [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] (врска со {{макпат|А|2}}) |- |[[Регионален пат 1104|Р1104]]|| 35,7 |5 |[[Скопје]] (врска со {{макпат|А|2}} - [[Скопска обиколница]]) - [[Арачиново]] - [[Куманово]] (врска со {{макпат|А|1}}) - {{ГП|Србија|Сопот (Кумановско){{!}}Сопот}} |- |[[Регионален пат 1105|Р1105]]|| 50,7 |9 | Врска со {{макпат|А|1}} - [[Миравци]] - [[Давидово]] - [[Удово]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1102.svg|40п|врска=Регионален пат 1102]]) - [[Валандово]] - [[Раброво]] - [[Нов Дојран]] - {{ГП|Грција|Сретеново}} и делница [[Стар Дојран]] - {{ГП|Грција|Николиќ}} |- |[[Регионален пат 1106|Р1106]]|| 106,7 |8 | Врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1102.svg|40п|врска=Регионален пат 1102]] - [[Драчево]] - [[Варвара (Скопско)|Варвара]] - [[Нова Брезница]] - Кула - [[Коломот]] - Мост кај [[Близанско]] - [[Калуѓерец]] - [[Суводол (Порече)|Суводол]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1303.svg|40п|врска=Регионален пат 1303]]) |- |[[Регионален пат 1107|Р1107]]|| 127,6 |10 |[[Градско]] (врска со {{макпат|А|1}}) - [[Росоман]] - [[Кавадарци]] - [[Мушов Гроб]] - [[Витолиште]] - [[Ново Лагово]] (врска со {{макпат|А|3}}) |- |[[Регионален пат 1108|Р1108]]|| 43,8 |1 |[[Гевгелија]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1102.svg|40п|врска=Регионален пат 1102]]) - [[Моин]] - [[Конско (Гевгелиско)|Конско]] - [[Смрдлива Вода]] - [[скијачки центар „Кожуф“|СЦ „Кожуф“]] |- |[[Регионален пат 1109|Р1109]]|| 18,5 |2 |[[Гевгелија]] (врска со {{макпат|А|1}}) - [[Богданци]] - [[Фурка]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1105.svg|40п|врска=Регионален пат 1105]]) |- |[[Регионален пат 1201|Р1201]]|| 52,4 |7 |[[Струга]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Дебар]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1202.svg|40п|врска=Регионален пат 1202]]) и делница [[Џепиште]] - {{ГП|Албанија|Џепиште}} |- |[[Регионален пат 1202|Р1202]]|| 61,7 |10 | Врска со {{макпат|А|2}} - [[Маврови Анови]] - [[Дебар]] - {{ГП|Албанија|Блато}} и делница за [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]] |- |[[Регионален пат 1203|Р1203]]|| 27,7 |4 |[[Тетово]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Вратница]] - {{ГП|Косово|Јажинце}} |- |[[Регионален пат 1204|Р1204]]|| 99,1 |11 |[[Куманово]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Свети Николе]] - [[ЖС „Овче Поле“]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Кадрифаково]] - [[Штип]] - [[Софилари]] (врска со {{макпат|А|4}}) |- |[[Регионален пат 1205|Р1205]]|| 54,4 |7 | Врска со {{макпат|А|2}} - [[Кратово]] - [[Пробиштип]] - [[Крупиште]] (врска со {{макпат|А|3}}) |- |[[Регионален пат 1206|Р1206]]|| 61,5 |11 | Клучка [[Матка]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Групчин]] - [[Тетово]] - [[Боговиње]] - [[Врапчиште]] - [[Гостивар]] (врска со {{макпат|А|2}}) |- |[[Регионален пат 1207|Р1207]]|| 19,3 |3 |[[Младо Нагоричане]] (врска со {{макпат|А|2}}) - {{ГП|Србија|Пелинце}} |- |[[Регионален пат 1208|Р1208]]|| 24,0 |1 |[[Охрид]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1301.svg|40п|врска=Регионален пат 1301]]) - [[Подмоље]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Струга]] - [[Радожда]] |- |[[Регионален пат 1209|Р1209]]|| 18,3 |2 |[[Тетово]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1206.svg|40п|врска=Регионален пат 1206]]) - [[Попова Шапка]] |- |[[Регионален пат 1210|Р1210]]|| 19,6 |2 | Врска со {{макпат|А|2}} - [[Тораница]] - [[Македонска Каменица]] (врска со {{макпат|А|3}}) |- |[[Регионален пат 1301|Р1301]]|| 32,7 |4 |[[Охрид]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Свети Наум (манастир)|Свети Наум]] - {{ГП|Албанија|Свети Наум (манастир){{!}}Свети Наум}} |- |[[Регионален пат 1302|Р1302]]|| 84,0 |6 |[[Делчево]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Пехчево]] - [[Берово]] - [[Дабиље]] (врска со {{макпат|А|4}}) |- |[[Регионален пат 1303|Р1303]]|| 66,0 |9 |[[Прилеп]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1101.svg|40п|врска=Регионален пат 1101]]) - [[Македонски Брод]] - [[Кичево]] (врска со {{макпат|А|2}}) |- |[[Регионален пат 1304|Р1304]]|| 43,6 |6 |[[Превалец]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Виница]] - [[Митрашинци]] - [[Смојмирово]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1302.svg|40п|врска=Регионален пат 1302]]) |- |[[Регионален пат 1305|Р1305]]|| 67,7 |7 |[[Кукуречани]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Демир Хисар]] - [[Другово]] (врска со {{макпат|А|2}}) |- |[[Регионален пат 1306|Р1306]]|| 51,1 |4 |[[Прилеп]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1303.svg|40п|врска=Регионален пат 1303]]) - [[Кривогаштани]] - [[Крушево]] - [[Сладуево]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1305.svg|40п|врска=Регионален пат 1305]]) |- |[[Регионален пат 1307|Р1307]]|| 34,6 |5 |[[Ресен]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Царев Двор]] - [[Отешево]] - {{ГП|Албанија|Стење}} и делница [[Стење]] - [[Коњско (Ресенско)|Коњско]] |- |[[Регионален пат 1308|Р1308]]|| 25,9 |6 | Макази (врска со {{макпат|А|3}}) [[Претор]] - {{ГП|Грција|Маркова Нога}} |- |[[Регионален пат 1309|Р1309]]|| 42,8 |5 |[[Зрновци]] (спој со [[Податотека:Regional road Macedonia R-2334.svg|40п|врска=Регионален пат 2334]]) - [[Кочани]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Пониква]] - [[Злетово]] - [[Лесново]] - [[Пробиштип]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1205.svg|40п|врска=Регионален пат 1205]]) |- |[[Регионален пат 1310|Р1310]]|| 66,3 |3 |[[Радовиш]] (врска со {{макпат|А|4}}) - [[Подареш]] - [[Владимирово]] - [[Берово]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1302.svg|40п|врска=Регионален пат 1302]]) - {{ГП|Бугарија|Клепало (граничен премин){{!}}Клепало}} |- |[[Регионален пат 1311|Р1311]]|| 50,1 |5 |[[Битола]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1101.svg|40п|врска=Регионален пат 1101]]) - [[Новаци]] - [[Маково]] - [[Чаниште]] - Расимбегов мост (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1107.svg|40п|врска=Регионален пат 1107]]) и делница [[Рапеш]] - [[Старавина]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-2338.svg|40п|врска=Регионален пат 2338]]) |- |[[Регионален пат 1312|Р1312]]|| 71,2 |5 | Врска со {{макпат|А|3}} ([[Каратманово]]) - [[Велес]] - [[Извор (Велешко)|Извор]] - [[Прилеп]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1303.svg|40п|врска=Регионален пат 1303]]) |- |[[Регионален пат 1401|Р1401]]|| 25,7 |5 |[[Струмица]] (врска со {{макпат|A|4}}) - [[Раброво]] - [[Валандово]] - [[Балинци]] - [[Марвинци]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1102.svg|40п|врска=Регионален пат 1102]]) |- |[[Регионален пат 1402|Р1402]]|| 32,3 |2 |[[Куклиш]] (врска со [[Податотека:Regional road Macedonia R-1401.svg|40п|врска=Регионален пат 1401]]) - [[Банско]] - [[Ново Коњарево]] (врска со {{макпат|А|4}}) |- |[[Регионален пат 1403|Р1403]]|| 27,4 |1 | Врска со {{макпат|А|4}} - [[Радовиш]] - [[Владиевци]] - [[Василево]] - [[Струмица]] (врска со {{макпат|А|4}}) |} === Регионални (класа Р2) === {| class="wikitable sortable" |+Регионални патишта од класата Р2 |- ! Ознака !! Должина<br>(км) !Бр. на<br>делници!! Опис / одредишта |- |[[Регионален пат 2131|Р2131]]|| 14,9 |3 | [[Драчево]] (врска со {{макпат|Р|1106}}) - [[Орешани]] - [[Таор]] - [[Катланово]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) |- |[[Регионален пат 2132|Р2132]]|| 21,4 |1 | Мост кај [[Близанско]] (врска со {{макпат|Р|1106}}) - [[Растеш]] - [[Калуѓерец]] (врска со {{макпат|Р|1106}}) |- |[[Регионален пат 2133|Р2133]]|| 20,9 |2 |[[Куманово]] (врска со {{макпат|Р|1104}}) - [[Липково]] - [[Матејче]] - [[Никуштак]] - врска со {{макпат|Р|1104}} |- |[[Регионален пат 2134|Р2134]]|| 17,3 |1 |[[Драчево]] (врска со {{макпат|Р|1106}}) - [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] ([[Усје]]) - [[Сопиште]] - [[Говрлево]] (врска со {{макпат|Р|1106}}) |- |[[Регионален пат 2135|Р2135]]|| 27,3 |2 |[[Горно Коњари]] (врска со {{макпат|Р|2136}}) - [[Малино]] - [[Преод]] - [[Горобинци]] - [[Свети Николе]] (врска со {{макпат|Р|1204}}) |- |[[Регионален пат 2136|Р2136]]|| 12,0 |2 |[[’Ржаничино]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) - [[Средно Коњари]] - [[Горно Коњари]] - [[Винце]] - [[Пчиња (село)|Пчиња]] - [[Орашац]] (врска со {{макпат|Р|1204}}) |- |[[Регионален пат 2137|Р2137]]|| 18,5 |1 | Врска со {{макпат|Р|1102}} - [[Војшанци]] - [[Корешница]] - [[Демир Капија]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) |- |[[Регионален пат 2138|Р2138]]|| 10,3 |1 | Врска {{макпат|Р|2134}} - [[Сончев Град]] - [[Водно]] - [[Горно Нерези]] |- |[[Регионален пат 2231|Р2231]]|| 36,2 |2 |[[Гостивар]] (врска со {{макпат|Р|2233}}) - [[Србиново]] - [[Туин]] - [[Осломеј]] - врска со {{макпат|А|2}} |- |[[Регионален пат 2232|Р2232]]|| 25,6 |1 |[[Бучиште]] (врска со {{макпат|Р|1205}}) - [[Злетово]] - ХЕЦ „[[Кнежевско Езеро|Злетовица]]“ (Кнежевско Ез.) |- |[[Регионален пат 2233|Р2233]]|| 29,4 |2 | [[Гостивар]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Чегране]] - клучка [[Тетово]] - запад (врска со [[Брвеница]]) |- |[[Регионален пат 2234|Р2234]]|| 33,1 |3 | Клучка [[Сарај]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Радуша]] - [[Јегуновце]] - [[Теарце]] (врска со {{макпат|Р|1203}}) |- |[[Регионален пат 2235|Р2235]]|| 24,7 |2 |[[Маврови Анови]] (врска со {{макпат|Р|1202}}) - [[Маврово]] - [[Леуново]] - [[Бунец]] (врска со {{макпат|Р|1202}}) |- |[[Регионален пат 2236|Р2236]]|| 28,6 |1 |[[Свети Николе]] (врска со {{макпат|А|4}}) - [[Мечкуевци]] - [[Пуздерци]] - [[Неокази]] (врска со {{макпат|Р|1205}}) |- |[[Регионален пат 2237|Р2237]]|| 8,0 |1 |[[Куманово]] (врска со {{макпат|Р|1204}}) - [[Младо Нагоричане]] (врска со {{макпат|А|2}}) |- |[[Регионален пат 2238|Р2238]]|| 16,3 |2 |[[Маврово]] (врска со {{макпат|Р|2235}}) - [[Галичник]] - [[Селце (Ростушко)|Селце]] - [[Тресонче]] - [[Лазарополе]] - врска со {{макпат|Р|2246}}) |- |[[Регионален пат 2239|Р2239]]|| 41,2 |2 |[[Аеродром Стенковец|Стенковец]] (врска со {{макпат|А|2}}/{{макпат|А|4}}) - [[Бродец (Скопско)|Бродец]] - [[Танушевци]] (гр. со {{знаме|Косово}}) |- |[[Регионален пат 2240|Р2240]]|| 15,5 |2 | Врска со {{макпат|Р|1201}} - [[Вевчани]] - [[Октиси]] - врска со {{макпат|А|2}} |- |[[Регионален пат 2241|Р2241]]|| 13,4 |2 | Врска со {{макпат|Р|1201}} ([[Глобочица]]) - [[Јабланица (село)|Јабланица]] - граница со {{ГП|Албанија|Лакаица}} |- |[[Регионален пат 2242|Р2242]]|| 13,3 |2 |[[Желино]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Јегуновце]] (врска со {{макпат|Р|2234}}) |- |[[Регионален пат 2243|Р2243]]|| 46,0 |4 |[[Струга]] (врска со {{макпат|Р|1201}}) - [[Драслајца|Дрслајца]] - [[Долно Татеши]] - [[Мислодежда]] - [[Локов]] - [[Буринец]] - врска со {{макпат|Р|1201}} |- |[[Регионален пат 2244|Р2244]]|| 16,7 |1 | Врска со {{макпат|Р|1207}} - [[Жегљане]] - [[Рамно]] - гр. со {{знаме|Србија}} |- |[[Регионален пат 2245|Р2245]]|| 29,2 |1 |[[Крива Паланка]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Осиче (Кривопаланечко)|Осиче]] - [[Огут]] - гр. со {{знаме|Србија}} |- |[[Регионален пат 2246|Р2246]]|| 34,7 |5 |[[Бошков Мост]] (врска со {{макпат|Р|1202}}) - Извор (врска со {{макпат|А|2}}) и делница за [[Гари]] |- |[[Регионален пат 2247|Р2247]]|| 23,7 |2 |[[Павлешенци]] (врска со {{макпат|Р|1204}}) - [[Татомир]] - [[Секулица]] - врска со {{макпат|Р|1205}} |- |[[Регионален пат 2248|Р2248]]|| 20,8 |1 |[[Ранковце]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Герман (Кривопаланечко)|Герман]] - [[Нерав]] |- |[[Регионален пат 2249|Р2249]]|| 21,1 |1 | Мелнички мост (врска со {{макпат|Р|1102}}) - [[Голем Папрадник|Папрадник]] - [[Брештани]] - [[Селци]] (врска со {{макпат|Р|2243}}) |- |[[Регионален пат 2250|Р2250]]|| 16,2 |1 |[[Крива Паланка]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Добровница]] - [[Голема Црцорија]] - [[Луке]] - граница со {{знаме|Србија}} |- |[[Регионален пат 2331|Р2331]]|| 17,9 |2 |[[Битола]] (врска со {{макпат|Р|1101}}) - [[Нижеполе]] - [[Пелистер]] - [[Брајчино]] - [[Љубојно]] (врска со {{макпат|Р|1308}}) |- |[[Регионален пат 2332|Р2332]]|| 27,7 |1 | Врска со {{макпат|Р|1307}} ([[Стење|Царина]]) - [[Трпејца]] (врска со {{макпат|А|3}} и {{макпат|Р|1301}}) |- |[[Регионален пат 2333|Р2333]]|| 15,3 |2 |[[Битола]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]] - [[Драгош]] |- |[[Регионален пат 2334|Р2334]]|| 63,9 |5 |[[Штип]] (врска со {{макпат|Р|1204}}) - [[Карбинци]] - [[Аргулица]] - [[Теранци]] - [[Зрновци]] - [[Виница]] (врска со {{макпат|Р|1304}}) - [[Јакимово]] - [[Калиманци]] - врска со {{макпат|Р|2345}} |- |[[Регионален пат 2335|Р2335]]|| 46,1 |4 |[[Вашарејца]] (врска со {{макпат|Р|1101}}) - [[Бучин]] - [[Обршани]] - [[Кривогаштани]] - [[Ропотово]] (врска со {{макпат|Р|1303}}) |- |[[Регионален пат 2336|Р2336]]|| 52,3 |5 |[[Стари Град]] (врска со {{макпат|Р|1312}}) - [[Богомила]] - [[Ропотово]] (врска со {{макпат|Р|1303}}) |- |[[Регионален пат 2337|Р2337]]|| 35,1 |1 | [[Крушево]] (врска со {{макпат|Р|1306}}) - [[Пуста Река]] - [[Прострање]] (врска со {{макпат|Р|1305}}) |- |[[Регионален пат 2338|Р2338]]|| 50,6 |4 |[[Меџитлија]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Гермијан]] - [[Старавина]] - [[Градешница]] - [[Бешиште]] - врска со {{макпат|Р|1107}} |- |[[Регионален пат 2339|Р2339]]|| 26,4 |2 |[[Ново Лагово]] (врска со {{макпат|Р|1101}}) - [[Галичани]] - [[Обршани]] - [[Бучин]] - [[Граиште]] - врска со {{макпат|Р|1305}} |- |[[Регионален пат 2340|Р2340]]|| 31,0 |4 | Врска со {{макпат|Р|1101}} - [[Добрушево]] - [[Новаци]] - [[Бач]] - врска со {{макпат|Р|2238}} |- |[[Регионален пат 2341|Р2341]]|| 3,4 |1 |[[Делчево]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] - гр. со {{знаме|Бугарија}} |- |[[Регионален пат 2342|Р2342]]|| 13,0 |1 |[[Тркање (село)|Тркање]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Соколарци]] - [[Пишица]] (врска со {{макпат|Р|1205}}) |- |[[Регионален пат 2343|Р2343]]|| 10,7 |1 |[[Делчево]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Голак]] |- |[[Регионален пат 2344|Р2344]]|| 23,7 |1 | Врска со {{макпат|Р|1312}} - [[Чашка]] - [[Лисиче (Велешко)|Лисиче]] - [[Дреново (Велешко)|Дреново]] |- |[[Регионален пат 2345|Р2345]]|| 18,5 | 2|| Врска со {{макпат|А|3}} - [[Бигла]] - [[Трсино]] - врска со {{макпат|Р|1304}} |- |[[Регионален пат 2346|Р2346]]|| 18,5 |2 |[[Тработивиште]] (врска со {{макпат|Р|1302}}) - [[Разловци]] - [[Митрашинци]] (врска со {{макпат|Р|1304}}) |- |[[Регионален пат 2347|Р2347]]|| 21,0 |4 |[[Кажани]] (врска со {{макпат|А|3}}) - [[Лера]] - [[Стрежево]] - [[Црновец]] - [[Лопатица (Битолско)|Лопатица]] (врска со {{макпат|Р|1305}}) |- |[[Регионален пат 2431|Р2431]]|| 42,4 |4 |[[Радовиш]] (врска со {{макпат|Р|1310}}) - [[Плачковица]] - [[Аргулица]] (врска со {{макпат|Р|2334}}) |- |[[Регионален пат 2432|Р2432]]|| 15,6 |3 |[[Струмица]] (врска со {{макпат|А|4}}) - [[Вељуса]] - [[Василево]] (врска со {{макпат|Р|1403}}) |- |[[Регионален пат 2433|Р2433]]|| 60,8 |5 |[[Радовиш]] (врска со {{макпат|А|4}}) - [[Конче]] - [[Загорци]] - [[Лесковица]] (врска со {{макпат|Р|1103}}) - [[Селце (Штипско)|Селце]] - [[Софилари]] (врска со {{макпат|А|4}}) |- |[[Регионален пат 2434|Р2434]]|| 29,9 |3 | Врска со {{макпат|Р|1401}} - [[Рич]] - врска со {{макпат|Р|2433}} |} === Регионални (класа Р29) === {| class="wikitable sortable" |+Регионални патишта од класата Р29 |- ! Ознака !! Должина<br>(км) !Бр. на<br>делници!! Опис / одредишта |- |[[Регионален пат 29171|Р29171]]|| 40,3 |6 |[[Демир Капија]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) - [[Крњево]] - [[Конопиште]] - [[Мушов Гроб]] (спој со {{макпат|Р|1107}}) |- |[[Регионален пат 29172|Р29172]]|| 13,2 |1 |[[Беловодица]] (врска со {{макпат|А|1}}) - [[Дуње]] (врска со {{макпат|Р|1107}}) |- |[[Регионален пат 29173|Р29173]]|| 20,1 |1 |[[Неготино]] (врска со {{макпат|Р|1103}}) - [[Долни Дисан]] - [[Бесвица]] (врска со {{макпат|Р|29171}}) |- |[[Регионален пат 29174|Р29174]]|| 16,2 |1 |[[Крњево]] (спој со {{макпат|Р|29171}}) - [[Радња]] - [[Скијачки центар „Кожуф“|СЦ „Кожуф“]] (спој со {{макпат|Р|1108}}) |- |[[Регионален пат 29175|Р29175]]|| 11,6 |1 |[[Могила]] (врска со {{макпат|Р|1101}}) - [[Будаково]] - врска со {{макпат|Р|2340}} |- |[[Регионален пат 29176|Р29176]]|| 2,0 |1 |[[Катланово]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) - [[Катлановска Бања]] |- |[[Регионален пат 29177|Р29177]]|| 4,9 |1 |[[Миравци]] (врска со {{макпат|Р|1105}}) - [[Милетково]] (врска со {{макпат|Р|1102}}) |- |[[Регионален пат 29178|Р29178]]|| 20,3 |1 |[[Давидово]] (врска со {{макпат|Р|1105}}) - [[Демир Капија]] (врска со {{макпат|Р|29171}}) |- |[[Регионален пат 29271|Р29271]]|| 30,7 |1 |[[Мождивњак]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Каврак]] - [[Мушково]] - [[Кратово]] (врска со {{макпат|Р|1205}}) |- |[[Регионален пат 29272|Р29272]]|| 16,2 |1 |[[Опае]] (врска со {{макпат|Р|2133}}) - [[Слупчане]] - [[Белановце]] - [[Злокуќане]] - гр. со {{знаме|Косово}} |- |[[Регионален пат 29273|Р29273]]|| 25,0 |2 |[[Ботун]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Белчишта]] - [[Брежани]] - [[Железнец]] - врска со {{макпат|Р|1305}} |- |[[Регионален пат 29274|Р29274]]|| 5,6 |1 |[[Шемшево]] (врска со {{макпат|Р|2242}}) - [[Жилче]] - [[Лешок]] (врска со {{макпат|Р|1203}}) |- |[[Регионален пат 29275|Р29275]]|| 14,2 |1 | Врска со {{макпат|Р|1209}} - [[Шипковица (Тетовско)|Шипковица]] - гр. со {{знаме|Косово}} |- |[[Регионален пат 29277|Р29277]]|| 26,0 |1 | Врска со {{макпат|А|2}} - [[Клечевце]] - [[Бељаковце]] - [[Шопско Рударе]] - [[Секулица]] (врска со {{макпат|Р|2247}}) |- |[[Регионален пат 29278|Р29278]]|| 4,0 |1 | Врска со {{макпат|А|2}} - [[Неготино (Полошко)]] |- |[[Регионален пат 29279|Р29279]]|| 4,4 |1 |[[Здуње (Гостиварско)|Здуње]] (врска со {{макпат|А|2}}) - [[Вруток]] |- |[[Регионален пат 29280|Р29280]]|| 4,0 |1 | Врска со {{макпат|Р|2246}} - [[Могорче]] |- |[[Регионален пат 29281|Р29281]]|| 5,7 |1 | Врска со {{макпат|Р|2248}} - [[Опила]] - врска со {{макпат|Р|1205}} |- |[[Регионален пат 29371|Р29371]]|| 15,0 |1 | Врска со {{макпат|А|3}} - [[Кривени]] - [[Слоештица]] - врска со {{макпат|Р|1305}} |- |[[Регионален пат 29372|Р29372]]|| 8,5 |1 | Врска со {{макпат|А|3}} - [[Ротино]] - [[Детско одмаралиште „Пелистер“|Детско одморалиште]] - [[Бегова Чешма]] ([[Пелистер]]) |- |[[Регионален пат 29374|Р29374]]|| 7,9 |1 |[[Варош]] (врска со {{макпат|Р|1303}}) - [[Трескавец|Манастир „Св Богородица“ (Трескавец)]] |- |[[Регионален пат 29375|Р29375]]|| 7,3 |1 |[[Костинци]] (врска со {{макпат|Р|2336}}) - [[Зрзески манастир|Манастир „Св Преображение“]] ([[Зрзе]]) |- |[[Регионален пат 29376|Р29376]]|| 7,2 |1 | Врска со {{макпат|Р|1308}} - [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Курбиново|Манастир „Св. Ѓорѓија“]] ([[Курбиново]]) - [[Сливнички манастир|Манастир „Св. Богородица“]] - врска со {{макпат|Р|1308}} |- |[[Регионален пат 29471|Р29471]]|| 11,2 |1 |[[Подареш]] (врска со {{макпат|Р|1310}}) - [[Јаргулица]] - [[Покрајчево]] - [[Злеово]] - [[Радичево]] (врска со {{макпат|А|4}}) |} == Поврзано == * [[Автопатишта во Македонија]] * [[Сообраќај во Македонија]] * [[Паневропски коридор VIII]] * [[Паневропски коридор VIII]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://roads.org.mk/ Јавно претпријатие за државни патишта] {{Патишта во Македонија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Патишта во Македонија| ]] [[Категорија:Сообраќајот во Македонија]] [[Категорија:Списоци за Македонија]] amfxz1vz9d7mnuyaausp78zs790vklg Автопатишта во Македонија 0 1159466 5626470 5521325 2026-09-11T07:43:04Z Bjankuloski06 332 5626470 wikitext text/x-wiki [[Податотека:МК highways 2019 revised.png|мини|Автопатна мрежа во Македонија, 2019&nbsp;г.|300x300пкс]] [[Податотека:Avtopati_mk.svg|мини|Автопатна мрежа во Македонија 2026&nbsp;г.|300x300пкс]] [[Image:Avtopat.svg|thumb|150px|'''Сообраќаен знак за автопат''']]'''Автопатната мрежа во Република [[Македонија]]''' — изнесува вкупно 357 [[Километар|километри]], со дополнителни 127 километри кои се во изградба, при што вкупната мрежа би изнесувала 484 км до 2029 година. По завршувањето на тековните проекти, би имале солидна автопатна мрежа во споредба со ЕУ земјите. Ограничувањето на брзината е 130 км/ч, знаците се со зелена позадина, а хоризонталната сигнализација е со бели линии. Патарини се наплаќаат со отворен систем, што значи дека патарините се поставени на секои 20 до 50 километри. == Автопат А1 (Пријателство) == {{Поврзано|Автопат А1 (Македонија)}}Автопатот А1 (Пријателство, порано [[Александар III Македонски|Александар Македонски]]) е дел од европскиот коридор [[Е-75]] и ја поврзува границата со [[Србија]] со онаа на [[Грција]], минувајќи низ Куманово, Миладиновци (клучка со А2), Петровец (клучка спрема Скопје), Велес, Неготино, Демир Капија, Гевгелија. Ова е првиот автопат изграден во државата, започнат уште во 1979 г. Делот од Демир Капија до Смоквица бил двонасочен магистрален пат сè до 2018 год, кој поминува низ Демиркаписката Клисура, па така претставувал опасна магистрала, особено за странските возачи кои поради преголема брзина или умор често предизвикувале сообраќајни незгоди. Со изградбата на 28-те километри од автопатната траса, која била пуштена во употреба во 2018 г., се зголемила безбедноста, но и се комплетирал македонскиот дел од Е-75. == Автопат А2 (Мајка Тереза) == {{Поврзано|Автопат А2 (Македонија)}}[[Податотека:МК А1-Е75.jpg|мини|248x248px|[[Автопат А2 (Македонија)|А2]] во близина на [[Волково]].|лево]][[File:Skopje Ring Road.jpg|thumb|A2 кај Обиколницата во Скопје]] [[File:Tunnels on A1.jpg|thumb|Тунели кај Д. Капија-Смоквица]] Автопатот А2 ([[Мајка Тереза]]) е дел од европскиот коридор [[Европски пат Е65|Е-65]]. Автопатот е исто така дел од подолгиот национален коридор (државен пат) А2, кој ги поврзува ГП Деве Баир со ГП Ќафасан. Автопатот започнува кај клучката со А1/А4 кај Миладиновци и од тука продолжува на запад, поминува по обиколницата кај Скопје, па потоа го поврзува Тетово и завршува кај Гостивар. На 25 километарското растојание меѓу Тетово и Гостивар автопатот има по 2 ленти во двата правци, но е без помошна лента, па според некои стандарди е категоризиран како експресен пат.<ref>http://www.telegraf.mk/ns-newsarticle-260130-avtopat-kicevo-ohrid-foto.nspx{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Клучка А1-А2-А3.jpg|мини|Клучка А1/А2/А4]] Според состојбата во 2026 година во изградба се следните делници: Тетово-Гостивар-[[Букојчани]] како дел на проектот Бехтел и Енка. Букојчани-Кичево ќе почне со изградба пролет 2026. Кичево-[[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] е во изградба од страна на фирмата Синохидро, како дел од поширокиот автопат Кичево-Охрид. Делницата од селото Врбјани до Охрид е пуштена во употреба во 2025та година. Според категоризацијата од 2011 година, А2 почнува кај [[Деве Баир]], но тие ги ставаат сите автопатишта, експресни и магистрални патишта во една категорија, а тука ги опишуваме само делниците кои се со автопатско решение. == Автопат А3 == {{Поврзано|Автопат А3 (Македонија)}} Државниот пат А3 ги поврзува ГП Делчево (граница со Бугарија) со ГП Меџитлија (граница со Грција), минувајќи преку Кочани, Штип, Велес, Прилеп и Битола, од кај што се раздвојува еден крак и завршува кај [[Подмоље]], Охридско. Заклучно со 2026 година, А3 не е со автопатско решение, освен делницата од Три Чешми до Кадрифаково и делницата од Подмоље до Охрид. Во моментов, во изградба е автопатот од Битола до Прилеп. Се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правци Велес - Прилеп, како и Битола - Меџитлија. Делницата Кочани - Штип е експресен пат кој може да се надогради во иднина. == Автопат А4 (Гоце Делчев) == {{Поврзано|Автопат А4 (Македонија)}}[[File:А1-А4.jpg|thumb|A1/A2 клучка]] Државниот пат А4 почнува кај Граничниот премин Блаце, потоа минува преку Скопје, Миладиновци, Штип, и Струмица, од каде што се раздвојува еден крак и продолжува до Граничниот премин кај Ново Село. Автопатски е поврзана само делницата од Миладиновци каде што има клучка со А1 и А2 до Штип, преку Свети Николе. Оваа 47 километарска делница е пуштена во употреба на почетокот на 2019 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |title=архивски примерок |accessdate=2016-08-13 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825005645/http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |url-status=dead }}</ref> Во моментов се изградени околу 2 километри автопат од граничниот премин Блаце (граница со [[Косово]]) кон Скопје, а се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правец до Скопје. == Наводи == {{наводи}} {{А патишта (Македонија)}} {{Патишта во Македонија}} [[Категорија:Автопатишта во Македонија| ]] [[Категорија:Патишта во Македонија]] [[Категорија:Списоци за Македонија]] 22k6hu8370l02jtjex8nnuvsug1zgtc 5626471 5626470 2026-09-11T07:43:37Z Bjankuloski06 332 5626471 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Avtopati_mk.svg|мини|30п|Автопатна мрежа во Македонија, 2026&nbsp;г.]] [[Податотека:МК highways 2019 revised.png|300п|мини|Автопатна мрежа во Македонија, 2019&nbsp;г.]] [[Image:Avtopat.svg|thumb|150px|'''Сообраќаен знак за автопат''']]'''Автопатната мрежа во Република [[Македонија]]''' — изнесува вкупно 357 [[Километар|километри]], со дополнителни 127 километри кои се во изградба, при што вкупната мрежа би изнесувала 484 км до 2029 година. По завршувањето на тековните проекти, би имале солидна автопатна мрежа во споредба со ЕУ земјите. Ограничувањето на брзината е 130 км/ч, знаците се со зелена позадина, а хоризонталната сигнализација е со бели линии. Патарини се наплаќаат со отворен систем, што значи дека патарините се поставени на секои 20 до 50 километри. == Автопат А1 (Пријателство) == {{Поврзано|Автопат А1 (Македонија)}}Автопатот А1 (Пријателство, порано [[Александар III Македонски|Александар Македонски]]) е дел од европскиот коридор [[Е-75]] и ја поврзува границата со [[Србија]] со онаа на [[Грција]], минувајќи низ Куманово, Миладиновци (клучка со А2), Петровец (клучка спрема Скопје), Велес, Неготино, Демир Капија, Гевгелија. Ова е првиот автопат изграден во државата, започнат уште во 1979 г. Делот од Демир Капија до Смоквица бил двонасочен магистрален пат сè до 2018 год, кој поминува низ Демиркаписката Клисура, па така претставувал опасна магистрала, особено за странските возачи кои поради преголема брзина или умор често предизвикувале сообраќајни незгоди. Со изградбата на 28-те километри од автопатната траса, која била пуштена во употреба во 2018 г., се зголемила безбедноста, но и се комплетирал македонскиот дел од Е-75. == Автопат А2 (Мајка Тереза) == {{Поврзано|Автопат А2 (Македонија)}}[[Податотека:МК А1-Е75.jpg|мини|248x248px|[[Автопат А2 (Македонија)|А2]] во близина на [[Волково]].|лево]][[File:Skopje Ring Road.jpg|thumb|A2 кај Обиколницата во Скопје]] [[File:Tunnels on A1.jpg|thumb|Тунели кај Д. Капија-Смоквица]] Автопатот А2 ([[Мајка Тереза]]) е дел од европскиот коридор [[Европски пат Е65|Е-65]]. Автопатот е исто така дел од подолгиот национален коридор (државен пат) А2, кој ги поврзува ГП Деве Баир со ГП Ќафасан. Автопатот започнува кај клучката со А1/А4 кај Миладиновци и од тука продолжува на запад, поминува по обиколницата кај Скопје, па потоа го поврзува Тетово и завршува кај Гостивар. На 25 километарското растојание меѓу Тетово и Гостивар автопатот има по 2 ленти во двата правци, но е без помошна лента, па според некои стандарди е категоризиран како експресен пат.<ref>http://www.telegraf.mk/ns-newsarticle-260130-avtopat-kicevo-ohrid-foto.nspx{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Клучка А1-А2-А3.jpg|мини|Клучка А1/А2/А4]] Според состојбата во 2026 година во изградба се следните делници: Тетово-Гостивар-[[Букојчани]] како дел на проектот Бехтел и Енка. Букојчани-Кичево ќе почне со изградба пролет 2026. Кичево-[[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] е во изградба од страна на фирмата Синохидро, како дел од поширокиот автопат Кичево-Охрид. Делницата од селото Врбјани до Охрид е пуштена во употреба во 2025та година. Според категоризацијата од 2011 година, А2 почнува кај [[Деве Баир]], но тие ги ставаат сите автопатишта, експресни и магистрални патишта во една категорија, а тука ги опишуваме само делниците кои се со автопатско решение. == Автопат А3 == {{Поврзано|Автопат А3 (Македонија)}} Државниот пат А3 ги поврзува ГП Делчево (граница со Бугарија) со ГП Меџитлија (граница со Грција), минувајќи преку Кочани, Штип, Велес, Прилеп и Битола, од кај што се раздвојува еден крак и завршува кај [[Подмоље]], Охридско. Заклучно со 2026 година, А3 не е со автопатско решение, освен делницата од Три Чешми до Кадрифаково и делницата од Подмоље до Охрид. Во моментов, во изградба е автопатот од Битола до Прилеп. Се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правци Велес - Прилеп, како и Битола - Меџитлија. Делницата Кочани - Штип е експресен пат кој може да се надогради во иднина. == Автопат А4 (Гоце Делчев) == {{Поврзано|Автопат А4 (Македонија)}}[[File:А1-А4.jpg|thumb|A1/A2 клучка]] Државниот пат А4 почнува кај Граничниот премин Блаце, потоа минува преку Скопје, Миладиновци, Штип, и Струмица, од каде што се раздвојува еден крак и продолжува до Граничниот премин кај Ново Село. Автопатски е поврзана само делницата од Миладиновци каде што има клучка со А1 и А2 до Штип, преку Свети Николе. Оваа 47 километарска делница е пуштена во употреба на почетокот на 2019 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |title=архивски примерок |accessdate=2016-08-13 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825005645/http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |url-status=dead }}</ref> Во моментов се изградени околу 2 километри автопат од граничниот премин Блаце (граница со [[Косово]]) кон Скопје, а се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правец до Скопје. == Наводи == {{наводи}} {{А патишта (Македонија)}} {{Патишта во Македонија}} [[Категорија:Автопатишта во Македонија| ]] [[Категорија:Патишта во Македонија]] [[Категорија:Списоци за Македонија]] izi7jfhaz4v9zfncnwezoag6ifwxt7h 5626472 5626471 2026-09-11T07:43:49Z Bjankuloski06 332 5626472 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Avtopati_mk.svg|мини|300п|Автопатна мрежа во Македонија, 2026&nbsp;г.]] [[Податотека:МК highways 2019 revised.png|300п|мини|Автопатна мрежа во Македонија, 2019&nbsp;г.]] [[Image:Avtopat.svg|thumb|150px|'''Сообраќаен знак за автопат''']]'''Автопатната мрежа во Република [[Македонија]]''' — изнесува вкупно 357 [[Километар|километри]], со дополнителни 127 километри кои се во изградба, при што вкупната мрежа би изнесувала 484 км до 2029 година. По завршувањето на тековните проекти, би имале солидна автопатна мрежа во споредба со ЕУ земјите. Ограничувањето на брзината е 130 км/ч, знаците се со зелена позадина, а хоризонталната сигнализација е со бели линии. Патарини се наплаќаат со отворен систем, што значи дека патарините се поставени на секои 20 до 50 километри. == Автопат А1 (Пријателство) == {{Поврзано|Автопат А1 (Македонија)}}Автопатот А1 (Пријателство, порано [[Александар III Македонски|Александар Македонски]]) е дел од европскиот коридор [[Е-75]] и ја поврзува границата со [[Србија]] со онаа на [[Грција]], минувајќи низ Куманово, Миладиновци (клучка со А2), Петровец (клучка спрема Скопје), Велес, Неготино, Демир Капија, Гевгелија. Ова е првиот автопат изграден во државата, започнат уште во 1979 г. Делот од Демир Капија до Смоквица бил двонасочен магистрален пат сè до 2018 год, кој поминува низ Демиркаписката Клисура, па така претставувал опасна магистрала, особено за странските возачи кои поради преголема брзина или умор често предизвикувале сообраќајни незгоди. Со изградбата на 28-те километри од автопатната траса, која била пуштена во употреба во 2018 г., се зголемила безбедноста, но и се комплетирал македонскиот дел од Е-75. == Автопат А2 (Мајка Тереза) == {{Поврзано|Автопат А2 (Македонија)}}[[Податотека:МК А1-Е75.jpg|мини|248x248px|[[Автопат А2 (Македонија)|А2]] во близина на [[Волково]].|лево]][[File:Skopje Ring Road.jpg|thumb|A2 кај Обиколницата во Скопје]] [[File:Tunnels on A1.jpg|thumb|Тунели кај Д. Капија-Смоквица]] Автопатот А2 ([[Мајка Тереза]]) е дел од европскиот коридор [[Европски пат Е65|Е-65]]. Автопатот е исто така дел од подолгиот национален коридор (државен пат) А2, кој ги поврзува ГП Деве Баир со ГП Ќафасан. Автопатот започнува кај клучката со А1/А4 кај Миладиновци и од тука продолжува на запад, поминува по обиколницата кај Скопје, па потоа го поврзува Тетово и завршува кај Гостивар. На 25 километарското растојание меѓу Тетово и Гостивар автопатот има по 2 ленти во двата правци, но е без помошна лента, па според некои стандарди е категоризиран како експресен пат.<ref>http://www.telegraf.mk/ns-newsarticle-260130-avtopat-kicevo-ohrid-foto.nspx{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Клучка А1-А2-А3.jpg|мини|Клучка А1/А2/А4]] Според состојбата во 2026 година во изградба се следните делници: Тетово-Гостивар-[[Букојчани]] како дел на проектот Бехтел и Енка. Букојчани-Кичево ќе почне со изградба пролет 2026. Кичево-[[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] е во изградба од страна на фирмата Синохидро, како дел од поширокиот автопат Кичево-Охрид. Делницата од селото Врбјани до Охрид е пуштена во употреба во 2025та година. Според категоризацијата од 2011 година, А2 почнува кај [[Деве Баир]], но тие ги ставаат сите автопатишта, експресни и магистрални патишта во една категорија, а тука ги опишуваме само делниците кои се со автопатско решение. == Автопат А3 == {{Поврзано|Автопат А3 (Македонија)}} Државниот пат А3 ги поврзува ГП Делчево (граница со Бугарија) со ГП Меџитлија (граница со Грција), минувајќи преку Кочани, Штип, Велес, Прилеп и Битола, од кај што се раздвојува еден крак и завршува кај [[Подмоље]], Охридско. Заклучно со 2026 година, А3 не е со автопатско решение, освен делницата од Три Чешми до Кадрифаково и делницата од Подмоље до Охрид. Во моментов, во изградба е автопатот од Битола до Прилеп. Се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правци Велес - Прилеп, како и Битола - Меџитлија. Делницата Кочани - Штип е експресен пат кој може да се надогради во иднина. == Автопат А4 (Гоце Делчев) == {{Поврзано|Автопат А4 (Македонија)}}[[File:А1-А4.jpg|thumb|A1/A2 клучка]] Државниот пат А4 почнува кај Граничниот премин Блаце, потоа минува преку Скопје, Миладиновци, Штип, и Струмица, од каде што се раздвојува еден крак и продолжува до Граничниот премин кај Ново Село. Автопатски е поврзана само делницата од Миладиновци каде што има клучка со А1 и А2 до Штип, преку Свети Николе. Оваа 47 километарска делница е пуштена во употреба на почетокот на 2019 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |title=архивски примерок |accessdate=2016-08-13 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825005645/http://televizijastar.com/2016/06/15/%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82-%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BF-%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0/ |url-status=dead }}</ref> Во моментов се изградени околу 2 километри автопат од граничниот премин Блаце (граница со [[Косово]]) кон Скопје, а се разгледуваат и опции за финансирање на автопатски правец до Скопје. == Наводи == {{наводи}} {{А патишта (Македонија)}} {{Патишта во Македонија}} [[Категорија:Автопатишта во Македонија| ]] [[Категорија:Патишта во Македонија]] [[Категорија:Списоци за Македонија]] 7oy5oc65zwaw85qqu4lxujf7lfyblq4 Стадион „Рајко Митиќ“ 0 1171910 5626400 5558460 2026-09-10T18:18:10Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Стадион Рајко Митиќ]] на [[Стадион „Рајко Митиќ“]] 5558460 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Стадион | име = Стадион „Рајко Митиќ“ | прекар = '''Маракана''' | слика = [[Image:Fk Red Star stadium.jpg|300px]] | целоиме =Стадион „Рајко Митиќ“ | локација = [[Белград]], [[Србија]] | координати = {{Coord|44.7832|20.4649|region:RS_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | темели =1960 | изграден =1963 | отворен = 1 септември 1963 | реновиран = 2008 | проширен = | затворен = | срушен = | сопственик = [[ФК Црвена ѕвезда]] | оператор = [[ФК Црвена ѕвезда]] | подлога = [[трева]] | цена = | архитект = | структурен_инженер = | сервис_инженер = | главен_изведувач = | менаџер = | главни_изведувачи = | поранешни_имиња = Стадион „Црвена ѕвезда“ | играат = [[ФК Црвена ѕвезда]] | сместивост = 55,538<ref>http://stadiumdb.com/stadiums/ser/marakana</ref> | димензии =110 x 73 метри | табла =[[LED]] }} '''Стадион Рајко Митиќ''' (порано '''Стадион на Црвена ѕвезда'''; популарно познат и како '''Маракана''') е [[фудбал]]ски и [[атлетика|атлетски]] [[стадион]] во [[Белград]] на кој игра [[ФК Црвена ѕвезда]]. На него официјални натпревари игра и [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|фудбалската репрезентација на Србија]]. Стадионот се наоѓа во населбата [[Дедиње]] во [[Градската општина Савски венац|општина Савски венец]]. Сместивоста на стадионот е 55 568 гледачи. Стадионот го носи името во чест на „првата Ѕвездина ѕвезда“ [[Рајко Митиќ]]. [[Податотека:Zvezda_stadion.jpg|мини|Стадионот Рајко Митиќ]] == Историја == Маракана е градена од [[1960]]. до [[1963]]. година. Всушност таа го заменила стариот стадион на [[СК Југославија]] кој бил изграден [[1927]]. година и на кој Црвена ѕвезда го одиграла последниот натпревар против [[ФК Нови Сад|Нови Сада]]. Првиот натпревар на Маракана бил одигран на [[1 септември]] [[1963]]. године против [[ФК Риека|Ријека]] (2-1). Тогаш на сè уште не завршените трибини, натпреварот го следеле 55.000 гледачи, а подоцна е забележана рекордна посетеност на натпреварот против [[ФК Партизан|Партизан]] – 74.000 гледачи. Следната година ,стадионот бил потполно завршен, сместивоста официјално изнесувала 95 000 гледачи.Првиот гол на популарната “Маракана” го постигнал [[Трифун Михајловиќ]], на средбата со пионерите на Ѕвезда и Единство од Земун, како предигра на првенствениот натпревар против [[ФК Риека|Ријека]]. Први официјален, прволигашки погодок,бил дело на Ријечанинот Вукоја, додека првиот гол за сениорскиот тим на Црвена ѕвезда го постигнал [[Душан Маравиќ]], на истиот натпревар. [[Податотека:Beograd_7652.jpg|мини|Трибината на најверните навивачи на Црвена ѕвезда, Делије Север.]] Најголем број гледачи бил забележен на [[23 април]] [[1975]]. година против унгарскиот [[ФК Ференцварош|Ференцварош]] во натпреварот од полуфиналето на [[Купот на победниците на куповите]]. Тагаш биле продадени 96.070 влезници, но се проценува дека на стадионот било околу 110.000 гледачи, колку што била сместивоста на стадионот во тоа време.<ref name="цз">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |title=Званични портал ФК Црвена звезда - Стадион |accessdate=2017-02-06 |archive-date=2016-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222222914/http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |url-status=dead }}</ref> Во меѓувреме, таа бројка е драстично смалена. Пратејќи ја модернизацијата и истовремено исполнувајќи ги условите и правилата на [[УЕФА|Европската фудбалска Унија]], сè со цел да се подигне комодитетот на навијачите и нивната безбедност, биле забранети местата за стоење, со тоа што се поставиле столици на сите четри трибини. Така данес сместивоста на стадионот официјално изнесува 55.538 места. Покрај самиот терен на стадионот има многу следечки содржини (помошни терени, медицински центар) како и музеј на ФК Црвена ѕвезда. На Маракана било одиграно финалето на [[Куп на шампиони 1973/74|Куп на шампионите]] на [[30 април]] [[1973]]. година помеѓу [[ФК Ајакс|Ајакс]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]] (1-0). Тогаш на натпреварот присуствувало 91.564 гледачи.<ref name="цз" /> На стадионот на Црвена ѕвезда се одржававале натпревари во рамките на [[Летната универзијада 2009.|Универзијада во Белград 2009]]. година. Во текот на летото 2008. година уредена е нова дренажа, заменена со трева, заменети биле и светилките на рефлекторите, а во 2010 година и нови столици на источната трибина. Управата на клубот на 21 декември 2014. година донела одлука за преименовање на стадионот во чест на легендарниот фудбалер и првата Ѕвездина ѕвезда [[Рајко Митиќ]]. ==Поврзано== * Список на стадиони во Србија ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Надворешни врски== {{рв|Stadium "Rajko Mitić"|Stadion Crvena Zvezda}} *[http://www.crvenazvezdafk.com FC Red Star official website] *[http://crvenazvezdafk.com/sr/stadion.html FC Red Star Belgrade Stadion] *[http://www.oaza.rs/sport/delije/index.php?lang_id=1&page_id=207 Stadium pictures on Delije web site]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.stadiumguide.com/crvenazvezda.htm Stadium Guide Article] *[http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu 360° Marakana Virtual tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110620215058/http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu |date=2011-06-20 }} {{s-start}} {{succession box | title=[[Уефа Лига на Шампионите|Европски Куп]]<br>[[Европски Куп на шамионските финалиња Финале]]| before=[[Фејнорд Стадион|Де Куип]] <br>[[Ротердам]]| after=[[Кралскиот Стадион Хејсел|Хејсел Стадион]] <br>[[Брисел]]| years=[[Европски Куп 1972–73|1973]] }} {{succession box | title=[[Уефа Европско фудбалско првенство]]<br>Final Venue| before=[[Кралскиот Стадион Хејсел]] <br>[[Брисел]]| after=[[Стадион Олимпико]] <br/>[[Рим]]| years=[[1976 Уефа Европско фудбалско првенство|1976]] }} {{s-end}} [[Категорија:Спортски зданија во Србија]] [[Категорија:Спортот во Белград]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Стадиони во Европа]] [[Категорија:Стадиони во Србија]] 0vb9ytrgf49i3fvxgtjiq4dpuyemmcz 5626404 5626400 2026-09-10T18:18:23Z Carshalton 30527 5626404 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Стадион | име = Стадион „Рајко Митиќ“ | прекар = '''Маракана''' | слика = [[Image:Fk Red Star stadium.jpg|300px]] | целоиме =Стадион „Рајко Митиќ“ | локација = [[Белград]], [[Србија]] | координати = {{Coord|44.7832|20.4649|region:RS_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | темели =1960 | изграден =1963 | отворен = 1 септември 1963 | реновиран = 2008 | проширен = | затворен = | срушен = | сопственик = [[ФК Црвена ѕвезда]] | оператор = [[ФК Црвена ѕвезда]] | подлога = [[трева]] | цена = | архитект = | структурен_инженер = | сервис_инженер = | главен_изведувач = | менаџер = | главни_изведувачи = | поранешни_имиња = Стадион „Црвена ѕвезда“ | играат = [[ФК Црвена ѕвезда]] | сместивост = 55,538<ref>http://stadiumdb.com/stadiums/ser/marakana</ref> | димензии =110 x 73 метри | табла =[[LED]] }} '''Стадион „Рајко Митиќ“''' (порано '''Стадион на Црвена ѕвезда'''; популарно познат и како '''Маракана''') е [[фудбал]]ски и [[атлетика|атлетски]] [[стадион]] во [[Белград]] на кој игра [[ФК Црвена ѕвезда]]. На него официјални натпревари игра и [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|фудбалската репрезентација на Србија]]. Стадионот се наоѓа во населбата [[Дедиње]] во [[Градската општина Савски венац|општина Савски венец]]. Сместивоста на стадионот е 55 568 гледачи. Стадионот го носи името во чест на „првата Ѕвездина ѕвезда“ [[Рајко Митиќ]]. [[Податотека:Zvezda_stadion.jpg|мини|Стадионот Рајко Митиќ]] == Историја == Маракана е градена од [[1960]]. до [[1963]]. година. Всушност таа го заменила стариот стадион на [[СК Југославија]] кој бил изграден [[1927]]. година и на кој Црвена ѕвезда го одиграла последниот натпревар против [[ФК Нови Сад|Нови Сада]]. Првиот натпревар на Маракана бил одигран на [[1 септември]] [[1963]]. године против [[ФК Риека|Ријека]] (2-1). Тогаш на сè уште не завршените трибини, натпреварот го следеле 55.000 гледачи, а подоцна е забележана рекордна посетеност на натпреварот против [[ФК Партизан|Партизан]] – 74.000 гледачи. Следната година ,стадионот бил потполно завршен, сместивоста официјално изнесувала 95 000 гледачи.Првиот гол на популарната “Маракана” го постигнал [[Трифун Михајловиќ]], на средбата со пионерите на Ѕвезда и Единство од Земун, како предигра на првенствениот натпревар против [[ФК Риека|Ријека]]. Први официјален, прволигашки погодок,бил дело на Ријечанинот Вукоја, додека првиот гол за сениорскиот тим на Црвена ѕвезда го постигнал [[Душан Маравиќ]], на истиот натпревар. [[Податотека:Beograd_7652.jpg|мини|Трибината на најверните навивачи на Црвена ѕвезда, Делије Север.]] Најголем број гледачи бил забележен на [[23 април]] [[1975]]. година против унгарскиот [[ФК Ференцварош|Ференцварош]] во натпреварот од полуфиналето на [[Купот на победниците на куповите]]. Тагаш биле продадени 96.070 влезници, но се проценува дека на стадионот било околу 110.000 гледачи, колку што била сместивоста на стадионот во тоа време.<ref name="цз">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |title=Званични портал ФК Црвена звезда - Стадион |accessdate=2017-02-06 |archive-date=2016-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222222914/http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |url-status=dead }}</ref> Во меѓувреме, таа бројка е драстично смалена. Пратејќи ја модернизацијата и истовремено исполнувајќи ги условите и правилата на [[УЕФА|Европската фудбалска Унија]], сè со цел да се подигне комодитетот на навијачите и нивната безбедност, биле забранети местата за стоење, со тоа што се поставиле столици на сите четри трибини. Така данес сместивоста на стадионот официјално изнесува 55.538 места. Покрај самиот терен на стадионот има многу следечки содржини (помошни терени, медицински центар) како и музеј на ФК Црвена ѕвезда. На Маракана било одиграно финалето на [[Куп на шампиони 1973/74|Куп на шампионите]] на [[30 април]] [[1973]]. година помеѓу [[ФК Ајакс|Ајакс]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]] (1-0). Тогаш на натпреварот присуствувало 91.564 гледачи.<ref name="цз" /> На стадионот на Црвена ѕвезда се одржававале натпревари во рамките на [[Летната универзијада 2009.|Универзијада во Белград 2009]]. година. Во текот на летото 2008. година уредена е нова дренажа, заменена со трева, заменети биле и светилките на рефлекторите, а во 2010 година и нови столици на источната трибина. Управата на клубот на 21 декември 2014. година донела одлука за преименовање на стадионот во чест на легендарниот фудбалер и првата Ѕвездина ѕвезда [[Рајко Митиќ]]. ==Поврзано== * Список на стадиони во Србија ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Надворешни врски== {{рв|Stadium "Rajko Mitić"|Stadion Crvena Zvezda}} *[http://www.crvenazvezdafk.com FC Red Star official website] *[http://crvenazvezdafk.com/sr/stadion.html FC Red Star Belgrade Stadion] *[http://www.oaza.rs/sport/delije/index.php?lang_id=1&page_id=207 Stadium pictures on Delije web site]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.stadiumguide.com/crvenazvezda.htm Stadium Guide Article] *[http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu 360° Marakana Virtual tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110620215058/http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu |date=2011-06-20 }} {{s-start}} {{succession box | title=[[Уефа Лига на Шампионите|Европски Куп]]<br>[[Европски Куп на шамионските финалиња Финале]]| before=[[Фејнорд Стадион|Де Куип]] <br>[[Ротердам]]| after=[[Кралскиот Стадион Хејсел|Хејсел Стадион]] <br>[[Брисел]]| years=[[Европски Куп 1972–73|1973]] }} {{succession box | title=[[Уефа Европско фудбалско првенство]]<br>Final Venue| before=[[Кралскиот Стадион Хејсел]] <br>[[Брисел]]| after=[[Стадион Олимпико]] <br/>[[Рим]]| years=[[1976 Уефа Европско фудбалско првенство|1976]] }} {{s-end}} [[Категорија:Спортски зданија во Србија]] [[Категорија:Спортот во Белград]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Стадиони во Европа]] [[Категорија:Стадиони во Србија]] r04tdcuf63lwovesxu16czox77oetg9 Разговор:Стадион „Рајко Митиќ“ 1 1171914 5626402 3569043 2026-09-10T18:18:10Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Разговор:Стадион Рајко Митиќ]] на [[Разговор:Стадион „Рајко Митиќ“]] 3569043 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Евровизија 1991 0 1172677 5626365 5375765 2026-09-10T15:16:47Z BT405 9277 5626365 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1991 | slogan = | image = ESC 1991 logo.svg | date = 4 мај 1991 | semi1 = | semi2 = | edition = 36 | host = [[Италија]] | venue = [[Teatro 15 di Cinecittà]], [[Рим]], [[Италија]] | presenters = [[Џиљола Чинквети]] и [[Тото Кутуњо]] | emiter = [[RAI]] | winner = [[Шведска]] — Карола — „Captured by a Storm“ -> [[Карола Хегквист|Карола]] — „Fångad av en stormvind“ | director = Riccardo Donna | entries = 22 | debuting = | returning = [[Малта]] | nonparticipating = [[Холандија]] | map = ESC 1991 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1990 | next = 1992 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1991''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1991''' — беше 36. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 4 мај 1991 година во студискиот комплекс [[Teatro 15 di Cinecittà]] во [[Рим]], [[Италија]], откако Тото Кутуњо ја донесе победата за Италија претходната година во Загреб. Првично натпреварот требаше да се одржи во Санремо, но поради тензиите и безбедносните причини во тој период (како и Заливската војна), ЕБУ и италијанската телевизија RAI одлучија да го преселат настанот во Рим. Домаќини и водители на вечерта беа двете иконски имиња [[Џиљола Чинквети]] (победник од 1964) и [[Тото Кутуњо]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Холандија се повлече од ова издание бидејќи датумот на одржување се совпадна со нивниот национален ден на сеќавање (Nationale Dodenherdening), додека пак Малта се врати на евровизиската сцена по пауза од 16 години. Ова издание остана запаметтено по една од најдраматичните завршувања во историјата на натпреварот. На крајот од гласањето, Шведска и Франција завршија израмнети со неверојатни 146 поени. Тогашните правила за нерешен резултат наложуваа да се броји колку пати секоја земја добила 12 поени. Биде и тука беа израмнети (и двете имаа по четири „дванаесетки“), се пребројаа освоените 10 поени, каде [[Шведска]] со [[Карола Хегквист|Карола]] и нејзината култна песна „Fångad av en stormvind“ излезе како победник, оставајќи ја Франција (Амините) на второто место. [[Југославија]] беше претставена од бендот [[Беби Дол]] со песната „Бразил“, која зазеде 21. место. == Место на одржување == Филмското студио „Чинечита“ во Рим понуди уникатна и гламурозна сценска позадина која ги рефлектираше италијанската кинематографија и уметност. Техничките предизвици беа големи, но манифестацијата беше реализирана на високо професионално ниво. [[File:Ingressostorico cinecitta.jpg|thumb|десно|Чинечита – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stefán & Eyfi | style="text-align:left;" | „Draumur um Nínu“ | Исландски | style="text-align:left;" | Eyþór Arnalds | style="text-align:left;" | Jón Kjell Seljeseth |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Sophia Vossou | style="text-align:left;" | „I Anixi“ (Η άνοιξη) | Грчки | style="text-align:left;" | Andreas Mihailidis, Sophia Vossou | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Sandra Simó | style="text-align:left;" | „Canzone per te“ | Италијански | style="text-align:left;" | Renato Mascetti | style="text-align:left;" | Flückiger |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Venedig im Regen“ | Германски | style="text-align:left;" | Walter Lochiser, Wolfgang Berry | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sarah Bray | style="text-align:left;" | „Un baiser baisé“ | Француски | style="text-align:left;" | Patrick Hippert, Linda Schor, Radu A. Serban | style="text-align:left;" | Francis Goya |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Карола Хегквист | style="text-align:left;" | „Fångad av en stormvind“ | Шведски | style="text-align:left;" | Stephan Berg | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Amina | style="text-align:left;" | „C'est le dernier qui a parlé qui a raison“ | Француски | style="text-align:left;" | Amina Annabi, Wasis Diop | style="text-align:left;" | Brightman |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | İzel Çeliköz, Reyhan Karaca & Can Uğurluer | style="text-align:left;" | „İki Dakika“ | Турски | style="text-align:left;" | Şevket Uğurluer, Aysel Gürel | style="text-align:left;" | Turhan Yükseler |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kim Jackson | style="text-align:left;" | „Could It Be That I'm In Love“ | Англиски | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dulce Pontes | style="text-align:left;" | „Lusitana paixão“ | Португалски | style="text-align:left;" | José da Cunha, Fred Micaelo, Ricardo Landum | style="text-align:left;" | Fernando Correia Martins |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anders Frandsen | style="text-align:left;" | „Lige der hvor hjertet slår“ | Дански | style="text-align:left;" | Michael Elo | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Just 4 Fun | style="text-align:left;" | „Mrs. Thompson“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Pål Rødseth, Dag Kolsrud | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Duo Datz | style="text-align:left;" | „Kan“ (כאן) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Uzi Hitman | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaija Kärkinen | style="text-align:left;" | „Hullu yö“ | Фински | style="text-align:left;" | Ile Kallio, Jukka Välimaa | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Atlantis 2000 | style="text-align:left;" | „Dieser Traum darf niemals sterben“ | Германски | style="text-align:left;" | Alfons Weindorf, Helmut Frey | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Clouseau | style="text-align:left;" | „Geef het op“ | Холандски | style="text-align:left;" | Kris Wauters, Bob Savenberg, Jan Hautekiet | style="text-align:left;" | Ronald Meganck |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Sergio Dalma | style="text-align:left;" | „Bailar pegados“ | Шпански | style="text-align:left;" | Luis Gómez-Escolar, Julio Seijas | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Samantha Janus | style="text-align:left;" | „A Message to Your Heart“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elena Patroclou | style="text-align:left;" | „SOS“ | Грчки | style="text-align:left;" | Kypros Charalambous, Andri Newpoint | style="text-align:left;" | Staco Šimic |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Peppino di Capri | style="text-align:left;" | „Comme è ddoce 'o mare“ | Наполитански | style="text-align:left;" | Giampiero Artegiani, Sergio Iodice, Peppino di Capri | style="text-align:left;" | Marco Falagiani |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Беби Дол]] | style="text-align:left;" | „Бразил“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Zoran Vračević, Dragana Šarić | style="text-align:left;" | Slobodan Marković |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Paul Giordimaina & Georgina | style="text-align:left;" | „Could It Be“ | Англиски | style="text-align:left;" | Ray Mahoney, Paul Giordimaina | style="text-align:left;" | Paul Abela |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Карола Хегквист | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Fångad av en stormvind“ | style="background:#fff200;" | '''146''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Amina | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „C'est le dernier qui a parlé qui a raison“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''146''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Duo Datz | style="text-align:left;" | „Kan“ | 139 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Sergio Dalma | style="text-align:left;" | „Bailar pegados“ | 119 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Sandra Simó | style="text-align:left;" | „Canzone per te“ | 118 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kim Jackson | style="text-align:left;" | „Could It Be That I'm In Love“ | 47 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Paul Giordimaina & Georgina | style="text-align:left;" | „Could It Be“ | 106 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Peppino di Capri | style="text-align:left;" | „Comme è ddoce 'o mare“ | 89 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dulce Pontes | style="text-align:left;" | „Lusitana paixão“ | 62 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Samantha Janus | style="text-align:left;" | „A Message to Your Heart“ | 47 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elena Patroclou | style="text-align:left;" | „SOS“ | 60 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Just 4 Fun | style="text-align:left;" | „Mrs. Thompson“ | 14 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Sophia Vossou | style="text-align:left;" | „I Anixi“ | 36 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sarah Bray | style="text-align:left;" | „Un baiser baisé“ | 29 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anders Frandsen | style="text-align:left;" | „Lige der hvor hjertet slår“ | 8 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stefán & Eyfi | style="text-align:left;" | „Draumur um Nínu“ | 26 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Atlantis 2000 | style="text-align:left;" | „Dieser Traum darf niemals sterben“ | 10 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | İzel, Reyhan & Can | style="text-align:left;" | „İki Dakika“ | 44 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaija Kärkinen | style="text-align:left;" | „Hullu yö“ | 6 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Clouseau | style="text-align:left;" | „Geef het op“ | 23 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Беби Дол | style="text-align:left;" | „Бразил“ | 1 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Thomas Forstner | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Venedig im Regen“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Малта |- | style="text-align:left;" | Исланд || 26 || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || 10 || || || || || || || || 1 || 15 || 4 |- | style="text-align:left;" | Грција || 36 || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || 4 || || 4 || 12 || || 8 || 8 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 118 || 4 || 10 || style="background:#666666;" | || 7 || 3 || 10 || || 5 || 10 || 12 || 8 || || || || 5 || 2 || 12 || 3 || 10 || 7 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 0 || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || 0 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 29 || 5 || || || || style="background:#666666;" | || 5 || || || || || || || || 1 || || 4 || || || 7 || 5 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 146 || 10 || 7 || 12 || || 6 || style="background:#666666;" | || 4 || 8 || || 10 || 12 || 8 || 12 || 6 || 10 || || 6 || 10 || 6 || 12 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 146 || 8 || 3 || 8 || 12 || 10 || 7 || style="background:#666666;" | || || 6 || 5 || || 10 || 10 || 12 || 12 || 10 || 5 || 5 || 12 || || 4 | |- | style="text-align:left;" | Турција || 44 || || || || 7 || || || || style="background:#666666;" | || || 7 || || || || || 8 || 7 || || || || 12 || 3 | |- | style="text-align:left;" | Ирска || 47 || 3 || || 5 || || || || || || style="background:#666666;" | || || 6 || 2 || 2 || 2 || 3 || || || || 2 || 6 || 10 || 3 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 62 || || || || || || || 3 || 6 || || style="background:#666666;" | || || || 3 || 4 || 8 || 6 || 8 || || 4 || 10 || 10 | |- | style="text-align:left;" | Данска || 8 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 2 || 1 || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 14 || 1 || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | || || 5 || || || || || || 7 || | |- | style="text-align:left;" | Израел || 139 || 12 || 5 || 10 || 10 || 12 || 8 || 6 || || 12 || 8 || || 4 || style="background:#666666;" | || 7 || || 7 || 7 || 8 || 8 || 2 || 13 | |- | style="text-align:left;" | Финска || 6 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 1 || 5 |- | style="text-align:left;" | Германија || 10 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || 1 || || || || 6 || 3 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 23 || || || 2 || || 1 || || || || || || || 3 || || || || style="background:#666666;" | || || || 3 || 4 || 10 | |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 119 || 6 || 6 || 7 || 3 || 5 || 4 || || 7 || 6 || 4 || 7 || 5 || 5 || 8 || || 6 || style="background:#666666;" | || 1 || 12 || 11 || 15 | |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 47 || 2 || || || 1 || 2 || 2 || || 1 || 7 || || 2 || || || 7 || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 8 || 12 | |- | style="text-align:left;" | Кипар || 60 || 7 || 12 || || || || || 1 || 2 || 4 || || || 1 || 6 || 3 || || 1 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 5 || 6 | |- | style="text-align:left;" | Италија || 89 || || 4 || 3 || || 4 || 1 || 8 || 12 || 3 || 2 || || 7 || || || 1 || 12 || 12 || || 10 || style="background:#666666;" | || 10 | |- | style="text-align:left;" | Југославија || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | | |- | style="text-align:left;" | Малта || 106 || || 8 || 6 || 8 || 8 || 12 || 5 || 3 || 5 || 6 || 10 || || 7 || 1 || 6 || 8 || || 5 || 7 || || style="background:#666666;" | | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Италијанска музика]] [[Категорија:Култура на Рим]] [[Категорија:Музиката во 1991 година]] 0q429ppeipyl29x6qy02kcirh1f3w3t Евровизија 1983 0 1172681 5626348 5375880 2026-09-10T14:49:05Z BT405 9277 5626348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1983 | slogan = | image = ESC 1983 logo.png | date = 23 април 1983 | semi1 = | semi2 = | edition = 28 | host = [[Германија]] | venue = [[Rudi-Sedlmayer-Halle]], [[Минхен]], [[Германија]] | presenters = [[Марлен Шарел]] | emiter = [[ARD]] | winner = [[Луксембург]] — Corinne Hermès — „Si la vie est cadeau“ | director = Christian Neureuther | entries = 20 | debuting = | returning = [[Италија]], [[Грција]], [[Франција]] | nonparticipating = [[Ирска]] | map = ESC 1983 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1982 | next = 1984 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1983''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1983''' — беше 28. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 23 април 1983 година во [[Rudi-Sedlmayer-Halle]] во [[Минхен]], [[Германија]]. Водителка била [[Марлен Шарел]]. На натпреварот учествувале 20 земји. По победата на Германија претходната година, ова беше првпат земјата да биде домаќин на натпреварот по 1957 година. [[Италија]], [[Грција]] и [[Франција]] се вратија на натпреварот, додека [[Ирска]] се повлече поради штрајк во националната телевизија RTÉ. Победи [[Луксембург]] со песната „Si la vie est cadeau“, изведена од Corinne Hermès, освојувајќи 142 поени. Тоа беше петта победа за Луксембург на Евровизија, изедначувајќи го тогашниот рекорд со Франција. == Учесници == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Guy Bonnet | style="text-align:left;" | „Vivre“ | Француски |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen | style="text-align:left;" | „Do Re Mi“ | Норвешки |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Sweet Dreams | style="text-align:left;" | „I'm Never Giving Up“ | Англиски |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Carola Häggkvist | style="text-align:left;" | „Främling“ | Шведски |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Riccardo Fogli | style="text-align:left;" | „Per Lucia“ | Италијански |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Çetin Alp & The Short Waves | style="text-align:left;" | „Opera“ | Турски |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Remedios Amaya | style="text-align:left;" | „¿Quién maneja mi barca?“ | Шпански |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré | style="text-align:left;" | „Io così non ci sto“ | Италијански |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Ami Aspelund | style="text-align:left;" | „Fantasiaa“ | Фински |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christie Stasinopoulou | style="text-align:left;" | „Mou les“ (Μου λες) | Грчки |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernadette | style="text-align:left;" | „Sing Me a Song“ | Холандски |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Danijel | style="text-align:left;" | „Džuli“ | Српскохрватски |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Stavros & Dina | style="text-align:left;" | „I agapi akoma zi“ (Η αγάπη ακόμα ζει) | Грчки |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Hoffmann & Hoffmann | style="text-align:left;" | „Rücksicht“ | Германски |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Gry Johansen | style="text-align:left;" | „Kloden drejer“ | Дански |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Ofra Haza | style="text-align:left;" | „Hi“ (חי) | Хебрејски |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Armando Gama | style="text-align:left;" | „Esta balada que te dou“ | Португалски |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Westend | style="text-align:left;" | „Hurricane“ | Германски |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Pas de Deux | style="text-align:left;" | „Rendez-vous“ | Холандски |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Corinne Hermès | style="text-align:left;" | „Si la vie est cadeau“ | Француски |} == Конечни резултати == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Corinne Hermès | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Si la vie est cadeau“ | style="background:#fff200;" | '''142''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Ofra Haza | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Hi“ | style="background:#d9d9d9;" | '''136''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Carola Häggkvist | style="text-align:left;" | „Främling“ | 126 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Danijel | style="text-align:left;" | „Džuli“ | 125 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Hoffmann & Hoffmann | style="text-align:left;" | „Rücksicht“ | 94 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Sweet Dreams | style="text-align:left;" | „I'm Never Giving Up“ | 79 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernadette | style="text-align:left;" | „Sing Me a Song“ | 66 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Guy Bonnet | style="text-align:left;" | „Vivre“ | 56 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Westend | style="text-align:left;" | „Hurricane“ | 53 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen | style="text-align:left;" | „Do Re Mi“ | 53 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Ami Aspelund | style="text-align:left;" | „Fantasiaa“ | 41 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Riccardo Fogli | style="text-align:left;" | „Per Lucia“ | 41 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Armando Gama | style="text-align:left;" | „Esta balada que te dou“ | 33 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christie Stasinopoulou | style="text-align:left;" | „Mou les“ | 32 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré | style="text-align:left;" | „Io così non ci sto“ | 28 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Stavros & Dina | style="text-align:left;" | „I agapi akoma zi“ | 26 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Gry Johansen | style="text-align:left;" | „Kloden drejer“ | 16 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Pas de Deux | style="text-align:left;" | „Rendez-vous“ | 13 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Remedios Amaya | style="text-align:left; background:#f44336;" | „¿Quién maneja mi barca?“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Çetin Alp & The Short Waves | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Opera“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="20" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург |- | style="text-align:left;" | Франција || 56 || style="background:#666666;" | || || 1 || 4 || || 2 || || || 3 || 6 || 7 || 5 || || || 10 || 2 || 7 || 1 || 8 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 53 || 5 || style="background:#666666;" | || || 6 || || || || || 1 || || 4 || 1 || 8 || || 6 || 8 || || 8 || 12 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 79 || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || 6 || 6 || || 3 || 4 || 3 || || 8 || 12 || || 5 || 4 || 8 || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 126 || 8 || 8 || 12 || style="background:#666666;" | || 12 || 1 || 7 || 10 || 10 || 4 || 3 || 7 || 3 || 5 || 12 || 10 || 6 || 10 || 10 |- | style="text-align:left;" | Италија || 41 || 2 || 6 || 2 || || style="background:#666666;" | || 3 || 8 || 5 || || || || || 5 || 2 || || 3 || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 0 || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 0 || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 28 || || 2 || || || || || || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || 2 || || || || 1 || 2 || 4 || 6 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска || 41 || || 7 || || || 2 || || 4 || 4 || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || 6 || || 7 || || || 4 || |- | style="text-align:left;" | Грција || 32 || || || || || 5 || || 5 || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 12 || || || 3 || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 66 || 4 || 3 || 6 || || 10 || 8 || 3 || 1 || 6 || style="background:#666666;" | || || || 10 || || 6 || || 3 || 6 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 125 || 10 || 12 || || 10 || || 10 || 12 || 12 || || 8 || style="background:#666666;" | || 10 || 6 || || 1 || 3 || 12 || 3 || 16 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 26 || || || || || || || || 6 || || 1 || 6 || style="background:#666666;" | || || 2 || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Германија || 94 || 6 || || || 12 || 7 || || 10 || || 5 || || 1 || 6 || style="background:#666666;" | 12 || 4 || 12 || 10 || 2 || 2 || 11 |- | style="text-align:left;" | Данска || 16 || || 1 || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | 8 || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Израел || 136 || 12 || 10 || 7 || 5 || 4 || || 6 || 8 || 8 || 7 || 8 || 10 || 7 || 7 || style="background:#666666;" | 5 || 12 || 7 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 33 || 1 || 4 || || || 3 || || || || || || || 12 || 2 || || || style="background:#666666;" | || || 5 || 6 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 53 || || || 5 || || || 5 || || 2 || || 12 || || || || 4 || 3 || style="background:#666666;" | 7 || || 1 || 14 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 13 || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | 12 || |- ! style="background:#fff200; text-align:left;" | Луксембург ! style="background:#fff200;" | 142 || 7 || – || 3 || 2 || 1 || 12 || 2 || 7 || 12 || 10 || 12 || 4 || 10 || 8 || 3 || 12 || 12 || 8 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место на гласање ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nicole André |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Erik Meier Johnsen |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Paola Perissi |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Başak Doğru |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Rosa Campano |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaisa Korhonen |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Irini Gavala |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Flip van der Schalie |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Boško Negovanović |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Carole Hersee |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | João Abel da Fonseca |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |}{{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Музика во Западна Германија]] [[Категорија:Култура на Минхен]] [[Категорија:Музиката во 1983 година]] h0gcz18uqpz0c9j4wevwkxtm317d4vg Евровизија 1993 0 1172682 5626372 5375762 2026-09-10T15:27:05Z BT405 9277 5626372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1993 | slogan = | image = ESC 1993 logo.svg | date = 15 мај 1993 | semi1 = | semi2 = | edition = 38 | host = [[Ирска]] | venue = [[Гленери Арена]], [[Милстрит]], [[Ирска]] | presenters = [[Фионнула Свини]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Ирска]] — Нив Кавана — „In Your Eyes“ | director = Ian McGarry | entries = 25 | debuting = [[Босна и Херцеговина]], [[Словенија]], [[Хрватска]] | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1993 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified =1 | confirmed = | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1992 | next = 1994 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1993''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1993''' — беше 38. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 15 мај 1993 година во Гленери Арена во малиот рурален град [[Милстрит]], округ Корк, [[Ирска]], откако Линда Мартин ја донесе победата за Ирска претходната година во Малме. Домаќин на манифестацијата беше ирската телевизија RTÉ, а водителька на вечерта беше [[Фионнула Свини]]. На натпреварот учествуваа 25 земји, што бил рекорд дотогаш. Поради распадот на Југославија и зголемениот број нови држави заинтересирани за учество, за прв пат во историјата на Евровизија бил организиран прелиминарен круг на квалификации наречен „Квалификации за Милстрит“ (Kvalifikacija za Millstreet), кој се одржал во Словенија и на кој се надпреварувале седум источноевропски земји за само три места во финалето (Босна и Херцеговина, Хрватска и Словенија обезбедиле пласман). Победата на крајот ја однесе домаќинот [[Ирска]] со моќната балада „In Your Eyes“ во изведба на [[Нив Кавана]], донесувајќи ја петтата победа во историјата за земјата. На второто место се пласира Велика Британија, додека третото место го освои Швајцарија. == Место на одржување == Милстрит стана најмалото населено место во историјата кое било домаќин на Евровизија. Сопствениците на Гленери Арена ја претворија огромната локална сала за коњи во врвен телевизиски и музички центар кој ги воодушеви делегациите од цела Европа. [[Податотека:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|мини|Нијам Каванаг во Осло 2010 година]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 25 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Karlsson, Þorsteinn Eggertsson | style="text-align:left;" | Jon Kjell Seljeseth |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, Hora tou Fotos“ (Ελλάδα, χώρα του φωτός) | Грчки | style="text-align:left;" | Dimosthenis Pazas, Kostas Tournas | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} (грешка во листинг: 3 е Исланд, овде е Белгија) -> {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Barbara Dex | style="text-align:left;" | „Iemand als jij“ | Холандски | style="text-align:left;" | Marc Vanhie, Guido De Feltre | style="text-align:left;" | Bratislav Zlatanović |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Sarah's Choir | style="text-align:left;" | „Shir HaShirim“ (שיר השירים) | Хебрејски, англиски | style="text-align:left;" | Shaike Paikov, Doron David | style="text-align:left;" | Amir Frohlich |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Burak Aydos | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | Турски | style="text-align:left;" | Burak Aydos | style="text-align:left;" | Ümit Eroğlu |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | Германски | style="text-align:left;" | Aron Strobel, Stefan Zauner | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | Француски | style="text-align:left;" | Christophe Darbellay, Jean-Paul Cara | style="text-align:left;" | Marc Sorrentino |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | Француски, луксембуршки | style="text-align:left;" | Jimmy Martin, Patrick Hippert | style="text-align:left;" | Francis Goya |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | Германски | style="text-align:left;" | Thomas Spitzer, Christian Kolonovits, Johann Bertl | style="text-align:left;" | Christian Kolonovits |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Sonia | style="text-align:left;" | „Better the Devil You Know“ | Англиски | style="text-align:left;" | Dean Collinson, Brian Teasdale, Clive Scott | style="text-align:left;" | Nigel Wright |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left;" | „In Your Eyes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jimmy Walsh | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | Холандски | style="text-align:left;" | Henk Westland, Eric van Tijn, Jochem Fluitsma | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Црна Гора}} (грешка во листинг: 13 е Црна Гора/СФРЈ, овде е Словенија) -> {{знаме|Словенија}} | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | Словенечки | style="text-align:left;" | Cole Moren, Primož Peterca | style="text-align:left;" | Petar Ugrin |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | Фински | style="text-align:left;" | Matti Puurtinen, Jukka Salminen | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | Дански | style="text-align:left;" | Tommy Seebach, Keld Heick | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | William Mangion, Sunny Aquilina | style="text-align:left;" | Joseph Sammut |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Mistero“ | Италијански | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri, Luigi Schiavone | style="text-align:left;" | Vittorio Cosma |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Zimboulakis & Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi Stamatas“ (Μη σταματάς) | Грчки | style="text-align:left;" | Roddis Constantinou, Andri Newpoint | style="text-align:left;" | George Theofanous |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade (até ser dia)“ | Португалски | style="text-align:left;" | Pedro Osório, Marco Quelhas | style="text-align:left;" | Pedro Osório |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | Шпански | style="text-align:left;" | Carlos Toro, Alejandro Abad | style="text-align:left;" | Xavier Ibáñez |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloise“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm, Gert Lengstrand | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Естонија}} | style="text-align:left;" | Janika Sillamaa | style="text-align:left;" | „Muretut meelt sul ei vaja“ | Естонски | style="text-align:left;" | Leelo Tungal, Ivar Must | style="text-align:left;" | Peeter Vähi |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} (грешка во листинг: 23 е Грција, овде е Босна и Херцеговина) -> {{знаме|Босна и Херцеговина}} | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | Босански | style="text-align:left;" | Fahrudin Pecikoza, Edin Dacić, Ismet Kurtović | style="text-align:left;" | Esad Arnautalić |- | 24 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tårer“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Bjørn Erik Vige | style="text-align:left;" | Rolf Løvland |- | 25 | style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | Хрватски, англиски | style="text-align:left;" | Andrej Baša, Mario Mihaljević | style="text-align:left;" | Andrej Baša |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#c47f33; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Трето место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left; background:#fff200;" | „In Your Eyes“ | style="background:#fff200;" | '''187''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Sonia | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Better the Devil You Know“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''164''' |- ! style="background:#c47f33;" | 3 | style="text-align:left; background:#c47f33;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left; background:#c47f33;" | Annie Cotton | style="text-align:left; background:#c47f33;" | „Moi, tout simplement“ | style="text-align:left; background:#c47f33;" | '''148''' |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | 121 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | 92 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tårer“ | 120 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, Hora tou Fotos“ | 64 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloise“ | 89 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade (até ser dia)“ | 60 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | 58 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Mistero“ | 45 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | 20 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | 69 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | 42 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 31 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 27 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Zimboulakis & Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi Stamatas“ | 17 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Sarah's Choir | style="text-align:left;" | „Shir HaShirim“ | 4 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Burak Aydos | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | 10 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | 9 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Словенија}} | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 9 |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | 18 |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Barbara Dex | style="text-align:left;" | „Iemand als jij“ | 3 |- | 24 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | 11 |- ! style="background:#f44336;" | 25 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Естонија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Janika Sillamaa | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Muretut meelt sul ei vaja“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="25" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Словенија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Малта ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Естонија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | БиХ ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Хрватска |- | style="text-align:left;" | Исланд || 42 || style="background:#666666;" | || || || || || || || || 1 || 8 || || || || 4 || 10 || 3 || 6 || || || 3 || || || 7 || | |- | style="text-align:left;" | Грција || 64 || 5 || style="background:#666666;" | || || || 2 || || || || || 12 || || || || || || 7 || 12 || 5 || 7 || 5 || || || 7 || 2 | |- | style="text-align:left;" | Белгија || 3 || || || style="background:#666666;" | || || || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || || || | |- | style="text-align:left;" | Израел || 4 || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 3 || || || || || || || 1 || || || || || || || | |- | style="text-align:left;" | Турција || 10 || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || 9 | |- | style="text-align:left;" | Германија || 18 || || || || || || style="background:#666666;" | || 8 || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || 8 | |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 148 || 10 || 10 || 12 || 5 || 7 || || style="background:#666666;" | || 12 || 7 || 10 || 7 || 10 || 6 || 10 || 1 || 8 || || 8 || 1 || 8 || 12 || 2 || 12 || 10 | |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 11 || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || 4 || || || || 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 32 || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 2 || || || 1 || 2 || || || 5 || || 8 || 6 || || 8 || || | |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 164 || 6 || 5 || 6 || 8 || 12 || 10 || 10 || 10 || 10 || style="background:#666666;" | || 8 || 7 || 10 || 7 || 8 || 10 || 10 || 10 || 6 || 10 || || || 3 || 8 | |- | style="text-align:left;" | Ирска || 187 || 12 || 7 || 10 || 10 || 3 || 6 || 12 || 12 || 8 || 8 || style="background:#666666;" | || 8 || 12 || 8 || 12 || 12 || 7 || 12 || 10 || 7 || 10 || 1 || || 8 | |- | style="text-align:left;" | Холандија || 92 || 4 || 8 || 8 || 4 || || 4 || 6 || 6 || 7 || 4 || || style="background:#666666;" | || 2 || 3 || 6 || || 3 || 6 || 4 || || 4 || 6 || 6 || 6 | |- | style="text-align:left;" | Словенија || 9 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || 1 || || || || || || 4 || || | |- | style="text-align:left;" | Финска || 20 || 3 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 3 || || || || || 2 || || 5 || 7 || | |- | style="text-align:left;" | Данска || 9 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 3 || || 6 | |- | style="text-align:left;" | Малта || 69 || 7 || 6 || 7 || 6 || || 5 || 4 || || || 5 || || 6 || || || || style="background:#666666;" | || || 2 || || 1 || 10 || 10 || || | |- | style="text-align:left;" | Италија || 45 || || || || || || || 8 || || || || 6 || 10 || || 8 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 13 || | |- | style="text-align:left;" | Кипар || 17 || || 1 || || || || || || || || || || || || || || 2 || || style="background:#666666;" | || 3 || || || 10 || 1 || | |- | style="text-align:left;" | Португалија || 60 || || 3 || || 7 || || 8 || 5 || || 5 || 6 || 1 || || || 5 || || 5 || || 4 || style="background:#666666;" | || || 5 || || 6 || | |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 58 || 1 || 4 || 2 || 1 || 10 || 1 || || 3 || || || 4 || 3 || 3 || || 6 || || 2 || 8 || style="background:#666666;" | || || 5 || 5 || || | |- | style="text-align:left;" | Шведска || 89 || 8 || || 5 || 12 || 8 || 7 || 7 || 4 || 4 || || 7 || 2 || 5 || 7 || 1 || || || || || 12 || style="background:#666666;" | || || || 7 | |- | style="text-align:left;" | Естонија || 0 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || | |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина || 27 || || || || || 4 || || 1 || 2 || 2 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 14 | |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 120 || || 12 || || 3 || 5 || 12 || 2 || 5 || 6 || 10 || || 5 || 6 || 4 || 12 || 7 || 6 || || 7 || || 12 || 8 || 13 || style="background:#666666;" | | |- | style="text-align:left;" | Хрватска || 31 || 2 || || || || || || || 1 || || || || || 1 || || 5 || || 4 || || 3 || || || || 3 || 13 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Ирска музика]] [[Категорија:Милстрит]] [[Категорија:Музиката во 1993 година]] 6cu2yh5a262vm28ec4xbjqxkbj4mbrl 5626375 5626372 2026-09-10T15:58:48Z BT405 9277 5626375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1993 | image = ESC 1993 logo.png | date = 15 мај 1993 | final = | edition = 38 | host = [[Ирска]] | venue = [[Green Glens Arena]], [[Милстрит]], [[Ирска]] | presenters = [[Фионула Свини]] | emiter = [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] | winner = [[Ирска]] — [[Нијам Кавана]] — „In Your Eyes“ | director = Anita Notaro | executive_producer = Liam Miller | musical_director = [[Ноел Келехан]] | producer = Kevin Linehan | designer = Alan Farquharson | entries = 25 | debuting = {{знаме|Босна и Херцеговина}}<br />{{знаме|Словенија}}<br />{{знаме|Хрватска}} | returning = | nonparticipating = {{знаме|Југославија}} | map = ESC 1993 Map_2.svg | green = Босна и Херцеговина, Хрватска, Словенија | yellow = Естонија, Унгарија, Романија, Словачка | finalists = 1 | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8–1 поени на своите 10 омилени песни. | previous = 1992 | next = 1994 | website = https://eurovision.tv |past=1|notqualified=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 1993''' беше 38. издание на [[Избор за песна на Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]], одржано на 15 мај 1993 година во [[Green Glens Arena]] во [[Милстрит]], [[Ирска]], а водителка беше [[Фионула Свини]]. Натпреварот го организираше [[Европска радиодифузна унија|Европската радиодифузна унија]] (ЕБУ) и домаќинот радиодифузер [[Radio Telefís Éireann|Radio Telefís Éireann]] (RTÉ), кој го постави настанот по победата во [[Избор за песна на Евровизија 1992|1992 година]] за Ирска со песната „[[Why Me? (песна на Линда Мартин)|Why Me?]]“ во изведба на [[Линда Мартин]]. На натпреварот учествуваа радиодифузери од дваесет и пет земји, што беше најголемиот број дотогаш. Дваесет и две од дваесет и трите земји кои учествуваа претходната година се вратија, додека на [[Сојузна Република Југославија|Југославија]] ѝ беше оневозможено учеството поради затворањето на нејзиниот национален емитер и воведувањето санкции против земјата како одговор на [[Југословенски војни|Југословенските војни]]. Како одговор на зголемениот интерес за учество на радиодифузерите од поранешните земји од [[Источен блок|Источниот блок]] по распадот на комунистичките режими, три места во фестивалот беа доделени за нови учесници, што беше одредено преку квалификацискиот натпревар [[Квалификација за Милстрит]]. Одржан во април 1993 година во [[Љубљана]], Словенија, на него настапија изведувачи од седум земји, а оние од поранешните југословенски републики Босна и Херцеговина, Хрватска и Словенија обезбедија пласман на натпреварот во Милстрит. Втора година по ред победи Ирска со песната „[[In Your Eyes (песна на Нијам Кавана)|In Your Eyes]]“, напишана од Џими Велш и изведена од [[Нијам Кавана]]. Велика Британија, Швајцарија, Франција и Норвешка ги комплетираа првите пет места, при што Велика Британија го постигна своето второ последователно второ место. Победата на Ирска беше нивна петта победа на натпреварот, израмнувајќи се со рекордниот број победи на Франција и Луксембург, и придружувајќи им се на Шпанија, Луксембург и Израел како земји со победи на последователни изданија. == Локација == [[Податотека:The Great Southern Hotel Killarney - geograph.org.uk - 1750694.jpg|мини|кадар|[[Great Southern Hotel]] во [[Киларни]] (горе) и Градското собрание на [[Корк (град)|Корк]] (долу) беа домаќини на приемите за делегациите во текот на евровизиската недела.]] [[Податотека:Location Millstreet.png|мини|кадар|Локација на домаќинот Милстрит (сина) и други градови каде се одржуваа настани (зелена).]] Натпреварот во 1993 година се одржа во [[Милстрит]], Ирска, по победата на земјата во 1992 година со песната „Why Me?“, изведена од Линда Мартин. Ова беше четврти пат Ирска да биде домаќин на натпреварот, откако претходно беше домаќин во 1971, 1981 и 1988 година, при што сите претходни изданија се одржаа во главниот град [[Даблин]]. За место на одржување беше избрана Green Glens Arena, затворена арена која првенствено се користи за коњички настани, при што нејзиниот сопственик Ноел Ц. Дуган ја понуди арената бесплатно, како и дополнителни 200.000 фунти од локалните бизниси за сценско уредување. Поединци во RTÉ, вклучително и генералниот директор Џо Бери, беа заинтересирани за организирање на настанот надвор од Даблин за прв пат, и заедно со продуцентските тимови на RTÉ пронајдоа локации во рурална Ирска во месеците по победата на Ирска. Иако натпреварот претходно беше одржан во мали градови, како што е [[Харогејт]], англиски град со 70.000 жители каде што се одржа натпреварот во 1982 година, Милстрит со популација од 1.500 жители стана најмалото населено место домаќин дотогаш. Арената имаше капацитет од околу 3.500 гледачи за време на настанот. Изборот на Милстрит и Green Glens Arena беше пречекан со скептицизам, при што новинарот на BBC [[Николас Вичел]] ја нарече локацијата „штала за крави“; сепак, Милстрит победи пред поконвенционални локации, вклучително Даблин и Голвеј, благодарение на објектите достапни во арената и локалната заедница која беше исклучително ентузијастичка. Поради малата големина на Милстрит, делегациите првенствено беа сместени во околните населби, вклучително Киларни и други градови во окрузите Корк и Кери. Покрај самиот Милстрит, Киларни и градот Корк одржаа приеми за делегациите, при што вториот беше домаќин на Министерот за уметност, култура и гелтахт. == Учесници == Кон крајот на 1980-тите и почетокот на 1990-тите, Евровизија редовно имаше над дваесет учесници секоја година, а до 1992 година сѐ поголем број радиодифузери изразуваа желба за приклучување. Ова дојде како резултат на револуциите кои доведоа до пад на комунистичките режими во Европа и формирање нови држави по распадот на Советскиот Сојуз и Југославија. Со приемот во ЕБУ на радиодифузерите од земјите што произлегоа од распадот на Југославија, како и спојувањето на ЕБУ со нејзиниот источноевропски панданот [[Интервизија|OIRT]], бројот на емитери кои имаат право на учество се зголеми. Со цел да се вклучат овие нови земји, ЕБУ го зголеми максималниот број учесници на дваесет и пет — највисокиот број дотогаш — создавајќи простор за три нови земји, додека дваесет и две од дваесет и трите земји кои учествуваа во 1992 година се вратија. Југославија не беше во можност да учествува бидејќи радиодифузерот [[Југословенска радио-телевизија|ЈРТ]] се распушти во 1992 година, а нејзините наследници беа спречени од учество поради санкциите. Како привремено решение, беше организиран квалификациски круг за да се одредат трите земји кои ќе учествуваат во финалето: [[Квалификација за Милстрит]], одржана на 3 април 1993 година во Љубљана, Словенија. На крајот, [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]] и [[Словенија]] изборија пласман во Милстрит. === Главно финале === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | [[RAI]] | style="text-align:left;" | [[Енрико Руџери]] | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | Италијански | style="text-align:left;" | Енрико Руџери | style="text-align:left;" | Виторио Косма |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | [[TRT]] | style="text-align:left;" | Бурак Ајдос, Озтурк Бајбора и Серлер | style="text-align:left;" | „Esmer Yarım“ | Турски | style="text-align:left;" | Бурак Ајдос | style="text-align:left;" | Ноел Келехан |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | [[MDR]] | style="text-align:left;" | [[Münchner Freiheit]] | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | Германски | style="text-align:left;" | Штефан Цаунер | style="text-align:left;" | Норберт Даум |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | [[SRG SSR]] | style="text-align:left;" | [[Ани Котон]] | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | Француски | style="text-align:left;" | Кристоф Дук, Жан-Жак Егли | style="text-align:left;" | Марк Сорентино |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | [[DR]] | style="text-align:left;" | [[Seebach Band]] | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | Дански | style="text-align:left;" | Келд Хајк, Томи Сибах | style="text-align:left;" | Џорџ Келер |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | [[ERT]] | style="text-align:left;" | [[Катерина Гарби]] | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ (Ελλάδα, χώρα του φωτός) | Грчки | style="text-align:left;" | Димостенис Стринглис | style="text-align:left;" | Харис Андреадис |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | [[RTBF]] | style="text-align:left;" | [[Барбара Декс|Барбара]] | style="text-align:left;" | „Iemand als jij“ | Холандски | style="text-align:left;" | Марк Ванхи | style="text-align:left;" | ''без диригент'' |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | [[PBS (Малта)|PBS]] | style="text-align:left;" | [[Вилијам Мангион]] | style="text-align:left;" | „This Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | Вилијам Мангион | style="text-align:left;" | Џозеф Самут |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | [[RÚV]] | style="text-align:left;" | [[Инга (пејачка)|Инга]] | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | Исландски | style="text-align:left;" | Фридрик Стурлусон, Јон Кјел Селјесет | style="text-align:left;" | Јон Кјел Селјесет |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | [[ORF]] | style="text-align:left;" | [[Тони Вегас]] | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | Германски | style="text-align:left;" | Јохан Блаха, Ралф Сигел, Уве Бусе | style="text-align:left;" | Кристијан Колоновиц |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | [[RTP]] | style="text-align:left;" | [[Анабела (пејачка)|Анабела]] | style="text-align:left;" | „A cidade (até ser dia)“ | Португалски | style="text-align:left;" | Педро Абрантес, Пауло да Коста, Марко Кељас | style="text-align:left;" | Арминдо Невеш |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | [[France Télévisions]] | style="text-align:left;" | [[Патрик Фиори]] | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | Француски, Корзикански | style="text-align:left;" | Франсоа Валери | style="text-align:left;" | Кристијан Краверо |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | [[SVT]] | style="text-align:left;" | [[Arvingarna]] | style="text-align:left;" | „Eloise“ | Шведски | style="text-align:left;" | Ласе Холм, Герт Ленгстранд | style="text-align:left;" | Курт-Ерик Холмквист |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | [[RTÉ]] | style="text-align:left;" | [[Нијам Кавана]] | style="text-align:left;" | „In Your Eyes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Џими Велш | style="text-align:left;" | Ноел Келехан |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | [[CLT]] | style="text-align:left;" | [[Modern Times]] | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | Француски, Луксембуршки | style="text-align:left;" | Патрик Хиперт, Џими Мартин | style="text-align:left;" | Франсис Гоја |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Словенија}} | style="text-align:left;" | [[RTVSLO]] | style="text-align:left;" | [[1X Band]] | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | Словенечки | style="text-align:left;" | Томаж Косец, Цоле Морел | style="text-align:left;" | Јоже Прившек |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | [[Yle]] | style="text-align:left;" | [[Катри Хелена]] | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | Фински | style="text-align:left;" | Мати Пуртинен, Јука Саринен | style="text-align:left;" | Оли Ахвенлахти |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} | style="text-align:left;" | [[RTVBiH]] | style="text-align:left;" | [[Мухамед Фазлагиќ|Фазла]] | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | Босански | style="text-align:left;" | Дино Мерлин, Фахрудин Пецикоза | style="text-align:left;" | Ноел Келехан |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | [[BBC]] | style="text-align:left;" | [[Сонија (пејачка)|Сонија]] | style="text-align:left;" | „Better the Devil You Know“ | Англиски | style="text-align:left;" | Дин Колинсон, Ред | style="text-align:left;" | Најџел Рајт |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | [[NOS]] | style="text-align:left;" | [[Рут Џакот]] | style="text-align:left;" | „Vrede“ | Холандски | style="text-align:left;" | Јохем Флујтсма, Ерик ван Тејн, Хенк Вестбрук | style="text-align:left;" | Хари ван Хоф |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} | style="text-align:left;" | [[HRT]] | style="text-align:left;" | [[Put]] | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | Хрватски, Англиски | style="text-align:left;" | Андреј Баша, Ѓорѓе Новковиќ | style="text-align:left;" | Андреј Баша |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | [[TVE]] | style="text-align:left;" | [[Ева Сантамарија]] | style="text-align:left;" | „Hombres“ | Шпански | style="text-align:left;" | Карлос Торо | style="text-align:left;" | Едуардо Леива |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | [[CyBC]] | style="text-align:left;" | Зимбулакис и Ван Беке | style="text-align:left;" | „Mi stamatame“ (Μη σταματάς) | Грчки | style="text-align:left;" | Аристос Мосховакис, Родула Папаламбријану | style="text-align:left;" | Јоргос Теофанус |- | 24 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | [[IBA]] | style="text-align:left;" | [[Lahakat Shiru]] | style="text-align:left;" | „Shiru“ (שירו) | Хебрејски, Англиски | style="text-align:left;" | Давид Крики, Шајке Пајков, Јорам Тахарлев | style="text-align:left;" | Амир Фролих |- | 25 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | [[NRK]] | style="text-align:left;" | [[Силје Виге]] | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Бјорн Ерик Виге | style="text-align:left;" | Ролф Левланд |} === Земји кои не се квалификуваа === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Естонија}} | style="text-align:left;" | [[ETV]] | style="text-align:left;" | [[Јаника Силама]] | style="text-align:left;" | „Muretut meelt ja südametuld“ | Естонски | style="text-align:left;" | Леело Тунгал, Андрес Валконен |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Унгарија}} | style="text-align:left;" | [[MTV (Унгарија)|MTV]] | style="text-align:left;" | [[Андреа Сзулак]] | style="text-align:left;" | „Árva reggel“ | Унгарски | style="text-align:left;" | Емеше Хатвани, Ѓерѓ Јакаб, Ласло Пастор |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Романија}} | style="text-align:left;" | [[TVR]] | style="text-align:left;" | [[Дида Драган]] | style="text-align:left;" | „Nu pleca“ | Романски | style="text-align:left;" | Дида Драган, Адријан Ордеан |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Словачка}} | style="text-align:left;" | [[STV]] | style="text-align:left;" | [[Elán]] | style="text-align:left;" | „Amnestia na neveru“ | Словачки | style="text-align:left;" | Јан Балаж, Борис Филан, Јозеф Раж |} == Преглед на натпреварот == [[Податотека:Niamh Kavanagh 2010.jpg|мини|кадар|[[Нијам Кавана]] го освои натпреварот во 1993 година за Ирска.]] Натпреварот започна со анимирана секвенца дизајнирана од Гери Кинан, инспирирана од келтската митологија. Во паузата за гласање настапија претходните евровизиски победници [[Линда Мартин]] и [[Џони Логан]]. Победник беше Ирска претставена со песната „In Your Eyes“, напишана од Џими Велш и изведена од Нијам Кавана. Ова беше петта победа за Ирска. === Конечни резултати === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left; background:#fff200;" | „In Your Eyes“ | style="background:#fff200;" | '''187''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Sonia | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Better the Devil You Know“ | style="background:#d9d9d9;" | '''164''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | 148 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | 121 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | 120 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | 92 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloise“ | 89 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | 69 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ | 64 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade (até ser dia)“ | 60 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | 58 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | 45 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | 42 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | 32 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 31 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 27 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | 20 |- ! 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Münchner Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | 18 |- ! 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Zimboulakis and Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi stamatame“ | 17 |- ! 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | 11 |- ! 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Burak Aydos, Öztürk Baybora and Serler | style="text-align:left;" | „Esmer Yarım“ | 10 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | 9 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Словенија}} | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 9 |- ! 24 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Lahakat Shiru | style="text-align:left;" | „Shiru“ | 4 |- ! style="background:#f44336;" | 25 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Barbara | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Iemand als jij“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |} == Детално гласање == Жирито од секоја земја доделуваше 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите десет омилени песни. Поради технички проблеми со телефонските врски, Малта, која требаше да гласа осма по ред, беше прескокната и гласаше последна. {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center; table-layout: fixed; width: 100%;" |- ! style="width:140px; text-align:left;" | Учесници ! style="width:40px;" | Вкупно ! style="width:24px;" | ИТА ! style="width:24px;" | ТУР ! style="width:24px;" | ГЕР ! style="width:24px;" | ШВА ! style="width:24px;" | ДАН ! style="width:24px;" | ГРЧ ! style="width:24px;" | БЕЛ ! style="width:24px;" | ИСЛ ! style="width:24px;" | АВСТ ! style="width:24px;" | ПОР ! style="width:24px;" | ФРА ! style="width:24px;" | ШВЕ ! style="width:24px;" | ИРЛ ! style="width:24px;" | ЛУК ! style="width:24px;" | СЛО ! style="width:24px;" | ФИН ! style="width:24px;" | БиХ ! style="width:24px;" | ВБР ! style="width:24px;" | ХОЛ ! style="width:24px;" | ХРВ ! style="width:24px;" | ШПА ! style="width:24px;" | КИП ! style="width:24px;" | ИЗР ! style="width:24px;" | НОР ! style="width:24px;" | МАЛ |- | style="text-align:left;" | Италија | 45 || style="background:#ccc;" | || || || 1 || || || || || || 10 || 5 || || || || || || 10 || || 8 || || || || 2 || || 2 || || 7 |- | style="text-align:left;" | Турција | 10 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || 1 || || || || || || 1 || 6 || || |- | style="text-align:left;" | Германија | 18 || 8 || || style="background:#ccc;" | || 2 || || || || || 3 || || || || || 4 || || || || || || || 1 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 148 || 10 || || 12 || style="background:#ccc;" | || 10 || 7 || 8 || 5 || 4 || 6 || 1 || 12 || 8 || 7 || 12 || 8 || 4 || || 10 || 8 || 2 || 3 || 6 || 4 || 3 |- | style="text-align:left;" | Данска | 9 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || 1 || || || || || 3 || || || || || || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Грција | 64 || 2 || 2 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 2 || || || || || || 6 || || || 7 || || || 12 || 7 || 8 || 8 |- | style="text-align:left;" | Белгија | 3 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Малта | 69 || 7 || 5 || 4 || 7 || 5 || 5 || || style="background:#ccc;" | || 4 || 2 || || 2 || 4 || 2 || || || 4 || 6 || || || || 4 || 4 || 4 || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Исланд | 42 || || || || || 4 || 4 || 1 || style="background:#ccc;" | || || || 7 || 3 || || 2 || 2 || 5 || || 2 || 2 || || 5 || 1 || 1 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Австрија | 32 || || || || || || 1 || 3 || || style="background:#ccc;" | || || 3 || || || || || || 1 || 3 || 3 || || || 6 || || || 12 |- | style="text-align:left;" | Португалија | 60 || || || || 1 || 12 || || || || || style="background:#ccc;" | || 2 || 2 || || || || || || 8 || 12 || 2 || || 1 || || 12 || || 8 |- | style="text-align:left;" | Франција | 121 || 6 || 4 || 6 || 12 || 1 || 10 || 7 || 10 || 7 || 8 || style="background:#ccc;" | 6 || 6 || 6 || || || 10 || || 5 || 7 || 3 || 3 || || 2 || 3 |- | style="text-align:left;" | Шведска | 89 || 10 || || || 8 || 7 || || 10 || 7 || 8 || 6 || || style="background:#ccc;" | 4 || 8 || || 7 || 1 || 6 || 4 || || 4 || 8 || || || 1 || 1 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Ирска''' | '''187''' || 12 || 12 || 12 || 6 || 6 || 12 || 5 || 12 || 12 || 10 || 8 || 10 || style="background:#ccc;" | 12 || 10 || 12 || 12 || || 12 || 12 || style="background:#fff200;" | '''12''' || 8 || 10 || 5 || 10 || 7 |- | style="text-align:left;" | Луксембург | 11 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија | 9 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 3 || || || 1 || || || || || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска | 20 || || 3 || || || 8 || || || || 5 || || || || 2 || || || style="background:#ccc;" | || || || || 2 || || || || || 2 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 27 || 3 || 12 || || || || || || || 1 || || || || || || 4 || || style="background:#ccc;" | 3 || || || || || || || || 4 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија | 164 || 1 || 8 || 8 || 5 || 8 || || 12 || 6 || 12 || 7 || 8 || 10 || 8 || 8 || 5 || 3 || || style="background:#ccc;" | 4 || 10 || 5 || 4 || 10 || 5 || 12 || 8 |- | style="text-align:left;" | Холандија | 92 || 5 || 6 || 7 || || || || || 8 || 6 || 3 || || || || 5 || 12 || || 7 || || style="background:#ccc;" | 10 || || 3 || 7 || || 10 || 5 |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 31 || || || || || || || || 3 || || 4 || || || 5 || || || || 8 || || 1 || style="background:#ccc;" | || 8 || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 58 || || 5 || || || 3 || || || || 2 || || || || || || 2 || 10 || 6 || || || || style="background:#ccc;" | 7 || || 8 || 7 || 8 |- | style="text-align:left;" | Кипар | 17 || || || || || || || 2 || || || || || || || 10 || || || || || || || 5 || style="background:#ccc;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 4 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#ccc;" | 3 || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 120 || || 10 || 10 || 10 || || || || 2 || 10 || || 12 || 5 || || || 6 || 5 || 2 || 7 || 6 || 12 || || || || style="background:#ccc;" | 10 || |} === 12 поени === Долу е даден преглед на сите добиени 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Италија]], [[Малта]], [[Норвешка]], [[Словенија]], [[Шведска]] |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | [[Белгија]], [[Израел]], [[Исланд]], [[Австрија]] |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | [[Грција]], [[Финска]], [[Хрватска]] |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | [[Германија]], [[Луксембург]], [[Франција]] |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | [[Данска]], [[Шпанија]] |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | [[Португалија]], [[Швајцарија]] |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | [[Босна и Херцеговина]] |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} | style="text-align:left;" | [[Турција]] |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | [[Кипар]] |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | [[Ирска]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} || style="text-align:left;" | Peppi Franzelin |- | 2 || style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} || style="text-align:left;" | Ömer Önder |- | 3 || style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} || style="text-align:left;" | Carmen Nebel |- | 4 || style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} || style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 5 || style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} || style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 6 || style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} || style="text-align:left;" | Fotini Giannoulatou |- | 7 || style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} || style="text-align:left;" | Anne Plessette |- | 8 || style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} || style="text-align:left;" | Guðrún Skúladóttir |- | 9 || style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} || style="text-align:left;" | Erich Kocina |- | 10 || style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} || style="text-align:left;" | Margarida Mercês de Mello |- | 11 || style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} || style="text-align:left;" | Olivier Minne |- | 12 || style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} || style="text-align:left;" | Gösta Hanson |- | 13 || style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} || style="text-align:left;" | Eileen Dunne |- | 14 || style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} || style="text-align:left;" | Maurice Molitor |- | 15 || style="text-align:left;" | {{знаме|Словенија}} || style="text-align:left;" | Miša Molk |- | 16 || style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} || style="text-align:left;" | Solveig Herlin |- | 17 || style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Senad Hadžifejzović |- | 18 || style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 19 || style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} || style="text-align:left;" | Joop van Os |- | 20 || style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Ksenija Urličić |- | 21 || style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} || style="text-align:left;" | María Ángeles Balañac |- | 22 || style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} || style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 23 || style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} || style="text-align:left;" | Danny Rup |- | 24 || style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Sverre Christophersen |- | 25 || style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} || style="text-align:left;" | Kevin Drake |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} || ORF || ORF 1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" rowspan="2" | {{знаме|Белгија}} || BRTN || TV1 || André Vermeulen |- | RTBF || RTBF1 || Claude Delacroix |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Босна и Херцеговина}} || RTVBiH || TVBiH || Ismet Horo |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} || BBC || BBC1 || Terry Wogan |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} || ARD || Erste Deutsches Fernsehen || Jan Hofer |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} || ERT || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} || DR || DR TV || Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} || IBA || Israeli Television || Daniel Pe'er |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} || RTÉ || RTÉ 1 || Pat Kenny |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} || RÚV || Sjónvarpið || Jakob Frímann Magnússon |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} || RAI || Rai Uno || Ettore Andenna |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} || CyBC || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} || CLT || RTL Hei Elei || Maurice Molitor |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} || PBS || TVM || Charles Saliba |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} || NRK || NRK || Leif Erik Forberg |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} || RTP || RTP Canal 1 || Isabel Bahia |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Словенија}} || RTVSLO || SLO 1 || Tajda Lekše |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} || TRT || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} || Yle || TV1 || Erkki Pohjanheimo |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} || France Télévisions || France 2 || Patrice Laffont |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} || NOS || Nederland 3 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Хрватска}} || HRT || HTV 1 || Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} || SRG SSR || SF DRS || Bernard Thurnheer |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} || SVT || TV2 || Jan Jingryd |- | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} || TVE || La Primera || José Luis Uribarri |} == Белешки и референци == === Белешки === {{reflist|group="lower-alpha"}} === Референци === {{reflist}} == Надворешни врски == * {{URL|https://eurovision.tv|Официјална страница на Евровизија}} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 1993| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:1993 година во Ирска]] == Надворешни врски == * {{URL|https://eurovision.tv|Официјална страница на Евровизија}} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 1993| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:1993 година во Ирска]] edjena6ibgwq1u6l27wyxjcp1cdju2q 5626501 5626375 2026-09-11T10:13:07Z BT405 9277 5626501 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1993 | slogan = | image = ESC 1993.png | date = 15 мај 1993 | semi1 = | semi2 = | edition = 38 | host = [[Ирска]] | venue = [[Green Glens Arena]], [[Милстрит]], [[Ирска]] | presenters = [[Фионуала Свини]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Ирска]] — [[Наим Кавана]] — „In Your Eyes“ | director = Anita Notaro | entries = 25 | debuting = [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]] | returning = | nonparticipating = [[Југославија]] | map = ESC 1993 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified =1 | confirmed = 25 | past =1 | vote = 12, 10, 8–1 поени | previous = 1992 | next = 1994 | website = https://Eurovision.tv | url = https://Eurovision.tv }} '''Евровизија 1993''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1993''' — беше 38. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 15 мај 1993 година во '''Green Glens Arena''' во [[Милстрит]], [[Ирска]]. Домаќин бил [[RTÉ]], а водителка била [[Фионуала Свини]]. На натпреварот настапиле 25 земји, што тогаш претставувало најголем број учесници во историјата на натпреварот. Победила [[Ирска]] со песната „In Your Eyes“, изведена од [[Наим Кавана]], со 187 поени. Ирска со ова ја освоилa својата петта победа и се израмнила со [[Франција]] и [[Луксембург]] како земја со најмногу победи во тој период. Победата била и втора последователна победа за Ирска, по победата на Линда Мартин во 1992 година. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во '''Green Glens Arena''' во [[Милстрит]], во округот [[Корк]]. Арената првенствено била наменета за коњички настани. Сопственикот Noel C. Duggan му ја понудил арената на [[RTÉ]] бесплатно за организација на натпреварот, а локалната заедница помогнала со дополнителни средства и инфраструктурни работи. Милстрит во 1993 година имал околу 1.500 жители и станал најмалиот населен центар што дотогаш бил домаќин на Евровизија. Арената можела да прими околу 3.500 гледачи. == Квалификација за Милстрит == Поради зголемениот број заинтересирани земји од поранешниот Источен блок и од поранешна Југославија, Европската радиодифузна унија го зголемила максималниот број учесници на 25. За првпат бил одржан посебен квалификациски натпревар, '''Kvalifikacija za Millstreet''', на 3 април 1993 година во Љубљана, [[Словенија]]. На квалификацијата учествувале седум земји, а само првите три се пласирале во главниот натпревар. Тоа биле [[Словенија]], [[Босна и Херцеговина]] и [[Хрватска]]. Останатите четири земји — Естонија, Унгарија, Романија и Словачка — не се пласирале. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени ! Пласман |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 54 | 1 |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 52 | 2 |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 51 | 3 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словачка}} [[Словачка на Евровизија|Словачка]] | style="text-align:left;" | Elán | style="text-align:left;" | „Amnestia na neveru“ | 50 | 4 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Естонија}} [[Естонија на Евровизија|Естонија]] | style="text-align:left;" | Janika Sillamaa | style="text-align:left;" | „Muretut meelt ja südametuld“ | 47 | 5 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Унгарија}} [[Унгарија на Евровизија|Унгарија]] | style="text-align:left;" | Andrea Szulák | style="text-align:left;" | „Árva reggel“ | 44 | 6 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Романија}} [[Романија на Евровизија|Романија]] | style="text-align:left;" | Dida Drăgan | style="text-align:left;" | „Nu pleca“ | 38 | 7 |} Гласањето на квалификацијата го вршеле по еден член на жирито од секоја од седумте земји. Секој член доделувал 12, 10 и 8–5 поени. == Учесници == На натпреварот настапиле 25 земји. [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]] и [[Словенија]] дебитирале како независни држави. [[Југославија]], која учествувала на Евровизија од 1961 година, не учествувала по распаѓањето на ЈРТ и поради санкциите кон Сојузна Република Југославија. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | Италијански | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | Vittorio Cosma |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Burak Aydos, Öztürk Baybora и Serter | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | Турски | style="text-align:left;" | Burak Aydos | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | Германски | style="text-align:left;" | Stefan Zauner | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | Француски | style="text-align:left;" | Christophe Duc, Jean-Jacques Egli | style="text-align:left;" | Marc Sorrentino |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | Дански | style="text-align:left;" | Keld Heick, Tommy Seebach | style="text-align:left;" | George Keller |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ | Грчки | style="text-align:left;" | Dimosthenis Stringlis | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Barbara | style="text-align:left;" | „Iemand als jij“ | Холандски | style="text-align:left;" | Tobana, Marc Vliegen | style="text-align:left;" | Bert Candries |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | Joseph Sammut |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Sturluson, Jon Kjell Seljeseth | style="text-align:left;" | Jon Kjell Seljeseth |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | Германски | style="text-align:left;" | Johann Bertl, Christian Kolonovits, Thomas Spitzer | style="text-align:left;" | Christian Kolonovits |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade até ser dia“ | Португалски | style="text-align:left;" | Pedro Abrantes, Paulo da Costa, Marco Quelhas | style="text-align:left;" | Armindo Neves |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | Француски, корзикански | style="text-align:left;" | François Valéry | style="text-align:left;" | Christian Cravero |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloïse“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm, Gert Lengstrand | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left;" | „In Your Eyes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jimmy Walsh | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | Француски, луксембуршки | style="text-align:left;" | Patrick Hippert, Jimmy Martin | style="text-align:left;" | Francis Goya |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | Словенечки | style="text-align:left;" | Tomaž Kosec, Cole Moretti | style="text-align:left;" | Jože Privšek |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | Фински | style="text-align:left;" | Matti Puurtinen, Jukka Saarinen | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | Босански | style="text-align:left;" | Dino Dervišhalidović, Fahrudin Pecikoza | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Sonia | style="text-align:left;" | „Better the Devil You Know“ | Англиски | style="text-align:left;" | Dean Collinson, Red | style="text-align:left;" | Nigel Wright |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | Холандски | style="text-align:left;" | Jochem Fluitsma, Eric van Tijn, Henk Westbroek | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | Хрватски, англиски | style="text-align:left;" | Andrej Baša, Đorđe Novković | style="text-align:left;" | Andrej Baša |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | Шпански | style="text-align:left;" | Carlos Toro | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | Kyriakos Zymboulakis и Demos Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi stamatas“ | Грчки | style="text-align:left;" | Aristos Moschovakis, Rodoula Papalambrianou | style="text-align:left;" | George Theofanous |- | 24 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Lehakat Shiru | style="text-align:left;" | „Shiru“ | Хебрејски, англиски | style="text-align:left;" | David Chris, Shaike Paikov, Yoram Taharlev | style="text-align:left;" | Amir Frohlich |- | 25 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Bjørn Erik Vige | style="text-align:left;" | Rolf Løvland |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left; background:#fff200;" | „In Your Eyes“ | style="background:#fff200;" | '''187''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Sonia | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Better the Devil You Know“ | style="background:#d9d9d9;" | '''164''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | 148 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | 121 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | 120 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | 92 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloïse“ | 89 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | 69 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ | 64 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade até ser dia“ | 60 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | 58 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | 45 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | 42 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | 32 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 31 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 27 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | 20 |- ! 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | 18 |- ! 19 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | Kyriakos Zymboulakis и Demos Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi stamatas“ | 17 |- ! 20 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | 11 |- ! 21 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Burak Aydos, Öztürk Baybora и Serter | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | 10 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | 9 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 9 |- ! 24 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Lehakat Shiru | style="text-align:left;" | „Shiru“ | 4 |- ! style="background:#f44336;" | 25 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Barbara | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Iemand als jij“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; direction:ltr; text-align:center; font-size:85%;" ! style="text-align:left; min-width:150px;" | Натпреварувач ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Турција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Данска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Грција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Малта ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Исланд ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Австрија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Словенија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Б и Х ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Хрватска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Кипар ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Израел ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 10 | 5 | 0 | 0 | 10 | 0 | 8 | 0 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 ! 45 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} Турција | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 6 | 0 | 0 ! 10 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 18 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | 10 | 0 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 10 | 7 | 8 | 5 | 4 | 6 | 1 | 12 | 6 | 7 | 12 | 8 | 4 | 0 | 10 | 8 | 2 | 3 | 6 | 4 | 3 ! 148 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} Данска | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 9 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} Грција | 2 | 2 | 2 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 5 | 0 | 8 | 12 | 7 ! 64 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} Малта | 7 | 5 | 4 | 7 | 5 | 5 | 0 | 0 | 0 | 4 | 2 | 2 | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 4 | 6 | 0 | 4 | 4 | 1 | 3 | 0 ! 69 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} Исланд | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 4 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | 1 | 0 | 5 | 0 | 0 | 2 | 7 | 5 | 0 | 2 | 2 | 2 ! 42 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} Австрија | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 3 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 3 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 12 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 32 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} Португалија | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 0 | 5 | 2 | 5 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 2 | 0 | 4 | 0 | 2 | 0 | 1 | 12 | 0 | 12 | 3 | 0 | 0 ! 60 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | 0 | 7 | 0 | 4 | 12 | 3 | 0 | 0 | 8 | 7 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 10 | 6 | 4 | 1 | 0 | 4 | 3 | 8 | 0 | 10 | 8 | 6 ! 121 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | 0 | 0 | 8 | 8 | 7 | 0 | 10 | 0 | 7 | 10 | 4 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 5 | 6 | 7 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 ! 89 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} Ирска | 12 | 1 | 5 | 12 | 6 | 6 | 2 | 12 | 3 | 8 | 6 | 10 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 7 | 12 | 3 | 8 | 12 | 10 | 6 | 10 | 7 | 5 | 12 ! 187 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 11 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} Словенија | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 9 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 | 2 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 20 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} Босна и Херцеговина | 3 | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 4 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 27 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | 1 | 8 | 6 | 5 | 8 | 0 | 12 | 0 | 12 | 12 | 7 | 6 | 10 | 8 | 8 | 10 | 5 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 4 | 10 | 5 | 4 | 12 | 8 ! 164 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | 6 | 6 | 7 | 0 | 0 | 0 | 7 | 3 | 6 | 3 | 0 | 0 | 5 | 12 | 0 | 7 | 0 | 10 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 7 | 0 | 0 | 10 ! 92 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} Хрватска | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 4 | 4 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 6 ! 31 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | 5 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 5 | 8 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 10 | 6 | 0 | 0 | 7 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 1 | 1 ! 58 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} Кипар | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 ! 17 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} Израел | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 ! 4 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | 0 | 10 | 10 | 10 | 0 | 12 | 6 | 0 | 10 | 0 | 8 | 0 | 0 | 5 | 1 | 3 | 12 | 7 | 0 | 6 | 12 | 0 | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 ! 120 |} == 12 поени == Следната табела го прикажува целиот распоред на максималните 12 поени. Ирска добила седум дванаесетки, Велика Британија четири, Норвешка и Швајцарија по три, Франција и Португалија по две, а Австрија, Босна и Херцеговина, Грција и Холандија по една. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Земји што дале 12 поени |- ! 7 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]], {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]], {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]], {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]], {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]], {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]], {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]], {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]], {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]], {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]], {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]], {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]], {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]], {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]], {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]], {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] |} == Метод на гласање == Во 1993 година продолжил системот на бодирање воведен во 1975 година. Секоја земја доделувала 12 поени на својата омилена песна, 10 поени на втората, а потоа 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен на следните осум фаворити. Секоја национална делегација имала жири од 16 членови, рамномерно поделено меѓу јавноста и музички професионалци, како и според пол и возрасни категории. Секој член во тајност ги оценувал сите песни со број на гласови од 1 до 10, без можност за воздржување и без можност да гласа за песната на сопствената земја. Гласовите потоа се собирале од претседателот на жирито, кој не гласал. Во случај на изедначување на песни во првите десет места, членовите на жирито гласале со кревање раце за да се одреди конечниот редослед. == Гласањето == Гласањето било спроведено со жири-гласање. Резултатите на земјите биле соопштувани по редоследот на настапување. Поради технички проблем со телефонската врска, [[Малта]] не можела да гласа на предвиденото осмо место и на крајот гласала последна. == Продукција и формат == Натпреварот го продуцирал ирскиот јавен радиодифузер [[RTÉ]]. Извршен продуцент бил Liam Miller, продуцент Kevin Linehan, режисер Anita Notaro, сценограф Alan Farquharson, а музички директор Noel Kelehan, кој го водел RTÉ Concert Orchestra. Надзорот од страна на ЕБУ го вршел Christian Clausen како скрутинер. Секоја земја доставила една песна со максимално времетраење од три минути. Песните морале да бидат изведени на еден или повеќе јазици на земјата што ја претставувале. На сцената можеле да настапат најмногу шест изведувачи. Биле дозволени и инструментални однапред снимени подлоги, но тие можеле да содржат само звуци од инструменти што биле видливи на сцената и биле имитирани од изведувачите. Сцената била најголемата што дотогаш била изградена за Евровизија. Имала површина од околу 2.500 квадратни стапки, била изработена од проѕирен материјал со осветлување одоздола, а над сцената висела огледална триаголна конструкција. Во средината на сцената имало скриена врата која била користена од водителката и подоцна од победничката. == Програма и настап == Натпреварот започнал со анимирана секвенца инспирирана од келтската митологија. Музиката била напишана од Ronan Johnston и Shea Fitzgerald, а во секвенцата настапил свирачот на uilleann pipes, Davy Spillane. Интервалниот настап го сочинувале претходните победници [[Линда Мартин]] и [[Џони Логан]]. Линда Мартин повторно ја извела победничката песна „Why Me?“, додека Џони Логан ја извел песната „Voices (Are Calling)“ со хорови од Cork School of Music и деца од Милстрит. Трофејот за победникот бил изработен од Waterford Crystal и му бил врачен на ирскиот тим од Линда Мартин. == Претставници при гласањето == Познати претставници при гласањето во 1993 година: {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Solveig Herlin |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Olivier Minne |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Eileen Dunne |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Maurice Molitor |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | Kevin Drake |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Joop van Os |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Gösta Hanson |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Ömer Önder |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Colin Berry |} == Забележителни моменти == Победата на [[Ирска]] со „In Your Eyes“ била петта победа на земјата и втора последователна победа. [[Велика Британија]] го освоила второто место со Sonia и „Better the Devil You Know“. Тоа било второ последователно второ место за Велика Британија. [[Швајцарија]] завршила трета со Annie Cotton и „Moi, tout simplement“. [[Босна и Херцеговина]] учествувала во услови на тековната војна во земјата. Нејзиниот номиниран диригент Sinan Alimanović не можел безбедно да отпатува во Ирска, па оркестарот го водел Noel Kelehan. При соопштувањето на босанските гласови, поради оштетените телефонски линии во земјата била употребена сателитска врска, а во салата се слушала статика. Публиката ја поздравила босанската делегација со силен аплауз. Ирска освоила рекордни 187 поени, рекорд кој бил надминат веќе следната година, кога Ирска освоила 226 поени. По натпреварот ЕБУ потврдила дека седумте најслабо пласирани земји ќе бидат исклучени од натпреварот во 1994 година за да се создаде простор за седум нови учесници. Тоа биле [[Белгија]], [[Кипар]], [[Данска]], [[Израел]], [[Луксембург]], [[Словенија]] и [[Турција]]. == Емитување == Натпреварот бил пренесуван од сите учеснички радиодифузери, како и од повеќе неучеснички членки на ЕБУ. Проценетата глобална телевизиска публика се движела меѓу 300 и 500 милиони гледачи. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Радиодифузер ! style="text-align:left;" | Канал ! style="text-align:left;" | Коментатор |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | ORF | style="text-align:left;" | ORF 1 | style="text-align:left;" | Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | BRTN | style="text-align:left;" | TV1 | style="text-align:left;" | André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | RTBF | style="text-align:left;" | RTBF1 / Sports 21 | style="text-align:left;" | Claude Delacroix |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | HRT | style="text-align:left;" | HTV 1 | style="text-align:left;" | Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | CyBC | style="text-align:left;" | RIK 1 | style="text-align:left;" | Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | DR | style="text-align:left;" | DR TV | style="text-align:left;" | Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | YLE | style="text-align:left;" | TV1 | style="text-align:left;" | Erkki Pohjanheimo и Kirsi-Maria Niemi |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | France Télévision | style="text-align:left;" | France 2 | style="text-align:left;" | Patrice Laffont |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | ARD | style="text-align:left;" | Erstes Deutsches Fernsehen | style="text-align:left;" | Jan Hofer |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | RÚV | style="text-align:left;" | Sjónvarpið | style="text-align:left;" | Jakob Frímann Magnússon |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | RTÉ | style="text-align:left;" | RTÉ 1 | style="text-align:left;" | Pat Kenny |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | IBA | style="text-align:left;" | Israeli Television | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | RAI | style="text-align:left;" | RAI Uno | style="text-align:left;" | Ettore Andenna |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | CLT | style="text-align:left;" | RTL Hei Elei | style="text-align:left;" | Romain Goerend |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | PBS | style="text-align:left;" | TVM | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | NOS | style="text-align:left;" | Nederland 3 | style="text-align:left;" | Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | NRK | style="text-align:left;" | NRK Fjernsynet / NRK P2 | style="text-align:left;" | Leif Erik Forberg |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | RTP | style="text-align:left;" | RTP Canal 1 | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | RTVSLO | style="text-align:left;" | SLO 1 | style="text-align:left;" | Tajda Lekše |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | TVE | style="text-align:left;" | La Primera | style="text-align:left;" | José Luis Uribarri |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | SVT | style="text-align:left;" | TV2 | style="text-align:left;" | Jan Jingryd |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | SRG SSR | style="text-align:left;" | SF DRS / TSR / TSI | style="text-align:left;" | Bernard Thurnheer / Jean-Marc Richard / Emanuela Gaggini |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | TRT | style="text-align:left;" | TRT 1 | style="text-align:left;" | Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | BBC | style="text-align:left;" | BBC1 | style="text-align:left;" | Terry Wogan |} == Продукциски особености == Изданието во 1993 година било најголемата надворешна телевизиска продукција што [[RTÉ]] ја реализиралa до тој момент. Вкупните трошоци за продукцијата биле пријавени на повеќе од 2,2 милиони ирски фунти. За потребите на арената биле извршени значителни инфраструктурни зафати, меѓу кои дополнително ископување под сцената за да се добие потребната висина, поставување дополнителни телефонски линии и проширување на железничката линија и станицата во Милстрит. == Надворешни врски == * Eurovision.tv * Eurovision Song Contest 1993 — Millstreet == Извори == * Eurovision.com — Millstreet 1993 * Eurovision Song Contest 1993 — конечни резултати и детално гласање * Kvalifikacija za Millstreet — квалификациски натпревар од 1993 година * Архивски податоци за учесниците, радиодифузерите и претставниците при гласањето == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:1970 во музиката]] [[Категорија:1970 во Холандија]] [[Категорија:Музички натпревари во Амстердам]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Холандска култура]] [[Категорија:Амстердам]] [[Категорија:Музиката во 1970 година]] 0ocql5kvhbhznc274kd1fgrbj0rfcko Евровизија 1992 0 1172683 5626366 5375763 2026-09-10T15:18:55Z BT405 9277 5626366 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1992 | slogan = | image = ESC 1992 logo.svg | date = 9 мај 1992 | semi1 = | semi2 = | edition = 37 | host = [[Шведска]] | venue = [[Малме Истадион]], [[Малме]], [[Шведска]] | presenters = [[Харалд Треутигер]] и [[Лидија Каполикио]] | emiter = [[SVT]] | winner = [[Ирска]] — Линда Мартин — „Why Me?“ | director = Kåge Gimtel | entries = 23 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1992 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 23 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1991 | next = 1993 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1992''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1992''' — беше 37. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 9 мај 1992 година во [[Малме Истадион]] во [[Малме]], [[Шведска]], откако Карола ја донесе победата за Шведска претходната година во Рим. Домаќин на манифестацијата беше шведската телевизија SVT, а водители беа [[Харалд Треутигер]] и [[Лидија Каполикио]]. На натпреварот учествуваа 23 земји. Ова беше последно појавување на [[Југославија]] (претставена од [[Екстра Нена]] со песната „Љубим те песмама“, со што заврши една ера на настапи под тоа име) пред нејзиниот целосен распад. Победата ја однесе [[Ирска]] со легендарната песна „Why Me?“ во изведба на [[Линда Мартин]], чиј автор беше двократниот победник [[Џони Логан]]. Оваа победа го означи почетокот на неверојатната ирска доминација во првата половина на 1990-тите години. На второто место се пласира Велика Британија со Мајкл Бол, а третото место го освои Малта со Мери Спатери. == Место на одржување == Малме Истадион беше претворен во спектакуларна евровизиска арена. Шведскиот организатор се покажа како беспрекорен домаќин, воведувајќи модерни сценски елементи и врвна телевизиска продукција која постави нови стандарди за натпреварот. [[File:Malmö isstadion 2.jpg|thumb|десно|Малме – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 23 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Серафин Зубири | style="text-align:left;" | „Todo esto es la música“ | Шпански | style="text-align:left;" | Luis Miguélez, Alfredo Valbuena | style="text-align:left;" | Javier Losada |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Morgane | style="text-align:left;" | „Nous, on veut des violons“ | Француски | style="text-align:left;" | Claude Barzotti, Anne-Marie Gaspard | style="text-align:left;" | Frank Fievez |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Dafna | style="text-align:left;" | „Ze Rak Sport“ (זה רק ספורט) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Aylin Vatankoş | style="text-align:left;" | „Yaz Bitti“ | Турски | style="text-align:left;" | Aldoğan Şimşekyay, Aylin Uçanlar | style="text-align:left;" | Aydın Özarı |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Cleopatra | style="text-align:left;" | „Olou tou kosmou i elpida“ (Όλου του κόσμου η ελπίδα) | Грчки | style="text-align:left;" | Christos Lagos | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Kali | style="text-align:left;" | „Monté la riviè“ | Француски, антилски креолски | style="text-align:left;" | Jean-Marc Monnerville, Kali | style="text-align:left;" | Magdi Vasco Noverraz |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Christer Björkman | style="text-align:left;" | „I morgon är en annan dag“ | Шведски | style="text-align:left;" | Niklas Strömstedt | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dina | style="text-align:left;" | „Amor d'água fresca“ | Португалски | style="text-align:left;" | Ondina Veloso, Rosa Lobato de Faria | style="text-align:left;" | Carlos Alberto Moniz |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Evridiki | style="text-align:left;" | „Teriazoume“ (Ταιριάζουμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Giorgos Theofanous, Leonidas Malenis | style="text-align:left;" | George Theofanous |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Mary Spiteri | style="text-align:left;" | „Little Child“ | Англиски | style="text-align:left;" | Georgina Abela, Raymond Mahoney | style="text-align:left;" | Paul Abela |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Heart 2 Heart | style="text-align:left;" | „Nei eða já“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Karlsson, Grétar Örvarsson, Stefán Hilmarsson | style="text-align:left;" | Nigel Wright |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Pave Maijanen | style="text-align:left;" | „Yamma Yamma“ | Фински | style="text-align:left;" | Pave Maijanen, Heikki Harma | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daisy Auvray | style="text-align:left;" | „Mister Music Man“ | Француски | style="text-align:left;" | Gordon Dent | style="text-align:left;" | Roby Seidel |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Marion Welter & Kontinent | style="text-align:left;" | „Sou fräi“ | Луксембуршки | style="text-align:left;" | Jang Linster, Ab van Goor | style="text-align:left;" | Christian Jacob |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Zusammen geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen, Joachim Horn-Bernges | style="text-align:left;" | Leon Ives |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Michael Ball | style="text-align:left;" | „One Step Out of Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Davies, Tony Ryan, Victor Stratton | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Linda Martin | style="text-align:left;" | „Why Me?“ | Англиски | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lotte Nilsson & Kenny Lübcke | style="text-align:left;" | „Alt det som ingen ser“ | Дански | style="text-align:left;" | Carsten Warming | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mia Martini | style="text-align:left;" | „Rapsodia“ | Италијански | style="text-align:left;" | Giuseppe Dati, Giancarlo Bigazzi | style="text-align:left;" | Marco Falagiani |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Екстра Нена]] | style="text-align:left;" | „Љубим те песмама“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Radivoje Radivojević, Gale Janković | style="text-align:left;" | Stjepan Mihaljinec |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Merethe Trøan | style="text-align:left;" | „Visjoner“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Robert Morley, Eva Jansen | style="text-align:left;" | Rolf Løvland |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Träume sind für alle da“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Humphrey Campbell | style="text-align:left;" | „Wijs me de weg“ | Холандски | style="text-align:left;" | Edwin Schimscheimer | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#c47f33; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Трето место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Linda Martin | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Why Me?“ | style="background:#fff200;" | '''155''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Michael Ball | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „One Step Out of Time“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''139''' |- ! style="background:#c47f33;" | 3 | style="text-align:left; background:#c47f33;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left; background:#c47f33;" | Mary Spiteri | style="text-align:left; background:#c47f33;" | „Little Child“ | style="text-align:left; background:#c47f33;" | '''123''' |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mia Martini | style="text-align:left;" | „Rapsodia“ | 111 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Cleopatra | style="text-align:left;" | „Olou tou kosmou i elpida“ | 94 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Dafna | style="text-align:left;" | „Ze Rak Sport“ | 85 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Heart 2 Heart | style="text-align:left;" | „Nei eða já“ | 80 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Kali | style="text-align:left;" | „Monté la riviè“ | 73 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Humphrey Campbell | style="text-align:left;" | „Wijs me de weg“ | 67 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Zusammen geh'n“ | 63 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Evridiki | style="text-align:left;" | „Teriazoume“ | 57 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lotte Nilsson & Kenny Lübcke | style="text-align:left;" | „Alt det som ingen ser“ | 47 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Екстра Нена]] | style="text-align:left;" | „Љубим те песмама“ | 44 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Serafín | style="text-align:left;" | „Todo esto es la música“ | 37 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daisy Auvray | style="text-align:left;" | „Mister Music Man“ | 32 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Träume sind für alle da“ | 27 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dina | style="text-align:left;" | „Amor d'água fresca“ | 26 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Merethe Trøan | style="text-align:left;" | „Visjoner“ | 23 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Aylin Vatankoş | style="text-align:left;" | „Yaz Bitti“ | 17 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Morgane | style="text-align:left;" | „Nous, on veut des violons“ | 11 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Marion Welter & Kontinent | style="text-align:left;" | „Sou fräi“ | 10 |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Christer Björkman | style="text-align:left;" | „I morgon är en annan dag“ | 9 |- ! style="background:#f44336;" | 23 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Pave Maijanen | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Yamma Yamma“ | style="background:#f44336;" | '''4''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="23" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Малта ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 37 || style="background:#666666;" | || || || 1 || 1 || || 4 || 6 || 2 || 3 || 3 || || || || || 7 || 5 || 2 || || || 1 || 3 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 11 || || style="background:#666666;" | || 3 || || || 4 || || || || || || || || || || || || || || 3 || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 85 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 8 || 4 || 7 || 4 || 7 || || 4 || 8 || 1 || 7 || 2 || 4 || || || 3 || 2 || 4 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Турција || 17 || || || || style="background:#666666;" | || 8 || || || || || || || || || || 3 || || || || || 6 || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || 94 || 7 || 8 || 7 || 3 || style="background:#666666;" | || 12 || || 2 || 5 || 10 || 4 || 12 || 7 || 8 || || || || || 4 || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || 73 || 6 || 12 || || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || 12 || || 5 || 6 || || || 10 || 3 || || || 6 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 9 || || 1 || || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || || || || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 26 || || || || || || || 8 || style="background:#666666;" | || 2 || || || 1 || 5 || 8 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || 57 || 3 || || 10 || 2 || 2 || 1 || || 8 || style="background:#666666;" | || 6 || 4 || 8 || 3 || 4 || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || 123 || 12 || 10 || 7 || 12 || 12 || || 1 || 8 || 5 || style="background:#666666;" | || 8 || 3 || 10 || 5 || 10 || 8 || || || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 80 || 8 || 4 || 4 || 6 || 6 || 6 || || 3 || 5 || 7 || style="background:#666666;" | || || 5 || 5 || 1 || 6 || 2 || || 6 || || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Финска || 4 || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 32 || 5 || 12 || || 4 || || 1 || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 10 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 63 || 2 || 8 || 8 || || 1 || 3 || || 8 || 4 || || 10 || || || || style="background:#666666;" | || 1 || 12 || || || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 139 || 4 || 12 || 2 || 10 || 10 || 5 || 6 || 6 || 4 || 6 || 8 || 7 || 12 || 7 || 12 || style="background:#666666;" | || 7 || 12 || 7 || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Ирска || 155 || 1 || 7 || 12 || 12 || 10 || 4 || 5 || 12 || 7 || 10 || 6 || 10 || 10 || 8 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 7 || 10 || 10 || || 7 |- | style="text-align:left;" | Данска || 47 || || 6 || 7 || || 1 || 6 || || 6 || || 3 || 3 || || || || 6 || 5 || || style="background:#666666;" | || 4 || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || 111 || || 5 || 3 || 12 || 8 || 8 || 10 || 5 || 10 || 12 || 7 || 6 || 12 || || 1 || || || 12 || style="background:#666666;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Југославија || 44 || || || 6 || || 1 || || 5 || 2 || 3 || 5 || || 4 || 2 || 4 || || 2 || || || || style="background:#666666;" | || 8 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 23 || 3 || || 2 || || || 1 || || 1 || 4 || 5 || || || || 6 || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | || || |- | style="text-align:left;" | Германија || 27 || || 6 || 10 || 6 || || 2 || || || || || || || || || || || || || || 3 || || style="background:#666666;" | || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 67 || 7 || || 5 || 7 || 5 || 4 || 7 || 3 || 1 || 5 || 2 || 8 || 4 || 7 || || || || || 8 || 4 || style="background:#666666;" | | | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Малме]] [[Категорија:Музиката во 1992 година]] 37zgh52y9oq6x87rpl18dh1aflebc5m Евровизија 1984 0 1172688 5626351 5601036 2026-09-10T14:53:16Z BT405 9277 5626351 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1985 | slogan = | image = ESC 1985 logo.png | date = 4 мај 1985 | semi1 = | semi2 = | edition = 30 | host = [[Шведска]] | venue = [[Scandinavium]], [[Гетеборг]], [[Шведска]] | presenters = [[Лилијан Сунден]] | emiter = [[SVT]] | winner = [[Норвешка]] — Bobbysocks! — „La det swinge“ | director = Bo Sehlberg | entries = 19 | debuting = | returning = [[Израел]], [[Грција]] | nonparticipating = [[Југославија]] | map = ESC 1985 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 19 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1984 | next = 1986 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1985''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1985''' — беше јубилејното 30. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 4 мај 1985 година во арената [[Scandinavium]] во [[Гетеборг]], [[Шведска]], откако браќата Herreys победија претходната година со песната „Diggi-Loo Diggi-Ley“. Домаќин на вечерта беше шведската телевизија SVT, а водителка беше [[Лилијан Сунден]] (тогаш Сунден-Рабо), која на публиката ѝ се обрати со познатиот говор на четири јазици пред да го отвори гласањето. На натпреварот учествуваа 19 земји. По едногодишна пауза поради совпаѓање со националните празници, [[Израел]] и [[Грција]] се вратија на евровизиската сцена. За сметка на тоа, [[Југославија]] одлучи да не учествува оваа година поради одбележувањето на петгодишнината од смртта на претседателот Јосип Броз Тито. Ова издание беше запаметено по огромната неизвесност и драматичната завршница во гласањето. Историската прва победа за [[Норвешка]] ја донесе поп-дуото Bobbysocks! (кое го сочинуваа Ханс Мари Хансен и Елизабет Андресен) со енергичната и заразно R&R мелодија „La det swinge“, освојувајќи вкупно 123 поени. Нивниот настап со блескави розови и златни костими и моќни вокали остана еден од најкултните во историјата на натпреварот. == Место на одржување == Шведската телевизија одбра да го организира настанот во Гетеборг, во импресивната затворена арена [[Scandinavium]], која има капацитет од преку 10.000 гледачи. Сценографијата се одликуваше со футуристички светлечки елементи и големи платформи кои овозможија динамични настапи на изведувачите. Ова беше вторпат Шведска да биде домаќин на Евровизија, по организацијата во Стокхолм во 1975 година. == Учесници == На натпреварот настапиле 19 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Maria Christian | style="text-align:left;" | „Wait Until the Weekend Comes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Brendan Graham | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Sonja Lumme | style="text-align:left;" | „Eläköön elämä“ | Фински | style="text-align:left;" | Petri Laaksonen, Veikko Salmi | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Lia Vissi | style="text-align:left;" | „To καταλαβαίνω“ (To katalavaino) | Грчки | style="text-align:left;" | Lia Vissi, Stella Vissi | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Sku' du spørg' fra no'en?“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Bandy |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Paloma San Basilio | style="text-align:left;" | „La fiesta terminó“ | Шпански | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Roger Bens | style="text-align:left;" | „Femme dans ses rêves ainsi“ | Француски | style="text-align:left;" | Didier Barbelivien, Jean-Pierre Goussaud | style="text-align:left;" | Michel Bernholc |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Leyla“ | Турски | style="text-align:left;" | Mazhar Alanson, Fuat Güner | style="text-align:left;" | Garo Mafyan |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Linda Lepomme | style="text-align:left;" | „Laat me nu gaan“ | Холандски | style="text-align:left;" | Pieter Goemans | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Adelaide Ferreira | style="text-align:left;" | „Penso em ti, eu sei“ | Португалски | style="text-align:left;" | Tozé Brito, Adelaide Ferreira, Luís Fernando | style="text-align:left;" | José Calvário |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Für alle“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Izhar Cohen | style="text-align:left;" | „Olé, Olé“ (עולה, עולה) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat, Hamital Ben Yosef | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Al Bano & Romina Power | style="text-align:left;" | „Magic Oh Magic“ | Италијански | style="text-align:left;" | Dario Farina, Cristiano Minellono, Michael Hoffmann | style="text-align:left;" | Maurizio Fabrizio |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Bobbysocks! | style="text-align:left;" | „La det swinge“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Rolf Løvland | style="text-align:left;" | Terje Fjorn |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Vikki | style="text-align:left;" | „Love Is“ | Англиски | style="text-align:left;" | James Atherton, Paul Curtis | style="text-align:left;" | John Coleman |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré & Pino Gasparini | style="text-align:left;" | „Children, Kinder, enfants“ | Германски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Anita Kerr |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Kikki Danielsson | style="text-align:left;" | „Bra vibrationer“ | Шведски | style="text-align:left;" | Ingela Forsman, Lasse Holm | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Kinder dieser Welt“ | Германски | style="text-align:left;" | Michael Mell, Drahdiwaberl | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Margo, Frank Olivier, Diane Solomon, Ireen Sheer, Chris & Malcolm Roberts | style="text-align:left;" | „Children, Enfants, Kinder“ | Француски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Takis Biniaris | style="text-align:left;" | „Miazoume“ (Μοιάζουμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Takis Biniaris, Marina Katsari | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Bobbysocks! | style="text-align:left; background:#fff200;" | „La det swinge“ | style="background:#fff200;" | '''123''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Wind | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Für alle“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''105''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Kikki Danielsson | style="text-align:left;" | „Bra vibrationer“ | 103 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Vikki | style="text-align:left;" | „Love Is“ | 100 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Izhar Cohen | style="text-align:left;" | „Olé, Olé“ | 93 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Maria Christian | style="text-align:left;" | „Wait Until the Weekend Comes“ | 91 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Al Bano & Romina Power | style="text-align:left;" | „Magic Oh Magic“ | 78 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Kinder dieser Welt“ | 60 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Roger Bens | style="text-align:left;" | „Femme dans ses rêves ainsi“ | 56 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Sku' du spørg' fra no'en?“ | 41 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré & Pino Gasparini | style="text-align:left;" | „Children, Kinder, enfants“ | 39 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Margo, Frank Olivier, Diane Solomon, Ireen Sheer, Chris & Malcolm Roberts | style="text-align:left;" | „Children, Enfants, Kinder“ | 37 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Paloma San Basilio | style="text-align:left;" | „La fiesta terminó“ | 36 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Leyla“ | 36 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Lia Vissi | style="text-align:left;" | „To katalavaino“ | 15 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Sonja Lumme | style="text-align:left;" | „Eläköön elämä“ | 13 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Adelaide Ferreira | style="text-align:left;" | „Penso em ti, eu sei“ | 9 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Takis Biniaris | style="text-align:left;" | „Miazoume“ | 15 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Linda Lepomme | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Laat me nu gaan“ | style="background:#f44336;" | '''7''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="19" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција |- | style="text-align:left;" | Ирска || 91 || style="background:#666666;" | || 6 || 10 || 7 || || 3 || 6 || || 2 || || 7 || 8 || 12 || 2 || 10 || 8 || 2 || 12 || 3 |- | style="text-align:left;" | Финска || 58 || || style="background:#666666;" | || || 4 || 2 || || 1 || || || || 3 || 6 || 10 || 5 || 12 || 4 || 1 || 10 || |- | style="text-align:left;" | Кипар || 15 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || 3 || || 3 || || || || || 9 |- | style="text-align:left;" | Данска || 41 || 4 || || 4 || style="background:#666666;" | || || 5 || 3 || || 6 || || || || || 6 || || || 5 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 36 || 1 || || || || style="background:#666666;" | 1 || || 4 || 1 || 1 || 4 || 6 || || || || || 8 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција || 56 || || 8 || || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 8 || 5 || || 2 || 6 || || 5 || 3 || 6 || 10 || |- | style="text-align:left;" | Турција || 36 || || || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 12 || 7 || 1 || || || 2 || || || || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 7 || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || 5 || || || || || || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 9 || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || 3 |- | style="text-align:left;" | Германија || 105 || 10 || 12 || 5 || 10 || 12 || || 7 || 10 || 10 || style="background:#666666;" | || 4 || 10 || 5 || || || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Израел || 93 || 5 || 3 || 7 || 6 || 8 || 4 || || 6 || 5 || 6 || style="background:#666666;" | 5 || 1 || 8 || 10 || 6 || || 12 || || 1 |- | style="text-align:left;" | Италија || 78 || 7 || 1 || 2 || || 10 || 10 || 10 || 8 || || 7 || 2 || style="background:#666666;" | || || 7 || || 4 || 4 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 123 || 12 || 10 || 12 || 8 || 6 || 12 || 5 || 12 || 4 || 8 || 12 || || style="background:#666666;" | 12 || 1 || 12 || 1 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 100 || 8 || 7 || || 3 || || 8 || || 7 || || || 10 || 12 || 7 || style="background:#666666;" | 12 || 7 || 10 || 10 || || 9 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 39 || || 5 || || 1 || || || || 2 || || 4 || 3 || || 4 || || style="background:#666666;" | || 2 || 6 || 12 || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 103 || 6 || 4 || 8 || 12 || 5 || 7 || 12 || || 7 || 3 || 8 || 7 || 10 || 4 || 3 || style="background:#666666;" | || 3 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 60 || || 2 || 3 || || 7 || || || 5 || || || || 3 || 6 || 5 || 8 || 5 || style="background:#666666;" | 1 || 15 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 37 || 3 || || || 2 || 4 || || || 1 || || 2 || || || || 3 || || || 7 || style="background:#666666;" | 15 |- | style="text-align:left;" | Грција || 15 || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Annemi Genetz |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Clémentine Célarié |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Fatih Orbay |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Margarida Gaspar |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Christoph Deumling |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Beatrice Cori |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Erik Meier Johnsen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Kelly Staniolatou |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Луксембуршка култура]] [[Категорија:Луксембург (град)]] [[Категорија:Музиката во 1984 година]] i6arrrle9wurio2oipvlieondn3vq24 5626352 5626351 2026-09-10T14:54:01Z BT405 9277 Целосно избришана страница 5626352 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5626356 5626352 2026-09-10T14:59:41Z BT405 9277 5626356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1984 | slogan = | image = ESC 1984 logo.png | date = 5 мај 1984 | semi1 = | semi2 = | edition = 29 | host = [[Луксембург]] | venue = [[Grand Théâtre de Luxembourg]], [[Луксембург (град)|Луксембург]] | presenters = [[Дезире Носбуш]] | emiter = [[RTL]] | winner = [[Шведска]] — Herreys — „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | director = René Steichen | entries = 19 | debuting = | returning = [[Ирска]] | nonparticipating = [[Израел]], [[Грција]] | map = ESC 1984 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 19 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1983 | next = 1985 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1984''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1984''' — беше 29. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 5 мај 1984 година во театарот [[Grand Théâtre de Luxembourg]] во градот [[Луксембург (град)|Луксембург]], откако Corinne Hermès ја донесе петтата победа за земјата домаќин претходната година. Организатор на настанот беше телевизијата RTL, а водителка на вечерта беше само 19-годишната [[Дезире Носбуш]], која остана запаметена како една од најмладите и најхаризматичните водителки во историјата на шоуто, водителката која течно комуницираше на повеќе јазици со диригентите и изведувачите. На натпреварот учествуваа 19 земји. [[Ирска]] се врати на евровизиската сцена по едногодишната пауза. Меѓутоа, ова издание отсуствуваше [[Израел]], бидејќи датумот на одржување се совпаѓаше со нивниот национален ден на сеќавање (Јом Хазикарон), додека [[Грција]] исто така одлучи да се повлече откако националната телевизија ЕРT го оценила изборот на песните како премногу слаб за натпреварот. Ова издание донесе огромна неизвесност и победа на шведското браќа-трио Herreys со разиграната поп-нумера „Diggi-Loo Diggi-Ley“, која освои 145 поени. Нивниот настап со златни чевли и лелеави кореографии стана вистински поп-културен феномен, носејќи ја втората победа за Шведска десет години по триумфот на ABBA. == Место на одржување == Луксембург го организираше настанот во престижниот [[Grand Théâtre de Luxembourg]], кој понуди интимна, но врвна телевизиска и акустична атмосфера. И покрај скромниот капацитет во споредба со огромните арени од претходните години, режисерот René Steichen подготви беспрекорна телевизиска продукција која остави белег во историјата на фестивалот. == Учесници == На натпреварот настапиле 19 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Herreys | style="text-align:left;" | „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | Шведски | style="text-align:left;" | Britt Lindeborg, Torgny Söderberg | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sophie Carle | style="text-align:left;" | „100% d'amour“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Michel Bériat, Patrick Simpson-Jones, Romano Musumarra | style="text-align:left;" | Pascal Stive |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Annick Thoumazeau | style="text-align:left;" | „Autant d'amoureux que d'étoiles“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Minh Tra My, Vladimir Cosma | style="text-align:left;" | François Rauber |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bravo | style="text-align:left;" | „Lady, Lady“ | Шпански | style="text-align:left;" | Amaya Saizar, Luis Gómez-Escolar | style="text-align:left;" | Alfredo Doménech |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Dollie de Luxe | style="text-align:left;" | „Lenge leve livet“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Benedict Adrian, Ingrid Bjnov | style="text-align:left;" | Sigurd Jansen |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Belle and the Devotions | style="text-align:left;" | „Love Games“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis, Graham Sacher | style="text-align:left;" | John Coleman |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | „Anna Maria Lena“ (Άννα Μαρία Λένα) | Грчки | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | Pierre Cao |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Zegers | style="text-align:left;" | „Avanti la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Jacques Zegers, Henri Seroka | style="text-align:left;" | Henri Seroka |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Linda Martin | style="text-align:left;" | „Terminal 3“ | Англиски | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Det' lige det“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Ole Kock Hansen |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maribelle | style="text-align:left;" | „Ik hou van jou“ | Холандски | style="text-align:left;" | Peter van Asten, Piet Souer | style="text-align:left;" | Rogier van Otterloo |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Vlado & Isolda | style="text-align:left;" | „Ciao, amore“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Slobodan Bučevac, Milan Perić | style="text-align:left;" | Mato Došen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Anita | style="text-align:left;" | „Einfach weg“ | Германски | style="text-align:left;" | Walter Müller, Wolfgang Eltner | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Mary Roos | style="text-align:left;" | „Aufrecht geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Michael Reinecke, Heinz Rudolf Kunze | style="text-align:left;" | Pierre Cao |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Beş Yıl Önce, On Yıl Sonra | style="text-align:left;" | „Halay“ | Турски | style="text-align:left;" | Selçuk Başar, Ülkü Aker | style="text-align:left;" | Selçuk Başar |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kirka | style="text-align:left;" | „Hengaillaan“ | Фински | style="text-align:left;" | Kassu Halonen, Kisu Jernström, Vexi Salmi | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Rainy Day | style="text-align:left;" | „Welche Farbe hat der Sonnenschein?“ | Германски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti | style="text-align:left;" | Mario Robbiani |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Alice & Battiato | style="text-align:left;" | „I treni di Tozeur“ | Италијански | style="text-align:left;" | Franco Battiato, Giusto Pio, Rosario Cosentino | style="text-align:left;" | Giusto Pio |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | „Silêncio e tanta gente“ | Португалски | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | Pedro Osório |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Herreys | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | style="background:#fff200;" | '''145''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Linda Martin | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Terminal 3“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''137''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bravo | style="text-align:left;" | „Lady, Lady“ | 106 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Det' lige det“ | 101 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Zegers | style="text-align:left;" | „Avanti la vie“ | 92 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Alice & Battiato | style="text-align:left;" | „I treni di Tozeur“ | 70 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Belle and the Devotions | style="text-align:left;" | „Love Games“ | 63 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Annick Thoumazeau | style="text-align:left;" | „Autant d'amoureux que d'étoiles“ | 61 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kirka | style="text-align:left;" | „Hengaillaan“ | 46 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sophie Carle | style="text-align:left;" | „100% d'amour“ | 39 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | „Silêncio e tanta gente“ | 38 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Beş Yıl Önce, On Yıl Sonra | style="text-align:left;" | „Halay“ | 37 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maribelle | style="text-align:left;" | „Ik hou van jou“ | 34 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Mary Roos | style="text-align:left;" | „Aufrecht geh'n“ | 34 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | „Anna Maria Lena“ | 31 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Rainy Day | style="text-align:left;" | „Welche Farbe hat der Sonnenschein?“ | 30 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Dollie de Luxe | style="text-align:left;" | „Lenge leve livet“ | 29 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Vlado & Isolda | style="text-align:left;" | „Ciao, amore“ | 26 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Anita | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Einfach weg“ | style="background:#f44336;" | '''5''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="19" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија |- | style="text-align:left;" | Шведска || 145 || style="background:#666666;" | || 6 || 10 || 4 || 10 || 12 || 8 || 12 || 12 || 8 || 6 || 10 || 6 || 10 || 8 || 1 || 12 || 4 || 6 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 39 || 2 || style="background:#666666;" | || || 1 || || || || || || || || || 3 || 8 || 4 || 10 || 6 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 61 || 5 || 4 || style="background:#666666;" | || 5 || || || || 3 || || || || 7 || 1 || 7 || 6 || 5 || || 8 || 10 |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 106 || 10 || 10 || 6 || style="background:#666666;" | || 3 || 10 || 7 || 7 || 7 || || || || 4 || 12 || 12 || 2 || || 3 || 13 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 29 || 6 || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || 3 || 5 || || || || 2 || || 7 || 2 || 14 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 63 || 3 || 1 || 5 || 2 || 2 || style="background:#666666;" | || 2 || 6 || || 10 || 10 || 4 || || || || 3 || 8 || 7 || 15 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 31 || || || || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 1 || 2 || || 2 || 8 || || || 3 || 4 || 8 || 16 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 92 || 8 || 8 || 8 || 7 || 5 || 4 || || style="background:#666666;" | || || 5 || || 6 || || 3 || 10 || 7 || 10 || 1 || 17 |- | style="text-align:left;" | Ирска || 137 || 12 || 7 || 12 || 10 || 7 || 7 || 12 || 10 || style="background:#666666;" | || 12 || || 5 || || 6 || 4 || 12 || 5 || 12 || 18 |- | style="text-align:left;" | Данска || 101 || 7 || 12 || || 8 || 12 || 5 || || 5 || 4 || style="background:#666666;" | || 8 || 10 || 5 || || 6 || 1 || 10 || 19 | |- | style="text-align:left;" | Холандија || 34 || 1 || || || || 1 || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || 3 || 2 || 4 || 1 || 4 || || 10 || 20 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 26 || || || || || || 6 || 3 || || || || || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || || || 8 || 21 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || 22 |- | style="text-align:left;" | Германија || 34 || || 3 || 2 || || || || || 1 || 2 || || 1 || 1 || 1 || style="background:#666666;" | || || || 2 || 16 || 23 |- | style="text-align:left;" | Турција || 37 || 4 || || || 3 || 6 || || || || 3 || || 4 || || 7 || || style="background:#666666;" | || || 10 || 24 | |- | style="text-align:left;" | Финска || 46 || || || 1 || || 8 || || || || || 6 || || || 12 || || 3 || style="background:#666666;" | || || 6 || 2 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 30 || || || || || 4 || 1 || 5 || || 6 || 4 || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || 26 |- | style="text-align:left;" | Италија || 70 || || 5 || 7 || 12 || || || 10 || || 10 || 7 || || || || 1 || || 10 || || style="background:#666666;" | || 27 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 38 || || 2 || 4 || || || 8 || || 2 || || || 3 || 1 || || 8 || 5 || || || 5 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место на гласање ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nicole André |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Egil Teige |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernice Blaak |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Snežana Marković |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ruth Kappelsberger |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Fatih Orbay |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Leena Kaskela |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Paola Perissi |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv/ Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}}{{Земји на Евровизија}}{{Нормативна контрола}} 7ok0eg6lougg1j5xz45807po09y4hs6 Евровизија 1989 0 1172693 5626361 5375769 2026-09-10T15:11:14Z BT405 9277 5626361 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1989 | slogan = | image = ESC 1989 logo.svg | date = 6 мај 1989 | semi1 = | semi2 = | edition = 34 | host = [[Швајцарија]] | venue = [[Palais de Beaulieu]], [[Лозана]], [[Швајцарија]] | presenters = [[Лолита Морена]] и [[Жак Десшено]] | emiter = [[SRG SSR]] | winner = [[Југославија]] — Рива — „Јовано мори“ -> [[Рива (група)|Рива]] — „Rock Me“ | director = Jean-Marie Probst | entries = 22 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1989 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1988 | next = 1990 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1989''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1989''' — беше 34. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 6 мај 1989 година во изложбениот центар [[Palais de Beaulieu]] во [[Лозана]], [[Швајцарија]], благодарение на победата на Селин Дион претходната година. Водители на вечерта беа [[Лолита Морена]] и [[Жак Десшено]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Ова издание остана златни сочно запишано во историјата на југословенската и македонската музичка сцена по историскиот триумф на задарската поп-рок група [[Рива (група)|Рива]], која со енергичната песна „Rock Me“ освои 137 поени и ја донесе првата и единствена победа за [[Југославија]] на Евровизија. Второто место го зазеде Велика Британија, додека домаќинот Швајцарија заврши на високата четврта позиција. Годината исто така остана запаметена по контроверзијата околу возраста на некои од учесниците (израелските и француските претставници беа на многу мала возраст), што подоцна доведе до воведување ново правило за минимална возраст на изведувачите. == Место на одржување == Швајцарската телевизија ја одбра Лозана и импресивниот конгресен центар Palais de Beaulieu за домаќин на манифестацијата. Сцената се одликуваше со модерни геометриски линии и светлински мотиви кои ја следеа динамиката на песните. [[File:Lausanne-Beaulieu-Negative0-34-32A(1).jpg|thumb|десно|Палата Бјули – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Anna Oxa & Fausto Leali | style="text-align:left;" | „Avrei voluto“ | Италијански | style="text-align:left;" | Franco Ciani, Franco Fasano, Paolo Amerigo Cassella | style="text-align:left;" | Mario Natale |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Gili & Galit | style="text-align:left;" | „Derech HaMelech“ (דרך המלך) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Shaike Paikov | style="text-align:left;" | Shaike Paikov |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kiev Connolly & The Missing Passengers | style="text-align:left;" | „The Real Me“ | Англиски | style="text-align:left;" | Kiev Connolly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Justine Pelmelay | style="text-align:left;" | „Blijf zoals je bent“ | Холандски | style="text-align:left;" | Cees Tol, Pieter Goemans, Jan Keizer | style="text-align:left;" | Sigge Schmidt |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Pan | style="text-align:left;" | „Bana Bana“ | Турски | style="text-align:left;" | Timur Selçuk, Aylin Urgal | style="text-align:left;" | Timur Selçuk |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Ingeborg | style="text-align:left;" | „Door de wind“ | Холандски | style="text-align:left;" | Stef Bos | style="text-align:left;" | Freddy Sunder |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Live Line | style="text-align:left;" | „Why Do I Always Get it Wrong?“ | Англиски | style="text-align:left;" | Stephen James, Carol Hitchcock | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Britt Synnøve Johansen | style="text-align:left;" | „Venners nærhet“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Inge Myking, Leiv Grøtte | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Da Vinci | style="text-align:left;" | „Conquistador“ | Португалски | style="text-align:left;" | Ricardo Landum, Pedro Luis | style="text-align:left;" | Luis Duarte |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Nilsson | style="text-align:left;" | „En dag“ | Шведски | style="text-align:left;" | Tim Norell, Ola Håkansson, Alexander Bard | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Park Café | style="text-align:left;" | „Monsieur“ | Француски | style="text-align:left;" | Bernard Joyet, Maggie Parke, Gast Waltzing | style="text-align:left;" | Gast Waltzing |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Birthe Kjær | style="text-align:left;" | „Vi maler byen rød“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Nur ein Lied“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Anneli Saaristo | style="text-align:left;" | „La dolce vita“ | Фински | style="text-align:left;" | Måns Groundstroem, Kim Kuusi, Heikki Salo | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nathalie Pâque | style="text-align:left;" | „J'ai volé la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Sylvain Lebel, Guy Matteoni | style="text-align:left;" | Sophie Arthur |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Nina | style="text-align:left;" | „Nacida para amar“ | Шпански | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Fani Polymeri & Yiannis Savvidakis | style="text-align:left;" | „Apopse As Vrethoume“ (Απόψε ας βρεθούμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Marios Meletiou, Thaleftherios Efthymiou | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Furbaz | style="text-align:left;" | „Viver sem ti“ | Романш | style="text-align:left;" | Alfons Vecchi, Marietta Vecchi | style="text-align:left;" | Mario Robbiani |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Marianna Efstratiou | style="text-align:left;" | „To Diko Sou Asteri“ (Το δικό σου αστέρι) | Грчки | style="text-align:left;" | Vangelis Kipourgos | style="text-align:left;" | Giorgos Niarchos |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Daníel Ágúst | style="text-align:left;" | „Það er kominn tími“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Karlsson, Kjartan Guðbergsson | style="text-align:left;" | Guðmundur Ingólfsson |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Nino de Angelo | style="text-align:left;" | „Flieger“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen, Joachim Horn-Bernges | style="text-align:left;" | Christian Bruhn |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Рива (група)|Рива]] | style="text-align:left;" | „Rock Me“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Rajko Dujmić, Stevo Cvikić | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Рива | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Rock Me“ | style="background:#fff200;" | '''137''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Live Line | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Why Do I Always Get it Wrong?“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''130''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Birthe Kjær | style="text-align:left;" | „Vi maler byen rød“ | 111 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Furbaz | style="text-align:left;" | „Viver sem ti“ | 47 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Anneli Saaristo | style="text-align:left;" | „La dolce vita“ | 76 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Nilsson | style="text-align:left;" | „En dag“ | 110 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Nur ein Lied“ | 97 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Park Café | style="text-align:left;" | „Monsieur“ | 30 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Nino de Angelo | style="text-align:left;" | „Flieger“ | 46 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nathalie Pâque | style="text-align:left;" | „J'ai volé la vie“ | 60 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Nina | style="text-align:left;" | „Nacida para amar“ | 50 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kiev Connolly & The Missing Passengers | style="text-align:left;" | „The Real Me“ | 21 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Marianna Efstratiou | style="text-align:left;" | „To Diko Sou Asteri“ | 56 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Fani Polymeri & Yiannis Savvidakis | style="text-align:left;" | „Apopse As Vrethoume“ | 51 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Da Vinci | style="text-align:left;" | „Conquistador“ | 39 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Anna Oxa & Fausto Leali | style="text-align:left;" | „Avrei voluto“ | 56 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Britt Synnøve Johansen | style="text-align:left;" | „Venners nærhet“ | 30 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Gili & Galit | style="text-align:left;" | „Derech HaMelech“ | 50 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Justine Pelmelay | style="text-align:left;" | „Blijf zoals je bent“ | 45 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Pan | style="text-align:left;" | „Bana Bana“ | 5 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Ingeborg | style="text-align:left;" | „Door de wind“ | 13 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Daníel Ágúst | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Það er kominn tími“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија |- | style="text-align:left;" | Италија || 56 || style="background:#666666;" | || 6 || || || || || || 1 || 8 || || 5 || 2 || || || 10 || 12 || || || || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 50 || || style="background:#666666;" | || || || || 1 || 3 || || || || || || 5 || 3 || 3 || 5 || 3 || 5 || 7 || 12 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 21 || || || style="background:#666666;" | || 3 || 3 || || || || || || || || || 7 || || || || || || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 45 || 4 || 5 || 7 || style="background:#666666;" | || 4 || || 4 || || 2 || || || || || 4 || 1 || || 10 || || 4 || || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 5 || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 13 || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || || || || || || || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 130 || 3 || 3 || 10 || 10 || 10 || 12 || style="background:#666666;" | || || 7 || 10 || 10 || 8 || 12 || 7 || 6 || 1 || 4 || 2 || 3 || 10 || 10 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 30 || || || || || 2 || || || style="background:#666666;" | || || 2 || || || 6 || 2 || || || 8 || 6 || || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 39 || 6 || || || || || 2 || || || style="background:#666666;" | || 6 || || || 4 || 6 || 2 || || || || || 7 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 110 || 7 || || 5 || 12 || 7 || || 8 || 8 || || style="background:#666666;" | || 12 || 10 || 10 || 8 || || 7 || || 8 || || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 30 || || || || || || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || 5 || || || || || || 5 || 15 |- | style="text-align:left;" | Данска || 111 || 8 || 10 || 8 || 7 || || 7 || 6 || 7 || || 12 || 4 || style="background:#666666;" | || || 10 || 12 || || 6 || || 1 || 1 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 97 || 12 || 12 || || || || 8 || 5 || || 6 || 5 || || 3 || style="background:#666666;" | || || 4 || || 2 || 10 || 10 || 6 || 14 || 10 |- | style="text-align:left;" | Финска || 76 || || || 2 || 6 || || || 7 || 3 || || || 7 || 6 || || style="background:#666666;" | || 8 || || 12 || 12 || || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Франција || 60 || || 4 || || || 5 || || 2 || || 3 || || 3 || || || 5 || style="background:#666666;" | || 10 || 7 || 7 || 2 || 12 || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 50 || 10 || || || || || || || || || 4 || || || || || 6 || style="background:#666666;" | || || || 8 || 2 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 51 || || || 4 || 2 || 1 || || 10 || || || || || 1 || 2 || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 12 || 10 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 47 || || 1 || || || || 6 || || 5 || 4 || || || 4 || 1 || || || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 17 || 11 |- | style="text-align:left;" | Грција || 56 || || || 12 || || 8 || || || || || 1 || || || || || 7 || || 5 || 5 || style="background:#666666;" | || || 18 || 9 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 0 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || |- | style="text-align:left;" | Германија || 46 || 1 || || || 1 || || || || 6 || || 3 || || || || || || || || 3 || 4 || || || style="background:#666666;" | 10 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 137 || 5 || 7 || 6 || 8 || 12 || 10 || 7 || 10 || 10 || 8 || 8 || 12 || 3 || 1 || || || || 1 || || 12 || 7 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Лозана]] [[Категорија:Музиката во 1989 година]] c3hcppyn40ygtbim8xhjnhwnti8xrbg Евровизија 1990 0 1172697 5626362 5375860 2026-09-10T15:13:23Z BT405 9277 5626362 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1990 | slogan = | image = ESC 1990 logo.svg | date = 5 мај 1990 | semi1 = | semi2 = | edition = 35 | host = [[Југославија]] | venue = [[Конгресен центар Ватрослав Лисински]], [[Загреб]], [[Југославија]] | presenters = [[Хелга Влаховиќ]] и [[Оливер Млакар]] | emiter = [[ЈРТ]] / [[РТЗ]] | winner = [[Италија]] — Тото Кутуњо — „Insieme: 1992“ | director = Slobodan Radović | entries = 22 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1990 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1989 | next = 1991 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1990''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1990''' — беше 35. јубилејно издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 5 мај 1990 година во [[Конгресен центар Ватрослав Лисински]] во [[Загреб]], [[Југославија]], благодарение на историската победа на групата [[Рива (група)|Рива]] претходната година во Лозана. Домаќинство го организираше Југословенската радиодифузија (ЈРТ) заедно со Радио телевизија Загреб (РТЗ), а водители на вечерта беа легендарните телевизиски лица [[Хелга Влаховиќ]] и [[Оливер Млакар]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Ова издание беше впечатливо по си силната симболика на обединувањето на Европа, особено со оглед на тоа што песните ја отсликуваа промената на политичката клима на континентот. Победата ја однесе иконата на италијанската музика [[Тото Кутуњо]] со моќната химна посветена на европското единство — „Insieme: 1992“, донесувајќи ја втората победа за Италија по три децении пауза. [[Југославија]] беше претставена од талентираната [[Тајчи]] со култната песна „Hajde da ludujemo“, која освои високо 7. место и стана неверојатен југословенски поп-хит. == Место на одржување == Загреб ја пречека Европа во прекрасниот амбиент на Концертната сала „Ватрослав Лисински“. Сцената се одликуваше со врвна техничка реализација и традиционални и модерни мотиви, а целата организација доби високи оценки од ЕБУ за професионалноста и топлото гостопримство. [[File:Koncertna dvorana-Zagreb.JPG|thumb|десно|Концертна сала Ватрослав Лисински– место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Azúcar Moreno | style="text-align:left;" | „Bandido“ | Шпански | style="text-align:left;" | José Luis Abel, Raúl Orellana, Jaime Stinus | style="text-align:left;" | Carlos Toro |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christos Callow & Wave | style="text-align:left;" | „Horis Skopo“ (Χωρίς σκοπό) | Грчки | style="text-align:left;" | Giorgos Paleologos, Antonis Pappas | style="text-align:left;" | Michalis Rozakis |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | „Macédomienne“ | Француски | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | Ronald Meganck |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | „Somewhere in Europe“ | Англиски | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | „Milas poli“ (Μιλάς πολύ) | Грчки | style="text-align:left;" | John Vickers, Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | Staco Šimic |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Chris Kempers & Daniel Kovac | style="text-align:left;" | „Frei zu leben“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Kayahan | style="text-align:left;" | „Gözlerinin Hapsindeyim“ | Турски | style="text-align:left;" | Kayahan Açar | style="text-align:left;" | Ümit Eroğlu |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maywood | style="text-align:left;" | „Ik wil alles met je delen“ | Холандски | style="text-align:left;" | Alice May | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Céline Carzo | style="text-align:left;" | „Quand je te rêve“ | Француски | style="text-align:left;" | Thierry Delpha, Jean-Marc Inghelleri, Francoise Mitchell-Vilar | style="text-align:left;" | Thierry Durbet |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Emma | style="text-align:left;" | „Give a Little Love Back to the World“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis | style="text-align:left;" | Alyn Ainsworth |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stjórnin | style="text-align:left;" | „Eitt lag enn“ | Исландски | style="text-align:left;" | Hörður Þorsteinsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson | style="text-align:left;" | Jon Kjell Seljeseth |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Brandenburger Tor“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Rita | style="text-align:left;" | „Shara Barkhovot“ (שרה ברחובות) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Rami Fortis, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Rami Levin |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lonnie Devantier | style="text-align:left;" | „Hallo Hallo“ | Дански | style="text-align:left;" | John Hatting, Keld Heick, Torben Lendager | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Egon Egemann | style="text-align:left;" | „Musik klingt in die Welt hinaus“ | Германски | style="text-align:left;" | Erich Buhrle, Egon Egemann | style="text-align:left;" | Bela Balint |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Западна Германија}} -> {{знаме|Австрија}} (овде е Австрија) -> [[Австрија]] | style="text-align:left;" | Simone | style="text-align:left;" | „Keine Mauern mehr“ | Германски | style="text-align:left;" | Mario Botazzi | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Beat | style="text-align:left;" | „Fri?“ | Шведски | style="text-align:left;" | Stig Engmark, Jan Engmark, Mikael Enckell, Tina Engmark | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Joëlle Ursull | style="text-align:left;" | „White and Black Blues“ | Француски | style="text-align:left;" | Serge Gainsbourg, Georges Lunghini | style="text-align:left;" | Regis Dupré |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Тото Кутуњо | style="text-align:left;" | „Insieme: 1992“ | Италијански | style="text-align:left;" | Salvatore Cutugno | style="text-align:left;" | Gianni Madonini |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Edin-Ådahl | style="text-align:left;" | „Som en vind“ | Шведски | style="text-align:left;" | Mikael Wendt, Christer Lundh | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} (грешка во листинг: 21 е Португалија) -> {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nucha | style="text-align:left;" | „Há sempre alguém“ | Португалски | style="text-align:left;" | Luis Duarte, Frederico Rodrigues, Jan van Dijck | style="text-align:left;" | Carlos Alberto Moniz |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Тајчи]] | style="text-align:left;" | „Hajde da ludujemo“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Alka Vuica, Zrinko Tutić | style="text-align:left;" | Stjepan Mihaljinec |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Тото Кутуњо | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Insieme: 1992“ | style="background:#fff200;" | '''149''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Joëlle Ursull | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „White and Black Blues“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''132''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Liam Reilly | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Somewhere in Europe“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''132''' |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stjórnin | style="text-align:left;" | „Eitt lag enn“ | 124 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Azúcar Moreno | style="text-align:left;" | „Bandido“ | 96 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Emma | style="text-align:left;" | „Give a Little Love Back to the World“ | 87 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Тајчи | style="text-align:left;" | „Hajde da ludujemo“ | 81 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lonnie Devantier | style="text-align:left;" | „Hallo Hallo“ | 64 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} (грешка во редослед - овде е Германија) -> {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Chris Kempers & Daniel Kovac | style="text-align:left;" | „Frei zu leben“ | 60 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Simone | style="text-align:left;" | „Keine Mauern mehr“ | 58 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | „Milas poli“ | 36 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Egon Egemann | style="text-align:left;" | „Musik klingt in die Welt hinaus“ | 51 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Edin-Ådahl | style="text-align:left;" | „Som en vind“ | 24 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Céline Carzo | style="text-align:left;" | „Quand je te rêve“ | 38 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christos Callow & Wave | style="text-align:left;" | „Horis Skopo“ | 11 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | „Macédomienne“ | 46 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Kayahan | style="text-align:left;" | „Gözlerinin Hapsindeyim“ | 21 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maywood | style="text-align:left;" | „Ik wil alles met je delen“ | 25 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Rita | style="text-align:left;" | „Shara Barkhovot“ | 16 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nucha | style="text-align:left;" | „Há sempre alguém“ | 9 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Beat | style="text-align:left;" | „Fri?“ | 8 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Brandenburger Tor“ | style="background:#f44336;" | '''4''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 96 || style="background:#666666;" | || 1 || 8 || || 5 || 10 || 1 || || 7 || 3 || 6 || 3 || || 8 || 1 || 5 || 2 || 12 || 8 || 10 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Грција || 11 || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || 5 || || || || || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 46 || || || style="background:#666666;" | || || || || 4 || 8 || || 7 || || || 2 || || 7 || 8 || || 4 || || 2 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 132 || 4 || 6 || 10 || style="background:#666666;" | || 8 || || 12 || 10 || 12 || 4 || 10 || 6 || 10 || 5 || 2 || 7 || || 5 || 5 || 8 || 16 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 36 || || 2 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 2 || || || || || 3 || || 6 || 3 || 6 || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Германија || 60 || 5 || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || || 5 || || 1 || 7 || 12 || 1 || 10 || 4 || || 10 || || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 21 || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || || || || 5 || || || || 4 || || 9 || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 25 || || || || || || 3 || || style="background:#666666;" | || 2 || || || || || || 6 || || || || 7 || 1 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 38 || 3 || || || 6 || || || 3 || || style="background:#666666;" | || || 4 || || 3 || || || || 5 || 1 || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 87 || 7 || 8 || 2 || 10 || 4 || || 5 || 6 || || style="background:#666666;" | || 7 || 4 || 8 || 3 || || 6 || 1 || || 2 || 10 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Исланд || 124 || 10 || || 7 || 7 || 6 || 5 || || 5 || 6 || 10 || style="background:#666666;" | || 8 || 7 || 12 || || 12 || 10 || 8 || || 6 || 3 || 10 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 4 || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Израел || 16 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 4 || || || || || 4 || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Данска || 64 || 2 || || || || 7 || 4 || || 10 || || 6 || 10 || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || 10 || 1 || 12 || 9 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 51 || 1 || || 5 || || || 7 || 6 || || || || 5 || || || 5 || style="background:#666666;" | || 10 || 3 || 6 || || || 3 || 17 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 58 || || 5 || || || 1 || 6 || || || 4 || || || 8 || || 6 || || style="background:#666666;" | || 12 || || 12 || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Финска || 8 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 5 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 132 || 12 || 10 || 6 || 8 || 10 || || 2 || 7 || 10 || 8 || 8 || || 10 || 4 || 8 || 8 || || style="background:#666666;" | || 7 || 7 || 15 |- | style="text-align:left;" | Италија || 149 || 8 || 12 || 12 || 3 || || 12 || 10 || 8 || 3 || 2 || 12 || 5 || 2 || 7 || 12 || 3 || 6 || 7 || style="background:#666666;" | || 1 || 23 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 24 || || 4 || || || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 7 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 18 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 81 || 6 || 7 || || 1 || || 1 || 7 || 2 || 1 || 5 || || 1 || 1 || 12 || 2 || 5 || 2 || 5 || 5 || || 18 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Музика во СФРЈ]] [[Категорија:Хрватска музика]] [[Категорија:Социјалистичка Република Хрватска]] [[Категорија:Култура на Загреб]] [[Категорија:Музиката во 1990 година]] dgvpex455wbuwl8frzh8ky2tkmry3r4 Евровизија 1988 0 1172703 5626360 5375770 2026-09-10T15:07:57Z BT405 9277 5626360 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1988 | slogan = | image = ESC 1988 logo.svg | date = 30 април 1988 | semi1 = | semi2 = | edition = 33 | host = [[Ирска]] | venue = [[RDS Simmonscourt]], [[Даблин]], [[Ирска]] | presenters = [[Мишел Рока]] и [[Пат Кени]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Швајцарија]] — Селин Дион — „Ne partez pas sans moi“ | director = Simon Higgins | entries = 21 | debuting = | returning = | nonparticipating = [[Кипар]] (дисквалификувана песна) | map = ESC 1988 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 21 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1987 | next = 1989 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1988''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1988''' — беше 33. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 30 април 1988 година во изложбениот центар [[RDS Simmonscourt]] во [[Даблин]], [[Ирска]], откако [[Johnny Logan]] ја донесе победата за Ирска претходната година со „Hold Me Now“. Водители на вечерта беа [[Мишел Рока]] и [[Пат Кени]]. На натпреварот учествуваа 21 земја. Кипар требаше да учествува со песната „Thiriomata“ во изведба на Јанис Димитра, но песната беше дисквалификувана пред натпреварот бидејќи било утврдено дека претходно била објавена во 1984 година, што ги прекршило правилата. Ова издание остана запаметтено по една од најдраматичните завршувања во историјата на Евровизија. Победата ја однесе [[Швајцарија]] со песната „Ne partez pas sans moi“ во изведба на тогаш релативно непознатата канадска пејачка [[Селин Дион]], која победи со само еден поен предност пред Велика Британија. Оваа победа ја вивна Селин Дион во светската музичка орбита. [[Југославија]] оствари солиден пласман завршувајќи на 6. место со песната „Мексико“ во изведба на групата [[Сребрена крила]]. == Место на одржување == [[File:The RDS Simmonscourt - panoramio.jpg|thumb|десно|РДС Симонскорт – место каде се одржал настанот.]]По победата на Johnny Logan во Брисел 1987 година, радиодифузерот [[RTÉ]] ја презеде организацијата и го одбра просторот Simmonscourt во рамките на Кралското даблинско друштво (RDS). Сцената се одликуваше со футуристички дизајн со големи видеоекрани, што беше технолошки напредок за тоа време. == Учесници == На натпреварот учествуваа 21 земја. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Beathoven | style="text-align:left;" | „Þú og þeir (Sókrates)“ | Исландски | style="text-align:left;" | Hörður Þorsteinsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson | style="text-align:left;" | Ólafur Gaukur |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Körberg | style="text-align:left;" | „Stad i ljus“ | Шведски | style="text-align:left;" | Py Bäckman, Lasse Holm | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Boulevard | style="text-align:left;" | „Nauravat silmat muistuttavat teitä“ | Фински | style="text-align:left;" | Kari Kuusamo, Jukka Siio | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Scott Fitzgerald | style="text-align:left;" | „Go“ | Англиски | style="text-align:left;" | Julie Forsyth | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Sufi“ | Турски | style="text-align:left;" | Mazhar Alanson, Fuat Güner | style="text-align:left;" | Turhan Yükseler |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | La Década Prodigiosa | style="text-align:left;" | „La chica que yo quiero (Made in Spain)“ | Шпански | style="text-align:left;" | Ignacio de los Ríos, Paco Morales | style="text-align:left;" | Javier de Juan |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Селин Дион | style="text-align:left;" | „Ne partez pas sans moi“ | Француски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Atilla Şereftuğ |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yardena Arazi | style="text-align:left;" | „Ben Adam“ (בן אדם) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Ehud Manor, Yaniv Dagan | style="text-align:left;" | Eldad Shreibman |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Jump The Gun | style="text-align:left;" | „Take Him Home“ | Англиски | style="text-align:left;" | Peter Eades | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Maxi & Chris Garden | style="text-align:left;" | „Lied für einen Freund“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rolf Zuckowski |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Wilfried | style="text-align:left;" | „Lisa Mona Lisa“ | Германски | style="text-align:left;" | Wilfried Scheffel, Thomas Spitzer, Jimmy Schlager | style="text-align:left;" | Harald Neuwirth |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Gerard Joling | style="text-align:left;" | „Shangri-La“ | Холандски | style="text-align:left;" | Peter van Asten, Eddy Ouwens | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Reynaert | style="text-align:left;" | „Laissez serenade“ | Француски | style="text-align:left;" | Joseph Reynaerts, Dany Willem | style="text-align:left;" | Daniel Willem |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Karoline Krüger | style="text-align:left;" | „For vår jord“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Erik Hillestad, Anita Skorgan | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Kirsten & Søren | style="text-align:left;" | „Ka' du se hva' jeg sa'?“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Afroditi Frida | style="text-align:left;" | „Clown“ (Κλόουν) | Грчки | style="text-align:left;" | Dimitris Sakipis, Giannis Valvis | style="text-align:left;" | Giannis Valvis |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Сребрена крила]] | style="text-align:left;" | „Мексико“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Stevo Cvikić, Rajko Dujmić | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman | style="text-align:left;" | „Chanteur de charme“ | Француски | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman, Claude Lemesle, Paul Greédus | style="text-align:left;" | Guy Matteoni |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Voltarei“ | Португалски | style="text-align:left;" | José Calvário, Nuno Gomes dos Santos | style="text-align:left;" | José Calvário |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | „Vivo (Ti scrivo)“ | Италијански | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | Giuseppe Zanca |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Lara Fabian | style="text-align:left;" | „Croire“ | Француски | style="text-align:left;" | Jacques Cardona, Alain Garcia | style="text-align:left;" | Régis Dupré |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Селин Дион | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Ne partez pas sans moi“ | style="background:#fff200;" | '''137''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Scott Fitzgerald | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Go“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''136''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Kirsten & Søren | style="text-align:left;" | „Ka' du se hva' jeg sa'?“ | 92 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Lara Fabian | style="text-align:left;" | „Croire“ | 90 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Karoline Krüger | style="text-align:left;" | „For vår jord“ | 88 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Сребрена крила | style="text-align:left;" | „Мексико“ | 87 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yardena Arazi | style="text-align:left;" | „Ben Adam“ | 85 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman | style="text-align:left;" | „Chanteur de charme“ | 64 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Jump The Gun | style="text-align:left;" | „Take Him Home“ | 79 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Körberg | style="text-align:left;" | „Stad i ljus“ | 52 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | „Vivo (Ti scrivo)“ | 52 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | La Década Prodigiosa | style="text-align:left;" | „La chica que yo quiero (Made in Spain)“ | 58 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Sufi“ | 37 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Maxi & Chris Garden | style="text-align:left;" | „Lied für einen Freund“ | 48 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Afroditi Frida | style="text-align:left;" | „Clown“ | 20 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Voltarei“ | 5 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Gerard Joling | style="text-align:left;" | „Shangri-La“ | 70 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Boulevard | style="text-align:left;" | „Nauravat silmat muistuttavat teitä“ | 3 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Reynaert | style="text-align:left;" | „Laissez serenade“ | 5 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Beathoven | style="text-align:left;" | „Þú og þeir (Sókrates)“ | 20 |- ! style="background:#f44336;" | 21 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Wilfried | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Lisa Mona Lisa“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="21" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург |- | style="text-align:left;" | Исланд || 20 || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || 18 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 52 || 6 || style="background:#666666;" | || 6 || || || || || || 6 || 1 || 4 || || 4 || || 8 || || || 3 || 6 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Финска || 3 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 136 || 10 || 12 || 10 || style="background:#666666;" | || 10 || 12 || 10 || 10 || || 5 || 10 || 10 || 3 || 7 || 5 || 4 || 10 || 12 || 8 || 5 | |- | style="text-align:left;" | Турција || 37 || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 1 || 8 || || || 4 || || || 5 || || || 1 || || 16 || | |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 58 || 2 || 4 || || || || style="background:#666666;" | || || || 4 || 8 || 8 || 2 || || 6 || 1 || || 8 || || 3 || 6 | |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 137 || 7 || 10 || 4 || 5 || 10 || 7 || style="background:#666666;" | || 12 || 12 || 3 || || || 12 || 10 || 10 || 12 || 2 || 2 || 10 || 5 | |- | style="text-align:left;" | Израел || 85 || 4 || 5 || || 8 || 5 || 3 || || style="background:#666666;" | || || 10 || 6 || 7 || 1 || || 2 || 10 || 6 || 4 || 4 || 7 | |- | style="text-align:left;" | Ирска || 79 || || 3 || || 12 || 1 || 2 || || 2 || style="background:#666666;" | || 2 || 12 || 6 || || 7 || || 3 || 12 || 7 || || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Германија || 48 || 8 || || || || 6 || || 5 || || 5 || style="background:#666666;" | || || || 8 || 2 || 6 || || || || 8 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 0 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 70 || || || 12 || 4 || || 4 || 4 || || || 6 || || style="background:#666666;" | || 5 || 12 || || 7 || || || 12 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Белгија || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 88 || 12 || 7 || 8 || || || || || 5 || || 7 || || || 5 || style="background:#666666;" | || || 5 || 1 || 6 || 1 || 16 || 20 |- | style="text-align:left;" | Данска || 92 || 5 || 1 || 7 || 10 || 7 || 6 || || 6 || 7 || || || 7 || 3 || 8 || style="background:#666666;" | || 8 || 5 || 10 || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Грција || 20 || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || || || 10 || |- | style="text-align:left;" | Југославија || 87 || || || 5 || 1 || 12 || 12 || 10 || 7 || 2 || || || 1 || 4 || 4 || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || || 7 | |- | style="text-align:left;" | Франција || 64 || 3 || || || || 8 || || || || 1 || 5 || || 5 || || 10 || 1 || 6 || || style="background:#666666;" | || 1 || 19 | |- | style="text-align:left;" | Португалија || 5 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 5 || |- | style="text-align:left;" | Италија || 52 || 1 || 6 || 3 || || || 8 || || || || || 6 || || || || 5 || 4 || || || || style="background:#666666;" | |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 90 || || 8 || || 6 || 2 || 5 || 8 || 3 || || 4 || 7 || 3 || 12 || || || || 7 || 8 || 1 || 16 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Ирска музика]] [[Категорија:Даблин]] [[Категорија:Музиката во 1988 година]] qmii6uo0r0p2qy9pi6fxb3ojfwadja1 Евровизија 1985 0 1172706 5626353 5375781 2026-09-10T14:54:15Z BT405 9277 5626353 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1985 | slogan = | image = ESC 1985 logo.png | date = 4 мај 1985 | semi1 = | semi2 = | edition = 30 | host = [[Шведска]] | venue = [[Scandinavium]], [[Гетеборг]], [[Шведска]] | presenters = [[Лилијан Сунден]] | emiter = [[SVT]] | winner = [[Норвешка]] — Bobbysocks! — „La det swinge“ | director = Bo Sehlberg | entries = 19 | debuting = | returning = [[Израел]], [[Грција]] | nonparticipating = [[Југославија]] | map = ESC 1985 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 19 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1984 | next = 1986 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1985''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1985''' — беше јубилејното 30. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 4 мај 1985 година во арената [[Scandinavium]] во [[Гетеборг]], [[Шведска]], откако браќата Herreys победија претходната година со песната „Diggi-Loo Diggi-Ley“. Домаќин на вечерта беше шведската телевизија SVT, а водителка беше [[Лилијан Сунден]] (тогаш Сунден-Рабо), која на публиката ѝ се обрати со познатиот говор на четири јазици пред да го отвори гласањето. На натпреварот учествуваа 19 земји. По едногодишна пауза поради совпаѓање со националните празници, [[Израел]] и [[Грција]] се вратија на евровизиската сцена. За сметка на тоа, [[Југославија]] одлучи да не учествува оваа година поради одбележувањето на петгодишнината од смртта на претседателот Јосип Броз Тито. Ова издание беше запаметено по огромната неизвесност и драматичната завршница во гласањето. Историската прва победа за [[Норвешка]] ја донесе поп-дуото Bobbysocks! (кое го сочинуваа Ханс Мари Хансен и Елизабет Андресен) со енергичната и заразно R&R мелодија „La det swinge“, освојувајќи вкупно 123 поени. Нивниот настап со блескави розови и златни костими и моќни вокали остана еден од најкултните во историјата на натпреварот. == Место на одржување == Шведската телевизија одбра да го организира настанот во Гетеборг, во импресивната затворена арена [[Scandinavium]], која има капацитет од преку 10.000 гледачи. Сценографијата се одликуваше со футуристички светлечки елементи и големи платформи кои овозможија динамични настапи на изведувачите. Ова беше вторпат Шведска да биде домаќин на Евровизија, по организацијата во Стокхолм во 1975 година. == Учесници == На натпреварот настапиле 19 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Maria Christian | style="text-align:left;" | „Wait Until the Weekend Comes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Brendan Graham | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Sonja Lumme | style="text-align:left;" | „Eläköön elämä“ | Фински | style="text-align:left;" | Petri Laaksonen, Veikko Salmi | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Lia Vissi | style="text-align:left;" | „To καταλαβαίνω“ (To katalavaino) | Грчки | style="text-align:left;" | Lia Vissi, Stella Vissi | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Sku' du spørg' fra no'en?“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Bandy |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Paloma San Basilio | style="text-align:left;" | „La fiesta terminó“ | Шпански | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Roger Bens | style="text-align:left;" | „Femme dans ses rêves ainsi“ | Француски | style="text-align:left;" | Didier Barbelivien, Jean-Pierre Goussaud | style="text-align:left;" | Michel Bernholc |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Leyla“ | Турски | style="text-align:left;" | Mazhar Alanson, Fuat Güner | style="text-align:left;" | Garo Mafyan |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Linda Lepomme | style="text-align:left;" | „Laat me nu gaan“ | Холандски | style="text-align:left;" | Pieter Goemans | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Adelaide Ferreira | style="text-align:left;" | „Penso em ti, eu sei“ | Португалски | style="text-align:left;" | Tozé Brito, Adelaide Ferreira, Luís Fernando | style="text-align:left;" | José Calvário |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Für alle“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Izhar Cohen | style="text-align:left;" | „Olé, Olé“ (עולה, עולה) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat, Hamital Ben Yosef | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Al Bano & Romina Power | style="text-align:left;" | „Magic Oh Magic“ | Италијански | style="text-align:left;" | Dario Farina, Cristiano Minellono, Michael Hoffmann | style="text-align:left;" | Maurizio Fabrizio |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Bobbysocks! | style="text-align:left;" | „La det swinge“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Rolf Løvland | style="text-align:left;" | Terje Fjorn |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Vikki | style="text-align:left;" | „Love Is“ | Англиски | style="text-align:left;" | James Atherton, Paul Curtis | style="text-align:left;" | John Coleman |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré & Pino Gasparini | style="text-align:left;" | „Children, Kinder, enfants“ | Германски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Anita Kerr |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Kikki Danielsson | style="text-align:left;" | „Bra vibrationer“ | Шведски | style="text-align:left;" | Ingela Forsman, Lasse Holm | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Kinder dieser Welt“ | Германски | style="text-align:left;" | Michael Mell, Drahdiwaberl | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Margo, Frank Olivier, Diane Solomon, Ireen Sheer, Chris & Malcolm Roberts | style="text-align:left;" | „Children, Enfants, Kinder“ | Француски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Takis Biniaris | style="text-align:left;" | „Miazoume“ (Μοιάζουμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Takis Biniaris, Marina Katsari | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Bobbysocks! | style="text-align:left; background:#fff200;" | „La det swinge“ | style="background:#fff200;" | '''123''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Wind | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Für alle“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''105''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Kikki Danielsson | style="text-align:left;" | „Bra vibrationer“ | 103 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Vikki | style="text-align:left;" | „Love Is“ | 100 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Izhar Cohen | style="text-align:left;" | „Olé, Olé“ | 93 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Maria Christian | style="text-align:left;" | „Wait Until the Weekend Comes“ | 91 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Al Bano & Romina Power | style="text-align:left;" | „Magic Oh Magic“ | 78 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Kinder dieser Welt“ | 60 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Roger Bens | style="text-align:left;" | „Femme dans ses rêves ainsi“ | 56 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Sku' du spørg' fra no'en?“ | 41 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré & Pino Gasparini | style="text-align:left;" | „Children, Kinder, enfants“ | 39 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Margo, Frank Olivier, Diane Solomon, Ireen Sheer, Chris & Malcolm Roberts | style="text-align:left;" | „Children, Enfants, Kinder“ | 37 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Paloma San Basilio | style="text-align:left;" | „La fiesta terminó“ | 36 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Leyla“ | 36 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Lia Vissi | style="text-align:left;" | „To katalavaino“ | 15 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Sonja Lumme | style="text-align:left;" | „Eläköön elämä“ | 13 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Adelaide Ferreira | style="text-align:left;" | „Penso em ti, eu sei“ | 9 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Takis Biniaris | style="text-align:left;" | „Miazoume“ | 15 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Linda Lepomme | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Laat me nu gaan“ | style="background:#f44336;" | '''7''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="19" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција |- | style="text-align:left;" | Ирска || 91 || style="background:#666666;" | || 6 || 10 || 7 || || 3 || 6 || || 2 || || 7 || 8 || 12 || 2 || 10 || 8 || 2 || 12 || 3 |- | style="text-align:left;" | Финска || 58 || || style="background:#666666;" | || || 4 || 2 || || 1 || || || || 3 || 6 || 10 || 5 || 12 || 4 || 1 || 10 || |- | style="text-align:left;" | Кипар || 15 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || 3 || || 3 || || || || || 9 |- | style="text-align:left;" | Данска || 41 || 4 || || 4 || style="background:#666666;" | || || 5 || 3 || || 6 || || || || || 6 || || || 5 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 36 || 1 || || || || style="background:#666666;" | 1 || || 4 || 1 || 1 || 4 || 6 || || || || || 8 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција || 56 || || 8 || || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 8 || 5 || || 2 || 6 || || 5 || 3 || 6 || 10 || |- | style="text-align:left;" | Турција || 36 || || || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 12 || 7 || 1 || || || 2 || || || || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 7 || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || 5 || || || || || || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 9 || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || 3 |- | style="text-align:left;" | Германија || 105 || 10 || 12 || 5 || 10 || 12 || || 7 || 10 || 10 || style="background:#666666;" | || 4 || 10 || 5 || || || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Израел || 93 || 5 || 3 || 7 || 6 || 8 || 4 || || 6 || 5 || 6 || style="background:#666666;" | 5 || 1 || 8 || 10 || 6 || || 12 || || 1 |- | style="text-align:left;" | Италија || 78 || 7 || 1 || 2 || || 10 || 10 || 10 || 8 || || 7 || 2 || style="background:#666666;" | || || 7 || || 4 || 4 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 123 || 12 || 10 || 12 || 8 || 6 || 12 || 5 || 12 || 4 || 8 || 12 || || style="background:#666666;" | 12 || 1 || 12 || 1 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 100 || 8 || 7 || || 3 || || 8 || || 7 || || || 10 || 12 || 7 || style="background:#666666;" | 12 || 7 || 10 || 10 || || 9 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 39 || || 5 || || 1 || || || || 2 || || 4 || 3 || || 4 || || style="background:#666666;" | || 2 || 6 || 12 || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 103 || 6 || 4 || 8 || 12 || 5 || 7 || 12 || || 7 || 3 || 8 || 7 || 10 || 4 || 3 || style="background:#666666;" | || 3 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 60 || || 2 || 3 || || 7 || || || 5 || || || || 3 || 6 || 5 || 8 || 5 || style="background:#666666;" | 1 || 15 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 37 || 3 || || || 2 || 4 || || || 1 || || 2 || || || || 3 || || || 7 || style="background:#666666;" | 15 |- | style="text-align:left;" | Грција || 15 || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Annemi Genetz |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Clémentine Célarié |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Fatih Orbay |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Margarida Gaspar |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Christoph Deumling |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Beatrice Cori |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Erik Meier Johnsen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Kelly Staniolatou |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Луксембуршка култура]] [[Категорија:Луксембург (град)]] [[Категорија:Музиката во 1984 година]] i6arrrle9wurio2oipvlieondn3vq24 Евровизија 1987 0 1172708 5626358 5375775 2026-09-10T15:04:25Z BT405 9277 5626358 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1987 | slogan = | image = ESC 1987 logo.png | date = 9 мај 1987 | semi1 = | semi2 = | edition = 32 | host = [[Белгија]] | venue = [[Palais du Centenaire]], [[Брисел]], [[Белгија]] | presenters = [[Виктор Лазло]] | emiter = [[RTBF]] / [[BRT]] | winner = [[Ирска]] — Johnny Logan — „Hold Me Now“ | director = Georg Cathrey | entries = 22 | debuting = | returning = [[Грција]] , [[Италија]] | nonparticipating = | map = ESC 1987 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1986 | next = 1988 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1987''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1987''' — беше 32. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 9 мај 1987 година во салата [[Palais du Centenaire]] во [[Брисел]], [[Белгија]], откако Sandra Kim ја донесе првата победа за Белгија претходната година. Домаќинство го делеа двете белгиски телевизии RTBF и BRT, а водителка на вечерта беше харизматичната пејачка и актерка [[Виктор Лазло]], која вечерта ја отвори со изведба на песната „Breathless“. На натпреварот учествуваа рекордни 22 земји. [[Грција]] и [[Италија]] се вратија на евровизиската сцена по паузата од претходната година, со што бројот на земји учеснички се зголеми, правејќи го ова издание најголемо дотогаш во историјата на натпреварот. Ова издание остана бесмртно запишано по триумфом на ирскиот изведувач [[Johnny Logan]], кој со моќната балада „Hold Me Now“ освои 172 поени и ја донесе третата победа за Ирска. Логан веќе беше победник од 1980 година („What's Another Year?“), а со оваа победа стана првиот изведувач во историјата кој освоил две евровизиски победи како пејач. == Место на одржување == Белгија одлучи настанот да се одржи во главниот град Брисел, во изложбениот комплекс [[Palais du Centenaire]]. Подготовките беа проследени со голем финансиски и организациски притисок, но телевизиите домаќини успеаја да постават импресивна сцена со метални структури и светлински ефекти кои оставија силен впечаток кај милионската телевизиска публика ширум Европа. == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Kate Gulbrandsen | style="text-align:left;" | „Mitt liv“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Rolf Løvland, Håvard Rem | style="text-align:left;" | Terje Fjorn |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Datner & Kushnir | style="text-align:left;" | „Shir Habatlanim“ (שיר הבטלנים) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Avi Kushnir, Nathan Datner | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Nur noch Gefühl“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Halla Margrét | style="text-align:left;" | „Hægt og hljótt“ | Исландски | style="text-align:left;" | Valgeir Guðjónsson | style="text-align:left;" | Hjörtur Howser |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Lass die Sonne in dein Herz“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Lasse Holm |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Alexia | style="text-align:left;" | „Aspro Mavro“ (Άσπρο-μαύρο) | Грчки | style="text-align:left;" | Dinos Danos, Alexia Vassiliou | style="text-align:left;" | Jo Carlier |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Christine Minier | style="text-align:left;" | „Les mots d'amour n'ont pas de dimanches“ | Француски | style="text-align:left;" | Gérald Capitoso, Jean-Pierre Millers | style="text-align:left;" | Jean-Claude Petit |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Umberto Tozzi & Raf | style="text-align:left;" | „Gente di mare“ | Италијански | style="text-align:left;" | Umberto Tozzi, Giancarlo Bigazzi, Raf | style="text-align:left;" | Maurizio Fabrizio |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nevada | style="text-align:left;" | „Neste barco à vela“ | Португалски | style="text-align:left;" | Alfredo Azinheira, Jorge Quintela | style="text-align:left;" | Jaime Oliveira |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Patricia Kraus | style="text-align:left;" | „No estás solo“ | Шпански | style="text-align:left;" | Rafael Martínez, Patricia Kraus, Juan Margallo | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Seyyal Taner & Group Lokomotif | style="text-align:left;" | „Şarkim Sevgi Üstüne“ | Турски | style="text-align:left;" | Olcayto Ahmet Tuğsuz, Ertan Anapa | style="text-align:left;" | Garo Mafyan |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Bang | style="text-align:left;" | „Stop“ | Грчки | style="text-align:left;" | Thanos Kalliris, Vasilis Dertilis | style="text-align:left;" | George Niarchos |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Marcha | style="text-align:left;" | „Rechtop in de wind“ | Холандски | style="text-align:left;" | Karen Kraayenhof | style="text-align:left;" | Rogier van Otterloo |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Plastic Bertrand | style="text-align:left;" | „Amour, Amour“ | Француски | style="text-align:left;" | Alec Mansion, Benjamin Schoos, Coral | style="text-align:left;" | Alec Mansion |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Rikki | style="text-align:left;" | „Only the Light“ | Англиски | style="text-align:left;" | Richard Mitchell | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} (Француска заедница) -> [[Франција]] / [[Белгија]] | style="text-align:left;" | Liliane Saint-Pierre | style="text-align:left;" | „Soldiers of Love“ | Холандски | style="text-align:left;" | Marc De Coene, Gyuri Spies, Mikey Curtis | style="text-align:left;" | Freddy Sunder |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | „Hold Me Now“ | Англиски | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anne Cathrine Herdorf & Bandjo | style="text-align:left;" | „En lille melodi“ | Дански | style="text-align:left;" | Helge Engelbrecht, Jacob Jonia | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Carol Rich | style="text-align:left;" | „Moitié, moitié“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Jacques Egli, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Atilla Şereftuğ |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Vicky Rosti & Boulevard | style="text-align:left;" | „Sata salamaaa“ | Фински | style="text-align:left;" | Ossi Runne, Jukka Siio | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} (грешка во листинг: 21 е Португалија/Шведска - тука е Шведска) -> {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Lotta Engberg | style="text-align:left;" | „Boogaloo“ | Шведски | style="text-align:left;" | Mikael Wendt, Christer Lundh | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Nobry & The Family | style="text-align:left;" | „Ja sam pesnik“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Milan Perić, Rajko Dujmić | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Johnny Logan | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Hold Me Now“ | style="background:#fff200;" | '''172''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Rikki | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Only the Light“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''99''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Umberto Tozzi & Raf | style="text-align:left;" | „Gente di mare“ | 103 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Nobry & The Family | style="text-align:left;" | „Ja sam pesnik“ | 92 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anne Cathrine Herdorf & Bandjo | style="text-align:left;" | „En lille melodi“ | 83 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Lass die Sonne in dein Herz“ | 141 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Marcha | style="text-align:left;" | „Rechtop in de wind“ | 83 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Kate Gulbrandsen | style="text-align:left;" | „Mitt liv“ | 65 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Lotta Engberg | style="text-align:left;" | „Boogaloo“ | 50 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Liliane Saint-Pierre | style="text-align:left;" | „Soldiers of Love“ | 56 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Datner & Kushnir | style="text-align:left;" | „Shir Habatlanim“ | 73 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Alexia | style="text-align:left;" | „Aspro Mavro“ | 80 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Carol Rich | style="text-align:left;" | „Moitié, moitié“ | 26 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Halla Margrét | style="text-align:left;" | „Hægt og hljótt“ | 28 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Christine Minier | style="text-align:left;" | „Les mots d'amour n'ont pas de dimanches“ | 44 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Gary Lux | style="text-align:left;" | „Nur noch Gefühl“ | 8 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Patricia Kraus | style="text-align:left;" | „No estás solo“ | 10 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Vicky Rosti & Boulevard | style="text-align:left;" | „Sata salamaaa“ | 32 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Bang | style="text-align:left;" | „Stop“ | 64 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nevada | style="text-align:left;" | „Neste barco à vela“ | 15 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Plastic Bertrand | style="text-align:left;" | „Amour, Amour“ | 4 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Seyyal Taner & Group Lokomotif | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Şarkim Sevgi Üstüne“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В. Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 65 || style="background:#666666;" | || 3 || || 2 || || || || 1 || 4 || 3 || 6 || || || 2 || || 7 || 3 || 6 || 10 || 8 || 10 || 7 |- | style="text-align:left;" | Израел || 73 || || style="background:#666666;" | || 1 || || 1 || 8 || 8 || || 8 || 5 || || 1 || || 4 || 5 || 2 || 10 || 8 || 7 || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 8 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || 8 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || 28 || 4 || || || style="background:#666666;" | || || || 4 || || || || || || 4 || || || 4 || 5 || 2 || || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Германија || 141 || 1 || 7 || 10 || 7 || style="background:#666666;" | || 10 || 12 || 6 || 10 || 10 || || 5 || || 10 || 12 || 12 || 7 || 12 || 2 || 6 || 10 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 80 || 6 || || 2 || 10 || || style="background:#666666;" | || 5 || || 3 || || 2 || 8 || 2 || 7 || 3 || 10 || || 6 || 4 || 10 || 2 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 44 || || 5 || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || 1 || || 3 || || 3 || || 6 || || || || 8 || 7 || 6 |- | style="text-align:left;" | Италија || 103 || 7 || 8 || || || 10 || 7 || || style="background:#666666;" | || 1 || || || 12 || 7 || 6 || 8 || || || 10 || 1 || 12 || 12 || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 15 || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 5 || 5 || || || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 10 || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || 10 || |- | style="text-align:left;" | Турција || 0 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || 64 || 5 || || 7 || 5 || 6 || || || 6 || || || || style="background:#666666;" | || || || || || 4 || 1 || || 4 || 12 || 4 |- | style="text-align:left;" | Холандија || 83 || || 2 || 6 || || || 6 || 6 || 7 || 5 || || 4 || || style="background:#666666;" | || 12 || || 3 || 7 || 3 || 5 || || 1 || 16 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 4 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 2 || || || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 99 || 10 || || || 8 || 8 || || || 10 || 2 || || 8 || 4 || 6 || 8 || style="background:#666666;" | || 6 || 12 || 3 || 6 || 3 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Белгија || 56 || 2 || || 4 || || 4 || || || 3 || || 2 || || 7 || 1 || 1 || 7 || style="background:#666666;" | || 4 || || 1 || || 8 || 11 |- | style="text-align:left;" | Ирска || 172 || 12 || 12 || 12 || 6 || 12 || || 7 || 8 || 10 || 12 || 7 || || 8 || 10 || 6 || 8 || style="background:#666666;" | || || 3 || 12 || 1 || 18 |- | style="text-align:left;" | Данска || 83 || 8 || 10 || 5 || || 2 || 4 || 3 || 2 || || 7 || || 6 || 3 || || || || 5 || style="background:#666666;" | || 1 || 6 || 3 || 18 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 26 || || 1 || 3 || || 3 || 2 || || || || || || 2 || || || 2 || 2 || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 8 |- | style="text-align:left;" | Финска || 32 || || || || 1 || || 3 || 2 || || || || || || || || || 4 || || || 7 || style="background:#666666;" | || 15 || 5 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 50 || 3 || 4 || || 3 || || 5 || 1 || || 7 || 6 || || || || 5 || || || || || || || style="background:#666666;" | |- | style="text-align:left;" | Југославија || 92 || || 6 || 8 || 12 || 7 || || 12 || 5 || 1 || 4 || || 10 || 12 || || 5 || 10 || 10 || || 2 || || || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Nina Matheson |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Guðrún Skúladóttir |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Christoph Deumling |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Lionel Cassan |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mariolina Cannuli |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Ana Paula Reis |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Canan Kumbasar |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Kelly Staniolatou |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Ralph Inbar |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Frédérique Ries |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Solja Tuuli |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Jan Ellerås |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Ljiljana Marković |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Белгиска музика]] [[Категорија:Брисел]] [[Категорија:Музиката во 1987 година]] f8i2ocd9qzb2maaxwd6be4gkgjf1vbh Евровизија 1986 0 1172710 5626354 5375777 2026-09-10T14:57:07Z BT405 9277 5626354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1986 | slogan = | image = ESC 1986 logo.png | date = 3 мај 1986 | semi1 = | semi2 = | edition = 31 | host = [[Норвешка]] | venue = [[Grieghallen]], [[Берген]], [[Норвешка]] | presenters = [[Осе Клевеланд]] | emiter = [[NRK]] | winner = [[Белгија]] — Sandra Kim — „J'aime la vie“ | director = John Andri | entries = 20 | debuting = [[Исланд]] | returning = [[Југославија]] | nonparticipating = [[Грција]], [[Италија]] | map = ESC 1986 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 20 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1985 | next = 1987 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1986''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1986''' — беше 31. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 3 мај 1986 година во концертната сала [[Grieghallen]] во [[Берген]], [[Норвешка]], откако дуото Bobbysocks! ја донесе првата победа за земјата претходната година. Организатор на настанот беше норвешката национална телевизија NRK, а водителка на вечерта беше истакнатата норвешка пејачка и политичарка [[Осе Клевеланд]]. На натпреварот учествуваа 20 земји. [[Исланд]] дебитираше на евровизиската сцена оваа година, додека [[Југославија]] се врати по едногодишната пауза со претставување на задршката од националното финале. Од друга страна, [[Грција]] се повлече поради преклопување со нивните национални празници, додека [[Италија]] доброволно се откажа од учество оваа издание. Ова издание остана запаметено по неколку историски моменти, меѓу кои и победата на [[Белгија]] со песната „J'aime la vie“, изведена од младата Sandra Kim. Таа освои убедливи 176 поени. Подоцна изби контроверзија кога се дозна дека пејачката имала само 13 години (иако пред натпреварот тврдеше дека има 15), но Европската радиодифузна унија (EBU) одлучи да ја потврди победата. == Место на одржување == Берген беше избран за домаќин на јубилејот, а настанот се одржа во прекрасниот културен центар [[Grieghallen]]. И покрај тоа што организацијата се соочи со финансиски предизвици и обилни дождови за време на самите денови на пробите, норвешката телевизија подготви врвна телевизиска продукција со впечатлива сцена инспирирана од норвешките фјордови и модерната технологија. == Учесници == На натпреварот настапиле 20 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sherisse Laurence | style="text-align:left;" | „L'amour de ma vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Frank Dostal, Alain Morisod, C. Depick | style="text-align:left;" | Rolf Zuckowski |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Doris Dragović | style="text-align:left;" | „Željo moja“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Zrinko Tutić, Alka Vuica | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Cocktail Chic | style="text-align:left;" | „Européennes“ | Француски | style="text-align:left;" | Georges Costa, Michel Costa | style="text-align:left;" | Jean-Claude Petit |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Romeo“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | Egil Monn-Iversen |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Ryder | style="text-align:left;" | „Runner in the Night“ | Англиски | style="text-align:left;" | Maureen Darte, Brian Wade | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | ICY | style="text-align:left;" | „Gleðibankinn“ | Исландски | style="text-align:left;" | Magnús Eiríksson | style="text-align:left;" | Gunnar Þórðarson |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Frizzle Sizzle | style="text-align:left;" | „Alles heeft ritme“ | Холандски | style="text-align:left;" | Rob Ten Bokum, Maria De Niet | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Klips ve Onlar | style="text-align:left;" | „Halley“ | Турски | style="text-align:left;" | Melih Kibar, İlhan Şeşen | style="text-align:left;" | Melih Kibar |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ingrid Peters | style="text-align:left;" | „Über die Brücke geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Hans Werner, Hans Brinkmann | style="text-align:left;" | Hans Hammerschmid |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elpida | style="text-align:left;" | „Tora Zo“ (Τώρα ζω) | Грчки | style="text-align:left;" | Peter Yiannakis, Phivos Yearbook | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tim Tim | style="text-align:left;" | „Die Zeit ist einsam“ | Германски | style="text-align:left;" | Rudolf Leve, Reginaldifa | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Monica Törnell & Lasse Holm | style="text-align:left;" | „E' de' det här er kärlek?“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lise Haavik | style="text-align:left;" | „Du er fuld af løgn“ | Дански | style="text-align:left;" | John Hatting | style="text-align:left;" | Egil Monn-Iversen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | „Päivä kahden ihmisen“ | Фински | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Não sejas mau para mim“ | Португалски | style="text-align:left;" | Guilherme Inês, Zé Da Ponte, Luiz Horta | style="text-align:left;" | Colin Frechter |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Cadillac | style="text-align:left;" | „Valentino“ | Шпански | style="text-align:left;" | José María Guzmán | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daniela Simons | style="text-align:left;" | „Pas pour moi“ | Француски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Atilla Şereftuğ |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Moti Giladi & Sarai Tzuriel | style="text-align:left;" | „Yavo Yom“ (יבוא יום) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Moti Giladi, Yoram Tahar-Lev | style="text-align:left;" | Yoram Zadok |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Lift-Off | style="text-align:left;" | „Prioseván“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jim Walsh | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Sandra Kim | style="text-align:left;" | „J'aime la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Paul Furnémont, Angelo Sotgiu | style="text-align:left;" | Jo Carlier |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Sandra Kim | style="text-align:left; background:#fff200;" | „J'aime la vie“ | style="background:#fff200;" | '''176''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Daniela Simons | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Pas pour moi“ | style="background:#d9d9d9;" | '''140''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sherisse Laurence | style="text-align:left;" | „L'amour de ma vie“ | 117 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Monica Törnell & Lasse Holm | style="text-align:left;" | „E' de' det här er kärlek?“ | 78 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Lift-Off | style="text-align:left;" | „Prioseván“ | 77 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Ryder | style="text-align:left;" | „Runner in the Night“ | 72 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lise Haavik | style="text-align:left;" | „Du er fuld af løgn“ | 77 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ingrid Peters | style="text-align:left;" | „Über die Brücke geh'n“ | 62 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Klips ve Onlar | style="text-align:left;" | „Halley“ | 53 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Cadillac | style="text-align:left;" | „Valentino“ | 51 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Romeo“ | 44 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Doris Dragović | style="text-align:left;" | „Željo moja“ | 49 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | ICY | style="text-align:left;" | „Gleðibankinn“ | 19 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Não sejas mau para mim“ | 28 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Frizzle Sizzle | style="text-align:left;" | „Alles heeft ritme“ | 40 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Moti Giladi & Sarai Tzuriel | style="text-align:left;" | „Yavo Yom“ | 7 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Cocktail Chic | style="text-align:left;" | „Européennes“ | 13 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elpida | style="text-align:left;" | „Tora Zo“ | 4 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | „Päivä kahden ihmisen“ | 22 |- ! style="background:#f44336;" | 20 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Tim Tim | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Die Zeit ist einsam“ | style="background:#f44336;" | '''12''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="20" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 117 || style="background:#666666;" | || 7 || 10 || 4 || 10 || || 5 || 2 || 3 || 1 || 8 || 12 || 8 || 7 || 3 || 8 || 12 || 6 || 10 || 11 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 49 || 3 || style="background:#666666;" | || || || || 1 || 3 || 10 || 1 || || 7 || || || || 5 || 1 || 3 || 5 || 10 || 12 |- | style="text-align:left;" | Франција || 13 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 3 || || || || || || || 7 || || 3 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 44 || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 2 || || || 6 || 6 || || || 2 || 8 || 1 || || 5 || 8 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 72 || 7 || 6 || || 1 || style="background:#666666;" | || 6 || 4 || || 4 || || 4 || 1 || 3 || 4 || 4 || 6 || 10 || 7 || 2 || 3 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 19 || || || 5 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 6 || 2 || || 6 || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 40 || || 4 || || 6 || || || style="background:#666666;" | || 7 || || 8 || || || || 1 || 2 || 2 || 4 || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Турција || 53 || 6 || 12 || || 5 || || || || style="background:#666666;" | || || || || 2 || 6 || 6 || || || 3 || || 1 || 12 |- | style="text-align:left;" | Германија || 62 || 1 || || || || 8 || 7 || || 5 || style="background:#666666;" | || || || 3 || 5 || || 10 || || 6 || 2 || 7 || 8 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 4 || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 2 || || || || 2 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 12 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 2 || || || 1 || || || 9 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 78 || 4 || 3 || 8 || 12 || || 10 || || || 5 || || 1 || style="background:#666666;" | || 12 || 3 || || 10 || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || 77 || 8 || || 6 || 7 || || 8 || 7 || || || || 10 || 6 || style="background:#666666;" | || || 7 || || || 8 || || |- | style="text-align:left;" | Финска || 22 || 2 || || || 3 || || 4 || || 1 || 2 || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 28 || || || || || 5 || || || 6 || || 2 || || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || 11 |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 51 || 5 || || 1 || || 2 || 3 || 6 || || || 7 || || || 4 || 5 || || style="background:#666666;" | || || 1 || 12 || 5 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 140 || 10 || 10 || 7 || 10 || 12 || 12 || 10 || 8 || 10 || 12 || || 10 || 7 || || 8 || 12 || style="background:#666666;" | || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 7 || || || || || || || || || || 5 || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 77 || || 5 || 2 || || || 5 || 8 || 4 || || 4 || 2 || 7 || 1 || 8 || 12 || 3 || || 10 || style="background:#666666;" | |- | style="text-align:left;" | Белгија || 176 || 12 || 8 || 12 || 8 || 6 || || 12 || 12 || 8 || 10 || 5 || 4 || 12 || 7 || 10 || 5 || 7 || 12 || 4 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Frédérique Ries |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Enver Petrovci |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Patricia Lesieur |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Nina Matheson |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Guðrún Skúladóttir |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Joop van Zijl |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Ümit Tunçağ |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Christoph Deumling |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Solja Tuuli |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Ana Paula Reis |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Норвешка музика]] [[Категорија:Берген]] [[Категорија:Музиката во 1986 година]] jzf683erx52epr6ieqkt6epzq7le0mf Христијан Мицкоски 0 1186157 5626321 5602018 2026-09-10T13:05:37Z ~2026-48915-61 136627 /* */ 5626321 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Христијан Мицкоски (Српска подлога) |image = Hristijan Mickoski official portrait 2024 (cropped).jpg |caption = Мицкоски во 2024 година. |size = |office1 = [[Премиер на Република Македонија|Премиер на Македонија]] |president1 = [[Гордана Силјановска-Давкова]] |deputy1 = |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end1 = |predecessor1 = [[Талат Џафери]] |office2 = Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]] |term_start2 = 23 ноември 2017 |term_end2 = |predecessor2 = [[Никола Груевски]] |order = |term_start = |term_end = |birth_date = {{роден на и возраст|1977|9|29|df=yes}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] |spouse = Рози Мицкоска |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |profession = [[политичар]], [[машински инженер]], [[универзитет]]ски [[професор]] }} '''Христијан Мицкоски''' (р. {{роден на|29|септември|1977}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[универзитет]]ски [[професор]]. Мицкоски е [[Премиер на Македонија|премиер на Македонија]] во мандатот на [[Влада на Христијан Мицкоски|35. влада на Македонија]]. Своето работно искуство го започнал како дел од научно-наставниот кадар на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]] во 2002 година.<ref name="Машински">„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD Христијан Мицкоски]“. ''[[Машински факултет - Скопје]]''.</ref> Во периодот 2015–2017 бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]],<ref name=republika>{{нмс|title=Кој е Христијан Мицкоски, новиот водач на ВМРО-ДПМНЕ?|url=http://arhiva.republika.mk/862720|publisher=Република|accessdate=2017-12-23|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122211836/http://arhiva.republika.mk/862720|url-status=dead}}</ref> а во периодот 2016–2017 бил генерален директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name="инфомакс">„[https://arhiva.infomax.mk/wp/%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC-%D0%B3%D0%BE-%D0%B3/ Разрешен Христијан Мицкоски: ЕЛЕМ го губи најуспешниот директор досега]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}“. ''Инфомакс''. 5 август 2017.</ref>Во ноември 2017 година, избран е за водач на [[ВМРО-ДПМНЕ]] на шеснаесеттиот конгрес на партијата во [[Валандово]],<ref name=sdk>{{нмс|title=Нов водач на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, Груевски замина во историјата|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/nov-lider-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mitskoski-gruevski-zamina-vo-istorija/|publisher=СДК|accessdate=2017-12-23}}</ref> а во декември 2021 година повторно бил избран на функцијата на седумнаесеттиот конгрес на партијата во [[Скопје]].<ref>„[https://sdk.mk/index.php/makedonija/mitskoski-kako-edinstven-kandidat-reizbran-za-pretsedatel-na-vmro-dpmne-bez-glas-protiv-i-so-tri-nevazhechki-livchina/ Мицкоски како единствен кандидат реизбран за претседател на ВМРО-ДПМНЕ, без глас против и со три неважечки ливчиња]“. ''Сакам да кажам''. 12 декември 2021.</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Христијан Мицкоски бил роден во [[Скопје]] на 29 септември 1977 година во христијанско семејство. Неговиот татко Иван (р. 1950) бил доктор по машински науки и [[универзитет]]ски [[професор]].<ref>„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD Иван Мицкоски]“. ''Машински факултет - Скопје''.</ref> Тој студирал на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопјем во периодот од 1996 до 2001 година. Во периодот 2001–2002 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Перуџа и Универзитетот Сиена во [[Италија]].<ref name=мкд>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |title=Новиот генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, директор на ЕЛЕМ |publisher=мкд.мк |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=30 јули 2017 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225194426/https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |url-status=dead }}</ref> Со звањето магистер по технички науки се стенува во 2003 година при завршување на постдипломските студии на Машинскиот факултет во Скопје со магистерската тема „Оптимизациона синтеза на лостови механизми“ под менторство на проф. д-р Емилија Ветаџокоска.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална>{{Наведена мрежна страница |url=https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |title=Христијан Мицкоски - официјална страница на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=ВМРО-ДПМНЕ |accessdate=13 февруари 2019 |author=ВМРО-ДПМНЕ |date= |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |url-status=dead }}</ref> Во периодот 2005–2008 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Илменау и Универзитетот Ахен, каде што работел на експерименталниот дел од неговата докторска дисертација.<ref name=мкд/> Според податоците од Националната и универзитетска библиотека во Скопје, тој во 2009 година, под менторство на проф. д-р Даме Коруноски на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, тој ја одбранил докторската дисертација со наслов „''Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика''“.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/><ref name=COBBIS_doktorat>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=1452304087314297&rec=2&sid=8 |title=Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика. |publisher=Машински Факултет, Скопје |accessdate=13 февруари 2019 |author=Христијан Мицкоски |date=22 јуни 2009 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Членови во комисијата за одбрана на докторската дисертација му биле: Даме Коруноски, [[Кочо Анѓушев]], Емилија Ветаџокоска, Владимир Дуковски и Атанаско Тунески.<ref name=COBBIS_doktorat/> Полето на научен интерес на Мицковски ги опфаќа следните подрачја: лостови механизми, проектирање и оптимизација на лостови механизми, отимизација на лостови механизми, кинематичка и кинетостатска анализа на лостови механизми, синтеза на лостови механизми, динамика на механизмите и машините, развивање на софтверски пакети за синтеза и оптимизација на механизмите, проектирање и симулации на мехатрони системи.<ref name=Машински/> === Професионално искуство === Во периодот од 2001 до 2002, тој работел како главен и одговорен проектант и изведувач на термотехнички инсталации Фонко клима во Скопје.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/> Од 2002 до 2004 година работи како помлад асистент на Машинскиот факултет,<ref name=Машински/> од 2004 до 2009 година работи бил асистент,<ref name=ВМРО-официјална/> а од 2009 до 2014 работел како доцент. Во периодот од 2010 до 2012 неколку пати престојувал на Техничкиот универзитет Виена и Техничкиот универзитет Софија. Од 2014 до 2019 година, тој бил вонреден професор на Машинскиот факултет во Скопје,<ref name=ВМРО-официјална/> а во декември 2019 година бил избран за редовен професор на истиот факултет.<ref>„[https://netpress.com.mk/mickoski-e-izbran-vo-zva-e-redoven-profesor-na-mashinskiot-fakultet-vo-skop-e/ Мицкоски е избран во звање редовен професор на Mашинскиот факултет во Скопје]“. ''Нетпрес''. 19 декември 2019.</ref> Во периодот 2015–2017 година, тој бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]].<ref name=republika/> Во 2016 година поставен е за претседател на управениот одбор и Генерален Директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name=ВМРО-официјална/> Како директор забележува успех во рабтоењето, што се огледа преку зголемување на финансиската добивка на претпријатието, намалување на цената на електричната енергија, како и започнување проекти за отворање нови рудници за јаглен и реконструкција на енергетските блокови на [[РЕК „Битола“]].<ref name="инфомакс"/> Во јуни 2017 година, веднаш по изборот на новата влада на СДСМ, Мицкоски се повлекол од позицијата „надворешен соработник за енергетика“ на која е назначен од претходната влада.<ref name=мкд2>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |title=Директорот на ЕЛЕМ, Мицковски се повлече од функцијата соработник на Владата |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=7 јуни 2017 |archive-date=2017-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714025723/http://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |url-status=dead }}</ref> Во истиот период, тој се повлекол и од други комисии во кои функциите ги извршувал бесплатно. Како причина за оставките Мицкоски ги навел различните економски и енергетски концепти што ги имала тогаш новата влада.<ref name=мкд2/> == Политичка кариера == Мицкоски е член на политичката партија [[ВМРО-ДПМНЕ]] од 1997 година. Во првите неколку години бил дел од младинската структура. Во периодот од 2010 до 2012 година бил сопретседател на комисијата за енергетика, каде што започнал да ја гради партиската политика во енергетиката. На изборите во [[Македонски парламентарни избори (2008)|2008]], [[Македонски парламентарни избори (2011)|2011]], [[Македонски парламентарни избори (2014)|2014]] и [[Македонски парламентарни избори (2016)|2016]] година бил дел од Републичкиот изборен штаб на ВМРО-ДПМНЕ, а во 2016 година го предводел и Регионалниот штаб на [[Изборна единица 4|изборна единица 4]]. Од април 2017 година, тој станал претседател на кадровата комисија на ВМРО-ДПМНЕ, а од август до декември истата година ја извршувал функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=ВМРО-официјална/> Непосредно по [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори]] се повлекол од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ како советник во [[Совет на Град Скопје|Советот на Град Скопје]] за да се посвети на функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=макфакс> {{Наведена мрежна страница |url=https://makfax.com.mk/daily-news/%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE/ |title=Христијан Мицкоски иден водач на ВМРО-ДПМНЕ?! |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author=Габриела Димковиќ-Мишевска |date=5 декември 2017}}</ref><ref>„[https://www.slobodnaevropa.mk/a/28826482.html Мицкоски се повлече од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје]“. ''Слободна Европа''. 31 октомври 2017.</ref> Од јуни 2017 до декември истата година, тој ја извршувал функцијата генерален секретар на партијата.<ref name=republika/> === Претседател на ВМРО-ДПМНЕ === На шеснаесеттиот вонреден конфрес на партијата, кој бил одржан на 23 ноември 2017 година во [[Валандово]], Мицкоски бил избран за Претседател на ВМРО-ДПМНЕ откако за него гласале 376 од вкупно 438 делегати. По изборот, тој ја дал следната изјава: :„Македонија мора да оди напред, да стане земја членка на ЕУ и НАТО, но потребна е реална волја, структурни и реални реформи, преку професионални кадри кои ќе го подобрат живеењето на граѓаните. Корупцијата, политичките притисоци, политичката одмазда…мора да стане минато. Македонија мора да има брз и ефикасен правосуден систем, а не уценет и зависен каков што е сега. Оние кои ја делат правдата мора да бидат независни и непристрасни. Мора да растат платите на граѓаните, клучот е во развојот на економијата.“<ref name=NOVA> {{Наведена мрежна страница |url=http://novatv.mk/hristijan-mitskoski-e-noviot-pretsedatel-na-vmro-dpmne/ |title=Христијан Мицкоски е новиот претседател на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=NOVATV.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=23 декември 2017}}</ref> Како претседател на партијата, тој се залага за евроатлантска политика, но со достоинствен третман на државата и македонскиот народ. Во јуни 2018 година, во пресрет на потпишувањето на [[Преспански договор|Преспанскиот договор]], тој изјавил дека е против уставните измени за промена на името.<ref>„[https://faktor.mk/mickoski-vmro-dpmne-e-protiv-promena-na-ustavot-so-cel-promena-na-imeto Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ е против промена на Уставот со цел промена на името]“. ''Фактор''. 14 јуни 2018.</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори]] во 2021 година, ВМРО-ДПМНЕ под водство на Мицкоски остварила победа со освојување градоначалнички места во 42 општини, што било повеќе од двојно од второпласираната партија на СДСМ со освоени 16 градоначалнички места, по што изјавил: :„Не треба тактизирање, треба да се донесат државнички одлуки и да се послуша волјата на народот. Ова е убедлива победа на опозицијата. Сакам да го замолам да размисли добро што ќе бидат следните чекори, да се надмине себеси и да ја разбере конечно пораката дека е доста и мора да замине. Нема веќе место за криминал. Не треба само Заев да си оди, туку и заевизмот и сето она што тој го претставува.“<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D0%B8-%D0%BC%D1%83-%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B4%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0/a-59680973 Мицкоски прогласи победа и му порача на Заев да замине]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> Исходот од изборите го принудил тогашниот премиер [[Зоран Заев]] да поднесе оставка.<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B8-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-59681007 Заев се повлекува од владата и партијата]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> На двојните избори (претседателски и парламентарни) ВМРО-ДПМНЕ под водството на Христијан Мицкоски однесе убедлива победа по која Мицкоски беше назначен за мандатар за составот на новата влада на Република Македонија. == Личен живот == Оженет е со Роза Мицкоска, која работи како професор по [[македонски јазик]] во [[СУГС Гимназија „Орце Николов“ - Скопје|СУГС Гимназија „Орце Николов“]] во Скопје. Од бракот со неа има два сина: Јован и Антониј.<ref>„[https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ Христијан Мицкоски со синовите Јован и Антониј подготвени да навиваат за Македонија: „Тројцата мускетари“ го комплетираа албумот на „Панини“ за ЕУРО 2021] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230111163825/https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ |date=2023-01-11 }}“. ''Вистина''. 12 мај 2021.</ref> Освен македонски како мајчин, говори [[англиски јазик|англиски]], [[италијански јазик|италијански]], [[српски јазик|српски]] и [[бугарски јазик]].<ref name=ВМРО-официјална/> == Публикации == * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Статика“. Интерна [[скрипта (настава)|скрипта]] во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Кинематика“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Динамика, осцилации и механизми“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Проектирање на мехатронички системи“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД - Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Мехатронички системи со повеќечлена структра“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Анализа и проценка на повеќе влијателни фактори при процесот на кочење во железничкиот сообраќај. „Личен труд објавен 2021 година * Дизајн за апликација на сила врз кочница. „12 медитеранска конференција за вградено софтверско маневрирање (MECO) објавено Јуни 2023 година во Будва, Црна Гора. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Facebook|MickoskiHristijan}} * [https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski Христијан Мицкоски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |date=2018-09-15 }} — службено мрежно место на [[ВМРО-ДПМНЕ]] {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Премиер на Република Македонија]]|before=[[Талат Џафери]]|after=нема|years=2024–денес}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Никола Груевски]]}} {{s-ttl|title=Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]]|years=2017–денес}} {{s-aft|after=нема}} {{end box}} {{ПремМак}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицкоски, Христијан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Премиери на Република Македонија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Кичево]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Ново Село (Струмичко)]] [[Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Професори на Машинскиот факултет - Скопје]] 051ervs8iz2tr3o758fpt42f2eqyr5r 5626322 5626321 2026-09-10T13:09:17Z ~2026-48915-61 136627 /* */ 5626322 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Христијан Мицкоски (Српска подлога) |image = Hristijan Mickoski official portrait 2024 (cropped).jpg |caption = Мицкоски во 2024 година. |size = |office1 = [[Премиер на Република Северна Македонија|Премиер на Северна Македонија]] |president1 = [[Гордана Силјановска-Давкова]] |deputy1 = |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end1 = |predecessor1 = [[Талат Џафери]] |office2 = Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]] |term_start2 = 23 ноември 2017 |term_end2 = |predecessor2 = [[Никола Груевски]] |order = |term_start = |term_end = |birth_date = {{роден на и возраст|1977|9|29|df=yes}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] |spouse = Рози Мицкоска |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] |nationality = [[Северна Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Смакедонци|Смакедонец]] |profession = [[политичар]], [[машински инженер]], [[универзитет]]ски [[професор]] }} '''Христијан Мицкоски''' (р. {{роден на|29|септември|1977}} во [[Скопје]]) — [[М Северна Македонија|македонски]] [[политичар]], [[универзитет]]ски [[професор]]. Мицкоски е [[Премиер на Северна Македонија|премиер на Северна Македонија]] во мандатот на [[Влада на Христијан Мицкоски|35. влада на Северна Македонија]]. Своето работно искуство го започнал како дел од научно-наставниот кадар на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]] во 2002 година.<ref name="Машински">„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD Христијан Мицкоски]“. ''[[Машински факултет - Скопје]]''.</ref> Во периодот 2015–2017 бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]],<ref name=republika>{{нмс|title=Кој е Христијан Мицкоски, новиот водач на ВМРО-ДПМНЕ?|url=http://arhiva.republika.mk/862720|publisher=Република|accessdate=2017-12-23|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122211836/http://arhiva.republika.mk/862720|url-status=dead}}</ref> а во периодот 2016–2017 бил генерален директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name="инфомакс">„[https://arhiva.infomax.mk/wp/%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC-%D0%B3%D0%BE-%D0%B3/ Разрешен Христијан Мицкоски: ЕЛЕМ го губи најуспешниот директор досега]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}“. ''Инфомакс''. 5 август 2017.</ref>Во ноември 2017 година, избран е за водач на [[ВМРО-ДПМНЕ]] на шеснаесеттиот конгрес на партијата во [[Валандово]],<ref name=sdk>{{нмс|title=Нов водач на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, Груевски замина во историјата|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/nov-lider-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mitskoski-gruevski-zamina-vo-istorija/|publisher=СДК|accessdate=2017-12-23}}</ref> а во декември 2021 година повторно бил избран на функцијата на седумнаесеттиот конгрес на партијата во [[Скопје]].<ref>„[https://sdk.mk/index.php/makedonija/mitskoski-kako-edinstven-kandidat-reizbran-za-pretsedatel-na-vmro-dpmne-bez-glas-protiv-i-so-tri-nevazhechki-livchina/ Мицкоски како единствен кандидат реизбран за претседател на ВМРО-ДПМНЕ, без глас против и со три неважечки ливчиња]“. ''Сакам да кажам''. 12 декември 2021.</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Христијан Мицкоски бил роден во [[Скопје]] на 29 септември 1977 година во христијанско семејство. Неговиот татко Иван (р. 1950) бил доктор по машински науки и [[универзитет]]ски [[професор]].<ref>„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD Иван Мицкоски]“. ''Машински факултет - Скопје''.</ref> Тој студирал на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопјем во периодот од 1996 до 2001 година. Во периодот 2001–2002 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Перуџа и Универзитетот Сиена во [[Италија]].<ref name=мкд>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |title=Новиот генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, директор на ЕЛЕМ |publisher=мкд.мк |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=30 јули 2017 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225194426/https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |url-status=dead }}</ref> Со звањето магистер по технички науки се стенува во 2003 година при завршување на постдипломските студии на Машинскиот факултет во Скопје со магистерската тема „Оптимизациона синтеза на лостови механизми“ под менторство на проф. д-р Емилија Ветаџокоска.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална>{{Наведена мрежна страница |url=https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |title=Христијан Мицкоски - официјална страница на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=ВМРО-ДПМНЕ |accessdate=13 февруари 2019 |author=ВМРО-ДПМНЕ |date= |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |url-status=dead }}</ref> Во периодот 2005–2008 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Илменау и Универзитетот Ахен, каде што работел на експерименталниот дел од неговата докторска дисертација.<ref name=мкд/> Според податоците од Националната и универзитетска библиотека во Скопје, тој во 2009 година, под менторство на проф. д-р Даме Коруноски на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, тој ја одбранил докторската дисертација со наслов „''Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика''“.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/><ref name=COBBIS_doktorat>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=1452304087314297&rec=2&sid=8 |title=Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика. |publisher=Машински Факултет, Скопје |accessdate=13 февруари 2019 |author=Христијан Мицкоски |date=22 јуни 2009 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Членови во комисијата за одбрана на докторската дисертација му биле: Даме Коруноски, [[Кочо Анѓушев]], Емилија Ветаџокоска, Владимир Дуковски и Атанаско Тунески.<ref name=COBBIS_doktorat/> Полето на научен интерес на Мицковски ги опфаќа следните подрачја: лостови механизми, проектирање и оптимизација на лостови механизми, отимизација на лостови механизми, кинематичка и кинетостатска анализа на лостови механизми, синтеза на лостови механизми, динамика на механизмите и машините, развивање на софтверски пакети за синтеза и оптимизација на механизмите, проектирање и симулации на мехатрони системи.<ref name=Машински/> === Професионално искуство === Во периодот од 2001 до 2002, тој работел како главен и одговорен проектант и изведувач на термотехнички инсталации Фонко клима во Скопје.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/> Од 2002 до 2004 година работи како помлад асистент на Машинскиот факултет,<ref name=Машински/> од 2004 до 2009 година работи бил асистент,<ref name=ВМРО-официјална/> а од 2009 до 2014 работел како доцент. Во периодот од 2010 до 2012 неколку пати престојувал на Техничкиот универзитет Виена и Техничкиот универзитет Софија. Од 2014 до 2019 година, тој бил вонреден професор на Машинскиот факултет во Скопје,<ref name=ВМРО-официјална/> а во декември 2019 година бил избран за редовен професор на истиот факултет.<ref>„[https://netpress.com.mk/mickoski-e-izbran-vo-zva-e-redoven-profesor-na-mashinskiot-fakultet-vo-skop-e/ Мицкоски е избран во звање редовен професор на Mашинскиот факултет во Скопје]“. ''Нетпрес''. 19 декември 2019.</ref> Во периодот 2015–2017 година, тој бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]].<ref name=republika/> Во 2016 година поставен е за претседател на управениот одбор и Генерален Директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name=ВМРО-официјална/> Како директор забележува успех во рабтоењето, што се огледа преку зголемување на финансиската добивка на претпријатието, намалување на цената на електричната енергија, како и започнување проекти за отворање нови рудници за јаглен и реконструкција на енергетските блокови на [[РЕК „Битола“]].<ref name="инфомакс"/> Во јуни 2017 година, веднаш по изборот на новата влада на СДСМ, Мицкоски се повлекол од позицијата „надворешен соработник за енергетика“ на која е назначен од претходната влада.<ref name=мкд2>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |title=Директорот на ЕЛЕМ, Мицковски се повлече од функцијата соработник на Владата |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=7 јуни 2017 |archive-date=2017-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714025723/http://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |url-status=dead }}</ref> Во истиот период, тој се повлекол и од други комисии во кои функциите ги извршувал бесплатно. Како причина за оставките Мицкоски ги навел различните економски и енергетски концепти што ги имала тогаш новата влада.<ref name=мкд2/> == Политичка кариера == Мицкоски е член на политичката партија [[ВМРО-ДПМНЕ]] од 1997 година. Во првите неколку години бил дел од младинската структура. Во периодот од 2010 до 2012 година бил сопретседател на комисијата за енергетика, каде што започнал да ја гради партиската политика во енергетиката. На изборите во [[Македонски парламентарни избори (2008)|2008]], [[Македонски парламентарни избори (2011)|2011]], [[Македонски парламентарни избори (2014)|2014]] и [[Македонски парламентарни избори (2016)|2016]] година бил дел од Републичкиот изборен штаб на ВМРО-ДПМНЕ, а во 2016 година го предводел и Регионалниот штаб на [[Изборна единица 4|изборна единица 4]]. Од април 2017 година, тој станал претседател на кадровата комисија на ВМРО-ДПМНЕ, а од август до декември истата година ја извршувал функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=ВМРО-официјална/> Непосредно по [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори]] се повлекол од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ како советник во [[Совет на Град Скопје|Советот на Град Скопје]] за да се посвети на функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=макфакс> {{Наведена мрежна страница |url=https://makfax.com.mk/daily-news/%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE/ |title=Христијан Мицкоски иден водач на ВМРО-ДПМНЕ?! |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author=Габриела Димковиќ-Мишевска |date=5 декември 2017}}</ref><ref>„[https://www.slobodnaevropa.mk/a/28826482.html Мицкоски се повлече од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје]“. ''Слободна Европа''. 31 октомври 2017.</ref> Од јуни 2017 до декември истата година, тој ја извршувал функцијата генерален секретар на партијата.<ref name=republika/> === Претседател на ВМРО-ДПМНЕ === На шеснаесеттиот вонреден конфрес на партијата, кој бил одржан на 23 ноември 2017 година во [[Валандово]], Мицкоски бил избран за Претседател на ВМРО-ДПМНЕ откако за него гласале 376 од вкупно 438 делегати. По изборот, тој ја дал следната изјава: :„Македонија мора да оди напред, да стане земја членка на ЕУ и НАТО, но потребна е реална волја, структурни и реални реформи, преку професионални кадри кои ќе го подобрат живеењето на граѓаните. Корупцијата, политичките притисоци, политичката одмазда…мора да стане минато. Македонија мора да има брз и ефикасен правосуден систем, а не уценет и зависен каков што е сега. Оние кои ја делат правдата мора да бидат независни и непристрасни. Мора да растат платите на граѓаните, клучот е во развојот на економијата.“<ref name=NOVA> {{Наведена мрежна страница |url=http://novatv.mk/hristijan-mitskoski-e-noviot-pretsedatel-na-vmro-dpmne/ |title=Христијан Мицкоски е новиот претседател на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=NOVATV.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=23 декември 2017}}</ref> Како претседател на партијата, тој се залага за евроатлантска политика, но со достоинствен третман на државата и македонскиот народ. Во јуни 2018 година, во пресрет на потпишувањето на [[Преспански договор|Преспанскиот договор]], тој изјавил дека е против уставните измени за промена на името.<ref>„[https://faktor.mk/mickoski-vmro-dpmne-e-protiv-promena-na-ustavot-so-cel-promena-na-imeto Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ е против промена на Уставот со цел промена на името]“. ''Фактор''. 14 јуни 2018.</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори]] во 2021 година, ВМРО-ДПМНЕ под водство на Мицкоски остварила победа со освојување градоначалнички места во 42 општини, што било повеќе од двојно од второпласираната партија на СДСМ со освоени 16 градоначалнички места, по што изјавил: :„Не треба тактизирање, треба да се донесат државнички одлуки и да се послуша волјата на народот. Ова е убедлива победа на опозицијата. Сакам да го замолам да размисли добро што ќе бидат следните чекори, да се надмине себеси и да ја разбере конечно пораката дека е доста и мора да замине. Нема веќе место за криминал. Не треба само Заев да си оди, туку и заевизмот и сето она што тој го претставува.“<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D0%B8-%D0%BC%D1%83-%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B4%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0/a-59680973 Мицкоски прогласи победа и му порача на Заев да замине]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> Исходот од изборите го принудил тогашниот премиер [[Зоран Заев]] да поднесе оставка.<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B8-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-59681007 Заев се повлекува од владата и партијата]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> На двојните избори (претседателски и парламентарни) ВМРО-ДПМНЕ под водството на Христијан Мицкоски однесе убедлива победа по која Мицкоски беше назначен за мандатар за составот на новата влада на Република Македонија. == Личен живот == Оженет е со Роза Мицкоска, која работи како професор по [[македонски јазик]] во [[СУГС Гимназија „Орце Николов“ - Скопје|СУГС Гимназија „Орце Николов“]] во Скопје. Од бракот со неа има два сина: Јован и Антониј.<ref>„[https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ Христијан Мицкоски со синовите Јован и Антониј подготвени да навиваат за Македонија: „Тројцата мускетари“ го комплетираа албумот на „Панини“ за ЕУРО 2021] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230111163825/https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ |date=2023-01-11 }}“. ''Вистина''. 12 мај 2021.</ref> Освен македонски како мајчин, говори [[англиски јазик|англиски]], [[италијански јазик|италијански]], [[српски јазик|српски]] и [[бугарски јазик]].<ref name=ВМРО-официјална/> == Публикации == * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Статика“. Интерна [[скрипта (настава)|скрипта]] во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Кинематика“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Динамика, осцилации и механизми“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Проектирање на мехатронички системи“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД - Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Мехатронички системи со повеќечлена структра“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Анализа и проценка на повеќе влијателни фактори при процесот на кочење во железничкиот сообраќај. „Личен труд објавен 2021 година * Дизајн за апликација на сила врз кочница. „12 медитеранска конференција за вградено софтверско маневрирање (MECO) објавено Јуни 2023 година во Будва, Црна Гора. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Facebook|MickoskiHristijan}} * [https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski Христијан Мицкоски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |date=2018-09-15 }} — службено мрежно место на [[ВМРО-ДПМНЕ]] {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Премиер на Република Македонија]]|before=[[Талат Џафери]]|after=нема|years=2024–денес}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Никола Груевски]]}} {{s-ttl|title=Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]]|years=2017–денес}} {{s-aft|after=нема}} {{end box}} {{ПремМак}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицкоски, Христијан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Премиери на Република Македонија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Кичево]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Ново Село (Струмичко)]] [[Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Професори на Машинскиот факултет - Скопје]] fx4sgr1zixpvesoag1oln5v87lopprl 5626326 5626322 2026-09-10T13:18:58Z Виолетова 1975 Отповикани уредувања на [[Special:Contributions/~2026-48915-61|~2026-48915-61]] ([[User talk:~2026-48915-61|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 5602018 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Христијан Мицкоски |image = Hristijan Mickoski official portrait 2024 (cropped).jpg |caption = Мицкоски во 2024 година. |size = |office1 = [[Премиер на Република Македонија|Премиер на Македонија]] |president1 = [[Гордана Силјановска-Давкова]] |deputy1 = |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end1 = |predecessor1 = [[Талат Џафери]] |office2 = Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]] |term_start2 = 23 ноември 2017 |term_end2 = |predecessor2 = [[Никола Груевски]] |order = |term_start = |term_end = |birth_date = {{роден на и возраст|1977|9|29|df=yes}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] |spouse = Рози Мицкоска |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |profession = [[политичар]], [[машински инженер]], [[универзитет]]ски [[професор]] }} '''Христијан Мицкоски''' (р. {{роден на|29|септември|1977}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[универзитет]]ски [[професор]]. Мицкоски е [[Премиер на Македонија|премиер на Македонија]] во мандатот на [[Влада на Христијан Мицкоски|35. влада на Македонија]]. Своето работно искуство го започнал како дел од научно-наставниот кадар на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]] во 2002 година.<ref name="Машински">„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD Христијан Мицкоски]“. ''[[Машински факултет - Скопје]]''.</ref> Во периодот 2015–2017 бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]],<ref name=republika>{{нмс|title=Кој е Христијан Мицкоски, новиот водач на ВМРО-ДПМНЕ?|url=http://arhiva.republika.mk/862720|publisher=Република|accessdate=2017-12-23|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122211836/http://arhiva.republika.mk/862720|url-status=dead}}</ref> а во периодот 2016–2017 бил генерален директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name="инфомакс">„[https://arhiva.infomax.mk/wp/%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC-%D0%B3%D0%BE-%D0%B3/ Разрешен Христијан Мицкоски: ЕЛЕМ го губи најуспешниот директор досега]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}“. ''Инфомакс''. 5 август 2017.</ref>Во ноември 2017 година, избран е за водач на [[ВМРО-ДПМНЕ]] на шеснаесеттиот конгрес на партијата во [[Валандово]],<ref name=sdk>{{нмс|title=Нов водач на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, Груевски замина во историјата|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/nov-lider-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mitskoski-gruevski-zamina-vo-istorija/|publisher=СДК|accessdate=2017-12-23}}</ref> а во декември 2021 година повторно бил избран на функцијата на седумнаесеттиот конгрес на партијата во [[Скопје]].<ref>„[https://sdk.mk/index.php/makedonija/mitskoski-kako-edinstven-kandidat-reizbran-za-pretsedatel-na-vmro-dpmne-bez-glas-protiv-i-so-tri-nevazhechki-livchina/ Мицкоски како единствен кандидат реизбран за претседател на ВМРО-ДПМНЕ, без глас против и со три неважечки ливчиња]“. ''Сакам да кажам''. 12 декември 2021.</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Христијан Мицкоски бил роден во [[Скопје]] на 29 септември 1977 година во христијанско семејство. Неговиот татко Иван (р. 1950) бил доктор по машински науки и [[универзитет]]ски [[професор]].<ref>„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD Иван Мицкоски]“. ''Машински факултет - Скопје''.</ref> Тој студирал на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопјем во периодот од 1996 до 2001 година. Во периодот 2001–2002 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Перуџа и Универзитетот Сиена во [[Италија]].<ref name=мкд>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |title=Новиот генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, директор на ЕЛЕМ |publisher=мкд.мк |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=30 јули 2017 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225194426/https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |url-status=dead }}</ref> Со звањето магистер по технички науки се стенува во 2003 година при завршување на постдипломските студии на Машинскиот факултет во Скопје со магистерската тема „Оптимизациона синтеза на лостови механизми“ под менторство на проф. д-р Емилија Ветаџокоска.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална>{{Наведена мрежна страница |url=https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |title=Христијан Мицкоски - официјална страница на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=ВМРО-ДПМНЕ |accessdate=13 февруари 2019 |author=ВМРО-ДПМНЕ |date= |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |url-status=dead }}</ref> Во периодот 2005–2008 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Илменау и Универзитетот Ахен, каде што работел на експерименталниот дел од неговата докторска дисертација.<ref name=мкд/> Според податоците од Националната и универзитетска библиотека во Скопје, тој во 2009 година, под менторство на проф. д-р Даме Коруноски на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, тој ја одбранил докторската дисертација со наслов „''Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика''“.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/><ref name=COBBIS_doktorat>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=1452304087314297&rec=2&sid=8 |title=Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика. |publisher=Машински Факултет, Скопје |accessdate=13 февруари 2019 |author=Христијан Мицкоски |date=22 јуни 2009 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Членови во комисијата за одбрана на докторската дисертација му биле: Даме Коруноски, [[Кочо Анѓушев]], Емилија Ветаџокоска, Владимир Дуковски и Атанаско Тунески.<ref name=COBBIS_doktorat/> Полето на научен интерес на Мицковски ги опфаќа следните подрачја: лостови механизми, проектирање и оптимизација на лостови механизми, отимизација на лостови механизми, кинематичка и кинетостатска анализа на лостови механизми, синтеза на лостови механизми, динамика на механизмите и машините, развивање на софтверски пакети за синтеза и оптимизација на механизмите, проектирање и симулации на мехатрони системи.<ref name=Машински/> === Професионално искуство === Во периодот од 2001 до 2002, тој работел како главен и одговорен проектант и изведувач на термотехнички инсталации Фонко клима во Скопје.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/> Од 2002 до 2004 година работи како помлад асистент на Машинскиот факултет,<ref name=Машински/> од 2004 до 2009 година работи бил асистент,<ref name=ВМРО-официјална/> а од 2009 до 2014 работел како доцент. Во периодот од 2010 до 2012 неколку пати престојувал на Техничкиот универзитет Виена и Техничкиот универзитет Софија. Од 2014 до 2019 година, тој бил вонреден професор на Машинскиот факултет во Скопје,<ref name=ВМРО-официјална/> а во декември 2019 година бил избран за редовен професор на истиот факултет.<ref>„[https://netpress.com.mk/mickoski-e-izbran-vo-zva-e-redoven-profesor-na-mashinskiot-fakultet-vo-skop-e/ Мицкоски е избран во звање редовен професор на Mашинскиот факултет во Скопје]“. ''Нетпрес''. 19 декември 2019.</ref> Во периодот 2015–2017 година, тој бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]].<ref name=republika/> Во 2016 година поставен е за претседател на управениот одбор и Генерален Директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name=ВМРО-официјална/> Како директор забележува успех во рабтоењето, што се огледа преку зголемување на финансиската добивка на претпријатието, намалување на цената на електричната енергија, како и започнување проекти за отворање нови рудници за јаглен и реконструкција на енергетските блокови на [[РЕК „Битола“]].<ref name="инфомакс"/> Во јуни 2017 година, веднаш по изборот на новата влада на СДСМ, Мицкоски се повлекол од позицијата „надворешен соработник за енергетика“ на која е назначен од претходната влада.<ref name=мкд2>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |title=Директорот на ЕЛЕМ, Мицковски се повлече од функцијата соработник на Владата |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=7 јуни 2017 |archive-date=2017-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714025723/http://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |url-status=dead }}</ref> Во истиот период, тој се повлекол и од други комисии во кои функциите ги извршувал бесплатно. Како причина за оставките Мицкоски ги навел различните економски и енергетски концепти што ги имала тогаш новата влада.<ref name=мкд2/> == Политичка кариера == Мицкоски е член на политичката партија [[ВМРО-ДПМНЕ]] од 1997 година. Во првите неколку години бил дел од младинската структура. Во периодот од 2010 до 2012 година бил сопретседател на комисијата за енергетика, каде што започнал да ја гради партиската политика во енергетиката. На изборите во [[Македонски парламентарни избори (2008)|2008]], [[Македонски парламентарни избори (2011)|2011]], [[Македонски парламентарни избори (2014)|2014]] и [[Македонски парламентарни избори (2016)|2016]] година бил дел од Републичкиот изборен штаб на ВМРО-ДПМНЕ, а во 2016 година го предводел и Регионалниот штаб на [[Изборна единица 4|изборна единица 4]]. Од април 2017 година, тој станал претседател на кадровата комисија на ВМРО-ДПМНЕ, а од август до декември истата година ја извршувал функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=ВМРО-официјална/> Непосредно по [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори]] се повлекол од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ како советник во [[Совет на Град Скопје|Советот на Град Скопје]] за да се посвети на функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=макфакс> {{Наведена мрежна страница |url=https://makfax.com.mk/daily-news/%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE/ |title=Христијан Мицкоски иден водач на ВМРО-ДПМНЕ?! |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author=Габриела Димковиќ-Мишевска |date=5 декември 2017}}</ref><ref>„[https://www.slobodnaevropa.mk/a/28826482.html Мицкоски се повлече од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје]“. ''Слободна Европа''. 31 октомври 2017.</ref> Од јуни 2017 до декември истата година, тој ја извршувал функцијата генерален секретар на партијата.<ref name=republika/> === Претседател на ВМРО-ДПМНЕ === На шеснаесеттиот вонреден конфрес на партијата, кој бил одржан на 23 ноември 2017 година во [[Валандово]], Мицкоски бил избран за Претседател на ВМРО-ДПМНЕ откако за него гласале 376 од вкупно 438 делегати. По изборот, тој ја дал следната изјава: :„Македонија мора да оди напред, да стане земја членка на ЕУ и НАТО, но потребна е реална волја, структурни и реални реформи, преку професионални кадри кои ќе го подобрат живеењето на граѓаните. Корупцијата, политичките притисоци, политичката одмазда…мора да стане минато. Македонија мора да има брз и ефикасен правосуден систем, а не уценет и зависен каков што е сега. Оние кои ја делат правдата мора да бидат независни и непристрасни. Мора да растат платите на граѓаните, клучот е во развојот на економијата.“<ref name=NOVA> {{Наведена мрежна страница |url=http://novatv.mk/hristijan-mitskoski-e-noviot-pretsedatel-na-vmro-dpmne/ |title=Христијан Мицкоски е новиот претседател на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=NOVATV.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=23 декември 2017}}</ref> Како претседател на партијата, тој се залага за евроатлантска политика, но со достоинствен третман на државата и македонскиот народ. Во јуни 2018 година, во пресрет на потпишувањето на [[Преспански договор|Преспанскиот договор]], тој изјавил дека е против уставните измени за промена на името.<ref>„[https://faktor.mk/mickoski-vmro-dpmne-e-protiv-promena-na-ustavot-so-cel-promena-na-imeto Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ е против промена на Уставот со цел промена на името]“. ''Фактор''. 14 јуни 2018.</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори]] во 2021 година, ВМРО-ДПМНЕ под водство на Мицкоски остварила победа со освојување градоначалнички места во 42 општини, што било повеќе од двојно од второпласираната партија на СДСМ со освоени 16 градоначалнички места, по што изјавил: :„Не треба тактизирање, треба да се донесат државнички одлуки и да се послуша волјата на народот. Ова е убедлива победа на опозицијата. Сакам да го замолам да размисли добро што ќе бидат следните чекори, да се надмине себеси и да ја разбере конечно пораката дека е доста и мора да замине. Нема веќе место за криминал. Не треба само Заев да си оди, туку и заевизмот и сето она што тој го претставува.“<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D0%B8-%D0%BC%D1%83-%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B4%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0/a-59680973 Мицкоски прогласи победа и му порача на Заев да замине]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> Исходот од изборите го принудил тогашниот премиер [[Зоран Заев]] да поднесе оставка.<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B8-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-59681007 Заев се повлекува од владата и партијата]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> На двојните избори (претседателски и парламентарни) ВМРО-ДПМНЕ под водството на Христијан Мицкоски однесе убедлива победа по која Мицкоски беше назначен за мандатар за составот на новата влада на Република Македонија. == Личен живот == Оженет е со Роза Мицкоска, која работи како професор по [[македонски јазик]] во [[СУГС Гимназија „Орце Николов“ - Скопје|СУГС Гимназија „Орце Николов“]] во Скопје. Од бракот со неа има два сина: Јован и Антониј.<ref>„[https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ Христијан Мицкоски со синовите Јован и Антониј подготвени да навиваат за Македонија: „Тројцата мускетари“ го комплетираа албумот на „Панини“ за ЕУРО 2021] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230111163825/https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ |date=2023-01-11 }}“. ''Вистина''. 12 мај 2021.</ref> Освен македонски како мајчин, говори [[англиски јазик|англиски]], [[италијански јазик|италијански]], [[српски јазик|српски]] и [[бугарски јазик]].<ref name=ВМРО-официјална/> == Публикации == * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Статика“. Интерна [[скрипта (настава)|скрипта]] во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Кинематика“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Динамика, осцилации и механизми“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Проектирање на мехатронички системи“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД - Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Мехатронички системи со повеќечлена структра“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Анализа и проценка на повеќе влијателни фактори при процесот на кочење во железничкиот сообраќај. „Личен труд објавен 2021 година * Дизајн за апликација на сила врз кочница. „12 медитеранска конференција за вградено софтверско маневрирање (MECO) објавено Јуни 2023 година во Будва, Црна Гора. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Facebook|MickoskiHristijan}} * [https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski Христијан Мицкоски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |date=2018-09-15 }} — службено мрежно место на [[ВМРО-ДПМНЕ]] {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Премиер на Република Македонија]]|before=[[Талат Џафери]]|after=нема|years=2024–денес}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Никола Груевски]]}} {{s-ttl|title=Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]]|years=2017–денес}} {{s-aft|after=нема}} {{end box}} {{ПремМак}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицкоски, Христијан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Премиери на Република Македонија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Кичево]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Ново Село (Струмичко)]] [[Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Професори на Машинскиот факултет - Скопје]] qxkz37kwwi0vld7sbd4dqt19ja7lkwb Марко Арнаутовиќ 0 1186222 5626422 5581196 2026-09-10T19:23:27Z Carshalton 30527 5626422 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Марко Арнаутовиќ | image = [[Податотека:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Marko Arnautović 850 1633.jpg|200px]] | fullname = Марко Арнаутовиќ<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Squads for 2016/17 Premier League confirmed |url=https://www.premierleague.com/news/84136 |publisher=Premier League |date=1 September 2016 |accessdate=11 September 2016}}</ref> | height = {{height|m=1.92}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1989|4|19}} | cityofbirth = {{роден во|Флоридсдорф|}} | countryofbirth = [[Австрија]] | nationality = {{flagsport|AUT}} [[Австрија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} | clubnumber = 7 | agent = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Floridsdorfer}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Austria Vienna}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team First Vienna}} | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Austria Vienna}} | youthyears5 = | youthclubs5 = {{Fb team Rapid Vienna}} | youthyears6 = | youthclubs6 = {{Fb team Floridsdorfer}} | youthyears7 = | youthclubs7 = {{Fb team Twente}} | years1 = 2006-2010 | caps1 = 44 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Twente}} | years2 = 2009-2010 | caps2 = 3 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Inter}} | years3 = 2010-2013 | caps3 = 72 | goals3 = 14 | clubs3 = {{Fb team Werder Bremen}} | years4 = 2013-2017 | caps4 = 125 | goals4 = 22 | clubs4 = {{Fb team Stoke City}} | years5 = 2017-2019 | caps5 = 59 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team West Ham United}} | years6 = 2019-2021 | caps6 = 33 | goals6 = 19 | clubs6 = {{Fb team Shanghai SIPG}} | years7 = 2021-2024 | caps7 = 54 | goals7 = 24 | clubs7 = {{Fb team Bologna}} | years8 = 2023-2025 | caps8 = 45 | goals8 = 9 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2025- | caps9 = 0 | goals9 = 0 | clubs9 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | nationalyears1 = 2008- | nationalcaps1 = 125 | nationalgoals1 = 41 | nationalteam1 = {{flagsport|AUT}} [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] }} '''Марко Арнаутовиќ''' (роден на [[19 април]] [[1989]]) — [[Австрија|австриски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена Ѕвезда]], и на [[Фудбалска репрезентација на Австрија|австриската репрезентација]]. ==Биографија== Арнаутовиќ е роден во [[Флоридсдорф]], област во северниот дел на [[Виена]] од татко [[србин]] и мајка [[Австријци|австријка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.austriantimes.at/index.php?id=13493 |title=Ivanschitz left off squad for Serbia clash |accessdate=8 August 2009 |publisher=[[Austrian Times]] |date=26 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.austriantimes.at/index.php?id=13493 |archivedate=1 December 2008 |url-status=dead |df= }}</ref> Тој има брат по име Даниел, кој исто така е негов агент. Оженет е со Сара Лизаковски со која имаат две ќерки Емилија и Алисија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.werder.de/en/aktuell/news/40108.php|editor=werder.de|accessdate=4 јануари 2013|title=Arnautovic a first-time papa|language=en|archive-date=2012-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003101540/http://www.werder.de/en/aktuell/news/40108.php}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA}} Интер==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 2 : 2009-2010, 2023-2024 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 1 : [[Суперкуп на Италија 2023|2023]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2009/10|2009-2010]] ===Поединечни=== *[[Австриски фудбалер на годината]] : 2018 == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://int.soccerway.com/players/marko-arnautovic/21018/ Марко Арнаутовиќ на soccerway] * [https://www.transfermarkt.co.uk/marko-arnautovic/profil/spieler/41384 Марко Арнаутовиќ на transfermarkt] {{Состав на Австрија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арнаутовиќ, Марко}} [[Категорија:Австриски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Твенте]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Стоук Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вест Хем Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] q3798nlk1l53wz40eu03p2agryj0qde 5626423 5626422 2026-09-10T19:24:10Z Carshalton 30527 5626423 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Марко Арнаутовиќ | image = [[Податотека:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Marko Arnautović 850 1633.jpg|200px]] | fullname = Марко Арнаутовиќ<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Squads for 2016/17 Premier League confirmed |url=https://www.premierleague.com/news/84136 |publisher=Premier League |date=1 September 2016 |accessdate=11 September 2016}}</ref> | height = {{height|m=1.92}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1989|4|19}} | cityofbirth = {{роден во|Флоридсдорф|}} | countryofbirth = [[Австрија]] | nationality = {{flagsport|AUT}} [[Австрија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} | clubnumber = 7 | agent = | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Floridsdorfer}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Austria Vienna}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team First Vienna}} | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Austria Vienna}} | youthyears5 = | youthclubs5 = {{Fb team Rapid Vienna}} | youthyears6 = | youthclubs6 = {{Fb team Floridsdorfer}} | youthyears7 = | youthclubs7 = {{Fb team Twente}} | years1 = 2006-2010 | caps1 = 44 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Twente}} | years2 = 2009-2010 | caps2 = 3 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Inter}} | years3 = 2010-2013 | caps3 = 72 | goals3 = 14 | clubs3 = {{Fb team Werder Bremen}} | years4 = 2013-2017 | caps4 = 125 | goals4 = 22 | clubs4 = {{Fb team Stoke City}} | years5 = 2017-2019 | caps5 = 59 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team West Ham United}} | years6 = 2019-2021 | caps6 = 33 | goals6 = 19 | clubs6 = {{Fb team Shanghai SIPG}} | years7 = 2021-2024 | caps7 = 54 | goals7 = 24 | clubs7 = {{Fb team Bologna}} | years8 = 2023-2025 | caps8 = 45 | goals8 = 9 | clubs8 = {{Fb team Inter}} | years9 = 2025- | caps9 = 19 | goals9 = 7 | clubs9 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | nationalyears1 = 2008- | nationalcaps1 = 137 | nationalgoals1 = 49 | nationalteam1 = {{flagsport|AUT}} [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] }} '''Марко Арнаутовиќ''' (роден на [[19 април]] [[1989]]) — [[Австрија|австриски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена Ѕвезда]], и на [[Фудбалска репрезентација на Австрија|австриската репрезентација]]. ==Биографија== Арнаутовиќ е роден во [[Флоридсдорф]], област во северниот дел на [[Виена]] од татко [[србин]] и мајка [[Австријци|австријка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.austriantimes.at/index.php?id=13493 |title=Ivanschitz left off squad for Serbia clash |accessdate=8 August 2009 |publisher=[[Austrian Times]] |date=26 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.austriantimes.at/index.php?id=13493 |archivedate=1 December 2008 |url-status=dead |df= }}</ref> Тој има брат по име Даниел, кој исто така е негов агент. Оженет е со Сара Лизаковски со која имаат две ќерки Емилија и Алисија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.werder.de/en/aktuell/news/40108.php|editor=werder.de|accessdate=4 јануари 2013|title=Arnautovic a first-time papa|language=en|archive-date=2012-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003101540/http://www.werder.de/en/aktuell/news/40108.php}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA}} Интер==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 2 : 2009-2010, 2023-2024 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 1 : [[Суперкуп на Италија 2023|2023]] *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на шампиони 2009/10|2009-2010]] ===Поединечни=== *[[Австриски фудбалер на годината]] : 2018 == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://int.soccerway.com/players/marko-arnautovic/21018/ Марко Арнаутовиќ на soccerway] * [https://www.transfermarkt.co.uk/marko-arnautovic/profil/spieler/41384 Марко Арнаутовиќ на transfermarkt] {{Состав на Австрија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арнаутовиќ, Марко}} [[Категорија:Австриски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Твенте]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Стоук Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вест Хем Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] masxcpthtogfdzr2jmefsq5kfcdl2hy Категорија:Македонската архитектура во 1979 година 14 1197270 5626311 3722993 2026-09-10T12:22:52Z Dandarmkd 31127 5626311 wikitext text/x-wiki {{МакАрхитГодина|197|9}} [[Категорија:Југословенската архитектура во 1979 година]] 2wadziylbmou73riakl86yiuoosrule Корисник:Alekdone 2 1207305 5626465 3773511 2026-09-11T07:30:18Z Neriah 93281 Neriah ја премести страницата [[Корисник:Baek147]] на [[Корисник:Alekdone]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/Baek147|Baek147]]“ во „[[Special:CentralAuth/Alekdone|Alekdone]]“ 3773511 wikitext text/x-wiki {{Нов корисник}} 791991fuquqvlep709dgd708thay8om Претседател на Перу 0 1212198 5626437 5609854 2026-09-10T20:45:55Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Retrato_de_Juan_Pio_de_Tristan_y_Moscoso.png|Retrato_de_Juan_Pio_de_Tristan_y_Moscoso.png]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] поради: per [[:c:Commons:De 5626437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post |post = Претседател |body = Република Перу |native_name = {{small|{{јаз|es|Presidente de la República del Perú}}}} |insignia = Gran Sello de la República del Perú.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[Грб на Перу]] |flag = Presidential Standard of Peru.svg{{!}}border |flagsize = 125px |flagcaption = Претседателски знаме на Перу |termlength = пет години<br />{{small|нема можност за реизбор веднаш по истекот на мандатот}} |appointer = избори |image = |imagesize = |incumbent = |incumbentsince = |residence = [[Владина палата на Перу|Владина палата]] |deputy = [[Потпретседател на Перу]] |formation = 28 февруари 1823 |inaugural = [[Хосе де Сан Мартин]] {{small|(де факто)}} <br /> [[Хосе де ла Рива Агуеро]] {{small|(прв со современата титула)}} |website = [http://www.presidencia.gob.pe/ www.presidencia.gob.pe] }} {{Политика на Перу}} '''Претседателот на Перу''' ({{langx|es|Presidente del Perú}}), службено '''Претседател на Република Перу''' ({{langx|es|Presidente de la República del Perú}}), е шеф на државата и [[Влада на Перу|шеф на владата]] на [[Перу]], кој исто така ја претсавува државата на меѓународен план. Последен претседател на Перу кој бил избран преку [[избори во Перу|избори]] е [[Педро Пабло Кучински]], од 28 јули 2016 до неговото повлекување на 21 март 2018 година. Според уставот, неговата позиција ја заменил неговиот [[потпретседател на Перу|потпретседател]] [[Мартин Вискара]]. Вискара е 67 претседател на Перу. == Регулатива == Претседателот се избира за мандат од 5 години, без можност да се кандидира за втор мандат веднаш штом истече актуелниот. Поранешен претседател може повторно да се кандидира откако после него ќе има барем еден истечен мандат од друг претседател.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.congreso.gob.pe/_ingles/CONSTITUTION_29_08_08.pdf|title=Political Constitution of Peru, Article 112|accessdate=2018-11-26|archive-date=2015-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724084722/http://www4.congreso.gob.pe/_ingles/CONSTITUTION_29_08_08.pdf}}</ref> Промената на владата се одвива на 28 јули, ден на независноста на Перу. Според уставот на Перу од 1993 година, позицијата може да остане празна во случај: # на смрт на претседателот на Републиката, # на постојана морална или физичка неспособност, објавена од Конгресот, # кога Конгресот ја прифаќа отставката на Претседателот, # кога претседателот ја напушта националната територија без дозвола од Конгресот или не се врати во зададениот врменски период, # да добие отказ, откако ќе се соочи со одредена санкција наведена во Член 117 од Уставот на Перу, До денес четири претседатели дале отказ: [[Гилерно Билингхарст]] (присилен отказ), [[Андрес Авелино Касерес]], [[Алберто Фуџимори]] и [[Педро Пабло Кучински]]. == Историја == Во текот на своите 190 години независност, Перу била управуван од воените водачи кои им ја дале [[Перуанска војна за независност|независноста на државата]], водачите на [[Тихоокеанска војна|Тихоокеанската војна]], претставници на аристократијата и демократски избрани водачи. Веднаш по независноста на државата, оваа позиција се нарекувала '''Заштитник на Перу''' (кога владеел [[Хосе де Сан Мартин]]), а подоцна се нарекувала и '''Врховен заштитник на Перу''' (за време на владеењето на [[Андрес де Санта Крус]]). Оттогаш се нарекува само претседател на Перу. ==Претседатели на Перу== ===Протекторат Перу (1821–1822)=== Протекторатот Перу постоел од 3 август 1821 година до 20 септември 1822. {| class="wikitable" !{{Abbr|No.|Number}} ! colspan="2" |Заштитник<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !вид на владеење !титула |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |1 |[[File:José de San Martín (retrato, c.1828).jpg|100px]] |[[Хосе де Сан Мартин]]<br />{{small|(1778–1850)}} | 3 август 1821 – 20 септември 1822 |[[Независен политичар|независен]] |Објавена преку отворено [[кабилдо]] во Лима |Заштитник на Перу |} ===Република Перу (1821/1822–1836)=== Републиката била објавена на 28 јули 1821 година, но конституирана била на 20 септември 1822. Оваа република опстојувала до 11 август 1836 година. {| class="wikitable" !{{Abbr|Бр.|Number}} ! colspan="2" |претседател<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !вид на владеење !титула |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:LunaPizarro1.jpg|100px]] |[[Франсиско Хавиер де Луна Писаро]]<br />{{small|(1780–1855)}} | 20 септември 1822 – 22 септември 1822 |[[Независен политичар|независен]] |привремен претседател, по напуштањето на позицијата од страна на Сан Мартин {{small|(како претседател на Првиот конститутивен конгрес на Перу)}} |привремен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:LaMar1.jpg|100px]] |Владина хунта: * [[Хосе да ла Мар]]<br />{{small|(1778–1830)}} * Фелипе Антониот Алвардо * [[Мануел Салзар и Бакихано]]<br />{{small|(1777–1850)}} | 22 септември 1822 – 27 февруари 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Избрани од Конгресот од негови членови |Врховно владино тело на Перу |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:José Bernardo de Tagle by José Gil de Castro.jpg|100px]] |[[Хосе Бернардо де Тагле]]<br />{{small|(1779–1825)}} | 27 февруари 1823 – 28 февруари 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Назначен од Конгресот |Привремен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |1 |[[File:Jose de la Riva Aguero Sanchez Boquete.JPG|100px]] |'''[[Хосе де ла Рива Агуеро]]'''<br />{{small|(1783–1853)}} | 28 февруари 1823 – 23 јуни 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Ратификуван од Конгресот |Уставен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Francisco Valdivieso.jpg|100px]] |Франсиско Валдивиесо и Прада |23 јуни 1823 – 17 јули 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Избран привремен претседател од страна на Конгресор |Привремен шеф на владата |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[Податотека:02 - Antonio José de Sucre (CROPPED).png|138x138пкс]] |[[Антонио Хосе де Сукре]]<br />{{small|(1795–1830)}} | 23 јуни 1823 – 17 јули 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Избран привремено од Конгресот |Врховен командант на вооружени сили |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:José Bernardo de Tagle by José Gil de Castro.jpg|100px]] |[[Хосе Бернардо де Тагле]]<br />{{small|(1779–1825)}} | 17 јули 1823 – 16 август 1823 |[[Независен политичар|независен]] |Избран од Конгресот, делегирано од Сукре |Приврмен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |2 |[[File:José Bernardo de Tagle by José Gil de Castro.jpg|100px]] |'''[[Хосе Бернардо де Тагле]]'''<br />{{small|(1779–1825)}} | 16 август 1823 – 10 февруари 1824 |[[Независен политичар|независен]] |Ратификување од Конгресот како претседател {{small|(според новиот устав)}} |Уставен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— | |[[Симон Боливар]]<br />{{small|(1783–1830)}} | 10 февруари 1824 – 28 јануари 1827 |[[Независен политичар|независен]] |Се стекнал со врховен воен и политички авторитет |Ослободител |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Andréssantacruz2.jpg|100px]] |Владина хунта: [[Андрес де Санта Круз]]<br />{{small|(1792–1865)}} | 28 јануари 1827 – 9 јуни 1827 |[[Независен политичар|независен]] |Избрано од Конгресот по револтот |Претседател на владина хунта |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Salazar y Baquijano.jpg|100px]] |[[Manuel Salazar y Baquíjano]]<br />{{small|(1777–1850)}} | 9 јуни 1827 – 22 август 1827 |[[Независен политичар|независен]] |Потпретседател со раководство на владата {{small|(поради доаѓањето на Ла Мар од [[Гвајакил]])}} |Привремен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |3 |[[File:LaMar1.jpg|100px]] |'''[[Хосе де ла Мар]]'''<br />{{small|(1778–1830)}} |9 јуни 1827 {{small|(22 август 1827)}} – 7 јуни 1829 {{small|(20 мај 1828)}} |[[Независен политичар|независен]] |Избрани од Конгресот |Уставен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Salazar y Baquijano.jpg|100px]] |[[Мануел Салазар и Бакихано]]<br />{{small|(1777–1850)}} | 20 мај 1828 – 6 јуни 1829 |[[Независен политичар|независен]] |Потпретседател со раководство на владата {{small|(поради отсуство на Ла Мар)}} |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Agutierrezf.png|100px]] |[[Антонио Гутиерез де ла Фуенте]]<br />{{small|(1796–1878)}} | 6 јуни 1829 – 1 септември 1829 |Воено лице |Државен удар {{small|(додека не се избрал провизорен претседател)}} |Командир |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Gamarra.jpg|100px]] |[[Агустин Гамара]]<br />{{small|(1785–1841)}} | 1 септември 1829 – 19 декември 1829 |[[Независен политичар|независен]] |Избран од Конгресот |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Agutierrezf.png|100px]] |[[Антонио Гутирез де ла Фуенте]]<br />{{small|(1796–1878)}} | 21 септември 1829 – 25 ноември 1829 |Воено лице |Привремен потпретседател со управа на владата {{small|(поради отсуство на Гамара)}} |Командир |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |4 |[[File:Gamarra.jpg|100px]] |'''[[Агустин Гамара]]'''<br />{{small|(1785–1841)}} | 19 декември 1829 – 20 декември 1833 |[[Независен политичар|независен]] |Избори |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:LunaPizarro1.jpg|100px]] |[[Франсиско Хавиер де Луна Писаро]]<br />{{small|(1780–1855)}} | 20 декември 1833 – 21 декември 1833 |[[Независен политичар|независен]] |Претседател на Националната конвенција {{small|(на власт додека не се избрал нов претседател)}} |Привремен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Luis Jose de Orbegoso y Moncada.jpg|100px]] |[[Луис Хосе де Орбегосо]]<br />{{small|(1795–1847)}} | 21 декември 1833 – 11 август 1836 |[[Независен политичар|независен]] |Избран од Конгресот |Привремен претседател |} ===Перуанско-боливиска Конфедерација (1836–1839)=== Јужниот дел на Перу во 1836 година прогласил независност и ја објавил [[Република Јужно Перу]], а северниот дел станал [[Република Северно Перу]]. Двете држави заедно со [[Боливија]] се соединиле и ја формирале новата држава [[Перуанско-боливиска Конфедерација]] на 28 октомври 1836 година. Како Врховен заштитник на конфедерацијата бил Андрес де Санта Крус, а на сојузните држави се задржале позициите претседател. Оваа конфедерација се распаднала на 25 август 1839. {| class="wikitable" !{{Abbr|Бр.|Number}} ! colspan="2" |Врховен заштитник<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !титула |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |1 |[[File:Andréssantacruz2.jpg|100px]] |'''[[Андрес де Санта Круз]]'''<br />{{small|(1792–1865)}} | 7 февруари 1836 {{small|(28 октомври 1836)}} – 25 август 1839 {{small|( 20 февруари 1839)}} |[[Независен политичар|независен]] |Врховен заштитник на Перуанско-боливиската Конфедерација |} ====Република Северно Перу (1836–1839)==== Републиката постоела од 11 август 1836 до 25 август 1839. {| class="wikitable" !{{Abbr|Бр.|Number}} ! colspan="2" |претседател<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !титула |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |1 |[[File:Luis Jose de Orbegoso y Moncada.jpg|100px]] |'''[[Луис Хосе де Орбегосо и Монкада]]'''<br />{{small|(1795–1847)}} | 21 август 1837 – 30 јули 1838 |[[Независен политичар|независен]] |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |2 |[[File:Jose de la Riva Aguero Sanchez Boquete.JPG|100px]] |'''[[Хосе де ла Рива Агуеро]]'''<br />{{small|(1783–1858)}} | 1 август 1838 – 24 јануари 1839 |[[Независен политичар|независен]] |Претседател |} ====Република Јужно Перу (1836–1839)==== Републиката постоела од 17 март 1836 до 25 август 1839. {| class="wikitable" !{{Abbr|Бр.|Number}} ! colspan="2" |претседател<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !титула |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |1 |[[File:Ramon Herrera.png|100px]] |'''Рамон Херера и Родадо'''<br />{{small|(1799–1882)}} | 17 септември 1837 – 12 октомври 1838 |[[Независен политичар|независен]] |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |2 | |[[Пио де Тристан]]<br />{{small|(1773–1859)}} | 12 октомври 1838 – 23 февруари 1839 |[[Независен политичар|независен]] |Претседател |} ===Република Перу (1839–2026)=== Современата Република била основана на 25 август 1839. {| class="wikitable" !{{Abbr|Бр.|Number}} ! colspan="2" |претседател<br />{{small|(раѓање–смрт)}} !мандат !политичка партија !начин на избор !титула |- ! rowspan="3" style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |5 | rowspan="3" |[[File:Gamarra.jpg|100px]] | rowspan="3" |'''[[Агустин Гамара]]'''<br />{{small|(1785–1841)}} | 25 август 1838 – 15 август 1839 | rowspan="3" |воено лице |Прогласен преку јавно кабилдо во Лима |Претседател |- | 15 август 1839 – 10 јули 1840 |Назначен од Генералниот конгрес во Уанкајо |Привремен претседател |- | 10 јули 1840 – 18 ноември 1841 (†) |Избори |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Menéndez.jpg|100px]] |[[Мануел Менендез]]<br />{{small|(1793–1847)}} | 18 ноември 1841 – 16 август 1842 |[[Независен политичар|независен]] |Уставно сукцесија {{small|(претходно потпретседател)}} |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Juan Crisostomo Torrico.jpg|100px]] |[[Хуан Крисостомо Торико]]<br />{{small|(1808–1875)}} | 16 август 1842 – 20 август 1842 |Воено лице |Самопрогласен |Командир |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Juan Bautista de Lavalle.jpg|100px]] |Хуан Баутиста де Лавалје и Зугасти | 20 август 1842 – 20 октомври 1842 |[[Независен политичар|независен]] |Ја презел владата како претседател на советот на министри |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |6 |[[File:Francisco Vidal 1.jpg|100px]] |'''[[Хуан Франсиско де Видал]]'''<br />{{small|(1800–1863)}} | 20 октомври 1842 – 15 март 1843 |Воено лице |Самопрогласен {{small|(ја презел моќта по поразот на Торико)}} |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Figuerola.jpg|100px]] |[[Хусто Фигерола]]<br />{{small|(1771–1854)}} | 15 март 1843 – 19 март 1843 |[[Независен политичар|независен]] | |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— | |Елеутерио Арамбуру | 19 март 1843 – 21 март 1843 |Воено лице |Ја презел владата како командир на гаризонот во Лима |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:José Rufino Echenique.jpg|100px]] |[[Хосе Руфино Еченике]]<br />{{small|(1808–1887)}} | 21 март 1843 – 27 март 1843 |воено лице |Ја презел владата како префект на Лима |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:President Pezet.jpg|100px]] |[[Хуан Антонио Пезет]]<br />{{small|(1809–1879)}} | 27 март 1843 – 7 април 1843 |Воено лице |Ја презел власта во име на Виванко |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Ignacio de Vivanco 2.jpg|100px]] |'''[[Мануел Игнасио де Виванко]]'''<br />{{small|(1806–1873)}} | 7 април 1843 – 17 јуни 1844 |Воено лице |Самопрогласен |Врховен директор на Републиката |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Domingo Nieto.jpg|100px]] |[[Доминго Нието]]<br />{{small|(1803–1844)}} | 3 септември 1843 –17 февруари 1844 (†) | Воено лице |самопрогласен |Претседател на Врховната привремена владина хунта |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |[[Рамон Кастиља]]<br />{{small|(1797–1867)}} | 17 февруари 1844 –11 декември 1844 |Воено лице |Го заменил Нието како претседател на хунтата |Претседател на Врховната привремена владина хунта |- ! rowspan="2" style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— | rowspan="2" |[[File:Domingo Elias.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Доминго Елијас]]<br />{{small|(1805–1867)}} | 30 ноември 1843 –17 јуни 1844 | rowspan="2" |[[Независен политичар|независен]] |Ја презел власта од Вивијанко |Привремен претседател |- | 17 јуни 1844 –10 август 1844 |Самопрогласен |Командир |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Figuerola.jpg|100px]] |[[Хусто Фигерола]]<br />{{small|(1771–1854)}} | 10 август 1844 –7 октомври 1844 |[[Независен политичар|независен]] | |Привремен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Menéndez.jpg|100px]] |[[Мануел Менендез]]<br />{{small|(1793–1847)}} | 7 октомври 1844 –20 април 1845 |[[Независен политичар|независен]] |Транзициона сукцесија |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |7 |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |'''[[Рамон Кастиља]]'''<br />{{small|(1797–1867)}} | 20 април 1845 –20 април 1851 |Воено лице |избори |Претседател<br />{{small|(прв перуански претседател кој го завршил целосниот мандат)}} |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |8 |[[File:José Rufino Echenique.jpg|100px]] |'''[[Хосе Руфино Еченике]]'''<br />{{small|(1808–1887)}} | 20 април 1851 –5 јануари 1855 |воено лице |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |[[Рамон Кастиља]]<br />{{small|(1797–1867)}} | 1854 февруари –5 јануари 1855 |воено лице |самопрогласен |привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Jose Miguel Medina.jpg|100px]] |Хосе Мигел Медина | 17 јули 1854 –5 јануари 1855 |воено лице |Ја презел власта од Еченике |Шеф на извршна власт |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |[[Рамон Кастиља]]<br />{{small|(1797–1867)}} | 5 јануари 1855 –24 октомври 1857 |воено лице |самопрогласен |привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Jose Maria Raygada.jpg|100px]] |[[Хосе Марија Рајгада и Галјо]]<br />{{small|(1795–1859)}} | 2 април 1857 – 28 јули 1858 |воено лице |Претседател на Министерски совет |Командир |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Miguelsanroman.png|100px]] |[[Мигел де Сан Роман]]<br />{{small|(1802–1863)}} | 28 јули 1858 –24 октомври 1858 |воено лице |Ја презел власта од Кастиља |Командир |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |10 |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |'''[[Рамон Кастиља]]'''<br />{{small|(1797–1867)}} | 24 октомври 1858 –24 октомври 1862 |воено лице |избори |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Juan Manuel del Mar.JPG|100px]] |[[Хуан Мануел дел Мар Бернедо]]<br />{{small|(1805–1862)}} | 29 септември 1859 –21 март 1860 |[[Независен политичар|независен]] |Ја презел власта од Кастиља |Шеф на извршна власт |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |11 |[[File:Miguelsanroman.png|100px]] |'''[[Мигел де Сан Роман]]'''<br />{{small|(1802–1863)}} | 24 октомври 1862 –3 април 1863 (†) |воено лице |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:RamonCastilla.jpg|100px]] |[[Рамон Кастиља]]<br />{{small|(1797–1867)}} | 3 април 1863 –9 април 1863 |воено лице |самопрогласен |Шеф на извршна власт |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Pedro Diez Canseco 2.jpg|100px]] |[[Педро Диез Кансеко]]<br />{{small|(1815–1893)}} | 9 април 1863 –5 август 1863 |воено лице |Привремена сукцесија |Командир |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |12 |[[File:President Pezet.jpg|100px]] |'''[[Хуан Антонио Пезет]]'''<br />{{small|(1809–1879)}} | 5 август 1863 – 6 ноември 1865 |воено лице |Уставна сукцесија |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Pedro Diez Canseco 2.jpg|100px]] |[[Педро Диез Кансеко]]<br />{{small|(1815–1893)}} | 6 ноември 1865 –28 ноември 1865 |воено лице | |привремен претседател |- ! rowspan="3" style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |13 | rowspan="3" |[[File:Mariano Prado.jpg|100px]] | rowspan="3" |'''[[Маријано Игнасио Прадо]]'''<br />{{small|(1825–1901)}} | 28 ноември 1865 – 15 февруари 1867 | rowspan="3" |воено лице |самопрогласен |Командир |- | 15 февруари 1867 –31 август 1867 |Назначен од Конгресот |Привремен претседател |- | 31 август 1867 –5 јануари 1868 |Назначен од Конгресот и избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Luis La Puerta.jpg|100px]] |[[Луис Ла Пуерта]]<br />{{small|(1811–1896)}} | 12 октомври 1867 –8 јануари 1868 |воено лице |Ја презел власта од Прадо |Шеф на извршна власт |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Pedro Diez Canseco 2.jpg|100px]] |[[Педро Диез Кансеко]]<br />{{small|(1815–1893)}} | 23 септември 1867 –7 јануари 1868 |воено лице |Самопрогласен |Шеф на извршна власт |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Antonio Gutierrez de la Fuente.jpg|100px]] |[[Антонио Гутирез де ла Фуенте]]<br />{{small|(1796–1878)}} | 7 јануари 1868 – 8 јануари 1868 |воено лице |Назначен |привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Francisco Diez Canseco.jpg|100px]] |[[Франсиско Диез Кансеко]]<br />{{small|(1821–1884)}} | 8 јануари 1868 –22 јануари 1868 |воени лице | |Шеф на влада |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Pedro Diez Canseco 2.jpg|100px]] |[[Педро Диез Кансеко]]<br />{{small|(1815–1893)}} | 22 јануари 1868 – 2 август 1868 |воено лице |Уставна сукцесија |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |14 |[[File:Balta1.jpg|100px]] |'''[[Хосе Балта]]'''<br />{{small|(1814–1872)}} | 2 август 1868 – 22 јули 1872 (26 јули 1872 [†]) |воено лице |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Tgutierrez.png|100px]] |[[Томас Гутиерез]]<br />{{small|(умрел 1872)}} | 22 јули 1872 –26 јули 1872 (†) |воено лице |државен удар |командир |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Francisco Diez Canseco.jpg|100px]] |[[Франсиско Диез Кансеко]]<br />{{small|(1821–1884)}} | 26 јули 1872 –27 јули 1872 |воено лице |Привремена сукцесија |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |15 |[[File:HerenciaZevallos.jpg|100px]] |'''[[Маријано Еренсија Зевалјос]]'''<br />{{small|(1820–1873)}} | 27 јули 1872 –2 август 1872 |воено лице |Уставна сукцесија |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |16 |[[File:Mpardol.png|100px]] |'''[[Маниел Пардо]]'''<br />{{small|(1834–1878)}} | 2 август 1872 –2 август 1876 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |17 |[[File:Mariano Prado.jpg|100px]] |'''[[Маријано Игнасио Прадо]]'''<br />{{small|(1825–1901)}} | 2 август 1876 –18 декември 1879 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! rowspan="2" style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |— | rowspan="2" |[[File:Luis La Puerta.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Луис Ла Пуерта]]<br />{{small|(1811–1896)}} | 16 мај 1879 – 2 декември 1879 | rowspan="2" |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |Прв потпретседател |Шеф на извршна власт |- | 18 декември 1879 –23 декември 1879 |Уставна сукцесија |Транзиционен претседател |- ! rowspan="2" style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— | rowspan="2" |[[File:Presidente Nicolás de Piérola.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Николас де Пјерола]]<br />{{small|(1839–1913)}} | 23 декември 1879 –15 јануари 1881 | rowspan="2" |[[Независен политичар|независен]] |самопрогласен |Командир |- | 29 јули 1881 –28 ноември 1881 |Назначен од Националното собрание на Ајакучо |Привремен претседател |- ! rowspan="2" style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— | rowspan="2" |[[File:Garcia Calderon.jpg|100px]] | rowspan="2" |'''[[Франсиско Гарсија Калдерон]]'''<br />{{small|(1834–1905)}} | 12 март 1881 –10 јули 1881 | rowspan="2" |[[Независен политичар|независен]] |Избран преку јавно кабилдо во Магдалена | rowspan="2" |Привремен претседател |- | 10 јули 1881 –28 септември 1881 {{small|( 6 ноември 1881)}} |Ратификувано од Конгресот на Чорилјос |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |— |[[File:Lizardo Montero.jpg|100px]] |[[Лизардо Монтеро Флорес]]<br />{{small|(1832–1905)}} | 28 септември 1881 –28 октомври 1883 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |Уставна сукцесија |Привремен претседател |- ! rowspan="3" style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— | rowspan="3" |[[File:Miguel Iglesias colaboracionista con Chile.jpg|100px]] | rowspan="3" |[[Мигел Иглесијас]]<br />{{small|(1830–1909)}} | 31 август 1882 –30 декември 1882 | rowspan="3" |воено лице |Самопрогласен во Кахамарка |Командир |- | 30 декември 1882 –1 март 1884 |Избран од Собранието на Кахамарка |Претседател |- | 1 март 1884 –3 декември 1885 |Ратификувано од Собранието |Привремен претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Andrés Avelino Cáceres 3.jpg|100px]] |[[Андрес Авелино Касерес]]<br />{{small|(1836–1923)}} | 16 јули 1884 –3 август 1885 |воено лице |Самопрогласен |Самопрогласен претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Antarenas.png|100px]] |[[Антонио Аренас]]<br />{{small|(1808–1891)}} | 3 декември 1885 –3 јуни 1886 |[[Независен политичар|независен]] |Главен на Конгресот |Претседател на привремена владина хунта |- ! style="background:{{Constitutional Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |18 |[[File:Andrés Avelino Cáceres 3.jpg|100px]] |'''[[Андрес Авелино Касерес]]'''<br />{{small|(1836–1923)}} | 3 јуни 1886 –10 август 1890 |[[Уставна партија (Перу)|Уставна партија]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Constitutional Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |19 |[[File:Remigio Morales Bermudez 3.jpg|100px]] |'''[[Ремихио Моралес Бермудез]]'''<br />{{small|(1836–1894)}} | 10 август 1890 – 1 април 1894 (†) |[[Уставна партија (Перу)|Уставна партија]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Constitutional Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |— |[[File:Justiniano Borgoño 2.jpg|100px]] |[[Хустинијано Боргоњо]]<br />{{small|(1836–1921)}} | 1 април 1894 –10 август 1894 |[[Уставна партија (Перу)|Уставна партија]] |Уставна сукцесија |Транзиционален претседател |- ! style="background:{{Constitutional Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |20 |[[File:Andrés Avelino Cáceres 3.jpg|100px]] |'''[[Андрес Авелино Кансерес]]'''<br />{{small|(1836–1923)}} | 10 август 1894 –20 март 1895 |[[Уставна партија (Перу)|Уставна партија]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel Candamo.jpg|100px]] |[[Мануел Кандамо]]<br />{{small|(1841–1904)}} | 20 март 1895 –8 септември 1895 |[[Независен политичар|независен]] |Транзиционално назначување |Претседател на привремена владина хунта |- ! style="background:{{Democratic Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |21 |[[File:Presidente Nicolás de Piérola.jpg|100px]] |'''[[Николас де Пјерола]]'''<br />{{small|(1839–1913)}} | 8 септември 1895 –8 септември 1899 |[[Демократска партија (Перу)|Демократска партија]] |[[Peruvian presidential election, 1895|Direct elections]] |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |22 |[[File:Eduardo López de Romaña 3.jpg|100px]] |'''[[Едуардо Лопес де Ромања]]'''<br />{{small|(1847–1912)}} | 8 септември 1899 – 8 септември 1903 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |23 |[[File:Manuel Candamo.jpg|100px]] |'''[[Мануел Кандемо]]'''<br />{{small|(1841–1904)}} | 8 септември 1903 – 18 април 1904 {{small|( 7 мај 1904 [†])}} |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! rowspan="2" style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |24 | rowspan="2" |[[File:SerapioCalderon.jpg|100px]] | rowspan="2" |'''[[Серапио Калдерон]]'''<br />{{small|(1843–1922)}} | 18 април 1904 – 7 мај 1904 | rowspan="2" |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |2 потпретседател |Шеф на извршна власт |- | 7 мај 1904 – 24 септември 1904 |Уставна сукцесија |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |25 |[[File:Jose Pardo (1).jpg|100px]] |'''[[Хосе Пардо и Бареда]]'''<br />{{small|(1864–1947)}} | 24 септември1904 – 24 септември 1908 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |26 |[[File:Augusto B Leguia 1.jpg|100px]] |'''[[Аугусто Б. Легија]]'''<br />{{small|(1863–1932)}} | 24 септември 1908 – 24 септември 1912<br />{{small|(''1 мандат'')}} |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Democratic Party (Peru)/meta/color}}; color:white" |27 |[[File:Guillermo Billinghurst 3.jpg|100px]] |'''[[Гилермо Билингхарст]]'''<br />{{small|(1851–1915)}} | 24 септември 1912 – 4 февруари 1914 |[[Демократска партија (Перу)|Демократска партија]] |избори |Претседател |- ! rowspan="2" style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— | rowspan="2" |[[File:Óscar Benavides.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Оскар Р. Бенавидес]]<br />{{small|(1876–1945)}} | 4 февруари 1914 –15 мај 1914 | rowspan="2" |воено лице |Државен удар |Претседател на владина хунта |- | 15 мај 1914 –18 август 1915 |Ратификувано од Конгресор |Привремен претседател |- ! style="background:{{Сивилиста (партија)|Сивилиста/meta/color}}; color:white" |28 |[[File:Jose Pardo (1).jpg|100px]] |'''[[Хосе Пардо и Бареда]]'''<br />{{small|(1864–1947)}} | 18 август 1915 –4 јули 1919 |[[Сивилиста (партија)|Сивилиста]] |Избори |Претседател |- ! rowspan="4" style="background:#E9967A; color:white" |29 | rowspan="4" |[[File:Augusto B Leguia 1.jpg|100px]] | rowspan="4" |'''[[Аугусто Б. Легија]]'''<br />{{small|(1863–1932)}} | 4 јули 1919 –12 октомври 1919<br />{{small|(''2 мандат'')}} | rowspan="4" |Демократска реформистичка партија |Државен удар по избори |Привремен претседател |- | 12 октомври 1919 –12 октомври 1924<br />{{small|(''2 мандат'')}} |Избори |Претседател |- | 12 октомври 1924 –12 октомври 1929<br />{{small|(''3 мандат'')}} |Избори |Претседател |- | 12 октомври 1929 –25 август 1930<br />{{small|(''4 мандат'')}} |Избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Manuel María Ponce.jpg|100px]] |[[Мануел Марија Понсе Брусетt]]<br />{{small|(1874–1966)}} | 25 август 1930 –27 август 1930 |воено лице |Назначен претседател на воена хунта |Претседател на воена хунта |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Sánchez Cerro.jpg|100px]] |[[Луис Мигел Санчес Серо]]<br />{{small|(1889–1933)}} | 27 август 1930 –1 март 1931 |воено лице |Државен удар |Претседател на владина хунта |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Mariano Holguin.jpg|100px]] |Маријано Олгин Малдонадо<br />{{small|(1860–1945)}} | 1 март 1931 –1 март 1931 |[[Независен политичар|независен]] |Претседателско назначување |Претседтаел на собрание |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Ricardo Leoncio Elias.jpg|100px]] |[[Рикардо Леонсио Елијас Аријас]]<br />{{small|(1874–1951)}} | 1 март 1931 –5 март 1931 |воено лице |Преодна функција |Претседател на Привремен одбор |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Gustavo A Jimenez.jpg|100px]] |[[Густаво Хименес]]<br />{{small|(1886–1933)}} | 5 март 1931 –11 март 1931 |воено лице |Државен удар |Претседател на Преодно владино тело |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Samanez Ocampo.jpg|100px]] |[[Давид Саманез Окампо]]<br />{{small|(1866–1947)}} | 11 март 1931 –8 декември 1931 |[[Независен политичар|независен]] |Транзиционално назначување од Собранието |Претседател на владина хунта |- ! style="background:#696969; color:white" |30 |[[File:Sánchez Cerro.jpg|100px]] |'''[[Луис Мигел Санчес Серо]]'''<br />{{small|(1889–1933)}} | 8 декември 1931 –30 април 1933 (†) |[[Револуционерен Сојуз (Перу)|Револуционерен Сојуз]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |31 |[[File:Óscar Benavides.jpg|100px]] |'''[[Оскар Р. Бенавидес]]'''<br />{{small|(1876–1945)}} | 30 април 1933 – 8 декември 1939 |воено лице |Назначен од Конститутивното собрание |Претседател |- ! style="background:{{Independent (politician)/meta/color}}; color:black" |32 |[[File:Manuel Prado Ugarteche.jpg|100px]] |'''[[Мануел Прадо Угартече]]'''<br />{{small|(1889–1967)}} | 8 декември 1939 –28 јули 1945 |[[Независен политичар|независен]] |избори |Претседател |- ! style="background:#6B8E23; color:white" |33 |[[File:José Luis Bustamante y Rivero.jpg|100px]] |'''[[Хосе Бустаманте и Риверо]]'''<br />{{small|(1894–1989)}} | 28 јули 1945 –29 октомври 1948 |[[Национален демократски фронт (Перу)|Национален демократски фронт]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Gral.Manuel A. Odría.jpg|100px]] |[[Мануел А. Одрија]]<br />{{small|(1896–1974)}} | 29 октомври 1948 –31 мај 1950 |воено лице |Државен удар | |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Zenón Noriega.jpg|100px]] |[[Зенон Нориеха Агуеро]]<br />{{small|(1900–1957)}} | 31 мај 1950 –28 јули 1950 |воено лице |Провремено назначување |Привремен претседател |- ! style="background:#8FBC8F; color:white" |34 |[[File:Gral.Manuel A. Odría.jpg|100px]] |'''[[Мануел А. Одрија]]'''<br />{{small|(1896–1974)}} | 28 јули 1950 –28 јули 1956 |[[Одрисов Национален Сојуз]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Pradist Democratic Movement/meta/color}}; color:white" |35 |[[File:President Don Manuel Prado.JPG|100px]] |'''[[Мануел Прадо Угартече]]'''<br />{{small|(1889–1967)}} | 28 јули 1956 –18 јули 1962 |[[Прадисово Демократско Движење]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:R. Perez Godoy.jpg|100px]] |[[Рикардо Перес Кодој]]<br />{{small|(1905–1982)}} | 18 јули 1962 –3 март 1963 |воено лице |Државен удар |Претседател на воена владина хунта |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— | |[[Николас Линдли Лопес]]<br />{{small|(1908–1995)}} | 3 март 1963 –28 јули 1963 |воено лице |Државен удар |Претседател на воена владина хунта |- ! style="background:{{Popular Action (Peru)/meta/color}}; color:white" |36 |[[File:Fernando Belaúnde Terry 1980.jpg|100px]] |'''[[Фернандо Белаунде Тери]]'''<br />{{small|(1912–2002)}} | 28 јули 1963 –3 октомври 1968 |[[Популарна акција (Перу)|Популарна акција]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:Juan Velasco Alvarado.jpg|100px]] |[[Хуан Веласко Алварадо]]<br />{{small|(1910–1977)}} | 3 октомври 1968 –30 август 1975 |воено лице |Државен удар |Претседател на револуционерна влада на вооружени сили |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black" |— |[[File:F. Morales Bermúdez.jpg|100px]] |[[Франсиско Моралес Бермудез]]<br />{{small|(1921–)}} | 30 август 1975 –28 јули 1980 |воено лице |Државен удар | Претседател на револуционерна влада на вооружени сили |- ! style="background:{{Popular Action (Peru)/meta/color}}; color:white" |37 |[[File:Fernando Belaúnde Terry 1980.jpg|100px]] |'''[[Фернандо Белаунде Тери]]'''<br />{{small|(1912–2002)}} | 28 јули 1980 –28 јули 1985 |[[Популарна Акција (Перу)|Популарна Акција]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{American Popular Revolutionary Alliance/meta/color}}; color:white" |38 |[[File:Garciaalan09112006-1.jpg|100px]] |'''[[Алан Гарсија]]'''<br />{{small|(1949–2019)}} | 28 јули 1985 –28 јули 1990 |[[Американска Популарна Револуционерна Алијанса]] |избори |Претседател |- ! rowspan="4" style="background:{{Cambio 90/meta/color}}; color:white" |39 | rowspan="5" |[[File:Al Fujimori.jpg|100px]] | rowspan="5" |'''[[Алберто Фуџимори]]'''<br />{{small|(1938–)}} | 28 јули 1990 –5 април 1992<br />{{small|(''1 мандат'')}} | rowspan="3" |[[Камбио 90]] |избори |Претседател |- | 5 април 1992 –9 јануари 1993<br />{{small|(''1 мандат'')}} |самопрогласен |Претседател на владата |- | 9 јануари 1993 –28 јули 1995<br />{{small|(''1 мандат.'')}} |Ратификувано од Конгресот |Претседател |- |July 28, 1995 – July 28, 2000<br />{{small|(''2 мандат'')}} |[[Камбио 90]] – [[СиКумпле]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Sí Cumple/meta/color}}; color:white" |{{small|(39)}} | 28 јули 2000 –21 ноември 2000<br />{{small|(''3 мандат'')}} |[[СиКумпле]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Popular Action (Peru)/meta/color}}; color:white" |40 | |'''[[Валентин Панијагва]]'''<br />{{small|(1936–2006)}} | 22 ноември 2000 –28 јули 2001 |[[Популарна Акција (Перу)|Популарна Акција]] |Уставна сукцесија |Претседател |- ! style="background:{{Possible Peru/meta/color}}; color:black" |41 |[[File:Alejandro Toledo (8682).jpg|100px]] |'''[[Алехандро Толедо]]'''<br />{{small|(1946–)}} | 28 јули 2001 –28 јули 2006 |[[Можно Перу]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{American Popular Revolutionary Alliance/meta/color}}; color:white" |42 |[[File:Garciaalan09112006-1.jpg|100px]] |'''[[Алан Гарсија]]'''<br />{{small|(1949–2019)}} | 28 јули 2006 – 28 јули 2011 |[[Американска Популарна Револуционерна Алијанса]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Peruvian Nationalist Party/meta/color}}; color:white" |43 |[[File:Ollanta Humala 2014.jpg|100px]] |'''[[Олјанта Умала]]'''<br />{{small|(1962–)}} | 28 јули 2011 –28 јули 2016 |[[Перуанска Националистичка Партија]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Peruvians for Change/meta/color}}; color:white" |44 |[[File:Pedro Pablo Kuczynski 2016 (cropped).jpg|100px]] |'''[[Педро Пабло Кучински]]'''<br />{{small|(1938–)}} | 28 јули 2016 –23 март 2018 |[[Перуанците за промена]] |избори |Претседател |- ! style="background:{{Peruvians for Change/meta/color}}; color:white" | 45 | [[File:Martín Vizcarra Cornejo (cropped).png|100px]] | '''[[Мартин Визкара]]'''<br />{{small|(1963–}}) | 23 март 2018 – 9 november 2020 |[[Перуанците за промена]] | Уставка сукцесија |Претседател |} ==Поврзано== *[[Перу]] *[[Потпретседател на Перу]] ==Наводи== {{reflist}} {{Јужна Америка по тема|Претседател на}} [[Категорија:Претседатели на Перу]] 1lgrsek4njhxptd7ggjfsv77w3xtx6m Покемон 0 1219944 5626454 5623605 2026-09-11T03:45:08Z Stephan1000000 82108 1383 5626454 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{викификација}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Покемон |image = International Pokémon logo.svg |caption = |genre = [[фантазија]], [[аниме]] |creator = [[Сатоши Таџири]] |starring = - |opentheme = „Gotta Catch 'Em All“, [[Џејсон Пејџ]] |country = [[Јапонија]] |language = [[Јапонски јазик|јапонски]], [[Англиски јазик|англиски]] |num_episodes = 1383 |executive_producer = |location = - |runtime = [[24 минути]] |network = - |first_aired = [[1 април]] [[1997]] |website = {{Official website|URL=http://www.pokemon.co.jp/|name=Japan}} }} '''''Покемон''''' — аниме-серија создадена од [[Сатоши Таџири]] во [[1996]] година и која е во сопственост на јапонската компанија [[Нинтендо]]. „Покемони“ започнале од неколку игри за Нинтендо, а подоцна е направена и [[аниме]]-серијата [[Покемон (аниме)|со исто име]]. === Покемон Филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Pokémon: The First Movie'' || 1998 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon The Movie 2000'' || 1999 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon 3: The Movie || 2000 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon 4Ever'' || 2001 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon Heroes'' || 2002 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Jirachi—Wish Maker'' || 2003 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Destiny Deoxys'' || 2004 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Lucario and the Mystery of Mew ''|| 2005 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon Ranger and the Temple of the Sea'' || 2006 || Kunihiko Yuyama, Armen Mazlumian |- |''Pokémon: The Rise of Darkrai'' || 2007 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Giratina and the Sky Warrior''|| 2008 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Arceus and the Jewel of Life'' || 2009 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Zoroark: Master of Illusions ''|| 2010 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: White—Victini and Zekrom'' || 2011 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Black—Victini and Reshiram ''|| 2011 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon the Movie: Kyurem vs. the Sword of Justice'' || 2012 || Kunihiko Yuyama |- |'' Genesect and the Legend Awakened'' || 2013 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Diancie and the Cocoon of Destruction ''|| 2014 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Hoopa and the Clash of Ages'' || 2015 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Volcanion and the Mechanical Marvel'' || 2016 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: I Choose You!'' || 2017|| Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: The Power of Us'' || 2018 || Tetsuo Yajima |- | ''Pokémon the Movie: Mewtwo Strikes Back Evolution '' || 2019 || Motonori Sakakibara, Tetsuo Yajima |- | ''Pocket Monsters the Movie: Coco'' || 2020 || Tetsuo Yajima |} === Серии === {| class="wikitable" |- ! Серија !!Година |- | ''Pokémon ''|| 1997-2002 |- |'' Pokémon Chronicles'' || 2002 |- |'' Pokémon: Advanced ''|| 2002-2006 |- | ''Pokémon Diamond and Pearl'' || 2006-2010 |- | ''Pokémon: Black & White'' || 2010-2013 |- | ''Pokémon XY ''|| 2013-2016 |- |'' Pokémon The Series: Sun & Moon'' || 2016-2019 |- | ''Pokémon Journeys: The Series ''|| 2019-во тек |- | ''Pokémon: The Arceus Chronicles ''|| 2022 |} [[Категорија:Аниме]] [[Категорија:Покемон]] gg78ymsjk7go8vo28xw958a6a2hto10 Раде Круниќ 0 1229492 5626424 5335903 2026-09-10T19:26:00Z Carshalton 30527 5626424 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |name = Раде Круниќ |fullname = Раде Круниќ |image = [[Податотека:20140905 U21 AUT BIH BIH23 1045.jpg|200px]] |image_size = |birth_date = {{birth date and age|1993|10|7|df=y}} |birth_place = {{роден во|Фоча}}, [[Босна и Херцеговина]] |nationality = {{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |height = {{height|m=1.84}} |position = [[среден ред (фудбал)|среден ред]] |currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} |clubnumber = 6 |youthyears1 = 2006–2012 |youthclubs1 = [[ФК Сутјеска Фоча]] |years1 = 2012–2013 |clubs1 = [[ФК Сутјеска Фоча]] |caps1 = 15 |goals1 = 3 |years2 = 2013–2014 |clubs2 = {{Fb team Donji Srem}} |caps2 = 40 |goals2 = 4 |years3 = 2014–2015 |clubs3 = {{Fb team Verona}} |caps3 = 0 |goals3 = 0 |years4 = 2014 |clubs4 = →{{Fb team Donji Srem}} |caps4 = 11 |goals4 = 1 |years5 = 2015 |clubs5 = {{Fb team Borac Cacak}} |caps5 = 13 |goals5 = 2 |years6 = 2015–2019 |clubs6 = {{Fb team Empoli}} |caps6 = 116 |goals6 = 13 |years7 = 2019–2024 |clubs7 = {{Fb team Milan}} |caps7 = 101 |goals7 = 1 |years8 = 2023–2024 |clubs8 = {{Fb team Fenerbahce}} |caps8 = 13 |goals8 = 0 |years9 = 2024– |clubs9 = {{Fb team Crvena Zvezda}} |caps9 = 13 |goals9 = 3 |nationalyears1 = 2013–2014 |nationalteam1 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 21 година|Босна и Херцеговина U21]] |nationalcaps1 = 8 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016– |nationalteam2 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]] |nationalcaps2 = 32 |nationalgoals2 = 4 }} '''Раде Круниќ''' (роден на {{роден на|7|октомври|1993}} во {{роден во|Фоча}}) — [[Босна и Херцеговина|босанскохерцеговачки]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] и на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|репрезентацијата на Босна и Херцеговина]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Круниќ, Раде}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Босански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фенербахче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] 5byoexhqady599qtfdjyavypazbd66d 5626425 5626424 2026-09-10T19:26:23Z Carshalton 30527 5626425 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |name = Раде Круниќ |fullname = Раде Круниќ |image = [[Податотека:20140905 U21 AUT BIH BIH23 1045.jpg|200px]] |image_size = |birth_date = {{birth date and age|1993|10|7|df=y}} |birth_place = {{роден во|Фоча}}, [[Босна и Херцеговина]] |nationality = {{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |height = {{height|m=1.84}} |position = [[среден ред (фудбал)|среден ред]] |currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} |clubnumber = 6 |youthyears1 = 2006–2012 |youthclubs1 = [[ФК Сутјеска Фоча]] |years1 = 2012–2013 |clubs1 = [[ФК Сутјеска Фоча]] |caps1 = 15 |goals1 = 3 |years2 = 2013–2014 |clubs2 = {{Fb team Donji Srem}} |caps2 = 40 |goals2 = 4 |years3 = 2014–2015 |clubs3 = {{Fb team Verona}} |caps3 = 0 |goals3 = 0 |years4 = 2014 |clubs4 = →{{Fb team Donji Srem}} |caps4 = 11 |goals4 = 1 |years5 = 2015 |clubs5 = {{Fb team Borac Cacak}} |caps5 = 13 |goals5 = 2 |years6 = 2015–2019 |clubs6 = {{Fb team Empoli}} |caps6 = 116 |goals6 = 13 |years7 = 2019–2024 |clubs7 = {{Fb team Milan}} |caps7 = 101 |goals7 = 1 |years8 = 2023–2024 |clubs8 = {{Fb team Fenerbahce}} |caps8 = 13 |goals8 = 0 |years9 = 2024– |clubs9 = {{Fb team Crvena Zvezda}} |caps9 = 13 |goals9 = 3 |nationalyears1 = 2013–2014 |nationalteam1 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина под 21 година|Босна и Херцеговина U21]] |nationalcaps1 = 8 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016– |nationalteam2 = {{flagsport|BIH}} [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]] |nationalcaps2 = 32 |nationalgoals2 = 4 }} '''Раде Круниќ''' (роден на {{роден на|7|октомври|1993}} во {{роден во|Фоча}}) — [[Босна и Херцеговина|босанскохерцеговски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] и на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|репрезентацијата на Босна и Херцеговина]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Круниќ, Раде}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Босански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фенербахче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Срби во Босна и Херцеговина]] pgc5m15dy3tvgs5nld4hf84y4pj56su Предлошка:КНМ-Велес 10 1251083 5626444 5625789 2026-09-10T21:21:52Z Dandarmkd 31127 5626444 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Велес |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Велес|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Велес</span>]] |groupstyle = background-color:#FEFEFA |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Veles Municipality.svg|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 |group1 = [[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |list1 = <div> <div class="center">[[Партизански гробишта (Велес)|Партизански гробишта<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Спомен-куќа на Васил Главинов|Спомен-куќа на Васил Главинов<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Спомен-костурница (Велес)|Спомен-костурница<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Варналиите|Споменичен комплекс „Кај Варналиите“<small> (Велес)</small>]] ([[Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1 (Велес)|Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1]] {{•}} [[Куќа на Прнарови]] {{•}} [[Куќа на Тренчови]] {{•}} [[Куќа на Чокалови]] {{•}} [[Куќа на Маневи]] {{•}} [[Куќа на Паунови]]) {{•}} [[Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 (Велес)|Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Куќа на Апасиеви|Куќа на Апасиеви<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7 (Велес)|Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 (Велес)|Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15 (Велес)|Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Велес|Црква „Св. Ѓорѓи“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Црква „Св. Димитриј“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Никола“ - Велес|Црква „Св. Никола“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Марко“ - Велес|Црква „Св. Марко“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Спас“ - Велес|Црква „Св. Спас“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|Црква „Св. Пантелејмон“<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Саат-кула (Велес)|Саат-кула<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Велешка тврдина|Велешка тврдина<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Фазил Ахмет-пашина џамија|Фазил Ахмет-пашина џамија<small> (Велес)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 54 (Велес)|Куќа на ул. „9 Ноември“ бр. 54<small> (Велес)</small>]]</div></div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Велес]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Велес]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Велес|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> c6312h9865jx20rxe77bsok590dd1ob Борски Управен Округ 0 1282063 5626535 5420712 2026-09-11T11:42:10Z Vlad5250 77190 5626535 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Борски Управен Округ | native_name = Борски управни округ <br> Borski upravni okrug | settlement_type = [[Управни окрузи во Србија|Управен округ]] во [[Србија]] <!-- maps and coordinates ------> | coordinates = {{coord|44|5|N|22|6|E|source:euwiki_region:RS_type:adm1st|display=inline, title}} | image_skyline = {{Photomontage|position=center |photo1a =Wiki.Đerdap II Pharmacies in Negotin 1040 01.jpg |photo1b =Wiki.Đerdap II Church of Holy Trinity in Negotin 1011 01.jpg |photo2a =Cazanele Dunării.jpg |photo2b =Jungle, Lazarev Kanjon.jpg |photo2c =Део дворишта манастира.JPG |photo3a =Wiki.Đerdap III Tabula Traiana 353.jpg |photo3b =Wiki.Đerdap II Lepenski Vir 496.jpg |photo3c =Wiki.Đerdap II Konak kapetan Mišino zdanje 637.jpg |photo4a =Diana Fortress, built in 100 AD during Trajan's preparations for the Dacian wars, Moesia Superior, Serbia (41353644265).jpg |photo4b =Wiki.Đerdap IV Kladovski Grad 143.jpg |photo4c =Rajačke pivnice, Rajac kod Negotina 02.JPG |photo5a =Klokocevac.jpg |photo5b =Lazareva pećina, pećinska figura Bizon.jpg |photo5c =Konak kneza Miloša u Brestovačkoj Banji 01.JPG |photo6a =Мала прераст у нањону Вратне.jpg |photo6b =Wiki.Đerdap II Zgrada Pedagoške akademije u Negotinu 1077 05.jpg |size = 270 |spacing = 1 |foot_montage = Слики од Борскиот Управен Округ |color = #FFFFFF |border = 1 }} | image_map = Bor in Serbia (Kosovo semi-independent).svg | mapsize = 200px | map_caption = Местоположба на Борскиот Управен Округ во Србија <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = {{flag|Србија}} | subdivision_type1 = Статистички регион | subdivision_name1 = [[Јужна и Источна Србија]] | subdivision_type2 = Регион | subdivision_name2 = [[Тимочка Краина]] <!-- seat, smaller parts -------> | seat_type = Административен центар | seat = [[Бор (град)|Бор]] <!-- government type, leaders --> | leader_title = Началник | leader_name = Владимир Станковиќ (од 2018) | total_type = Вкупно | area_total_km2 = 3.507 | population_footnotes = | population_total = 101.100 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = 29,4 <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = [[Општини во Србија|Општини]] | blank_info_sec1 = 4 | blank1_name_sec1 = - Населби | blank1_info_sec1 = 90 | blank2_name_sec1 = [[Список на градови во Србија|Градови]] | blank2_info_sec1 = 6 | blank3_name_sec1 = - Села | blank3_info_sec1 = 84 | iso_code = RS-14 | website = {{URL|http://borski.okrug.gov.rs}} }} <!-- Infobox ends --> '''Борски Управен Округ''' ({{langx|sr|Борски управни округ|Borski upravni okrug}}) — еден од управните окрузи во источна [[Србија]]. Има население од 101.100 жители, според исходот од пописот од 2022 година. Административен центар на Борскиот Управен Округ е градот [[Бор (град)|Бор]], а судскиот, според традицијата, [[Неготин]]. == Историја == [[Трибали]]те доминирале во областа пред римското освојување во 1 век пр.н.е. кое ги ослабнало и ги покорило палеобалканските племиња. Трибалите, трибалско-дакиско племе, биле [[Августовски војни|поразени од римската војска]] под водство на [[Маркус Лициниус Крас (конзул 30 п.н.е.)|Маркус Лициниј Крас]], [[Римски конзул|конзул]] од 30 година пр.н.е. Областа бил организирана во [[Мизија|Мизија Инфериор]] во 87 година од н.е. од страна на императорот [[Домицијан]]. [[Хеленистичка религија|Хеленистичкото религиозно влијание]] е потврдено преку археолошките наоди во [[Ровин, Ивањица|Ровине]] и [[Тамнич]] каде што бил обожаван [[Херакле]], релјеф на [[Зевс]], [[Херакле]] и [[Дионис]] бил пронајден во [[Буково]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=214926|title=The Triad Zeus, Herakles and Dionysos: A Contribution to the Study of Ancient Cults in Upper Moesia|last=Pilipović|first=Sanja|work=[[CEEOL]]|accessdate=5 April 2017}}</ref> == Општини == Округот го опфаќа градот [[Бор (град)|Бор]] и три општини: * [[Кладово]] * [[Мајданпек]] * [[Неготин]] == Началници на Борскиот Управен Округ == * 1992 Недељко Магдалиновиќ * 1992-1993 Цолиќ Јован * 1993-2001 Миливоје Илиќ * 2001-2007 Зорица Ѓериќ-Стојчиќ * 2007-2014 Синиша Пуљецовиќ * 2014-2018 Мирослав Кнежевиќ * 2018- Владимир Станковиќ == Демографија == {{Население низ историјата|1948|144049|1953|151973|1961|160096|1971|175848|1981|180463|1991|178718|2002|146551|2011|124992|2022|101100}}Според последниот официјален попис направен во 2022 година, Борскиот Управен Округ имал 101.100 жители. === Етнички групи === Етнички состав на Борскиот Управен Округ:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/Pdf/G20234001.pdf|title=Национална припадност : подаци по општинама и градовима - Попис становништва, домаћинстава и станова 2022. године|website=[[Републички завод за статистика на Србија]]|access-date=11 септември 2026}}</ref> {| class="wikitable" !Етничка група ! Популација ! % |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Срби]] | align="right" | 77.956 | 77,11% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Власи]] | align="right" | 8.190 | 8,10% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Роми]] | align="right" | 1.805 | 1,79% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Романци]] | align="right" | 683 | 0,68% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Македонци во Србија|Македонци]] | align="right" | 302 | 0,30% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Југословени]] | align="right" | 192 | 0,19% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Бугари]] | align="right" | 155 | 0,15% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Црногорци]] | align="right" | 154 | 0,15% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Албанци во Србија|Албанци]] | align="right" | 103 | 0,10% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Хрвати во Србија|Хрвати]] | align="right" | 96 | 0,09% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Муслимани (народ)|Муслимани]] | align="right" | 61 | 0,06% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Словенци]] | align="right" | 49 | 0,05% |- | style="background:#F5F5DC;" | Останати | align="right" | 619 | 0,61% |- | style="background:#F5F5DC;" | Регионално | align="right" | 38 | 0,04% |- | style="background:#F5F5DC;" | Неизјаснети | align="right" | 2.907 | 2,88% |- | style="background:#F5F5DC;" | Непознато | align="right" | 7.790 | 7,71% |- | style="background:#F0F0F0;" | '''Вкупно''' | align="right" | 124.992 | |} == Економија == Областа традиционално е енергетски ориентирана, бидејќи ги има [[Хидроелектрана|хидроелектраните]] на Ѓердап: [[Хидроелектрана Ѓердап I|Железна порта I]] и [[Хидроелектрана Ѓердап II|Железна порта II,]] а исто така е богата со наоѓалишта на [[бакар]] и [[злато]], особено во областите Бор и Мајданпек; исто така откриено е и [[сребро]], но е ретко. Во областа работи гигантската рударска компанија [[РТБ Бор|Бор]]. ==Култура== Во околината на Бор се наоѓаат: замокот на принцот Александар од 1856 година, изграден во духот на [[романтизам|романтизмот]] и Конакот на кнез Милош (во [[Брестовачка Бања]], изграден во 19 век). Бор е познат како центар на најголемиот [[рудник]] за [[бакар]] во [[Европа]], чија експлоатација започнала во 1904 година, но, според пронајдените документи, се користел уште во [[античко време]]. Во Борскиот Округ се наоѓа и најголемиот национален парк во Србија – [[Национален парк Ѓердап|Националниот парк Ѓердап]], во чии рамки се наоѓа и многу важниот археолошки локалитет [[Лепенски Вир]]. Покрај Ѓердап, за светско културно наследство се предложени и неготинските кафеани. Оваа област во источна Србија е позната и по своето римско наследство. Недалеку од [[Кладово]] се остатоците од [[Трајанов мост|Трајановиот мост]], кој илјада години важел за најголемиот мост во светот, како и остатоците од римската [[тврдина Дијана]], додека недалеку од [[Неготин]] се остатоците од [[Царска палата Шаркамен|римската царска палата]]. == Поврзано == * [[Национален парк Ѓердап]] * [[Лепенски Вир]] * [[Трајанов мост]] * [[Рајкова пештера]] * [[Буковски манастир (Неготин)|Буковски манастир]] * [[Хидроелектрана Ѓердап I]] * [[Административна поделба на Србија]] * [[Окрузи во Србија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://borski.okrug.gov.rs}} * [http://www.rtvbor.rs/ Радио телевизија Бор] * [https://web.archive.org/web/20101027080112/http://www.poi.rs/wp/category/centralna-srbija/borski-okrug/ Неоткриени локации во Србија / Neotkrivene lokacije u Srbiji] <small>(српски)</small> {{Окрузи во Србија}} [[Категорија:Управни окрузи во Србија]] [[Категорија:Борски Управен Округ| ]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] kj5qkxqrykasz46b8rd276zboh94ipe 5626537 5626535 2026-09-11T11:50:01Z Vlad5250 77190 5626537 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Борски Управен Округ | native_name = Борски управни округ <br> Borski upravni okrug | settlement_type = [[Управни окрузи во Србија|Управен округ]] во [[Србија]] <!-- maps and coordinates ------> | coordinates = {{coord|44|5|N|22|6|E|source:euwiki_region:RS_type:adm1st|display=inline, title}} | image_skyline = {{Photomontage|position=center |photo1a =Wiki.Đerdap II Pharmacies in Negotin 1040 01.jpg |photo1b =Wiki.Đerdap II Church of Holy Trinity in Negotin 1011 01.jpg |photo2a =Cazanele Dunării.jpg |photo2b =Jungle, Lazarev Kanjon.jpg |photo2c =Део дворишта манастира.JPG |photo3a =Wiki.Đerdap III Tabula Traiana 353.jpg |photo3b =Wiki.Đerdap II Lepenski Vir 496.jpg |photo3c =Wiki.Đerdap II Konak kapetan Mišino zdanje 637.jpg |photo4a =Diana Fortress, built in 100 AD during Trajan's preparations for the Dacian wars, Moesia Superior, Serbia (41353644265).jpg |photo4b =Wiki.Đerdap IV Kladovski Grad 143.jpg |photo4c =Rajačke pivnice, Rajac kod Negotina 02.JPG |photo5a =Klokocevac.jpg |photo5b =Lazareva pećina, pećinska figura Bizon.jpg |photo5c =Konak kneza Miloša u Brestovačkoj Banji 01.JPG |photo6a =Мала прераст у нањону Вратне.jpg |photo6b =Wiki.Đerdap II Zgrada Pedagoške akademije u Negotinu 1077 05.jpg |size = 270 |spacing = 1 |foot_montage = Слики од Борскиот Управен Округ |color = #FFFFFF |border = 1 }} | image_map = Bor in Serbia (Kosovo semi-independent).svg | mapsize = 200px | map_caption = Местоположба на Борскиот Управен Округ во Србија <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = {{flag|Србија}} | subdivision_type1 = Статистички регион | subdivision_name1 = [[Јужна и Источна Србија]] | subdivision_type2 = Регион | subdivision_name2 = [[Тимочка Краина]] <!-- seat, smaller parts -------> | seat_type = Административен центар | seat = [[Бор (град)|Бор]] <!-- government type, leaders --> | leader_title = Началник | leader_name = Владимир Станковиќ (од 2018) | total_type = Вкупно | area_total_km2 = 3.507 | population_footnotes = | population_total = 101.100 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = 29,4 <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = [[Општини во Србија|Општини]] | blank_info_sec1 = 4 | blank1_name_sec1 = - Населби | blank1_info_sec1 = 90 | blank2_name_sec1 = [[Список на градови во Србија|Градови]] | blank2_info_sec1 = 6 | blank3_name_sec1 = - Села | blank3_info_sec1 = 84 | iso_code = RS-14 | website = {{URL|http://borski.okrug.gov.rs}} }} <!-- Infobox ends --> '''Борски Управен Округ''' ({{langx|sr|Борски управни округ|Borski upravni okrug}}) — еден од управните окрузи во источна [[Србија]]. Има население од 101.100 жители, според исходот од пописот од 2022 година. Административен центар на Борскиот Управен Округ е градот [[Бор (град)|Бор]], а судскиот, според традицијата, [[Неготин]]. == Историја == [[Трибали]]те доминирале во областа пред римското освојување во 1 век пр.н.е. кое ги ослабнало и ги покорило палеобалканските племиња. Трибалите, трибалско-дакиско племе, биле [[Августовски војни|поразени од римската војска]] под водство на [[Маркус Лициниус Крас (конзул 30 п.н.е.)|Маркус Лициниј Крас]], [[Римски конзул|конзул]] од 30 година пр.н.е. Областа бил организирана во [[Мизија|Мизија Инфериор]] во 87 година од н.е. од страна на императорот [[Домицијан]]. [[Хеленистичка религија|Хеленистичкото религиозно влијание]] е потврдено преку археолошките наоди во [[Ровин, Ивањица|Ровине]] и [[Тамнич]] каде што бил обожаван [[Херакле]], релјеф на [[Зевс]], [[Херакле]] и [[Дионис]] бил пронајден во [[Буково]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=214926|title=The Triad Zeus, Herakles and Dionysos: A Contribution to the Study of Ancient Cults in Upper Moesia|last=Pilipović|first=Sanja|work=[[CEEOL]]|accessdate=5 April 2017}}</ref> == Општини == Округот го опфаќа градот [[Бор (град)|Бор]] и три општини: * [[Кладово]] * [[Мајданпек]] * [[Неготин]] == Началници на Борскиот Управен Округ == * 1992 Недељко Магдалиновиќ * 1992-1993 Цолиќ Јован * 1993-2001 Миливоје Илиќ * 2001-2007 Зорица Ѓериќ-Стојчиќ * 2007-2014 Синиша Пуљецовиќ * 2014-2018 Мирослав Кнежевиќ * 2018- Владимир Станковиќ == Демографија == {{Население низ историјата|1948|144049|1953|151973|1961|160096|1971|175848|1981|180463|1991|178718|2002|146551|2011|124992|2022|101100}}Според последниот официјален попис направен во 2022 година, Борскиот Управен Округ имал 101.100 жители. === Етнички групи === Етнички состав на Борскиот Управен Округ:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/Pdf/G20234001.pdf|title=Национална припадност : подаци по општинама и градовима - Попис становништва, домаћинстава и станова 2022. године|website=[[Републички завод за статистика на Србија]]|access-date=11 септември 2026}}</ref> {| class="wikitable" !Етничка група ! Популација ! % |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Срби]] | align="right" | 77.956 | 77,11% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Власи]] | align="right" | 8.190 | 8,10% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Роми]] | align="right" | 1.805 | 1,79% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Романци]] | align="right" | 683 | 0,68% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Македонци во Србија|Македонци]] | align="right" | 302 | 0,30% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Југословени]] | align="right" | 192 | 0,19% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Бугари]] | align="right" | 155 | 0,15% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Црногорци]] | align="right" | 154 | 0,15% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Албанци во Србија|Албанци]] | align="right" | 103 | 0,10% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Хрвати во Србија|Хрвати]] | align="right" | 96 | 0,09% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Муслимани (народ)|Муслимани]] | align="right" | 61 | 0,06% |- | style="background:#F5F5DC;" | [[Словенци]] | align="right" | 49 | 0,05% |- | style="background:#F5F5DC;" | Останати | align="right" | 619 | 0,61% |- | style="background:#F5F5DC;" | Регионално | align="right" | 38 | 0,04% |- | style="background:#F5F5DC;" | Неизјаснети | align="right" | 2.907 | 2,88% |- | style="background:#F5F5DC;" | Непознато | align="right" | 7.790 | 7,71% |- | style="background:#F0F0F0;" | '''Вкупно''' | align="right" | 101.100 | |} == Економија == Областа традиционално е енергетски ориентирана, бидејќи ги има [[Хидроелектрана|хидроелектраните]] на Ѓердап: [[Хидроелектрана Ѓердап I|Железна порта I]] и [[Хидроелектрана Ѓердап II|Железна порта II,]] а исто така е богата со наоѓалишта на [[бакар]] и [[злато]], особено во областите Бор и Мајданпек; исто така откриено е и [[сребро]], но е ретко. Во областа работи гигантската рударска компанија [[РТБ Бор|Бор]]. ==Култура== Во околината на Бор се наоѓаат: замокот на принцот Александар од 1856 година, изграден во духот на [[романтизам|романтизмот]] и Конакот на кнез Милош (во [[Брестовачка Бања]], изграден во 19 век). Бор е познат како центар на најголемиот [[рудник]] за [[бакар]] во [[Европа]], чија експлоатација започнала во 1904 година, но, според пронајдените документи, се користел уште во [[античко време]]. Во Борскиот Округ се наоѓа и најголемиот национален парк во Србија – [[Национален парк Ѓердап|Националниот парк Ѓердап]], во чии рамки се наоѓа и многу важниот археолошки локалитет [[Лепенски Вир]]. Покрај Ѓердап, за светско културно наследство се предложени и неготинските кафеани. Оваа област во источна Србија е позната и по своето римско наследство. Недалеку од [[Кладово]] се остатоците од [[Трајанов мост|Трајановиот мост]], кој илјада години важел за најголемиот мост во светот, како и остатоците од римската [[тврдина Дијана]], додека недалеку од [[Неготин]] се остатоците од [[Царска палата Шаркамен|римската царска палата]]. == Поврзано == * [[Национален парк Ѓердап]] * [[Лепенски Вир]] * [[Трајанов мост]] * [[Рајкова пештера]] * [[Буковски манастир (Неготин)|Буковски манастир]] * [[Хидроелектрана Ѓердап I]] * [[Административна поделба на Србија]] * [[Окрузи во Србија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Bor District}} * {{Матична|http://borski.okrug.gov.rs}} * [http://www.rtvbor.rs/ Радио телевизија Бор] * [https://web.archive.org/web/20101027080112/http://www.poi.rs/wp/category/centralna-srbija/borski-okrug/ Неоткриени локации во Србија / Neotkrivene lokacije u Srbiji] <small>(српски)</small> {{Окрузи во Србија}} [[Категорија:Управни окрузи во Србија]] [[Категорија:Борски Управен Округ| ]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 3clo6wofrvl2d4p4pvbx0lf01u1rh77 HKS (компанија) 0 1285908 5626312 5450986 2026-09-10T12:28:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5626312 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = HKS |logo = [[Податотека:HKS (company) logo.png|150]] |type = [[Акционерско друштво]] |traded_as = {{JASDAQ|7219}} |genre = |foundation = 1973 |founder = Хиројуки Хасегава<br/>Гоичи Китагава |Head Office = |location_city = [[Фуџиномија, Шизуока|Фуџиномија]], [[Шизуока (префектура)|Шизуока]] |location_country = [[Јапонија]] |location = <!--modifies "Headquarters" entry--> |locations = <!--# of locations--> |origins = |key_people = Хиројуки Хасегава<br/>Гоичи Китагава |area_served = |industry = Автомобилска, моторспорт |products = Автомобилски додатоци и тунирање |services = |revenue = 7,226,380,000 јени (2020)<ref name="hks global">{{cite web |title=企業情報 - 会社概要 {{!}} HKS |url=https://www.hks-global.com/company/outline.html |website=www.hks-global.com |access-date=13 декевмри 2021 |archive-date=2013-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130303020357/https://www.hks-global.com/company/outline.html |url-status=dead }}</ref> |operating_income = |net_income = |num_employees = 397 (август 2020)<ref name="hks global"/> |parent = |divisions = |subsid = [[Обединетото Кралство]], [[Тајланд]] |owner = |caption = |homepage = [http://www.hks-power.co.jp/ www.hks-power.co.jp] |dissolved = |footnotes = |intl = <!--Enter ''yes'' to change labels to international instead of US terminology--> }} [[Податотека:Osaka_Auto_Messe_2014_(175)_HKS_RACING_PERFORMER_86.JPG|мини|Демо-автомобил „Performer 86“ изграден од HKS за возење во Осака Auto Messe во 2014 година.]] '''HKS''' (株式会社エッチ・ケー・エス, ''Kabushiki-gaisha Ecchi Kē Esu'') ― јавна трговска компанија со главно седиште во [[Фуџиномија]], во [[Шизуока (префектура)|префектурата Шизуока]], [[Јапонија]], специјализирана за производство и продажба на резервни и дополнителни автомобилски делови и компоненти. == Историја == HKS била створена во 1973 година од Хиројуки Хасегава, поранешен инженер од компанијата [[Јамаха Мотор]] и неговиот партнер Гоичи Китагава, додека почетниот капитал го обезбедувал [[Сигма Аутомотив]] (оттука и името HKS). Компанијата започнала со работа на нагодување на [[Мотор со внатрешно согорување|мотори на бензин]] во барака за одгледување млеко во подножјето на планината [[Фуџи]] во Јапонија. Нивната цел била да дизајнираат и изградат мотори и компоненти со високи перформанси кои големите производители на изворна опрема не можеле, или не би сакале да ги произведуваат. Во јули 1974 година, Хасегава го конструирал и го изградил првиот комерцијализиран комплет за [[турбополначи]] за патнички [[автомобил]]и, оттогаш развивајќи надградби на турбополначи и комплети за турбополначи со [[Завртка|завртки]] кои подоцна станале основна дејност на HKS. Хасегава го создал и првиот комерцијално достапен електронски турбо тајмер и [[контролер]] за засилување. HKS е јавна трговска компанија со меѓународна продажна и дистрибутивна мрежа која ги опфаќа [[Азија]], [[Европа]], [[Австралија (континент)|Австралија]] и [[Америка]] за да ја поддржи својата база на клиенти. Денес, компанијата сè уште се наоѓа во близина на планината [[Фуџи]] со нејзиниот главен производствен капацитет и капацитет за истражување и развој во градот Фуџиномија, префектура Шизуока. Подружни компании се основани во [[Кембриџшир]], [[Англија]] (HKS Европа), [[Бангкок]], [[Тајланд]] (HKS Тајланд). HKS САД била основана во 1982 година, но престанала со работа во 2011 година, а HKS наместо тоа избрала да користи дистрибутери на големо за да се справи со нивниот синџир на снабдување во САД. Motovicity Distribution биле избрани за складиште во [[Северна Америка]] и во мај 2020 година, средствата на Motovicity Distribution биле купени од страна на Turn 14 Distribution која моментално се занимава со овластена дистрибуција на производите на HKS во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]]. ==Производи== HKS им нуди на јапонските домашни модели на автомобили широк спектар на резервни делови, почнувајќи од внатрешните делови на моторот, како што се поврзувачките шипки и [[брегаста оска|брегастите оски]] до надворешните делови како што се издувните вентили, комплетите за интеркулери, целосни [[издувен систем|издувни системи]], турбо комплети, системи за управување со моторот и друга електроника за перформанси. Компанијата, исто така, го произвела авионскиот мотор [[HKS 700E]], во нејзината подружница, ''HKS Aviation'',<ref name="Cliche">Cliche, Andre: ''Ultralight Aircraft Shopper's Guide'' 8th Edition, page G-9 Cybair Limited Publishing, 2001. {{ISBN|0-9680628-1-4}}</ref><ref name="HKS">{{cite web |url = http://www.hks-power.co.jp/hks_aviation/english.htm |title = HKS Aviation |access-date = 13 декевмри 2021 |last = HKS |year = n.d. |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/19991013002928/http://www.hks-power.co.jp/hks_aviation/english.htm |archive-date = 13 октомври 1999 }}</ref><ref name="HKS700E">{{cite web |url = http://www.hks-power.co.jp/hks_aviation/english.htm |title = HKS 700E Specifications |access-date = 13 декевмри 2021 |last = HKS |year = n.d. |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/19991013002928/http://www.hks-power.co.jp/hks_aviation/english.htm |archive-date = 13 октомври 1999 }}</ref> но подружницата оттогаш престана со работа.<ref>{{cite web |title=LSA ENGINE BUSINESS |url=https://www.hks-global.com/en/business/lightsports.html |website=www.hks-global.com |access-date=13 декевмри 2021}}</ref> ==Моторспорт== Во 1984 година, HKS го поддржал моторот Fj20et 'HKS WORLD TRADE SILVIA S12' кој се натпреварувал во JSS (Јапонско суперспортско) првенство со возачот [[Сеичи Содејама]]. [[Податотека:HKS SILVIA S12.jpg|мини|]] Од доцните 1980-ти, HKS потоа се натпреварувал во многу облици на мотоспорт, вклучувајќи [[драг трки]], [[Јапонски шампионат на туринг-автомобили|JTCC]], [[JGTC]], [[Целојапонски шампионат во Формула три|F3]], [[Д1 Гранд При]], [[Супер моторцикли]], плус многу други. Тие, исто така, спонзорираат многу тркачи да го носат името HKS и да станат дел од тимот на HKS. Во минатото, тие особено користеа такви како [[Ентони Рид]] ([[Супертуринг]]/JTCC), [[Тецуја Кавасаки]] (драг трки), [[Нобутеру Танигучи]] (Гранд при, Д1 и [[Временски трки]]), [[Акира Иида]] (Временски трки) да возат за нивниот внатрешен тим. ==Во популарната култура== Автомобилите подесени од HKS се прикажани во серијалите на видео игри како што се [[Need for Speed]] и [[Gran Turismo (серија)|Gran Turismo]]. == Поврзано == *''[[Car and Driver]]'' == Надворешни врски == * [http://www.hks-power.co.jp/ Службена мрежна страница на HKS] (на јапонски) * [http://www.hkseurope.com/ лужбена мрежна страница на HKS Europe] * [http://www.hksusa.com/ лужбена мрежна страница на HKS USA] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Јапонски марки]] [[Категорија:Добавувачи на автоделови од Јапонија]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Производители на турбополначи]] [[Категорија:Јапонски тимови за автомобилски трки]] ej2g6ax5zxihoagcgv5nw83kvwzcqq7 Разговор со корисник:Alekdone 3 1289721 5626467 5474257 2026-09-11T07:30:18Z Neriah 93281 Neriah ја премести страницата [[Разговор со корисник:Baek147]] на [[Разговор со корисник:Alekdone]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/Baek147|Baek147]]“ во „[[Special:CentralAuth/Alekdone|Alekdone]]“ 5474257 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} [[Image:Tireless Contributor Barnstar.gif|30px|'''Награда за неуморниот уредувач''', [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ]] - ѕвезда за неуморниот уредувач - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 18:19, 23 септември 2023 (CEST) == Уредувачки маратон - Филм == Добар ден Baek147, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:06, 18 август 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво Baek147, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:30, 11 септември 2025 (CEST) == Страница за евиденција на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“. == Ви создадов страницата за [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност/евиденција/Baek147|евиденција]], штом создадете нови статии вметнете ги во списокот. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:43, 6 октомври 2025 (CEST) :Ви благодарам [[User:Baek147|Baek147]] <small>([[User talk:Baek147|разговор]])</small> 00:20, 9 октомври 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво Baek147, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:59, 19 ноември 2025 (CET) 25pbtlr6ks9fotvfdvbt26sf46og68e Корисник:Gurther/Планирани статии 2 1325089 5626397 5626255 2026-09-10T18:16:11Z Gurther 105215 5626397 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === МПО — Животопис === === МПО — Настани === === Македонска емиграција во Бугарија === === Друго === == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} g5tl82k1rgoq0vmn8yyf0ngju42gosx 5626398 5626397 2026-09-10T18:17:12Z Gurther 105215 5626398 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Друго === == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} l5ds7e8x46fltv1anuvkjqvslkkxz2p 5626399 5626398 2026-09-10T18:17:39Z Gurther 105215 5626399 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} jowolcgefbw2qkyve7g34m1hz58grq1 5626408 5626399 2026-09-10T18:28:29Z Gurther 105215 5626408 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 5jubg79gszw9rf0cic5da5pz07xot90 5626449 5626408 2026-09-10T21:39:57Z Gurther 105215 5626449 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === === Дел од темата „Конгреси на Македонската патриотска организација“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} cu83hyzb0e550dguuun5misyl63lkgh 5626496 5626449 2026-09-11T09:43:22Z Gurther 105215 5626496 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#8FBC8F; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Пандил Шанев]] [[:bg:Пандил Шанев|bg]] }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „Конгреси на Македонската патриотска организација“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 686a6atcdo12jmogvwg6ljup8zq2irz 5626499 5626496 2026-09-11T10:12:03Z Gurther 105215 5626499 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#8FBC8F; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Пандил Шанев]]<sup>[[:bg:Пандил Шанев|bg]]</sup> # [[Коста Попов]]<sup>[[:bg:Коста Попов|bg]]</sup> # [[Методија Чанев]]<sup>[[:bg:Методи Чанев|bg]]</sup> # [[Петар Ацев (МПО)]]<sup>[[:bg:Петър Ацев (МПО)|bg]]</sup> # [[Аспарух Поп Исаков]]<sup>[[:bg:Аспарух Пописаков|bg]]</sup> # [[Иван Лебамов]]<sup>[[:bg:Иван Лебамов|bg]]</sup> # [[Борис Чалев]]<sup>[[:bg:Борис Чалев|bg]]</sup> # [[Крис Иванов]]<sup>[[:bg:Крис Иванов|bg]]</sup> # [[Георги Лебамов]]<sup>[[:bg:Георги Лебамов|bg]]</sup> # [[Андреа Алушев]]<sup>[[:bg:Андреа Алушев|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „Конгреси на Македонската патриотска организација“ === === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} rw5xqt5252869v87us2lzy86sy5z12h 5626500 5626499 2026-09-11T10:12:24Z Gurther 105215 5626500 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#8FBC8F; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Пандил Шанев]]<sup>[[:bg:Пандил Шанев|bg]]</sup> # [[Коста Попов]]<sup>[[:bg:Коста Попов|bg]]</sup> # [[Методија Чанев]]<sup>[[:bg:Методи Чанев|bg]]</sup> # [[Петар Ацев (МПО)]]<sup>[[:bg:Петър Ацев (МПО)|bg]]</sup> # [[Аспарух Поп Исаков]]<sup>[[:bg:Аспарух Пописаков|bg]]</sup> # [[Иван Лебамов]]<sup>[[:bg:Иван Лебамов|bg]]</sup> # [[Борис Чалев]]<sup>[[:bg:Борис Чалев|bg]]</sup> # [[Крис Иванов]]<sup>[[:bg:Крис Иванов|bg]]</sup> # [[Георги Лебамов]]<sup>[[:bg:Георги Лебамов|bg]]</sup> # [[Андреа Алушев]]<sup>[[:bg:Андреа Алушев|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} lv4dhseurio7klyco0rgetha2qgclqv 5626516 5626500 2026-09-11T10:55:13Z Gurther 105215 5626516 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Список == === Дел од темата „[[Македонска револуционерна организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#FFA07A; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Лазар Главинов]]<sup>[[:bg:Лазар Главинов|bg]]</sup> # [[Петар Глушков]]<sup>[[:bg:Петър Глушков|bg]]</sup> # [[Андреј Весов]]<sup>[[:bg:Андрей Весов|bg]]</sup> # [[Димитар Галев]]<sup>[[:bg:Димитър Галев (революционер)|bg]]</sup> # [[Борис Гигов]]<sup>[[:bg:Борис Гигов|bg]]</sup> # [[Јован Грозданов]]<sup>[[:bg:Иван Грозданов|bg]]</sup> # [[Крум Зографов]]<sup>[[:bg:Крум Зографов|bg]]</sup> # [[Никола Јанчев]]<sup>[[:bg:Никола Янчев|bg]]</sup> # [[Ангел Коробаров]]<sup>[[:bg:Ангел Корабаров|bg]]</sup> # [[Петар Кушев]]<sup>[[:bg:Петър Кушев|bg]]</sup> # [[Христо Мајсторов]]<sup>[[:bg:Христо Майсторов|bg]]</sup> # [[Дамјан Мартинов]]<sup>[[:bg:Дамян Мартинов|bg]]</sup> # [[Никола Панов (револуционер)]]<sup>[[:bg:Никола Панов (революционер)|bg]]</sup> # [[Георги Парталев]]<sup>[[:bg:Георги Парталев|bg]]</sup> # [[Лазар Плавев]]<sup>[[:bg:Лазар Плавев|bg]]</sup> # [[Диме Прличков]]<sup>[[:bg:Диме Пърличков|bg]]</sup> # [[Љуба Руменова]]<sup>[[:bg:Люба Руменова|bg]]</sup> # [[Диме Сребров]]<sup>[[:bg:Димитър Сребров|bg]]</sup> # [[Никола Сребров]]<sup>[[:bg:Никола Сребрев|bg]]</sup> # [[Кирил Трајчев]]<sup>[[:bg:Кирил Трайчев|bg]]</sup> # [[Битка кај Вишени]]<ref name=Kostursko>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=12 Востанието в Костурско]</ref> # [[Битка кај Свети Илија]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Жервени]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Клисура]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Буковик]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Билишта]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Локвата]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Бигла]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Невеска]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врбица]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Черешница]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Апоскел]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Врапчин]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Кономлади]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Чаниште]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Пожарско]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Битка кај Луково]]<ref name=Skopski>[http://pinmapshop.com/webbooks/?p=1375&page=18 Востанието в скопски округ]</ref> # [[Битка кај Пирин]]<sup>[[:bg:Бой при село Пирин|bg]]</sup> # [[Битка кај Ветерски Манастир]]<ref>[https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Manastirite_v_Makedonija.pdf Манастиритѣ въ Македония (1933) стр. 180-181]</ref> # [[Поход во Колоња]]<ref name=Kostursko></ref> # [[Крушевски револуционерен реон]]<sup>[[:bg:Крушевски революционен район|bg]]</sup> # [[Ќустендилска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Кюстендилска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Неврокопска акција на ВМРО]]<sup>[[:bg:Неврокопска акция на ВМРО|bg]]</sup> # [[Разоружување на МРО од Младотурците]]<sup>[[:bg:Обезоръжителна акция на младотурците|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Народноослободителна борба]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#F0FFFF; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Ијас Абазов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=95}} # [[Јусуф Алипов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=133}} # [[Цветан Арсов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=78}} # [[Стојан Бурчевски]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=25}} # [[Славко Давчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=27}} # [[Миле Димитриев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=97}} # [[Ѓошо Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=81}} # [[Костадин Димов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Славе Евтов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=82}} # [[Јордан Јорданов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=32}} # [[Трајко Капчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=34}} # [[Ката Капчева]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=115}} # [[Богдан Каракостев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=36}} # [[Трајче Кимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=86}} # [[Трајко Китанов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Илија Ково]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=137}} # [[Владо Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=41}} # [[Никола Кошулчев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=119}} # [[Тоде Митрев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=123}} # [[Тодор Мицев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=138}} # [[Никола Панов (револуционер)]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=88}} # [[Киро Петров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=45}} # [[Киро Пракицов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Атанас Ристов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=105}} # [[Киро Рогужаров]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=68}} # [[Ваит Селимов]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=89}} # [[Милан Страчков]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=127}} # [[Борис Терзиев]]{{Sfn|1=Малковски|2=1985|p=91}} # [[Велес и Велешко во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko>[[Корисник:Gurther/Песок 3#Библиографија|Библиографија]]</ref> # [[Богомила во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Извор во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Јаболочиште во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Долно Чичево во Народноослободителната борба]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Битка кај Речани]]<ref>[https://novamakedonija.com.mk/mislenja/pisma/%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%BC/ Речани – последната битка за слободна Македонија]</ref> # [[Битка кај Седларево]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Свети Петка]]<ref name=brigada></ref> # [[Битка кај Гургурница]]<ref name=brigada>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/512152572 Осмата македонска ударна бригада]</ref> # [[Основање на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Воен пат на НОПО „Димитар Влахов“]]<ref name=Veleshko></ref> # [[Хронологија на Осмата македонска ударна бригада]]<ref name=brigada></ref> # [[Народен билтен]]<sup>[[:bg:Народен билтен|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска патриотска организација]]“ === {{Скриено-почеток |title = Статии |titlestyle = background:#8FBC8F; text-align:center; }} {{Столбови-список|colwidth=20em| # [[Пандил Шанев]]<sup>[[:bg:Пандил Шанев|bg]]</sup> # [[Коста Попов]]<sup>[[:bg:Коста Попов|bg]]</sup> # [[Методија Чанев]]<sup>[[:bg:Методи Чанев|bg]]</sup> # [[Петар Ацев (МПО)]]<sup>[[:bg:Петър Ацев (МПО)|bg]]</sup> # [[Аспарух Поп Исаков]]<sup>[[:bg:Аспарух Пописаков|bg]]</sup> # [[Иван Лебамов]]<sup>[[:bg:Иван Лебамов|bg]]</sup> # [[Борис Чалев]]<sup>[[:bg:Борис Чалев|bg]]</sup> # [[Крис Иванов]]<sup>[[:bg:Крис Иванов|bg]]</sup> # [[Георги Лебамов]]<sup>[[:bg:Георги Лебамов|bg]]</sup> # [[Андреа Алушев]]<sup>[[:bg:Андреа Алушев|bg]]</sup> # [[Македонска трибуна]]<sup>[[:bg:Македонска трибуна|bg]]</sup> # [[Борис Зографов]]<sup>[[:bg:Борис Зографов|bg]]</sup> # [[Љубен Димитров]]<sup>[[:bg:Любен Димитров (МПО)|bg]]</sup> # [[Борислав Иванов]]<sup>[[:bg:Борислав Иванов (МПО)|bg]]</sup> # [[Христо Низамов]]<sup>[[:bg:Христо Низамов|bg]]</sup> # [[Антон Попов (МПО)]]<sup>[[:bg:Антон Попов (МПО)|bg]]</sup> # [[Димитар Попов (МПО)]]<sup>[[:bg:Димитър Попов (МПО)|bg]]</sup> # [[Атанас Лебамов]]<sup>[[:bg:Атанас Лебамов|bg]]</sup> # [[Дори Ацева]]<sup>[[:bg:Дори Ацева|bg]]</sup> }} {{Скриено-крај}} === Дел од темата „[[Македонска емиграција во Бугарија]]“ === === Други статии === == Статии за проширување == == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} aunum00icowbbrtr26dho0y0aikf44a Бошњачко Село 0 1340808 5626392 5145962 2026-09-10T16:48:57Z Bjankuloski06 332 /* Географија */ 5626392 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име=Бошњачко Село | слика= | опис= | регион= {{грб|Југоисточен Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Босилово}} | област = [[Огражден]] | население=нема | година= | поштенски број= | повикувачки број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=28 | lat_sec=29 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=49 | lon_sec=17 | мрежно место= | карта = }} '''Бошњачко Село''' — историско село на територијата на [[Општина Босилово]], [[Струмичко]], денес во атарот на [[Штука (село)|Штука]].<ref name="Трифуноски 72"/> == Географија == Селото се наоѓало на јужните падини на [[Огражден]], северно над селата [[Штука (село)|Штука]] и [[Иловица]].<ref name="Трифуноски 72">{{наведено списание | last = Трифуноски | first = Јован Ф | authorlink = Јован Трифуноски | coauthors = | year = 1976 | month = | title = Расељена села у Струмичкој котлини | journal = Гласник српског географског друштва | publisher = | location = | volume = LVI | issue = 2 | pages = 72 | doi = | id = | url = https://books.google.bg/books?id=MMaJo-4pZpwC&pg=RA3-PA77&dq=брест+струмичко&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjZgo3zo4v9AhXORPEDHYYsCBMQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=брест%20струмичко&f=false | format = | accessdate = | lang-hide = | lang = sr }}</ref> == Историја == Селото е основано од отоманската држава во 1878 г. за [[Бошњаци]] побегнати од Босна кога со тој крај завладеала [[Австроунгарија]]. Жителите е занимавале претежно со [[сточарство]] и малку земјоделство. Огледувале [[Домашна овца|овци]] и друга стока, а особено било развиено одгледувањето на [[коњ]]и. Кога се населиле говореле само [[Српски јазик|српски]], а подоцна мажите научиле и [[Турски јазик|турски]]. Дојденците не се снашле, жалејќи се на доделените пасишта, обработливи површини и шуми. Со повлекувањето на турската војска за време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. целото население се преселило во Турција. Атарот на селото е припоен кон атарот на Штука.<ref name="Трифуноски 72"/> == Наводи == {{наводи}} {{Општина Босилово}} [[Категорија:Историски села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села|†]] [[Категорија:Села во Општина Босилово|†]] [[Категорија:Штука (село)]] fwyzrs6r18zt3fdvxkztzguxessxvia Википедија:Геоекспедиции 2024 4 1343117 5626502 5607062 2026-09-11T10:15:23Z Kiril Simeonovski 3243 /* Статии */ 5626502 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Геоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Геоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2024 година биле организирани две '''[[Википедија:Геоекспедиции|геоекспедиции]]''', со кои биле опфатени следните природни знаменитости: :# [[Станечки Водопад|Станечки Водопади]] и [[Плоче Литотелми]] — еднодневна експедиција (18 февруари); и :# [[Кукуље]] — еднодневна експедиција (24 ноември). == Прва експедиција == === Станечки Водопади и Плоче Литотелми === Иако експедицијата е насловена како „Станечки Водопади и Плоче Литотелми“, нашата првенствена замисла беше посета на [[Длабочички Водопад|Длабочичкиот Водопад]], кај кумановското село [[Длабочица (Кумановско)|Длабочица]]. За да се дојде до Длабочица, најпрвин е потребно да се помине покрај опсерваторијата [[Кокино (наоѓалиште)|Кокино]], од каде направивме воздушна снимка, бидејќи опсерваторијата ја имаме посетено за време на нашата [[Википедија:Астроекспедиции 2015|астроекспедиција]] во 2015 година. После Кокино, поминавме покрај селото [[Арбанашко]] и дојдовме до атарот на селото [[Дејловце]], каде и заврши асфалтниот пат. Нашата првична замисла беше најпрвин да се упатиме кон селото Длабочица, но спуштајќи се само половина километар сфативме дека патот е во многу каллива состојба, поради што се откажавме од целосното спуштање до селото, до кое беа потребни околу 3 километри. Подоцна, мислејќи дека шумскиот пат помеѓу Дејловце и [[П’клиште]] е во подобра состојба и за да не се враќаме преку [[Младо Нагоричане]] се упативме по него, но во шумата над селото моравме да се вратиме назад, поради извршена шумска сеча и оставени длабоки траги од камиони, поради кои постоеше реална шанса да се заглавиме. Поради сето ова, ние ја променивме и нашата маршрута и така отидовме кон селото [[Страцин]], каде покрај природниот резерват [[Плоче Литотелми]] се запознавме и со преостанатите општествени објекти на селото, како и селската црква „Св. Димитриј“, покрај која и води самата патека за да се дојде до природниот резерват. Резерватот доколку не знаете дека е обележан на картите, во реалноста нема да го препознаете, ниту да сфатите дека сте во такво подрачје, бидејќи самиот е целосно обраснат со трње, грмушки и дрвја, поради што да се најдат камените блокови, поради кои резерватот е посебен, е вистински предизвик. Овие блокови ги забележавме дури откако го подигнавме нашиот дрон и направивме воздушна фотографија. Како наше последно задоволство во Страцин, влеговме во еден од напуштените бункери/скривници на поранешната армија [[Југословенска народна армија|ЈНА]], кој се наоѓа веднаш до самото село. Од Страцин, на кратко влеговме во селото [[Ранковце]] за да може да ја фотографираме селската црква, од која немавме фотографии, иако општината Ранковце ја имаме посетено во склоп на нашите [[Википедија:Викиекспедиции|експедиции]]. На крај завршивме со посета на [[Станечки Водопад]], до кој води патека од самото село [[Станци]], кое исто така го имаме посетено за време на нашите експедиции. Патеката започнува веднаш од самото село следејќи го текот на [[Козја Река (Станечка Река)|Козја Река]] и е во времетраење од половина час умерено темпо. Пристапот до водопадот е олеснет со изградбата на повеќе мовчиња на реката, а на крајот ве дочекува платформа на која има клупи на кои може да одморите. Во близина на големиот водопад, се наоѓаат и други помали водопади на помалите потоци, кои се влеваат во самата Козја Река. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Станечки Водопад 2.jpg|[[Станечки Водопад]] Податотека:Воздушен поглед на Плоче Литотелми.jpg|Воздушен поглед на [[Плоче Литотелми]] Податотека:Станечки Водопад.jpg|Станечки Водопад </gallery> ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. | [[Станечки Водопад]] — водопад ||[[Податотека:Станечки Водопад 2.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20570697|Q20570697]] ||значително подобрена статија |- |2. | [[Плоче Литотелми]] — природен резерват ||[[Податотека:Воздушен поглед на Плоче Литотелми 3.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q12909612|Q12909612]] ||значително подобрена статија |- |3. | [[Црква „Св. Димитриј“ - Страцин]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Страцин 11.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20498355|Q20498355]] ||значително подобрена статија |- |4. | [[Црква „Св. Богородица“ - Ранковце]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Ранковце 16.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20498719|Q20498719]] ||нова статија |- |} ==== Фотографии ==== Сите фотографии направени за време на геоекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Geoexpedition to Ploče Litotelmi and Stanci Waterfall|Станечки Водопади и Плоче Литотелми}} == Втора експедиција == === Кукуље === Кон крајот на годината решивме да го искористиме студениот ноемвриски ден за посета на недоволно промовираната [[Список на природни реткости во Македонија|природна реткост]] „[[Кукуље]]“, за која дури ни на нашата Википедија нема статија. Иако на самите табли на локалитетот се користи називот природна реткост, сепак официјално месноста не е прогласена за таква, бидејќи [[Општина Делчево]] треба да изготви за истото посебен елаборат. За да дојдете до оваа месност треба да пристигнете во селото [[Нов Истевник]], кое ние веќе го имаме посетено во рамки на проектот „[[Википедија:Викиекспедиции|Викиекспедиции]]“ во 2018 година. Откако се исклучивме од регионалниот пат кон главниот дел од селото, најпрвин се упативме да ја фотографираме селската црква „Св. Димитриј“, од која немавме фотографии. Црквата за жал повеќе не постои, бидејќи целосно изгорела во текот на 2021 година и од нејзе се останати само остатоци. До црквата се наоѓаат селските гробишта и трпезарија, која е обновена во понов период. Од црквата, отидовме до сретселото, од каде води пешачката патека до месноста „Кукуље“ во времетраење од триесетина минути. Патеката е делумно уништена и не е целосно означена поради шумските пожари во 2021 година во околината, па најдобро е да се водите по спортските апликации за планинарење или сателитските снимки. Месноста „Кукуље“ некогаш била уредена и таму се наоѓаат клупи и летниковци, како и информативни табли, а воедно е поставена и заштитна ограда над месноста. Оваа појава на ерозивни форми има научно објаснување, но месното население има легенди за тоа како настанале, слично како кај [[Камени Кукли|Куклици]]. ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. | [[Кукуље]] — карпеста образба ||[[Податотека:Поглед на Кукуље 6.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141431036|Q141431036]] ||нова статија |- |2. | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Нов Истевник]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Нов Истевник 5.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q56857571|Q56857571]] ||значително подобрена статија |- |3. | [[Нов Истевник]] — село ||[[Податотека:Поглед на Нов Истевник.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q3072656|Q3072656]] ||подобрена статија |} == Поврзано == * [[Википедија:Геоекспедиции 2024/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Геоекспедиции 2024| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2024 година|Геоекспедиции]] fwu7f25ng7owaxuam7gsn4niy5f5tkg Алем-и Нишван 0 1347596 5626389 5434335 2026-09-10T16:42:14Z Yousiphh 102203 5626389 wikitext text/x-wiki '''''Алем-и Нишван''''' ({{langx|crh|عالم نسوان}}) бил [[Кримскотатарски јазик|кримско татарски]] магазин ориентирано кон жените и објавуван од 1906 до 1911 година. Основан од водечкиот кримски татарски интелектуалец и новинар Исмаил Гаспрински, бил под уредување на неговата ќерка Шефика Гаспирали во текот на целото свое постоење. == Историја == Концептот на кримско татарски магазин за жени бил промовиран од водечкиот интелектуалец и новинар Исмаил Гаспрински. Иако прашањата што одговарале на женската заедница повремено се појавувале во популарниот ''Терциман'' на Гаспрински, Гаспрински сметал дека било неопходно списание посветено посебно на жените. Како резултат на тоа, бил создаден ''Алем-и Нишван'', со ќерката на Гаспрински, Шефика Гаспирали, која служела како уредник,<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://islam.in.ua/ru/istoriya/alem-i-nisvan-pervyy-zhenskiy-tyurko-musulmanskiy-zhurnal-v-mire|title=«Алем-и нисван» - первый женский тюрко-мусульманский журнал в мире|last=Kosenko|first=Yury|date=19 March 2013|work=Islam in Ukraine|language=ru|trans-title="Alem-i Nisvan" - the first women's Muslim Turkic magazine in the world|accessdate=25 June 2022}}</ref> и Гаспрински како издавач.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2013_1_2/02/04/|title=Женский вопрос на страницах журнала «Алеми нисван»|last=Chubukchiyeva|first=Lenara|work=Echoes of the Past|language=ru|trans-title=Women's issue on the pages of the "Alem-i Nisvan" magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507003156/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2013_1_2/02/04/|archive-date=7 May 2018|accessdate=25 June 2022}}</ref> Друга значајна личност во создавањето на ''Алем-и Нишван'' била сопругата на Гаспрински, Зехра Акчурина-Гаспирали. Акчурина-Гаспирали претходно неуспешно се обидел да основа женско-ориентирана публикација на Кримските Татари, наречена ''Тербије'', во 1887 година. Гаспрински, исто така, се обиде да го дополни весникот ''Кадин'' ({{Lit|Woman}}) на двомесечна основа, но властите на Руската империја се спротивставувале на овие напори сè до последиците од Руската револуција во 1905 година, кога последователните политички реформи овозможиле да се издавало такво списание.<ref name=":0"/> Целта на списанието била да ги едуцира кримските Татарки, на кои генерално им недостигало образование поради социјалниот конзервативизам што го водел кримското татарско општество во тоа време. Елиминацијата на неписменоста, растот на кримската татарска култура и образованието на [[шеријат]]от биле примарни цели. Објави и информации за статусот на жените под шеријат и световни упатства за хигиена, домашна работа и шиење. Имало и дел посветен на науката и литературата. На страниците на ''Алем-и Нишван'' биле вклучени биографии на познати жени, приказни од странски земји и фикција.<ref name=":0"/> Од своето основање во 1906 година до 1908 година, ''Алем-и Нишван'' функционирал како бесплатен неделен додаток на ''Терциман''. Од 1908 до 1909 година работел како независен весник, пред да се врати во ''Терциман'' во 1910 година. Последниот број бил објавен во 1911 година.<ref name=":1"/> Во 1905 година, по либерализацијата на законодавството, новото списание добило право да функционира == Наследство == Во 2011 година, на Кримскиот Универзитет за Инженерство и Педагогија се одржала конференција посветена на 105-годишнината од основањето на ''Алем-и Нишван''. Современото женско списание на кримско-татарски ''Арзи'' се сметало себеси за директен потомок на ''Алем-и Нишван''.<ref name=":0"/> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Престаноци во 1911 година]] [[Категорија:Појавено во 1906 година]] 1s3sstcke4fwiajcryfjkqav9per7u7 Замена на еровите во македонскиот јазик 0 1349729 5626320 5211712 2026-09-10T13:02:31Z Buli 2648 5626320 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и. За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Подоцна започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Литература == * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=98-104}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] s6fxqbbdwhoywlawme5c98doqm0e4nr 5626323 5626320 2026-09-10T13:16:22Z Buli 2648 /* Рана состојба на еровите */ 5626323 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и. За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо. Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Литература == * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=98-104}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] lbfsdc3jr6fg0l5fygwg883dnu4p2yx 5626324 5626323 2026-09-10T13:16:58Z Buli 2648 /* Литература */ 5626324 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и. За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо. Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Наводи == === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] 6d1aw8gk9fet31yti64zsuuzodiyion 5626325 5626324 2026-09-10T13:18:50Z Buli 2648 /* Рана состојба на еровите */ 5626325 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и. За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо.{{sfn|Конески|2021|p=42}} Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Наводи == === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] azuimmfx7j569odz00rrd5fk5hrvb6x 5626327 5626325 2026-09-10T13:19:07Z Buli 2648 /* Наводи */ 5626327 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и. За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо.{{sfn|Конески|2021|p=42}} Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Наводи == {{наводи}} === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] tgssnz6dxc5a1hjm5d6m3k888x7dpbo 5626328 5626327 2026-09-10T13:20:33Z Buli 2648 /* Рана состојба на еровите */ 5626328 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и.{{sfn|Камишкоски|1998|p=306}} За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо.{{sfn|Конески|2021|p=42}} Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Наводи == {{наводи}} === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] 500gginwexqt2fwarthm7mio86pc43b 5626329 5626328 2026-09-10T13:20:48Z Buli 2648 /* Рана состојба на еровите */ 5626329 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и.{{sfn|Конески|2021|p=306}} За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα. Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''. Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик. Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо.{{sfn|Конески|2021|p=42}} Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки. == Наводи == {{наводи}} === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] rnemw5pold7ml4orywd84qno1jq6iu2 5626332 5626329 2026-09-10T13:23:03Z Buli 2648 /* Рана состојба на еровите */ 5626332 wikitext text/x-wiki '''Замената на [[Хавликов закон|силните ерови]]''', и тоа {{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|о}}, {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|е}} (сон, темно), настаната во 10 век и застапена во старо словенските текстови од македонско потекло, е една карактеристична црта на [[македонски дијалекти|македонските говори]], која рано почнала да се развива и да ги изделува како целост во однос на говорите на соседните јужнословенски јазици. Во српскохрватскиот, како што е познато, овие два гласа се слеале во еден (сан, тамно), а така се случило во коренот и во бугарскиот (сън, тъмно), со таа разлика што пред ь се чувал мекиот изговор на консонантот што натаму можело да доведе до едно помладо по време преминување на тој глас во е (сп. буг. ден). == Рана состојба на еровите == По [[Словенски преселби на Балканскиот Полуостров|доселувањето на Словените]], еровите ъ и ь се изговарале во сите положби во зборот. Тие биле редуцирани, односно пократки и послабо изразени вокали. ъ во изговорот имал нијанса блиска до у, додека ь имал нијанса блиска до и.{{sfn|Конески|2021|p=306}} За ваквиот изговор сведочат некои од најстарите словенски имиња на места зачувани во грчки извори. Така, словенските форми *''Boltъko'', *''Gradьcь'', *''Bъzova'' и *''Slivьnica'' се одразиле во грчките топоними Βάλτουκα, Γαρδίκι, Μπούζοβα и Σκλιβινίτσα.{{sfn|Конески|2021|p=306}} Сличен пример претставува и албанското име Dibra за Дебар, кое се поврзува со словенската форма *''Dьbrь''.{{sfn|Конески|2021|p=306}} Тоа покажува дека ь во словенскиот изговор можел да звучи доволно блиску до и, за така да биде пренесен во друг јазик.{{sfn|Конески|2021|p=306}} Во оваа најрана состојба, значи, еровите сè уште се изговарале како вокали и не биле изгубени. Таквата состојба се претпоставува и за кирилометодиевскиот јазик, односно за јазикот на првобитниот словенски превод на Светото писмо.{{sfn|Конески|2021|p=42}} Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, започнал процесот во кој во некои положби тие се губеле, а во други се развиле во полновредни самогласки.{{sfn|Конески|2021|p=306}} == Наводи == {{наводи}} === Литература === * {{Наведена книга|title=Историја на македонскиот јазик: историска фонологија на македонскиот јазик|last=Конески|first=Блаже|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2021|isbn=978-608-203-327-3|location=Скопје|pages=}} {{Историја на македонскиот јазик}} [[Категорија:Фонологија на македонскиот јазик]] 2yswon2qsrcfzkzld0hsvqwywh0runw Тими Макс Елшник 0 1350656 5626406 5612605 2026-09-10T18:22:28Z Carshalton 30527 5626406 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Тими Макс Елшник | image = [[Податотека:Timi Max Elšnik 2025.png|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|4|29}} | cityofbirth = {{роден во|Птуј|}} | countryofbirth = [[Словенија]] | nationality = {{flagsport|SLO}} [[Словенија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} | clubnumber = 21 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Aluminij}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Derby County}} | years1 = 2016-2019 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Derby County}} | years2 = 2017-2018 | caps2 = 22 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Swindon Town}} | years3 = 2018-2019 | caps3 = 19 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Mansfield Town}} | years4 = 2019 | caps4 = 9 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Northampton Town}} | years5 = 2020-2024 | caps5 = 129 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | years6 = 2024- | caps6 = 50 | goals6 = 6 | clubs6 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | nationalyears1 = 2014-2015 | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 17 години|Словенија 17]] | nationalyears2 = 2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 18 години|Словенија 18]] | nationalyears3 = 2015-2016 | nationalcaps3 = 18 | nationalgoals3 = 2 | nationalteam3 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 19 години|Словенија 19]] | nationalyears4 = 2019-2021 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 годинa|Словенија 21]] | nationalyears5 = 2021- | nationalcaps5 = 34 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] }} '''Тими Макс Елшник''' (роден на {{роден на|29|април|1998}} година, во [[Птуј]]) — [[Словенци|словенечки]] [[фудбалер]], играч од [[среден ред (фудбал)|средниот ред]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] и на [[Фудбалска репрезентација на Словенија|словенечката репрезентација]]. ==Клупска кариера== Израснат во младинскиот сектор на [[НК Алуминиј|Алуминиј]], на рана возраст, во 2015 година тој бил купен од англискиот клуб {{Fb team (N) Derby County}}, за кој првично играл за младинските екипи под 18 и под 21 година. На крајот од сезоната 2015-2016, тој бил прогласен за "стипендист на годината" во клубот.<ref>{{cite web |author1=Ig. K. |title=Priznanje za mladega Slovenca |url=https://www.zurnal24.si/sport/nogomet/priznanje-za-mladega-slovenca-269655 |website=[[Žurnal24]] |access-date=2 December 2020 |language=sl |date=27 April 2016}}</ref> Набргу по потпишувањето на нов тригодишен договор со клубот во август 2016 година,<ref>{{cite news|title=Timi Max Elsnik: Derby County give youngster new three-year contract|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37119745|access-date=28 August 2016|publisher=[[BBC Sport]]|date=18 August 2016}}</ref> тој го направил своето деби за првиот тим, влегувајќи како замена против [[ФК Карлајл Јунајтед|Карлајл Јунајтед]] во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]], реализирајќи два пати од белата точка во [[Изведување пенали (фудбал)|изведувањето на пеналите]] по кое Дарби бил поуспешен.<ref>{{cite news|title=Derby County 1–1 Carlisle United (14–13 pens)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37091354|access-date=28 August 2016|publisher=[[BBC Sport]]|date=24 August 2016}}</ref> Од август 2017 години, Елшник започнува да оди на позајмици: првата му била во [[ФК Свиндон Таун|Свиндон Таун]], во [[Фудбалска лига на Англија Два|четвтрото ниво на англискиот фудбал]], каде го постигнал и својот прв гол во професионалната кариера во ремито 2-2 на домашен терен против [[ФК Честерфилд|Честерфилд]] на 11 ноември 2017. Потоа, за следната сезона 2018-2019, тој бил позајмен на друг клуб од истата дивизија, [[ФК Мансфилд Таун|Мансфилд Таун]], но откако во јануари 2019 неговата позајмица била прекината, истиот месец тој бил позајмен на [[ФК Нортхемптон Таун|Нортхемптон Таун]] каде ја завршил сезоната со вкупно 28 настапи и 4 гола во Лига Два. Во јули 2019 година, откако неговиот договор со Дарби Каунти истекол, Елшник станал слободен играч. Во јануари 2020 година, се вратил во татковината каде потпишал за [[НК Олимпија Љубљана|Олимпија Љубљана]]. Со Олимпија го освоил [[Прва фудбалска лига на Словенија|словенечкото првенство]] во сезоната 2022-2023 и двапати [[Фудбалски куп на Словенија|Купот на Словенија]] (2020-2021 и 2022-2023). На 29 јули 2024, Елшник потпишал четиригодишен договор со екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвенa ѕвезда]].<ref>{{cite web |title=Elšnik promovisan u Zvezdi: Dugo leto iza mene, konačno je sve završeno|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/elsnik-promovisan-u-zvezdi-dugo-leto-iza-mene-konacno-je-sve-zavrseno/488265 |website=mozzartsport.com|access-date= 12. 8. 2024. |date=29. 7. 2024.}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Елшник ја претставувал Словенија во младинските селекции [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 17 години|под 17 години]], под 18 години, [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|под 21 година]].<ref>{{cite web |title=Timi Max Elšnik|url=https://www.nzs.si/reprezentanca/default.asp?id_igralca=71317&id_selekcije=10&id_menu=8 |website=nzs.si |publisher=[[Football Association of Slovenia]]|access-date=27 March 2019 |language=sl}}</ref> Со последната, тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство 2021]], на која неговата земја била домаќин, забележувајќи еден настап на 24 март во натпреварот од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија]]. На 28 септември 2021 година, тој бил повикан за прв пат во [[Фудбалска репрезентација на Словенија|сениорската репрезентација]] од словенечкиот селектор [[Матјаж Кек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si/novica/Kek_predstavil_seznam_za_Malto_in_Rusijo?id=53178&id_objekta=1 |title=KEK PREDSTAVIL SEZNAM ZA MALTO IN RUSIJO|publisher=|date=28 септември 2021|access-date=8 октомври 2021|language= SL |trans-title=Кек го објави списокот за Малта и Русија}}</ref> Дебитирал на 8 октомври, заменувајќи го [[Јасмин Куртиќ]] во натпреварот добиен со 0-4 против {{NazNB|FUrep|MLT}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si/novica/Pred_dvobojem_z_Rusijo_napolnili_mrezo_Malte?id=53261&id_objekta=1 |title=PRED DVOBOJEM Z RUSIJO NAPOLNILI MREŽO MALTE |publisher=|date=8 октомври 2021|access-date=8 октомври 2021|language = sl}}</ref> На 26 март 2024 година, тој го постигнал својот прв гол за словенечката селекција во победата со 2-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|POR}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si//novice/default.asp?id=58497|title=Portugalci klonili v polnih Stožicah, z goloma Gnezde Čerina in Elšnika do prestižne zmage|language=sv|access-date=2024-03-27}}</ref> Во јуни 2024, Елшник бил вклучен од селекторот Кек во списокот од 26 игачи кои ја претставувале земјата на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite news |date=7 June 2024 |title=Kek izbral šestindvajseterico za Evropsko prvenstvo |trans-title=Кек ги избра 26-те играчи за Европското првенство 2024 |url=https://www.nzs.si/novica/Kek_izbral_sestindvajseterico_za_Evropsko_prvenstvo?id=58929 |language=sl |publisher=[[Football Association of Slovenia]] |access-date=18 June 2024}}</ref> Своето деби на турнирот во [[Германија]] го имал во првиот натпревар од групата против {{NazNB|FUrep|DEN}} (1-1). Во следниот натпревар против {{NazNB|FUrep|SRB}}, кој завршил со идентичен резултат 1-1, Елшник му асистирал на [[Жан Карничник]] за голот за водство на Словенија.<ref>{{Cite web|url=https://meridiansport.rs/fudbal/srbija-slovenija-euro-2024-fudbal/|title=Luka Jović spasio Srbiju eliminacije - gol u 96. minutu za san o osmini finala!|language=sr|access-date=2024-06-20}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|SVN}} {{Cronopar|8-10-2021|Та Кали|MLT|0|4|SVN|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|27-9-2022|Солна|SWE|1|1|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Хелсинки|FIN|2|0|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|19-6-2023|Љубљана|SVN|1|1|DEN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|7-9-2023|Љубљана|SVN|4|2|NIR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|10-9-2023|Серавале|SMR|0|4|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Љубљана|SVN|3|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|17-10-2023|Белфаст|NIR|0|1|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|37}}}} {{Cronopar|17-11-2023|Копнехаген|DNK|2|1|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|32}} {{suboff|62}}}} {{Cronopar|20-11-2023|Љубљана|SVN|2|1|KAZ|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|20-1-2024|Сан Антонио|USA|0|1|SVN|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Та Кали|MLT|2|2|SVN|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Љубљана|SVN|2|0|PRT|1|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2024|Љубљана|SVN|2|1|ARM|-|Пријателска|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|8-6-2024|Љубљана|SVN|1|1|BGR|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-6-2024|Штутгарт|SVN|1|1|DNK|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|20-6-2024|Минхен|SVN|1|1|SRB|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{suboff|90+1}}}} {{Cronofin|17|1}} == Статистика == ''Статистиката е ажурирана на 24 март 2021''. === Клупска статистика === {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Дарби Каунти сезона 2016-2017|2016-2017]] |rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Derby County}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2016-2017|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]] || 0+2 || 0 || || - || - || || - || - || 2 || 0 |- || [[ФК Дарби Каунти сезона 2017-2018|2017-јан. 2018]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 0+1 || 0 || || - || - || || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Свиндон Таун сезона 2017-2018|јан.-јун. 2018]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Swindon Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2017-2018|ФЛ2]] || 22 || 3 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]]|| 1+0 || 2+0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2017-2018|ТФЛ]] || 2 || 0 || 25 || 5 |- || [[ФК Мансфилд Таун сезона 2018-2019|2018-јан. 2019]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Mansfield Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2018-2019|ФЛ2]] || 19 || 3 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 1+0 || 0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2018-2019|ТФЛ]] || 4 || 1 || 24 || 4 |- || [[ФК Нортхемптон Таун сезона 2018-2019|јан.-јун. 2019]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Northampton Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2018-2019|ФЛ2]] || 9 || 1 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0 || 0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2018-2019|ТФЛ]] || 0 || 0 || 9 || 1 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2019-2020|јан.-јун. 2020]] |rowspan=4|{{flagsport|SVN}} [[НК Олимпија Љубљана|Олимпија Љубљана]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2019-2020|1.СНЛ]] || 11 || 3 || [[Фудбалски куп на Словенија 2019-2020|КС]] || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 11 || 3 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2020-2021|1.СНЛ]] || 31 || 3 || [[Фудбалски куп на Словенија 2020-2021|КС]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 2<ref name=prel>Во квалификациските кола</ref> || 0 || || - || - || 35 || 4 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2021-2022|1.СНЛ]] || 21 || 1 || [[Фудбалски куп на Словенија 2021-2022|КС]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] || 4<ref name=prel/> || 0 || || - || - || 26 || 1 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2022-2023|1.СНЛ]] || 33 || 7 || [[Фудбалски куп на Словенија 2022-2023|КС]] || 4 || 2 || [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|ЛК]] || 3<ref name=prel/> || 0 || || - || - || 40 || 9 |- !colspan="3"|Вкупно Олимпија Љубљана || 96 || 14 || || 7 || 3 || || 9 || 0 || || - || - || 112 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 146 || 21 || || 12 || 5 || || 9 || 0 || || 6 || 1 || 173 || 27 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|SLO}} Олимпија Љубљана==== *'''[[Прва фудбалска лига на Словенија|Словенечко првенство]]''': 1 :2022-2023 *'''[[Фудбалски куп на Словенија|Куп на Словенија]]''': 2 :2020-2021, 2022-2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category|Timi Max Elšnik}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Словенија |image3=Flag of Slovenia.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/timi-elnik/374781/ Тими Макс Елшник на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/timi-max-elsnik/profil/spieler/320854 Тими Макс Елшник на transfermarkt] *[https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/235813/timi-max-elsnik Тими Макс Елшник на ESPN] *[https://www.whoscored.com/Players/316390/Show/Timi-Max-Elsnik Тими Макс Елшник на whoscored] {{Состав на Словенија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Елшник, Тими Макс}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Дарби Каунти]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпија Љубљана]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Словенечки фудбалери]] 43nchjsp9vglq4ikvwhf7ltgwa3mjoc 5626407 5626406 2026-09-10T18:22:48Z Carshalton 30527 5626407 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Тими Макс Елшник | image = [[Податотека:Timi Max Elšnik 2025.png|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|4|29}} | cityofbirth = {{роден во|Птуј|}} | countryofbirth = [[Словенија]] | nationality = {{flagsport|SLO}} [[Словенија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} | clubnumber = 21 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Aluminij}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Derby County}} | years1 = 2016-2019 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Derby County}} | years2 = 2017-2018 | caps2 = 22 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Swindon Town}} | years3 = 2018-2019 | caps3 = 19 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Mansfield Town}} | years4 = 2019 | caps4 = 9 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Northampton Town}} | years5 = 2020-2024 | caps5 = 129 | goals5 = 21 | clubs5 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | years6 = 2024- | caps6 = 50 | goals6 = 6 | clubs6 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | nationalyears1 = 2014-2015 | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 17 години|Словенија 17]] | nationalyears2 = 2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 18 години|Словенија 18]] | nationalyears3 = 2015-2016 | nationalcaps3 = 18 | nationalgoals3 = 2 | nationalteam3 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 19 години|Словенија 19]] | nationalyears4 = 2019-2021 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 годинa|Словенија 21]] | nationalyears5 = 2021- | nationalcaps5 = 34 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|SLO}} [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]] }} '''Тими Макс Елшник''' (роден на {{роден на|29|април|1998}} година, во [[Птуј]]) — [[Словенци|словенечки]] [[фудбалер]], играч од [[среден ред (фудбал)|средниот ред]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] и на [[Фудбалска репрезентација на Словенија|словенечката репрезентација]]. ==Клупска кариера== Израснат во младинскиот сектор на [[НК Алуминиј|Алуминиј]], на рана возраст, во 2015 година тој бил купен од англискиот клуб {{Fb team (N) Derby County}}, за кој првично играл за младинските екипи под 18 и под 21 година. На крајот од сезоната 2015-2016, тој бил прогласен за "стипендист на годината" во клубот.<ref>{{cite web |author1=Ig. K. |title=Priznanje za mladega Slovenca |url=https://www.zurnal24.si/sport/nogomet/priznanje-za-mladega-slovenca-269655 |website=[[Žurnal24]] |access-date=2 December 2020 |language=sl |date=27 April 2016}}</ref> Набргу по потпишувањето на нов тригодишен договор со клубот во август 2016 година,<ref>{{cite news|title=Timi Max Elsnik: Derby County give youngster new three-year contract|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37119745|access-date=28 August 2016|publisher=[[BBC Sport]]|date=18 August 2016}}</ref> тој го направил своето деби за првиот тим, влегувајќи како замена против [[ФК Карлајл Јунајтед|Карлајл Јунајтед]] во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига купот]], реализирајќи два пати од белата точка во [[Изведување пенали (фудбал)|изведувањето на пеналите]] по кое Дарби бил поуспешен.<ref>{{cite news|title=Derby County 1–1 Carlisle United (14–13 pens)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37091354|access-date=28 August 2016|publisher=[[BBC Sport]]|date=24 August 2016}}</ref> Од август 2017 години, Елшник започнува да оди на позајмици: првата му била во [[ФК Свиндон Таун|Свиндон Таун]], во [[Фудбалска лига на Англија Два|четвтрото ниво на англискиот фудбал]], каде го постигнал и својот прв гол во професионалната кариера во ремито 2-2 на домашен терен против [[ФК Честерфилд|Честерфилд]] на 11 ноември 2017. Потоа, за следната сезона 2018-2019, тој бил позајмен на друг клуб од истата дивизија, [[ФК Мансфилд Таун|Мансфилд Таун]], но откако во јануари 2019 неговата позајмица била прекината, истиот месец тој бил позајмен на [[ФК Нортхемптон Таун|Нортхемптон Таун]] каде ја завршил сезоната со вкупно 28 настапи и 4 гола во Лига Два. Во јули 2019 година, откако неговиот договор со Дарби Каунти истекол, Елшник станал слободен играч. Во јануари 2020 година, се вратил во татковината каде потпишал за [[НК Олимпија Љубљана|Олимпија Љубљана]]. Со Олимпија го освоил [[Прва фудбалска лига на Словенија|словенечкото првенство]] во сезоната 2022-2023 и двапати [[Фудбалски куп на Словенија|Купот на Словенија]] (2020-2021 и 2022-2023). На 29 јули 2024, Елшник потпишал четиригодишен договор со екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвенa ѕвезда]].<ref>{{cite web |title=Elšnik promovisan u Zvezdi: Dugo leto iza mene, konačno je sve završeno|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/elsnik-promovisan-u-zvezdi-dugo-leto-iza-mene-konacno-je-sve-zavrseno/488265 |website=mozzartsport.com|access-date= 12. 8. 2024. |date=29. 7. 2024.}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Елшник ја претставувал Словенија во младинските селекции [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 17 години|под 17 години]], под 18 години, [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|под 21 година]].<ref>{{cite web |title=Timi Max Elšnik|url=https://www.nzs.si/reprezentanca/default.asp?id_igralca=71317&id_selekcije=10&id_menu=8 |website=nzs.si |publisher=[[Football Association of Slovenia]]|access-date=27 March 2019 |language=sl}}</ref> Со последната, тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство 2021]], на која неговата земја била домаќин, забележувајќи еден настап на 24 март во натпреварот од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија]]. На 28 септември 2021 година, тој бил повикан за прв пат во [[Фудбалска репрезентација на Словенија|сениорската репрезентација]] од словенечкиот селектор [[Матјаж Кек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si/novica/Kek_predstavil_seznam_za_Malto_in_Rusijo?id=53178&id_objekta=1 |title=KEK PREDSTAVIL SEZNAM ZA MALTO IN RUSIJO|publisher=|date=28 септември 2021|access-date=8 октомври 2021|language= SL |trans-title=Кек го објави списокот за Малта и Русија}}</ref> Дебитирал на 8 октомври, заменувајќи го [[Јасмин Куртиќ]] во натпреварот добиен со 0-4 против {{NazNB|FUrep|MLT}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si/novica/Pred_dvobojem_z_Rusijo_napolnili_mrezo_Malte?id=53261&id_objekta=1 |title=PRED DVOBOJEM Z RUSIJO NAPOLNILI MREŽO MALTE |publisher=|date=8 октомври 2021|access-date=8 октомври 2021|language = sl}}</ref> На 26 март 2024 година, тој го постигнал својот прв гол за словенечката селекција во победата со 2-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|POR}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzs.si//novice/default.asp?id=58497|title=Portugalci klonili v polnih Stožicah, z goloma Gnezde Čerina in Elšnika do prestižne zmage|language=sv|access-date=2024-03-27}}</ref> Во јуни 2024, Елшник бил вклучен од селекторот Кек во списокот од 26 игачи кои ја претставувале земјата на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite news |date=7 June 2024 |title=Kek izbral šestindvajseterico za Evropsko prvenstvo |trans-title=Кек ги избра 26-те играчи за Европското првенство 2024 |url=https://www.nzs.si/novica/Kek_izbral_sestindvajseterico_za_Evropsko_prvenstvo?id=58929 |language=sl |publisher=[[Football Association of Slovenia]] |access-date=18 June 2024}}</ref> Своето деби на турнирот во [[Германија]] го имал во првиот натпревар од групата против {{NazNB|FUrep|DEN}} (1-1). Во следниот натпревар против {{NazNB|FUrep|SRB}}, кој завршил со идентичен резултат 1-1, Елшник му асистирал на [[Жан Карничник]] за голот за водство на Словенија.<ref>{{Cite web|url=https://meridiansport.rs/fudbal/srbija-slovenija-euro-2024-fudbal/|title=Luka Jović spasio Srbiju eliminacije - gol u 96. minutu za san o osmini finala!|language=sr|access-date=2024-06-20}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|SVN}} {{Cronopar|8-10-2021|Та Кали|MLT|0|4|SVN|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|27-9-2022|Солна|SWE|1|1|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Хелсинки|FIN|2|0|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|19-6-2023|Љубљана|SVN|1|1|DEN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|7-9-2023|Љубљана|SVN|4|2|NIR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|10-9-2023|Серавале|SMR|0|4|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Љубљана|SVN|3|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|17-10-2023|Белфаст|NIR|0|1|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|37}}}} {{Cronopar|17-11-2023|Копнехаген|DNK|2|1|SVN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|32}} {{suboff|62}}}} {{Cronopar|20-11-2023|Љубљана|SVN|2|1|KAZ|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|20-1-2024|Сан Антонио|USA|0|1|SVN|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Та Кали|MLT|2|2|SVN|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Љубљана|SVN|2|0|PRT|1|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2024|Љубљана|SVN|2|1|ARM|-|Пријателска|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|8-6-2024|Љубљана|SVN|1|1|BGR|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-6-2024|Штутгарт|SVN|1|1|DNK|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|20-6-2024|Минхен|SVN|1|1|SRB|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{suboff|90+1}}}} {{Cronofin|17|1}} == Статистика == ''Статистиката е ажурирана на 24 март 2021''. === Клупска статистика === {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Дарби Каунти сезона 2016-2017|2016-2017]] |rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Derby County}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2016-2017|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]] || 0+2 || 0 || || - || - || || - || - || 2 || 0 |- || [[ФК Дарби Каунти сезона 2017-2018|2017-јан. 2018]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 0+1 || 0 || || - || - || || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Свиндон Таун сезона 2017-2018|јан.-јун. 2018]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Swindon Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2017-2018|ФЛ2]] || 22 || 3 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]]|| 1+0 || 2+0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2017-2018|ТФЛ]] || 2 || 0 || 25 || 5 |- || [[ФК Мансфилд Таун сезона 2018-2019|2018-јан. 2019]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Mansfield Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2018-2019|ФЛ2]] || 19 || 3 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 1+0 || 0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2018-2019|ТФЛ]] || 4 || 1 || 24 || 4 |- || [[ФК Нортхемптон Таун сезона 2018-2019|јан.-јун. 2019]] ||{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Northampton Town}} || [[Фудбалска лига на Англија Два 2018-2019|ФЛ2]] || 9 || 1 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0 || 0 || || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2018-2019|ТФЛ]] || 0 || 0 || 9 || 1 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2019-2020|јан.-јун. 2020]] |rowspan=4|{{flagsport|SVN}} [[НК Олимпија Љубљана|Олимпија Љубљана]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2019-2020|1.СНЛ]] || 11 || 3 || [[Фудбалски куп на Словенија 2019-2020|КС]] || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 11 || 3 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2020-2021|1.СНЛ]] || 31 || 3 || [[Фудбалски куп на Словенија 2020-2021|КС]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 2<ref name=prel>Во квалификациските кола</ref> || 0 || || - || - || 35 || 4 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2021-2022|1.СНЛ]] || 21 || 1 || [[Фудбалски куп на Словенија 2021-2022|КС]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] || 4<ref name=prel/> || 0 || || - || - || 26 || 1 |- || [[НК Олимпија Љубљана сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Прва фудбалска лига на Словенија 2022-2023|1.СНЛ]] || 33 || 7 || [[Фудбалски куп на Словенија 2022-2023|КС]] || 4 || 2 || [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|ЛК]] || 3<ref name=prel/> || 0 || || - || - || 40 || 9 |- !colspan="3"|Вкупно Олимпија Љубљана || 96 || 14 || || 7 || 3 || || 9 || 0 || || - || - || 112 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 146 || 21 || || 12 || 5 || || 9 || 0 || || 6 || 1 || 173 || 27 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|SLO}} Олимпија Љубљана==== *'''[[Прва фудбалска лига на Словенија|Словенечко првенство]]''': 1 :2022-2023 *'''[[Фудбалски куп на Словенија|Куп на Словенија]]''': 2 :2020-2021, 2022-2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category|Timi Max Elšnik}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Словенија |image3=Flag of Slovenia.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/timi-elnik/374781/ Тими Макс Елшник на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/timi-max-elsnik/profil/spieler/320854 Тими Макс Елшник на transfermarkt] *[https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/235813/timi-max-elsnik Тими Макс Елшник на ESPN] *[https://www.whoscored.com/Players/316390/Show/Timi-Max-Elsnik Тими Макс Елшник на whoscored] {{Состав на Словенија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Елшник, Тими Макс}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Дарби Каунти]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпија Љубљана]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Словенечки фудбалери]] 9o92f83tguab4flymlul7gxyk309e6s Википедија:Археоекспедиции 2024 4 1359725 5626510 5607147 2026-09-11T10:23:32Z Kiril Simeonovski 3243 5626510 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Археоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Археоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2024 година била организирана една '''[[Википедија:Археоекспедиции|археоекспедиција]]''', со која биле опфатени археолошките наоѓалишта: :# [[Градиште (Град)|Градиште]] кај [[Град (Делчевско)|Град]] — еднодневна експедиција (24 ноември). == Прва експедиција == === Градиште === Кон крајот на годината решивме да го искористиме студениот ноемвриски ден за наша повторно посета на селото [[Град (Делчевско)|Град]] во областа [[Делчевска Котлина|Пијанец]], кое ние веќе го имаме посетено во рамки на проектот „[[Википедија:Викиекспедиции|Викиекспедиции]]“ во 2018 година. Уште тогаш си рековме себеси дека ќе се вратиме во ова село, бидејќи имаше толку многу знаменитости, кои не успеавме во целост да ги забележиме. Така, во утринските часови се упативме кон Делчево, но со претходно застанување во [[Македонска Каменица]] за да појадуваме од познатиот бурек. Самото археолошко наоѓалиште [[Градиште (Град)|Градиште]] се наоѓа на врвот на ридот над селото и преовладува во самото село. Од тврдината се зачувани доста од бедемите и кулите и за него се вели дека наоѓалиштето најверојатно е доцноантичкиот град [[Армонија]]. До наоѓалиштето може да се дојде од двете страни во селото, но ние се одлучивме да го следиме текот на малата река низ селото и ја оставивме колата на само неколку стотина метри од тврдината. Пред да дојдеме до самата тврдина, од местото каде што ја оставивме колата, Кирил направи неколку фотографии од пештерата „[[Коњска Дупка]]“, која претставува најисточна пештера во Македонија. Во поново време кај тврдината е подигнат крст, кој надвиснува над кулите и селото. Додека нашиот оператор на дрон го управуваше дронот за добри снимки и фотографии од тврдината, останатите членови прошетаа низ кулите и остатоците на тврдината. Бидејќи уште при првата посета на селото мештаните ни кажуваа за некаков тунел под тврдината се упативме да го најдеме, за кој мештаните тогаш ни велеа дека бил дел од планот за изградба на пруга кон Бугарија. Најдовме и видео од друштво во Делчево, кое влегува во тунелот, кој е исполнет со вода. По малку барање каде точно се наоѓа влезот на тунелот, бидејќи истиот е целосно обраснат, успеавме да го најдеме и да влеземе само неколку метри во неговата внатрешност, бидејќи како што беше и на видеото, така беше и сега, истиот е исполнет со вода. Пред да ставиме крај на нашата несекојдневна археоекспедиција, направивме понови и подобри фотографии од самото село, основното училиште и селската црква. ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Град]] — основно училиште ||[[Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Град.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q62131874|Q62131874]] ||значително подобрена статија |- |2. |[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Град 7.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q26758605|Q26758605]] ||значително подобрена статија |- |3. |[[Коњска Дупка]] — пештера ||[[Податотека:Коњска Дупка.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q140984085|Q140984085]] ||нова статија |- |4. |[[Градиште (Град)]] — археолошко наоѓалиште ||[[Податотека:Градиште (Град) 4.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q55413730|Q55413730]] ||значително подобрена статија |- |5. |[[Град (Делчевско)]] — село ||[[Податотека:Поглед на Град.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q3113064|Q3113064]] ||подобрена статија |} == Поврзано == * [[Википедија:Археоекспедиции 2024/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Археоекспедиции 2024| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2024 година|Археоекспедиции]] qxebmlgawfewf8urmrhm21w2ouecct0 GameLab Лондон 0 1365302 5626307 5560173 2026-09-10T12:09:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5626307 wikitext text/x-wiki '''Gamelab Лондон''' е иницијатива за претпријатие и акционо истражување на Одделот за компјутери на Универзитетот Метрополитен во [[Лондон]]. == Преглед == Gamelab Лондон развил колаборативен модел на ангажман со индустријата, независните практичари и образовниот сектор, вклучувајќи ги и студентските соработници - што води двонасочен проток на знаење, концепти и најдобра практика низ целата нејзина работа. GameLab Лондон е со седиште во [[Хокстон]], Лондон. == Поврзано == * [[Мрежа за игри|Мрежни игри]] == Наводи == == Надворешни врски == * [http://www.gamelabuk.com/ GameLab Лондон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250311160244/http://gamelabuk.com/ |date=2025-03-11 }} * [https://cod-center.ir/product-category/cod-mobile-account/ COD мобилна сметка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250214202541/https://cod-center.ir/product-category/cod-mobile-account/ |date=2025-02-14 }} [[Категорија:Студии за видео игри]] [[Категорија:Видео игри во Обединетото Кралство]] hq7toa1negjo5phjzszuaxbfmywlvta Freestyler 0 1369368 5626305 5357552 2026-09-10T12:05:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5626305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл|име=Freestyler|слика=Bomfunk_-_Freestyler.jpg|слика големина=200|рамка=|опис=|изведувач=[[Bomfunk MC's]]|текстописец=|вокали=|албум=[[In Stereo]]|страна А=|страна Б=|издаден=30 октомври, 1999|формат=|снимен=|жанр=[[брејкбит]]|должина=5:06|куќа=Epidrome|композитор=[[Рејмонд Ибанкс]], [[Јако Саловаара]]|продуцент=[[JS16]]|позиции=3х платинум|претходен="[[B-Boys & Flygirls]]"<br />(1999)|овој="'''Freestyler'''"<br />(1999)|следен="Other Emcee's"<br />(2000)|друго=}} '''Freestyler''' е песна на финскиот бенд [[Bomfunk MC's]], објавен во 2000 година. Стана еден од најпопуларните синглови на годината, постигнувајќи успех на многу европски топ листи. Свежиот и ритмички стил на неговата изведба во текстовите е во контраст со мелодичноста на [[Селин Дион]] или синглот на поп групата [[Култур клуб]] „[[Карма камелеон]]“. Песната содржи неиновативен речник, но е прикажана на [[MTV]] без цензура. Поточно, "Па кој ебам Алис, дали е од Бакингемската палата?" Фразата е упатување на познатата песна „[[Living Next Door to Alice]]“ од бендот „[[Smokie]]“, а фразата „Знаеш дека тие не можат да се справат со нас како што Деби прави Далас“ е референца за филмот „Debbie Takes Over Dallas“. ===Табели и позиции=== {| class="wikitable sortable" ! Табела (1999–2000) ! Највисока<br />позиција |- |[[ARIA Charts|Australian Singles Chart]]<ref name="hung">{{Citácia elektronického dokumentu|url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Bomfunk+MCs&titel=Freestyler&cat=s|titul=Bomfunk Mc's - Freestyler (song)|work=[[Swiss Music Charts]]|vydavateľ=Hung Medien|dátum prístupu=2010-02-09}}</ref> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Ö3 Austria Top 40|Austrian Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Ultratop 50|Belgian Singles Chart]] <ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Ultratop 40|Belgian Singles Chart]] <ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Tracklisten|Danish Singles Chart]]<ref>{{Citácia periodika|dátum vydania=4. marec 2000|titul=Hits of the World: Denmark (IFPI/Nielsen Marketing Research) 08/28/96|periodikum=[[Billboard]]|vydavateľ=[[Nielsen Company|Nielsen Business Media]]|ročník=112|vydanie=10|strany=65|issn=0006-2510}}</ref> |style="text-align:center;"|2 |- |[[Dutch Top 40|Dutch Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[YLE|Finnish Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|4 |- |[[Syndicat national de l'édition phonographique|French Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|8 |- |[[Media Control Charts|German Singles Chart]]<ref>{{Citácia elektronického dokumentu|url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Bomfunk+MC%2527s/single|titul=Chartverfurlong - Bomfunk Mc's - Freestyler|work=[[Media Control Charts]]|vydavateľ=Musicline.de|dátum prístupu=2010-02-09|url archívu=https://web.archive.org/web/20120525102813/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Bomfunk+MC%27s/single|dátum archivácie=2012-05-25}}</ref> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Irish Singles Charts]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.irishcharts.ie/search/placement |title=архивска копија |accessdate=2025-04-11 |archive-date=2015-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043329/http://www.irishcharts.ie/search/placement |url-status=dead }}</ref> |style="text-align:center;"|3 |- |[[Federation of the Italian Music Industry|Italian Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Recording Industry Association of New Zealand|New Zealand Singles Chart]]<ref name="rianz">{{Citácia elektronického dokumentu|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|titul=New Zealand Singles Chart: Chart #1699|dátum vydania=21. december 2009|dátum prístupu=2009-12-22|work=[[Recording Industry Association of New Zealand]]|vydavateľ=RIANZ.org.nz}}</ref> |style="text-align:center;"|1 |- |[[VG-lista|Norwegian Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Sverigetopplistan|Swedish Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[Swiss Music Charts|Swiss Singles Chart]]<ref name="hung"/> |style="text-align:center;"|1 |- |[[UK Singles Chart]]<ref name="uk">{{Citácia elektronického dokumentu|url=http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=28388|titul=Bomfunk Mc's - Freestyler – UK Singles Chart|dátum vydania=9. február 2010|work=[[The Official Charts Company]]|vydavateľ=ChartStats|dátum prístupu=2009-11-05}}</ref> |style="text-align:center;"|2 |} ==Наводи== [[Категорија:Синглови од 1999]] 28o5lx9u0spptqwtak1dcsas0w7zkwk Корисник:Gurther/Предлошки 2 1376344 5626410 5618339 2026-09-10T18:34:53Z Gurther 105215 Целосно избришана страница 5626410 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5626411 5626410 2026-09-10T18:36:17Z Gurther 105215 5626411 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | colspan="4" | |- |{{Копче|Корисник:Gurther/Планирани статии}} | | | |} rbnmmnvdmhp1qu1iwixnmvjiczh8nie 5626412 5626411 2026-09-10T18:36:51Z Gurther 105215 5626412 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | colspan="4" | |- |{{Копче|[[Корисник:Gurther/Планирани статии|Планирани статии]]}} | | | |} aqo8l0tpmffd8sn5rqjcpiq1et3k5m0 Википедија:Археоекспедиции 2025 4 1383340 5626463 5491957 2026-09-11T06:41:11Z Kiril Simeonovski 3243 5626463 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Археоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Археоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2025 година била организирана една '''[[Википедија:Археоекспедиции|археоекспедиција]]''', со која биле опфатени археолошките наоѓалишта: :# [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] и [[ракетна база на ЈНА]]— еднодневна експедиција (23 ноември). == Прва експедиција == === Маркови Кули и ракетна база на ЈНА === Како завршница на потфатите со викиекспедициите, тимот реши да го искористи променливиот ноемвриски ден за посета на селата [[Летевци]] и [[Брезица]], заедно со сите свои значајни објекти, меѓу кои најважно ни беше да направиме дронски фотографии од тврдината [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]], која се наоѓа на автопатот [[Скопје]]-[[Велес]], но припаѓа на атарот на селото Летевци. Најпрвин се упативме кон селото Летевци по стариот регионален пат Скопје-Велес, кој до пред почетокот на вртењето за селото Летевци е во сосем добра состојба. До селото Летевци води наместа макадам наместа асфалтиран пат. Во селото нѐ пречека еден мештанин кога се паркиравме пред селската црква. Додека Кирил фотографираше и ние разговаравме со мештанинот, Деан појде со дронот да ја фотографира тврдината Маркови Кули, која веднаш се забележува. Одбравме да ја фотографираме со дронот од самото село поради зоните за забрането летање воздухоплови во непосредната близина на тврдината поради зоната за слетување и полетување на скопскиот аеродром. Додека Деан завршуваше со фотографирањето на тврдината, а Кирил со фотографирањето на селото и селската црква, надојде неочекуван дожд, поради што веднаш почнавме да се враќаме кон регионалниот пат. Не се откажавме од идејата да го посетиме и соседното село [[Брезица]], во кое немаше да фотографираме некој особен археолошки објекти, туку идејата беше да го фотографираме селото и поранешната антиракетна база на Југословенската армија која се наоѓа над селото, кај предавалитето на Црн Врв. Како се доближувавме до базата до која води тесен и искршен асфалтиран пат, дождот почна полека да се намалува, па така кога се паркиравме кај некогашната база, дождот престана и по некоја минута почнавме да ја истражуваме самата база. Во базата се наоѓаат повеќе бункери и скривници, како и место за гаражирање на камиони и место од каде имало услови за пуштање на самите ракети. Ваква бази во околината на Скопје има и над селото [[Кучково]], како и на средината на планината [[Водно]]. Додека бевме во базата направивме и фотографија со нашиот дрон и на селото [[Рудник (Велешко)|Рудник]]. По базата се спуштивме во селото [[Брезица]], каде Кирил ги фотографираше трите цркви, од кои две припаѓаат на Брезичкиот манастир. ==== Исход ==== Со фотографирани '''3 нови села и поминати над 120 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Воздушен поглед на Брезица.jpg|Воздушен поглед на селото Брезица Податотека:Есенски пејзаж кај Брезица.jpg|Есенски пејзаж Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Воздушен поглед на тврдината и автопатот Податотека:Поранешна ракетна база на ЈНА 9.jpg|Воздушен поглед на ракетната база на ЈНА Податотека:Предаватели над Брезица.jpg|Предавалите на Црн Врв </gallery> ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[Маркови Кули (Летевци)]] — археолошко наоѓалиште ||[[Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q15726665|Q15726665]] || подобрена статија |- |2. |[[Црква „Вознесение Христово“ - Летевци]] — црква ||[[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Летевци 9.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q65296123|Q65296123]] || значително подобрена статија |- |3. |[[Црква „Св. Троица“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Брезица 11.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407527|Q141407527]] || нова статија |- |4. |[[Црква „Св. Недела“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Недела“ - Брезица.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407769|Q141407769]] || нова статија |- |5. |[[Црква „Св. Петка“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 4.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408641|Q141408641]] || нова статија |- |6. |[[Брезички манастир]] — манастир ||[[Податотека:Брезички манастир.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408655|Q141408655]] || нова статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на археоекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Archaeoexpedition to Markovi Kuli and YPA Rocket Base|Маркови Кули и ракетна база на ЈНА}} == Поврзано == * [[Википедија:Археоекспедиции 2025/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Археоекспедиции 2025| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2025 година|Археоекспедиции]] ob928q3i65bwj5046nas5u7ddsz0xfr 5626489 5626463 2026-09-11T09:11:41Z Kiril Simeonovski 3243 /* Статии */ 5626489 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Археоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Археоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2025 година била организирана една '''[[Википедија:Археоекспедиции|археоекспедиција]]''', со која биле опфатени археолошките наоѓалишта: :# [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] и [[ракетна база на ЈНА]]— еднодневна експедиција (23 ноември). == Прва експедиција == === Маркови Кули и ракетна база на ЈНА === Како завршница на потфатите со викиекспедициите, тимот реши да го искористи променливиот ноемвриски ден за посета на селата [[Летевци]] и [[Брезица]], заедно со сите свои значајни објекти, меѓу кои најважно ни беше да направиме дронски фотографии од тврдината [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]], која се наоѓа на автопатот [[Скопје]]-[[Велес]], но припаѓа на атарот на селото Летевци. Најпрвин се упативме кон селото Летевци по стариот регионален пат Скопје-Велес, кој до пред почетокот на вртењето за селото Летевци е во сосем добра состојба. До селото Летевци води наместа макадам наместа асфалтиран пат. Во селото нѐ пречека еден мештанин кога се паркиравме пред селската црква. Додека Кирил фотографираше и ние разговаравме со мештанинот, Деан појде со дронот да ја фотографира тврдината Маркови Кули, која веднаш се забележува. Одбравме да ја фотографираме со дронот од самото село поради зоните за забрането летање воздухоплови во непосредната близина на тврдината поради зоната за слетување и полетување на скопскиот аеродром. Додека Деан завршуваше со фотографирањето на тврдината, а Кирил со фотографирањето на селото и селската црква, надојде неочекуван дожд, поради што веднаш почнавме да се враќаме кон регионалниот пат. Не се откажавме од идејата да го посетиме и соседното село [[Брезица]], во кое немаше да фотографираме некој особен археолошки објекти, туку идејата беше да го фотографираме селото и поранешната антиракетна база на Југословенската армија која се наоѓа над селото, кај предавалитето на Црн Врв. Како се доближувавме до базата до која води тесен и искршен асфалтиран пат, дождот почна полека да се намалува, па така кога се паркиравме кај некогашната база, дождот престана и по некоја минута почнавме да ја истражуваме самата база. Во базата се наоѓаат повеќе бункери и скривници, како и место за гаражирање на камиони и место од каде имало услови за пуштање на самите ракети. Ваква бази во околината на Скопје има и над селото [[Кучково]], како и на средината на планината [[Водно]]. Додека бевме во базата направивме и фотографија со нашиот дрон и на селото [[Рудник (Велешко)|Рудник]]. По базата се спуштивме во селото [[Брезица]], каде Кирил ги фотографираше трите цркви, од кои две припаѓаат на Брезичкиот манастир. ==== Исход ==== Со фотографирани '''3 нови села и поминати над 120 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Воздушен поглед на Брезица.jpg|Воздушен поглед на селото Брезица Податотека:Есенски пејзаж кај Брезица.jpg|Есенски пејзаж Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Воздушен поглед на тврдината и автопатот Податотека:Поранешна ракетна база на ЈНА 9.jpg|Воздушен поглед на ракетната база на ЈНА Податотека:Предаватели над Брезица.jpg|Предавалите на Црн Врв </gallery> ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[Маркови Кули (Летевци)]] — археолошко наоѓалиште ||[[Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q15726665|Q15726665]] || подобрена статија |- |2. |[[Црква „Вознесение Христово“ - Летевци]] — црква ||[[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Летевци 9.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q65296123|Q65296123]] || значително подобрена статија |- |3. |[[Црква „Св. Троица“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Брезица 11.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407527|Q141407527]] || нова статија |- |4. |[[Црква „Св. Недела“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Недела“ - Брезица.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407769|Q141407769]] || нова статија |- |5. |[[Црква „Св. Петка“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 4.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408641|Q141408641]] || нова статија |- |6. |[[Брезички манастир]] — манастир ||[[Податотека:Брезички манастир.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408655|Q141408655]] || нова статија |- |7. |[[Црн Врв (Градиштанска Планина]] — врв ||[[Податотека:Предаватели над Брезица.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20569658|Q20569658]] || нова статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на археоекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Archaeoexpedition to Markovi Kuli and YPA Rocket Base|Маркови Кули и ракетна база на ЈНА}} == Поврзано == * [[Википедија:Археоекспедиции 2025/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Археоекспедиции 2025| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2025 година|Археоекспедиции]] 5oxlt82uw837vwlzo0wi4pth474qgcl 5626490 5626489 2026-09-11T09:11:54Z Kiril Simeonovski 3243 /* Статии */ 5626490 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Археоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Археоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2025 година била организирана една '''[[Википедија:Археоекспедиции|археоекспедиција]]''', со која биле опфатени археолошките наоѓалишта: :# [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] и [[ракетна база на ЈНА]]— еднодневна експедиција (23 ноември). == Прва експедиција == === Маркови Кули и ракетна база на ЈНА === Како завршница на потфатите со викиекспедициите, тимот реши да го искористи променливиот ноемвриски ден за посета на селата [[Летевци]] и [[Брезица]], заедно со сите свои значајни објекти, меѓу кои најважно ни беше да направиме дронски фотографии од тврдината [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]], која се наоѓа на автопатот [[Скопје]]-[[Велес]], но припаѓа на атарот на селото Летевци. Најпрвин се упативме кон селото Летевци по стариот регионален пат Скопје-Велес, кој до пред почетокот на вртењето за селото Летевци е во сосем добра состојба. До селото Летевци води наместа макадам наместа асфалтиран пат. Во селото нѐ пречека еден мештанин кога се паркиравме пред селската црква. Додека Кирил фотографираше и ние разговаравме со мештанинот, Деан појде со дронот да ја фотографира тврдината Маркови Кули, која веднаш се забележува. Одбравме да ја фотографираме со дронот од самото село поради зоните за забрането летање воздухоплови во непосредната близина на тврдината поради зоната за слетување и полетување на скопскиот аеродром. Додека Деан завршуваше со фотографирањето на тврдината, а Кирил со фотографирањето на селото и селската црква, надојде неочекуван дожд, поради што веднаш почнавме да се враќаме кон регионалниот пат. Не се откажавме од идејата да го посетиме и соседното село [[Брезица]], во кое немаше да фотографираме некој особен археолошки објекти, туку идејата беше да го фотографираме селото и поранешната антиракетна база на Југословенската армија која се наоѓа над селото, кај предавалитето на Црн Врв. Како се доближувавме до базата до која води тесен и искршен асфалтиран пат, дождот почна полека да се намалува, па така кога се паркиравме кај некогашната база, дождот престана и по некоја минута почнавме да ја истражуваме самата база. Во базата се наоѓаат повеќе бункери и скривници, како и место за гаражирање на камиони и место од каде имало услови за пуштање на самите ракети. Ваква бази во околината на Скопје има и над селото [[Кучково]], како и на средината на планината [[Водно]]. Додека бевме во базата направивме и фотографија со нашиот дрон и на селото [[Рудник (Велешко)|Рудник]]. По базата се спуштивме во селото [[Брезица]], каде Кирил ги фотографираше трите цркви, од кои две припаѓаат на Брезичкиот манастир. ==== Исход ==== Со фотографирани '''3 нови села и поминати над 120 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Воздушен поглед на Брезица.jpg|Воздушен поглед на селото Брезица Податотека:Есенски пејзаж кај Брезица.jpg|Есенски пејзаж Податотека:Маркови Кули кај Летевци 2.jpg|Воздушен поглед на тврдината и автопатот Податотека:Поранешна ракетна база на ЈНА 9.jpg|Воздушен поглед на ракетната база на ЈНА Податотека:Предаватели над Брезица.jpg|Предавалите на Црн Врв </gallery> ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[Маркови Кули (Летевци)]] — археолошко наоѓалиште ||[[Податотека:Маркови Кули кај Летевци 3.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q15726665|Q15726665]] || подобрена статија |- |2. |[[Црква „Вознесение Христово“ - Летевци]] — црква ||[[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Летевци 9.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q65296123|Q65296123]] || значително подобрена статија |- |3. |[[Црква „Св. Троица“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Брезица 11.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407527|Q141407527]] || нова статија |- |4. |[[Црква „Св. Недела“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Недела“ - Брезица.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141407769|Q141407769]] || нова статија |- |5. |[[Црква „Св. Петка“ - Брезица]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 4.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408641|Q141408641]] || нова статија |- |6. |[[Брезички манастир]] — манастир ||[[Податотека:Брезички манастир.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q141408655|Q141408655]] || нова статија |- |7. |[[Црн Врв (Градиштанска Планина)]] — врв ||[[Податотека:Предаватели над Брезица.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20569658|Q20569658]] || нова статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на археоекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Archaeoexpedition to Markovi Kuli and YPA Rocket Base|Маркови Кули и ракетна база на ЈНА}} == Поврзано == * [[Википедија:Археоекспедиции 2025/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Археоекспедиции 2025| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2025 година|Археоекспедиции]] 86mjofa103ly0asjr83b4w1q4xqk5jh Дајв-бар 0 1400798 5626388 5606776 2026-09-10T16:38:57Z Andrew012p 85224 5626388 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат ниските цени на [[Пијалак|пијалаците]], пригушеното осветлување, оштетениот или застарен декор, неонските реклами за пиво, продажбата на пакувано пиво, услугата само за готовина и постојаните гости од редот на месното население.<ref name="chicagotrib">{{cite news |last1=Vivanco |first1=Leonor |title=Divers' Education |url=https://www.newspapers.com/image/232249604 |access-date=2020-07-04 |issue=Red-eye Chicago Magazine |publisher=[[Chicago Tribune]] |date=2008-12-19 |page=8 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618120554/https://www.newspapers.com/image/232249604/ |url-status=live }}</ref> Не постои единствено мислење за точната определба на дајв-барот, и ова прашање често предизвикува живи расправи.<ref name="longestboston">{{cite web |last1=Longest |first1=Knoefel |title=What We Talk About When We Talk About Dive Bars |url=https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |website=bostoneater.com |publisher=Vox Media |access-date=2020-07-04|date=2014-10-23|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704174613/https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |url-status=live |lang=en }}</ref> Поимот „дајв“ (од англ. — „потопува/урнува“) за првпат се појавил во американскиот печат во 1880-тите за опишување на сомнителни локали, често сместени во визби, во кои човек морал да „се спушти/урне“.<ref name="diveincovid">{{cite news |last1=Garbarino |first1=Steve |title=Beer and a Shot of Hand Sanitizer: Dive Bars Try Cleaning Up |url=https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |access-date=2021-05-28 |issue=13 |publisher=Wall Street Journal |date=2020-07-20 |volume=276 |url-access=subscription |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217064651/https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |url-status=live }}</ref>{{rp|1}} Во некои земји од Западна и Северна Европа, дајв-баровите се познати под имињата „кафеав [[Бар (угостителство)|бар]]“ или „кафеав паб“, на пример, „bruine kroegen“ на холандски јазик<ref name="Boztas 2023">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|title=Brown, grimy… and historic: the battle to save Amsterdam’s old bars|lang=en|first=Senay|last=Boztas|website=the Guardian|date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611225553/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|archive-date=2023-06-11|access-date=2023-06-11|url-status=live}}</ref> и „brun bar“ или „brun pub“ на норвешки.<ref name="Nordbø 2022 g559">{{cite web|url=https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|title=Ut på byen? Her er din guide til 20 av Oslos bruneste puber|lang=nb|first=Harald|last=Nordbø|website=VartOslo|date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192734/https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Lindbaek 2014 m655">{{cite web|url=https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|title=Brun bar med grønne miks-varianter|lang=nb|first=Gudmund|last=Lindbaek|website=King Goya|date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192736/https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Isdal Tilrem Stenshagen 2023 c851">{{cite web|url=https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|title=Jakten på Trondheims bruneste pub|first=Helge Tollan|last=Isdal|website=Underdusken.no|date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192735/https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live|last2=Tilrem|first2=Martin|last3=Stenshagen|first3=Victoria Lillejord|lang=nb}}</ref> == Опис == Порано сметан за погрдeн, поимот „дајв-бар“ подоцна станал знак на препознавање за посетителите што бараат „автентичност“ во ваквите локали.<ref name="conasewers">{{cite news |last1=Marshall |first1=John |title=Dive Bar Connoisseurs |url=https://www.newspapers.com/image/542017625/ |access-date=2020-07-06 |agency=Associated Press |issue=41 |publisher=The Herald (Dubois County, Indiana |date=2009-11-24 |volume=115 |page=13 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618124421/https://www.newspapers.com/image/542017625/ |url-status=live }}</ref> Редовните гости можат да го опишат барот како „многу дајвовски“ или „недајвовски“ и да составуваат скали за оценување на „дајвовоста“<ref name="nycwendy">{{Книга |заглавие=New York City's Best Dive Bars:Drinking and Diving in the Five Boroughs |издательство=Ig |место=New York |isbn=0-9703125-3-9 |страницы=3 |ссылка=https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |access-date=2020-07-05 |год=2003 |автор=Mitchell, Wendy |язык=en |archive-date=2023-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011103011/https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |url-status=live }}</ref>. Еден од таквите обожаватели е Стив Венсен, основач на калифорниската група DBC (Dive Bar Conoisseurs — „Познавачи на дајв-барови“), кој вели: „Секој дајв-бар е уникатен како снегулка: разновиден и неповторлив… секогаш доаѓате во допир со месната поткултура, и секојпат тоа е авантура“<ref name="conasewers" />{{rp|13}}. Писателот Тод Дејтон го напишал следново: „Дајв-баровите се како [[Порнографија|порнографијата]]: тешко е да се определат, но ги препознавате кога ќе ги видите“.<ref name="daytonquote">{{Книга |заглавие=San Francisco's Best Dive Bars |издательство=Ig Pub |место=New York |isbn=0-9703125-8-X |страницы=4 |ссылка=https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |access-date=2020-07-04 |год=2004 |автор=Dayton , Todd |язык=en |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827164652/https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |url-status=live }}</ref> Што се однесува до разликата помеѓу дајв-барот и обичниот бар, Дејтон пишува: {{почеток на цитат}}За мене, идеалниот дајв-бар е локал што го води крупен маж по име Френк, каде што мирисот на вчерашното пиво сѐ уште лебди во воздухот, а вашата потрага по чисти тоалети (или тоалетна хартија, во тој поглед) ќе остане вечно без одговор. Едно шише „[[Budweiser|Бад]]“ чини два долари, една чашка „[[Jack Daniel’s|Џек]]“ — три, а Pabst Blue Ribbonсе се послужува во лименки. На надворешната табла пишува „Бифтеци, вечери, коктели“, но тука не се послужува храна откако претседател бил [[Франклин Рузвелт]]. Доминантни декоративни елементи се црвениот Naugahyde, формика во боја на дрво и [[Бетонски блок|бетонски блокови]].<ref name="daytonquote"/> {{оригинален текст|en|For me, the ideal dive bar is run by a beefy guy named Frank, where the aroma of yesterday's beer still hangs in the air, and your quest for clean bathrooms (or toilet paper, for that matter) will go eternally unanswered. A bottle of Bud costs two bucks, a shot of Jack, $3, and Pabst Blue Ribbon is served in a can. The sign outside says Steaks, Dinners, Cocktails— but there hasn't been any food served since FDR was president. The prevailing decorative elements are red Naugahyde, wood-toned Formica, and cinder blocks.}} {{крај на цитат}} Дајв-баровите вложуваат минимален труд неопходен за да им обезбедат пијалаци на гостите; односно тие обично не рекламираат, не обезбедуваат паркинг и немаат впечатливи табли.<ref name="longestboston"/> Дајв-баровите не се познати по својата храна.<ref name="nycwendy" />{{rp|3}} Често не нудат ништо друго освен грицки.<ref name="nycwendy" /> На пример, во 2018 г., посетител на познат дајв-бар во Нешвил известил дека видел рачно напишано мени залепено на фрижидерот, на кое биле наведени само свински чварки, пуканки, кикирики и загреани во микробранова печка [[корн-дог]]и (1 американски долар).<ref name="franseast">{{cite web |last=Rodgers |first=D. Patrick |title=Fran's Eastside Is the Best Dive Bar in Nashville |url=https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |website=vice.com |publisher=Vice edai |access-date=2020-07-27|date=2018-12-10|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727162411/https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |url-status=live |lang=en }}</ref> Тоалетите во дајв-баровите се познати по својата запуштеност и можат да имаат кабина со завеса за туширање. Вистинските дајв-барови обично прифаќаат само готовина. Зад шанкот често работи сопственикот или некој од членовите на неговото семејство. Во дајв-баровите обично можат да се сретнат муштерии од сите општествени слоеви, вклучително и некои мештани што пијат таму веќе неколку децении.<ref name="chicagotrib"/> Во периодот на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]] во раните 2020-ти години, баровите и угостителските објекти во американските градови биле затворени, па многу сопственици на дајв-барови го искористиле ова време за да направат реновирање и чистење. Рик Добс, автор на книгата ''Local Spirit: Neighborhood Bars of Orleans Parish'', објавена во 2019 г., напишал: „Дајв-барот сосема добро може да се доведе во ред, но тој сепак ќе остане дајв-бар... главното е карактерот и атмосферата на местото“.<ref name="diveincovid" />{{rp|1}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Угостителство]] dgcei63kuypg12avhy8nz9tunmixj03 Википедија:Вики тим билдинг 2026 4 1401812 5626373 5621511 2026-09-10T15:53:52Z Bjankuloski06 332 5626373 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo-mk.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} '''Вики тим билдинг 2026''' — тридневен настан за активните Википедијанци, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, и е посветен на теми поврзани со подобрување на Википедија на македонски јазик. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Вики тим билдинг оваа година се одржува во хотел Метропол, [[Охридско Езеро]]. ==Програма== Во прoдолжение е наведена грубата програмска шема на Вики тим билдинг, а извештај на дискутираните теми на следната врска [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Извештај]]: * Петок, 11 септември 2026 :15:00 - Пристигнување во хотелот секој во свој термин, во попладневните часови и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија за Википедија * Сабота, 12 септември 2026 :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користатна Википедија, како и Викиизвор и Википодатоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * Недела, 13 септември 2026 :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците со нивните кориснички имиња [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Учесници]] ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk , како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * Сите фотографии [[:c:Category:Macedonian Wiki Team Building 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] 9z8t7u28auz0g2qxonoq4zxlnwb3pbg 5626374 5626373 2026-09-10T15:54:05Z Bjankuloski06 332 /* Програма */ 5626374 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo-mk.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} '''Вики тим билдинг 2026''' — тридневен настан за активните Википедијанци, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, и е посветен на теми поврзани со подобрување на Википедија на македонски јазик. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Вики тим билдинг оваа година се одржува во хотел Метропол, [[Охридско Езеро]]. ==Програма== Во прoдолжение е наведена грубата програмска шема на Вики тим билдинг, а извештај на дискутираните теми на следната врска [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Извештај]]: * Петок, 11 септември 2026 :15:00 - Пристигнување во хотелот секој во свој термин, во попладневните часови и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија за Википедија * Сабота, 12 септември 2026 :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користат на Википедија, како и Викиизвор и Википодатоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * Недела, 13 септември 2026 :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците со нивните кориснички имиња [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Учесници]] ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk , како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * Сите фотографии [[:c:Category:Macedonian Wiki Team Building 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] g6eqjpa25x2mdoek4k4jq1aii9e45d0 5626462 5626374 2026-09-11T06:24:15Z Bjankuloski06 332 /* Програма */ 5626462 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo-mk.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} '''Вики тим билдинг 2026''' — тридневен настан за активните Википедијанци, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, и е посветен на теми поврзани со подобрување на Википедија на македонски јазик. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Вики тим билдинг оваа година се одржува во хотел Метропол, [[Охридско Езеро]]. ==Програма== Во прoдолжение е наведена грубата програмска шема на Вики тим билдинг, а извештај на дискутираните теми на следната врска [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Извештај]]: * '''Петок, 11 септември 2026''' :15:00 - Пристигнување во хотелот секој во свој термин, во попладневните часови и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија за Википедија * '''Сабота, 12 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користат на Википедија, како и Викиизвор и Википодатоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * '''Недела, 13 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците со нивните кориснички имиња [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Учесници]] ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk , како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * Сите фотографии [[:c:Category:Macedonian Wiki Team Building 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] c3zqxnt4f59gbysvc892fiwnplc2kdk 5626533 5626462 2026-09-11T11:37:06Z Bjankuloski06 332 /* Програма */ 5626533 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo-mk.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} '''Вики тим билдинг 2026''' — тридневен настан за активните Википедијанци, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, и е посветен на теми поврзани со подобрување на Википедија на македонски јазик. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Вики тим билдинг оваа година се одржува во хотел Метропол, [[Охридско Езеро]]. ==Програма== Во прoдолжение е наведена грубата програмска шема на Вики тим билдинг, а извештај на дискутираните теми на следната врска [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Извештај]]: * '''Петок, 11 септември 2026''' :15:00 - Пристигнување во хотелот, секој во свој термин, во попладневните часови и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија за Википедија * '''Сабота, 12 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користат на Википедија, како и Викиизвор и Википодатоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * '''Недела, 13 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците со нивните кориснички имиња [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Учесници]] ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk , како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * Сите фотографии [[:c:Category:Macedonian Wiki Team Building 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] f338gjpt7fihqref4cub879umzw96tn 5626534 5626533 2026-09-11T11:37:38Z Bjankuloski06 332 /* Програма */ 5626534 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo-mk.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} '''Вики тим билдинг 2026''' — тридневен настан за активните Википедијанци, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, и е посветен на теми поврзани со подобрување на Википедија на македонски јазик. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Вики тим билдинг оваа година се одржува во хотел Метропол, [[Охридско Езеро]]. ==Програма== Во прoдолжение е наведена грубата програмска шема на Вики тим билдинг, а извештај на дискутираните теми на следната врска [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Извештај]]: * '''Петок, 11 септември 2026''' :15:00 - Пристигнување во хотелот, секој во свој термин во попладневните часови и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија за Википедија * '''Сабота, 12 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користат на Википедија, како и Викиизвор и Википодатоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * '''Недела, 13 септември 2026''' :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците со нивните кориснички имиња [[Википедија:Вики тим билдинг 2026/Учесници]] ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk , како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * Сите фотографии [[:c:Category:Macedonian Wiki Team Building 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] lbt2fa6oyunhedwurovcgasy499j2lj Матеј Гаштаров 0 1402406 5626427 5626141 2026-09-10T19:36:35Z Carshalton 30527 /* Клупска статистика */ 5626427 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Матеј Гаштаров | image = | height = {{height|m=1.90}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2006|11|15}}<ref name=MatejGashtarov/> | cityofbirth = [[Скопје]] | countryofbirth = [[Македонија]]<ref name=MatejGashtarov>{{cite web|url=https://www.ffm.mk/u21team/mate-gashtarov/|title=Матеј Гаштаров|publisher=ФФМ|date=|access-date=8 септември 2026}}</ref> | nationality = {{flagsport|MKD}} [[Македонија]] | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} | clubnumber = 60 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Vardar Skopje}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Минералац Врањска Бања | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | years1 = 2025- | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | years2 = 2026 | caps2 = 14 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Borac Cacak}} | nationalyears1 = 2024 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 18 години|Македонија 18]] | nationalyears2 = 2024 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 19 години|Македонија 19]] | nationalyears3 = 2025- | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|Македонија 21]] }} '''Матеј Гаштаров''' (роден на [[15 ноември]] [[2006]], во [[Скопје]]) — [[Македонци|македонски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] и на [[Фудбалска репрезентација на Македонија|македонската репрезентација]].<ref name=MatejGashtarov/> ==Клупска кариера== Роден во [[Скопје]], Гаштаров ја започнал својата фудбалска кариера во екипата на {{Fb team (N) Vardar Skopje}}.<ref name=Reprezentacija/><ref name=CrvenaZvezda/> Во 2024 година, тој се преселил во соседната [[Србија]], каде прво шест месеци играл за Минералац Врањска Бања,<ref name=Reprezentacija>{{cite web|url=https://www.tvarenasport.com/fudbal/vesti-iz-fudbala/76991/matej-gastarov-fk-crvena-zvezda-poziv-goce-sedloski-reprezentacija-severne-makedonije-tv-arena-sport/news|title=Poziv koji se ne odbija: Velika čast za mladog fudbalera Crvene zvezde, uskoro okreće novu stranicu svoje karijere|language=sr|publisher=Arena Sport|date=3 септември 2026|access-date=8 септември 2026}}</ref> а во летото истата година дошол на проби во {{Fb team (N) Crvena Zvezda}}, приклучувајќи му се официјално на клубот во август 2024.<ref name=Reprezentacija/><ref name=CrvenaZvezda>{{cite web|url=https://www.crvenazvezdafk.com/zvezda-tim/matej-gastarov-2|title=FK Crvena zvezda Prvi tim: Vezni igraci - Matej Gashtarov|publisher={{Fb team (N) Crvena Zvezda}}|date=|access-date=8 септември 2026}}</ref> На 15 август 2025 година, Гаштаров го направил своето деби за првиот тим на Црвена ѕвезда во гостинската победа со 1-4 над [[ФК Младост Лучани|Младост Лучани]] во [[Суперлига на Србија 2025-2026|Суперлигата на Србија]], влегувајќи како замена во 88-мата минута на местото на [[Владимир Лучиќ (фудбалер)|Владимир Лучиќ]].<ref>{{cite news|url=https://sportklub.n1info.rs/fudbal/srbija-super-liga/mladost-lucani-crvena-zvezda-5-kolo-super-liga-srbije-avgust-2025/|title=Zvezdin jak finiš: Het-trik Kataija za devet minuta|last=Stamenić|first=Nikola|publisher=[[Спорт клуб]]|date=15. 8. 2025|accessdate=9. 7. 2026}}</ref> Сепак, тоа останал неговиот единствен настап за првиот тим во текот на сезоната 2025-2026. На 16 јануари 2026 година, тој бил позајмен до крајот на сезоната на [[ФК Борац Чачак|Борац Чачак]] во [[Прва фудбалска лига на Србија|втората лига на Србија]] каде одиграл 14 натпревари.<ref>{{cite news|url=https://mosport.rs/2026/01/19/borac-1926-angazovao-jos-dva-pojacanja/|title=Borac 1926 angažovao još dva pojačanja|publisher=MO Sport|date=19. 1. 2026|accessdate=9. 7. 2026}}</ref> По позитивната полусезона во Борац, во летото 2026 година се вратил во Црвена ѕвезда, продолжувајќи го договорот со клубот до 2029 година.<ref>{{cite news|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/makedonsko-momce-zakucano-na-marakani-dosao-na-probu-kod-milijasa-odusevio-stankovica/548515|title=Makedonsko momče zakucano na Marakani: Došao na probu kod Milijaša, oduševio Stankovića|last=Nedeljković|first=D.|publisher=Mozzart Sport|date=9. 7. 2026|access-date=9. 7. 2026}}</ref> И покрај тоа што останал во тимот, Гаштаров не добивал шанса за игра кај тренерот [[Дејан Станковиќ]]. Сепак, по тренерската смена кога Станковиќ заминал и бил заменет од [[Алберт Риера]], новиот тренер веднаш му укажал шанса да игра од првата минута во првенствената победа со 4-0 над [[ФК Чукарички|Чукарички]].<ref>{{cite news|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/makedonsko-momce-milijaseva-opklada/552226|title=Makedonsko momče, Milijaševa opklada|last=Nedeljković|first=D.|publisher=Mozzart Sport|date=24. 8. 2026|access-date=25. 8. 2026}}</ref> Во неговото прво [[Вечно дерби (Србија)|вечно дерби]] против [[ФК Партизан|Партизана]], тој изнудил [[Пенал (фудбал)|пенал]] по прекршот на [[Вукашин Ѓурѓевиќ]] над него, во победата на Црвена ѕвезда на „[[Стадион Рајко Митиќ|Маракана]]“ со [[180. вечно дерби во фудбал (Србија)|2-1]].<ref>{{cite news|url=https://zurnal.politika.rs/scc/clanak/255700/fudbal/zvezda/gudelj-pokazali-karakter-i-brzo-okrenuli-gastarov-nema-nista-lepse|title=Гудељ: Показали карактер и брзо окренули; Гаштаров: Нема ништа лепше|last=Ж|first=С.|publisher=Спортски журнал|date=6. 9. 2026|access-date=7. 9. 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во 2024 година, Гаштаров играл за младинските селекции на Македонија, [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 18 години|под 18]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 19 години|под 19 години]]. Во мај 2025 година, бил повикан од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]], [[Горан Станиќ]], за двата пријателски натпревари против {{NazNB|FUrep|KOS}}.<ref>{{cite news|url=https://macedonianfootball.com/stanikj-summoned-players-for-kosovo-friendlies/|title=Stanikj summoned players for Kosovo friendlies|publisher=MacedonianFootball.com|date=20. 5. 2025|access-date=9. 7. 2026|last=Mihajloski|first=Goce|language=en}}</ref> Дебитирал на 28 мај, во првиот натпревар против косоварите одигран во [[Приштина]],<ref>{{cite news|url=https://macedonianfootball.com/u21-goalless-draw-against-kosovo/|title= U21: Goalless draw against Kosovo |date=28. 5. 2025|access-date=8. 9. 2026|last=Mihajloski|first=Goce|language=en}}</ref> а три дена подоцна го одиграл целиот натпревар против истиот противник овојпат во Скопје.<ref>{{cite news|url=https://macedonianfootball.com/u21-another-goalless-draw-against-kosovo-video/|title= U21: Another goalless draw against Kosovo (Video) |date=31. 5. 2025|access-date=8. 9. 2026|last=Mihajloski|first=Goce|language=en}}</ref> Двата натпревари завршиле со идентичен резултат 0-0. На 3 септември 2026 година, го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Македонија|сениорската репрезентација на Македонија]] од селекторот [[Гоце Седлоски]], за натпреварите против {{NazNB|FUrep|SUI}} и {{NazNB|FUrep|SLO}} во [[УЕФА Лига на нации|Лигата на нации]].<ref name=Reprezentacija/> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Црвена ѕвезда сезона 2025-2026|2025-јан. 2026]]|| {{flagsport|SRB}} [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] || [[Суперлига на Србија 2025-2026|СЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Србија 2025-2026|КС]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] || 0+0 || 0 || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Борац Чачак сезона 2025-2026|јан. - јун. 2026]]|| {{flagsport|SRB}} [[ФК Борац Чачак|Борац Чачак]] || [[Прва фудбалска лига на Србија 2025-2026|1Л]] || 7+7<ref>7 настапи во лигата за опстанок.</ref> || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 14 || 0 |- || [[ФК Црвена ѕвезда сезона 2026-2027|2026-2027]]|| {{flagsport|SRB}} [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] || [[Суперлига на Србија 2026-2027|СЛ]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Србија 2026-2027|КС]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] || 0+0 || 0 || - || - || - || 3 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Црвена ѕвезда || 4 || 0 || || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 4 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 18 || 0 || || 0 || 0 || || 0 || 0 || || - || - || 18 || 0 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Македонија |image3=Flag of North Macedonia.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/gastarov-matej/UDiLjix3/ Матеј Гаштаров на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/matej-gashtarov/profil/spieler/1300277 Матеј Гаштаров на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/402676/matej-gashtarov Матеј Гаштаров на espn] *[https://www.whoscored.com/players/557263/show/matej-gashtarov Матеј Гаштаров на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гаштаров, Матеј}} [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2006 година]] adoda33ke591rr2z9wgihvw5lecmuur Википедија:Викикамп Охрид 4 1402419 5626376 5625396 2026-09-10T16:08:35Z Jtasevski123 69538 5626376 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''Викикамп Охрид 2026'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[File:Wiki Camp Ohrid 2026.svg|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|180п]] |} '''Викикамп Охрид''' е тродневен Викикамп за членовите на [[Википедија:Вики Клуб|Вики Клубовите]] во Македонија, што се одржува за време на викендот 11-13 септември 2026 година, истовремено со [[Википедија:Вики тим билдинг 2026|Вики тим билдинг]], и е посветен тематски на ''„Ботаничари со авторски кратенки“''. Проектот е во организација на Здружението [[:m:Wikimedia MKD|Викимедија МКД]]. Годинава Викикампот се одржува во хотел Метропол, [[Охрид]]. Викикампот опфаќа ученици од различна возраст и од различни училишта од Македонија. ==Цели и правила== ''Викикамп Охрид'' е проект на Викимедија МКД, со цел зголемување на статии и содржини на Википедија на македонски јазик на слободни теми, подобрување на постоечките статии, како и дообука на несигурните уредувачи. Во текот на Викикампот, ќе се одржат неколку заеднички уредувања. Најдобрите пет учесници ќе ги добијат своите награди на крајот од Викикампот. ==Програма== Детален преглед на програмата за Викикампот Охрид 2026 може да се најде на [http://wikicamp.mk/ службеното мрежно место] за Кампот. Деталната програма вклучува детален опис на задолжителните активности планирани за овој Викикамп, како и дополнителните, спортско-рекреативни и забавни активности. Во прилог, сепак, се наведува грубата програмска шема на Викикампот: * Петок, 11 септември 2026 :15:00 - Пристигнување во хотелот и сместување :19:00 - вечера :20:00 – 22:00 - Отворање на настанот, и потоа дискусија * Сабота, 12 септември 2026 :8:00 - Утрински вежби :9:00 - Појадок :10:00 – 13:00 - Дискусии за алатките што може да се користатна Википедија, како и Вики извор и Вики податоци. Паузата е од 11:15 - 11:45, кога се послужува кафе и освежување. :13:00 – ручек и потоа слободни активности: прошетка во околината и заедничка/ групна фотографија :17:00 - 19:00 - Заедничка дискусија за начини на кои можеме да ја подобриме Википедија. :19:00 – вечера :21:00 - 23:00 - Слободни активности. * Недела, 13 септември 2026 :8:00 - Утрински вежби :9:00 - Појадок :10:00 – 12:00 - Забавен дел, затворање на настанот, доделување на уверенијата :13:00 – ручек, и награди за најуспешните, па напуштање на хотелот најдоцна околу 14:30 ==Учесници== Учесниците и нивните придонеси може да се најдат на [[Википедија:Викикамп Охрид 2026/Учесници]] == Потребни статии == Кампот е посветен тематски на „Ботаничари со авторски кратенки“. Ова е англиската категорија со [[:en:Category:Botanists with author abbreviations|статии за ботаничари со авторски кратенки]]. ==Контакт== Повеќе информации можете да добиете со непосреден контакт преку испраќање порака на електронската пошта: kontakt@wikimedia.mk или посета на службеното мрежно место за Кампот, како и контактирање на одговорните корисници на Википедија за овој проект: [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник: MacedonianBoy|MB]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]]. ==Надворешни врски == * [http://wikicamp.mk/ Службено мрежно место на Викикампот] * Сите фотографии [[:c:Category:Wiki Camp Ohrid 2026|на оваа категорија]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] [[Категорија:Образовна програма на Википедија]] [[Категорија:Википедија:Викикампови]] 0q6r3z1z4kmjr4lb64ggl3viysph2ki Господарот на прстените: Дружината на прстенот 0 1402430 5626475 5626012 2026-09-11T08:44:33Z Andrew012p 85224 /* */ 5626475 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Мекелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланшет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во Средната Земја. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на Средна Земја, владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во Шир, повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во Изенгард за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ копите на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]] (син на Глоин) |- | [[Кристофер Ли]] || Саруман Белиот |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] l5flov1e20vxf4k5oi268jyuls94nv3 Куќа на Апасиеви 0 1402461 5626303 5626158 2026-09-10T12:02:57Z Dandarmkd 31127 5626303 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Апасиеви |alternate_name = Куќа на Аликара |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Велес]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Вера Циривири Трена“ бр. 21 (нова адреса)<br />ул. „Петар Михов“ бр. 3 (стара адреса) |floor_count = |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |destruction_date = |completion_date = 1840-ти<ref name="сдк09.2025">{{Наведена мрежна страница |title=Започна, па се прекина санацијата на куќата на Аликара во Велес оти има нови проблеми со стабилизација на објектот |page= |author=Петар Печков |publisher=sdk.mk |url=https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/zapochna-pa-se-prekina-sanatsijata-na-kukata-na-alikara-vo-veles-oti-ima-novi-problemi-so-stabilizatsija-na-objektot/ |accessdate=10 септември 2026 |date=4 септември 2025 |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515081729/https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/zapochna-pa-se-prekina-sanatsijata-na-kukata-na-alikara-vo-veles-oti-ima-novi-problemi-so-stabilizatsija-na-objektot/ |url-status=live }}</ref> |cost = |structural_system = |building_type = [[куќа]] |owner = Апасиеви (-до денес)<br />Аликара |style = |size = |designations = [[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (01.08.1953) }} '''Куќа на Апасиеви''', позната и како '''Куќа на Аликара''' — [[куќа]] во градот [[Велес]], [[Македонија]]. ==Историја== Според пишаните документи, куќата била изградена во средината на 19 век. Таа била [[бег]]ова куќа, а подоцна била купена од страна на бавчованџијата Аликара, па од Апасиеви.<ref name="сдк01.2025">{{Наведена мрежна страница |title=Куќата на Аликара се распаѓа, Националниот конзерваторски центар лани доби пари за реконструкција, но не ја изврши |page= |author=Петар Печков |publisher=sdk.mk |url=https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/kukata-na-alikara-vo-veles-se-raspaga-natsionalniot-konzervatorski-tsentar-lani-dobi-pari-za-rekonstruktsija-no-ne-ja-izvrshi/ |accessdate=10 септември 2026 |date=22 јануари 2025 |archive-date=2025-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915004644/https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/kukata-na-alikara-vo-veles-se-raspaga-natsionalniot-konzervatorski-tsentar-lani-dobi-pari-za-rekonstruktsija-no-ne-ja-izvrshi/ |url-status=live }}</ref><ref name="трмр">{{Наведена мрежна страница |title=Куќата на Аликара, Апасиеви се распаѓа, иако со проект од државата лани се обезбедија пари за реконструкција |page= |author=Петар Печков |publisher=tirekovmirece.com |url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9A%D1%83%D1%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%2C-%D0%90%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8-%D1%81%D0%B5-%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%93%D0%B0%2C-%D0%B8%D0%B0%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82-%D0%BE%D0%B4-%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8--%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0- |accessdate=10 септември 2026 |date=22 јануари 2025 |archive-date=2025-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123120100/http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9A%D1%83%D1%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%2c-%D0%90%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8-%D1%81%D0%B5-%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%93%D0%B0%2c-%D0%B8%D0%B0%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82-%D0%BE%D0%B4-%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8--%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0- |url-status=live }}</ref> Зградата била прогласена за културно наследство врз основа на актот 93 од 1 август 1953 година. Согласно УП 18-22 од 22 јануари 2022 година, градбата добила статус на културно наследство во опасност.<ref name="ноември2024">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=4 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |accessdate=9 септември 2026 |date=ноември 2024 |archive-date=2024-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227112456/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |url-status=live }}</ref> Таа 2022 година, требале да започнат градежни активности за обновување на фасадата, но согласно јануари 2025 година, немало никаков градежен зафат. Националниот конзерваторски центар добил средства од 1.200.000 [[Македонски денар|денари]] за реконструкцијата, согласно годишниот план на [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]] за 2024 година.<ref name="сдк01.2025"/><ref name="трмр"/> Во септември 2025 година, [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерот за култура и туризам]], [[Зоран Љутков]] објавил дека биле обезбедени 4 милиони евра за реконструцијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Министерот Љутков ја посети семејната куќа на Апасиев во Велес |page= |author= |publisher=faktor.mk |url=https://faktor.mk/ministerot-ljutkov-ja-poseti-semejnata-kukja-na-apasiev-vo-veles |accessdate=10 септември 2026 |date=3 септември 2025 |archive-date=2025-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250917081723/https://faktor.mk/ministerot-ljutkov-ja-poseti-semejnata-kukja-na-apasiev-vo-veles |url-status=live }}</ref> Тој месец биле прекинати градежните активности поради проблеми со стабилизацијата на градбата. До тој миг, куќата била користена за живеење само во долниот кат, бидејќи горниот не бил безбеден. Тогашни сопственици биле [[родител]]ите на [[политичар]]от [[Димитар Апасиев]].<ref name="сдк09.2025">{{Наведена мрежна страница |title=Започна, па се прекина санацијата на куќата на Аликара во Велес оти има нови проблеми со стабилизација на објектот |page= |author=Петар Печков |publisher=sdk.mk |url=https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/zapochna-pa-se-prekina-sanatsijata-na-kukata-na-alikara-vo-veles-oti-ima-novi-problemi-so-stabilizatsija-na-objektot/ |accessdate=10 септември 2026 |date=4 септември 2025 |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515081729/https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/zapochna-pa-se-prekina-sanatsijata-na-kukata-na-alikara-vo-veles-oti-ima-novi-problemi-so-stabilizatsija-na-objektot/ |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Куќи во Велес|Апасиеви]] [[Категорија:Македонската архитектура во 19 век]] [[Категорија:Отоманската архитектура во 19 век]] j07shzsd3o8sz8ndgmcs33aa0xzawji Црква „Св. Петка“ - Брезица 0 1402493 5626319 5626265 2026-09-10T12:57:06Z Kiril Simeonovski 3243 5626319 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Св. Петка“ - Брезица 4.jpg |големина на слика = 220п |опис = Поглед на црквата |епархија = Скопска |намесништво = Северноскопско |парохија = |координати = {{coord|41|52|23|N|21|43|34.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Брезица |општина = Петровец |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Петка''' — [[Црква (градба)|црква]] во [[Брезички манастир|Брезичкиот манастир]]. == Архитектура == Градбата на црквата има правоаголна основа без [[апсида]] на источната страна. Влезот се наоѓа на западната страна и над него е насликан крст. На јужната страна е насликан уште еден крст, над него има натписна плоча со називот на црквата, а десно од него има плоча на којашто е прикажана [[Света Петка]]. == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 2.jpg|Јужната страна Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 5.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Петка“ - Брезица 3.jpg|Плочата со приказ на Света Петка Податотека:Цркви „Св. Недела“ и „Св. Петка“ - Брезица 2.jpg|Црквата (лево) со црквата „Св. Недела“ (десно) </gallery> == Поврзано == * [[Брезички манастир]] * [[Црква „Св. Недела“ - Брезица]] * [[Црква „Св. Троица“ - Брезица]] * [[Скопска епархија]] * [[Северноскопско архијерејско намесништво]] * [[Брезица]] == Надворешни врски == {{ризница-ред|St. Petka Church (Brezica)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Брезица}} [[Категорија:Храмови посветени на Светата Троица во Македонија|Брезица]] [[Категорија:Брезички манастир]] 32depdhowaj0smlqc41h5wvhgh3bt6e Thesium linophyllon 0 1402501 5626302 2026-09-10T12:00:33Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox | image = Thesium_linophyllon_2.jpg | genus = Thesium | species = linophyllon | authority = L. }} '''Thesium linophyllon''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]].<ref name="POWO">{{cite web |title=Thesium linophyllon L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:780950-1 |website=Plant... 5626302 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Thesium_linophyllon_2.jpg | genus = Thesium | species = linophyllon | authority = L. }} '''Thesium linophyllon''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]].<ref name="POWO">{{cite web |title=Thesium linophyllon L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:780950-1 |website=Plants of the World Online |access-date=14 February 2021 |language=en}}</ref> Распротранетоста е од Франција до Латвија и Централна Грција.<ref name="POWO" /> Synonym: * ''Linophyllum clusii'' Bubani<ref name="POWO" /> * ''Linosyris intermedia'' (Schrad.) Kuntze<ref name="POWO" /> * ''Linosyris linophyllon'' Kuntze<ref name="POWO" /> * ''Thesium arvense'' Horv.<ref name="POWO" /> * ''Thesium fulvopes'' Griess.<ref name="POWO" /> * ''Thesium hutterianum'' Opiz<ref name="POWO" /> * ''Thesium intermedium'' Schrad.<ref name="POWO" /> * ''Thesium linariae-folium'' Gilib.<ref name="POWO" /> * ''Thesium linifolium'' Christm.<ref name="POWO" /> * ''Thesium linifolium'' Schrank<ref name="POWO" /> * ''Thesium linophyllon'' var. ''pilosiusculum'' Lawalrée<ref name="POWO" /> * ''Thesium transsilvanicum'' Schur<ref name="POWO" /> * ''Xerololophus trinervis'' Dulac<ref name="POWO" /> == Наводи == {{наводи}} {{Taxonbar|from=Q1940715}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 253nnsms4tb9syf2nuvsijltcyyuuye 5626304 5626302 2026-09-10T12:04:54Z Виолетова 1975 5626304 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Thesium_linophyllon_2.jpg | genus = Thesium | species = linophyllon | authority = L. }} '''Thesium linophyllon''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]].<ref name="POWO">{{cite web |title=Thesium linophyllon L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:780950-1 |website=Plants of the World Online |access-date=14 February 2021 |language=en}}</ref> Распротранетоста е од Франција до Латвија и Централна Грција.<ref name="POWO" /> Во [[Македонија]] расте на чистини и по рабови на букови шуми, по планински пасишта и камењари, најчесто на варовничка подлога до 1900 метри надморска височина. Видот е познат за Скопје, Козјак, Маврово, Бистра, Галичица, Мариово, Дудица, Кожуф, Беласица, и Нов Дојран.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1684-1685}}</ref> Синоними:<ref name="POWO" /> * ''Linophyllum clusii'' Bubani * ''Linosyris intermedia'' (Schrad.) Kuntze * ''Linosyris linophyllon'' Kuntze * ''Thesium arvense'' Horv. * ''Thesium fulvopes'' Griess. * ''Thesium hutterianum'' Opiz * ''Thesium intermedium'' Schrad. * ''Thesium linariae-folium'' Gilib. * ''Thesium linifolium'' Christm. * ''Thesium linifolium'' Schrank * ''Thesium linophyllon'' var. ''pilosiusculum'' Lawalrée * ''Thesium transsilvanicum'' Schur * ''Xerololophus trinervis'' Dulac == Наводи == {{наводи}} {{Taxonbar|from=Q1940715}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] n4a2ewf5qlfdfrukds60ldvttyvn1n4 Разговор:Thesium linophyllon 1 1402502 5626313 2026-09-10T12:31:43Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5626313 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Thesium bavarum 0 1402503 5626314 2026-09-10T12:35:49Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = bavarum | authority = }} '''Thesium bavarum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == А <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Ско... 5626314 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = bavarum | authority = }} '''Thesium bavarum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == А <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1685}}</ref> Во [[Македонија]] расте на == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0b4sbg6rv63u8khknqey9mv0ecdve6p 5626315 5626314 2026-09-10T12:38:13Z Виолетова 1975 5626315 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Thesium bavarum PID1060-2.jpg | genus = Thesium | species = bavarum | authority = [[Schrank]] | synonyms = ''Thesium umbrosum'' <small>Opiz.</small><br>''Thesium montanum'' <small>[[Ehrh.]]</small><br>''Thesium linophyllum'' <small>[[L.]]</small><br>''Thesium linophyllum'' <small>[[Hayne]]</small><br>''Thesium intermedium'' <small>Bess.</small><br>''Linosyris montana'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linosyris linophyllon'' <small>[[Kuntze]]</small> }} '''Thesium bavarum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == А <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1685}}</ref> Во [[Македонија]] расте на == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dy1ss9o9wfd9l7f90boyktu5ebrxvjw 5626316 5626315 2026-09-10T12:43:20Z Виолетова 1975 5626316 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Thesium bavarum PID1060-2.jpg | genus = Thesium | species = bavarum | authority = [[Schrank]] | synonyms = ''Thesium umbrosum'' <small>Opiz.</small><br>''Thesium montanum'' <small>[[Ehrh.]]</small><br>''Thesium linophyllum'' <small>[[L.]]</small><br>''Thesium linophyllum'' <small>[[Hayne]]</small><br>''Thesium intermedium'' <small>Bess.</small><br>''Linosyris montana'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linosyris linophyllon'' <small>[[Kuntze]]</small> }} '''Thesium bavarum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, обично без столони. Стеблото е високо 30-55 см, вертикално, просто или во врвниот дел слабо разгрането, со надолжни ребра, голо. Листовите се тенки, ланцетни, зашилени. Соцветијата се растресити, метличести, цветовите се ситни, хермафродитни, петчлени.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1685}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по рабови и чистини во појас на дабови и особено на букови шуми, шуми од бел бор, од молика, по варовнички камењари и слично, на надморска височина од 800-1700 метри. Видот е познат за Бабуна, Кожуф, Плетвар, Мариово, Македонски Брод, и Пелистер.<ref name=":02" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jmuf24ii271kl77e2erz7zzlqq9vsww Разговор:Thesium bavarum 1 1402504 5626317 2026-09-10T12:44:15Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5626317 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Thesium divaricatum 0 1402505 5626330 2026-09-10T13:21:26Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = divaricatum | authority = [[]] | synonyms = }} '''Thesium divaricatum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I... 5626330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = divaricatum | authority = [[]] | synonyms = }} '''Thesium divaricatum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1686}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по .<ref name=":02" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h5uuicatzjo9fsqbyk03p6sv3l280gr 5626331 5626330 2026-09-10T13:22:54Z Виолетова 1975 5626331 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = divaricatum | authority = [[Jan]] ex Mert. &amp; Koch | synonyms = ''Thesium restesii'' <small>[[Sennen]]</small><br>''Thesium nevadense'' <small>[[Willk.]]</small><br>''Thesium humifusum'' subsp.'' divaricatum'' <small></small><br>''Thesium glaucum'' <small>Serres</small><br>''Thesium byzantinum'' <small>A. DC.</small><br>''Linosyris nevadensis'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linosyris divaricata'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linophyllum divaricatum'' <small>Bub.</small> }} '''Thesium divaricatum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1686}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по .<ref name=":02" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ee9lp6wpq8cxaf86ay32axumon5mgrv 5626333 5626331 2026-09-10T13:26:43Z Виолетова 1975 5626333 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = | genus = Thesium | species = divaricatum | authority = [[Jan]] ex Mert. &amp; Koch | synonyms = ''Thesium restesii'' <small>[[Sennen]]</small><br>''Thesium nevadense'' <small>[[Willk.]]</small><br>''Thesium humifusum'' subsp.'' divaricatum'' <small></small><br>''Thesium glaucum'' <small>Serres</small><br>''Thesium byzantinum'' <small>A. DC.</small><br>''Linosyris nevadensis'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linosyris divaricata'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Linophyllum divaricatum'' <small>Bub.</small> }} '''Thesium divaricatum''' — е вид на цветно растение од семејството сандаловидни, [[Santalaceae]]. == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, без столони. Стеблото е 15-35 см долго, придигнато или вертикално, во горниот дел разгрането, со плитки надолжни бразди, голо. Листовите се тесно-линејни, зашилени, целокрајни. Соцветијата се широко-разгранети или пирамидални метлички. Цветовите се хермафродитни, петчлени.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 6.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2005|location=Скопје|pages=1686}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по брдски пасишта, на камењари и карпи, на чистини во дабови шуми, почесто на варовничка подлога, но се среќава и на силикатна подлога, на надморска височина од 300 до 1600 метри. Видот е познат за Скопје, Козјак, Штип, Неготино, Криволак, Тиквешко Езеро, Делчево, Гевгелија, Дојранско, Беласица, Дебар, Галичица и други места.<ref name=":02" /> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] bga50fkbfn8zu9q2zggcv9co5bgh9lw Разговор:Thesium divaricatum 1 1402506 5626334 2026-09-10T13:27:11Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5626334 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Голема подворка 0 1402507 5626335 2026-09-10T13:53:24Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1313841816|Persicaria lapathifolia]]“ 5626335 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Polygonum lapathifolium3.jpg|genus=Persicaria|species=lapathifolia|authority=([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Antoine Delarbre|Delarbre]] 1800|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2572508 The Plant List, ''Persicaria lapathifolia'' (L.) Delarbre ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum lapathifolium'' <small>L. 1753</small> |''Persicaria lapathifolia'' <small>(L.) [[Samuel Frederick Gray|S.F.Gray]] 1821</small> |''Dioctis maculatum'' <small>Raf.</small> |''Dioctis vernum'' <small>Raf.</small> |''Discolenta lapathifolia'' <small>Raf.</small> |''Discolenta scabra'' <small>Raf.</small> |''Persicaria brittingeri'' <small>Opiz</small> |''Persicaria hypanica'' <small>(Klokov) Tzvelev</small> |''Persicaria linicola'' <small>(Sutulov) Nenukow </small> |''Persicaria oneillii'' <small>Brenckle</small> |''Persicaria saporoviensis'' <small>(Klokov) Tzvelev</small> |''Persicaria scabra'' <small>(Moench) Moldenke</small> |''Peutalis incana'' <small>Raf.</small> |''Peutalis nodosa'' <small>(Pers.) Raf.</small> |''Peutalis scabra'' <small>Raf.</small> |''Pogalis tomentosa'' <small>Raf.</small> |''Polygonum andrzejowskianum'' <small>Klokov</small> |''Polygonum brittingeri'' <small>Opiz</small> |''Polygonum hypanicum'' <small>Klokov</small> |''Polygonum incanum'' <small>F.W.Schmidt</small> |''Polygonum incarnatum'' <small>Elliott</small> |''Polygonum linicola'' <small>Sutulov</small> |''Polygonum nodosum'' <small>Pers.</small> |''Polygonum pallidum'' <small>With.</small> |''Polygonum paniculatum'' <small>Andrz. 1862 not L. 1759</small> |''Polygonum saporoviense'' <small>Klokov</small> |''Polygonum scabrum'' <small>Moench</small> |''Polygonum tomentosum'' <small>Schrank</small> |''Polygonum utriculatum'' <small>Remy</small> |plus many more names at level of subspecies, variety, or form |}}}} '''''Голема подворка (лат:Persicaria lapathifolia''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]'''''Polygonum lapathifolium'''''),<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|access-date=2014-10-17}}</ref> е растение од фамилијата [[Подворки]]. Се смета за автохтоно растение низ поголемиот дел од светот, од арктичките до тропските предели, освен Јужна Америка и Јужна Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77069480-1|title=Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2024-07-29}}</ref> Тоа е тесно поврзано со ''[[Обична подворка|Обичната подворка]]'' и како такво се смета за плевел во Велика Британија и Европа. Други вообичаени имиња за растението се '''бледа паметна трева''', '''кадрава јазлеста трева''' и '''врбова трева'''. Тоа е видов комплекс составен од голем број различни форми, понекогаш сметани за вариетети. Околината, исто така, има силно влијание врз [[Морфологија (биологија)|морфологијата]] на поединечното растение. == Опис == ''Големата подворка'' е едногодишна билка со исправено црвеникаво стебло, која расте до висина од 20 до 80 см. или дури 150–180 см, стеблото е голо или ретко покриено со притиснати влакна. Листовите се наизменично распоредени со кратки стебленца, често густо влакнести одоздола. Листовите често имаат темно обоена дамка во центарот и се ланцетни или тесно елиптични и имаат цели рабови. Секоја основа на листот има стипули кои се споени во обвивка што го затвора стеблото, која е лабава и опкружена со малку или воопшто нема влакна на горниот крај. [[Соцветие|Соцветието]] е густ клас, цветовите имаат кратки стебла (не повеќе од 2,3 мм долги), розов, црвеникав, бел или зеленикав, и поделен речиси до основата на четири (ретко пет) лобуси, обично е жлезден, барем на цевчестиот и внатрешниот сегмент. Има шест прашници. Плодот е заоблен како оревче долг 1,8-2,5 мм и широко 1,5-2,1 мм, сплескан од двете страни (ретко троаголен), кружно-елиптичен по форма и има темно кафеава до црнкаста боја. Ова растение цвета од јули до септември во северните умерени региони.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/pale-persicaria|title=Pale persicaria: ''Persicaria lapathifolia''|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.binran.ru/resursy/informatsionnyye-resursy/tekuschie-proekty/botatlas/index.php?ID=964|title=Persicaria tomentosa (Schrank) Bicknell — Горец войлочный|work=www.binran.ru|accessdate=2026-09-08}}</ref> [[Податотека:Ampfer-Knöterich_(Persicaria_lapathifolia).jpg|мини| листови на подворка (Persicaria lapathifolia)]] == Распространетост и живеалиште == ''Големата подворка'' се наоѓа во многу делови и од [[Стар Свет|Стариот]] и [[Нов Свет|од Новиот свет]]. Измислени се многу сортни и подспецифични имиња, бидејќи растението е морфолошки варијабилно. Видот се наоѓа како расте на морскиот брег и во земјиште како што се обработливо земјиште, градини, отпад, депонии и крајпатни патишта.<ref name="NatureGate" /> Големата подворка расте и во Македонија. == Кујна == Откриено е при анализа на цревната содржина на телото на човекот од Толунд, (мумија) пронајден во близина на мочуриште во Данска во 1950 година.<ref name="Nielsen_et_al2021">{{Наведено списание|last=Nielsen|first=Nina H.|last2=Henriksen|first2=Peter Steen|last3=Mortensen|first3=Morten Fischer|last4=Enevold|first4=Renée|last5=Mortensen|first5=Martin N.|last6=Scavenius|first6=Carsten|last7=Enghild|first7=Jan J.|date=2021|title=The last meal of Tollund Man: new analyses of his gut content|journal=Antiquity|volume=95|issue=383|pages=1195-1212|doi=10.15184/aqy.2021.98}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=77487 Џепсон еФлора] * [http://www.tropicos.org/ImageFullView.aspx?imageid=100313648 фотографија од примерок од хербариум во Ботаничката градина во Мисури, собрана во Мисури во 1890 година] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Polygonum+lapathifolium Фото галерија „Калфотос“, Универзитет во Калифорнија] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Подворка]] 6ioj0c5dg6jfjzj4v9wc5ws5sgevbrz 5626336 5626335 2026-09-10T13:54:46Z Lili Arsova 86688 5626336 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Polygonum lapathifolium3.jpg|genus=Persicaria|species=lapathifolia|authority=([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Antoine Delarbre|Delarbre]] 1800|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2572508 The Plant List, ''Persicaria lapathifolia'' (L.) Delarbre ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum lapathifolium'' <small>L. 1753</small> |''Persicaria lapathifolia'' <small>(L.) [[Samuel Frederick Gray|S.F.Gray]] 1821</small> |''Dioctis maculatum'' <small>Raf.</small> |''Dioctis vernum'' <small>Raf.</small> |''Discolenta lapathifolia'' <small>Raf.</small> |''Discolenta scabra'' <small>Raf.</small> |''Persicaria brittingeri'' <small>Opiz</small> |''Persicaria hypanica'' <small>(Klokov) Tzvelev</small> |''Persicaria linicola'' <small>(Sutulov) Nenukow </small> |''Persicaria oneillii'' <small>Brenckle</small> |''Persicaria saporoviensis'' <small>(Klokov) Tzvelev</small> |''Persicaria scabra'' <small>(Moench) Moldenke</small> |''Peutalis incana'' <small>Raf.</small> |''Peutalis nodosa'' <small>(Pers.) Raf.</small> |''Peutalis scabra'' <small>Raf.</small> |''Pogalis tomentosa'' <small>Raf.</small> |''Polygonum andrzejowskianum'' <small>Klokov</small> |''Polygonum brittingeri'' <small>Opiz</small> |''Polygonum hypanicum'' <small>Klokov</small> |''Polygonum incanum'' <small>F.W.Schmidt</small> |''Polygonum incarnatum'' <small>Elliott</small> |''Polygonum linicola'' <small>Sutulov</small> |''Polygonum nodosum'' <small>Pers.</small> |''Polygonum pallidum'' <small>With.</small> |''Polygonum paniculatum'' <small>Andrz. 1862 not L. 1759</small> |''Polygonum saporoviense'' <small>Klokov</small> |''Polygonum scabrum'' <small>Moench</small> |''Polygonum tomentosum'' <small>Schrank</small> |''Polygonum utriculatum'' <small>Remy</small> |plus many more names at level of subspecies, variety, or form |}}}} '''''Голема подворка (лат:Persicaria lapathifolia''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]'''''Polygonum lapathifolium'''''),<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|access-date=2014-10-17}}</ref> е растение од фамилијата [[Подворки]]. Се смета за автохтоно растение низ поголемиот дел од светот, од арктичките до тропските предели, освен Јужна Америка и Јужна Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77069480-1|title=Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2024-07-29}}</ref> Тоа е тесно поврзано со ''[[Обична подворка|Обичната подворка]]'' и како такво се смета за плевел во Велика Британија и Европа. Други вообичаени имиња за растението се '''бледа паметна трева''', '''кадрава јазлеста трева''' и '''врбова трева'''. Тоа е видов комплекс составен од голем број различни форми, понекогаш сметани за вариетети. Околината, исто така, има силно влијание врз [[Морфологија (биологија)|морфологијата]] на поединечното растение. == Опис == ''Големата подворка'' е едногодишна билка со исправено црвеникаво стебло, која расте до висина од 20 до 80 см. или дури 150–180 см, стеблото е голо или ретко покриено со притиснати влакна. Листовите се наизменично распоредени со кратки стебленца, често густо влакнести одоздола. Листовите често имаат темно обоена дамка во центарот и се ланцетни или тесно елиптични и имаат цели рабови. Секоја основа на листот има стипули кои се споени во обвивка што го затвора стеблото, која е лабава и опкружена со малку или воопшто нема влакна на горниот крај. [[Соцветие|Соцветието]] е густ клас, цветовите имаат кратки стебла (не повеќе од 2,3 мм долги), розов, црвеникав, бел или зеленикав, и поделен речиси до основата на четири (ретко пет) лобуси, обично е жлезден, барем на цевчестиот и внатрешниот сегмент. Има шест прашници. Плодот е заоблен како оревче долг 1,8-2,5 мм и широко 1,5-2,1 мм, сплескан од двете страни (ретко троаголен), кружно-елиптичен по форма и има темно кафеава до црнкаста боја. Ова растение цвета од јули до септември во северните умерени региони.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/pale-persicaria|title=Pale persicaria: ''Persicaria lapathifolia''|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.binran.ru/resursy/informatsionnyye-resursy/tekuschie-proekty/botatlas/index.php?ID=964|title=Persicaria tomentosa (Schrank) Bicknell — Горец войлочный|work=www.binran.ru|accessdate=2026-09-08}}</ref> [[Податотека:Ampfer-Knöterich_(Persicaria_lapathifolia).jpg|мини| листови на подворка (Persicaria lapathifolia)]] == Распространетост и живеалиште == ''Големата подворка'' се наоѓа во многу делови и од [[Стар Свет|Стариот]] и [[Нов Свет|од Новиот свет]]. Измислени се многу сортни и подспецифични имиња, бидејќи растението е морфолошки варијабилно. Видот се наоѓа како расте на морскиот брег и во земјиште како што се обработливо земјиште, градини, отпад, депонии и крајпатни патишта.<ref name="NatureGate" /> Големата подворка расте и во Македонија. == Кујна == Откриено е при анализа на цревната содржина на телото на човекот од Толунд, (мумија) пронајден во близина на мочуриште во Данска во 1950 година.<ref name="Nielsen_et_al2021">{{Наведено списание|last=Nielsen|first=Nina H.|last2=Henriksen|first2=Peter Steen|last3=Mortensen|first3=Morten Fischer|last4=Enevold|first4=Renée|last5=Mortensen|first5=Martin N.|last6=Scavenius|first6=Carsten|last7=Enghild|first7=Jan J.|date=2021|title=The last meal of Tollund Man: new analyses of his gut content|journal=Antiquity|volume=95|issue=383|pages=1195-1212|doi=10.15184/aqy.2021.98}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=77487 Џепсон еФлора] * [http://www.tropicos.org/ImageFullView.aspx?imageid=100313648 фотографија од примерок од хербариум во Ботаничката градина во Мисури, собрана во Мисури во 1890 година] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Polygonum+lapathifolium Фото галерија „Калфотос“, Универзитет во Калифорнија] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Подворка]] {{Таксонска лента}} #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Persicaria lapathifolia]] ofcelslm1iuhgvbguuwgl4to8h1w5ir Водоземна подворка 0 1402508 5626337 2026-09-10T14:24:25Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306454282|Persicaria amphibia]]“ 5626337 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Persicaria amphibia-01 (xndr).jpg|image2=Polygonum-coccineum.jpg|status=G5|status_system=TNC|status_ref={{r|ns}}|genus=Persicaria|species=amphibia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Samuel Frederick Gray|Gray]]|synonyms={{collapsible list|bullets=true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Chulusium amphibium'' <small>(L.) Raf.</small> |''Chulusium fluitans'' <small>Raf.</small> |''Chulusium natans'' <small>Raf.</small> |''Persicaria amurensis'' <small>(Korsh.) Nieuwl.</small> |''Persicaria coccinea'' <small>(Muhl. ex Willd.) Greene</small> |''Persicaria fluitans'' <small>Montandon</small> |''Persicaria hartwrightii'' <small>(A. Gray) Greene</small> |''Persicaria muhlenbergii'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Small</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Polygonum coccineum'' <small>Muhl. ex Willd.</small> |''Polygonum emersum'' <small>(Michx.) Britton </small> |''Polygonum hartwrightii'' <small>A. Gray</small> |''Polygonum muhlenbergii'' <small>(Meisn.) S. Watson</small> |''Polygonum natans'' <small>Eaton</small> |''Polygonum rigidulum'' <small>E. Sheld.</small> |''Polygonum salicifolium'' <small>Schur 1866</small> not <small>Brouss. ex Willd. 1809</small> }}}} '''Водоземна подворка ''(лат:Persicaria amphibia)''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]''Polygonum amphibium'') е вид цветно растение од семејството јазлести треви[[Подворки|,]] [[Подворки]]. Потекнува од поголемиот дел од [[Северна Америка]], [[Азија]], [[Европа]] и делови од [[Африка]], а расте и на други места како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел.  == Распространетост и живеалиште == ''Водоземната подворка'' е родена во области низ северната хемисфера, вклучувајќи ја Европа, Азија, Северна Америка и делови од Африка. Воведена е и на други места, како што се Јужна Америка и други делови од Африка.{{R|jepson}} Распространета е и во Македонија. Расте во многу видови влажни живеалишта, како што се езерца, потоци и [[Мочуриште|мочуришта]]. Тоа е [[Ризом|ризоматозна]] повеќегодишна билка која има различни форми и е доста варијабилна по [[Морфологија (биологија)|морфологија]]. Може да биде [[водно растение]] кое расте потопено или плови во водни тела, може да расте во калливи и влажни подрачја кои периодично се поплавуваат и може да расте на влажни места на копно, како на пример на ливади. Сувоземните и целосно водните растенија понекогаш се сметаат за различни именувани сорти на видот. == Опис == ''Водоземната подворка'' има дебело стебло од својот ризом. Стеблото може да ползи, да лебди или да расте исправено, вкоренувајќи се на јазлите на стеблото што доаѓаат во контакт со влажна подлога. Познато е дека стеблата достигнуваат должина од 3 метри кај водните единки. Стеблата се ребрести и може да бидат без влакна до доста влакнести по својата текстура.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=409764|title=Persicaria amphibia (L.) Delarbre GRIN-Global|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2026-09-10}}</ref> Листовите се во облик на копје или имаат разни други форми и се поставени на [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Тие можат да бидат долги над 30 сантиметри. [[Соцветие|Соцветието]] е густ терминален грозд од многу розови цветови. Растенијата може да имаат бисексуални или унисексуални цветови, при што некои растенија носат само машки или само женски цветови. Плодот е сјајно кафеава заоблена [[Оревче|ахена]] околу 3мм долго.<ref name=":0" /> == Сорти == Општо земено, се препознаваат три сорти, иако некои авторитети го сметаат ''P. a.'' var. ''emersa за'' посебен вид, '''''Persicaria coccinea.'''''{{R|atha}} * ''P. a.'' var. ''emersa'' – Растенија палустрини, обично со растечки лиснати стебла, охреите никогаш не се со раширени врвови, надземните листови се петиолитни со зашилени врвови, цветовите на соцветието се терминални, обично 2 (нееднакви), долги до 4 см. * ''P. a.'' var. ''stipulacea'' – водни растенија, обично со лебдечки стебла и лисја, охреите со проширени врвови (кога се нанижани), воздушни лисја (кога се присутни) речиси неподвижни со донекаде срцевидни основи и тапи врвови, класови на соцветието обично 1, поголеми од 4 см. Во [[Северна Америка]], ''P. a.'' var. ''stipulacea'' не расте јужно од ледената покривка Лаурентид, освен во планинскиот запад и Мексико.<ref name="gsa">{{Наведена мрежна страница|url=https://speakingofgeoscience.org/2018/12/06/gsa-2018-kirk-bryan-field-trip-at-the-edge-of-the-laurentide-ice-sheet-stratigraphy-and-chronology-of-glacial-deposits-in-central-indiana/|title=GSA 2018 – Kirk Bryan Field Trip – At the Edge of the Laurentide Ice Sheet: Stratigraphy and Chronology of Glacial Deposits in Central Indiana|date=6 December 2018|publisher=Geological Society of America}}</ref> * ''P. a.'' var. ''amphibia'' – европски {{R|fna}} <gallery mode="packed"> File:Persicaria_amphibia-emersa.jpg|алт=P. a. var. emersa long spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' долг шилест стап File:Persicaria_amphibia-emersa_short.jpg|алт=P. a. var. emersa short spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' краток клинец File:Persicaria_amphibia_stipulacea.jpg|алт=P. a. var. stipulacea aquatic form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' водна форма File:Persicaria_amphibia-stipulacea_terrestrial.jpg|алт=P. a. var. stipulacea terrestrial form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' копнена форма File:Persicaria_amphibia_sl1.jpg|алт=P. a. var. amphibia| ''P. a.'' var. ''амфибија'' </gallery> == Употреба == Различни делови од ова растение биле користени од неколку [[Американски староседелци|индијански]] групи како лековити треви, а понекогаш и како храна. == Наводи == [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] sg1df1p1ubosv60jztf0dcg42gwgrte 5626338 5626337 2026-09-10T14:30:27Z Lili Arsova 86688 5626338 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Persicaria amphibia-01 (xndr).jpg|image2=Polygonum-coccineum.jpg|status=G5|status_system=TNC|status_ref={{r|ns}}|genus=Persicaria|species=amphibia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Samuel Frederick Gray|Gray]]|synonyms={{collapsible list|bullets=true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Chulusium amphibium'' <small>(L.) Raf.</small> |''Chulusium fluitans'' <small>Raf.</small> |''Chulusium natans'' <small>Raf.</small> |''Persicaria amurensis'' <small>(Korsh.) Nieuwl.</small> |''Persicaria coccinea'' <small>(Muhl. ex Willd.) Greene</small> |''Persicaria fluitans'' <small>Montandon</small> |''Persicaria hartwrightii'' <small>(A. Gray) Greene</small> |''Persicaria muhlenbergii'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Small</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Polygonum coccineum'' <small>Muhl. ex Willd.</small> |''Polygonum emersum'' <small>(Michx.) Britton </small> |''Polygonum hartwrightii'' <small>A. Gray</small> |''Polygonum muhlenbergii'' <small>(Meisn.) S. Watson</small> |''Polygonum natans'' <small>Eaton</small> |''Polygonum rigidulum'' <small>E. Sheld.</small> |''Polygonum salicifolium'' <small>Schur 1866</small> not <small>Brouss. ex Willd. 1809</small> }}}} '''Водоземна подворка ''(лат:Persicaria amphibia)''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]''Polygonum amphibium'') е вид цветно растение од семејството јазлести треви[[Подворки|,]] [[Подворки]]. Потекнува од поголемиот дел од [[Северна Америка]], [[Азија]], [[Европа]] и делови од [[Африка]], а расте и на други места како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел.  == Распространетост и живеалиште == ''Водоземната подворка'' е родена во области низ северната хемисфера, вклучувајќи ја Европа, Азија, Северна Америка и делови од Африка. Воведена е и на други места, како што се Јужна Америка и други делови од Африка.{{R|jepson}} Распространета е и во Македонија. Расте во многу видови влажни живеалишта, како што се езерца, потоци и [[Мочуриште|мочуришта]]. Тоа е [[Ризом|ризоматозна]] повеќегодишна билка која има различни форми и е доста варијабилна по [[Морфологија (биологија)|морфологија]]. Може да биде [[водно растение]] кое расте потопено или плови во водни тела, може да расте во калливи и влажни подрачја кои периодично се поплавуваат и може да расте на влажни места на копно, како на пример на ливади. Сувоземните и целосно водните растенија понекогаш се сметаат за различни именувани сорти на видот. == Опис == ''Водоземната подворка'' има дебело стебло од својот ризом. Стеблото може да ползи, да лебди или да расте исправено, вкоренувајќи се на јазлите на стеблото што доаѓаат во контакт со влажна подлога. Познато е дека стеблата достигнуваат должина од 3 метри кај водните единки. Стеблата се ребрести и може да бидат без влакна до доста влакнести по својата текстура.<ref >{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=409764|title=Persicaria amphibia (L.) Delarbre GRIN-Global|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2026-09-10}}</ref> Листовите се во облик на копје или имаат разни други форми и се поставени на [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Тие можат да бидат долги над 30 сантиметри. [[Соцветие|Соцветието]] е густ терминален грозд од многу розови цветови. Растенијата може да имаат бисексуални или унисексуални цветови, при што некои растенија носат само машки или само женски цветови. Плодот е сјајно кафеава заоблена [[Оревче|ахена]] околу 3мм долго. == Сорти == Општо земено, се препознаваат три сорти, иако некои авторитети го сметаат ''P. a.'' var. ''emersa за'' посебен вид, '''''Persicaria coccinea.'''''{{R|atha}} * ''P. a.'' var. ''emersa'' – Растенија палустрини, обично со растечки лиснати стебла, охреите никогаш не се со раширени врвови, надземните листови се петиолитни со зашилени врвови, цветовите на соцветието се терминални, обично 2 (нееднакви), долги до 4 см. * ''P. a.'' var. ''stipulacea'' – водни растенија, обично со лебдечки стебла и лисја, охреите со проширени врвови (кога се нанижани), воздушни лисја (кога се присутни) речиси неподвижни со донекаде срцевидни основи и тапи врвови, класови на соцветието обично 1, поголеми од 4 см. Во [[Северна Америка]], ''P. a.'' var. ''stipulacea'' не расте јужно од ледената покривка Лаурентид, освен во планинскиот запад и Мексико.<ref >{{Наведена мрежна страница|url=https://speakingofgeoscience.org/2018/12/06/gsa-2018-kirk-bryan-field-trip-at-the-edge-of-the-laurentide-ice-sheet-stratigraphy-and-chronology-of-glacial-deposits-in-central-indiana/|title=GSA 2018 – Kirk Bryan Field Trip – At the Edge of the Laurentide Ice Sheet: Stratigraphy and Chronology of Glacial Deposits in Central Indiana|date=6 December 2018|publisher=Geological Society of America}}</ref> * ''P. a.'' var. ''amphibia'' – европски <gallery mode="packed"> File:Persicaria_amphibia-emersa.jpg|алт=P. a. var. emersa long spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' долг шилест стап File:Persicaria_amphibia-emersa_short.jpg|алт=P. a. var. emersa short spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' краток клинец File:Persicaria_amphibia_stipulacea.jpg|алт=P. a. var. stipulacea aquatic form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' водна форма File:Persicaria_amphibia-stipulacea_terrestrial.jpg|алт=P. a. var. stipulacea terrestrial form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' копнена форма File:Persicaria_amphibia_sl1.jpg|алт=P. a. var. amphibia| ''P. a.'' var. ''амфибија'' </gallery> == Употреба == Различни делови од ова растение биле користени од неколку [[Американски староседелци|индијански]] групи како лековити треви, а понекогаш и како храна. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} b2bhk00lwf4ixw4nxmy8pdbswrp8qja 5626339 5626338 2026-09-10T14:31:13Z Lili Arsova 86688 5626339 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Persicaria amphibia-01 (xndr).jpg|image2=Polygonum-coccineum.jpg|status=G5|status_system=TNC|status_ref={{r|ns}}|genus=Persicaria|species=amphibia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Samuel Frederick Gray|Gray]]|synonyms={{collapsible list|bullets=true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Chulusium amphibium'' <small>(L.) Raf.</small> |''Chulusium fluitans'' <small>Raf.</small> |''Chulusium natans'' <small>Raf.</small> |''Persicaria amurensis'' <small>(Korsh.) Nieuwl.</small> |''Persicaria coccinea'' <small>(Muhl. ex Willd.) Greene</small> |''Persicaria fluitans'' <small>Montandon</small> |''Persicaria hartwrightii'' <small>(A. Gray) Greene</small> |''Persicaria muhlenbergii'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Small</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Polygonum coccineum'' <small>Muhl. ex Willd.</small> |''Polygonum emersum'' <small>(Michx.) Britton </small> |''Polygonum hartwrightii'' <small>A. Gray</small> |''Polygonum muhlenbergii'' <small>(Meisn.) S. Watson</small> |''Polygonum natans'' <small>Eaton</small> |''Polygonum rigidulum'' <small>E. Sheld.</small> |''Polygonum salicifolium'' <small>Schur 1866</small> not <small>Brouss. ex Willd. 1809</small> }}}} '''Водоземна подворка ''(лат:Persicaria amphibia)''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]''Polygonum amphibium'') е вид цветно растение од семејството јазлести треви[[Подворки|,]] [[Подворки]]. Потекнува од поголемиот дел од [[Северна Америка]], [[Азија]], [[Европа]] и делови од [[Африка]], а расте и на други места како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел.  == Распространетост и живеалиште == ''Водоземната подворка'' е родена во области низ северната хемисфера, вклучувајќи ја Европа, Азија, Северна Америка и делови од Африка. Воведена е и на други места, како што се Јужна Америка и други делови од Африка. Распространета е и во Македонија. Расте во многу видови влажни живеалишта, како што се езерца, потоци и [[Мочуриште|мочуришта]]. Тоа е [[Ризом|ризоматозна]] повеќегодишна билка која има различни форми и е доста варијабилна по [[Морфологија (биологија)|морфологија]]. Може да биде [[водно растение]] кое расте потопено или плови во водни тела, може да расте во калливи и влажни подрачја кои периодично се поплавуваат и може да расте на влажни места на копно, како на пример на ливади. Сувоземните и целосно водните растенија понекогаш се сметаат за различни именувани сорти на видот. == Опис == ''Водоземната подворка'' има дебело стебло од својот ризом. Стеблото може да ползи, да лебди или да расте исправено, вкоренувајќи се на јазлите на стеблото што доаѓаат во контакт со влажна подлога. Познато е дека стеблата достигнуваат должина од 3 метри кај водните единки. Стеблата се ребрести и може да бидат без влакна до доста влакнести по својата текстура. Листовите се во облик на копје или имаат разни други форми и се поставени на [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Тие можат да бидат долги над 30 сантиметри. [[Соцветие|Соцветието]] е густ терминален грозд од многу розови цветови. Растенијата може да имаат бисексуални или унисексуални цветови, при што некои растенија носат само машки или само женски цветови. Плодот е сјајно кафеава заоблена [[Оревче|ахена]] околу 3мм долго. == Сорти == Општо земено, се препознаваат три сорти, иако некои авторитети го сметаат ''P. a.'' var. ''emersa за'' посебен вид, '''''Persicaria coccinea.''''' * ''P. a.'' var. ''emersa'' – Растенија палустрини, обично со растечки лиснати стебла, охреите никогаш не се со раширени врвови, надземните листови се петиолитни со зашилени врвови, цветовите на соцветието се терминални, обично 2 (нееднакви), долги до 4 см. * ''P. a.'' var. ''stipulacea'' – водни растенија, обично со лебдечки стебла и лисја, охреите со проширени врвови (кога се нанижани), воздушни лисја (кога се присутни) речиси неподвижни со донекаде срцевидни основи и тапи врвови, класови на соцветието обично 1, поголеми од 4 см. Во [[Северна Америка]], ''P. a.'' var. ''stipulacea'' не расте јужно од ледената покривка Лаурентид, освен во планинскиот запад и Мексико.<ref >{{Наведена мрежна страница|url=https://speakingofgeoscience.org/2018/12/06/gsa-2018-kirk-bryan-field-trip-at-the-edge-of-the-laurentide-ice-sheet-stratigraphy-and-chronology-of-glacial-deposits-in-central-indiana/|title=GSA 2018 – Kirk Bryan Field Trip – At the Edge of the Laurentide Ice Sheet: Stratigraphy and Chronology of Glacial Deposits in Central Indiana|date=6 December 2018|publisher=Geological Society of America}}</ref> * ''P. a.'' var. ''amphibia'' – европски <gallery mode="packed"> File:Persicaria_amphibia-emersa.jpg|алт=P. a. var. emersa long spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' долг шилест стап File:Persicaria_amphibia-emersa_short.jpg|алт=P. a. var. emersa short spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' краток клинец File:Persicaria_amphibia_stipulacea.jpg|алт=P. a. var. stipulacea aquatic form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' водна форма File:Persicaria_amphibia-stipulacea_terrestrial.jpg|алт=P. a. var. stipulacea terrestrial form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' копнена форма File:Persicaria_amphibia_sl1.jpg|алт=P. a. var. amphibia| ''P. a.'' var. ''амфибија'' </gallery> == Употреба == Различни делови од ова растение биле користени од неколку [[Американски староседелци|индијански]] групи како лековити треви, а понекогаш и како храна. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} 1by32pfnu2xtr467pouijok11jubpdc 5626340 5626339 2026-09-10T14:34:40Z Lili Arsova 86688 5626340 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Persicaria amphibia-01 (xndr).jpg|image2=Polygonum-coccineum.jpg|status=G5|status_system=TNC|status_ref={{r|ns}}|genus=Persicaria|species=amphibia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Samuel Frederick Gray|Gray]]|synonyms={{collapsible list|bullets=true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Chulusium amphibium'' <small>(L.) Raf.</small> |''Chulusium fluitans'' <small>Raf.</small> |''Chulusium natans'' <small>Raf.</small> |''Persicaria amurensis'' <small>(Korsh.) Nieuwl.</small> |''Persicaria coccinea'' <small>(Muhl. ex Willd.) Greene</small> |''Persicaria fluitans'' <small>Montandon</small> |''Persicaria hartwrightii'' <small>(A. Gray) Greene</small> |''Persicaria muhlenbergii'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Small</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Polygonum coccineum'' <small>Muhl. ex Willd.</small> |''Polygonum emersum'' <small>(Michx.) Britton </small> |''Polygonum hartwrightii'' <small>A. Gray</small> |''Polygonum muhlenbergii'' <small>(Meisn.) S. Watson</small> |''Polygonum natans'' <small>Eaton</small> |''Polygonum rigidulum'' <small>E. Sheld.</small> |''Polygonum salicifolium'' <small>Schur 1866</small> not <small>Brouss. ex Willd. 1809</small> }}}} '''Водоземна подворка ''(лат:Persicaria amphibia)''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]''Polygonum amphibium'') е вид цветно растение од семејството јазлести треви[[Подворки|,]] [[Подворки]]. Потекнува од поголемиот дел од [[Северна Америка]], [[Азија]], [[Европа]] и делови од [[Африка]], а расте и на други места како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел.  == Распространетост и живеалиште == ''Водоземната подворка'' е родена во области низ северната хемисфера, вклучувајќи ја Европа, Азија, Северна Америка и делови од Африка. Воведена е и на други места, како што се Јужна Америка и други делови од Африка. Распространета е и во Македонија. Расте во многу видови влажни живеалишта, како што се езерца, потоци и [[Мочуриште|мочуришта]]. Тоа е [[Ризом|ризоматозна]] повеќегодишна билка која има различни форми и е доста варијабилна по [[Морфологија (биологија)|морфологија]]. Може да биде [[водно растение]] кое расте потопено или плови во водни тела, може да расте во калливи и влажни подрачја кои периодично се поплавуваат и може да расте на влажни места на копно, како на пример на ливади. Сувоземните и целосно водните растенија понекогаш се сметаат за различни именувани сорти на видот. == Опис == ''Водоземната подворка'' има дебело стебло од својот ризом. Стеблото може да ползи, да лебди или да расте исправено, вкоренувајќи се на јазлите на стеблото што доаѓаат во контакт со влажна подлога. Познато е дека стеблата достигнуваат должина од 3 метри кај водните единки. Стеблата се ребрести и може да бидат без влакна до доста влакнести по својата текстура. Листовите се во облик на копје или имаат разни други форми и се поставени на [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Тие можат да бидат долги над 30 сантиметри. [[Соцветие|Соцветието]] е густ терминален грозд од многу розови цветови. Растенијата може да имаат бисексуални или унисексуални цветови, при што некои растенија носат само машки или само женски цветови. Плодот е сјајно кафеава заоблена [[Оревче|ахена]] околу 3мм долго. == Сорти == Општо земено, се препознаваат три сорти, иако некои авторитети го сметаат ''P. a.'' var. ''emersa за'' посебен вид, '''''Persicaria coccinea.''''' * ''P. a.'' var. ''emersa'' – Растенија палустрини, обично со растечки лиснати стебла, охреите никогаш не се со раширени врвови, надземните листови се петиолитни со зашилени врвови, цветовите на соцветието се терминални, обично 2 (нееднакви), долги до 4 см. * ''P. a.'' var. ''stipulacea'' – водни растенија, обично со лебдечки стебла и лисја, охреите со проширени врвови (кога се нанижани), воздушни лисја (кога се присутни) речиси неподвижни со донекаде срцевидни основи и тапи врвови, класови на соцветието обично 1, поголеми од 4 см. Во [[Северна Америка]], ''P. a.'' var. ''stipulacea'' не расте јужно од ледената покривка Лаурентид, освен во планинскиот запад и Мексико. * ''P. a.'' var. ''amphibia'' – европски <gallery mode="packed"> File:Persicaria_amphibia-emersa.jpg|алт=P. a. var. emersa long spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' долг шилест стап File:Persicaria_amphibia-emersa_short.jpg|алт=P. a. var. emersa short spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' краток клинец File:Persicaria_amphibia_stipulacea.jpg|алт=P. a. var. stipulacea aquatic form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' водна форма File:Persicaria_amphibia-stipulacea_terrestrial.jpg|алт=P. a. var. stipulacea terrestrial form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' копнена форма File:Persicaria_amphibia_sl1.jpg|алт=P. a. var. amphibia| ''P. a.'' var. ''амфибија'' </gallery> == Употреба == Различни делови од ова растение биле користени од неколку [[Американски староседелци|индијански]] групи како лековити треви, а понекогаш и како храна. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} nha3g1vjeu4plll9fgjzp26rbxfeysd 5626341 5626340 2026-09-10T14:36:15Z Lili Arsova 86688 5626341 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Persicaria amphibia-01 (xndr).jpg|image2=Polygonum-coccineum.jpg|status=G5|status_system=TNC|status_ref={{r|ns}}|genus=Persicaria|species=amphibia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Samuel Frederick Gray|Gray]]|synonyms={{collapsible list|bullets=true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Chulusium amphibium'' <small>(L.) Raf.</small> |''Chulusium fluitans'' <small>Raf.</small> |''Chulusium natans'' <small>Raf.</small> |''Persicaria amurensis'' <small>(Korsh.) Nieuwl.</small> |''Persicaria coccinea'' <small>(Muhl. ex Willd.) Greene</small> |''Persicaria fluitans'' <small>Montandon</small> |''Persicaria hartwrightii'' <small>(A. Gray) Greene</small> |''Persicaria muhlenbergii'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Small</small> |''Polygonum amphibium'' <small>L.</small> |''Polygonum coccineum'' <small>Muhl. ex Willd.</small> |''Polygonum emersum'' <small>(Michx.) Britton </small> |''Polygonum hartwrightii'' <small>A. Gray</small> |''Polygonum muhlenbergii'' <small>(Meisn.) S. Watson</small> |''Polygonum natans'' <small>Eaton</small> |''Polygonum rigidulum'' <small>E. Sheld.</small> |''Polygonum salicifolium'' <small>Schur 1866</small> not <small>Brouss. ex Willd. 1809</small> }}}} '''Водоземна подворка ''(лат:Persicaria amphibia)''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]]''Polygonum amphibium'') <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=409764|title=Persicaria amphibia (L.) Delarbre GRIN-Global|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2026-09-10}}</ref>е вид цветно растение од семејството јазлести треви[[Подворки|,]] [[Подворки]]. Потекнува од поголемиот дел од [[Северна Америка]], [[Азија]], [[Европа]] и делови од [[Африка]], а расте и на други места како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел.  == Распространетост и живеалиште == ''Водоземната подворка'' е родена во области низ северната хемисфера, вклучувајќи ја Европа, Азија, Северна Америка и делови од Африка. Воведена е и на други места, како што се Јужна Америка и други делови од Африка. Распространета е и во Македонија. Расте во многу видови влажни живеалишта, како што се езерца, потоци и [[Мочуриште|мочуришта]]. Тоа е [[Ризом|ризоматозна]] повеќегодишна билка која има различни форми и е доста варијабилна по [[Морфологија (биологија)|морфологија]]. Може да биде [[водно растение]] кое расте потопено или плови во водни тела, може да расте во калливи и влажни подрачја кои периодично се поплавуваат и може да расте на влажни места на копно, како на пример на ливади. Сувоземните и целосно водните растенија понекогаш се сметаат за различни именувани сорти на видот. == Опис == ''Водоземната подворка''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.149133/Persicaria_amphibia|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2026-09-10}}</ref> има дебело стебло од својот ризом. Стеблото може да ползи, да лебди или да расте исправено, вкоренувајќи се на јазлите на стеблото што доаѓаат во контакт со влажна подлога. Познато е дека стеблата достигнуваат должина од 3 метри кај водните единки. Стеблата се ребрести и може да бидат без влакна до доста влакнести по својата текстура. Листовите се во облик на копје или имаат разни други форми и се поставени на [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Тие можат да бидат долги над 30 сантиметри. [[Соцветие|Соцветието]] е густ терминален грозд од многу розови цветови. Растенијата може да имаат бисексуални или унисексуални цветови, при што некои растенија носат само машки или само женски цветови. Плодот е сјајно кафеава заоблена [[Оревче|ахена]] околу 3мм долго. == Сорти == Општо земено, се препознаваат три сорти, иако некои авторитети го сметаат ''P. a.'' var. ''emersa за'' посебен вид, '''''Persicaria coccinea.''''' * ''P. a.'' var. ''emersa'' – Растенија палустрини, обично со растечки лиснати стебла, охреите никогаш не се со раширени врвови, надземните листови се петиолитни со зашилени врвови, цветовите на соцветието се терминални, обично 2 (нееднакви), долги до 4 см. * ''P. a.'' var. ''stipulacea'' – водни растенија, обично со лебдечки стебла и лисја, охреите со проширени врвови (кога се нанижани), воздушни лисја (кога се присутни) речиси неподвижни со донекаде срцевидни основи и тапи врвови, класови на соцветието обично 1, поголеми од 4 см. Во [[Северна Америка]], ''P. a.'' var. ''stipulacea'' не расте јужно од ледената покривка Лаурентид, освен во планинскиот запад и Мексико. * ''P. a.'' var. ''amphibia'' – европски <gallery mode="packed"> File:Persicaria_amphibia-emersa.jpg|алт=P. a. var. emersa long spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' долг шилест стап File:Persicaria_amphibia-emersa_short.jpg|алт=P. a. var. emersa short spike| ''P. a.'' var. ''emersa'' краток клинец File:Persicaria_amphibia_stipulacea.jpg|алт=P. a. var. stipulacea aquatic form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' водна форма File:Persicaria_amphibia-stipulacea_terrestrial.jpg|алт=P. a. var. stipulacea terrestrial form| ''P. a.'' var. ''stipulacea'' копнена форма File:Persicaria_amphibia_sl1.jpg|алт=P. a. var. amphibia| ''P. a.'' var. ''амфибија'' </gallery> == Употреба == Различни делови од ова растение биле користени од неколку [[Американски староседелци|индијански]] групи како лековити треви, а понекогаш и како храна. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} n0mdjwpiwm5z3q3upj2ukgd2m3ciok8 Androsace elongata 0 1402509 5626359 2026-09-10T15:04:36Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/51913058|Sandviva]]“ 5626359 wikitext text/x-wiki ''Androsace elongata'' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Цвета во мај и јуни, а бојата на цветот е бела. Опис и распространетост ''Androsace elongata'' е ниско и нежно [[едногодишно растение]], високо 3–8 см, со една или понекогаш неколку дршки што го носат [[Соцветие|соцветието]]. Дршката на соцветието, цветните дршки и дел од чашката се покриени со чаталесто разгранети влакна со повеќе краци, налик на ѕвездести влакненца. [[Лист|Листовите]] се групирани во розета, ланцетни до долгнавести, голи или со малку влакна, со кратки жлездести влакненца; рабовите се цели или назабени, со прости и жлездести влакненца. Дршката на соцветието избива директно од центарот на лисната розета со должина помеѓу 2 и 6 см, завршувајќи на врвот со штитовидно соцветие составено од неколку [[Цвет|цветови]]. Заштитните ливчиња (брактеите) се долги од 3 до 8 мм, со облик од ланцетен до јајцевидно-ланцетен и зашилен врв, а нивната површина е прекриена со единечни и поретки раширени влакненца. Цветните рачки се исклучително тенки и се издолжуваат значително за време на цветањето, достигнувајќи должина од 2 до 5 см. Чашката има облик на ѕвонче и должина од 3,5 до 5 мм. Нејзината надворешност е прекриена претежно со едноставни влакненца, меѓу кои ретко се забележуваат и чаталести влакна. Таа е расечена речиси до средината, при што нејзините запци имаат триаглесто-ланцетна или триаглесто-линеарна форма. Трубичката на чашката е со белузлава боја, додека самите запци се изразено зелени. Венчето има бела боја со жолтеникаво грло и е релативно мало, со должина од околу 3 мм, што го прави пократко од чашката. Венечната цевка е меуресто проширена, а кон грлото се стеснува со помош на пет испакнати венечни делови. Дополнително, слободните краеви на венечните ливчиња на самите врвови се плитко засечени. [[Прашник|Прашниците]] имаат ситни прашнички ќесички (антери) и кратки држачи (филаменти), а со својот среден дел се прицврстени директно за внатрешниот ѕид од цевката на венчето. Плодникот има топчеста форма со кратко столпче, додека жигот е оформен како тркалезна плочка. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 3 мм, пократка од чашката.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=805}}</ref> Во [[Македонија]] расте по суви тревести места. Се среќава во околината на [[Радовиш]], клисурата на [[Пчиња]] кај манастирот Св. Јован и во [[Штип]].<ref name=":0" /> == Надворешни врски == * [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/primula/andro/andrelo.html Виртуелната флора] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] q4emzhvl5oo9nnvyv510t94mmgdxlz8 5626363 5626359 2026-09-10T15:16:13Z Orce Wiki 121850 5626363 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = Androsace elongata | status = | image = Androsace elongata2 eF.jpg | image_caption = Androsace elongata | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | domain_sv = | domain = Eukaryota | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Spermatophyta | subdivisio_sv = | subdivisio = Angiospermae | classis_sv = | classis = Eudicotyledonae | ordo_sv = | ordo = Ericales | familia_sv = | familia = [[Јаглики]] ''(Primulaceae)'' | genus_sv = | genus = [[Androsace]] | species_sv = | species = A. elongata | taxon = Androsace elongata | taxon_authority = [[L.]] }} ''Androsace elongata'' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Цвета во мај и јуни, а бојата на цветот е бела. == Опис и распространетост == ''Androsace elongata'' е ниско и нежно [[едногодишно растение]], високо 3–8 см, со една или понекогаш неколку дршки што го носат [[Соцветие|соцветието]]. Дршката на соцветието, цветните дршки и дел од чашката се покриени со чаталесто разгранети влакна со повеќе краци, налик на ѕвездести влакненца. [[Лист|Листовите]] се групирани во розета, ланцетни до долгнавести, голи или со малку влакна, со кратки жлездести влакненца; рабовите се цели или назабени, со прости и жлездести влакненца. Дршката на соцветието избива директно од центарот на лисната розета со должина помеѓу 2 и 6 см, завршувајќи на врвот со штитовидно соцветие составено од неколку [[Цвет|цветови]]. Заштитните ливчиња (брактеите) се долги од 3 до 8 мм, со облик од ланцетен до јајцевидно-ланцетен и зашилен врв, а нивната површина е прекриена со единечни и поретки раширени влакненца. Цветните рачки се исклучително тенки и се издолжуваат значително за време на цветањето, достигнувајќи должина од 2 до 5 см. Чашката има облик на ѕвонче и должина од 3,5 до 5 мм. Нејзината надворешност е прекриена претежно со едноставни влакненца, меѓу кои ретко се забележуваат и чаталести влакна. Таа е расечена речиси до средината, при што нејзините запци имаат триаглесто-ланцетна или триаглесто-линеарна форма. Трубичката на чашката е со белузлава боја, додека самите запци се изразено зелени. Венчето има бела боја со жолтеникаво грло и е релативно мало, со должина од околу 3 мм, што го прави пократко од чашката. Венечната цевка е меуресто проширена, а кон грлото се стеснува со помош на пет испакнати венечни делови. Дополнително, слободните краеви на венечните ливчиња на самите врвови се плитко засечени. [[Прашник|Прашниците]] имаат ситни прашнички ќесички (антери) и кратки држачи (филаменти), а со својот среден дел се прицврстени директно за внатрешниот ѕид од цевката на венчето. Плодникот има топчеста форма со кратко столпче, додека жигот е оформен како тркалезна плочка. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 3 мм, пократка од чашката.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=805}}</ref> Во [[Македонија]] расте по суви тревести места. Се среќава во околината на [[Радовиш]], клисурата на [[Пчиња]] кај манастирот Св. Јован и во [[Штип]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Androsace elongata1 eF.jpg Податотека:Androsace elongata sl11.jpg Податотека:Androsace elongata sl111.jpg Податотека:Androsace elongata sl124.jpg Податотека:Androsace elongata sl5.jpg Податотека:Androsace elongata sl7.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/primula/andro/andrelo.html Виртуелната флора] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] gvwzckpddv3nlxytjdth48ig119fppi Разговор:Androsace elongata 1 1402510 5626364 2026-09-10T15:16:30Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5626364 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1879 во книжевноста 0 1402511 5626369 2026-09-10T15:22:09Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[1879 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1879 година]]: усогласување на називот 5626369 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1879 година]] 876q0uli03e2rw5mkfphpqthslvdy18 Разговор:1879 во книжевноста 1 1402512 5626371 2026-09-10T15:22:10Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:1879 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1879 година]]: усогласување на називот 5626371 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1879 година]] 1qo53yb0tdmjkgglfxrv0ii0d841fx7 Бар (угостителство) 0 1402513 5626377 2026-09-10T16:25:42Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — претпријатие за јавна исхрана, опремено со [[Шанк|шанкерска маса]] и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладн... 5626377 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — претпријатие за јавна исхрана, опремено со [[Шанк|шанкерска маса]] и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref><ref group="~">Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или грил-бар), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — закусувалка, бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot}} — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор {{langx|gr|phyton}} — „растение“ и {{langx|gr|bar}} — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[отвар|отвори]], [[инфузија|настови]] и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] tu08p522zwzt9qxw523fng41rxwtqi9 5626379 5626377 2026-09-10T16:26:22Z Andrew012p 85224 /* Видови барови */ 5626379 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — претпријатие за јавна исхрана, опремено со [[Шанк|шанкерска маса]] и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref><ref group="~">Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — закусувалка, бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot}} — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор {{langx|gr|phyton}} — „растение“ и {{langx|gr|bar}} — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[отвар|отвори]], [[инфузија|настови]] и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] fnho7af7kfh4xkpn0fil5n9jja7ho8q 5626380 5626379 2026-09-10T16:28:34Z Andrew012p 85224 /* Видови барови */ 5626380 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[Шанк|шанкерска маса]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref><ref group="~">Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot}} — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор {{langx|gr|phyton}} — „растение“ и {{langx|gr|bar}} — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[отвар|отвори]], [[инфузија|настови]] и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] 78j1imr5kjh3u4fnajd9a7c44xbi39y 5626381 5626380 2026-09-10T16:31:32Z Andrew012p 85224 /* Видови барови */ 5626381 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[Шанк|шанкерска маса]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref><ref group="~">Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot}} — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] 71r46gvzdm5karpxlx1quwend6ektf7 5626382 5626381 2026-09-10T16:31:59Z Andrew012p 85224 5626382 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref><ref group="~">Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot}} — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] bayq73b93w66iyxvmfct4j6h9xzvm27 5626383 5626382 2026-09-10T16:33:53Z Andrew012p 85224 5626383 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref>Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?] — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category|Bars}}[https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] 2f82ptlzos9kn9vbg2arl7qj0i488f3 5626384 5626383 2026-09-10T16:34:37Z Andrew012p 85224 /* Надворешни врски */ 5626384 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref>Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?] — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{рв|Bars}} [https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] s2kxi5rbv0evodu6t9lmk4vr67m7459 5626385 5626384 2026-09-10T16:34:51Z Andrew012p 85224 /* Надворешни врски */ 5626385 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите за јавна исхрана: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref>Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?] — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bars}} * [https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] gjgv9smgm4iiiipa1a7av33rcadf28l 5626386 5626385 2026-09-10T16:36:51Z Andrew012p 85224 /* Видови барови */ 5626386 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите во [[Угостителски објект|угостителството]]: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref>Безалкохолни барови (на пример, „млечен бар“, со соодветни коктели) имало во [[култура во СССР|ССР]].<nowiki></ref></nowiki> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?] — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bars}} * [https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] r1v0t6hksl6lkvnukicgt8f5k71xloe 5626387 5626386 2026-09-10T16:37:35Z Andrew012p 85224 /* Видови барови */ 5626387 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bar-P1030319.jpg|мини|300пкс|Внатрешност на бар во [[Швајцарија]]]] '''Бар''' ({{langx|en|bar}}) — угостителско претпријатие опремено со [[шанк]], и кое, во зависност од специјализацијата, продава [[Алкохолен пијалак|алкохолни]], топли и ладни пијалаци, [[Коктел|коктели]], ладни и топли предјадења и јадења во ограничен асортиман, како и готови производи.<ref name=":0">ГОСТ Р 50762—2007 Услуги общественного питания. Классификация предприятий общественного питания</ref> Барот може да биде дел од [[ресторан]]; баровите што се дел од [[Хотел|хотел]] се познати и под називите „долги барови“ ({{langx|en|long bars}}) или „хотелски сали за одмор“ ({{langx|en|hotel lounges}}). == Видови барови == Видот на барот зависи од:<ref name=":0" /> * асортиманот на производите што се продаваат и начинот на подготовка на производите во [[Угостителски објект|угостителството]]: ** [[Вино|вински]] бар, ** безалкохолен бар — бар што продава безалкохолни пијалаци и лесни ужинки;<ref>{{Cite news|access-date=2020-03-30|first=Маргарет|last=Иби|date=2019-08-03|website=BBC News Русская служба|title=Бар без выпивки. Кому и зачем он нужен?|url=https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042|archive-date=2019-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803104738/https://www.bbc.com/russian/vert-cap-49195042}}</ref> ** пивски (паб-бар — од {{langx|en|Pub}} — кратенка од ''Public house'', буквално „јавна куќа“ во значење на место за собирање на населението) — со иста концепција како таб-барот, но со поширок асортиман на производи и повисоки цени; послужуваат само [[Келнер|келнери]]; обично ваквите барови се делат според интереси. ** [[кафе|кафе-бар]], ** [[десерт]]ен бар, ** бар за [[млечен шејк|млечни шејкови]], ** [[коктел]]-бар, ** [[скара|скара-бар]] (или разговорно „грил-бар“), ** снек-бар (од {{langx|en|snack}} — „лесна ужинка“) или грицки-бар — бифе, мало кафуле; во англојазичните земји ''snack'' е општ назив за лесни [[јадење|јадења]] наменети за „мезење“ — задоволување на [[глад|гладот]] помеѓу главните оброци.<ref>[http://km.ru/magazin/view.asp?id=BBA91DEDC0C345269BB5627C4FF40A15 Снэк: еда или баловство?] — KM.RU Кулинария. Холодные закуски.</ref><ref>[http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml Российский рынок снеков в период кризиса. Прогнозы развития] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402234207/http://marketing.rbc.ru/research/562949978195840.shtml|date=2015-04-02}} — {{abbr|РБК|РосБизнесКонсалтинг|1}}. Исследования рынков.</ref> ** фитобар (од грчкиот збор ''phyton'' — „растение“, и ''bar'' — „пункт, бифе“) — специјализиран оддел (во фитоцентар) за продажба и конзумирање [[чај|чаеви]], [[Декокт|декокти]], попареници и [[пијалак|пијалаци]] од лековити билки, обично при [[аптека|аптеки]], [[санаториум|санаториуми]], спортски сали од општ или специјален карактер (сали за [[одбојка]], [[кошарка]], [[бадминтон]], [[куглање]] и др.).<ref>{{книга|заглавие=Толковый словарь Ефремовой|часть=фитобар|год=2000|автор=Т. Ф. Ефремова.|язык=ru}} — [[Ефремова, Татьяна Фёдоровна|Ефремова Т. Ф.]].</ref><ref name="profi">К.м.н. Рахимова И. А. [http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html Фитотерапия и организация фитобаров] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210065859/http://profi.gateway.kg/medicina/102-organisazia-fitobara.html|date=2014-12-10}}</ref> Фитобарите доживеале голем подем благодарение на зголемениот интерес во медицината кон фитотерапијата и избегнувањето на синтетички лекови што имаат несакани дејства; исто така, ширум светот се забележува склоност на зголемување на животниот век, што води до зголемување на бројот на постари лица што се поподложни на хронични болести и имаат зголемена чувствителност кон лекови. Фитобарите организираат и подготовка и делење на јадења со природни, еколошки чисти производи обогатени со [[витамин|витамини]], [[минерал|минерали]] и други корисни материи што се нудат како додаток на секојдневната исхрана за да се надомести дефицитот во [[организам|организмот]]. ** [[суши]]-бар и др.; * спецификите на услужувањето на потрошувачите и/или организирањето на слободното време (забава): ** видеобар — бар со прикажување на видеофилмови, видеоклипови, видеопрезентации итн.; ** кинобар (види [[кино]]), ** вариете-бар (музичка сала, од англ. ''music hall'' или '''вариете''', {{langx|fr|variété}}) — бар со забавна музика што бил модерен помеѓу 1850 и 1960 г. ** дискобар (од {{langx|en|Disco}} — буквално [[дискотека]]) — бар со [[диско]] — жанр на танцувачка музика од XX век што настанал во раните 1970-ти години. ** танцувачки бар (од {{langx|en|Dance Hall}}). ** лоби-бар (од {{langx|en|Lobby}} — „фоаје“) — бар сместен на приземјето во [[хотел]], во холот; ** мобилен бар — подвижен бар; ** канцелариски бар (или разговорно „офис-бар“) — бар во рамките на [[канцеларија]], каде што бармените и келнерите ги послужуваат вработените во текот на денот; за време на преговорите, барменот или келнерот прво ја зема нарачката за да не ги вознемирува клиентите и да не ги одвлекува од темата што се дискутира; ** сервисен бар — бар што услужува различни [[банкет|банкети]], приеми со претходно плаќање или преку [[чек|чекови]]; ** [[дајв-бар]] (од англискиот избор ''dive bar'' — „скриена или неугледна крчма/кафеана“) — евтин, обично локален бар со прилично неугледен изглед, опуштена атмосфера и незабележителен ентериер, кој често привлекува постојани локални гости. ** експрес-бар — бар за брза услуга. ** пул-бар (од англискиот збор {{langx|en|pool}} — „базен“) — бар со базен; ** [[бикини]]-бар — бар со привлечни девојки келнерки разголени до појасот ([[топлес]]); ** [[стриптиз]]-бар (од {{langx|en|strip}} — „соблекување“ и ''tease'' — „дразнење“) — бар со настапи на уметници што се соблекуваат — стриптизери. ** бар „[[ноќен клуб]]“ (или „клупски бар“) — танцувачки бар со современа брза и/или „тешка“ музика што обично работи ноќе. ** џук-џојнт<ref>{{Книга|автор=Королёв О.К.|заглавие=Краткий энциклопедический словарь джаза, рок- и поп-музыки: Термины и понятия|место=Москва|издательство=Музыка|год=2006}}</ref> — американски евтини барови, места за танцување и одморалишта покрај пат со [[Музички автомат|музички автомати]] што ги посетувале работниците на плантажите. ** лаунџ-бар (од {{langx|en|lounge}} — „безделничење“, ''lounge music'' — „музика за хол“) — бар со лесна заднинска музика што се одликува со зголемена удобност. * местоположбата: ** во станбени и јавни згради, вклучувајќи: *** во посебни згради, хотелски згради, железнички станици; во културно-забавни и спортски објекти; ** во рекреативни зони; * интересите на потрошувачите: ** моторџиски бар (или разговорно „бајкер-бар“) — бар што често го посетуваат моторџиите. ** спортски бар — бар што го посетуваат спортски навивачи што одат таму за да гледаат спортски натпревари во друштво на други навивачи. ** [[геј-бар]] — бар за гејови и [[Лезбијка|лезбијки]] за средби и запознавање; со појавата на интернетот, социјалните мрежи и зајакнувањето на признавањето на правата на ЛГБТ-заедницата, актуелноста на геј-баровите како центри на геј-културата донекаде е намалена.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/184288|title=10 Businesses Facing Extinction in 10 Years|author=Geoff Williams|date=2007-09-19|publisher=Entrepreneur|lang=en|access-date=2020-03-30|archive-date=2020-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329134047/https://www.entrepreneur.com/article/184288|url-status=live}}</ref> Други називи: бар за момчиња (англ. ''boy bar''); бар за девојчиња (англ. ''girl bar''); геј-клуб (англ. ''gay club''); геј-[[паб]] (англ. ''gay pub''); [[квир]]-бар (англ. ''queer bar''); [[лезбејство|лезби-бар]] (англ. ''lesbian bar''); дајк-бар (англ. ''dyke bar''). ** геј-пријателски бар ({{langx|en|gay-friendly}}) — бар што исто така ги кани гејовите и лезбијките, иако не е строго геј-бар. ** полициски бар — бар што често го посетуваат [[Полицајци|полицајците]] во слободното време од должност. ** вегански бар — бар за [[веганство|вегетаријанци]], без алкохолни пијалаци. ** таб-бар — мала установа со стандарден асортиман на производи (обично точено [[пиво]], евтини безалкохолни и алкохолни пијалаци како [[вотка]], [[рум]], [[текила]]; коктели не се прават) и услужување од [[шанкер]] без келнери. Главна одлика по која се разликува од паб-барот е присуството на тотализатор: на телевизија задолжително се прикажуваат разни спортски настани: коњски трки, кучешки трки и др., на кои може да се обложува право во барот. Дополнително можат да бидат поставени [[билјард]], автомати за игри. == Литература == * Bar&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Tourismus, Hotellerie und Gastronomie von A bis Z&#x20;&#x2F;&#x20;hrsg. von Wolfgang Fuchs.&#x20;— Berlin: De Gruyter, 2021.&#x20;— S.&#x20;80.&#x20;— 1088&#x20;S.&#x20;— <nowiki>ISBN 978-3-11-054682-8</nowiki>. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bars}} * [https://web.archive.org/web/20121203215814/http://www.bardb.net/ Бар] [[Категорија:Видови ресторани]] jcrzmmao3yywlc4jb8tgotvwh1xs22b Разговор:Бар (угостителство) 1 1402514 5626378 2026-09-10T16:25:54Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5626378 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Категорија:Луѓе од Босилово 14 1402515 5626391 2026-09-10T16:46:28Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: [[Категорија:Босилово| Луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Струмичко|Босилово]] [[Категорија:Луѓе од Општина Босилово|Босилово]] [[Категорија:Луѓе по села во Македонија|Босилово]] 5626391 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Босилово| Луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Струмичко|Босилово]] [[Категорија:Луѓе од Општина Босилово|Босилово]] [[Категорија:Луѓе по села во Македонија|Босилово]] d2wmgda5caz6pk9ab1hiuu0v1r0axpk Предлошка:Fs start/Crvena Zvezda 10 1402516 5626394 2026-09-10T18:11:21Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{#if:{{{hidenote|}}}||}} {| border="0" |- | style="background-color:#FFFFFF;vertical-align:top;" width="40%"| {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" {{#if:{{{squad|{{{team|}}}}}}| {{!}}+ {{{squad|{{{team}}}}}} }} |- style="background-color:#FF0000" !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nohead|Бр.}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nathead|}}}</span> !width=20%|<span style="color: #FFFFFF">{{{poshead|Позиција}}}... 5626394 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{hidenote|}}}||}} {| border="0" |- | style="background-color:#FFFFFF;vertical-align:top;" width="40%"| {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" {{#if:{{{squad|{{{team|}}}}}}| {{!}}+ {{{squad|{{{team}}}}}} }} |- style="background-color:#FF0000" !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nohead|Бр.}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nathead|}}}</span> !width=20%|<span style="color: #FFFFFF">{{{poshead|Позиција}}}</span> !width=75%|<span style="color: #FFFFFF">Играч</span><noinclude> |} |} {{документација|Template:football squad player/doc}} [[Категорија:Предлошки за фудбал]] [[Категорија:Football squad предлошки по клубови|Црвена ѕвезда]] </noinclude> 9ea9re7b2tma91t8dwfolom05arwtph Предлошка:Fs mid/Crvena Zvezda 10 1402517 5626395 2026-09-10T18:12:45Z Carshalton 30527 Создадена страница со: <noinclude>{| {| </noinclude>|} | width="1%" | |bgcolor="#FFFFFF" valign="top" width="40%"| {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |- bgcolor=#FF0000 !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nohead|Бр.}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nathead|}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{poshead|Позиција}}}</span> !width=75%|<span style="color: #FFFFFF">Играч</span><noinclude> |} |} ---- <!--please,... 5626395 wikitext text/x-wiki <noinclude>{| {| </noinclude>|} | width="1%" | |bgcolor="#FFFFFF" valign="top" width="40%"| {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |- bgcolor=#FF0000 !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nohead|Бр.}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{nathead|}}}</span> !width=1%|<span style="color: #FFFFFF">{{{poshead|Позиција}}}</span> !width=75%|<span style="color: #FFFFFF">Играч</span><noinclude> |} |} ---- <!--please, put interwikis with the same standard, all those are correct, no problem if the interwikis redirect, thank you =] .!--> [[Категорија:Предлошки за фудбал]] [[Категорија:Football squad предлошки по клубови|Црвена ѕвезда]] </noinclude> r4rjr98gsx2ppybrltcqlo5hlgfawpn Стадион Рајко Митиќ 0 1402518 5626401 2026-09-10T18:18:10Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Стадион Рајко Митиќ]] на [[Стадион „Рајко Митиќ“]] 5626401 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Стадион „Рајко Митиќ“]] 33ms01a5jwlk1jnkl59t2psxmesrrn3 Разговор:Стадион Рајко Митиќ 1 1402519 5626403 2026-09-10T18:18:10Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Разговор:Стадион Рајко Митиќ]] на [[Разговор:Стадион „Рајко Митиќ“]] 5626403 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Стадион „Рајко Митиќ“]] 6k8nha93ni01gjj2opokc3ipni2au8g Fallopia convolvulus 0 1402520 5626414 2026-09-10T19:12:06Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365319020|Fallopia convolvulus]]“ 5626414 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fallopia convolvulus1pl.jpg|genus=Fallopia|species=convolvulus|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Á.Löve]] 1970|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2807634 The Plant List, ''Fallopia convolvulus'' (L.) Á.Löve ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum convolvulus'' <small>L. 1753</small> |''Bilderdykia convolvulus'' <small>(L.) Dumort</small> |''Fagopyrum carinatum'' <small>Moench</small> |''Fagopyrum convolvulus'' <small>(L.) H.Gross</small> |''Helxine convolvulus'' <small>(L.) Raf.</small> |''Reynoutria convolvulus'' <small>(L.) Shinners</small> |''Tiniaria convolvulus'' <small>(L.) Webb & Moq.</small> |''Fagopyrum volubile'' <small>Gilib.</small> |''Polygonum convolvulaceum'' <small>Lam.</small> |''Polygonum infestum'' <small>Salisb.</small> }}}} '''''Fallopia convolvulus''''', е брзорастечко [[едногодишно растение]] [[Скриеносеменици]] од семејството [[Подворки]], кое расте низ [[Европа]], [[Азија]] и северна [[Африка]].<ref name="europe">Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=2028 ''Fallopia convolvulus'']{{Мртва врска|date=August 2019}}</ref><ref name="Blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C., 1989. ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}.</ref> [[Синоним (таксономија)|Синонимите]] вклучуваат ''Polygonum convolvulus'' L. ([[базионим]]), ''Bilderdykia convolvulus'' (L.) Dumort, ''Fagopyrum convolvulus'' (L.) H.Gross, ''Fagopyrum carinatum'' Moench, ''Helxine convolvulus'' (L.) Raf. , ''Reynoutria convolvulus'' (L.) Shinners и ''Tiniaria convolvulus'' (L.) Webb & Moq. == Опис == Fallopia convolvulus е [[тревесто растение]] лоза која расте до 1 до 1,5 м долги, со стебла што се намотуваат во насока на стрелките на часовникот околу стеблата на другите растенија. Алтернативните триаголни [[Лист|листови]] се 1,5–6 см долги и 0,7–3 см широка со стебло од 6–15 (–50) мм, базалните лобуси на листовите се зашилени кон стеблото. [[Цвет|Цветовите]] се мали, зеленикаво-розови до зеленикаво-бели, групирани на кратки гроздови. Овие гроздови отстапуваат место на мали триаголни ахени, со по едно [[семе]] во секој ахен. Цветовите имаат 5 [[Чашкино ливче|чашкини листови]], од кои 3-те надворешни се поголеми и покажуваат кил. Има 5 прашници, а плодот расте до 4.мм должина.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> Иако површно наликува на врзан плевел од родот ''[[Повивка|Повивка,]]'' постојат многу значајни разлики, има охреа (обвивка од стипули на јазлите), што ''Convolvulus'' го нема, и ''Convolvulus'' има впечатливи цветови во облик на труба, додека црниот врзан плевел има цветови кои се ненаметливи и само околу 4.мм должина.<ref name="Blamey" /> == Распространетост и живеалиште == ''Fallopia convolvulus'' најчесто расте на нарушено или обработливо земјиште, во северна Европа обично на топли, сончеви, добро дренирани песокливи или [[Варовник|варовнички]] типови почва,<ref name="Blamey" /> но во потопли, посуви области како Пакистан, на влажни засенчени места. Се протега од нивото на морето на север од неговиот опсег, па сè до 3 600м надморска височина на југ во [[Хималаи|Хималаите]].<ref name="pakistan" /><ref name="Blamey" /> ''Fallopia convolvulus'' е застапена и во Македонија. == Одгледување и употреба == Семето е јадливо и во минатото се користело како прехранбена култура, а остатоци се пронајдени во средните делови [[Бронзено време|од бронзеното доба]].<ref name="Blamey" /> Семето е премногу мало и дава низок принос за да се создаде комерцијална култура, а сега пошироко се смета за [[плевел]], кој се јавува во [[Земјоделство|земјоделските култури]], отпадните површини и покрај патиштата. Може да биде штетен плевел кога расте во градина или во земјоделска култура, бидејќи може не само да ги оштети растенијата околу кои се врзува, туку и да ги затне машините што се користат за берба на дадена култура. Исто така е [[инвазивен вид]] во [[Северна Америка]]. == Наводи == [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3fyahi7h6gnuc12an5owa6iclyn53hk 5626417 5626414 2026-09-10T19:14:24Z Lili Arsova 86688 5626417 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fallopia convolvulus1pl.jpg|genus=Fallopia|species=convolvulus|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Á.Löve]] 1970|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2807634 The Plant List, ''Fallopia convolvulus'' (L.) Á.Löve ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum convolvulus'' <small>L. 1753</small> |''Bilderdykia convolvulus'' <small>(L.) Dumort</small> |''Fagopyrum carinatum'' <small>Moench</small> |''Fagopyrum convolvulus'' <small>(L.) H.Gross</small> |''Helxine convolvulus'' <small>(L.) Raf.</small> |''Reynoutria convolvulus'' <small>(L.) Shinners</small> |''Tiniaria convolvulus'' <small>(L.) Webb & Moq.</small> |''Fagopyrum volubile'' <small>Gilib.</small> |''Polygonum convolvulaceum'' <small>Lam.</small> |''Polygonum infestum'' <small>Salisb.</small> }}}} '''''Fallopia convolvulus''''', е брзорастечко [[едногодишно растение]] [[Скриеносеменици]] од семејството [[Подворки]], кое расте низ [[Европа]], [[Азија]] и северна [[Африка]].<ref name="europe">Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=2028 ''Fallopia convolvulus'']{{Мртва врска|date=August 2019}}</ref><ref name="Blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C., 1989. ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}.</ref> [[Синоним (таксономија)|Синонимите]] вклучуваат ''Polygonum convolvulus'' L. ([[базионим]]), ''Bilderdykia convolvulus'' (L.) Dumort, ''Fagopyrum convolvulus'' (L.) H.Gross, ''Fagopyrum carinatum'' Moench, ''Helxine convolvulus'' (L.) Raf. , ''Reynoutria convolvulus'' (L.) Shinners и ''Tiniaria convolvulus'' (L.) Webb & Moq. == Опис == Fallopia convolvulus е [[тревесто растение]] лоза која расте до 1 до 1,5 м долги, со стебла што се намотуваат во насока на стрелките на часовникот околу стеблата на другите растенија. Алтернативните триаголни [[Лист|листови]] се 1,5–6 см долги и 0,7–3 см широка со стебло од 6–15 (–50) мм, базалните лобуси на листовите се зашилени кон стеблото. [[Цвет|Цветовите]] се мали, зеленикаво-розови до зеленикаво-бели, групирани на кратки гроздови. Овие гроздови отстапуваат место на мали триаголни ахени, со по едно [[семе]] во секој ахен. Цветовите имаат 5 [[Чашкино ливче|чашкини листови]], од кои 3-те надворешни се поголеми и покажуваат кил. Има 5 прашници, а плодот расте до 4.мм должина.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> Иако површно наликува на врзан плевел од родот ''[[Повивка|Повивка,]]'' постојат многу значајни разлики, има охреа (обвивка од стипули на јазлите), што ''Convolvulus'' го нема, и ''Convolvulus'' има впечатливи цветови во облик на труба, додека црниот врзан плевел има цветови кои се ненаметливи и само околу 4.мм должина.<ref name="Blamey" /> == Распространетост и живеалиште == ''Fallopia convolvulus'' најчесто расте на нарушено или обработливо земјиште, во северна Европа обично на топли, сончеви, добро дренирани песокливи или [[Варовник|варовнички]] типови почва,<ref name="Blamey" /> но во потопли, посуви области како Пакистан, на влажни засенчени места. Се протега од нивото на морето на север од неговиот опсег, па сè до 3 600м надморска височина на југ во [[Хималаи|Хималаите]]. ''Fallopia convolvulus'' е застапена и во Македонија. == Одгледување и употреба == Семето е јадливо и во минатото се користело како прехранбена култура, а остатоци се пронајдени во средните делови [[Бронзено време|од бронзеното доба]].<ref name="Blamey" /> Семето е премногу мало и дава низок принос за да се создаде комерцијална култура, а сега пошироко се смета за [[плевел]], кој се јавува во [[Земјоделство|земјоделските култури]], отпадните површини и покрај патиштата. Може да биде штетен плевел кога расте во градина или во земјоделска култура, бидејќи може не само да ги оштети растенијата околу кои се врзува, туку и да ги затне машините што се користат за берба на дадена култура. Исто така е [[инвазивен вид]] во [[Северна Америка]]. == Наводи == [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} 8k9bitg7ci1a8z4m4svvqjvznofgced 5626418 5626417 2026-09-10T19:14:48Z Lili Arsova 86688 5626418 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fallopia convolvulus1pl.jpg|genus=Fallopia|species=convolvulus|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Á.Löve]] 1970|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2807634 The Plant List, ''Fallopia convolvulus'' (L.) Á.Löve ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Polygonum convolvulus'' <small>L. 1753</small> |''Bilderdykia convolvulus'' <small>(L.) Dumort</small> |''Fagopyrum carinatum'' <small>Moench</small> |''Fagopyrum convolvulus'' <small>(L.) H.Gross</small> |''Helxine convolvulus'' <small>(L.) Raf.</small> |''Reynoutria convolvulus'' <small>(L.) Shinners</small> |''Tiniaria convolvulus'' <small>(L.) Webb & Moq.</small> |''Fagopyrum volubile'' <small>Gilib.</small> |''Polygonum convolvulaceum'' <small>Lam.</small> |''Polygonum infestum'' <small>Salisb.</small> }}}} '''''Fallopia convolvulus''''', е брзорастечко [[едногодишно растение]] [[Скриеносеменици]] од семејството [[Подворки]], кое расте низ [[Европа]], [[Азија]] и северна [[Африка]].<ref name="europe">Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=2028 ''Fallopia convolvulus'']{{Мртва врска|date=August 2019}}</ref><ref name="Blamey">Blamey, M. & Grey-Wilson, C., 1989. ''Flora of Britain and Northern Europe''. {{ISBN|0-340-40170-2}}.</ref> [[Синоним (таксономија)|Синонимите]] вклучуваат ''Polygonum convolvulus'' L. ([[базионим]]), ''Bilderdykia convolvulus'' (L.) Dumort, ''Fagopyrum convolvulus'' (L.) H.Gross, ''Fagopyrum carinatum'' Moench, ''Helxine convolvulus'' (L.) Raf. , ''Reynoutria convolvulus'' (L.) Shinners и ''Tiniaria convolvulus'' (L.) Webb & Moq. == Опис == Fallopia convolvulus е [[тревесто растение]] лоза која расте до 1 до 1,5 м долги, со стебла што се намотуваат во насока на стрелките на часовникот околу стеблата на другите растенија. Алтернативните триаголни [[Лист|листови]] се 1,5–6 см долги и 0,7–3 см широка со стебло од 6–15 (–50) мм, базалните лобуси на листовите се зашилени кон стеблото. [[Цвет|Цветовите]] се мали, зеленикаво-розови до зеленикаво-бели, групирани на кратки гроздови. Овие гроздови отстапуваат место на мали триаголни ахени, со по едно [[семе]] во секој ахен. Цветовите имаат 5 [[Чашкино ливче|чашкини листови]], од кои 3-те надворешни се поголеми и покажуваат кил. Има 5 прашници, а плодот расте до 4.мм должина.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> Иако површно наликува на врзан плевел од родот ''[[Повивка|Повивка,]]'' постојат многу значајни разлики, има охреа (обвивка од стипули на јазлите), што ''Convolvulus'' го нема, и ''Convolvulus'' има впечатливи цветови во облик на труба, додека црниот врзан плевел има цветови кои се ненаметливи и само околу 4.мм должина.<ref name="Blamey" /> == Распространетост и живеалиште == ''Fallopia convolvulus'' најчесто расте на нарушено или обработливо земјиште, во северна Европа обично на топли, сончеви, добро дренирани песокливи или [[Варовник|варовнички]] типови почва,<ref name="Blamey" /> но во потопли, посуви области како Пакистан, на влажни засенчени места. Се протега од нивото на морето на север од неговиот опсег, па сè до 3 600м надморска височина на југ во [[Хималаи|Хималаите]]. ''Fallopia convolvulus'' е застапена и во Македонија. == Одгледување и употреба == Семето е јадливо и во минатото се користело како прехранбена култура, а остатоци се пронајдени во средните делови [[Бронзено време|од бронзеното доба]].<ref name="Blamey" /> Семето е премногу мало и дава низок принос за да се создаде комерцијална култура, а сега пошироко се смета за [[плевел]], кој се јавува во [[Земјоделство|земјоделските култури]], отпадните површини и покрај патиштата. Може да биде штетен плевел кога расте во градина или во земјоделска култура, бидејќи може не само да ги оштети растенијата околу кои се врзува, туку и да ги затне машините што се користат за берба на дадена култура. Исто така е [[инвазивен вид]] во [[Северна Америка]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] {{Таксонска лента}} 6pc4472rzqp0y8zubpbzhylm9j4p03v Податотека:Crvena Zvezda 1990-1991.jpg 6 1402521 5626419 2026-09-10T19:19:26Z Carshalton 30527 5626419 wikitext text/x-wiki == Лиценцирање == {{Праведна употреба во}} 81t08zjnf84tg526jvusfgpdb9pjc6v 5626420 5626419 2026-09-10T19:20:20Z Carshalton 30527 5626420 wikitext text/x-wiki == Опис == ФК Црвена Звезда, финале на Купот на европските шампиони во 1991 година http://www.mojacrvenazvezda.net/wp-content/uploads/2013/05/sastav-u-Bariju.jpg == Лиценцирање == {{Праведна употреба во}} 4j4zlia2jfsqkkmkii1rhbdcoqttia6 Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ) 0 1402522 5626428 2026-09-10T19:37:27Z P.Nedelkovski 47736 нова страница 5626428 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Споменик |monument_name = Споменик на Св. Климент Охридски |native_name = |image = НУБСК-споменик.jpg |caption = Споменикот во дворот на библиотеката |coordinates = {{coord|41|59|54.2|N|21|26|20.0|E|type:landmark_region:MK|display=inline,title}} |location = [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБ „Св. Климент Охридски“]], [[Скопје]] |designer = [[Петар Хаџи Бошков]] |type = [[скулптура]] |material = црн јабланички [[мермер]] |length = |width = |height = 5 м |begin = |complete = 1972 |open = |dedicated_to = [[Св. Климент Охридски]] |extra = }} '''Споменик на Св. Климент Охридски''' – споменик на учителот, просветителот и симболот на духовната светлина од познатиот македонски вајар [[Петар Хаџи Бошков]] од 1972 година.<ref name=MJU>{{нмс| title=Споменик на Св. Климент Охридски | url=https://museumofpublicart.com/umetnicki-dela/spomenik-za-sv-kliment-ohridski/ | work= | publisher=Музеј на јавна уметност | date= | accessdate=10 септември 2026}}</ref> ==Местоположба== Споменикот се наоѓа во дворот на [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБ „Св. Климент ОхриDски“]] во Скопје. Поставен е во рамките на архитектонското и партерното уредување на новиот комплекс на библиотеката, дело на архитектот Петар Муличковски, со што претставува значаен пример за синтеза меѓу современата архитектура и јавната пластика во периодот по земјотресот во Скопје. ==Опис== Овој монументален споменик е со висина од 5 метри и е целосно изработен од црн јабланички мермер. Обликот ја спојува изворната симболика со апстрактни и геометриски стилизирани елементи, што му дава силен визуелен и симболичен ефект карактеристичен за зрелата фаза од творештвото на Хаџи Бошков. Скулптурата ги истакнува вертикалите на ликот, со што се нагласува неговата монументалност и возвишеност. Облеката, иаковедена во сведени форми, е моделирана со ритмични набори кои додаваат динамика. Горниот заоблен дел ја отсликува духовната и интелектуална сила на просветителот. Скулптурата не прикажува само физички лик, туку симбол на духовно преродување, знаење и трајност.<ref name=MJU/> ==Поврзано== * [[Св. Климент Охридски]] * [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБ „Св. Климент Охридски“]] * [[Петар Хаџи Бошков]] ==Наводи== {{Наводи}} [[Категорија:Св. Климент Охридски]] [[Категорија:Дела на Петар Хаџи Бошков]] [[Категорија:Скулптури од 1972 година]] [[Категорија:Споменици во Скопје]] 1hyq8mypv5l7hp9fkz2o4ynuzvvg0u6 Разговор:Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ) 1 1402523 5626429 2026-09-10T19:37:46Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5626429 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Споменик на Св. Климент Охридски (Бул. Климент Охридски) 0 1402524 5626434 2026-09-10T20:37:21Z P.Nedelkovski 47736 нова страница 5626434 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Споменик |monument_name = Споменик на Св. Климент Охридски |native_name = |image = Споменик на Свети Климент Охридски-1.jpg |caption = Споменикот на булеварот |coordinates = {{coord|41|59|42.0|N|21|25|48.0|E|type:landmark_region:MK|display=inline,title}} |location = Бул. „Св. Климент Охридски“, [[Скопје]] |designer = [[Томе Серафимовски]] |type = [[скулптура]] |material = [[бронза]] |length = |width = |height = 4,5 м |begin = |complete = 2010 |open = |dedicated_to = [[Св. Климент Охридски]] |extra = '''Цена:''' 190.042 € }} '''Споменик на Св. Климент Охридски''' – монументална [[скулптура]] посветена на големиот македонски просветител и [[светец]], изработена од истакнатиот македонски вајар [[Томе Серафимовски]] во 2010 година.<ref name=Prizma>{{нмс | title=Св. Климент Охридски | url=https://skopje2014.prizma.mk/mk/sv-kliment-ohridski | publisher=Скопје 2014 под лупа | accessdate=10 септември 2026}}</ref> ==Местоположба== Споменикот се наоѓа во средишното зеленило на истоимениот булевар [[Булевар Св. Климент Охридски|Булевар „Св. Климент Охридски“]] во Скопје, во непосредна близина и наспроти [[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Соборниот храм „Климент Охридски“]]. ==Опис== Скулптурата е излеана во [[бронза]], висока околу 4,5 метри и поставена на постамент висок 1,2 метри. Претставува класична и реалистична претстава на светецот во свечена облека со отворена книга во рацете, симболизирајќи ја неговата просветителска, учителска и духовна мисија низ вековите. Делото е поставено како дел од збогатувањето на урбаниот простор во средиштето на градот. Делото е поставено во декември 2010 година како дел од проектот „Скопје 2014“. Вкупната вредност на споменикот изнесувала 190.042 евра, сума која покрај авторскиот хонорар ги покривала и трошоците за леење, превоз, набавка на материјали и ангажман на соработници.<ref name=Prizma/> ==Поврзано== * [[Св. Климент Охридски]] * [[Томе Серафимовски]] * [[Споменик на Св. Климент Охридски (НУБ)|Споменик на Св. Климент Охридски]] во дворот на [[НУБ Св. Климент Охридски|НУБ]] ==Наводи== {{Наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Monument of Saint Clement of Ohrid (Skopje)}} [[Категорија:Св. Климент Охридски]] [[Категорија:Дела на Томе Серафимовски]] [[Категорија:Скулптури од 2010 година]] [[Категорија:Споменици во Скопје]] 54irye7r9xatwim2jjsap87rpcrberm Разговор:Споменик на Св. Климент Охридски (Бул. Климент Охридски) 1 1402525 5626435 2026-09-10T20:37:53Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5626435 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Предлошка:Fb team Mallorca B 10 1402526 5626441 2026-09-10T21:06:44Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Податотека:600px Rosso scuro e Nero.png|20px|Мајорка Б]] {{fb team |t=Мајорка Б |tan=ФК Мајорка |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|MAL}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude>[[Категорија:Fb_team_предлошки Шпанија|Мајорка Б]] </noinclude> 5626441 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px Rosso scuro e Nero.png|20px|Мајорка Б]] {{fb team |t=Мајорка Б |tan=ФК Мајорка |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|MAL}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude>[[Категорија:Fb_team_предлошки Шпанија|Мајорка Б]] </noinclude> 0ery68v5v5dvkpzwu12oehxe8wgqmzo Предлошка:Fb team Zavrc 10 1402527 5626442 2026-09-10T21:09:47Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Податотека:600px Yellow HEX-FED10A Green HEX-058B05.svg|20px|Заврч]] {{fb team |t=Заврч |tan=НК Заврч |tc=SLO |abb={{#if:{{{abb|}}}|ZAV}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Словенија|Заврч]] </noinclude> 5626442 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px Yellow HEX-FED10A Green HEX-058B05.svg|20px|Заврч]] {{fb team |t=Заврч |tan=НК Заврч |tc=SLO |abb={{#if:{{{abb|}}}|ZAV}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Словенија|Заврч]] </noinclude> r0dx46wb0pzm8a9kh5ttzb8pt8t4524 Предлошка:Fb team Drava Ptuj 10 1402528 5626443 2026-09-10T21:12:18Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Податотека:Flag blue HEX-4400FF.svg|20px|Драва Птуј]] {{fb team |t=Драва Птуј |tan=НК Драва Птуј |tc=SLO |abb={{#if:{{{abb|}}}|DPT}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Словенија|Драва Птуј]] </noinclude> 5626443 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Flag blue HEX-4400FF.svg|20px|Драва Птуј]] {{fb team |t=Драва Птуј |tan=НК Драва Птуј |tc=SLO |abb={{#if:{{{abb|}}}|DPT}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Словенија|Драва Птуј]] </noinclude> gt7u0bcy2tukodyoz6t4f48lgrsu61u Микел Мерино 0 1402529 5626451 2026-09-10T23:34:53Z TheGreatMKD 32993 нова статија 5626451 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Микел Мерино | image = [[File:Mikel Merino France v Spain 7.24.26-241 (cropped).jpg|250п]] | caption = Мерино со [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во 2026 година | full_name = Микел Мерино Сасон<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/612828|title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed|publisher=[[Premier League]]|date=2 февруари 2018|access-date=15 февруари 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|6|22|df=y}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.farodevigo.es/celta-de-vigo/2024/07/05/mikel-merino-goleador-victoria-espana-105149142.html|title=Mikel Merino, el goleador de la victoria de España que casi nace en Vigo|trans-title=Mikel Merino, the scorer of Spain's win who was almost born in Vigo|newspaper=[[Faro de Vigo]]|first=Marta|last=Clavero|language=es|date=5 јули 2024|access-date=15 октомври 2025}}</ref> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | birth_place = [[Памплона]], Шпанија | height = 1.89 м<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/19778/Mikel-Merino/overview|title=Mikel Merino|publisher=Premier League|access-date=9 октомври 2024}}</ref> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Напад (фудбал)|напад]] | currentclub = {{Fb team Arsenal}} | clubnumber = 23 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК Амиго|Амиго]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Osasuna}} | years1 = 2014 | clubs1 = {{Fb team Osasuna B}} | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 2014–2016 | clubs2 = {{Fb team Osasuna}} | caps2 = 63 | goals2 = 5 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | caps3 = 8 | goals3 = 0 | years4 = 2017 | clubs4 = → {{Fb team Newcastle United}} | caps4 = 7 | goals4 = 0 | years5 = 2017–2018 | clubs5 = {{Fb team Newcastle United}} | caps5 = 17 | goals5 = 1 | years6 = 2018–2024 | clubs6 = {{Fb team Real Sociedad}} | caps6 = 190 | goals6 = 20 | years7 = 2024– | clubs7 = {{Fb team Arsenal}} | caps7 = 53 | goals7 = 11 | nationalyears1 = 2014–2015 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|Шпанија 19]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016–2019 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 23 години|Шпанија 23]] | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2020– | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps4 = 51 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 6 септември 2026 | nationalteam-update = 19 јули 2026 }} '''Микел Мерино Сасон''' (роден на 22 јуни 1996 г.) — [[Шпанија|шпански]] [[Фудбал|фудбалер]], од [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] или [[напад (фудбал)|нападот]] на [[ФК Арсенал|Арсенал]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|шпанската репрезентација]]. Тој ја започнал кариерата во [[ФК Осасуна|Осасуна]], а потоа играл краток период во [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] и [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], пред да потпише за [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] во 2018 година, со кој го освоил [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Кралот]], забележувајќи 242 настапи и 27 голови.<ref>{{cite news|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2024/08/27/mikel-merino-abandona-la-real-sociedad-y-firma-con-el-arsenal/|title=Mikel Merino abandona la Real Sociedad y firma con el Arsenal|trans-title=Mikel Merino leaves Real Sociedad and signs with Arsenal|newspaper=[[Infobae]]|language=es|date=27 август 2024|access-date=27 август 2024}}</ref> Во август 2024 година, тој потпишал за [[ФК Арсенал|Арсенал]], со кој ја освоил [[Премиер лига|Премиер лигата]] во [[Премиер лига на Англија 2025-2026|сезоната 2025–26]], која била прва титула за Арсенал во Премиер лигата по 22 години. Мерино ја претставувал [[Шпанска фудбалска репрезентација под 21 година|Шпанија]] на две [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|европски првенства за играчи под 21 година]], освојувајќи го [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2019|првенството во 2019 година]]. Тој дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] во 2020 година, и настапил на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], на кои Шпанија била првак. ==Клупска кариера== ===Осасуна=== Роден во [[Памплона]], [[Навара]],<ref name=Profile/> Мерино ја започнал кариерата во [[ФК Амиго|Амиго]], а подоцна преминал во [[ФК Осасуна|Осасуна]].<ref name=Debut>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/2014/03/17/mikel_merino_noveno_juvenil_debutar_151685_1022.html|title=Mikel Merino, noveno juvenil en debutar|trans-title=Mikel Merino, ninth youth player to debut|newspaper=[[Diario de Navarra]]|first=Fermín|last=Astráin|language=es|date=17 март 2014|access-date=23 август 2014}}</ref> Тој дебитирал за [[ФК Осасуна Б|Осасуна Б]] во сезоната 2013–14, во четвртата шпанска лига.<ref name=Debut/> Во 2014 година, тој бил прекомандуван во првиот тим на Осасуна од тренерот [[Јан Урбан]]. На 23 август 2014 година, Мерино го имал својот прв натпревар за првиот тим на Осасуна во официјален натпревар, како дел од почетниот состав во домашната победа од 2–0 против [[ФК Барселона Б|Барселона Б]] во [[Сегунда Дивисион (Шпанија)|втората шпанска лига]].<ref>{{cite web|url=http://osasuna.es/noticia/_/7533/23-08-2014-el-equipo-tambin-responde.html|title=El equipo también responde|trans-title=The team also answer|publisher=CA Osasuna|language=es|date=23 август 2014|access-date=23 август 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв професионален гол на 21 декември, кога го постигнал победничкиот гол во победата на гости од 2–1 против [[ФК Лас Палмас|Лас Палмас]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2014/12/21/futbol/2adivision/1419192760.html|title=Osasuna asalta el Gran Canaria|trans-title=Osasuna take Gran Canaria|newspaper=[[Marca (весник)|Marca]]|language=es|date=21 декември 2014|access-date=21 декември 2014}}</ref> Мерино бил промовиран во првиот тим на Осасуна на 31 јануари 2015 година, при што му бил доделен дресот со број 8.<ref>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/osasuna/2015/01/31/mikel_merino_llevara_dorsal_kenan_kodro_9_193453_1027.html|title=Mikel Merino llevará el dorsal 8 y Kenan Kodro, el 9|trans-title=Mikel Merino will have the number 8 jersey and Kenan Kodro, the 9|newspaper=Diario de Navarra|language=es|date=31 јануари 2015|access-date=3 февруари 2015}}</ref> Тој бил редовен член на почетниот состав на Осасуна во сезоната 2014–15, помагајќи на својот клуб да избегне испаѓање од лигата.<ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/mikel-merino-fichaje-perfil-20180712182743-nt.html|title=Así es Mikel Merino, el último fichaje de la Real Sociedad|trans-title=Meet Mikel Merino, Real Sociedad's last signing|newspaper=[[El Diario Vasco]]|first=Imanol|last=Arruti|language=es|date=12 јули 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во сезоната 2015–16 од шпанската втора лига, Мерино постигнал четири гола во 34 настапи, додека Осасуна завршила на шестото место и обезбедила плеј-офот за промоција во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла лига]].<ref>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/osasuna/2016/05/22/merino_le_saldre_barato_caro_borussia_centro_jugar_457095_1027.html|title=Merino: "No sé si le saldré barato o caro al Borussia, me centro en jugar"|trans-title=Merino: "I don't know if Borussia will get me for a lot of money or not, I just play"|newspaper=Diario de Navarra|language=es|date=22 мај 2016|access-date=8 јуни 2016}}</ref> Во првиот натпревар од плеј-оф фазата, тој постигнал два гола во домашната победа од 3–1 против [[ФК Гимнастик де Тарагона|Гимнастик]],<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/promocion_ascenso/semifinal/ida/osa_nas/|title=Osasuna toma ventaja, pero no sentencia|trans-title=Osasuna get the upper hand, but do not get job done|newspaper=Marca|first=Gregorio|last=García|language=es|date=8 јуни 2016|access-date=8 јуни 2016}}</ref> а потоа постигнал уште еден гол во реваншот во победата од 3–2 на Осасуна.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/promocion_ascenso/semifinal/vuelta/nas_osa/|title=Y el primer finalista es... Osasuna|trans-title=And the first finalist is... Osasuna|newspaper=Marca|first=Gregorio|last=García|language=es|date=11 јуни 2016|access-date=14 јуни 2016}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 15 февруари 2016 година, Мерино потпишал петгодишен договор со [[Бундеслига|бундеслигашот]] [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], кој стапил во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.bvb.de/News/Uebersicht/Borussia-Dortmund-verpflichtet-Mikel-Merino|title=Borussia Dortmund verpflichtet Mikel Merino|trans-title=Borussia Dortmund acquire Mikel Merino|publisher=Borussia Dortmund|language=de|date=15 февруари 2016|access-date=15 февруари 2016}}</ref> Првиот натпревар во Бундеслигата, тој го одиграл на 14 октомври, одигрувајќи ги сите 90 минути во ремито од 1–1 против [[ФК Херта Берлин|Херта Берлин]].<ref>{{cite web|url=http://www.sport1.de/fussball/bundesliga/2016/10/mikel-merino-mit-starkem-bundesliga-debuet-fuer-borussia-dortmund|title=Merino überzeugt als Ballmagnet|trans-title=Merino gets job done as ball magnet|publisher=[[Sport1 (Германија)|Sport1]]|first=Tim|last=Brack|language=de|date=14 октомври 2016|access-date=15 октомври 2016}}</ref> Во текот на сезоната, тој одиграл вкупно девет натпревари за Борусија Дортмунд, од кои само два како дел од почетниот состав на екипата. ===Њукасл Јунајтед=== Во јули 2017 година, Мерино му се приклучил на [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на едногодишна позајмица; клубот од [[Премиер лига|Премиер лигата]] се согласил на клаузула според која бил обврзан да го откупи играчот, во зависност од бројот на настапи.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-ie/news/3921/transfer-zone/2017/07/28/37388872/newcastle-land-mikel-merino-on-loan-from-borussia-dortmund|title=Newcastle land Mikel Merino on loan from Borussia Dortmund|publisher=[[Goal (веб-страница)|Goal]]|first=Ben|last=Valentine|date=28 јули 2017|access-date=28 јули 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/fix-dortmunds-merino-wechselt-zu-newcastle-702641/artikel|title=Fix! Dortmunds Merino wechselt zu Newcastle|trans-title=Done! Dortmund's Merino moves to Newcastle|publisher=[[Kicker (списание)|Kicker]]|language=de|date=28 јули 2017|access-date=28 јули 2017}}</ref> На 13 октомври, клаузата била активирана и тој потпишал петгодишен договор.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41607334|title=Mikel Merino signs for Newcastle from Borussia Dortmund in permanent deal|publisher=[[BBC Sport]]|date=13 октомври 2017|access-date=13 октомври 2017}}</ref> Мерино забележал 25 натпревари во сите натпреварувања за „страчките“.<ref name=Strange>{{cite web|url=https://www.fichajes.com/a4933854601635133372-real-sociedad-la-extrana-progresion-de-mikel-merino|title=Real Sociedad {{!}} La extraña progresión de Mikel Merino|trans-title=Real Sociedad {{!}} Mikel Merino's strange progression|publisher=Fichajes|first=Juan C.|last=Navarro|language=es|date=29 јули 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref> Тој го постигнал својот единствен гол во победата од 1–0 над [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] на [[Сент Џејмс Парк]] на 21 октомври 2017 година,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/21/newcastle-united-crystal-palace-premier-league-match-report|title=Mikel Merino's late header gives Newcastle victory over Crystal Palace|newspaper=[[The Guardian]]|first=Michael|last=Walker|date=21 октомври 2017|access-date=18 јули 2020}}</ref> а исто така забележал и една асистенција.<ref name=Strange/> ===Реал Сосиедад=== [[File:Miker Merino 2018 (cropped).jpg|мини|десно|Мерино со [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] во 2018|230п]] Мерино се вратил во Шпанија на 12 јули 2018 година, потпишувајќи петгодишен договор со [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] за неоткриена сума<ref>{{cite web|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/mikel-merino-joins-real-sociedad|title=Latest news: Mikel Merino joins Real Sociedad|publisher=Newcastle United F.C.|date=12 јули 2018|access-date=12 јули 2018}}</ref> за која било објавено дека изнесува 12 милиони евра.<ref>{{cite news|url=https://www.elcorreo.com/deportes/futbol/liga-primera/mikel-merino-urrutia-20180716154607-nt.html|title=Mikel Merino: "Si Urrutia ha dicho que no hubo interés, no soy nadie para decir lo contrario"|trans-title=Mikel Merino: "If Urrutia has said that there was no interest, I am not one to say the opposite"|newspaper=[[El Correo]]|first=Álvaro|last=Vicente|language=es|date=16 јули 2018|access-date=17 јули 2018}}</ref> На 18 август, Мерино го одиграл својот прв натпревар во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла лига]], одигрувајќи 59 минути во победата од 2–1 на гости против [[ФК Виљареал|Виљареал]],<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/laligatv/resumen-partido-villarreal-vs-real-sociedad-j1-laliga-santander-2018-2019|title=La Real Sociedad comienza la campaña venciendo en el Estadio de la Cerámica|trans-title=Real Sociedad start the campaign winning at the Estadio de la Cerámica|publisher=[[Ла Лига]]|language=es|date=18 август 2018|access-date=21 септември 2020}}</ref> а на 21 септември тој го постигнал првиот гол во победата од 1–0 на гостувањето кај [[ФК Хуеска|Хуеска]].<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/09/21/5ba56420e5fdea61098b4646.html|title=Mikel Merino gives nine-man Real Sociedad victory away to Huesca|newspaper=Marca|first=Pablo|last=Egea|language=es|date=21 септември 2018|access-date=18 јули 2020}}</ref> Иако на почетокот имал проблеми со адаптацијата во новиот клуб, а истовремено се соочувал и со повреди, тој сепак станал стандарден член на почетниот состав на Реал Сосиедад,<ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/merino-zaldua-lesiones-20181002002509-ntvo.html|title=La lesión dejará a Mikel Merino fuera durante varias semanas|trans-title=Injury will leave Mikel Merino out for several weeks|newspaper=El Diario Vasco|first=Álvaro|last=Vicente|language=es|date=2 октомври 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/futbol/real-sociedad/2019/02/06/5c59f59622601da73c8b4614.html|title=Mikel Merino se hace titular|trans-title=Mikel Merino becomes a starter|newspaper=Marca|first=Óscar|last=Badallo|language=es|date=6 февруари 2019|access-date=20 декември 2022}}</ref> постигнувајќи четири гола на 32 натпревари во неговата прва сезона.<ref>{{cite web|url=https://www.cope.es/deportes/futbol/noticias/mikel-merino-renovado-real-sociedad-2025-20200722_826402|title=Mikel Merino renueva con la Real Sociedad y Hugo Guillamón con el Valencia|trans-title=Mikel Merino renews with Real Sociedad and Hugo Guillamón with Valencia|publisher=[[Cadena COPE]]|language=es|date=22 јули 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref> Мерино бил стандарден првотимец на Реал Сосиедад во сезоната 2019–20, одигрувајќи вкупно 36 натпревари во Ла Лига. На 7 март 2020 година, тој за првпат ја носел капитенската лента во поразот од 1–0 на гостувањето кај [[ФК Барселона|Барселона]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51785880|title=Barcelona 1–0 Real Sociedad|publisher=BBC Sport|first=Shamoon|last=Hafez|date=7 март 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/copa-dando-alas-20200309001347-ntvo.html|title=Mikel Merino: "La Copa nos está dando alas en la Liga porque nos ha cargado de moral"|trans-title=Mikel Merino: "The Cup is giving us wings in the League because it was a morale boost"|newspaper=El Diario Vasco|first=Miguel|last=González|language=es|date=9 март 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во јули, тој го продолжил договорот до 2025 година.<ref>{{cite web|url=https://www.realsociedad.eus/en/news/details/wherever-you-are-happy-is-where-you-want-to-be|title="Wherever you are happy is where you want to be"|publisher=Real Sociedad|date=22 јули 2020|access-date=15 декември 2022}}</ref> На 3 април 2021 година, Мерино ја освоил својата прва титула откако ги одиграл сите 90 минути во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Кралот]] – одложено поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на ковид-19]] – против [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]], асистирајќи му на [[Порту]], кој бил соборен во шеснаесетникот во 60-тата минута; [[Микел Ојарсабал]] го реализирал [[Пенал (фудбал)|пеналот]] за единствениот гол на [[Естадио де Ла Картуха]], а Мерино бил прогласен за играч на натпреварот.<ref name=COPA>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2021/04/03/football/1617473340_092105.html|title=Athletic Club 0–1 Real Sociedad: result, summary, goal|newspaper=[[Diario AS]]|first=Paul|last=Reidy|date=3 април 2021|access-date=3 април 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.elespanol.com/deportes/futbol/20210406/mikel-merino-mvp-copa-rey-fichaje-real/571694229_0.html|title=Mikel Merino, el MVP de la Copa del Rey: "El tiempo me ha dado la razón con mi fichaje por la Real"|trans-title=Mikel Merino, the King's Cup MVP: "Time has proven me right for signing with Real"|newspaper=[[El Español]]|first=Jorge|last=Pacheco|language=es|date=6 април 2021|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во сезоната 2023–24, Мерино освоил најмногу дуели за посед на топката во најсилните европски лиги – 326.<ref>{{cite news|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-sociedad/20240601/1002257471/estratosferica-estadistica-top-europa-mikel-merino.html|title=La estratosférica estadística, top en Europa, de Mikel Merino|trans-title=The out-of-this-world statistics, top in Europe, of Mikel Merino|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ángel|last=López|language=es|date=1 јуни 2024|access-date=4 јуни 2024}}</ref> Истата сезона, тој го одиграл својот прв натпревар во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], а против [[ФК Бенфика|Бенфика]], во групната фаза, го постигнал својот прв гол во натпреварувањето во победата од 3–1. Тој исто така бил стрелец за својот клуб во поразот од 2–1 од [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] во осминафиналната фаза. ===Арсенал=== Мерино се вратил во [[Премиер лига]]та на 27 август 2024 година, потпишувајќи четиригодишен договор со [[ФК Арсенал|Арсенал]] за сума од 31,6 милиони фунти.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mikel-merino-signs-arsenal-long-term-deal|title=Mikel Merino signs for Arsenal on long-term deal|publisher=Arsenal F.C.|date=27 август 2024|access-date=27 август 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13201652/mikel-merino-arsenal-sign-spain-midfielder-from-real-sociedad-in-transfer-worth-up-to-gbp31-6m-including-add-ons|title=Mikel Merino: Arsenal sign Spain midfielder from Real Sociedad in transfer worth up to £31.6m including add-ons|publisher=[[Sky Sports]]|date=27 август 2024|access-date=12 декември 2024}}</ref> На неговиот прв тренинг, тој заработил фрактура на рамото во судир со [[Габријел Магаљаис]] и бил надвор од терените неколку недели.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/aug/30/mikel-merino-injured-first-arsenal-training-session|title=Mikel Merino out for weeks after being injured in first Arsenal training session|newspaper=The Guardian|first=Ed|last=Aarons|date=30 август 2024|access-date=31 август 2024}}</ref> Тој го одиграл првиот натпревар во сезоната на 1 октомври, како замена во победата од 2–0 против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mikel-merino-mikel-arteta-arsenal-33802223|title=Mikel Merino admits Mikel Arteta has surprised him after finally making Arsenal debut|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=John|last=Cross|date=2 октомври 2024|access-date=6 октомври 2024}}</ref> Тој го постигнал својот прв лигашки гол 26 дена подоцна, со удар со глава во ремито од 2–2 против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c20g783wwyqt|title=Arsenal 2–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Neil|last=Johnston|date=27 октомври 2024|access-date=27 октомври 2024}}</ref> На 15 февруари 2025 година, Мерино го заменил [[Рахим Стерлинг]] во 69-тата минута од натпреварот на гости кај [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]]; бидејќи вообичаениот стартер на позицијата централен напаѓач, [[Каи Хаверц]], се здобил со повреда на задната ложа при тренинг една недела претходно, тој бил поставен на позицијата на Хаверц,<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/injury-update-kai-havertz|title=Injury update: Kai Havertz|publisher=Arsenal F.C.|date=13 февруари 2025|access-date=15 февруари 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cd641n2nzpzo|title=Merino looks to be the answer for Arteta and Arsenal's striker issues|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=15 февруари 2025|access-date=16 февруари 2025}}</ref> при што ги постигнал двата гола во победата од 2–0.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2025/feb/15/leicester-arsenal-premier-league-match-report|title=Emergency striker Merino rescues Arsenal with double to sink Leicester|newspaper=The Guardian|first=Ben|last=Fisher|date=15 февруари 2025|access-date=15 февруари 2025}}</ref> На 8 април, откако повторно играл како напаѓач, тој постигнал гол во победата од 3–0 над [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] на стадионот [[Емирејтс (стадион)|Емирејтс]] во првиот натпревар од четвртфиналето на Лигата на шампионите.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cx256773e2yt|title=Arsenal 3–0 Real Madrid|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=8 април 2025|access-date=8 април 2025}}</ref> Во неговата прва сезона, тој редовно бил користен на двете позиции.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6139804/2025/02/17/merino-centre-forward-arsenal/|title=How Mikel Merino's centre-forward cameo swung the game in Arsenal's favour|newspaper=[[The New York Times]]|first=Jordan|last=Campbell|date=17 февруари 2025|access-date=30 април 2025}}</ref><ref name=Contact>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/20/mikel-merino-im-adapting-to-being-a-striker-i-like-the-contact-i-never-back-down|title=Mikel Merino: 'I'm adapting to being a striker – I like the contact, I never back down'|newspaper=The Guardian|first=Sid|last=Lowe|date=20 март 2025|access-date=1 мај 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/video/33744/13345160/why-mikel-merinos-forward-role-is-paying-off-for-arsenal|title=Why Mikel Merino's forward role is paying off for Arsenal|publisher=Sky Sports|first=Peter|last=Smith|date=9 април 2025|access-date=30 април 2025}}</ref> Тој одиграл вкупно 44 натпревари во сите натпреварувања и постигнал 9 гола. На 28 септември 2025 година, Мерино го постигнал својот прв гол во сезоната 2025–26, во победата од 2–1 на гости против неговиот поранешен клуб [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], влегувајќи од клупата и помагајќи во резултатскиот пресврт во последните десет минути од натпреварот.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/12040/13438480/newcastle-1-2-arsenal-late-gabriel-and-mikel-merino-headers-seal-win-for-mikel-artetas-side-to-close-gap-on-liverpool|title=Newcastle 1–2 Arsenal: Late Gabriel and Mikel Merino headers seal win for Mikel Arteta's side to close gap on Liverpool|publisher=Sky Sports|first=Zinny|last=Boswell|date=28 септември 2025|access-date=8 октомври 2025}}</ref> Откако летното засилување [[Виктор Ѓекереш]] се повредил и морал да паузира, Мерино повторно ја презел улогата на напаѓач кон крајот на ноември на натпреварите против [[ФК Сандерленд|Сандерленд]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]] и [[ФК Челзи|Челзи]];<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx2ylyppze9o|title=No Gyokeres, no problem – makeshift Merino provides Arsenal 'solution'|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=4 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-08/sunderland-2-2-arsenal-match-report|title=Report: Sunderland 2–2 Arsenal|publisher=Arsenal F.C.|first=Jonathon|last=Rogers|date=8 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-23/arsenal-4-1-tottenham-hotspur-match-report|title=Report: Arsenal 4–1 Tottenham Hotspur|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=23 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-26/arsenal-3-1-bayern-munich-match-report|title=Report: Arsenal 3–1 Bayern Munich|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=26 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-30/chelsea-1-1-arsenal-match-report|title=Match report: Chelsea 1–1 Arsenal|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=30 ноември 2025|access-date=30 ноември 2025}}</ref> тој постигнал четири гола во лигата за шампионите<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4662306/arsenal-win-2025-26-premier-league-title-ending-22-year-wait-to-be-crowned-champions-again|title=Arsenal end 22-year wait for Premier League title|publisher=Premier League|first=Sam|last=Cunningham|date=19 мај 2026|access-date=20 мај 2026}}</ref> и шест во сите натпреварувања,<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13502103/mikel-merino-injury-arsenal-midfielder-to-undergo-surgery-on-bone-injury-in-foot-and-set-for-extended-period-out|title=Mikel Merino injury: Arsenal midfielder to undergo surgery on bone injury in foot and set for 'extended period' out|publisher=Sky Sports|date=1 февруари 2026|access-date=11 мај 2026}}</ref> но бил надвор од терените четири месеци откако заработил скршеница на стапалото во поразот од 3–2 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/7015641/2026/02/02/arsenal-transfers-mikel-merino-injury-arteta/|title=Arsenal ‘actively looking’ in transfer market after Mikel Merino injury, says Mikel Arteta|newspaper=The New York Times|first=James|last=McNicholas|date=2 февруари 2026|access-date=8 мај 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== [[File:Mikel Merino France v Spain 7.24.26-264.jpg|thumb|upright|Мерино со [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]]]] Мерино бил дел од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|репрезентацијата на Шпанија под 19 години]] која го освоила [[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 година 2015|Европското првенство под 19 година 2015]] во Грција. Тој го постигнал првиот гол на Шпанија на турнирот, отворајќи го резултатот во победата од 3–0 над бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Германија под 19 години|Германија]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under19/news/0257-0ded9ff41e51-e99c993076bb-1000--slick-spain-too-strong-for-holders-germany/|title=Slick Spain too strong for holders Germany|publisher=UEFA|first=Andrew|last=Haslam|date=7 јули 2015|access-date=22 март 2025}}</ref> На 20 август 2020 година, Мерино го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација на Шпанија]], за првите два натпревари од Лигата на нации 2020–21 против [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] и [[Фудбалска репрезентација на Украина|Украина]].<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/oficial-lista-convocados-seleccion-espanola-partidos-uefa-nations-league-alemania-y-ucrania|title=OFICIAL {{!}} Lista de convocados de la Selección española para los partidos de la UEFA Nations League ante Alemania y Ucrania|trans-title=OFFICIAL {{!}} List of called-up players by the Spain national team for the UEFA Nations League matches against Germany and Ukraine|publisher=Royal Spanish Football Federation|language=es|date=20 август 2020|access-date=20 август 2020}}</ref> Тој го запишал својот прв настап за репрезентацијата против Германија на 3 септември 2020 година, заменувајќи го [[Серхио Бускетс]] на почетокот од второто полувреме на натпреварот кој завршил со резултат 1–1.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0261-1049ec207594-00942b3dc82a-1000--germany-1-1-spain-gaya-saves-la-roja/|title=Germany 1–1 Spain: Gayà saves La Roja|publisher=UEFA|date=3 септември 2020|access-date=20 септември 2020}}</ref> Првиот гол за Шпанија, тој го постигнал на 12 септември 2023 година, во победата од 6–0 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite news|url=https://www.diariodeburgos.es/noticia/z6f584adf-e0e6-fb76-668320f83e19b7e5/202309/espana-sigue-por-el-buen-camino|title=España sigue por el buen camino|trans-title=Spain remain on track|newspaper=[[Diario de Burgos]]|language=es|date=12 септември 2023|access-date=14 септември 2023}}</ref> Мерино бил именуван во составот од 26 играчи за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/19692/13137394/euro-2024-squad-lists-hosts-germany-france-netherlands-england-scotland-italy-and-more|title=Euro 2024 squad lists: Hosts Germany, France, Netherlands, England, Scotland, Italy and more|publisher=Sky Sports|date=12 јуни 2024|access-date=5 јули 2024}}</ref> Во четвртфиналето против Германија во [[Штутгарт]], тој постигнал гол со глава по нафрлување од [[Дани Олмо]] во 119. минута, со што ѝ обезбедил на својата репрезентација место во полуфиналето со победа од 2–1.<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/futbol/eurocopa/cronica/2024/07/05/66880a0746163f41978b45be.html|title=Hazaña eterna de España|trans-title=Eternal Spain exploit|newspaper=Marca|first=José Luis|last=Hurtado|language=es|date=5 јули 2024|access-date=5 јули 2024}}</ref> Тој настапил и во [[Финале на Европското првенство во фудбал 2024|финалето]], во кое Шпанија ја победила [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] со 2–1, освојувајќи рекордна четврта европска титула,<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5636758/2024/07/14/spain-basque-euro-2024-williams-merino-oyarzabal/|title=Oyarzabal, Williams, Merino: Spain's Euro 2024 success built around Basque core|newspaper=The New York Times|first=James|last=Horncastle|date=15 јули 2024|access-date=15 јули 2024}}</ref> а со тоа тој станал еден од 12-те фудбалери кои освоиле и младинска и сениорска европска титула, заедно со неговите соиграчи [[Начо (фудбалер 1990)|Начо]], [[Феран Торес]], [[Алваро Мората]] и [[Родри]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under19/news/026b-12bc7e4aa14d-013db974f3a0-1000--junior-senior-euro-double-roll-of-honour-rodri-morata-merin/|title=Junior-senior EURO double roll of honour: Rodri, Morata, Merino, Nacho, Ferran Torres join Chiellini, Iniesta, Henry|publisher=UEFA|date=14 јули 2024|access-date=15 јули 2024}}</ref> На 7 септември 2025 година, Мерино го постигнал својот прв [[Хет-трик|хет-трик]] за Шпанија, во победата од 6–0 на гости против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] во квалификациите за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/lists/spain-vs-turkey-player-ratings-hat-trick-hero-mikel-merino-leads-6-0-victory-lamine-yamal-pedri-also-run-riot-world-cup-qualifying-rout/blt9e7d6b51a01837b2|title=Spain vs Turkey player ratings: Hat-trick hero Mikel Merino leads sensational La Roja to 6–0 victory as Lamine Yamal & Pedri run riot World Cup qualifying rout|publisher=Goal|first=Jack|last=McRae|date=7 September 2025|access-date=7 September 2025}}</ref> На 14 октомври, тој го постигнал десеттиот гол за репрезентацијата, постигнувајќи два гола во победата од 4–0 над [[Фудбалска репрезентација на Бугарија|Бугарија]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd9y1j2dvlj|title=Spain 4–0 Bulgaria|publisher=BBC Sport|date=14 октомври 2025|access-date=15 октомври 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/seleccion/el-dilema-merino-f202510-n/|title=El dilema Merino|trans-title=The Merino dilemma|newspaper=Diario AS|author=Juan Jiménez|language=es|date=15 октомври 2025|access-date=15 октомври 2025}}</ref> Мерино бил именуван во составот на Шпанија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/spain-squad-announcement-luis-de-la-fuente|title=Yamal, Rodri and Cucurella in strong Spain squad|publisher=FIFA|date=25 мај 2026|access-date=12 јуни 2026}}</ref> На 6 јули, влегувајќи од клупата во 85. минута од натпреварот, тој го постигнал победничкиот гол во судиското продолжение во победата од 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49288829/spain-beat-portugal-world-cup-quarters-2010|title=Spain beat Portugal, reach 1st World Cup quarters since 2010|publisher=[[ESPN]]|date=6 јули 2026|access-date=6 јули 2026}}</ref> Четири дена подоцна, повторно како доцна замена, тој постигнал гол во 88. минута во победата од 2–1 против [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/spain-belgium-score-world-cup-780243a17571b6b2b26074b66feec90a|title=Mikel Merino stars again as Spain edges Belgium 2–1 in the World Cup quarterfinals|publisher=[[Associated Press]]|first=Greg|last=Beacham|date=10 јули 2026|access-date=10 јули 2026}}</ref> ==Личен живот== Таткото на Мерино, [[Анхел Мерино|Анхел Мигел]], исто така бил фудбалер. Неговата кариера била поврзана со [[ФК Осасуна|Осасуна]], каде што работел и како играч и како тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2014/09/26/futbol/equipos/osasuna/1411726345.html|title=Merino, la nueva joya de Tajonar|trans-title=Merino, Tajonar's new gem|newspaper=Marca|first=Gonzalo|last=Velasco|language=es|date=26 септември 2014|access-date=13 февруари 2016}}</ref> На 1 јуни 2024 година, Мерино се оженил со манекенката Лола Либерал во Памплона.<ref>{{cite news|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-sociedad/20240601/1002257622/merino-casa-pamplona.html|title=Merino: boda en Pamplona un día antes de ir a la selección|trans-title=Merino: wedding in Pamplona one day before joining the national team|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=López|language=es|date=1 јуни 2024|access-date=2 септември 2024}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{commons category|Mikel Merino}} *[https://www.bdfutbol.com/en/j/j19027.html Микел Мерино] на BDFutbol {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мерино, Микел}} [[Категорија:Родени во 1996 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Њукасл Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осасуна]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Сосиедад]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] fg1ywkf1u2ofruh0qhynbeh3vc3ax6p 5626453 5626451 2026-09-10T23:40:17Z TheGreatMKD 32993 /* Надворешни врски */ 5626453 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Микел Мерино | image = [[File:Mikel Merino France v Spain 7.24.26-241 (cropped).jpg|250п]] | caption = Мерино со [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во 2026 година | full_name = Микел Мерино Сасон<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/612828|title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed|publisher=[[Premier League]]|date=2 февруари 2018|access-date=15 февруари 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|6|22|df=y}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.farodevigo.es/celta-de-vigo/2024/07/05/mikel-merino-goleador-victoria-espana-105149142.html|title=Mikel Merino, el goleador de la victoria de España que casi nace en Vigo|trans-title=Mikel Merino, the scorer of Spain's win who was almost born in Vigo|newspaper=[[Faro de Vigo]]|first=Marta|last=Clavero|language=es|date=5 јули 2024|access-date=15 октомври 2025}}</ref> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | birth_place = [[Памплона]], Шпанија | height = 1.89 м<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/19778/Mikel-Merino/overview|title=Mikel Merino|publisher=Premier League|access-date=9 октомври 2024}}</ref> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Напад (фудбал)|напад]] | currentclub = {{Fb team Arsenal}} | clubnumber = 23 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК Амиго|Амиго]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Osasuna}} | years1 = 2014 | clubs1 = {{Fb team Osasuna B}} | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 2014–2016 | clubs2 = {{Fb team Osasuna}} | caps2 = 63 | goals2 = 5 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | caps3 = 8 | goals3 = 0 | years4 = 2017 | clubs4 = → {{Fb team Newcastle United}} | caps4 = 7 | goals4 = 0 | years5 = 2017–2018 | clubs5 = {{Fb team Newcastle United}} | caps5 = 17 | goals5 = 1 | years6 = 2018–2024 | clubs6 = {{Fb team Real Sociedad}} | caps6 = 190 | goals6 = 20 | years7 = 2024– | clubs7 = {{Fb team Arsenal}} | caps7 = 53 | goals7 = 11 | nationalyears1 = 2014–2015 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|Шпанија 19]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016–2019 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 23 години|Шпанија 23]] | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2020– | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps4 = 51 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 6 септември 2026 | nationalteam-update = 19 јули 2026 }} '''Микел Мерино Сасон''' (роден на 22 јуни 1996 г.) — [[Шпанија|шпански]] [[Фудбал|фудбалер]], од [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] или [[напад (фудбал)|нападот]] на [[ФК Арсенал|Арсенал]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|шпанската репрезентација]]. Тој ја започнал кариерата во [[ФК Осасуна|Осасуна]], а потоа играл краток период во [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] и [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], пред да потпише за [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] во 2018 година, со кој го освоил [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Кралот]], забележувајќи 242 настапи и 27 голови.<ref>{{cite news|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2024/08/27/mikel-merino-abandona-la-real-sociedad-y-firma-con-el-arsenal/|title=Mikel Merino abandona la Real Sociedad y firma con el Arsenal|trans-title=Mikel Merino leaves Real Sociedad and signs with Arsenal|newspaper=[[Infobae]]|language=es|date=27 август 2024|access-date=27 август 2024}}</ref> Во август 2024 година, тој потпишал за [[ФК Арсенал|Арсенал]], со кој ја освоил [[Премиер лига|Премиер лигата]] во [[Премиер лига на Англија 2025-2026|сезоната 2025–26]], која била прва титула за Арсенал во Премиер лигата по 22 години. Мерино ја претставувал [[Шпанска фудбалска репрезентација под 21 година|Шпанија]] на две [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|европски првенства за играчи под 21 година]], освојувајќи го [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2019|првенството во 2019 година]]. Тој дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] во 2020 година, и настапил на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], на кои Шпанија била првак. ==Клупска кариера== ===Осасуна=== Роден во [[Памплона]], [[Навара]],<ref name=Profile/> Мерино ја започнал кариерата во [[ФК Амиго|Амиго]], а подоцна преминал во [[ФК Осасуна|Осасуна]].<ref name=Debut>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/2014/03/17/mikel_merino_noveno_juvenil_debutar_151685_1022.html|title=Mikel Merino, noveno juvenil en debutar|trans-title=Mikel Merino, ninth youth player to debut|newspaper=[[Diario de Navarra]]|first=Fermín|last=Astráin|language=es|date=17 март 2014|access-date=23 август 2014}}</ref> Тој дебитирал за [[ФК Осасуна Б|Осасуна Б]] во сезоната 2013–14, во четвртата шпанска лига.<ref name=Debut/> Во 2014 година, тој бил прекомандуван во првиот тим на Осасуна од тренерот [[Јан Урбан]]. На 23 август 2014 година, Мерино го имал својот прв натпревар за првиот тим на Осасуна во официјален натпревар, како дел од почетниот состав во домашната победа од 2–0 против [[ФК Барселона Б|Барселона Б]] во [[Сегунда Дивисион (Шпанија)|втората шпанска лига]].<ref>{{cite web|url=http://osasuna.es/noticia/_/7533/23-08-2014-el-equipo-tambin-responde.html|title=El equipo también responde|trans-title=The team also answer|publisher=CA Osasuna|language=es|date=23 август 2014|access-date=23 август 2014}}</ref> Тој го постигнал својот прв професионален гол на 21 декември, кога го постигнал победничкиот гол во победата на гости од 2–1 против [[ФК Лас Палмас|Лас Палмас]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2014/12/21/futbol/2adivision/1419192760.html|title=Osasuna asalta el Gran Canaria|trans-title=Osasuna take Gran Canaria|newspaper=[[Marca (весник)|Marca]]|language=es|date=21 декември 2014|access-date=21 декември 2014}}</ref> Мерино бил промовиран во првиот тим на Осасуна на 31 јануари 2015 година, при што му бил доделен дресот со број 8.<ref>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/osasuna/2015/01/31/mikel_merino_llevara_dorsal_kenan_kodro_9_193453_1027.html|title=Mikel Merino llevará el dorsal 8 y Kenan Kodro, el 9|trans-title=Mikel Merino will have the number 8 jersey and Kenan Kodro, the 9|newspaper=Diario de Navarra|language=es|date=31 јануари 2015|access-date=3 февруари 2015}}</ref> Тој бил редовен член на почетниот состав на Осасуна во сезоната 2014–15, помагајќи на својот клуб да избегне испаѓање од лигата.<ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/mikel-merino-fichaje-perfil-20180712182743-nt.html|title=Así es Mikel Merino, el último fichaje de la Real Sociedad|trans-title=Meet Mikel Merino, Real Sociedad's last signing|newspaper=[[El Diario Vasco]]|first=Imanol|last=Arruti|language=es|date=12 јули 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во сезоната 2015–16 од шпанската втора лига, Мерино постигнал четири гола во 34 настапи, додека Осасуна завршила на шестото место и обезбедила плеј-офот за промоција во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла лига]].<ref>{{cite news|url=http://www.diariodenavarra.es/noticias/deportes/futbol/osasuna/2016/05/22/merino_le_saldre_barato_caro_borussia_centro_jugar_457095_1027.html|title=Merino: "No sé si le saldré barato o caro al Borussia, me centro en jugar"|trans-title=Merino: "I don't know if Borussia will get me for a lot of money or not, I just play"|newspaper=Diario de Navarra|language=es|date=22 мај 2016|access-date=8 јуни 2016}}</ref> Во првиот натпревар од плеј-оф фазата, тој постигнал два гола во домашната победа од 3–1 против [[ФК Гимнастик де Тарагона|Гимнастик]],<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/promocion_ascenso/semifinal/ida/osa_nas/|title=Osasuna toma ventaja, pero no sentencia|trans-title=Osasuna get the upper hand, but do not get job done|newspaper=Marca|first=Gregorio|last=García|language=es|date=8 јуни 2016|access-date=8 јуни 2016}}</ref> а потоа постигнал уште еден гол во реваншот во победата од 3–2 на Осасуна.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/promocion_ascenso/semifinal/vuelta/nas_osa/|title=Y el primer finalista es... Osasuna|trans-title=And the first finalist is... Osasuna|newspaper=Marca|first=Gregorio|last=García|language=es|date=11 јуни 2016|access-date=14 јуни 2016}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 15 февруари 2016 година, Мерино потпишал петгодишен договор со [[Бундеслига|бундеслигашот]] [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], кој стапил во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.bvb.de/News/Uebersicht/Borussia-Dortmund-verpflichtet-Mikel-Merino|title=Borussia Dortmund verpflichtet Mikel Merino|trans-title=Borussia Dortmund acquire Mikel Merino|publisher=Borussia Dortmund|language=de|date=15 февруари 2016|access-date=15 февруари 2016}}</ref> Првиот натпревар во Бундеслигата, тој го одиграл на 14 октомври, одигрувајќи ги сите 90 минути во ремито од 1–1 против [[ФК Херта Берлин|Херта Берлин]].<ref>{{cite web|url=http://www.sport1.de/fussball/bundesliga/2016/10/mikel-merino-mit-starkem-bundesliga-debuet-fuer-borussia-dortmund|title=Merino überzeugt als Ballmagnet|trans-title=Merino gets job done as ball magnet|publisher=[[Sport1 (Германија)|Sport1]]|first=Tim|last=Brack|language=de|date=14 октомври 2016|access-date=15 октомври 2016}}</ref> Во текот на сезоната, тој одиграл вкупно девет натпревари за Борусија Дортмунд, од кои само два како дел од почетниот состав на екипата. ===Њукасл Јунајтед=== Во јули 2017 година, Мерино му се приклучил на [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на едногодишна позајмица; клубот од [[Премиер лига|Премиер лигата]] се согласил на клаузула според која бил обврзан да го откупи играчот, во зависност од бројот на настапи.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-ie/news/3921/transfer-zone/2017/07/28/37388872/newcastle-land-mikel-merino-on-loan-from-borussia-dortmund|title=Newcastle land Mikel Merino on loan from Borussia Dortmund|publisher=[[Goal (веб-страница)|Goal]]|first=Ben|last=Valentine|date=28 јули 2017|access-date=28 јули 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/fix-dortmunds-merino-wechselt-zu-newcastle-702641/artikel|title=Fix! Dortmunds Merino wechselt zu Newcastle|trans-title=Done! Dortmund's Merino moves to Newcastle|publisher=[[Kicker (списание)|Kicker]]|language=de|date=28 јули 2017|access-date=28 јули 2017}}</ref> На 13 октомври, клаузата била активирана и тој потпишал петгодишен договор.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41607334|title=Mikel Merino signs for Newcastle from Borussia Dortmund in permanent deal|publisher=[[BBC Sport]]|date=13 октомври 2017|access-date=13 октомври 2017}}</ref> Мерино забележал 25 натпревари во сите натпреварувања за „страчките“.<ref name=Strange>{{cite web|url=https://www.fichajes.com/a4933854601635133372-real-sociedad-la-extrana-progresion-de-mikel-merino|title=Real Sociedad {{!}} La extraña progresión de Mikel Merino|trans-title=Real Sociedad {{!}} Mikel Merino's strange progression|publisher=Fichajes|first=Juan C.|last=Navarro|language=es|date=29 јули 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref> Тој го постигнал својот единствен гол во победата од 1–0 над [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] на [[Сент Џејмс Парк]] на 21 октомври 2017 година,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/21/newcastle-united-crystal-palace-premier-league-match-report|title=Mikel Merino's late header gives Newcastle victory over Crystal Palace|newspaper=[[The Guardian]]|first=Michael|last=Walker|date=21 октомври 2017|access-date=18 јули 2020}}</ref> а исто така забележал и една асистенција.<ref name=Strange/> ===Реал Сосиедад=== [[File:Miker Merino 2018 (cropped).jpg|мини|десно|Мерино со [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] во 2018|230п]] Мерино се вратил во Шпанија на 12 јули 2018 година, потпишувајќи петгодишен договор со [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] за неоткриена сума<ref>{{cite web|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/mikel-merino-joins-real-sociedad|title=Latest news: Mikel Merino joins Real Sociedad|publisher=Newcastle United F.C.|date=12 јули 2018|access-date=12 јули 2018}}</ref> за која било објавено дека изнесува 12 милиони евра.<ref>{{cite news|url=https://www.elcorreo.com/deportes/futbol/liga-primera/mikel-merino-urrutia-20180716154607-nt.html|title=Mikel Merino: "Si Urrutia ha dicho que no hubo interés, no soy nadie para decir lo contrario"|trans-title=Mikel Merino: "If Urrutia has said that there was no interest, I am not one to say the opposite"|newspaper=[[El Correo]]|first=Álvaro|last=Vicente|language=es|date=16 јули 2018|access-date=17 јули 2018}}</ref> На 18 август, Мерино го одиграл својот прв натпревар во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла лига]], одигрувајќи 59 минути во победата од 2–1 на гости против [[ФК Виљареал|Виљареал]],<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/laligatv/resumen-partido-villarreal-vs-real-sociedad-j1-laliga-santander-2018-2019|title=La Real Sociedad comienza la campaña venciendo en el Estadio de la Cerámica|trans-title=Real Sociedad start the campaign winning at the Estadio de la Cerámica|publisher=[[Ла Лига]]|language=es|date=18 август 2018|access-date=21 септември 2020}}</ref> а на 21 септември тој го постигнал првиот гол во победата од 1–0 на гостувањето кај [[ФК Хуеска|Хуеска]].<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/09/21/5ba56420e5fdea61098b4646.html|title=Mikel Merino gives nine-man Real Sociedad victory away to Huesca|newspaper=Marca|first=Pablo|last=Egea|language=es|date=21 септември 2018|access-date=18 јули 2020}}</ref> Иако на почетокот имал проблеми со адаптацијата во новиот клуб, а истовремено се соочувал и со повреди, тој сепак станал стандарден член на почетниот состав на Реал Сосиедад,<ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/merino-zaldua-lesiones-20181002002509-ntvo.html|title=La lesión dejará a Mikel Merino fuera durante varias semanas|trans-title=Injury will leave Mikel Merino out for several weeks|newspaper=El Diario Vasco|first=Álvaro|last=Vicente|language=es|date=2 октомври 2018|access-date=20 декември 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/futbol/real-sociedad/2019/02/06/5c59f59622601da73c8b4614.html|title=Mikel Merino se hace titular|trans-title=Mikel Merino becomes a starter|newspaper=Marca|first=Óscar|last=Badallo|language=es|date=6 февруари 2019|access-date=20 декември 2022}}</ref> постигнувајќи четири гола на 32 натпревари во неговата прва сезона.<ref>{{cite web|url=https://www.cope.es/deportes/futbol/noticias/mikel-merino-renovado-real-sociedad-2025-20200722_826402|title=Mikel Merino renueva con la Real Sociedad y Hugo Guillamón con el Valencia|trans-title=Mikel Merino renews with Real Sociedad and Hugo Guillamón with Valencia|publisher=[[Cadena COPE]]|language=es|date=22 јули 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref> Мерино бил стандарден првотимец на Реал Сосиедад во сезоната 2019–20, одигрувајќи вкупно 36 натпревари во Ла Лига. На 7 март 2020 година, тој за првпат ја носел капитенската лента во поразот од 1–0 на гостувањето кај [[ФК Барселона|Барселона]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51785880|title=Barcelona 1–0 Real Sociedad|publisher=BBC Sport|first=Shamoon|last=Hafez|date=7 март 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/copa-dando-alas-20200309001347-ntvo.html|title=Mikel Merino: "La Copa nos está dando alas en la Liga porque nos ha cargado de moral"|trans-title=Mikel Merino: "The Cup is giving us wings in the League because it was a morale boost"|newspaper=El Diario Vasco|first=Miguel|last=González|language=es|date=9 март 2020|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во јули, тој го продолжил договорот до 2025 година.<ref>{{cite web|url=https://www.realsociedad.eus/en/news/details/wherever-you-are-happy-is-where-you-want-to-be|title="Wherever you are happy is where you want to be"|publisher=Real Sociedad|date=22 јули 2020|access-date=15 декември 2022}}</ref> На 3 април 2021 година, Мерино ја освоил својата прва титула откако ги одиграл сите 90 минути во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Кралот]] – одложено поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на ковид-19]] – против [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]], асистирајќи му на [[Порту]], кој бил соборен во шеснаесетникот во 60-тата минута; [[Микел Ојарсабал]] го реализирал [[Пенал (фудбал)|пеналот]] за единствениот гол на [[Естадио де Ла Картуха]], а Мерино бил прогласен за играч на натпреварот.<ref name=COPA>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2021/04/03/football/1617473340_092105.html|title=Athletic Club 0–1 Real Sociedad: result, summary, goal|newspaper=[[Diario AS]]|first=Paul|last=Reidy|date=3 април 2021|access-date=3 април 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.elespanol.com/deportes/futbol/20210406/mikel-merino-mvp-copa-rey-fichaje-real/571694229_0.html|title=Mikel Merino, el MVP de la Copa del Rey: "El tiempo me ha dado la razón con mi fichaje por la Real"|trans-title=Mikel Merino, the King's Cup MVP: "Time has proven me right for signing with Real"|newspaper=[[El Español]]|first=Jorge|last=Pacheco|language=es|date=6 април 2021|access-date=20 декември 2022}}</ref> Во сезоната 2023–24, Мерино освоил најмногу дуели за посед на топката во најсилните европски лиги – 326.<ref>{{cite news|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-sociedad/20240601/1002257471/estratosferica-estadistica-top-europa-mikel-merino.html|title=La estratosférica estadística, top en Europa, de Mikel Merino|trans-title=The out-of-this-world statistics, top in Europe, of Mikel Merino|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ángel|last=López|language=es|date=1 јуни 2024|access-date=4 јуни 2024}}</ref> Истата сезона, тој го одиграл својот прв натпревар во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], а против [[ФК Бенфика|Бенфика]], во групната фаза, го постигнал својот прв гол во натпреварувањето во победата од 3–1. Тој исто така бил стрелец за својот клуб во поразот од 2–1 од [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] во осминафиналната фаза. ===Арсенал=== Мерино се вратил во [[Премиер лига]]та на 27 август 2024 година, потпишувајќи четиригодишен договор со [[ФК Арсенал|Арсенал]] за сума од 31,6 милиони фунти.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mikel-merino-signs-arsenal-long-term-deal|title=Mikel Merino signs for Arsenal on long-term deal|publisher=Arsenal F.C.|date=27 август 2024|access-date=27 август 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13201652/mikel-merino-arsenal-sign-spain-midfielder-from-real-sociedad-in-transfer-worth-up-to-gbp31-6m-including-add-ons|title=Mikel Merino: Arsenal sign Spain midfielder from Real Sociedad in transfer worth up to £31.6m including add-ons|publisher=[[Sky Sports]]|date=27 август 2024|access-date=12 декември 2024}}</ref> На неговиот прв тренинг, тој заработил фрактура на рамото во судир со [[Габријел Магаљаис]] и бил надвор од терените неколку недели.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/aug/30/mikel-merino-injured-first-arsenal-training-session|title=Mikel Merino out for weeks after being injured in first Arsenal training session|newspaper=The Guardian|first=Ed|last=Aarons|date=30 август 2024|access-date=31 август 2024}}</ref> Тој го одиграл првиот натпревар во сезоната на 1 октомври, како замена во победата од 2–0 против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mikel-merino-mikel-arteta-arsenal-33802223|title=Mikel Merino admits Mikel Arteta has surprised him after finally making Arsenal debut|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=John|last=Cross|date=2 октомври 2024|access-date=6 октомври 2024}}</ref> Тој го постигнал својот прв лигашки гол 26 дена подоцна, со удар со глава во ремито од 2–2 против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c20g783wwyqt|title=Arsenal 2–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Neil|last=Johnston|date=27 октомври 2024|access-date=27 октомври 2024}}</ref> На 15 февруари 2025 година, Мерино го заменил [[Рахим Стерлинг]] во 69-тата минута од натпреварот на гости кај [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]]; бидејќи вообичаениот стартер на позицијата централен напаѓач, [[Каи Хаверц]], се здобил со повреда на задната ложа при тренинг една недела претходно, тој бил поставен на позицијата на Хаверц,<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/injury-update-kai-havertz|title=Injury update: Kai Havertz|publisher=Arsenal F.C.|date=13 февруари 2025|access-date=15 февруари 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cd641n2nzpzo|title=Merino looks to be the answer for Arteta and Arsenal's striker issues|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=15 февруари 2025|access-date=16 февруари 2025}}</ref> при што ги постигнал двата гола во победата од 2–0.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2025/feb/15/leicester-arsenal-premier-league-match-report|title=Emergency striker Merino rescues Arsenal with double to sink Leicester|newspaper=The Guardian|first=Ben|last=Fisher|date=15 февруари 2025|access-date=15 февруари 2025}}</ref> На 8 април, откако повторно играл како напаѓач, тој постигнал гол во победата од 3–0 над [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] на стадионот [[Емирејтс (стадион)|Емирејтс]] во првиот натпревар од четвртфиналето на Лигата на шампионите.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cx256773e2yt|title=Arsenal 3–0 Real Madrid|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=8 април 2025|access-date=8 април 2025}}</ref> Во неговата прва сезона, тој редовно бил користен на двете позиции.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6139804/2025/02/17/merino-centre-forward-arsenal/|title=How Mikel Merino's centre-forward cameo swung the game in Arsenal's favour|newspaper=[[The New York Times]]|first=Jordan|last=Campbell|date=17 февруари 2025|access-date=30 април 2025}}</ref><ref name=Contact>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/20/mikel-merino-im-adapting-to-being-a-striker-i-like-the-contact-i-never-back-down|title=Mikel Merino: 'I'm adapting to being a striker – I like the contact, I never back down'|newspaper=The Guardian|first=Sid|last=Lowe|date=20 март 2025|access-date=1 мај 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/video/33744/13345160/why-mikel-merinos-forward-role-is-paying-off-for-arsenal|title=Why Mikel Merino's forward role is paying off for Arsenal|publisher=Sky Sports|first=Peter|last=Smith|date=9 април 2025|access-date=30 април 2025}}</ref> Тој одиграл вкупно 44 натпревари во сите натпреварувања и постигнал 9 гола. На 28 септември 2025 година, Мерино го постигнал својот прв гол во сезоната 2025–26, во победата од 2–1 на гости против неговиот поранешен клуб [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], влегувајќи од клупата и помагајќи во резултатскиот пресврт во последните десет минути од натпреварот.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/12040/13438480/newcastle-1-2-arsenal-late-gabriel-and-mikel-merino-headers-seal-win-for-mikel-artetas-side-to-close-gap-on-liverpool|title=Newcastle 1–2 Arsenal: Late Gabriel and Mikel Merino headers seal win for Mikel Arteta's side to close gap on Liverpool|publisher=Sky Sports|first=Zinny|last=Boswell|date=28 септември 2025|access-date=8 октомври 2025}}</ref> Откако летното засилување [[Виктор Ѓекереш]] се повредил и морал да паузира, Мерино повторно ја презел улогата на напаѓач кон крајот на ноември на натпреварите против [[ФК Сандерленд|Сандерленд]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]] и [[ФК Челзи|Челзи]];<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx2ylyppze9o|title=No Gyokeres, no problem – makeshift Merino provides Arsenal 'solution'|publisher=BBC Sport|first=Alex|last=Howell|date=4 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-08/sunderland-2-2-arsenal-match-report|title=Report: Sunderland 2–2 Arsenal|publisher=Arsenal F.C.|first=Jonathon|last=Rogers|date=8 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-23/arsenal-4-1-tottenham-hotspur-match-report|title=Report: Arsenal 4–1 Tottenham Hotspur|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=23 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-26/arsenal-3-1-bayern-munich-match-report|title=Report: Arsenal 3–1 Bayern Munich|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=26 ноември 2025|access-date=29 ноември 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Nov-30/chelsea-1-1-arsenal-match-report|title=Match report: Chelsea 1–1 Arsenal|publisher=Arsenal F.C.|first=Josh|last=James|date=30 ноември 2025|access-date=30 ноември 2025}}</ref> тој постигнал четири гола во лигата за шампионите<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4662306/arsenal-win-2025-26-premier-league-title-ending-22-year-wait-to-be-crowned-champions-again|title=Arsenal end 22-year wait for Premier League title|publisher=Premier League|first=Sam|last=Cunningham|date=19 мај 2026|access-date=20 мај 2026}}</ref> и шест во сите натпреварувања,<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13502103/mikel-merino-injury-arsenal-midfielder-to-undergo-surgery-on-bone-injury-in-foot-and-set-for-extended-period-out|title=Mikel Merino injury: Arsenal midfielder to undergo surgery on bone injury in foot and set for 'extended period' out|publisher=Sky Sports|date=1 февруари 2026|access-date=11 мај 2026}}</ref> но бил надвор од терените четири месеци откако заработил скршеница на стапалото во поразот од 3–2 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/7015641/2026/02/02/arsenal-transfers-mikel-merino-injury-arteta/|title=Arsenal ‘actively looking’ in transfer market after Mikel Merino injury, says Mikel Arteta|newspaper=The New York Times|first=James|last=McNicholas|date=2 февруари 2026|access-date=8 мај 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== [[File:Mikel Merino France v Spain 7.24.26-264.jpg|thumb|upright|Мерино со [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]]]] Мерино бил дел од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|репрезентацијата на Шпанија под 19 години]] која го освоила [[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 година 2015|Европското првенство под 19 година 2015]] во Грција. Тој го постигнал првиот гол на Шпанија на турнирот, отворајќи го резултатот во победата од 3–0 над бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Германија под 19 години|Германија]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under19/news/0257-0ded9ff41e51-e99c993076bb-1000--slick-spain-too-strong-for-holders-germany/|title=Slick Spain too strong for holders Germany|publisher=UEFA|first=Andrew|last=Haslam|date=7 јули 2015|access-date=22 март 2025}}</ref> На 20 август 2020 година, Мерино го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација на Шпанија]], за првите два натпревари од Лигата на нации 2020–21 против [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] и [[Фудбалска репрезентација на Украина|Украина]].<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/oficial-lista-convocados-seleccion-espanola-partidos-uefa-nations-league-alemania-y-ucrania|title=OFICIAL {{!}} Lista de convocados de la Selección española para los partidos de la UEFA Nations League ante Alemania y Ucrania|trans-title=OFFICIAL {{!}} List of called-up players by the Spain national team for the UEFA Nations League matches against Germany and Ukraine|publisher=Royal Spanish Football Federation|language=es|date=20 август 2020|access-date=20 август 2020}}</ref> Тој го запишал својот прв настап за репрезентацијата против Германија на 3 септември 2020 година, заменувајќи го [[Серхио Бускетс]] на почетокот од второто полувреме на натпреварот кој завршил со резултат 1–1.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0261-1049ec207594-00942b3dc82a-1000--germany-1-1-spain-gaya-saves-la-roja/|title=Germany 1–1 Spain: Gayà saves La Roja|publisher=UEFA|date=3 септември 2020|access-date=20 септември 2020}}</ref> Првиот гол за Шпанија, тој го постигнал на 12 септември 2023 година, во победата од 6–0 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite news|url=https://www.diariodeburgos.es/noticia/z6f584adf-e0e6-fb76-668320f83e19b7e5/202309/espana-sigue-por-el-buen-camino|title=España sigue por el buen camino|trans-title=Spain remain on track|newspaper=[[Diario de Burgos]]|language=es|date=12 септември 2023|access-date=14 септември 2023}}</ref> Мерино бил именуван во составот од 26 играчи за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/19692/13137394/euro-2024-squad-lists-hosts-germany-france-netherlands-england-scotland-italy-and-more|title=Euro 2024 squad lists: Hosts Germany, France, Netherlands, England, Scotland, Italy and more|publisher=Sky Sports|date=12 јуни 2024|access-date=5 јули 2024}}</ref> Во четвртфиналето против Германија во [[Штутгарт]], тој постигнал гол со глава по нафрлување од [[Дани Олмо]] во 119. минута, со што ѝ обезбедил на својата репрезентација место во полуфиналето со победа од 2–1.<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/futbol/eurocopa/cronica/2024/07/05/66880a0746163f41978b45be.html|title=Hazaña eterna de España|trans-title=Eternal Spain exploit|newspaper=Marca|first=José Luis|last=Hurtado|language=es|date=5 јули 2024|access-date=5 јули 2024}}</ref> Тој настапил и во [[Финале на Европското првенство во фудбал 2024|финалето]], во кое Шпанија ја победила [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] со 2–1, освојувајќи рекордна четврта европска титула,<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5636758/2024/07/14/spain-basque-euro-2024-williams-merino-oyarzabal/|title=Oyarzabal, Williams, Merino: Spain's Euro 2024 success built around Basque core|newspaper=The New York Times|first=James|last=Horncastle|date=15 јули 2024|access-date=15 јули 2024}}</ref> а со тоа тој станал еден од 12-те фудбалери кои освоиле и младинска и сениорска европска титула, заедно со неговите соиграчи [[Начо (фудбалер 1990)|Начо]], [[Феран Торес]], [[Алваро Мората]] и [[Родри]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under19/news/026b-12bc7e4aa14d-013db974f3a0-1000--junior-senior-euro-double-roll-of-honour-rodri-morata-merin/|title=Junior-senior EURO double roll of honour: Rodri, Morata, Merino, Nacho, Ferran Torres join Chiellini, Iniesta, Henry|publisher=UEFA|date=14 јули 2024|access-date=15 јули 2024}}</ref> На 7 септември 2025 година, Мерино го постигнал својот прв [[Хет-трик|хет-трик]] за Шпанија, во победата од 6–0 на гости против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] во квалификациите за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/lists/spain-vs-turkey-player-ratings-hat-trick-hero-mikel-merino-leads-6-0-victory-lamine-yamal-pedri-also-run-riot-world-cup-qualifying-rout/blt9e7d6b51a01837b2|title=Spain vs Turkey player ratings: Hat-trick hero Mikel Merino leads sensational La Roja to 6–0 victory as Lamine Yamal & Pedri run riot World Cup qualifying rout|publisher=Goal|first=Jack|last=McRae|date=7 September 2025|access-date=7 September 2025}}</ref> На 14 октомври, тој го постигнал десеттиот гол за репрезентацијата, постигнувајќи два гола во победата од 4–0 над [[Фудбалска репрезентација на Бугарија|Бугарија]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd9y1j2dvlj|title=Spain 4–0 Bulgaria|publisher=BBC Sport|date=14 октомври 2025|access-date=15 октомври 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/seleccion/el-dilema-merino-f202510-n/|title=El dilema Merino|trans-title=The Merino dilemma|newspaper=Diario AS|author=Juan Jiménez|language=es|date=15 октомври 2025|access-date=15 октомври 2025}}</ref> Мерино бил именуван во составот на Шпанија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/spain-squad-announcement-luis-de-la-fuente|title=Yamal, Rodri and Cucurella in strong Spain squad|publisher=FIFA|date=25 мај 2026|access-date=12 јуни 2026}}</ref> На 6 јули, влегувајќи од клупата во 85. минута од натпреварот, тој го постигнал победничкиот гол во судиското продолжение во победата од 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49288829/spain-beat-portugal-world-cup-quarters-2010|title=Spain beat Portugal, reach 1st World Cup quarters since 2010|publisher=[[ESPN]]|date=6 јули 2026|access-date=6 јули 2026}}</ref> Четири дена подоцна, повторно како доцна замена, тој постигнал гол во 88. минута во победата од 2–1 против [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/spain-belgium-score-world-cup-780243a17571b6b2b26074b66feec90a|title=Mikel Merino stars again as Spain edges Belgium 2–1 in the World Cup quarterfinals|publisher=[[Associated Press]]|first=Greg|last=Beacham|date=10 јули 2026|access-date=10 јули 2026}}</ref> ==Личен живот== Таткото на Мерино, [[Анхел Мерино|Анхел Мигел]], исто така бил фудбалер. Неговата кариера била поврзана со [[ФК Осасуна|Осасуна]], каде што работел и како играч и како тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2014/09/26/futbol/equipos/osasuna/1411726345.html|title=Merino, la nueva joya de Tajonar|trans-title=Merino, Tajonar's new gem|newspaper=Marca|first=Gonzalo|last=Velasco|language=es|date=26 септември 2014|access-date=13 февруари 2016}}</ref> На 1 јуни 2024 година, Мерино се оженил со манекенката Лола Либерал во Памплона.<ref>{{cite news|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-sociedad/20240601/1002257622/merino-casa-pamplona.html|title=Merino: boda en Pamplona un día antes de ir a la selección|trans-title=Merino: wedding in Pamplona one day before joining the national team|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=López|language=es|date=1 јуни 2024|access-date=2 септември 2024}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{commons category|Mikel Merino}} *[https://www.bdfutbol.com/en/j/j19027.html Микел Мерино] на BDFutbol {{Состав на ФК Арсенал}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мерино, Микел}} [[Категорија:Родени во 1996 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Њукасл Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Осасуна]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Сосиедад]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] q7urb7qb9kxgr24hfjqon88vtzd8pdb Разговор:Микел Мерино 1 1402530 5626452 2026-09-10T23:35:24Z TheGreatMKD 32993 нс 5626452 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Androsace hedraeantha 0 1402531 5626455 2026-09-11T04:20:27Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/56146408|Androsace hedraeantha]]“ 5626455 wikitext text/x-wiki '''''Androsace hedraeantha''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Овој вид за првпат е научно опишан од страна на германскиот ботаничар [[Август Гризебах|Август Хајнрих Рудолф Гризебах]]. Опис и распространетост ''Androsace hedraeantha'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] со висина од 1 до 15 см. Дршката на [[Соцветие|соцветието]] и дршките на цветовите се обвиени со густи, чаталесто разгранети влакна со повеќе краци. [[Лист|Листовите]] формираат розета, покрај која се наоѓаат уште неколку помали, стерилни розети. Тие се ланцетни, приседнати и заострени на врвот, со најголема ширина во горниот дел. По површината се голи, додека по самиот раб имаат ситни влакненца, а може да бидат целокрајни или со 1 до 2 пара запци во горната половина. На самиот врв од дршката се наоѓа штитесто соцветие со речиси топчест облик, кое брои обично 2–5 цветови. Неговата дршка постепено расте за време на цветањето и зреењето на плодот. Приседнатите брактеи се голи, со широко-ланцетна форма, заострени на врвот и со широка основа, долга 3–5 мм. Самите цветни дршки во фазата на цветање изнесуваат 1–2 мм, но подоцна се издолжуваат до 7 мм. Чашката е со должина од 2,5 до 5 мм, има широко-ѕвонест облик и нема влакна. Таа е длабоко засечена (околу 3/4 од нејзината должина) на 5 триаглесто-јајцевидни делови, чии врвови се заострени и имаат црвена боја. Венчето е обоено во бледорозова, розова до светловиолетова нијанса. Венечната трубичка има речиси топчест облик, со должина од 1,5 до 2,5 мм и ширина од околу 2 мм, додека расперените делови образуваат пречник од 7 до 8 мм и се многу плитко всечени на врвот. На самиот отвор од венечната трубичка, при основата на расперениот дел, се забележуваат 5 испакнати структури. [[Прашник|Прашниците]] се прикачени во средниот дел на венечната трубичка. Плодникот е сферичен, со кратко столпче и топчест жиг. Кутијката ја надвишува должината на чашката, а нејзиното распукнување се одвива надолжно, разделувајќи ја на 5 дела. [[Семе|Семките]] се темнокафеави, издолжени и достигнуваат до 3 мм должина.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=805-806}}</ref> Во [[Македонија]] расте на високопланински пасишта во алпскиот појас до 2700 метри надморска височина. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Кораб]].<ref name=":1" /> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16901623|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="C132" /> <ref name="source">[http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World]</ref> </references> [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 5dbe6qabr7a7vg9ncjcqrumyvy54zsm 5626456 5626455 2026-09-11T04:27:58Z Orce Wiki 121850 5626456 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Androsace hedraeantha'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Ericales | familia_sv = | familia = [[Јаглики]] Primulaceae | genus_sv = [[Grusvivor]] | genus = [[Androsace]] | species_sv = | species = '''Androsace hedraeantha''' | taxon = Androsace hedraeantha | taxon_authority = [[Griseb.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Primula hedreantha'' <small>[[Kuntze]]</small><br>''Aretia rubra'' <small>[[Schleich.]] ex [[Steud.]]</small><br>''Aretia hedraeantha'' <small>Nym.</small><br>''Aretia brutia'' <small>Nym.</small><br>''Aretia alpina'' <small>Wulf</small> }} '''''Androsace hedraeantha''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Овој вид за првпат е научно опишан од страна на германскиот ботаничар [[Август Гризебах|Август Хајнрих Рудолф Гризебах]]. == Опис и распространетост == ''Androsace hedraeantha'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] со висина од 1 до 15 см. Дршката на [[Соцветие|соцветието]] и дршките на цветовите се обвиени со густи, чаталесто разгранети влакна со повеќе краци. [[Лист|Листовите]] формираат розета, покрај која се наоѓаат уште неколку помали, стерилни розети. Тие се ланцетни, приседнати и заострени на врвот, со најголема ширина во горниот дел. По површината се голи, додека по самиот раб имаат ситни влакненца, а може да бидат целокрајни или со 1 до 2 пара запци во горната половина. На самиот врв од дршката се наоѓа штитесто соцветие со речиси топчест облик, кое брои обично 2–5 [[цвет|цветови]]. Неговата дршка постепено расте за време на цветањето и зреењето на плодот. Приседнатите брактеи се голи, со широко-ланцетна форма, заострени на врвот и со широка основа, долга 3–5 мм. Самите цветни дршки во фазата на цветање изнесуваат 1–2 мм, но подоцна се издолжуваат до 7 мм. Чашката е со должина од 2,5 до 5 мм, има широко-ѕвонест облик и нема влакна. Таа е длабоко засечена (околу 3/4 од нејзината должина) на 5 триаглесто-јајцевидни делови, чии врвови се заострени и имаат црвена боја. Венчето е обоено во бледорозова, розова до светловиолетова нијанса. Венечната трубичка има речиси топчест облик, со должина од 1,5 до 2,5 мм и ширина од околу 2 мм, додека расперените делови образуваат пречник од 7 до 8 мм и се многу плитко всечени на врвот. На самиот отвор од венечната трубичка, при основата на расперениот дел, се забележуваат 5 испакнати структури. [[Прашник|Прашниците]] се прикачени во средниот дел на венечната трубичка. Плодникот е сферичен, со кратко столпче и топчест жиг. Кутијката ја надвишува должината на чашката, а нејзиното распукнување се одвива надолжно, разделувајќи ја на 5 дела. [[Семе|Семките]] се темнокафеави, издолжени и достигнуваат до 3 мм должина.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=805-806}}</ref> Во [[Македонија]] расте на високопланински пасишта во алпскиот појас до 2700 метри надморска височина. Се среќава на [[Шар Планина]] и [[Кораб]].<ref name=":1" /> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16901623|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="C132" /> <ref name="source">[http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World]</ref> </references> {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8pjvd070hzcqshv7tq26jdqlfci0zy0 Разговор:Androsace hedraeantha 1 1402532 5626457 2026-09-11T04:28:14Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5626457 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Androsace villosa 0 1402533 5626458 2026-09-11T05:23:53Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306190560|Androsace villosa]]“ 5626458 wikitext text/x-wiki '''''Androsace villosa''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Ова [[алпско растение]] е широко распространето во планинските предели на [[Европа]] и [[Азија]] и е многу популарно меѓу одгледувачите на алпска флора.<ref name="AGSEncyc">{{Наведување|year=1993|editor-last=Beckett|editor-first=K.|title=Encyclopaedia of Alpines : Volume 1 (A–K)|place=Pershore, UK|publisher=AGS Publications|isbn=978-0-900048-61-6}}, pp. 78–79</ref> == Опис и распространетост == ''Androsace villosa'' е повеќегодишно тревесто растение со долги столони, од кои вертикално излегуваат разгранети и збиени гранчиња со лисни розети на врвот, создавајќи перничести формации. Со должина од околу 2 см, темнокафеавите [[Стебло|стебленца]] се безлисни и носат само една розета во својата основа. На нивните постари делови се сочувани остатоци од претходните розети, поставени во пршлени еден над друг на растојание од 1,5–2 см. На стеблото, долу на листовите, на дршката од [[Соцветие|соцветието]], како и на брактеите и чашката, присутни се 1–2 мм долги свиленести влакна составени од повеќе клетки, а меѓу нив се забележуваат и многу кратки жлездести влакненца. [[Лист|Листовите]] се многубројни и образуваат полусферична розета. Тие се со должина од 5 мм и ширина од 1 до 1,5 мм, имаат линејно-ланцетна до ланцетна форма, целокраен раб и се приседнати. На горната страна се голи, додека на долната се прекриени со бели, свилести влакненца. Врвот им е заострен и завршува со снопче влакна, а по самиот раб се забележуваат долги влакненца. Дршката на соцветието е со должина од околу 3 см, вообичаено има црвеникава боја и на врвот завршува со штитче составено од неколку цветови. Брактеите се линејно-ланцетни, долги меѓу 4 и 6 мм и се подолги од самите цветни дршки, кои изнесуваат од 0,5 до 4 мм. Чашката има ѕвонест облик, долга е околу 4 мм и е длабоко насечена (околу две третини од нејзината должина), а по површината е прекриена со долги, бели свилести влакна. Чашкините запци се ланцетни и завршуваат со тапи врвови. Венчето е обоено во бела или розова боја. Неговата трубичка е со должина од околу 3 мм и постепено се проширува кон горниот дел. Слободните делови се со обратно-јајцевиден облик, целокрајни и образуваат пречник од 8 до 10 мм. Грлото на венечната трубичка има изглед на јака, опкружена со 5 испакнати структури во основата на расперениот дел од венчето. Антерите се поставени веднаш до отворот. Плодникот е сферичен со кратко столпче. Кутијката е издолжено-јајцевидна и нешто покуса од чашката.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=806-807}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи, на височини од 1800 до 2700 метри. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]] и [[Дудица]].<ref name=":1" /> == Одгледување == ''Androsace villosa'' често се одгледува во карпести градини (алпинуми). Во градинарството се застапени повеќе нејзини форми:<ref name="AGSEncyc" /> * ''A. villosa var. arachnoidea'' има збиен (компактен) облик и повеќе волнести лисни розети. * ''A. villosa var. taurica'' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''A. taurica'') има розови цветови со црвено око. * ''A. villosa var. jacquemontii'', потекнува од [[Хималаи|Хималаите]] на надморска височина над 3500 м; таа е столониферна и се шири формирајќи големи килими. Листовите ѝ се погусто прекриени со влакна, а цветовите се црвено-виолетови со зеленкасто-жолто око. Чувствителна е на влага во текот на зимата. [[File:Androsace_villosa_var_jacquemontii.JPG|мини| ''Androsace villosa var. jacquemonti'']] == Наводи == {{Ризница-врска|Androsace villosa}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h0ywfmvokmk91wgau6fas4hy8fzcb8d 5626459 5626458 2026-09-11T05:39:03Z Orce Wiki 121850 5626459 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Short description|Species of flowering plant}} {{Use dmy dates|cs1-dates=ly|date=June 2020}} {{Speciesbox |image= Androsace villosa 6.jpg |genus = Androsace |species = villosa |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms_ref =<ref>[https://www.biolib.cz/en/taxon/id503355/ Biolib.cz ''Androsace villosa'' L. ]</ref> |synonyms = {{Species list |''Androsace penicillata''|Schott, Nyman & Kotschy |''Androsace taurica''|Ovcz. }} }} '''''Androsace villosa''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Androsace]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Јаглики]] (''Primulaceae''). Ова [[алпско растение]] е широко распространето во планинските предели на [[Европа]] и [[Азија]] и е многу популарно меѓу одгледувачите на алпска флора.<ref name="AGSEncyc">{{Наведување|year=1993|editor-last=Beckett|editor-first=K.|title=Encyclopaedia of Alpines : Volume 1 (A–K)|place=Pershore, UK|publisher=AGS Publications|isbn=978-0-900048-61-6}}, pp. 78–79</ref> == Опис и распространетост == ''Androsace villosa'' е повеќегодишно тревесто растение со долги столони, од кои вертикално излегуваат разгранети и збиени гранчиња со лисни розети на врвот, создавајќи перничести формации. Со должина од околу 2 см, темнокафеавите [[Стебло|стебленца]] се безлисни и носат само една розета во својата основа. На нивните постари делови се сочувани остатоци од претходните розети, поставени во пршлени еден над друг на растојание од 1,5–2 см. На стеблото, долу на листовите, на дршката од [[Соцветие|соцветието]], како и на брактеите и чашката, присутни се 1–2 мм долги свиленести влакна составени од повеќе клетки, а меѓу нив се забележуваат и многу кратки жлездести влакненца. [[Лист|Листовите]] се многубројни и образуваат полусферична розета. Тие се со должина од 5 мм и ширина од 1 до 1,5 мм, имаат линејно-ланцетна до ланцетна форма, целокраен раб и се приседнати. На горната страна се голи, додека на долната се прекриени со бели, свилести влакненца. Врвот им е заострен и завршува со снопче влакна, а по самиот раб се забележуваат долги влакненца. Дршката на соцветието е со должина од околу 3 см, вообичаено има црвеникава боја и на врвот завршува со штитче составено од неколку цветови. Брактеите се линејно-ланцетни, долги меѓу 4 и 6 мм и се подолги од самите цветни дршки, кои изнесуваат од 0,5 до 4 мм. Чашката има ѕвонест облик, долга е околу 4 мм и е длабоко насечена (околу две третини од нејзината должина), а по површината е прекриена со долги, бели свилести влакна. Чашкините запци се ланцетни и завршуваат со тапи врвови. Венчето е обоено во бела или розова боја. Неговата трубичка е со должина од околу 3 мм и постепено се проширува кон горниот дел. Слободните делови се со обратно-јајцевиден облик, целокрајни и образуваат пречник од 8 до 10 мм. Грлото на венечната трубичка има изглед на јака, опкружена со 5 испакнати структури во основата на расперениот дел од венчето. Антерите се поставени веднаш до отворот. Плодникот е сферичен со кратко столпче. Кутијката е издолжено-јајцевидна и нешто покуса од чашката.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=806-807}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи, на височини од 1800 до 2700 метри. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]] и [[Дудица]].<ref name=":1" /> == Одгледување == ''Androsace villosa'' често се одгледува во карпести градини (алпинуми). Во градинарството се застапени повеќе нејзини форми:<ref name="AGSEncyc" /> [[File:Androsace_villosa_var_jacquemontii.JPG|мини| ''Androsace villosa var. jacquemonti'']] * ''A. villosa var. arachnoidea'' има збиен (компактен) облик и повеќе волнести лисни розети. * ''A. villosa var. taurica'' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''A. taurica'') има розови цветови со црвено око. * ''A. villosa var. jacquemontii'', потекнува од [[Хималаи|Хималаите]] на надморска височина над 3500 м; таа е столониферна и се шири формирајќи големи килими. Листовите ѝ се погусто прекриени со влакна, а цветовите се црвено-виолетови со зеленкасто-жолто око. Чувствителна е на влага во текот на зимата. == Галерија == <gallery> Податотека:Androsace villosa.jpeg|Androsace villosa Податотека:Androsace villosa RF.jpg|Androsace villosa Податотека:Androsace villosa Atlas Alpenflora.jpg|Илустрација на Androsace villosa од Атласот на алпската флора Податотека:Polyommatus pyrenaicus 02.jpg|Polyommatus pyrenaicus на Androsace villosa </gallery> == Наводи == {{Ризница-врска|Androsace villosa}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] g1r675o2mjwrk3ohtef4v60thqoxuzw Разговор:Androsace villosa 1 1402534 5626460 2026-09-11T05:39:35Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5626460 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Корисник:Baek147 2 1402535 5626466 2026-09-11T07:30:18Z Neriah 93281 Neriah ја премести страницата [[Корисник:Baek147]] на [[Корисник:Alekdone]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/Baek147|Baek147]]“ во „[[Special:CentralAuth/Alekdone|Alekdone]]“ 5626466 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Корисник:Alekdone]] 2oflq3rozdrc1j3sg46pgjtddz5cl5d Разговор со корисник:Baek147 3 1402536 5626468 2026-09-11T07:30:18Z Neriah 93281 Neriah ја премести страницата [[Разговор со корисник:Baek147]] на [[Разговор со корисник:Alekdone]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/Baek147|Baek147]]“ во „[[Special:CentralAuth/Alekdone|Alekdone]]“ 5626468 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор со корисник:Alekdone]] rc3wyypsgmt1q8dwl2wajsfeyqxk3np Категорија:Градиштанска Планина 14 1402537 5626481 2026-09-11T09:01:52Z Kiril Simeonovski 3243 нова категорија 5626481 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Gradištanska Mountain}} [[Категорија:Планини во Македонија]] b1eg4rakjv6qzsrs0km2nykgf0powih Црн Врв (планински врв) 0 1402538 5626484 2026-09-11T09:02:39Z Kiril Simeonovski 3243 Kiril Simeonovski ја премести страницата [[Црн Врв (планински врв)]] на [[Црн Врв (Градиштанска Планина)]] 5626484 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Црн Врв (Градиштанска Планина)]] icerzrf77zxvsohj4spz44ognqky6mp Разговор:Црн Врв (планински врв) 1 1402539 5626486 2026-09-11T09:02:39Z Kiril Simeonovski 3243 Kiril Simeonovski ја премести страницата [[Разговор:Црн Врв (планински врв)]] на [[Разговор:Црн Врв (Градиштанска Планина)]] 5626486 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Црн Врв (Градиштанска Планина)]] t2ymkcv7ugshywqoltqfboy9i7i1zpt Кутригури 0 1402540 5626524 2026-09-11T11:23:43Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Кутригурите''' (грч. Κουτρίγουροι, Κουτούργουροι, Κοτρίγουροι и сл.; исто така Кутургури, Котригури) биле туркиски (огурички) номадски коњички племиња што живееле во понтско-касписката степа (главно западно од реката Дон и северно од Азовското Море... 5626524 wikitext text/x-wiki '''Кутригурите''' (грч. Κουτρίγουροι, Κουτούργουροι, Κοτρίγουροι и сл.; исто така Кутургури, Котригури) биле туркиски (огурички) номадски коњички племиња што живееле во понтско-касписката степа (главно западно од реката Дон и северно од Азовското Море) во V–VII век. Тие биле блиску поврзани со утигурите (источно од Дон) и со прабугарите (оногурите/оногундурите), а многу извори ги сметаат за дел од поширокиот хуно-бугарски или огурички комплекс. == Потекло и етимологија == Според легендата што ја пренесува [[Прокопиј Кесариски]] (VI век), некогашните „Хуни“ (нарекувани и Киммеријци) имале еден крал со два сина — Утигур и Кутригур. По смртта на таткото, браќата ја поделиле власта и им ги дале своите имиња на потчинетите народи. Утигурскиот владетел Сандилх ги нарекува Кутригурите свои соплеменици што го зборуваат истиот јазик, имаат исти обичаи и облека. Името најчесто се толкува како метатеза од туркиското ''Toqur-Oğur'' („девет огури/племиња“), иако постојат и други предлози (на пр. *kötrügür* „видлив, угледен“ или поврзаност со западна/лева страна во степската ориентација). Тие се споменуваат како дел од пошироките огурски групи (заедно со сарагури, оногури и др.) што се појавуваат во изворите по распадот на Атиловото хунско царство. == Историја == Првите појасни спомнувања се од крајот на V и почетокот на VI век. Кутригурите ги контролирале степите меѓу [[Днепар]] и [[Дон]] (и делови од Крим), додека утигурите биле источно. Тие често вршеле напади на византиските територии во Тракија, Илирик и Македонија, понекогаш во сојуз со Словени или Гепиди. Важни настани: - Околу 551 г. војска од ~12.000 Кутригури под водство на Киниалон (Chinialon) им помага на Гепидите против Лангобардите и потоа ја ограбува византиската територија. - Јустинијан I ги наговара утигурите под Сандилх да ги нападнат Кутригурите; тие претрпуваат тешки загуби. Дел од Кутригурите (околу 2.000 семејства под Синион) се населуваат во Тракија како византиски федерати. - Зимата 558/559 г. Заберган (Zabergan) со остатоците преминува преку замрзнатиот Дунав. Војската се дели на три дела: еден стигнува до Термопилите, друг до Тракијскиот Херсонес, а третиот до околината на Цариград. По тешки борби, се повлекуваат и склучуваат мир. Кон крајот на 50-тите и во 60-тите години на VI век, Кутригурите паѓаат под притисок на Аварите (и подоцна на Турките). Дел од нив се вклучуваат во аварскиот каганат и учествуваат во аварски походи (на пр. 10.000 „кутригурски Хуни“ под Бајан во 568 г.). == Интеграција во Велика Бугарија и наследство == Помеѓу 630 и 635 г. хан [[Кубрат]] ги обединува оногурските Бугари со Кутригурите и Утигурите, создавајќи ја [[Стара Велика Бугарија|Старата Велика Бугарија]] (''Патрија Оногурија''). По распадот на државата под хазарски притисок (околу 660-тите), делови од Кутригурите: - под водство на Котраг (син на Кубрат) се преселуваат кон Средна Волга и учествуваат во формирањето на [[Волшка Бугарија]]; - под Кубер се населуваат во Македонија (Пелагонија и околни области); - други групи завршуваат во Панонија, Баварија или Италија (под Алцек). По VII век Кутригурите исчезнуваат како посебно племе и се асимилираат во пошироките бугарски, аварски или други степски формации. Византиските автори (Прокопиј, Агатиј, Менандер Протектор) ги опишуваат како типични степски номади што живеат во шатори, се занимаваат со сточарство, лов и грабеж. == Извори == Главните современи извори се делата на Прокопиј Кесариски, Агатиј Схоластик, Менандер Протектор и Псевдо-Захариј Ретор. Подоцнежните толкувања ги поврзуваат со прабугарите, а некои научници ги гледаат како западно крило на постхуно-огуричките конфедерации. Кутригурите претставуваат важен елемент во историјата на степските народи на Северното Црноморие и во процесот на формирање на средновековните бугарски држави. m0zfxspt2j91m6fi9e7wgkj9c7ucmjk 5626525 5626524 2026-09-11T11:26:00Z Buli 2648 /* Извори */ 5626525 wikitext text/x-wiki '''Кутригурите''' (грч. Κουτρίγουροι, Κουτούργουροι, Κοτρίγουροι и сл.; исто така Кутургури, Котригури) биле туркиски (огурички) номадски коњички племиња што живееле во понтско-касписката степа (главно западно од реката Дон и северно од Азовското Море) во V–VII век. Тие биле блиску поврзани со утигурите (источно од Дон) и со прабугарите (оногурите/оногундурите), а многу извори ги сметаат за дел од поширокиот хуно-бугарски или огурички комплекс. == Потекло и етимологија == Според легендата што ја пренесува [[Прокопиј Кесариски]] (VI век), некогашните „Хуни“ (нарекувани и Киммеријци) имале еден крал со два сина — Утигур и Кутригур. По смртта на таткото, браќата ја поделиле власта и им ги дале своите имиња на потчинетите народи. Утигурскиот владетел Сандилх ги нарекува Кутригурите свои соплеменици што го зборуваат истиот јазик, имаат исти обичаи и облека. Името најчесто се толкува како метатеза од туркиското ''Toqur-Oğur'' („девет огури/племиња“), иако постојат и други предлози (на пр. *kötrügür* „видлив, угледен“ или поврзаност со западна/лева страна во степската ориентација). Тие се споменуваат како дел од пошироките огурски групи (заедно со сарагури, оногури и др.) што се појавуваат во изворите по распадот на Атиловото хунско царство. == Историја == Првите појасни спомнувања се од крајот на V и почетокот на VI век. Кутригурите ги контролирале степите меѓу [[Днепар]] и [[Дон]] (и делови од Крим), додека утигурите биле источно. Тие често вршеле напади на византиските територии во Тракија, Илирик и Македонија, понекогаш во сојуз со Словени или Гепиди. Важни настани: - Околу 551 г. војска од ~12.000 Кутригури под водство на Киниалон (Chinialon) им помага на Гепидите против Лангобардите и потоа ја ограбува византиската територија. - Јустинијан I ги наговара утигурите под Сандилх да ги нападнат Кутригурите; тие претрпуваат тешки загуби. Дел од Кутригурите (околу 2.000 семејства под Синион) се населуваат во Тракија како византиски федерати. - Зимата 558/559 г. Заберган (Zabergan) со остатоците преминува преку замрзнатиот Дунав. Војската се дели на три дела: еден стигнува до Термопилите, друг до Тракијскиот Херсонес, а третиот до околината на Цариград. По тешки борби, се повлекуваат и склучуваат мир. Кон крајот на 50-тите и во 60-тите години на VI век, Кутригурите паѓаат под притисок на Аварите (и подоцна на Турките). Дел од нив се вклучуваат во аварскиот каганат и учествуваат во аварски походи (на пр. 10.000 „кутригурски Хуни“ под Бајан во 568 г.). == Интеграција во Велика Бугарија и наследство == Помеѓу 630 и 635 г. хан [[Кубрат]] ги обединува оногурските Бугари со Кутригурите и Утигурите, создавајќи ја [[Стара Велика Бугарија|Старата Велика Бугарија]] (''Патрија Оногурија''). По распадот на државата под хазарски притисок (околу 660-тите), делови од Кутригурите: - под водство на Котраг (син на Кубрат) се преселуваат кон Средна Волга и учествуваат во формирањето на [[Волшка Бугарија]]; - под Кубер се населуваат во Македонија (Пелагонија и околни области); - други групи завршуваат во Панонија, Баварија или Италија (под Алцек). По VII век Кутригурите исчезнуваат како посебно племе и се асимилираат во пошироките бугарски, аварски или други степски формации. Византиските автори (Прокопиј, Агатиј, Менандер Протектор) ги опишуваат како типични степски номади што живеат во шатори, се занимаваат со сточарство, лов и грабеж. == Извори == Главните современи извори се делата на Прокопиј Кесариски, Агатиј Схоластик, Менандер Протектор и Псевдо-Захариј Ретор. Подоцнежните толкувања ги поврзуваат со прабугарите, а некои научници ги гледаат како западно крило на постхуно-огуричките конфедерации. Кутригурите претставуваат важен елемент во историјата на степските народи на Северното Црноморие и во процесот на формирање на средновековните бугарски држави. [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:6 век]] 2bqzbztx4emhfzbb1xwbj8hvz3ojym3