Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1144 5628784 5628078 2026-09-15T10:44:21Z Forbidden History 89259 /* Познати личности од Струга */ 5628784 wikitext text/x-wiki {{Other places}} {{Инфокутија Населено место | name = Струга | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = Aerial view of Struga, Lake Ohrid & Black Drin (7).jpg | image_alt = | image_caption = Поглед на [[Црн Дрим]] во Струга | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Струга во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 10 |latNS = N | longd = 20 |longm = 40 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Југозападен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Струга]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = | established_date = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 675 | population_footnotes = <ref name="попис2021">{{наведена мрежна страница|url=https://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie.aspx?rbrtxt=146|title=Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Северна Македонија, 2021 - прв сет на податоци|publisher=[[Државен завод за статистика на Македонија]]|language=македонски|accessdate=20 јули 2023}}</ref> | population_total = 15,009 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = стружанец, стружанка, стружани<ref>{{ОДРМЈ|Струга}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Струга}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 6330 | area_code_type = | area_code = +389 046 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = SU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://www.struga.gov.mk/mk/ www.struga.gov.mk] | footnotes = }} '''Струга''' — [[град]] во југозападниот дел на [[Република Македонија]] и административен центар на [[Општина Струга|истоимената општина]]. Градот Струга лежи во рамнината на Струшкото Поле на двата брега на реката [[Црн Дрим]] и на северниот брег на [[Охридското Езеро]]. Има 15.009 жители (2021 г.) и се наоѓа на 171 километар југозападно од главниот град [[Скопје]]. == Потекло на поимот == [[Податотека:Struga 448.jpg|мини|лево|Едрилици кај Струга]] Античкото име на градот е [[Енхалон]] кој на старогрчки значи '''јагула''' и во тоа време градот бил мала населба. Подоцна населбата го добива името Струга. Името на Струга произлегува од чист и карактеристичен [[словени|словенски]] збор. Народот од [[Струшко]] и [[Охрид]]ско дава две свои објаснувања за потеклото на ова име. Според првото народно толкување, името Струга доаѓа од отворената географска положба на градот: место каде што постојано ''струже'' (дува) [[ветер]]. Второто е сосем поинакво : Одамна некогаш македонските [[Словени]] ([[Брсјаци]] и [[Мијаци]]) во Струшко се занимавале со [[сточарство]] и во точно определено време ги дотерувале многубројните [[овца|овци]] на стриг (стрижење волна) во близина на [[истек]]от (Устата) на [[Црн Дрим]] од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]. Меѓутоа, тоа може многу пологично да се поврзе со преминот низ ограда за молзење овци, наречен струга (''страга'', ''стронга''). Некои автори тврдат дека градот е наречен така заради тоа што [[Црн Дрим]] поминува низ далјаните ([[турски јазик|турски]] збор за место заградено со трски и друг материјал за лов на јагули и риби воопшто). Можеби е најблиску до вистината објаснувањето дека ''Струга'' значи речен ракав, [[притока]] (во случајов истек на [[Црн Дрим]]) и тоа на место со уреди за [[риболов]]. За првпат под словенското име ''Струга'', градот се споменува во еден документ од [[XI век]]. Во друг документ од [[XVI век]] (Калимановата грамота) е дадена една [[цар]]ска повелба „приходите од рибното ловиште на град '''Струга''' да се испраќаат на [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]]“. == Историја == {{главна статија|Енхалон}} Струга е стара [[Населено место|населба]] која потекнува од [[неолит]]скиот период. Во [[антика]]та, Струга има многу добила корист заради тоа што се наоѓала на патот [[Вија Егнација]], кој ги поврзувал источните и западните делови на [[Римско Царство|Римската Империја]]. [[Археологија|Археолошките]] наоди и откриените пишувани споменици зборуваат дека животот овде датира уште од [[праисторија]]та. Првата неолитска населба е регистрирана околу 3.000 години п.н.е. Античкото име на градот е [[Енхалон]] што значи [[јагула]], а сегашното име Струга го добива подоцна од [[Старословенски јазик|старословенскиот]] збор „страга“ што означува премин. Во XI век Струга била спомената од [[Римска Империја|римската]] принцеза [[Ана Комнина]] во чии записи градот бил наречен град на сто мостови. Во [[Среден век|средниот век]] благодарение на веќе постојната [[Вија Егнација]] и [[Самуил]]овите новоизградени патишта, Струга веќе станала и богато [[Трговија|трговско]] средиште. Патописецот Бернард ја опишал како значајна крстосница, а [[Евлија Челебија]] кој овде престојувал во втората половина на XVII век сведочи за големите струшки [[панаѓур]]и, по два во текот на годината, на кои доаѓале и до 50.000 посетители. Месноста на кои биле изградени илјадници дуќани и други градбии денес се нарекува Панаѓуриште. Во градот, XIX век поминува во знакот на преродбата и ослободувањето од [[Вселенска патријаршија|патријаршиското]] духовно влијание. Токму Струга, преку браќата [[Димитар Миладинов|Димитрија]] и [[Константин Миладинов|Константин]] [[Браќа Миладиновци|Миладинови]], станala предвесник и средиште на [[Македонска преродба|македонската народна преродба]]. === Антика === Врз основа на некои [[Археологија|археолошки]] наоди, се претпоставува дека [[Антика|античкиот]] град Енхалон, најверојатно основан од припадниците на илирското племе [[Десарети]], се наоѓал во непосредна близина на денешната рекичка [[Климетица]]. Меѓу поважните археолошки наоди спаѓаат: една надгробна плоча со релјеф (од [[IV век]]) и една стаклена ваза во боја, за која се претпоставува дека е донесена од [[Римски Египет|Египет]], потоа римски милјоказ и неколку стари гробови со украсни предмети и [[керамика]], откриени при [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|црквата „Св. Ѓорѓија“]]. Стариот историчар [[Полибиј]] дава податоци за борбите меѓу [[Античка Македонија|Македонците]] и [[Илири]]те во [[Охридско]] и тврди дека кралот [[Филип II]] го зазел Енхалон во 334 година п.н.е. Во 148 година п.н.е. градот потпаднал под власта на [[Римска Република|Римјаните]], кои го изградиле прочуениот стратешки пат [[Вија Егнација]] за да го поврзат [[Рим]], преку [[Драч]] и [[Солун]], со [[Византион]]. Тој пат поминувал и низ древниот Енхалон. Во тоа време градот Енхалон извезувал во другите области на римската држава земјоделски и сточарски производи, а внесувал предмети за практична употреба од [[злато]], [[сребро]], од метал воопшто и од [[стакло]]. Во IV век [[охридско]]-[[Струшко|струшката]] област била приклучена кон [[Епир (римска провинција)|Епир]]. Речиси во исто време, почнува и ширењето на [[христијанство]]то во Струшко. Се претпоставува дека прв христијански мисионер во овие краишта бил антиохискиот епископ [[Св. Еразмо Охридски|Еразмо]]. Тогаш тука биле изградени повеќе [[Црква (градба)|цркви]].<ref>''„Струга и Струшко" д-р Душко Константинов, Струга 1970''</ref> === Ран среден век === По навлегувањеto на [[Словени]]те, крај бреговите на [[Охридското Езеро]], стигнале припадниците на словенското племе [[Берзити|Березити]]. Тие дошле од исток, преку [[Битолско]] и [[Преспа]]. Березитите, несомнено, едно од најголемите македонски словенски племиња, се населиле и во [[Струшко]], каде се измешале и со еднокрвните [[Мијаци]], коишто таму навлегле од север. Веројатно тогаш, кон крајот на [[6 век|VI]] или во почетокот на [[7 век|VII]] век, [[Берзити]]те ја основале денешна Струга. Некои автори претпоставуваат дека Берзитите нашле на тоа место пусти урнатини од многу постара несловенска населба. Постои и друга можност за разгледување на ова прашање. Можеби древниот град живеел сè до наближувањето на [[Берзити]]те во [[Охридско]] и [[Струшко]], кога неговите илирски и други жители, опфатени од страв, го напуштиле и се засолниле по планините. Ако било така, Македонските Словени до темели го разурнале градот и изградиле нова населба, слична на населбите што ги правеле во општословенската прататковина, некаде зад Карпатите. Околината на новиот град мошне прилегала на некои месности во прататковината. Поточно: околу истекот (устата) на [[Црн Дрим]] се протегало големо мочуриште - што веројатно го покривало целото денешно [[Струшко Поле]] - полно со разновиден и богат растителен свет (шевар, трски и др.), а и со диви животни. Заради тоа, жителите на младата населба Струга немале зошто да се плашат од недостиг на храна. Березитите биле одлични ловци и риболовци, а [[Црн Дрим]] и [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] им давале неограничени можности за богат риболов. Оваа необично важна стопанска основа, потоа изобилството со вода и со други природни богатства во најнепосредната околина, ѝ овозможиле на Струга да се развива постепено и непрекинато, до одредени граници, обусловени од близината на Охрид, град со очигледно поважна и поклучна стратешко-географска положба. Околу Струга никнале словенски полски и планински села. Таа им станала центар во секој поглед. Набргу по доаѓањето на [[Прабугари]]те на Балканскиот Полуостров, нивните ханови се стремеле да ги прошират границите на својата [[Прво Бугарско Царство|држава]] на [[балкан]]ските поседи на [[Римската Империја]]. Ханот [[Пресијан]] навлегол во источниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], најверојатно во [[Брегалница|брегалничката]] област и северно и јужно од неа. [[Борис I|кнезот Борис]] (853-888), којшто ги присилил Прабугарите на покрстување, ги истиснал Римјаните од територијата на цела западна Македонија и ја покорил Струга со околината. Тој навлегол длабоко и на територијата на денеша Албанија. Струга останала под бугарска власт и во времето на бугарскиот цар [[Симеон I]] ([[893]]-[[927]]). === Доцен 9 до 14 век === Положбата на населението во Струга и [[Струшко]] била просечно добра во времето на [[Самоилово Царство|Самуиловото владеење]], иако тој водел постојани војни против [[Римска Империја|Римјаните]]. Големо економско влошување настапило по повторно воспоставување на римската власт во [[Македонија (регион)|Македонија]] поради честите војни и лошото управување. Струга се нашла во границите во новата римска [[Тема (управна единица)|тема]] [[Бугарија (тема)|Бугарија]] и била изложена на големи даноци. Во тоа особено се истакнувале државните органи за собирање на даноци, а и [[Вселенска патријаршија|патријаршиското]] духовенство, кое правело сè за да ја отстрани од употреба [[словенски јазик|словенската]] богослужба во црквите. Познатиот охридски архиепископ [[Теофилакт Охридски|Теофилакт]] ([[1084]]-[[1108]]), кој го превел и го прикажал како свое опширното житие на [[Климент Охридски]] (а потоа го изгорел изворното дело на словенски), во некои свои писма се жали дека државните органи ги оптоварувале неговите поданици - рибарите и воденичарите - со двојно зголемени даноци, без да имаат законско право. Тоа се однесувало и за македонското население во Струшко, зашто и тие му биле „поданици". Струга и Струшко пострадале многу во текот на [[11 век|XI век]], кога [[Нормани]]те, предводени од [[Роберт Гвискард]] и од неговиот син [[Боемунд Тарентски|Боемунд]], навлегле длабоко во Македонија, по [[Вија Егнација]]. Пред пристигнувањето на норманските освојувачи, римските власти во тема Бугарија собрале војници за својата пешадија. Исто така, при поминувањето на Норманите, Струшко било пљачкосано. Воинствениците од [[Северна Европа]] извршиле бројни злосторства во [[Струшко]]. Некое време градот се наоѓал и под власта на [[Епирско Деспотство|Епирците]], чијшто деспот [[Теодор Ангел Дука Комнин]] бил крунисан за император од охридскиот архиепископ [[Димитар Хоматијан]] ([[1217]]-[[1234]]) (автор на кусото житие на Климент Охридски). Струга потпаднала повторно под нова [[Второ Бугарско Царство|бугарска власт]] во времето на [[Калојан]] (владеел [[1197]]-[[1207]]), [[Иван Асен I|Иван Асен]] ([[1216]]-[[1240]]). За време на [[Франкократија|латинското освојување и преземање на Римската Империја]], Струшко потпаднало под власта на владетелот [[Стрез]]. === Под Српското Царство и неговата децентралицазија === Во средината на 14 век, [[Никејско Царство|Никејците]]/[[Римска Империја|Римјаните]] управувале со овој дел на Македонија, без да бидат вознемирувани во тоа од некоја страна. Но, во текот на истиот век, започнуло ширењето и зацврстувањето на српската власт кон југ, на територијата на Македонија. [[Стефан Душан|Душан]] ([[1331]]-[[1355]]) ја вклучил Струга во границите на своето големо царство, со престолнина во [[Скопје]]. Тој го именувал за управител на Охрид и Струга севастократорот [[Бранко Младеновиќ]] (татко на [[Вук Бранковиќ]]). Но, поверојатно е дека практично власта ја држел неговиот син [[Гргур Бранковиќ]]. Во тоа време Струга и натаму била познато стопанско средиште, особено со развиениот риболов. Во една повелба на царот Душан, градот Струга се споменува како [[Риболов|рибарско ловиште]] подарено на [[Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“ - Охрид|храмот „Св. Богородица Перивлепта]], во [[Охрид]]. Од истиот документ се гледа дека тогашната Струга се делела на две градски целини: '''Вранинска Струга''' и '''Мала Струга''', најверојатно наречени така според речните ракави на Црн Дрим, при далјанот. Цар Душан им овозможил на прочуените [[Дубровничка Република (1358-1808)|дубровнички]] трговци да можат да се движат низ неговата држава. Таа положба придонела да се развие трговијата во позначајните македонски градови. Карваните на дубровничките трговци, натоварени со скапоцена и разновидна стока од [[Западна европа|западните европски]] земји. Дубровничките трговци, кои ќе стигнеле до [[Охрид]], наминувале и во Струга за да го продадат она што го носеле, но и за да купат струшки сточарски и земјоделски производи. Душановиот наследник, царот [[Стефан Урош V|Урош]], не бил кадарен да го спаси царството од цепкање и слабеење. Одделни српски феудалци се стремеле да станат што е можно посамостојни и да не зависат од централната власт. Тогаш се засилил амбициозниот крал [[Волкашин]] ([[1365]]-[[1371]]). Тој успеал да ја зајакне својата власт во [[Прилепско]], [[Битолско]], [[Охридско]] и [[Струшко]]. === Под османлиско владеење === [[Податотека:Taga za Jug.jpg|thumb|200px|Картичка со изворниот текст на поемата "Т’га за југ", од [[Константин Миладинов]].]] По загинувањето на [[Волкашин]] на [[Битката кај Марица]], во [[1371]] година, таа територијално намалена држава ја наследил [[Крале Марко]] ([[1371]]-[[1395]]). Струга не останала долго под непосредната власт на Крале Марко, зашто великиот жупан [[Андреа Гропа]] (најверојатно по потекло [[Албанец]]) се зацврстил во [[Охридско]] и во [[Струшко]] како самостоен господар. По стабилизацијата на [[Османлиско Царство|османлиската власт]] во Македонија, била извршена управно-територијална поделба на целата земја. Во [[1582]] година, во Охридскиот Санџак влегувале следните нахии: Охрид (со Струга), [[Преспа]] и [[Дебрца]] (од Охридската Каза) и Горни Дебар, [[Жупа]] и Река (од Дебарската Каза). Кон крајот на [[1670]] година, славниот патописец [[Евлија Челебија]] ја посетил и Струга, за која запишал дека е едно од местата од кои бил земен најголемиот [[данок во крв]]. Според неговото сведоштво, во Струга се наоѓал стар, дрвен [[мост]] со околу 12 сводови и со должина од околу 50 метри, а на мостот бил изграден дворецот на [[ага]]та којшто го чувале 45 вооружени гавази. Во тоа време, еднаш во годината, во Струга се одржувал голем панаѓур, којшто траел десет дена, а на којшто се собирале околу 40-50.000 луѓе и околу илјада [[Трговија|трговци]]. Главни занаети во градот биле [[кујунџиство]]то, [[самар]]џиството, [[грнчарство]]то итн.<ref>Александар Матески, „Струга“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 222/223, декември 2016/јанауари 2017, стр. 106-107.</ref> === Грчка пропаганда === [[Податотека:Nikola Rusinski, Ivan Bikovski, Filip Grigorov.jpg|мини|десно|200п|[[Никола Русински]]]] [[Податотека:Hristo uzunov.jpg|мини|десно|200п|[[Христо Узунов]]]] [[Податотека:Stavre gogov-1.jpg|мини|десно|200п|[[Ставре Гогов]]]] Во почетокот на [[17 век|XVII]] век се засилило грчкото влијание во Струга и Струшко. Грцизмот навлегувал тогаш од јужните дијацези на Охридската архиепископија. Дотогаш, градот крај Црн Дрим ја беше запазил словенската богослужба, а и натписите на фреските и на иконите биле на [[старословенски јазик|словенски јазик]], со [[кирилица|кирилски букви]]. Струшките свештеници и калуѓери препишувале неуморно и со голема љубов словенски ракописни книги. Како доказ за тоа, може да се земе и фактот дека во Струга е најден словенскиот превод на службата на Климент Охридски, во препис од српската редакција од [[15 век|XV]] век. Соживеана со словенската традиција во црквите и во ќелијните училишта, приклучени кон храмовите, Струга пројавила необично жилав отпор против грцизмот и се стремела со сета сила да го спречи неговото навлегување во нејзината средина. Но, грцизмот воопшто не отстапил. Од соседниот Охрид започнува да се шири кон Струга, истовремено со сличното штетно влијание што доаѓало од [[Албанија]], исто така загрозена од новата политика на патријаршијата во [[Цариград]]. Во [[17 век|XVII]] век живнала [[католицизам|католичката пропаганда]] во Охридско и во Струшко. Таа и порано дејствувала во [[Македонија (регион)|Македонија]], главно од политички причини. Одвреме-навреме опаѓала и воопшто не се чувствувала. Во [[1651]] година папата го именува за католички архиепископ (надбискуп) [[Андреј Богдани]], но тој не ни дошол во Македонија, во Охрид, од страв да не биде убиен од [[православие|православните христијани]]. === ВМРО === [[ВМРО|Внатрешната македонска револуционерна организација]] во Струга и Струшко развила многу поголема и посестрана дејност по пристигањето на [[Христо Узунов]] и [[Никола Русински]], во Охридско и Струшко. Двајцата способни револуционери, централисти, имале сосем јасни концепции за тоа како треба да се одвива натамошното оспособување на македонскиот народ за вооружена борба против многувековниот поробувач. Тие вовеле тактика поразновидна од таа што дотогаш се употребувала и наложиле револуционерните чети да се движат само ноќе, уништувајќи ги трагите зад себе. Освен тоа, со строга наредба четите биле задолжени: воената обука да ја спроведуваат во недостапни планински месности; да одбегнуваат борби што би им ги наметнале турските аскери, со цел да се запази живата сила на ВМРО за решавачката битка. При топло време четите ноќевале надвор од населби, а ако се сместеле во некое село, тогаш селаните биле должни да постават свои стражи. И градските и селските комитети примале нови членови во борбените редови на Револуционерната организација. Целата околија била покриена co мрежата на ВМРО. Секое село, дури и најмалото, имало свој селски комитет, што го составувале: началник, секретар, благајник, селски војвода и 2-3 члена. Селските комитети, покрај тоа, располагале со свои курири и стражари (чувари) за обезбедување на населбата од непредвидена опасност. Оние кои не се наоѓале во четите, а имале [[оружје]], биле вклучени во народната милиција, што влегувала во дејство само при потреба. Македонските селани не оделе повеќе по турските судови. Комитетите и војводите ја презеле судската функција. Комитетите на ВМРО, исто така, го забрзале вооружувањето; наредиле штедење при свадби и при други слични обичаи; забраниле девојките и жените да носат скапоцен накит; наложиле зголемување на земјоделското и на сточарското производство за производителите да можат да дојдат и до пари и до резервни количества на прехранбени производи, неопходни за герилско војување. Комитетите на ВМРО во Струшко и во Охридско влегле во борба против сите видови суеверија (маѓии, баења, јасновидости и сл.). Организацијата, со помош на учителите и на други попросветени луѓе, ги присилила Македонците постепено да свикнуваат и со похигиенски начин на живеење, а и да бараат лекарска помош при болест, наместо да одат кај надрилекари, што се збогатувале за сметка на непросветените. ВМРО ја забранила нивната дејност и ги прогонувала. ВМРО во Струшко развива низа морални одлики меѓу своето членство, а преку него среде целиот народ во областа. Од етичките вредности што ВМРО ги всадувала и ги одгледувала, врвно место заземала борбата против омразата кон сите Турци воопшто и пазењето најстрог сексуален морал во четите и по селата. За прекршителите на последното била предвидена смртна казна. Тогаш биле дадени и напатствија како да им се парира на предавниците и на експлоататорите на трудбениците. Позитивните резултати биле видливи во секојдневниот живот. Четите ги исчистиле разбојниците. Населението здивнало од нивниот терор. Иако ВМРО водела борба и против суровата феудална експлоатација на македонските селани, Струшкиот комитет спроведувал и една поинаква практика во однос на чифлизите во Струшко: револуционерните чети ги штителе чифлигарите од самоволијата на нивните господари, но исто така и чифликсајбиите од разбојничките ограбувања. Заради тоа [[чифликсајбии]]те - [[Албанци]] и [[Турци]] - бесплатно ги снабдувале четите со храна. === Илинден 1903 === [[Податотека:Zname vez Struga.gif|мини|десно|250п|Револуционерното знаме извезено во Струга.]] [[Податотека:Para Spasova.gif|мини|десно|200п|Пара Спасова, десетарка и активист на ВМРО од Струга.]] [[Податотека:Alexander-Chakarov.jpg|мини|десно|200п|[[Ставре Чакаров]].]] ;Пред и за време на востанието По пристигнувањето на Русински во Охридско, Охридската револуционерна околија била поделена, заради полесно функционирање, на десет револуционерни реони, со главен центар во Охрид, а со седиште на потцентар во Струга. Според таа поделба, на струшката територија биле создадени следните револуционерни реони: * '''Деветти револуционерен реон''': Струшки, со псевдоним [[Дримкол]], а со центар во селото [[Вевчани]] и * '''Десетти револуционерен реон''': [[Малесија]], од десниот брег на реката Црн Дрим, а со центар во селото [[Присовјани]]. Настапува и [[1903]] година. Револуционерните дејности во Струшко не стивнуваат. Комитетите на ВМРО ги ползуваат зимските месеци за понепосредна работа со членството и со целото население. Но и турските власти не седат мирно. Полицијата испраќа насекаде свои агенти, прибира податоци и му ги доставува на струшкиот [[мудур]], за да може да преземе соодветна акција против ВМРО. На [[19 јануари]] [[1903]] година, мудурот од Струга го напуштил своето седиште, на чело на воен одред од околу 40 аскери, и го посетил селото [[Радожда]] за да најде комити. Аскерите извршиле детален претрес по куќите, но не нашле ништо сомнително. Во текот на првите месеци на [[1903]] година се заредиле низа важни настани што на соодветен начин се одразиле и во Струшко. Се одржал фамозниот Солунски конгрес на ВМРО, свикан од внатрешни врховисти и пројавени предавници на македонскиот народ. Потоа се одржува и Смилевскиот конгрес на кој охридските делегати, што го претставувале и Струшко, се искажале против објавувањето на востанието, заради положбата на теренот. Сепак, одлуката паднала. Конгресот го определил [[Христо Узунов]] за началник на револуционерните чети во Охридско и Струшко. Веднаш по враќање од [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]], тој се зафаќа со забрзано подготвување на реонот за активно учество во вооруженото востание. Комитетите продолжиле да купуваат оружје и по планините создале илегални складишта и засолништа. На [[14 мај]] [[1903]] година, до охридското и струшкото раководство пристигнува окружното на Главниот штаб на востаничките сили, раководен од Даме Груев. Тоа окружно препорачува курирските врски од Струга до Главниот штаб да бидат воспоставувани „преку Ресенско или преку Демирхисарско". Од истиот месец, забрзано се полнат патрони за четите во куќата на Дудуловци во Струга. Таа илегална леарница полнела просечно, при нормални услови, по 2.000 патрони дневно. Во исто време, Струшкиот комитет на ВМРО ги активирал поопитните женски групи, од кои шест биле посебно активни. Co нив раководеле десетарките: [[Дола Бамбалова]], [[Фана Бендова]], [[Мара Китанова]], [[Мара Мечкарова]] и [[Пара Спасова]]. Неколку недели пред Илинденското востание, Струшкиот комитет на ВМРО ја задолжил мошне активната членка [[Василка Јакимова Матова]] да го извезе, според дадениот нацрт, знамето на Струшкиот револуционерен реон. Бидејќи за изработка на револуционерните знамиња немало единствена директива со единствен нацрт, стружани го изработиле своето борбено знаме на следен начин: ''Од едната (главната - тука лева) страна била извезена девојка со знаме во рацете - алегорија на Македонија - и со натпис на тоа знаме: „Слобода или смрт". Десно од девојката имало исправен мал лав. Девојката газела врз предмети што означувале пораз на Османлиското Царство. На другата (десна) страна бил прикажан голем лав, со крената опашка, како гази врз турското знаме со верските симболи: полумесечина и ѕвезда. Везот од двете страни бил врз црвена свила.'' Знамето стоело прицврстено на долга дрвена, мазна рачка. Интересно е дека ресите од црвена свила и од златна срма не виселе од сите три слободни рабови на знамето, туку само отстрана и оздола. Горниот раб на знамето бил слободен, а на врвот од рачката имало китка (како за на свадба). Месец [[јули]] [[1903]] година бил исполнет со најразлични забрзани дејности на градските комитети на ВМРО во Охрид и во Струга. Струшкиот комитет често среќавал големи тешкотии заради етничката структура на населението, а и заради близината на Албанија. Иако ВМРО имала голем број симпатизери, соработници и членови меѓу Албанците, сепак струшкото револуционерно раководство не знаело како ќе реагираат Албанците од нивната матична земја, доколку реакционерните кругови би успеале да ги убедат дека борбата на Македонците е антимуслиманска, каква таа ниту била ниту можела да биде. Друг нерешен проблем бил начинот на водење на борбата по објавување на востанието. И по Смилевскиот конгрес струшкото раководство се двоумело во однос на тактиката и стратегијата на борбата, поради веќе посочените причини. Сосем слични тешкотии имало во Охридско. Па сепак, подготовките продолжиле со забрзано темпо. Охридскиот револуционерен реон бил поделен на пет подреони, од кои два во Струшко: Струшки и Дебарски Дримкол - западно од реката Црн Дрим, со одговорни војводи [[Лука Групчев]] и [[Марко Павлов]], и Малесија, на источниот брег на Црн Дрим, со одговорен војвода [[Тасе Христов]]." ;По Илинден 1903 По задушувањето на Илинденското востание, Струшкиот комитет на ВМРО презел низа мерки за да им помогне на оние села што најмногу настрадале. Комитетот ја спроведува во дело замислата за самопомош на македонскиот народ, што се покажа побрза и поефикасна отколку средствата давани од разни пропаганди. Помош дала и црквата '''Св. Ѓорѓија'''. Во записникот од седницата на управата, одржана на [[31 август]] [[1903]] година, се гледа дека „во таа година (додека беше питроп Теодосие Голабов - бм) (црквата) имаше чист приход од 20.258 грошеви… што беа употребени за платите на учителите, [[пцалт|певците]] (пцалтите), слугите и за [[милостина]]". Под милостина се означени средствата дадени како помош на бедни семејства од загинати револуционери. Во [[октомври]] [[1903]] година уште еден настан ја потврди револуционерноста на жените во Струшко. Мартиница, од селото [[Јабланица (село)|Јабланица]], членка на ВМРО, застрелала еден однароден предавник и турски шпион. Турските власти ја фатиле, ја врзале и ја префрлиле во централниот затвор во Битола. Мартиница не се смирила со судбината, туку успеала да избега од затворот, со помош на други затвореници. Настанот ја изненадил битолската полиција, која не успеала да и влезе во трагата. Мартиница живеела илегално и продолжила да работи за Револуционерната организација. Струшкиот комитет на ВМРО брзо ја обновил револуционерната мрежа на територијата. Во проретчените раководства на селските комитети влегле нови и помлади луѓе. И женските групи на Организацијата биле проширени и зголемени со нови членки. Новоживнатата српска пропаганда во Струшко продолжува да создава пречки за нормалната дејност на ВМРО. Иако многу слаба, таа не се откажува од тој реон. Нејзините агитатори врбуваат приврзаници дури и меѓу членовите на Организацијата, што доведе до подготвување убиство на војводата [[Ставре Гогов]], којшто се пројавил како голем непријател на врховистите, и на сите странски пропаганди. Платеникот тешко го ранил војводата, но тој сепак оздравел по неколку седмици и продолжил да дејствува во реонот. Тоа станало во 1906 година. Истата година турските власти го убиле мошне активниот соработник на ВМРО свештеникот Петре од селото [[Вевчани]]. Тоа убиство предизвикало голем револт кај населението, а комитетите го исползувале за позасилена агитација меѓу Македонците и меѓу пријателите муслимани. На [[11 април]] [[1907]] година, македонски борци од неколку чети се собираат во [[Вевчани]] на советување. Пристигнатите чети биле под раководство на војводите [[Ставре Гогов]] и други. Турските власти ги откриле. Во селото пристигнале турски воени единици, придружени од башибозуци од [[Лабуништа]], [[Октиси]] и [[Подгорци]]. Војводата Гогов загинал опкружен во една самечка камена кула. По [[Хуриет]]от, [[1908]], младотурската власт побарала Македонци од Струга за служење во турската војска. На мнозина им биле врачени покани, за да се јават во определена единица. Тогаш баба Парушка, од Струга, сама префрлила 190 Македончиња од градот в планина каде што ѝ се придружиле на четата на [[Петар Чаулев]] (кој се засолнувал повремено во [[Албанија]]). Две години потоа, на [[5 мај]] [[1910]] година, Македонците во Струга одржале градско годишно собрание за разгледување на некои културно-просветни проблеми. Присутните избрале црковно-училиштен одбор од редовите на поактивните стружани. Сите избрани биле мирјани. Одборот, покрај другото, предложил да се изгради нова училишна зграда во Струга, зашто старата била дотраена. Граѓаните ја прифатиле иницијативата и почнале да внесуваат доброволни прилози. === Балкански и Прва светска војна === [[Податотека:Srusen-Most-Struga.gif|thumb|250п|десно|Мостот срушен за време на Балканските војни во битка меѓу српските и бугарските окупаторски сили во Струга]] [[Податотека:Струга 1922.gif|thumb|250п|десно|Струшката чаршија во 30-тите години од [[20 век|XX век]]]] Кога балканските монархии се здружија да ѝ објават војна на [[Турција]] за да ги остварат своите тајни стремежи за делба на живата снага на Македонија, а и на другите балкански области што уште се наоѓаа под власта на султанот, Струга - според картата на таканаречената "спорна зона" - била вклучена во сферата на интереси на Кралството Србија, додека Охрид и бил приклучен на бугарската зона. Струга е окупирана од српските војски без борба, зашто турските единици се повлекле кон [[Елбасан]] ([[Албанија]]). И Првата светска војна се одразила во Струшко. Бугарските и српските единици се судриле во самиот град на [[26 ноември]] [[1915]] година. По неколкудневна борба, српските војски биле присилени да се повлечат кон [[Албанија]]. Струга ја окупираат бугарските единици. По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Струга се нашла повторно под српска власт. Животот во новото [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] (СХС) не бил многу подобар од тој во османлиско време, зашто македонскиот народ и натаму останал народносно угнетуван и обесправен. === Втора светска војна === [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 48, Струга.jpg|мини|лево|230п|Куќата која била партизанско седиште и скривница во периодот 1941-1944.]] Во [[1941]] година Струга потпаѓа под италијанска власт. Ослободена е на [[8 ноември]] [[1944]] година. == Географски одлики == === Местоположба === [[Податотека:Lake Ohrid, Macedonia-Albania viewed from a NASA satellite.jpg|мини|десно|Сателитска снимка на Струга и Охридското Езеро.]] [[Податотека:Crn Drim (Црн Дрим, Drini i Zi) in Struga.JPG|мини|230px|Поглед од реката Црн Дрим.]] Струга се наоѓа во југозападниот дел на [[Македонија]], во подножјето на планината [[Јабланица]], на северната страна од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Охридско-струшка Котлина|Охридско-струшкото Поле]], непосредно на местото каде се излива реката [[Црн Дрим]] од [[Охридското Езеро]]. Оддалечена е 15 км од [[Охрид]], 50 км од [[Ресен]], 52 км од [[Дебар]], 62 км од [[Кичево]] и 171 км од [[Скопје]]. === Клима === Според географската положба на Струга, климата односно температурите, Струга има суптропска клима, но влијание има со своите воздушни струи и континеталната клима. Заокружена со планински предели на запад се наоѓа [[Јабланица]], на североисток [[Караорман]] и на југоисток [[Галичица]], како и отвореноста на Струшкото Поле по долината на реката Црн Дрим и [[Сатеска]] кон север, условиле пониски годишни температури. Максималните воздушни температури во месеците јули и август можат да варираат од 28°С - 33°С. Во летната сезона односно месеците јули и август, температурата на водата може да достигне дури 26,4°С. Просечниот број на денови со летна температура на воздухот повисока од 25°С и на површинскиот дел на водата од езерото од 20°С, изнесува од 73-78 денови, со најголем интензитет во јули и август. Во зимскиот период од годината средните месечни температури се над нулата. Во планинските делови над 1600 м.н.в. температурите пониски од 0 степени започнуваат од декември до крајот на март. Инсолацијата во Струга и Струшкиот регион е мошне висока. Со 2208,3 часови годишно, Струга го зазема првото место во [[Република Македонија]]. Во различните годишни периоди Струга има различен сончев сјај. Така на пример, од месец декември до месец август сончевиот сјај е подолг ,а обратно е од месец август до месец декември . Во месеците јули и август просечната инсолација стигнува од 10 до 12 часа, со што позитивно влијае во општата клима на градот Струга. Статистичките податоци покажуваат дека во Струга и Струшката Котлина облачноста е најголема во декември и изнесува до 7,2 часа, а најмала во август кога се спушта 1,4 часа. Врнежите од дожд во Струшката котлина се сиромашни. Просечната количина на дожд изнесува 600-700мм. А на околните планини достигнува од 2000-2500мм дожд, тој се наоѓа на планината Јабланица. Во Струшката Котлина годишно има 96 врнежливи денови во годината, со минимум на летните месеци. Географската положба на Струга, отвореноста на Струшката Котлина, планините околу градот како и близината на езерото, овозможуваат во Струга да дува ветар од сите страни. Ветровите се делат на постојани и локални. Во постојаните ветрови спаѓаат ветровите што доаѓаат од југ и од север. Ветровите од север обично доаѓаат по долината од реката [[Црн Дрим]] и носат свежина, ги има низ целиот период на годината, но најчесто во зима. Јужниот ветер дува обично во март и април,а поретко во мај. Јужниот ветер е погоден за лов на јагула, плашици, грунец. Локалните ветрови се производ на нееднаквото загревање на копното и езерската водена маса. Карактеристичен ветер за [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] е ветерот Стрмец. Доаѓа од околните планини и затоа е студен, дува преку цела ноќ до изгрејсонце со тивок ветер и полн бран. {{панорама|Panorama of Struga (Macedonia) - view from Eurotel hotel.jpg|2000px|Панорама на Струга и Струшкото Поле}} == Население == [[Податотека:Struga early XX cent.jpg|мини|десно|250п|Струшко семејство - почеток на [[20 век|XX век]]]] Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Струга живееле 4.570 жители, од кои 3.000 [[Македонци]], 1.000 [[Турци]], 350 [[Албанци]] и 220 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 254.]</ref> Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Струшкиот срез имало 34.205 жители, од кои 4.923 во градот Струга, а 29.282 во селата ([[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], [[Дримкол]]). Од етнички аспект, населението го сочинувале 20.637 (60,3 %) [[Македонци]], 11.380 (33,2 %) [[Албанци]], 1.288 (3,76 %) [[Власи]], 441 (1,28 %) [[Турци]], 213 [[Роми]], 135 [[Срби]] и 111 останати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-05-08 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Струга, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според податоците од пописот на население спроведен во [[2002]] година, во [[Општина Струга]] имало 63.376 жители. Стапката на наталитетот во 2004 е 10,2 ‰ (на 1000 жители), a стапката на општиот морталитет изнесува 7,5‰ (на 1000 жители). Стапката на смртност кај доенчињата изнесува 10,6 [[промил]]и. Природниот прираст во бројка е 101, во промили е 2,7. Со овие податоци општината е под просекот на Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.struga.gov.mk/index.php?view=article&catid=69%3Apopullsia&id=65%3Apopullsia&format=pdf&option=com_content&Itemid=110&lang=mk |title=Попис на населението во Општина Струга |accessdate=2009-02-02 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604011902/http://www.struga.gov.mk/index.php?view=article&catid=69%3Apopullsia&id=65%3Apopullsia&format=pdf&option=com_content&Itemid=110&lang=mk |url-status=dead }}</ref> Миграционото салдо во [[2004]] е 6. Притоа како доселени се регистрирани вкупно 223 лица, од кои 152 се доселени граѓани во рамки на Република Македонија. Карактеристично е дека од вкупно отселените граѓани најголем број (113) се од женски пол, а најчестите причини за преселување се склучувањето брак и семејните (78 и 52 респективно). Просечната густина на населението изнесува 130,6 лица на км<sup>2</sup>. Бројот на склучени бракови во 2004 година е 288 или 7,8 брака на 1000 жители и бројка на разводи 12 или 0,3 разводи на 1000 жители. Во однос на склучените бракови општината е над, а додека во однос на разведените бракови, општината е под републичкиот просек, односно спаѓа во групата со најниска стапка на разведени бракови. Структурата по пол за Општина Струга е 31.743 (50%) жени и 31.633 (50%) мажи. Просечната старост на населението, според пописот од 2002, изнесува 33,1 години. Учеството на младо население до 20 годишна возраст изнесува 36,2%, а најголемо учество во вкупното население има населението со старост под 40 години 67,2 % додека процентот на население над 60 години е 11,7 %. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, Струга имала 16.559 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 јули 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20100401081238/http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|archive-date=2010-04-01|url-status=bot: unknown}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|53.75}} {{Столбен постоток|Албанци|black|31.96}} {{Столбен постоток|Турци|orange|5.48}} {{Столбен постоток|други|grey|4.37}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|3.32}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|0.59}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.43}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.10}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''8.901''' | 53,75 |- | [[Албанци]] | 5.293 | 31,96 |- | [[Турци]] | 907 | 5,48 |- | [[Роми]] | 97 | 0,59 |- | [[Власи]] | 550 | 3,32 |- | [[Срби]] | 72 | 0,43 |- | [[Бошњаци]] | 16 | 0,10 |- |други | 723 | 4,37 |} Според последниот попис на населението на Македонија од [[2021]] година, во градот имало 15.009 жители и спаѓал во групата на средни градови. Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис2021" /> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''6.517''' | 43,42 |- | [[Албанци]] | 4.903 | 32,67 |- | [[Турци]] | 810 | 5,4 |- | [[Роми]] | 141 | 0,94 |- | [[Власи]] | 431 | 2,87 |- | [[Срби]] | 49 | 0,33 |- | [[Бошњаци]] | 23 | 0,15 |- | други | 723 | 3,88 |- | лица без податоци | 1.552 | 10,34 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|58.37}} {{Столбен постоток|албански|black|33.91}} {{Столбен постоток|турски|orange|4.97}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|1.64}} {{Столбен постоток|други|grey|0.40}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|0.32}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.31}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.08}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''9.665''' | 58,37 |- | [[албански]] | 5.615 | 33,91 |- | [[турски]] | 823 | 4,97 |- | [[ромски]] | 53 | 0,32 |- | [[влашки]] | 271 | 1,64 |- | [[српски]] | 52 | 0,31 |- | [[бошњачки]] | 13 | 0,08 |- |други | 67 | 0,40 |} ;Вероисповед Во Струга се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|55.54}} {{Столбен постоток|Ислам|green|42.73}} {{Столбен постоток|други|grey|1.59}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''9.197''' | 55,54 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 7.075 | 42,73 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 23 | 0,14 |- | други | 264 | 1,59 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Струга: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|4.923 | 1953|4.996 | 1961|6.857 | 1971|11.475 | 1981|14.325 | 1991|12.997 | 1994|16.037 | 2002|16.559 | 2021|15.009 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''4.923''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 2.194 | 1.109 | 927 | 141 | 536 | 42 | — | 47 | — | '''4.996''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 3.423 | 1.649 | 994 | — | — | 54 | — | 737 | — | '''6.857''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 6.215 | 3.508 | 730 | 12 | — | 106 | — | 904 | — | '''11.475''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 8.002 | 4.149 | 832 | 421 | 337 | 84 | — | 500 | — | '''14.325''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 9.325 | 1.057 | 938 | 206 | 464 | 86 | — | 921 | — | '''12.997''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 9.433 | 4.330 | 887 | 114 | 462 | 91 | — | 720 | — | '''16.037''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 8.901 | 5.293 | 907 | 97 | 550 | 72 | 16 | 723 | — | '''16.559''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 6.517 | 4.903 | 810 | 141 | 431 | 49 | 23 | 583 | 1.552 | '''15.009''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Религија == [[Податотека:Влегување во Ерусалим, XVII век (Struga).jpg|thumb|220px|Влегување во Ерусалим, XVII век. Икона од црквата „Св. Ѓорѓија“ во Струга]] [[Податотека:Sv. Nikola Drimeni 05.JPG|thumb|220px|Црквата Св. „Никола Дримени“]] Поради различната етничка структура на градот во Струга најзначајни и најраспространети се двете конфесии: [[православие]]то и [[ислам]]от. Во Струга постојат 5 цркви<ref name="ReferenceA">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> и тоа: ;[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|Црква „Св. Ѓорѓи“]] Црквата посветена на Великомаченикот Свети Ѓорѓија во Струга е единствена [[соборна црква]] во градот. Се наоѓа на западниот, некогаш христијански дел на градот, а сега во неговото централно градско подрачје. Нејзиниот патронен празник е вториот ден од [[Ѓурѓовден]] и таа е најстарото литургиско седиште во градот во кое редовно се одржува црковна богослужба. Црквата импонира со својата големина која доаѓа до израз во нејзината внатрешност, а особено со својата акустичност. Најстаро познато сликарско дело е [[икона]]та '''Свети Ѓорѓија''' која датира од [[1267]] год. од истоимената црква. Иконата Св. Ѓорѓија го претставува патронот на угледната Струшка црква во цел раст, насликан фронтално со меч и копје во рацете. На ден [[6 мај|6]]-[[7 мај]] (Ѓурѓовден) се одржува ордија во црквата Св.Ѓорѓија во чест на патронот на црквата како еден од многубројните обичаи во градот. И останало уште од времиња на [[19 јануари]]-[[Водици]] секоја година да се осветуваат водите на реката Црн Дрим со традиционалното фрлање на [[крст]]от на кое присуствува целото население и претставува празник за градот. ;[[Црква „Св. Никола Дримени“ - Струга|Црква „Св. Никола Дримени“]] Црквата Свети Никола Дримени се наоѓа на левата страна на реката [[Црн Дрим]]. При ѕидањето на црквата се откриени темелите на старата црква, но не се зачувани податоци за нејзината форма. Нејзиниот патронен празник е [[19 декември]] кога редовно се изведува црковна богослужба. Се претпоставува дека првата црква Св. Никола Дримени била изградена во стара Струга, која ја покажуваат 15 минути одење југозападно од денешната крај Езерото, каде што постоел некаков вид на [[параклис]]. Се смета дека стариот град се викал '''Дримени''' и дека бил голем град со 16 000 куќи и 24 цркви, со плоштад и палати на столбови. Навистина, и денес кога е бистро езерото можат во него да се видат калдрми и ѕидови. Од оваа населба се претпоставува дека дошло и името на црквата Свети Никола Дримени. *[[Црква „Св. Жени Мироносици“ - Струга|Црква „Св. Жени Мироносици“]] - оваа црква е најнова во Струга и се наоѓа на градските гробишта. Осветена е на [[2 септември]] [[2007]] година.<ref name="ReferenceA"/> [[Податотека:Sv. Petka od Struga 6.JPG|мини|220п|Црквата „Св. Петка“]] *[[Црква „Св. Петка“ - Струга|Црква „Св. Петка“]] *[[Црква „Св. Димитриј“ - Струга|Црква „Св. Димитриј“]] Од исламската култура посебно се издвојува: *Хелвети теќе Хелвети теќе се наоѓа во близина на центарот на Струга и е изградено на почетокот на [[XVIII век]] од [[Хасан Баба]]. Петте соби кои ја образуваат буквата Т содржат: соба за молење во која има „[[минаре]]" и [[балкон]], соба за кафе, летна соба и соба за прием. Минарето има осморебрест облик кој ја прикажува Шаховската круна а во исто време ги симболизира осумте врати на рајот. Ова теќе е местото каде припадниците на исламската вероисповед се собираат да ги прослават своите верски празници [[Рамазан|Рамазан бајрам]] и [[Курбан бајрам]]. Друг важен исламска градба е [[Амам „Мустафа Челеби“|Амамот „Мустафа Челеби“]] која се наоѓа во близина на средиштето на градот. == Култура и уметност == Струга, како впрочем и други градови во [[Република Македонија|Македонија]], во текот на историјата менувала најразлични господари. Секој од нив на свој начин оставал дел од својата култура во Струга. Како историјата на [[Охрид]], исто така и историјата на Струга, започнува со [[неолит]]от. Сведоштва за тоа се наоѓаат во артефактите на археолошките наоди на познатите археолошки наоѓалишта „Устата на реката Црн Дрим" и „Црковни ливаѓе" во село [[Враништа]]. Од времето на [[список на кралеви на Античка Македонија|македонските кралеви]] е добро сочуваниот [[Бронза|бронзен]] шлем пронајден во наоѓалиштето „Св. Илија" кај село [[Делогожда]], кој денес се чува во [[Струшки музеј|Струшкиот музеј]]. Од времето на раниот христијански период, [[V век|V]]-[[VI век]], потекнуваат базиликите во село [[Радолишта]], село [[Октиси]] и село Делогожда. Јасно е дека веќе во овој период во Струга и Струшко постоел еден интензивен живот посведочен со извонредната изработка на пронајдените предмети, со раскошните гробни прилози, со чистиот ликовен израз и пред се, со бројноста на оние личности што знаеле во утилитарното да бараат и елементи на вистинска уметност. За културната историја на Струга и околината од посебно значење се споменатите ранохристијански базилики во селата [[Октиси]] и [[Радолишта]]. Тие се трикорабни, со наос, нартекс и баптистериум (крстилница), а она што ги прави величествени се подните мозаици. Базилики од овој тип има по целиот [[Балкан]]. Едни од нив се значајни поради своите архитектонски решенија, други заради мозаиците и другата декорација, а трети заради архитектурата и декорацијата. Меѓутоа не често се наоѓаат базилики со подни мозаици што претставуваат толку ретки композиции : во Октишката во нартексот е претставена композиција што го претставува влезот во Рајот, а во Радолишката, во наосот - централен дел на храмот, меѓу другите познати христијански симболи се наоѓа и јагулата, како риба карактеристична за Охрид и Струга. А рибата во ранохристијанскиот период, како и подоцна, била еден од симболите на Христа. Во Струга и околината е присутна традицијата на Светите [[Свети Климент Охридски|Климент]] и [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]] - за што постојат повеќе називи на месности од ова време: „Климентица" во центарот на Струга, посебно наоѓалиштето „Св. Богородица Пречиста" во село [[Враништа]] која претставува раритет не само во [[Македонија]], туку и на [[Балкан]]от. Од [[среден век|средниот век]], најстаро сликарско иконописно дело во Струга е иконата Св. Ѓорѓи (1267 г.), од истоимената црква. Во Струга од времето на турскиот период би ги наброиле: Амамот, кој иако е со скромни димензии, ги содржи сите елементи на амамите во Македонија и „Халвети теќе", кој е заштитен како споменик на културата. Од времето на преродбата потекнуваат многубројни цркви во Струга и околината, во сите населени места со христијанско население. Сите нив ги карактеризира познатиот посебен стил во архитектонски поглед, посебно со богатите и вредни резбани иконостаси на кои се наоѓаат многубројни „Престолни" и „Празнични" икони, а внатрешноста на црквите ја красат ѕидниот фреско - живопис. Најпозната меѓу црквите во Струга е градската соборна црква „Св. Ѓорѓија", со извонреден иконостас во резба (завршен во [[1850]] година), која содржи и богата колекција на икони. [[Податотека:Spomenik na revolucijata ,Struga.JPG|мини|306x306пкс|Споменик на револуцијата во Струга]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Дупен Камен (Струга)|Думен Камен]] - некропола од хеленистичко време; *[[Струга (археолошко наоѓалиште)|Струга]] - населба и некропола од хеленистичко, римско и средновековно време; *[[Устие на Дрим (археолошко наоѓалиште)|Устие на Дрим]] - населба од неолитско и бакарно време; *[[Женска Плажа (археолошко наоѓалиште)|Женска Плажа]] - црква од среден век<ref>[http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/630503/index.htm Натамошното истражување на темелите од црква во Струга ќе покаже за кој објект точно се работи]</ref>; === Установи === ;Природонаучен музеј „Д-р Никола Незлобински“ [[Народен музеј „Д-р Никола Незлобински“|Музејот]] бил основан [[1928]] год. и првобитно претставувал збирка на д-р [[Никола Незлобински]]. Со проширување на бројот на збирките, биле отворани новите оддели: * Зоолошко - ботанички оддел, со 9.381 примерок, * Историско - археолошки оддел со вкупно 2.576 примероци. Во музејот покрај другите примероци изложени се 17 врсти на [[риби]] од [[Охридското Езеро]] каде се наоѓа и еден единствен примерок на морска риба кубла. Во две посебни простории изложени се историско археолошки предмети од минатото на Струшката околина. Во збирката се претставени предмети од [[праисторија]]та, од [[стар век|стариот]] и [[среден век|средниот век]], како и од времето на револуцијата. Најголем број на експонати потекнуваат од [[неолит]]от што е резултат на големиот број на неолитски населби кои претставуваат неисцрпен извор на докази за животот и обичаите на луѓето од овој крај во минатото. Музејот е комплексна установа од археолошко, етнолошко, историско и одделение за ликовна уметност. Основач на музејот е д-р Никола Незлибински, по националност [[Руси]]н, а по професија лекар и вљубеник во природата кој во [[1928]] година ја презентира првата зоолошка збирка со што се удрени темелите на природонаучниот музеј. Постојаната природонаучна изложба, која има локален карактер, содржи растителни и животински видови од Охридското Езеро и неговата околина. Во изложбата се еволутивно презентирани експонати од сите животински категории од најпримитивните форми до цицачите. [[Податотека:Bratia miladinovi dom struga.jpg|мини|250п|десно|Спомен дом и родната куќа на браќата Миладиновци]] ;Спомен дом на браќата Миладиновци Спомен домот на Браќата Миладиновци е подигнат во знак на благодарност на [[Димитар Миладинов|Димитар]] и [[Константин Миладинов]] и за се она што направиле за [[Македонска преродба|македонската национална преродба]]. Оваа значајна установа се наоѓа во улицата која што го носи нивното име. Во приземјето на домот изложен е алатот на нивниот татко Ристо, кој изработувал грнчарски предмети кои имале широка примена во тогашниот живот. Од тоа време датираат и неколку уметнички изработени глинени лонци кои се поставени на посебно место во домот. На првиот кат изложени се експонати на работата на Браќата Миладиновци и поедини предмети од животот и работата на нивните современици со кои Браќата Миладиновци одржувале плодотворни пријателски врски. Вториот кат целосно е посветен на животниот пат и работата на Браќата Миладиновци каде се прикажани и нивните остварувања. ;Галерија „Вангел Коџоман“ [[Податотека:Чунови - Вагел Коџоман.jpg|мини|Чунови - 1940 - масло на платно, дело на [[Вангел Коџоман|Коџоман]].]] Изложбата-сеќавање на [[Вангел Коџоман]] е составена од слики кои се дел од легатот на уметникот на градот Струга. Станува збор за постојана поставка отворена [[1974]] год. во [[Спомен-галерија „Вангел Коџоман“|Спомен куќата на Коџоман]]. Циклусот слики насловен „''Струга во минатото''“ ја открива страста на уметникот да ги регистрира староградските мотиви кои веќе денес ги снемува пред нашите очи. Интересен е неговиот интерес за разновидни жанрови-портрет [[акт фигура]], [[пејзаж]], [[староградска архитектура]], [[мртва природа]], за разни теми и техники-масло, [[акварел]], [[цртеж]], [[пастел]]. Спомен галеријата Вангел Коџоман е сместена во централното градско подрачје и се користи како уметничка галерија во која има постојана постава на слики, поклонети од уметникот на општина Струга. Во истата се одржуваат и други изложби, подготвени од ликовниот оддел. *Центар за култура „Браќа Миладиновци“ [[Центар за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга|Центарот за култура „Браќа Миладиновци“]] бил основан во [[1959]] година, а во [[2004]] год. со одлука на [[Владата на Република Македонија]], Центарот за култура „Браќа Миладиновци" е прогласена како национална установа. Отворањето на меѓународната поетска манифестација [[Струшки вечери на поезијата]], традиционално отпочнува пред платото на Центарот за култура „Браќа Миладиновци" во Струга, со читањето на песната „''[[Т'га за југ]]''“ на [[Константин Миладинов]]. Покрај меѓународното поетско читање „Меридијани“ се одржуваат и повеќе промоции и манифестации од најразличен карактер во текот на целата година. Имено Центарот за култура во Струга ги обединува сите заинтересирани за културата и уметноста, од најмалите до повозрасните. Центарот за култура „Браќа Миладиновци" е центар на повеќе случувања: концерти на класична музика, ликовни изложби, театарски претстави, јавни трибини. **Градска библиотека при Центарот за култура Градската библиотека е сместена во зградата на Центарот на културата и била создадена на [[18 ноември]] [[1944]] год. како прва установа од областа на културата. Во рамките на матичната дејност библиотеката имала широко развиена мрежа на подрачјето на струшкиот регион каде делувале 12 подрачни библиотеки, денес активни се само две: во селата [[Вевчани]] и [[Лабуништа]]. Современите библиотечни трендови на планот на матичната дејност денес се засноваат врз развојот на библиобусната служба која веќе почна да се користи во Македонија. Библиотеката располага со фонд од околу 90.000 книги. Во библиотеката е извршена целосна стручна обработка на книжниот фонд и истата на своите корисници им нуди азбучен фонд, стручен фонд и каталог на наслови. === Манифестации === *Струшки вечери на поезијата {{главна статија|Струшки вечери на поезијата}} [[Податотека:Struski Veceri na Poezijata 2010 -- Struga 2.jpg|left|thumb|300px|Мостови, поетско читање во рамките на манифестацијата [[Струшки вечери на поезијата]]]] Струшките вечери на поезијата е најголемата светска [[поезија|поетска]] [[манифестација]] што се одржува секоја година во Струга, [[Република Македонија]]. Манифестацијата е основно обележје на Струга како туристички центар и на неа присуствуваат најмалку 200 светски познати поети. На поетскиот фестивал меѓу другото, се доделуваат и најголемото признание за целокупна поетска дејност, „[[Златен венец]]“, и наградата „[[Браќа Миладиновци]]“ за најдобра поетска книга на [[македонски јазик]]. [[Податотека:Vlado Maleski spomenik.JPG|алт=Споменик на Владо Малески во Струга|мини|десно|Споменик на [[Владо Малески]] во Струга]] ;Ревија на народни носии Ревијата на народни носии е културна манифестација која започнала да се одржува [[1971]] година и има за цел да го презентира фолклорното богатство на народната носија и [[македонски вез|вез]] од нашите народи и народности. Ревијата е туристичка манифестација со традиционален карактер и се одржува секоја година во првата половина на [[август]]. Ревијата има натпреварувачки и забавно-музички карактер. Дефилето низ улиците и кејовите на реката Црн Дрим претставува посебно доживување за гостите. Во ревијалниот дел на манифестацијата се прикажуваат народни носии: ергенски, момински, зетовски, невестински, детски, старски и друг вид носии од сите народи и народности кои живеат во [[Република Македонија]]. Во забавно-музичкиот дел од манифестацијата, со изворна програма се претставуваат народни песни, ора, обичаи, поговорки, а се изведуваат од страна на културно-уметнички друштва, групи и солисти на народни инструменти. Изложбата на народни носии и везови е дополнителна манифестација на која се презентираат народни носии и везови од Република Македонија. ;Струшка музичка есен Секоја година во втората половина на месец [[септември]] во склоп на црквата „Свети Ѓорѓија" се одржува познатата манифестација „Струшка музичка есен". Во контекст на оваа манифестација се одржуваат меѓународни симпозиуми и концерти на духовна музика. Оваа манифестација ни ја претставува македонската црковна музика која е дел од огромното културно богатство а истовремено и потврда на македонскиот континуитет и идентитет низ вековите. ;Kenge Yehoo Фестивалот на стилизирани народни песни и ора „Kenge Yehoo” (од [[албански]]: ''Песната ечи'') со својата работа започнал во [[1992]] год. Седиштето на фестивалот е во градот Струга. Фестивалот според програмата и статусот се одржува секоја година кон крајот на [[јули]] или во почетокот на [[август]]. Секоја година на овој фестивал учествуваат културно уметнички друштва од Македонија, [[Албанија]], [[Косово]] и од други земји од [[Европа]] и [[САД]] кои негуваат стилизирани народни песни и ора. Во своето постоење на оваа манифестација продефилирале над 200 културно уметнички друштва со над 6000 аматери и професионални уметници од цел свет. == Образование == Во Струга постои еден универзитет, две државни и две приватни средни училишта, и две основни училишта и тоа: ;Основни училишта * [[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Струга|ОУ „Браќа Миладиновци“]] и * [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга|ОУ „Јосип Броз Тито“]] ;Средни училишта * [[ДСУ „Нико Нестор“ - Струга|ДСУ „Нико Нестор“]], * [[СОУ „Д-р Ибрахим Темо“ - Струга|СОУ „Д-р Ибрахим Темо“]] и приватното * [[Јахја Кемал]] * [[Петта приватна гимназија]] ;Високообразовни установи * [[ФОН Универзитет]] - одделение Струга од [[2003]] *[[Правен Факултет (дисперзирани студии)]] == Спорт == ;Историја и почетоци Првите почетоци на физичката култура во Струга датираат уште во [[1908]] година кога се формира [[гимнастика|гимнастичкото друштво]] „'''Црн Дрим'''". Подоцна се појавува и фудбалот кој во [[1923]] година се игра организирано. Во [[1933]] година се прифаќа [[веслање|веслачкиот спорт]]. [[Шах]]от исто така е познат уште пред [[Втората светска војна]], но се играл неорганизирано, додека [[бокс]]от и [[пинг-понг]]от се јавуваат дури по ослободувањето. Во [[пролет]]та [[1945]] година од разни страни се враќаат во Струга поранешни спортисти. По иницијатива на секретарот на Околискиот комитет на [[СКОЈ]] '''Димче Белески''', се формира фискултурно друштво „'''Караорман'''" со повеќе секции. За претседател е избран Галабин Ковачески. На [[6 јануари]] [[1946]] година се одржа годишно собрание на кое се озакони постоењето на друштвото, се донеле правила и програма и се избира раководство. Во [[1946]] година се организира натпреварување за фискултурната значка „'''За Републиката - Напред'''", популарно наречено ''ЗРЕН'', кое со својата програма и поставеност во прв ред служеше за општиот развиток на физичките способности и за здравјето на младината и на широките народни маси. Веднаш по ослободувањето, младината и пионерите се ангажирале за поправка на разурнатите игралишта и за изградување на нови објекти. За правилниот развиток на физичката култура во [[1961]] година е формиран Општински сојуз на организациите за физичка култура, во кој се зачленети сите спортски друштва од територијата на Општината Струга. Како потврда за големиот интерес во општината за спортот и физичката култура е постоењето на многубројни спортски друштва и клубови, како на пример, фудбалскиот клуб „[[ФК Караорман|Караорман]]", веслачкиот клуб „'''Црн Дрим'''", ракометните клубови „'''Струга'''" и „'''Стружанка'''", и многу други. Аматерскиот спорт е основен во општината со десетици години наназад и на тој факт се должат сите постигнати успеси на одделни членови или друштва. За да се добие појасна претстава за физичката култура во општината, потребно е да се прикажат сите спортски гранки што развивале дејност во неа во текот на годините. Во [[1907]] или [[1908]] година, во Струга се враќа од [[Бугарија]] [[Наум П. Миладинов]], познат како Наумче Миладин, кој претходно престојувал и во [[Чешка]]. Штом пристигнал во Струга, се заинтересирал за гимнастиката и веќе во [[1909]] година формирал гимнастичко друштво. Во ова друштво биле зачленети околу 60 активни членови, првенствено деца и младинци. Во [[1910]] година друштвото учествувало на една манифестација во градот во врска со некоја турска свеченост. Бидејќи немало соодветни справи, членовите на друштвото ги направиле на примитивен начин, а гимнастиката била дополнувана со разни пеливански игри. Друштвото давало приредби по селата од ова подрачје и во [[Охрид]]. Неговата дејност нормално се развивала до [[1912]] година. По завршувањето на [[Првата светска војна]], Наумче Миладин повторни ги збира членовите и ја обновува активноста на друштвото кое работи сè до [[1925]] година, кога тој со своето семејство заминува во Бугарија. Во месец [[мај]] [[1928]] година, по иницијатива на д-р Никола Незлобински и на среското начелство, од чисто политички причини се формира '''Соколско друштво'''. Ова друштво преку учителите прави големи усилби да ја прибере младината и во тоа прилично успева. До [[1930]] година друштвото покажува видни резултати и често приредува јавни настапи. Во негов состав се формира и тамбурашки оркестар од 30 члена. По смртта на началничката Иванка Бошковиќ-Пиљага и по судирите на политичките струи во Струга околу тоа кој ќе раководи со друштвото, настанува извесна стагнација. Заради тоа и соколаната, чија изградба започнала, не се довршува. Треба да се одбележи дека друштвото имаше вежбачи на справи, голем број деца и девојчиња и секција за хазена (одбојка). Во периодот од [[1935]] година се води прикриена борба помеѓу Соколското друштво и СД „Југославија", која не стивнува сè до пропаста на предвоена ([[1939]]-[[1945]]) [[Југославија]]. Соколското друштво во [[1939]] година речиси замира, а во [[1940]] година веќе не се чувствува неговата активност. По ослободувањето на Струга, локалната младинска организација поведе акција за формирање на ДТВ „Партизан" што се оствари во месец октомври [[1951]] година. За прв претседател се избра Ѓорѓи С. Попоски. Друштвото се сместува во просториите - салата на црквата Св. Ѓорѓија, а на празниот плац пред неа се изградуваат игралишта за ракомет и одбојка. Во своите редови друштвото собирало над 300 активни членови и околу 200 членови што го помагале. Друштвото ги опфаќало пионерите од осмолетките, потоа работничката младина и извесен број повозрасни членови. Особено биле активни учителите по физичко воспитување од осмолетката во Струга. На општинските смотри, покрај членовите на „Партизан" од Струга, учество земале и друштвата од селата Драслајца, Враништа, Требеништа и Мешеишта. На овие смотри се појавуваа над илјада пионери, младинки и младинци. По неколкугодишна активност, ракометната секција во рамките на друштвото се оформува во посебно друштво. ;Фудбал [[Податотека:FK Crn Drim 1923.jpg|thumb|right|250px|Првиот тим на '''ФК Црн Дрим''' во [[1923]] година]] {{Главна статија|Фудбал во Струга}} Првата фудбалска топка во Струга ја донел починатиот лекар Димитар Несторов во [[1911]] година од [[Швајцарија]], каде што се наоѓал на студии. Со таа топка извесно време се играло во месноста „Климетица". Потоа почнуваат војните, така што првата фудбалска топка во Струга не оставила подлабоки траги. По [[1918]] година, со отворањето на охридската гимназија, се јавуваат и првите фудбалери средношколци. Во [[јуни]] [[1923]] година учениците од Струга: Јово Д. Милев, Вангел Коџоман, Ѓорѓи С. Милев, Крум Матов, Науме Чакар, како и Стефе Пулејко, Јаковче Нестор, Лозан Билјан, Анастас Мојсо и Иван Чакар го формираат фудбалскиот клуб „Црн Дрим“. Покрај топката од Несторов, набавуваат и друга, а потоа и извесни реквизити. Така, во летото 1923 година се одигруваат и првите фудбалски пријателски натпревари со Охрид во месноста „Мала Мера“. Поради оддалеченоста на ова место, фудбалот сè повеќе се игра на ширинката „Плејне“ среде Струга, каде што се поставуваат железни стативи. Фудбалот започнува да ја привлекува сета градска младина. Меѓутоа, по заминувањето на учениците, активноста на клубот се шири во сите маали, во кои се формираат повеќе маалски друштва. ;Веслачки и пливачки спортови Развитокот на оваа спортска гранка датира уште од [[јуни]] [[1933]] година. Во [[1934]] година се формира веслачкиот клуб „'''Југ'''" по иницијатива на ВК „Југ" од [[Белград]], кој работи сè до окупацијата на предвоена Југославија. По изборот на управата (претседател Науме Чакар), во [[1934]] година се врши свечено пуштање на чамците во вода и тоа: скиф, двоец и четверец. Друштвото прибира голем број младинци и стручно ги подготвува. Бидејќи вакво друштво постоеше и во Охрид, секоја година се одржуваа натпревари во скиф, двоец и четверец помеѓу екипите на двата соседни града. Првите веслачи на клубот се: [[Васил Кавај]], [[Васил Столески]], [[Науме Савески]], [[Иљо Јанкоски]], [[Димче Стојан]], [[Ќиро Талески]], [[Сотир Шута]], [[Јаќим Тортоски]], [[Сандре Милески]], [[Ќиро Мандоски]], [[Стефан Нестороски]], [[Ѓошо Калајџиески]] и [[Димитри Кумбароски]]. Во [[1937]] година, во составот на клубот се отвори и скијачка секција. Во времето на окупацијата клубот не одвива никаква активност. По ослободувањето на Струга, во рамките на „'''Караорман'''" се формира и секција за пливање и веслање, но таа нема некои позабележителни резултати поради тоа што не се располага со соодветни пловни објекти. На [[21 јануари]] [[1951]] година се основа пливачко-веслачкото друштво „'''Струга'''", а во [[1958]] година веслачите се изделуваат во самостојно друштво „'''Црн Дрим'''" и почнуваат со редовни тренинзи. Како републички прваци, во [[1953]] година четверецот со кормилар во натпреварите во [[Марибор]] го зазема третото место. Екипата учествува на разни првенства и регати во [[Нови Сад]], [[Блед]] и во други места. Исто така, во [[1968]] година веслачите учествуваат во [[Смедерево]] на приредбата „''Смедеревска есен''". Друштвото има 34 активни членови, располага со 8 пловни објекти и сопствен хангар. По долга, упорна и систематска работа, веслачите на „Црн Дрим" на [[24 август]] [[1949]] година стануваат републички прваци и се здобиваат со право да учествуваат во сојузна конкуренција. Почетоците на организирана дејност во пливачкиот спорт датираат од летото [[1947]] година, кога во Охрид се одржа првиот официјален натпревар во слободен стил, на којшто учествуваа и пливачи од Струга. Пливачкиот спорт полека се омасовува и добива карактер на организирана спортска дисциплина. Во периодот од [[1948]] година до [[1952]] година се јавуваат повеќе пливачи и првите пливачки - младинки. Тогаш пливачкиот спорт добива масовен карактер и сè повеќе ја привлекува младината. Се учествува на сите официјални првенства кои во овој период, главно, се одржуваат помеѓу пливачите од Охрид и Струга. Првото пливалиште во Струга е направено во езерото, наспроти тогашното фудбалско игралиште. Во 1951 година се формира пливачко-веслачкото друштво „Струга", а подоцна, поради брзиот развиток на овој спорт, се основа самостоен пливачки клуб „Струга". Во [[1956]] година се постигнуваат уште позначајни резултати. Пливачкиот спорт во Струга се афирмира како водечки во СР Македонија. Тогаш се постигнуваат и првите републички рекорди од пливачите на ПК „Струга". Пливачите [[Слободан Новаковиќ]] и [[Стојче Ковачески]] учествуваа на младинското првенство на поранешна Југославија во [[Загреб]]. Од [[1957]] година пливачкиот спорт добива сè помасовен карактер во градот. == Туризам == [[Податотека:Hotel Plaža vo Struga.jpg|мини|десно|250п|Хотелот „Плажа“ во Струга]] Поради [[Охридското Езеро]] и богатото културно-историско минато, Струга има развиен езерски и [[културен туризам]]. Самата манифестација [[Струшки вечери на поезијата]] привлекува голем број на домашни и странски туристи за време на летото. Во летната сезона во Струга и околните места престојуваат илјадници туристи, претежно од [[Република Македонија]], но и голем број на туристи од [[Албанија]], [[Косово]] и [[Грција]].<ref>[http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=49481 ''Струга полна со посетители''] -[[А1 Телевизија]]</ref> Старите стружани за туризмот велат: <table align="center">{{cquote|''Кога ќе пукне туристичката сезона, Струга наеднаш се изменува, небаре низ чаршијата пројурил Св. Ѓорѓија на бел коњ и со копје им ја пуштил застојаната крв, и сè се разживеало''}} == Познати личности од Струга == [[Податотека:Споменик на Браќа Миладиновци на улица Браќа Миладиновци Струга.jpg|алт=Споменик на Димитар и Константин Миладинови во Струга|мини|438x438пкс|Споменик на Димитар и Константин Миладинови во Струга]] * [[Христо Матов]] ([[10 март]] [[1872]] - [[10 февруари]] [[1922]], [[Софија]], [[Бугарија]]) - македонски револуционер и еден од идеолозите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] * [[Аднико Аго]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Мара Бакраческа|Мара Бакраческа Алистратова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Атина Белеска - Шумхликоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Благуна Биљаноска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Бурилоска - Нинковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Добрева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Драга Добреска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Наде Ѓоргоноска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Васкресија Ѓоргоска|Васкресија Староска Ѓоргоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нахире Емуш]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Џеврие Имаме]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љуба Јовановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Виолета Јованоска]] (1926-) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Орден на заслуги за народот|Орден на заслуги за народ од III ред]] * [[Марица Јованоска|Марица Глигорова Јованоска]] (1903-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Јовановска (Струга)|Марија Јовановска]] (1886 — 1969) — учесник во НОВ на Македонија * [[Венера Калајџиска]] (1912-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Сава Калајџиска-Крстаноска]] (1914-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Калајџиска|Нада Калајџиска - Џелица]] (1920-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Калфоска]] (1923-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Венера Кичеец|Венера Несторова Кичеец]] (1925-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ратка Ковачева-Протуѓер]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Партизанска споменица 1941]] * [[Слободанка Коцареска|Слободанка Стерјова Коцареска]] (1927-) — учесник во НОВ на Македонија, член на [[СКОЈ]] и активистка во женското движење. * [[Слободанка Кочовска-Лазареска]] (1925-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], активистка во младинското и женското движење. *[[Димче Шипинкаровски]] - македонски иноватор, пронаоѓач кој со помош на електролиза ја направи првата кола на вода *[[Ефто Пупиновски]] ([[3 јуни]] [[1953]]) - познат македонски фолк-пејач на народни песни и доајен *[[Наум Петрески]] - познат македонски пејач на народни песни *[[Наумче Мојсовски]] ([[17 јуни]] [[1980]]) - македонски ракометар, член на македонската ракометна репрезентација *[[Горан Ѓоргоновски]] — поранешен [[Македонија|македонски]] [[ракомет]]ар ;Писатели * [[Браќа Миладиновци]] - (Димитар и Константин Миладинови) македонски преродбеници и собирачи на народно творештво * [[Ристо Крле]] ([[3 септември]] [[1900]] - [[29 октомври]] [[1975]], [[Скопје]]) - писател [http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=648] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927023419/http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=648 |date=2007-09-27 }} * [[Вангел Коџоман]] ( [[14 февруари]] [[1904]] - [[1994]], [[Скопје]]) - сликар * [[Владо Малески]] ([[5 септември]] [[1919]] - [[23 септември]] [[1984]], Струга) - македонски писател, автор на [[Денес над Македонија|химната на Република Македонија]] [http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=445] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927023528/http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=445 |date=2007-09-27 }} * [[Димитар Несторов]] ([[1890]] - [[1968]], [[Ниш]], [[Србија]]) - втор Претседател на Народното собрание на Р Македонија и основач на Медицинскиот Факултет во Скопје * [[Разме Кумбароски]] (1944) - писател [http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=639] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927023520/http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=639 |date=2007-09-27 }} * [[Димитрие Дурацовски]] (1952) - писател [http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=56] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927023357/http://www.dpism.org.mk/clen_mac.asp?id=56 |date=2007-09-27 }} *[[Ненад Јолдески]] ([[1986]]) - писател *[[Мирче Клечкароски]] ( [[5 ноември]] [[1959]]) - македонски поет [http://www.dpism.org.mk/clen mac.asp?id=590]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[[Деспина Депа Каваева]] == Збратимени градови== *{{знамеикона|TUR}} [[Големо Чекмеџе]] (Бујукчекмеџе; Büyükçekmece), [[Турција]]; *{{знамеикона|ROU}} [[Мангалија]], [[Романија]] *{{знамеикона|CYP}} [[Фамагуста]], [[Кипар]]<ref name="Magosa">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.magusa.org/tr/|title=''Magosa - Twin Towns''|publisher=[[авторски права|©]] Gazimagosa-City.sk|accessdate=2013-10-19|archive-date=2013-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020083205/http://www.magusa.org/tr/|url-status=dead}}</ref> *{{знамеикона|USA}} [[Вотербери, Конектикат]], [[САД]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.waterburyobserver.org/node/1864|title=''Waterbury and Struga Agree To Become Sister Cities, O'Leary To Visit Macedonia Next Summer''|publisher=The Waterbury Observer|accessdate=2014-01-23|archive-date=2014-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140128130822/http://www.waterburyobserver.org/node/1864|url-status=dead}}</ref> ==Струга како тема во уметноста и во популарната култура== * „[[Штамата на Енхалон (Мемоари)]]“ — збирка раскази на македонскиот писател [[Ненад Јолдески]] од 2009 година.<ref>Ненад Јолдески Wezdensky, ''Штамата на Енхалон (Мемоари)'', Темплум, Скопје, 2009.</ref> * „Струшката фонтана на животот“ — краток расказ на македонскиот писател Ненад Јолдески.<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 310.</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Куќа на улица Браќа Миладиновци бр.32 Струга.jpg|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ Податотека:Куќа на улица Браќа Миладиновци бр.1 Струга.jpg|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ Куќа на кеј „8 Септември“, Струга.jpg|Куќа на кеј „8 Септември“ Куќа на ул. „27 Март“ бр. 52, Струга.jpg|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 52 Куќа на ул. „27 Март“ бр. 57, Струга (01).jpg|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 57 Куќа на аголот на ул. „Боро Калајџиски“ и „27 Март“, Струга.jpg|Куќа на аголот на ул. „Боро Калајџиски“ и „27 Март“ Податотека:Струга, Дрим 4.jpg|Кејот на реката [[Црн Дрим]] Податотека:Струга, езеро 3.jpg|[[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] кај Струга Податотека:Struga3.JPG|Главната улица во Струга Struga398.JPG|Сокак во Струга Податотека:Struga pokraj Drim.JPG|Црн Дрим во средиштето на Струга Податотека:Spomenik -- Struga.JPG|Споменик на девојка со стомна Struga, Macedonia, boat.jpg|Разнобоен чамец на струшка плажа </gallery> == Поврзано == * [[Енхалон]] * [[Струшки вечери на поезијата]] == Наводи == {{наводи}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Struga}} * [http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/ Градски портал на Струга] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130306020210/http://www.struga.gov.mk/index.php/mk |date=2013-03-06 }} * [http://makedonija.name/cities/struga Струга општи информации] * [http://www.museumstruga.mk/mk/Default_mk.aspx Национална установа музеј „Д-р Никола Незлобински“ - Струга] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101228110802/http://www.museumstruga.mk/mk/Default_mk.aspx |date=2010-12-28 }} * [http://www.visit-struga.com Туристички водич низ Струга] * [http://www.org.mk/struga-heritage/ ЕНЦИКЛОПЕДИЈА на културното наследство на Струга] {{Градови во Македонија}} {{Општина Струга}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Струга| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] 3kz5c1ril58glbwsam6oyk2mumm4car 0 1154 5628716 5628084 2026-09-15T09:55:55Z Forbidden History 89259 /* Познати личности од Велес */ 5628716 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Велес (појаснување)}} {{Инфокутија Населено место | name = Велес | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = Град | image_skyline = Veles X19.jpg | image_alt = | image_caption = Поглед на Велес | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Велес во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 43 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 47 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Вардарски Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Велес]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = | established_date = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 206 | population_footnotes = | population_total = 40,664 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = [[Список на луѓе од Велес|Велешани]] (мн.) | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 043 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = VE | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [https://veles.gov.mk/ www.veles.gov.mk] | footnotes = }} '''Велес''' — [[Градови во Македонија|град]] во Средишна Македонија и седиште на [[Општина Велес|истоимената општина]]. Тој е [[Градови во Македонија|седми град по број на жители]] во Македонија со вкупно население од 40.664 жители (2021 г.). На северозапад од Велес се наоѓа главниот град на Македонија, [[Скопје]] (54 км), на североисток се наоѓа градот [[Свети Николе]] (34 км), на исток се наоѓа градот [[Штип]] (43 км), на југозапад се наоѓа [[Прилеп]] (79 км) и на југоисток се наоѓаат [[Кавадарци]] (43 км) и [[Неготино]] (40 км). Велес има мошне поволна географска положба бидејќи е крстопат на меѓународни патни и железнички правци и еден од поглавните транзитни центри во Македонија. Велес низ историјата се нарекувал со различни имиња, од кои три се најмногу користени. Од самото основање на градот, Велес се нарекувал со името '''[[Билазора|Вилазора]]'''. Подоцна во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] градот се преименувал со името '''Ќупурли''', кое подоцна било заменето со денешниот назив. За време на [[СР Македонија]], но и во првите години од самостојноста на државата, Велес се нарекувал со името '''Титов Велес''', во чест на маршалот [[Јосип Броз - Тито]]. Велес како населба постоел уште од 168 година п.н.е. и се наоѓал нешто поисточно од денешната локација. Бидејќи градот има стратешка позиција, тој бил често мета на различни странски инвазии и окупации и бил дел од различни балкански кралства и држави, почнувајќи од [[Пајонија]], па завршувајќи со [[СФРЈ]]. Велес е значаен и познат по голем број работи. Градот бил дом на голем број македонски преродбеници, револуционери, писатели и поети и тој е една од лулките на македонската култура, а низ историјата се среќава како град на првиот театар во Македонија, град каде што настапила првата глумица, учителката Тенка А. Коларова во популарната мелодрама „Многустрадалната Геновева“ во 1875 година, град на првата библиотека, првата гимназија, првото музичко училиште, како и првиот музеј. Градот е карактеритичен по својата типична велешка и староградска архитектура. Велес е еден од индустриските центри на Македонија и значаен трговски, транспортен и економски центар. == Потекло на поимот == [[Податотека:Veles panoram.JPG|мини|Поглед кон Велес]] [[Податотека:Veles, razglednica, maalo Brzorek.jpg|мини|Разгледница од Велес, маало „Брзорек“, 1920-те години]] Велес како урбана населба датира уште од 168 година п.н.е. Првичните стари антички населби биле источно од градот во однос на денешната положба на градот. Со подоцнежното населување на Словените, градот бил сместен на денешната положба и го добил денешното име - Велес. Во текот на историјата градот често го менувал името, па така бил познат како '''Вила Зора''', '''Ќупурли''', '''Титов Велес''' и '''Велес'''. Денешното име го добил во [[VII век]] со доаѓањето на [[Словени]]те на [[Балкански Полуостров|Балканот]], од словенското '''В ЛЕС''' што значи „в шума“, име кое било дадено поради густите шуми што го опкружувале градот. Но некои слависти сметаат поради голите тревнати ридишта и реката [[Вардар]] местото го населувале сточари чиј словенски бог на стадата бил ''[[Велес (бог)|Велес]]''. == Историја == === Праисториски период === Наоѓалиштата на [[фосил|фосилни остатоци]] во околината на Велес во селото [[Мамутчево]], како и оние во глиништето во фабриката „Киро Ќучук” во самиот град, само ја потврдуваат теоријата дека овој простор отсекогаш бил населен со жив свет. Еволуирањето и појавата на човекот се следат преку бројните траги низ времето од старата камена епоха - [[палеолит]]от па сè до денес. Единствените истражувања од времето на палеолит во Македонија се вршени во непосредна близина на Велес, во месноста наречена ''Пешти'', која се наоѓа 110 метри над десниот брег на реката [[Бабуна]] во пештерата [[Макаровец]]. Според научниците пештерата датира од 70.000 до 10.000 години п.н.е., а пронајдената фосилна фауна укажува дека на просторот живееле цицачи од ова време како што се пештерска мечка, пештерска хиена, пештерски лав, козорог, волци и лисици. Пронајдените артефакти од камен упатуваат на доцен палеолит. Во [[бронзеното време]], кога се карактеристични почетоците на формирање етнички заедници, реонот на [[Повардарие]]то го населувале [[Пајонци]]те, [[Бриги]]те и [[античките Македонци]]. За Велес и околината се претпоставува дека живеело пајонско население во текот на целиот I милениум п.н.е. и дека од IV до III век п.н.е. формирало кралство. Траги од вакви населби се присутни во наоѓалиштето ''Теќе'', кое се наоѓа на 2 километри оддалеченост од [[Башино Село]], во близина на вливот на [[Отовичка Река]] во езерото [[езерото Младост|Младост]]. Наоѓалиштата од железното време придонесуваат за формирање на сликата на животот во првите векови од I милениум п.н.е. Такви се сместени во селото [[Долно Оризари]] во наоѓалиштето ''Свилара'' каде се пронајдени некропола, могилите во с. [[Иванковци]] во наоѓалиштето ''Инчерлак'' како и остатоците пронајдени во месноста ''Тумба'' во с. [[Караслари]]. Организираниот живот на Пајонците овозможил подоцна на оваа територија да се развијат поорганизирани форми на општествено живеење. === Антички период === ;Вила Зора {{главна статија|Вила Зора}} За време на раниот антички период, територијата на Велес влегувала во составот на пајонската држава, која се претпоставува дека ја сочинувале голем број градски населби. Хелинистичкиот слој јужно од градот кај наоѓалиштето ''[[Велешка тврдина|Кале]]'' при влезот во [[Велешка Клисура|Велешката Клисура]] покрива плато од 3,5 хектари површина оградена со бедем, на кој бил сместен најголемиот пајонски град [[Вила Зора]] (''Била Зора''). Вила Зора се наоѓала на самиот влез од [[Дарданија]] во Македонија ([[Пајонија]]) така што [[Филип V]] освојувајќи ја во [[217 п.н.е.|217 година пред н.е.]], ја одбранил својата држава од упадот на [[Дарданци]]те. Вила Зора бил значаен воен центар сè до последните години на македонското владеење. За последен пат се споменува во [[168 п.н.е.|168 година пред н.е]]. Континуитетот на името ''Вила Зора'' и ''Велес'' тешко може да се одреди, зашто Велес се спомнува дури во [[1018]] година. Се претпоставува дека во оваа временска празнина моќта на Вила Зора во римското владеење опаднала или пак нејзината локација треба да се бара на друго место. Во пошироката околина на Велес има повеќе траги кои укажуваат на античкиот град [[Аргос]] поврзан со територијата на Македонија. ;Стоби {{главна статија|Стоби}} [[Податотека:Stobi.jpg|десно|300п|мини|Стоби - значаен стар пајонски и македонски град.]] Античкиот град Стоби бил пајонски, македонски и римски град. Првиот документиран спомен за Стоби потекнува од [[197 п.н.е.|197&nbsp;г. п.н.е.]], кога на тоа место македонскиот крал [[Филип V]] ја поразил дарданската војска. Во изворите каде што римскиот историчар [[Тит Ливиј]] го споменува овој податок, Стоби носи епитет на „стар град”. Урбаниот дел на Стоби се наоѓа опкружен со бедеми на вливот на ''Еригон'' во ''Аксиос'', денес познати под името [[Црна река|Црна Река]] и [[Вардар]]. Градот зафаќал мошне важна трговска и воена позиција. Променливите борби на [[антички Македонци|Македонците]] со северните соседи биле судбоносни за Стоби. Стоби со околината дефинитивно потпаднал под македонска власт во [[217 п.н.е.|217&nbsp;г. п.н.е.]] за време на владеењето на Филип V. Кога во [[168 п.н.е.|168&nbsp;г. п.н.е.]] Римјаните го поразиле македонскиот крал [[Персеј]] кај [[Пидна]], македонското кралство се распаднало. Македонија била поделена на четири независни административни области под римска контрола, а Стоби станува центар на трговијата со сол на третата област. Во [[148 п.н.е.|148&nbsp;г. п.н.е.]] Македонија станува римска покраина. Судејќи според спорадичните наоди, Стоби во пред-римско време било мало гратче со површина од 2,5 хектари. Дури од времето на преминот од старата во новата ера во градот настануваат значајни промени. Новиот град бил испланиран и зачнат, на терен што бил осум пати поголем од дотогашната населба кој бил населен најверојатно со голем број нови жители. Привлечени од Римјаните и нивната стопанска и политичка моќ, во Стоби се населувале истовремено и жители од околината и деселеници од хеленистичкиот свет. Интензивното проширување на градот може да се поврзе со подигнувањето на неговиот статус на ранг на [[муниципиум]] што Стоби го имал уште од [[69]] година. Прераснувањето на Стоби во град со самоуправувачки статус го посведочуваат епиграфските споменици и ковањето на локалните монети со натпис „Муниципиум Стобенсиум” кои го опфаќаат времето од [[Веспазијан]] 69&nbsp;г. до [[Елагабал]] [[222]] год. н.е. === Средновековен период === ;Склавинии Местоположбата на Велес како главна раскрсница балканските патишта [[Вија Егнација]] и [[Виа Милитарис]] и многуте други локални комуникациски врски, била интересна за [[македонски словени|словенското население]] кое во [[6 век|VI век]] навлегло на [[Балканскиот Полуостров]]. Походите најпрво биле пајонски, а дури потоа кога грото од староседелците (романизирано население од македонско, пајонско и римско потекло) се повлекло кон приморјето и во планинските предели, а Словените почнале да ги населуваат. Границата помеѓу античкиот и средновековниот перио на тлото на велешкиот регион може да се определи конкретно во 70-тите и почетокот на 80-тите години на VI век. Тогаш се создадени првите [[склавинии]] на територијата на Македонија. Тие ги зафаќале низинските плодни области покрај Вардар, [[Тополка]] и [[Бабуна]] при што ги разурнувале градовите и крепостите. Тогаш се изменил и етничкиот состав на населението, како и [[топонимија]]та на регионот. Тие станале доминантана етничка група и по својот говор ги именувале местата. Главниот градски центар, тврдината на вливот на реката Тополка во Вардар која била позната како ''Вила Зора'', го добил името ''Велес''. Велес припаѓал на склавинијата [[Верзитија]] која се протегала на територијата помеѓу Велес, [[Охрид]], [[Битола]] и [[Кичево]] и била населена со [[Брсјаци]]. Иако ја признавала византиската номинална власт, Верзитија се наоѓала надвор од сферата на непосредната управна власт на царството. Она што не и успеало на [[Византија]], му успеало на [[Бугарски владетели|бугарскиот кнез]] [[Борис I|Борис]] кој во средината на [[9 век|IX век]] ја освоил Верзитија. Тогаш, велешкиот регион морал да ја признае бугарската врховна власт. Со неа се вратил и подемот на [[христијанство]]то, кое иако не сосем уништено, било во стагнација со доаѓањето на Словените. Воспоставувањето на бугарска власт придонело до интензиривање на процесот на [[феудализација]]. Ваквата состојба довела до заострена социјална борба и до појава на широко, антицрковно, антифеудално ослободително движење чии корени се токму на пошироката велешка територија - [[богомилство|Богомилското движење]]. Неговите приврзаници подоцна биле нарекувани ''Бабуни'' (според реката Бабуна), а името го добило по основачот ''попот Богомил''. По својата суштина, Богомилството е дуалистичко учење за вечната борба меѓу доброто и злото, светлината и темнината, олицетворени во [[Господ]] и [[Сатана]]та. Тие ги отфрлале црковните обреди и култови, [[крст]]от како симбол, празниците и [[икони]]те. Учењето на Богомилите е израз на незадоволство на населението од световната и духовната власт. ;Самоилово Царство и Византија Со освојувањето на [[Скопје]] од страна на Византија, во [[1004]] година, велешката област станала гранична територија на македонската држава и добила улога на заштитник на нејзините цетрални делови. [[Царот Самоил]] се обидувал да го запре византиското навлегување на македонска територија, но во [[битката на Беласица]] во [[1014]] година доживеал катастрофален пораз. Со освојувањето на [[Прилеп]] и [[Штип]], Велес останал отсечен од Македонија. Успевал да опстои само до [[1018]] година кога за првпат од доаѓањето на Словените бил принуден да потпадне под директна византиска власт т.е. да стане дел на византиското царство. Воено-административно, Велес во Византиското владеење припаѓал на [[Тема Бугарија|темата Бугарија]], но начинот на живот, даноците и религиската припадност останалене непроменети. Велес сѐ уште бил дел на Битолската епархија во составот на [[Охридската патријаршија]] на која подоцна ѝ бил одземен рангот и црковниот статус. === Отомански период === [[Податотека:Weles1863.jpg|thumb|300px|десно|Велес во [[1863]] година.]] Веднаш по потпаѓањето под турска власт во [[1395]] година, Велес потпаднал под управата на [[Румелиски беглербеглак|Румелискиот беглербеглак]]. До 60-тите години на [[14 век|XIV век]] областа го носела името ''Велешки Вилает'', а потоа и ''Велешка Нахија'' како најниска управно територијална единица. На чело на вилаетот се наоѓал [[субашија]]та кој живеел во Велес и заповедал со [[спахии]]те кои по правило живееле во селата. Паралелно со ова Велес станал центар на Велешката Каза или ''кадилак'' со што прераснал во многу значајна управно-судска единица. [[Турци]]те градот го нарекле '''Ќупурли,''' што во превод значи "град на мостови". Турскиот патописец [[Евлија Челебија]] го опишал Велес од тоа време. Главен објект тогаш бол мостот на [[Вардар]] кого го објаснил како нов, дрвен мост со четири отвори, додека неговиот современик Хаџи Калфа забележал: „Ќупурли се наоѓа во карпеста клисура и има камен мост по кој го добил името. Сепак и двајцата биле во право, бидејќи едниот зборува за мостот кај стариот дел од Велес, а другиот за мостот на местото каде Вардар се преминувал со сплав. [[File:Велес 1910г.jpg|thumb|мини|лево|Панорамска слика на Велес (1910 г.)]] Строго централизираното државно уредување на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] ја спречувало прекумерната експлоатација на рајата, но пишаните закони не можеле да ја спречат злоупотребата на позициите на феудалците и великодостојниците. Најупотребувана форма на експлоатација на населението било наметнувањето бројни даноци. Мал бил бројот на привелигирани граѓани кои имале специјални задолженија како ''соколари'' (фаќање и одгледување соколи), ''оризари'', ''коњари'' итн. Сето ова предизвикувало незадоволство и отпор кај народот кој во почетокот на [[17 век|XVII век]] почнал да се организира во вооружени групи, со што се појавило [[ајдутство]]то. Во велешката околина имало идеални услови за негов развој поради густите шуми и бројните патишта преку кои ги вршеле нападите. Појавата на ајдутските дружини предизвикала додатни репресии врз народот, а тоа пак уште поголема причина за бунтови и востанија. Во средината на [[19 век|XIX век]] Велес бил поделен на 12 маала, а Велешката Каза ја сочинувале 93 села. Тешката феудална анархија и сè поголемиот занаетчиски развој од [[18 век|XVIII век]] ги дополниле терзискиот, кираџискиот, бавчаванџискиот, калајџискиот, брашнарскиот, лебарскиот, аџискиот, воденичарскиот, папуџискиот, абаџискиот, бојаџискиот, самарџискиот, дулгерскиот, сарачкиот, ситничарскиот и останати занаети. [[File:Pogled na Veles od Sv.Nedela nad Topolka.jpg|thumb|300px|Поглед на градот Велес од југ, од ридовите над реката [[Тополка]] и црквата Св. Недела на велешкото кале]] Реформите во турскиот државно-правен, политички, економски, верско-просветен и војнички систем од [[1839]] година популарно наречени „[[Гилхански хатишериф]]” или „''Акт на справедливост и благодејанија''”, поволно се одразиле врз граѓанството на Велес. Според овој акт се воведувала еднаквост меѓу [[муслимани|муслиманското]] и [[христијани|христијанското население]], се зголемувале гаранциите и неприкосновеноста на личноста, честа и имотот, еднаквоста пред судот и законот. Тоа овозможувало отворање на училишта на [[македонски јазик]], изградба и реконструкција на цркви и манастири и слободна трговија и производство. Во [[1831]] и повторно во [[1840]] година, Велес го зафатил заразната болест [[колера]] (чума), во [[1833]] година го зафатиле незапамтени студови, во [[1835]] година замрзнала реката Вардар, а во [[1847]] година му се случиле големи поплави. И покрај сè, првата половина на [[19 век|XIX век]] е најзначајна за подемот на Велес. Во ова време отпочнува обновување и изградба на многу цркви и манастири во Велес и [[Велешко]]. === Балканските војни и Првата светска војна === [[Податотека:Spomenik na Ilindencite vo Veles.jpg|мини|десно|300п|Споменик на Илинденците во Велес.]] Со нападот на балканските сојузници во [[1912]] година конечно е ставен крај на турското владеење во Македонија, а Велес се нашол под [[Вардарска Бановина|српска власт]]. Вештачки повлечените граници низ природната целина на Македонија го нарушило вековното единство на територијата. Тоа придонело до нагло опаѓање на занаетчиството, стопанството, трговијата и транспортот до солунското пристаниште. Употребата на македонскиот јазик и македонскиот фолклор биле забранети, а наставата во народните училишта парализирана. Со почетокот на [[Првата светска војна]], во [[1914]] година Велес и околината биле цел на регрутација, мобилизација и реквизиција на населението. По окупацијата на [[Бугарија]], една година подоцна, економската положба на населението уште повеќе се влошила. Со потпишувањето на примирјето во [[1918]] година [[вардарска Македонија|вардарскиот дел на Македонија]] ѝ бил доделен на [[Србија]]. Војната што се водела на територијата на велешко нанела многу штети на инфраструктурата, верските објекти и уметничките вредности. Населението било во социјален колапс. Најдоследните приврзаници за национално и социјално ослободување и обединување на Македонија ја продолжиле својата борба преку организацијата [[ВМРО]]. Велешката околија, согласно [[Видовденски устав|Видовденскиот устав]] од [[1921]] година му припаѓа на ''скопскиот округ''. Намалувањето на бројот на жители во текот на цели 20 години (до [[1941]] година) ја отсликува тешката економска состојба. Миграционите движења, војните, епидемиите, малата индустриска развиеност придонеле за опаѓање на бројот на жителите во градот. И селата не биле поштедени од промени, на кои им престоела аграрна реформа и колонизација. Паралелно со економскиот, Велес меѓу војните го живеел и својот општествен и политички живот. октомвриската револуција и движењето во Европа за ослободување на малите народи, кај велешката интелигенцијата и прогресивните сили створиле можност за создавање [[КПЈ|Социјалистичка работничка партија]]. Основачкото собрание е одржано во кафеаната „Солун” на [[24 април]] [[1919]] година, а за претседател бил избран учителот [[Коста Минциќ]] од [[Башино Село]]. Организацијата броела 40-тина комунисти и социјалисти меѓу кои и [[Панко Брашнаров]]. [[File:Vardar vo Veles i Kosturnica.jpg|thumb|300px|left|Мостот „Гемиџии“ на реката Вардар во Велес, во позадината е Спомен Костурницата]] Една година подоцна, Социјалистичката работничка партија во Велес се проширила во селата и се зајакнала кадровски. Од нејзините редови произлегле имиња кои трајно ја обележале велешката историја од овој период. Политичкиот живот го иницирал синдикалното организирање во индустриските и државните претпријатија за заштита на правата на работниците. Најмасовен бил железничкиот синдикат кој во [[април]] [[1919]] година го организирал ''Штрајкот на железничарите'' на кој му се придружило и останатото население во протестите против власта. По примерот на железничарите, монополските и другите индустриски работници формирале синдилани организации. Вака организираниот општествено-политички живот овозможил во [[1920]] година, на општинските избори да победи Комунистичката партија, а Велес станал ''„Црвена комуна“''. Комунистичката власт успеала да се одржи од [[август]] 1920 година до [[март]] [[1921]] година. Ова значело крај на демократското владеење, но не ги поколебало револуционерно-социјалистичките елементи кои во ова време на апсења и прогони ја чинеле суштината на организацијата. Идејата особено била широко прифатена од младите работници и ученици во гимназијата кои членувале во младинската комунистичка организација (СКОЈ). Најпрогресивни претставници на [[СКОЈ]] во Велес и негови организатори биле: [[Тодор Шоптрајанов]], [[Лазе Богданов]] и [[Ганчо Хаџипанзов|Ганчо Хаџи Панзов]]. Како резултат на големата пропагандна активност на КП во Велес било издавањето на илегалниот весник „''Искра''” и печатењето на летоци за празнувањето на ''Празникот на трудот'' и учество на сите конгреси на партијата. На конгресот во [[1926]] година претставник од Велес бил [[Панко Брашнаров]]. На засилената партиска активност и консолидирањето на партијата [[ВМРО (Обединета)]] и зајакнатата национална свест, властите одговориле со бројни политички убиства и апсења. Од година на година во партиските редови се појавувале нови имиња меѓу кои и името на [[Кочо Рацин]], кој бил претставник од Македонија на Конгресот на партијата во [[Дрезден]] [[1928]] година. И додека КП јакнела, ВМРО, поради внатрешни разидувања и надворешни влијанија го губела своето значење. Во [[1925]] година во [[Виена]] се одржала основачката конференција на ВМРО (Обединета) во чиј Централен комитет влегле и [[Димитар Влахов]], Панко Брашнаров и [[Ризо Ризов]]. Новата платформа ги привлекла левоориентираните напредни македонски сили. По притисокот на режимот од 1928 година активноста на ВМРО (Обединета) постепено опаѓала и нејзиното членство преминало во КП. [[Податотека:Veles, razglednica, od 1930ti.jpg|мини|Велес во 1930-те години]] Шестојануарската диктатура ([[1929]] година) ја разнишала партиската активност во Велес. Честите провали резултирале со бројни апсења и прогони. Дури во [[1932]] година се оформиле вистински месни комитети со нова генерација приврзаници - [[Страхил Гигов]], [[Васил Ѓоргов]], [[Јовче Патлиџанков]], [[Бане Андреев]], [[Боте Чкорков]], [[Орце Сребров]], [[Тодор Џипунов]] и др. Велес станал „комунистичка тврдина во Македонија”. Од [[1934]] до [[1937]] година следеле нови провали и нови апсења. После секоја провала, после секој терор МК на КП јакнел со нови имиња кои уште повеќе ја ширеле неговата активност. Се јавувале млади жени и девојки кои ја ширеле идејата за национално осознавање и меѓу женската популација. Годините пред [[Втората светска војна]] се период на широка мрежа на партиски активности низ градот и околината. Паралелно со партиската, јакнела и синдикалната организираност која се одвивала преку формирање на културно-уметнички секции, подружници и агитациони групи преку кои се организирале штрајкови и демонстрации. Борбата за национална слобода и рамноправност биле изразени и преку движењето именувано како [[Македонски народен покрет]] (МАНАПО) за чие создавање и популаризација придонеле културно-просветните друштва на македонските студенти од „Вардар” на Белградскиот и Загребскиот универзитет. Во нив членувале велешаните: [[Коста Урумов]], [[Борис Рибаров]], [[Борис Шукарев]] и др. Политичката платформа на МАНАПО се темелела на будење на националната свест на македонскиот народ и афирмација на народниот јазик, борба против српската хегемонизација и борба против [[фашизам|фашизмот]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Veles Memorial Ossuary 02.jpg|мини|десно|Спомен костурница на загинатите борци во НОВ од Велес и велешко]] Германските продирања на територијата на Македонија биле проследени со воздушни напади. Уште на [[6 април]] [[1941]] година, Велес 13 пати бил надлетуван од германски авиони. Страв и паника се населиле во градот од плитар. Којник, Бузаана, Мегдан, Сармаале, Варналиите, железницата, мостот и центарот ги потресле силни детонации на [[7 април]] рано наутро. Цели семејства го завршиле својот животен пат во тоа априлско утро. Другиот ден градот го зазеле окупаторските единици и бил блокиран целокупниот економски и културен живот. Изменетите воено-политички услови придонеле за воведување на воена управа со строго пропишани правила на живеење и однесување. Ова ја отежнувало политичката активност на КП како единствена политичка сила. Ангажирањата се насочиле кон прибирање оружје и создавање услови за вооружено востание. Воено-полициските органи во Велес ѝ биле доделени на бугарската сојузничка држава која целокупната активност ја насочувала кон откривање и оневозможување на делувањето на КП. Покрај редовните мерки на насилство, апсења и прогони, формирала профашистички организации во интелектуалните јадра со тенденција за национална асимилација со фалсификување на македонската национална историја, преименување на историските личности во бугарски и слично. Бугарската власт мошне успешно и систематски го спроведувала пљачкањето и теророт врз населението. Реквизицијата и ограбувањето предизвикале недостиг од стоки за широка потрошувачка и воведување на купонски систем. Овие услови го зголемувале незадоволството на народот кој единствен излез и помош барал во делувањето на партијата. Кон членовите на партијата се придружиле членовите од ВМРО. Бане Андреев-Ронката и Панко Брашнаров формирале местен воен комитет и создавале услови за почеток на вооружена борба. Комитетот го сочинувале, покрај нив, и [[Никола Кирков]], [[Борис Гонев]], [[Благојка Демниева]], [[Коло Бабунски]], [[Јовче Ќучук]], [[Димко Митрев]], [[Јовче Матев]] и [[Страхил Гигов]]. Набрзо активноста се проширила и во велешката околија, [[Азот]] и [[Клепа]] преку [[Трајче Петкановски]], [[Стоилко Ивановски-Планински]], [[Боро Мокров]], [[Димче Мирчев]], [[Трајко Капчев]], [[Орце Лазов]] и други. Во месните комитети огромна помош и поддршка добивале од народот. Кон крајот на [[септември|септрември]] [[1941]] година се формирале првите партизански чети за до [[пролет]]та [[1942]] година се исфрли и велешкиот партизански одред ''„Димитар Влахов”''. Организираниот отпор на територијата на Велес најголеми размери добил во [[1942]] година, кога е организиран и штрајкот на учениците од Велешката гимназија во знак на протест против бугарската асимилаторска политика. Штрајкот е инициран од Одлуката на директорот на Гимназијата за исклучување на учениците за кои постоел сомнеж дека се членови на [[СКОЈ]]. На [[14 март]] [[1942]] година учениците демонстративно ги напуштиле училниците, а ним спонтано им се придружиле и другите ученици. Утредента штрајкот од гимназискиот двор се префрлил на улиците на Велес. На учениците им се придружиле родителите и граѓани на Велес. Како знак на револт за регрутацијата на велешаните во редовите на бугарската војска, партиското раководство организирало протест на жените. Преку 200 жени утрото на [[11 мај]] [[1942]] година пред општинската зграда извикувале пароли против бугарската власт. Најсложената и најконспиративна дејност во илегала била печатење на летоци и билтени. Неколку машини за пишување и преса за умножување биле целата печатарска техника со која располагала илегалната печатница сместена во куќата на [[Нада Бутникошарева]] и во куќите на [[Димко Митрев]] и [[Јовче Ќучук]]. Во работата на печатницата биле ангажирани членовите на овие семејства. [[Кочо Рацин]] пишувал статии за весникот „[[Народен билтен]]”, а му помагале и [[Данчо Зографски]], [[Јордан Тодоровски]], [[Љубомир Босилков]], [[Никола Кирков]] и други. Во [[1942]] година со изградба на скривница во куќата на Митреви се зголемила дејноста на илегалната печатница. Тогаш се умножувале брошури и летоци, се печателе списанијата „Пролетер” и „Искра”. Со печатен материјал се снабдувале партиските организации ширум Македонија. Со упадот во печатницата во декември 1942 година се разоткрила илегалната дејност на КП. Одредот „Трајче Петкановски” се појавил во многу специфични услови на [[23 април]] [[1944]] година во месноста [[Кадиица]] составен од борци од Велешко и [[Прилепско]]. Одредот во почетокот го сочинувале 26 борци за до [[1 септември]] [[1944]] година достигне бројка од 500 борци. Во своето 5-месечно делување не дал ниту една жртва. Од него и од новопристигнати борци на [[2 септември]] [[1944]] година во с. [[Отиштино]] била формирана ''Осмата (македонска) велешка бригада''. Нејзините дејствија биле насочени кон целосно ослободување на Македонија од фашистичкиот агресор. Ноќта меѓу 8 и [[9 ноември]] бригадата пристигнала на територијата на Велес, поточно во с. [[Горно Оризари]]. Во 4 часот наутро на [[9 ноември]] ги запоседнале борбените позиции за напад и ослободување на Велес. Во попладневните часови градот бил ослободен. ===Послевоен Велес=== По ослободувањето, со Законот за преименување на името на град Велес во Титов Велес, донесен на [[10 октомври]] [[1946]] година, Велес бил преименуван во Титов Велес.<ref>{{нмс | author= | title=Закон за преименуењето името на град Велес во Титов - Велес | url=https://www.slvesnik.com.mk/Issues/561D856CACDE47A384149DDCCF5D5599.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305180902/http://www.slvesnik.com.mk/Issues/F061B7888CAE4809AEE33286897B5A52.pdf | work= | pages=357 | issue=31 | publisher=[[Службен весник на Република Македонија|Службен весник на Народна Република Македонија]] | archivedate=2016-03-05 | date=15 ноември 1946 | accessdate=3 септември 2023 | url-status=live }}</ref> На [[15 јануари]] [[1945]] без јавно судење, од страна на [[ОЗНА]] [[Масакр во Велес|биле масакрирани 53 затвореници од велешкиот затвор]], родољубни лица, а некои и членови на [[Ванчо Михајлов|Ванчомихајловистичката]] [[ВМРО]] (меѓу кои и познатиот велешки лекар [[Богдан Поп Ѓорчев]]) за кои имало сомневање дека биле озлогласени противници на [[НОБ]], соработници со окупаторот, а дел од нив и директни извршители на грозоморни убиства врз македонското население и македонските партизани.<ref>{{Наведена книга|title=Во интерес на вистината|first=|publisher=Семејствата на загинатите борци, осуденици и жртви на фашизмот од НОБ|year=1997|isbn=|location=Велес|pages=}}</ref> Без заокружена истражна постапка и без јавно судење за докажување на нивната вина, биле групно стрелани, а потоа и закопани во заедничка гробница. Масовната гробница била пронајдена дури 1996 година во месноста Пуста Кула во атарот на селото [[Летевци]]. Според обдукцијата, затворениците биле усмртени на најсвиреп начин со токмаци и железа, со удари по главата.<ref>{{Наведена мрежна страница|date= 13 април 2009|url=https://time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=1991&d2=31&m2=08&y2=2018&all=1&fulltext=1&timeup=2&show=1&q=%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%20%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&read=deb7400044560f0|title=Токмаци удрија врз стреланите велешани|publisher=Дневник|}}</ref> Ова претставува најголем масакр врз цивили извршен од [[ОЗНА]] во ослободена [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=23 јануари 2013|url=https://www.mn.mk/istorija/7284-Masakrot-vo-Veles|title=Масакрот во Велес|publisher=Македонска нација|5=|accessdate=2018-10-03|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528002953/http://www.mn.mk/istorija/7284-Masakrot-vo-Veles|url-status=dead}}</ref> Во наредниот период од [[1946]] – [[1990]] година, со Велес, како и со државата на која и припаѓал, раководела [[КПЈ|Комунистичката партија]]. Еднопартискиот систем во првите 30 години јакнел, за потоа да отпочне неговото постепено слабеење. Во [[1990]] година, се реализирани првите повеќепартиски парламентарни избори во рамките на независна Македонија. === Велес денес === [[Податотека:Sts. Cyril and Methodius Church (Veles)9.jpg|мини|лево|Новоизградената црква „Св. Кирил и Методиј“ во младинскиот парк во Велес]] [[File:Споменик на Оливер Китановски во Башино Село.jpg|thumb|Споменик на бранителот [[Оливер Китановски]] - Млеко во родното [[Башино Село]], припадник на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]], загинат во [[Битка во Арачиново|Битката за Арачиново]].]] Од осамостојувањето на Македонија на [[8 септември]] [[1991]] година Велес се соочил со многу кризи. Стопанството, големите капацитети со стари и непродуктивни технологии не ја издржале конкуренцијата на пазарот. Социјалните стеги, падот на стандардот, невработеноста се сѐ уште проблем со кој се соочува градот. Официјално името од ''Титов Велес'' било сменето во ''Велес'' на [[14 септември]] [[1996]] година со ''Законот за територијлната поделба на Република Македонија'' и одредување на единиците на [[локална самоуправа|локалната самоуправа]] на Македонија. Покрај економските и социјалните проблеми, Велес се соочува и со еколошките проблеми, особено со загадувањето од страна на топилницата која се наоѓа во самиот град. Поради топилницата, Велес важел за „''најзагаден град во Македонија''“. Кога Македонија се соочувала со [[Воен конфликт во Македонија, 2001|војната во 2001 година]], во одбрана на територијалниот суверентитет и интегритет голем придонес дале и Велешани. Вкупно 6 бранители од Велес загинале, од кои: [[Оливер Китановски|Оливер Китановски - Млекото]], [[Душко Гочевски]], [[Сашко Манасков]], [[Дејанчо Богданов]], [[Александар Стојановски]] и [[Ќамуран Шакиров]]. Сите биле посмртно одликувани со [[Медал за храброст (Македонија)|Медал за храброст]] од [[Претседател на Македонија|Претседателот на Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=17 август 2012|url=http://www.mkd.mk/52147/makedonija/medal-za-hrabrost-za-vojnici-na-arm|title=Медал за храброст за сите загинати припадници на вооружените сили на Република Македонија|publisher=MKD.mk|accessdate=2018-01-07|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329211258/https://www.mkd.mk/52147/makedonija/medal-za-hrabrost-za-vojnici-na-arm|url-status=dead}}</ref> Тие биле дел од т.н. „Велешка бригада“, која во текот на седумте месеци воени операции била распоредена низ [[Рашче]], [[Матка (село)|Матка]], [[Карпалак]], [[Кучково]], [[Слупчане]], [[Ваксинце]], [[Танушевци]]. Со новата територијална организација на Македонија на [[16 август]] [[2004]] година намалена е [[Општина Велес]]. Во 2016 година Велес станал познат во светските медиуми поради трендот кој се појавил меѓу дел од младата популација на ширење лажни вести. Тие ја искористиле политичката ситуација во [[САД]] и [[Претседателски избори во САД (2016)|претседателските избори]] на кои победил [[Доналд Трамп]] со тоа што создале стотина мрежни места за вести на кои објавувале вести со лажна содржина и истите ги споделувале на социјалните мрежи како [[Фејсбук]]. Потоа преку системот на [[Гугл]] за платени реклами заработувале пари од посетеноста на нивните мрежни места.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Велес се загрева за 2020 година|url=https://www.dw.com/mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-%D1%81%D0%B5-%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-2020-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0/a-40942570|work=Дојче Веле|date=14 октомври 2017|accessdate=13 декември 2018}}</ref> == Местоположба == Велес има централна местопололжба во [[Македонија]]. Недалеку од Велес во југозападен правец се наоѓа централната точка на [[Македонија]]. Градот Велес претставува значаен сообраќаен јазол каде се вкрстуваат најважните патни и железнички сообраќајни правци на меѓународниот сообраќаен коридор кој ја поврзува [[Европа]] со [[Блискиот Исток]] и [[Северна Африка]]. Градот е сместен во долината на реката [[Вардар]], на нејзините два брега во малата Велешка Котлина над [[Велешката клисура]] на надморска височина од 206 метри. {{wide image|Панорама на Велес со црквата Св.Пантелејмон.jpg|1100px|Панорама на Велес со [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]].}} == Население == Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Велес имал 190 христијански семсјтва, 12 неженети , 35 вдовици христијани, како и 12 муслимански семејства. Градот се делел на неколку маала и тоа: Булиман, Кокора, Јован, Радослав, Стале, Доброслав и Дабижив.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Во средината на [[16 век|XVI век]] во Велес живееле 214 христијански и 35 муслимански семејства. Социјалната и професионалната структура на населението била обратна од етничката. На горните општествени скалила било турската, а на дното македонската градска сиромаштија. Меѓу нив се наоѓал најбројниот слој на средноимотни граѓани од двата етноса. Во редината на [[XIX век]], националниот состав на жителите го сочинувале 2/3 христијани ([[Македонци]] и [[Власи]]) и 1/3 муслимани (турско исламизирано население). Во околината на Велес живеала и помала група [[Роми]]. [[Податотека:Veles - nov stamben del na gradot.jpg|мини|десно|Поглед на поновиот дел на Велес со станбени згради и висококатници]] Од поновата историја констатиран е значаен пораст на [[миграција]]та од село во град до 90-тите години на 20 век, а во последните десетина години има обратна миграција, особено на постарата популација. Констатиран е и значаен пораст на миграција на работоспособно население од општината надвор од границите на Македонија. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, Велес бил еден од најголемите градови во Македонија со 19.700 жители, од кои 12.000 [[Македонци]], 6.600 [[Турци]], 600 [[Роми]] и 500 [[Власи]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_07.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.156.]</ref> Заедно со приградската населба [[Превалец]] (2.974 ж.) која статистички се води како одделна од градот Велес, иако урбанистички е дел од градот, Велес има 46.690 жители (од кои 43.197 — 92,52 % се [[Македонци]]). Градот Велес има неповолна демографска слика бидејќи бројот на неговото население константно опаѓа. [[Општина Велес]] брои 55.108 жители од кои 46.767 (84,86 %) се [[Македонци]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 43.716 жители и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Според последниот попис на населението на Македонија од [[2021]] година, Велес брои 40.664 жители и претставува седмиот град во Македонија и воедно на [[Вардар]]. Етнички гледано, населението (без [[Превалец]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=11 март 2016}}</ref> {{bar box |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |float=right |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|92.12}} {{Столбен постоток|[[Македонски Турци|Турци]]|orange|3.88}} {{Столбен постоток|[[Македонски Роми|Роми]]|cyan|1.83}} {{Столбен постоток|[[Македонски Власи|Власи]]|yellow|0.78}} {{Столбен постоток|[[Македонски Срби|Срби]]|blue|0.68}} {{Столбен постоток|други|grey|0.43}} {{Столбен постоток|[[Македонски Албанци|Албанци]]|green|0.21}} {{Столбен постоток|[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]]|black|0.08}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''40.269''' | 92,12 |- | [[Албанци]] | 91 | 0,21 |- | [[Турци]] | 1.694 | 3,88 |- | [[Роми]] | 799 | 1,83 |- | [[Власи]] | 340 | 0,78 |- | [[Срби]] | 297 | 0,68 |- | [[Бошњаци]] | 36 | 0,08 |- |други | 190 | 0,43 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[македонски јазик|македонски]]|red|92.82}} {{Столбен постоток|[[турски јазик|турски]]|orange|3.94}} {{Столбен постоток|[[ромски јазик|ромски]]|cyan|1.55}} {{Столбен постоток|[[влашки јазик|влашки]]|yellow|0.63}} {{Столбен постоток|[[српски јазик|српски]]|blue|0.52}} {{Столбен постоток|други|grey|0.30}} {{Столбен постоток|[[албански јазик|албански]]|green|0.17}} {{Столбен постоток|[[бошњачки јазик|бошњачки]]|black|0.07}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски јазик|македонски]]''' | '''40.576''' | 92,82 |- | [[албански јазик|албански]] | 76 | 0,17 |- | [[турски јазик|турски]] | 1.724 | 3,94 |- | [[ромски јазик|ромски]] | 676 | 1,55 |- | [[влашки јазик|влашки]] | 277 | 0,63 |- | [[српски јазик|српски]] | 228 | 0,52 |- | [[бошњачки јазик|бошњачки]] | 30 | 0,07 |- | други | 129 | 0,30 |} ;Вероисповед Во Велес се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[православие]]|red|91.81}} {{Столбен постоток|[[ислам]]|green|6.21}} {{Столбен постоток|други|grey|1.84}} {{Столбен постоток|[[Апостолски егзархат во Македонија|католицизам]]|orange|0.13}} {{Столбен постоток|[[Протестантство во Македонија|протестантство]]|orange|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|православни]]''' | '''40.135''' | 91,81 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 2.714 | 6,21 |- | [[Апостолски егзархат во Македонија|католици]] | 58 | 0,13 |- | [[Протестантство во Македонија|протестанти]] | 6 | 0,01 |- | други | 803 | 1,84 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Велес:{{#tag:ref|Податоците за населеното место [[Бабуна]], согласно важечките територијални организации, во пописите од 1948 и 1953 година, се вклучени во податоците за населеното место Велес (тогаш Титов Велес).|group="заб"}}{{#tag:ref|Податоците за населеното место [[Превалец]], согласно важечките територијални организации, во пописите од 1948, 1953 и 1961 година, се вклучени во податоците за населеното место Велес (тогаш Титов Велес).|group="заб"}} {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|15.350 | 1953|19.373 | 1961|27.050 | 1971|35.980 | 1981|42.557 | 1991|45.037 | 1994|44.149 | 2002|43.716 | 2021|40.664 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |13.296 |51 |588 |767 |47 |304 | — |303 | — |'''15.356''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 16.846 | 106 | 1.594 | 281 | 54 | 203 | — | 289 | — | '''19.373''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 24.570 | 69 | 1.532 | — | — | 437 | — | 442 | — | '''27.050''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 32.555 | 75 | 2.035 | 57 | — | 702 | — | 556 | — | '''35.980''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 38.622 | 64 | 2.206 | 188 | 194 | 592 | — | 691 | — | '''42.557''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 41.245 | 94 | 1.919 | 470 | 263 | 473 | — | 573 | — | '''45.037''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 41.219 | 97 | 1.572 | 421 | 303 | 334 | — | 203 | — | '''44.149''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 40.269 | 91 | 1.694 | 799 | 340 | 297 | 36 | 190 | — | '''43.716''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 33.956 | 127 | 1.018 | 506 | 266 | 198 | 55 | 264 | 4.274 | '''40.664''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948 — 2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Стопанство == Градот имал средна економска развиеност обично со трговијата која се обавувала со сплавови по [[Вардар]] кон [[Солун]] и [[Скопје]]. Меѓутоа Велес доживеал вистински економски развиток преку изградбата на Вардарската железничка линија „Солун-Скопје“ кон крајот на XIX век, а подоцна и со железничката пруга кон [[Прилеп]] и [[Битола]] во 30-тите години на XX век. Велес е значаен идустриско-стопански центар и сообраќајно-железничка крстосница на Македонија. Од Велес се двојат железничките пруги кон Кочани и Битола и продолжува меѓународниот коридор кон Солун. Уште во минатото Велес бил развиен занаетчиски град со голем број на занаети како на пример грнчари, калајџии, ковачи, јорганџии, дограмаџии, касапи и многу други, а своите производи велешките занаетчии отпрвин ги превезувале преку сплавови (гемии) преку реката [[Вардар]] до [[Солун]], а подоцна со изградбата на пругата замрел овој вид транспорт. Во Велес почнале да се градат првите фабрики меѓу кои ''„Маслодајна“'' или денешен ''„Благој Ѓорев“'', Фабриката за грнчарски производи ''„Вила Зора“'' и други. Од занаетчиски во индустриски град Велес преминува по втората светска војна. Велес денес е втор град со најголем број индустриски капацитети во [[Македонија]], веднаш зад [[Скопје]]. Од индустриските капацитети поважни се ''Топилницата за олово и цинк „МХК Злетово“'' , ''Фабриката за вештачки ѓубрива „[[Хемиска индустрија Велес]]“'', ''Фабриката за вагони и шински возила „Колска“'', фабриката за бојлери и апарати за домаќинство ''„Динамо — Леов“'', металната и металопрепработувачката индустрија ''„БРАКО“'' (некогашно ''„Браќа Кошулчеви“''), текстилната индустрија ''Нонча Камишова'' (денес „Ветекс“, „Нокатекс“), индустријата за порцелан и керамика (денешна ''„Керамика Нова“'' или поранешна „Порцеланка“), индустријата за ќерамиди и цигли ''„Киро Ќучук“'', кожарско-крзнарската индустрија ''„Димко Митрев“'', земјоделскиот комбинат ''„Лозар“'' (денес приватизиран и поделен на неколку фирми), најголемата фабрика за масло во Македонија ''„Благој Ѓорев“'', мелничко-пекарскиот комбинат ''„Жито Вардар“'' кој поседува и свињарски и живинарски фарми, фабриката за медицинска опрема и пластика „Вемед“, свињарската фарма и месна индустрија „Агрија“, тутунскиот комбинат "А.Д Велес Табак" ( поранешно "Југотутун" ) и др. Туристички објекти во градот се хотелите „Романтик“ и „Монтенегро“, како и бродот „Хотел Панини“. Во Велес, силно се развива туризмот на вештачкото езеро Младост кое се наоѓа помеѓу Велес и Скопје. Угостителството е на среден степен на развиеност. Застапени се кафеани, ресторани, пицерии, ноќни клубови, дискотеки и друго. Посебен белег остава угостителствово во зимниот период кога од цела Македонија доаѓаат гости за проба на пита пастрмајлија, еден од заштитните знаци на велешката кујна. Финансискиот сектор е развиен на ниво на експозитури на банки и осигурителни компании кои нудат кредитирање, лизинг, осигурување и друго. Со тоа се постигнува поголем развој на велешката економија, пред сè на малите и средни претпријатија. [[Податотека:Veleshko Ezero 4.JPG|мини|десно|Езерото [[Младост (езеро)|Младост]]]] === Туризам === {{Главна статија|Младост (езеро)}} Најголема туристичка атракција во блиската околина на Велес е античкиот град [[Стоби]]. Покрај него, значајни се и наоѓалиштето Бреза и наоѓалиштето [[Пешти]], кој изобилува со пештери со археолошки остатоци од неолитот, ранохристијански пештери. Надвор од градот се наоѓа и тврдината [[Велешко кале]]. == Култура == Во [[среден век|средниот век]] Велес е лулка на културата на [[Балкан]]от. Тука е напишан првиот драмски текст на македонски јазик од преродбеникот и учител [[Јордан Хаџи Константинов Џинот]], во Велес на театарската сцена првпат настапила жена, првата гимназија на Балканот е во Велес, првата библиотека, првото училиште, првиот музеј, првиот фотограф, социјалист итн. Познати велешки културни дејци се [[Коле Неделковски]], роден во село [[Војница]], близу до Велес, потоа бесмртниот поет [[Кочо Рацин|Коста Солев-Рацин]], кој со својата појава засекогаш го измени лицето на македонската и светската поезија и кој остави длабк траг на поезијата заветувајќи ги своите идни поколенија да се држат до јасно зацртаната патека која тој ја трасираше. Потоа овде мора да се споменат големите имиња кои ја одржуваа и негуваа културата и литературата во Велес како [[Јордан Леов]], [[Тихо Најдовски]] и [[Македонка Јанчевска]]. Од современиците, се издвојува појавата на поетот и писател [[Игор Крајчев]], кој како млад писател е основополжник на епската фантастика во македонската книжевност, жанр што досега беше непознат и неискористен во нашата книжевна ризница. === Културно-општествените установи === ;'''Театар „''Јордан Хаџи-Константинов Џинот''“''' Познатиот антички – римски театар кој функционирал во древниот град [[Стоби]] пред две илјади години е дел од театарската традиција на овие простори. Традицијата ја продолжува просветителот и преродбеник [[Јордан Хаџи-Константинов Џинот]] чии напишани драмски текстови во [[1845]] година му го обезбедија приматот на основоположник на современиот театарски текст. Во познатиот центар на вековната театарска традиција, во градот Велес, од [[1948]] година работи професионален театар, односно [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народниот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]]. Театарот денеска е стожер на културниот живот во Велес, со во просек, шест премиери годишно. Особено внимание кај тетарската публика привлекува постојаната глумечка екипа која досега има освоено награди на бројни домашни и меѓународни фестивали. Малубројниот, но компактен ансамбл негува различни театарски жанрови и е носител на активностите за враќање на театарската традиција на сцената во древниот Стоби. Со цел да се зачува долгата театарска традиција и да се обезбедат услови за работа на новите генерации глумци, режисери и сценски уметници, изготвен е проект за изградба на комплексен објект— Центар за култура, во кој ќе биде сместен новиот театар.<ref>[http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=4&pid=11&ppid=149&tid=1845 ''Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“'']</ref> ;'''Матична библиотека „''Гоце Делчев''“''' Некогаш првата библиотека во Македонија, денес матична библиотека „Гоце Делчев“ — Велес, веќе од 1978 година е сместена во центарот на градот, во простор поделен на два дела. Во едниот дел се сместен библиотечниот фонд за возрасни и е поставена импровизирана читална, а во вториот дел се наоѓа одделението за деца. Матичната библиотека располага со библиотечен фонд од околу 10.000 книги и публикции. Библиотеката се грижи за набавка, обработка и одржување на библиотечниот фонд, негово користење и издавање. Покрај бисерите на македонската, европската и светската литература, таа располага и со мало роднокрајно одделение во кое се чуваат сите значајни досега објавени дела посветени на Велес низ историјата. За своите читатели, библиотеката нуди и дневни весници и списанија. Во моментов матичната библиотека „Гоце Делчев“ има 3.500 редовни читатели, а нејзините услуги ги користат околу 10.000 граѓани од сите националности и возрасти. Библиотеката располага и со литература на [[англиски]] и [[француски јазик]]. Со цел матичната библиотека во Велес да се приближи до европските стандарди за библиотечно работење во [[Европа]], тековно се работи на обезбедување на нов простор за вршење на библиотечната дејност, компјутеризација и создавање на основа на податоци за библиотечниот фонд. Во тек е и проект за отворање на точка за бесплатен пристап до Интернет за граѓаните на Велес, со што ќе се осовремени информативната дејност на библиотеката. Исто така во плане изградба на нова зграда на библиотеката.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://velesonline.com/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=40 |title=''Велес ќе добие современа библиотека'' |accessdate=2009-02-14 |archive-date=2020-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610172707/http://velesonline.com/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=40 |url-status=dead }}</ref> [[Податотека:National Museum - Veles 4.jpg|мини|лево|Зградата на Народниот музеј]] ;'''Народен музеј''' Објектот со специфична градска архитектура што го краси центарот на Велес, е седиште на велешката историја и култура. Овој прв повоен музеј во Македонија е отворен во далечната [[1946]] година. Сите посетители секој ден од 8 до 12 и од 16 до 20 часот имаат можност да ги видат вредните експонати изложени во археолошкото, историското, етнолошкото и одделението за историја на уметноста. Музејот располага со околу 3000 експонати од кои во постановките се изложени 1000. Особен интерес привлекува етнолошкото одделение каде се изложени раскошни градски и селски носии како и ентериери уредени според старата велешка архитектура. Интерес привлекуваат и останатите поставки, особено археолошкото одделение кое изобилува со експонати пронајдени на археолошките наоѓалишта во регионот на Велес.<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?itemID=EE99187E8092F84D9ECA1EC1657823BE&arc=1 ''Подновена археолошката поставка во велешкиот музеј'']</ref> Народниот музеј располага и со три спомен куќи, меморијален комплекс во село [[Горно Врановци]] и спомен костурница. Во рамките на стратегијата за развој музејот предвидува отворање и на палеонтолошко одделение во кое ќе бидат конзервирани експонати од времето на палеолитот со кои изобилува регионот на Велес. [[Податотека:Stanbeni-zgradi-Veles-MK.jpg|мини|десно|Станбени згради во новиот дел на Велес]] ;'''Кино „''11 октомври“''''' Љубителите на филмската уметност, во Велес имаат можност да ги проследат најновите филмски хитови, но и евергрините во киното '''11 октомври'''. Киното располага со сала со капацитет од 550 седишта. Во летните периоди, кино проекциите се одвиваат на летна кино тераса адаптирана за овој период од годината. Филската уметност има долга историја во Велес. Во градот работеле и денес работат неколку режисери аматери кои претежно реализираат документарни и кратки филмови. Во Велес се реализирани и 7 проекта од македонската кинематографија. ;'''Центар за детско творештво „''Ѓоре Органџиев''“''' Во прилог на развојот на креативноста на децата и младите како и реализацијата на вонучилишни активности, во Велес работи Центарот за детско творештво „''Ѓоре Органџиев''“. Во центарот функционираат повеќе секции меѓу кои играорната група „''Буба Мари''“, балетската група „''Црни мачиња''“, ликовната секција и литературната секција. Овде децата имаат можност да изучуваат повеќе странски јазици и компјутерски вештини. Центарот кој располага со привлечен простор и сала за јавни настани е организатор на традиционалната манифестација „''Детски Рацинови средби''“.<ref>[http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2624&stID=44601 ''Детски Рацинови средби'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;'''Стрип центар на Македонија''' Со цел да се афирмира културата на стрипот и уметноста во [[Република Македонија]] како и да се организираат авторите на стриповите во нивните креативни активности, во [[2003]] година, во Велес е отворен ''Стрип центарот на Македонија''. Библиотеката на стрипови која располага со 6000 наслови на македонски, француски, англиски и српско хрватски јазик опфаќа повеќе од сто активни членови. Во центарот се организираат образовни работилници за почетниците, но и за еминентните цртачи. Често се организираат и изложби на стрипови. Центарот издава списанија за стрипови, а периодично издава и книги на стрипови засновани на народното творештво. Секоја година, во текот на ноември центарот организира меѓународен салон на стрипови.<ref>[http://www.ngocenters.org.mk/novosti_detail.asp?lang=mak&id=30 ''Изложба во Стрип Центар на Македонија'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Споменици === [[Податотека:Varnaliite vo Veles 025.JPG|мини|десно|Детаљ од куќа во комплексот Варналии]] ;'''[[Спомен-куќа на Кочо Рацин]]''' Куќата на еден од најголемите поети во периодот помеѓу двете светски војни [[Кочо Рацин|Коста Солев-Рацин]] во [[1962]] година е целосно реставрирана. Приземјето е изградено од камен, на катот доминира фасада со бела боја, а покривот е висок и покриен со ќерамиди. Двокрилна порта од дрво води во тремот решен како мал простор кој ги спојува катот, фурната, чардаците и грнчарската работилница. Работилницата има голема површина, а во нејзинот под има мала скривница. Чардакот на куќата е споен со фурната. На спротивниот крај чардакот со скали води кон повисок чардак. Во спомен куќата на Рацин денеска се наоѓаат негови оригинални ракописи и голем број други спомени за неговиот живот и дело.<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?itemID=8DDD804F14F3E44ABF9F714914D15994&arc=1 ''Обновени куќата и поставката на Кочо Рацин'']</ref> ;'''[[Спомен-куќа на Васил Главинов]]''' [[Спомен куќа]]та на првиот [[пропагатор]] на социјалистичките [[Идеја|идеи]] во [[Македонија]] [[Васил Главинов]], денес е [[музеј]] посветен на неговиот живот и дело. [[Куќа]]та се смета за еден од најубавите белези на старатa велешка [[архитектура]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.kontrapunkt-mk.org/slevanje/arhiva/20031224/maraton2.htm |title=''Велес, Спомен куќа на Васил Главинов: Александар Ботев, Вид(ови), изложба, промоција на "Елементи"'' |accessdate=2009-02-15 |archive-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106135906/http://www.kontrapunkt-mk.org/slevanje/arhiva/20031224/maraton2.htm |url-status=dead }}</ref> На првиот кат од куќата се наоѓа чардакот кој од левата страна продолжува во гостинска одаја. Од десната страна на [[чардак]]от има две други простории. Гостинската одаја има врата со правилна форма. [[Прозорец|Прозорците]] се со хоризонтални и вертикални пречки, а завршуваат во [[Барок|баркона]] [[форма]]. На вториот кат се наоѓа чардак со неправилна форма. ;'''[[Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот|Спомен-куќа на Јордан Хаџи Константинов-Џинот]]''' Спомен куќата на еден од најзначајните македонски [[Просветителство|просветители]] и [[Преродбеник|преродбеници]] [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] е изградена на левата страна на [[река]]та [[Вардар]], во велешкиот [[сокак]]. Куќата се одликува со специфична [[староградска архитектура]] во која доминираат ѕидови од кршен камен, жолта фасада, дрвени столбови и [[Дрво|дрвена]] ограда со тобозани. Чардакот е динамичен, на три нивоа и во квадратна форма се надвиснува над високиот камен. Поради специфичната [[староградска архитектура]] и [[Историја|историското]] значење на куќата на еден од најголемите преродбеници, [[Министерство за култура|Министерството за култура]] и Заводот за заштита на спомениците на културата оваа куќа ја прогласија за [[споменик на култура]]та. Општина Велес тековно работи на реставрација на куќата која ќе биде претворена во спомен музеј посветен на животот и делото на Јордан Хаџи Константинов-Џинот.<ref>[http://www.porta3.com.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=748&Itemid=46 ''Внатрешно уредување на спомен-куќата на Јордан Хаџи Константинов-Џинот во Велес'']</ref>[[Податотека:Clock tower (Veles) X5.JPG|мини|десно|Улица во Велес со градскиот саат]] ;'''[[Градски саат (Велес)|Градски саат]]''' Изградена во првата половина на [[18]] [[век]], [[кула]]та во централното градско подрачје на Велес служела како осматрачница за отоманските власти. Кон крајот на [[18]] век, во периодот на преродбата во Велес, кулата била претворена во градски саат. Оттогаш камбанаријата на часовникот е постојан потсетник за времето за граѓаните на Велес. Со својата специфична [[архитектура]], оваа градба од камен со раскошен врв денес е неодминлив симбол на Велес, присутен и на [[грб]]от и [[знаме]]то на [[град]]от. [[Кула]]та овозможува убав поглед на централното градско подрачје.<ref>[http://galerija.velesonline.com/displayimage.php?album=3&pos=32 ''Галерија на слики од кулата'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Ентериер]]от кој е израз на древната игра на дрвото и каменот ја прави оваа туристика атракција уште поинтересна. Градскиот саат кој им одолеал на вековите, веднаш го привлекува вниманието на љубителите на специфичната урбана [[архитектура]]. ;'''Спомен костурница''' Импозантниот споменик изграден во [[1979]] година веднаш над влезот во Велес, од неговата десна страна, е вечен дом на стотина велешки борци кои во втората светска војна загинале за остварување на вековниот сон за слобода на македонскиот народ. Споменикот, изграден во форма на [[афион]]ов цвет е дело на академскиот вајар [[Љубомир Денковиќ]] и архитектoт [[Саво Суботин]] од [[Србија]]. Во централниот дел на внатрешноста е поставен симболот на слободата во форма на расцветано дрво, додека по сите страни од ѕидовите е распослан најголемиот мозаичен комплекс во Македонија, дело на академскиот сликар [[Петар Мазев]]. На вкупна површина од 220 м², преку една композиција составена од пет слики, авторот ја насликал историјата на македонскиот народ од Илинденската епопеја преку социјалните превривања меѓу двете светски војни,периодот на народно ослободителната војна и сенародното востание, сè до победата над фашистичкиот окупатор, повоената изградба на Македонија и слободата како врвна придобивка. Мозаикот е направен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, во повеќе бои, преку кои едни од други се одвојуваат симболите и формите. [[Податотека:Spomenik na Gemidžiite vo Veles 07.jpg|алт=Спомен обележје посветено на Гемиџиите|лево|мини|272x272пкс|Спомен обележје посветено на [[Солунски атентати|Гемиџиите]]]] '''Споменик на Гемиџиите''' На левиот брег на реката [[Вардар]], на уредено плато на кејот се издига споменикот посветен на Гемиџиите. Споменикот е поставен во чест на големиот јубилеј „100 години Илинденско востание - 100 години македонска државност“. Импозантниот споменик висок 6,5 метри, претставува сплет од 12 зраци што ги симболизираат дванаесетмината [[Гемиџии]], кои во предвечерјето на [[Илинденското востание]] ги извршија познатите [[Солунски атентати]], во обид да го свртат вниманието на [[Европа]] кон [[македонското прашање]]. Споменикот е дело на академскиот вајар [[Станко Павлевски]]. Крај споменикот е поставена плоча со имињата на гемиџиите на која е испишана нивната историска порака „'''''Се арчиме за Македонија'''''“.[[Податотека:Кочо Рацин -Велес.jpg|алт=Споменик на Кочо Рацин во Велес|мини|Споменик на [[Кочо Рацин]] во Велес]] ;'''Споменици на Кочо Рацин''' Во чест на патронот на велешката Гимназија, во [[1968]] година на [[Кочо Рацин|Кочо Солев Рацин]] во неговиот роден град за првпат му е поставен споменик. Споменикот е дело на академскиот вајар [[Димко Тодоровски]] кој преку преку натприродната големина на фигурата на Рацин направил обид за претставување на големината на македонскиот народ. Изработен е од глина и излиен во бронза. Традиционално пред него секоја година во Велес започнува меѓународната средбата на поетите посветена на делото на ненадминливиот поет и револуционер. И во центарот на Велес, наспроти градскиот саат се издига споменик на основоположникот на современата македонска поезија Кочо Солев Рацин. Споменикот поставен во [[2002]] година е дело на акдемик [[Томе Серафимовски]]. Висок е 2,80 метри и тежок 500 килограми. Фигурата на Рацин е излеана во бронза. Споменикот е донација на македонскиот стопанственик [[Трифун Костовски]]. === Културно-општествени манифестации === ;'''Меѓународна поетска манифестација „''Рацинови средби''“''' Од [[1964]] година, Велес е домаќин на поетите од [[Балкан]]от кои, во родниот град на основоположникот на современата македонска поезија и литература [[Кочо Рацин]], го слават битот на поетскиот збор.<ref>[http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=80339 ''Во Велес се одржуваат 44-тите Рацинови средби''] -А1 Телевизија</ref> Покрај презентацијата на поетското творештво во рамките на манифестацијата „Рацинови Средби“ се одржуваат и научни собири посветени на животот и творештвото на Рацин. На манифестацијата традицинално се доделува [[Рациново призние]] за најуспешно литературно остварување помеѓу две манифестации како и почесното Рациново признание кое се доделува за научни трудови, преводи и други дела посветени на творештвото на Кочо Рацин. Секоја година манифестацијата се збогатува со разни содржини како настапи на истакнти музички уметници, изложби, саеми на книги. На нив учествуваат музичари и групи од Македонија и од соседството. ;'''Мегународен фестивал на античка драма „''Стоби''“''' Со цел да се зачува традицијата на античкиот театар, со изведба на антички театарски текстови на древната сцена во [[Стоби]], од [[1992]] година, на иницијатива на глумците при велешкиот театар, во летните периоди се одржуваат претстави во античкиот амфитеатар.<ref>[http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=4&pid=11&ppid=152&tid=1852 ''Меѓународен фестивал на Античка драма „Стоби“'']</ref> Од [[2001]] година оваа традиција прерасна во '''''Меѓународен фестивал на античка драма''''', која секоја година привлекува сè поголем број на театарски уметници од светот. Фестивалот е атракција не само за велешани, туку и за љубителите на театарот од целата држава за што сведочи огромниот број на посетители кој се движи од 2500 до 3000 по претстава. На фестивалот традиционално се доделува '''наградата за најдобра претстава''', '''наградата за режија''' како и наградите '''најдобри глумци'''.<ref>[http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=66337 ''Доделени наградите на фестивалот на античка драма „Стоби“'']</ref> Древната сцена во Стоби е особено привлечна за театарските уметници поради можноста за создавање на вистински спектакли во древниот амбиент на античкиот амфитеатар и оживување на текстовите на [[Софокле]], [[Аристофан]], [[Еврипид]] и други [[антички писатели|антички автори]]. [http://kadmusarts.com/festivals/5244.html Мрежно место на фестивалот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090323000659/http://kadmusarts.com/festivals/5244.html |date=2009-03-23 }} ;'''Меѓународен фолкорен фестивал „''Велес''“''' Долгата традиција на негување на македонскиот фолклор во Велес ги поттикна културните работници да го основаат Меѓународен фолклорен фестивал „Велес“. Првото издание на фестивалот се одржа во '''2004''' година со учество на фолклорни ансамбли од Македонија, [[Република Бугарија]], [[Словенија]], [[Србија]] и [[Црна Гора]]. Фестивлот го привлече интересот на јавноста со богатиот фолклорен колорит на народите и убавината на народното музичко творештво што фолклорните ансмбли ги презентираат на повеќе локации во градот. Особено внимание кај посетителите привлекува дефилето на учесниците на фестивалот низ велешките улици.<ref>[http://www.culture.in.mk/story_mk.asp?id=14849&rub=44 Министерство за култура на Македонија]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;'''Сликарска колонија „''Еко-Арт''“''' Од [[1998]] година, на иницијатива на домот на културата во Велес, во живописните предели на село [[Горно Врановци]], традиционално се одржува меѓународната сликарска колонија „Еко арт“. Оваа меѓународна ликовна мнифестација е поттикната од желбата на уметниците да помогнат во решавањето на еколошките проблеми на велешани. Учесниците на колонијата имаат можност во услови на крактеристични природни амбиенти да создаваат дела со длабока еколошка порака, вградувајќи во нив елементи од непосредниот урбан и природен амбиент на градот и околината. Колонијата го привлекува интересот на голем број уметници од Балканот и пошироко чии дела се изложуваат на постановка посветена на делата создадени на оваа сликарска колонија. === Културно-уметнички друштва === ;'''Ансамбл „''Распеани Велешани''“''' Ансамблот „Распеани Велешани“ е основан во [[1971]] година. Пејачката група на ансамблот денеска брои 30 активни членови, а музичката група-чалгијата, шестмина. Ансамблот ја негува [[староградската песна]] од Велес и велешко, како и од повеќе региони на Република Македонија. Музичката група на ансамблот свири на оригинални инструменти меѓу кои преовладуваат [[кларинет]], [[виолина]], [[дајре]], [[џумбуш]] и [[ут (музички инструмент)|ут]]. Ансамблот „Распеани Велешани“ учествувал на повеќе реномирани фестивали во земјава и на просторите на поранешна [[Југославија]]. Тој има освоено повеќе престижни награди меѓу кои и прва награда grand prix на фестивалот „[[Илинденски денови]]“ одржан во [[Битола]], во [[2002]] година. „Распеани Велешани“ имаат издадено две лонг плеј плочи и едно цд со изведба на староградски песни.<ref>[http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2442&stID=32875 ''Чалгијата го одушевила и султанот'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;'''КУД „''Керамичар''“''' Ансамблот Керамичар е основан во [[1954]] година. Денес тој брои 250 членови, повеќето ученици и студенти. Ансамблот Керамичар досега одржал повеќе од 3.500 концерти. Има учествувано на голем број фестивали, културни манифестации, прослави и ревии на музика. Благодарение на квалитетот на неговата програма, тој е добитник на многу награди, признанија и плакети. За својот настап на манифестацијата ММФ, во [[Дижон]], [[Франција]], ансамблот ја доби наградата сребрен гердан. Керамичар има објавено неколку плочи на народни песни и ора. Во рамките на своите настапи, ансамблот ги презентира нарродните носии кои се одликуваат со богат колорит. На носиите, доминираат црвената и црната боја кои се исткаени на бела основа. Македонскиот народ ги зачувал овие носии низ својата историја. Со голем ентузијазам, младите луѓе учествуваат во активностите на ансамблот и се грижат за ритмот и народните песни и ора на македонскиот народ.<ref>[http://www.lisica.mk/?statija=84 ''Играорците од КУД Керамичар заминаа за Хрватска'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;'''КУД „''Коле Неделковски''“''' Културно уметничкото друштво „Коле Неделковски“ кое го носи името на еден од најеминентните велешки поети и револуционери, постои и работи повеќе од 18 години. Денес ова друштво опфаќа повеќе од 250 активни членови кои работат во неколку секции. Во рамките на друштвото работи и балетската група „'''Анабела'''“ која негува модерен балет. КУД „Коле Неделковски“ има учествувано на голем број фестивали во повеќе земји меѓу кои [[Шпанија]], [[Германија]], [[Турција]], [[Романија]], [[Словачка]], [[Бугарија]] како и во [[Словенија]], [[Србија]], [[Црна Гора]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]] и др. Репертоарот на друштвото ги опфаќа ората [[Комитско]], [[Калајџиско]], ората од источниот регион на [[Повардарие]]то, егејски ора, [[Водарки]], [[Бувчанско оро]] и голем број други ора и песни.<ref>[http://www.lisica.mk/?statija=475 ''Во Велес се пее, игра и танцува'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Архитектура == Од крајот на [[XVIII век|XVIII]] до почетокот на [[XX век]], како резултат на развојот на трговијата и миграцијта на неимарските тајфи, во Велес се развива специфична градска архитектура. === Комплекс „Варналиите“ === [[Податотека:Varnaliite vo Veles 02.jpg|мини|десно|Куќа од комплексот Варналиите]] ;'''Куќата на Паунови''' Изградена е во [[1868]] година, во месноста Варналиите. Основата на куќата е правилна и се развива во три нивоа. Куќата е пространа, составена од приземје и два ката. На неа доминира чардакот и прозорците. Особено е впечатлив е ентериерот во кој доминираат детали од традиционалното градителство. Со цел да се долови впечатокот на традиционалната градска архитектура општина Велес ја реставрираше фасадата на куќата на Паунови. ;'''Куќата на Тренчови''' Изградена е истовремено со куќата на Паунови. Поради специфичниот терен, куќата е отворена кон улицата со тесна фасада и покрај приземјето има уште два ката. Приземјето и првиот кат се направени од камен. На вториот кат доминираат прозорците, архитектонската графика и опшивниот венец. Архитектонското решение на вториот кат е особено впечатливо и во него доминира одаја со седум прозорци свртени кон улицата. Фасадата на куќата чиј ентериер е исполнет со традициолно изработена покуќнина е реставрирана. ;'''Куќата на Прнарови''' Изградена е во [[1868]] година на три нивоа со специфична неправилна форма во основата. Поплочениот двор на приземјето е отворен простор поврзан со улицата. Централно место во архитектонското решение зазема чардакот кој ги спојува сите одаи . На вториот кат доминираат големи прозорци и исфрлена стреа со декоративни елементи на флора и фауна која завршува во покривот. Обновената фасада на куќата на Прнарови се одликува со [[еркер]]но исфрлени катови. === Останати позначајни архитектонски белези === ;'''Куќите на Ѓоргови''' Сместена во центарот на Велес, куќата на семејството Ѓоргови е изградена во [[1930]] година по примерот на европскиот модел на градска куќа од тој период. Куќата има јавно приземје, два приватни станбени катови и мансарда. Веднаш до неа се наоѓа втората куќа на семејството Ѓоргови, изградена во [[1928]] година, исто така, по европски модел на градска куќа со приземје и два ката. Основата на куЌата е асиметрична , а фасадата симетрична и убаво обликувана, со венец околу прозорците. ;Куќата на Шукареви Изградена е во [[1927]] година во центарот на Велес и се смета за еден од најубавите објекти во Велес. Оваа куќа се одликува со симетрична фасада, со специфични декоративни елементи. Во централниот дел доминираат завршните елементи со декоративна пластика, полна ѕидана ограда и ковано железо. Денеска фасадта на куќата е обновена. Куќата има јавно приземје во кое се сместени продавници и приватни станбени катови со завршеток од таван или мансарда. Малтерисаната фасада во окер жолти тонови е обновена. === Велешко кале === Повеќе од две илјади години имало живот на велешкото Кале, од рано христијанскиот период, па сѐ до средината на [[19 век|XIX век]], покажуваат археолошките истражувања на овој простор. Тој не е така познат како другите слични простори во земјава, но наспроти нив тука имало богат живот кој е малку истражуван. Наоѓалиштето лежи над манастирот Св. Димитрија, а под него се реките Вардар и Тополка и според археолозите, најстарите велешани потекнуваат од овде. Првата населба или стариот град Велес датира од раноримскиот период. Подоцнежните истражувања говорат дека на овој простор имало жители до [[19 век|XIX век]], кога според пишаните податоци се иселува последниот човек. Се смета дека ова место во почетокот се нарекувало [[Волос]], по словенскиот [[Велес (бог)|бог на шумите]], кои ги имало во изобилие во неговата околина, така и спротивниот рид го добил името поврзано со дрвјата и огнот Св.Илија - громовник. Каде има и шума, има и стока, па како остаток на тоа време, половина град и денес го одбележува христијанскиот празник Св.Никола кој во словенската митологија бил заштитник на стоката. Во калето се одвивал богат живот, разбирливо бидејќи бил на крстосница и на важно стратешка локација. Тој може да биде многу посетено туристичко место. Има проект и елаборат, но досега не се обезбедени средства за негова реализација. Ова се смета како контра тврдење дека градот Вила Зора се наоѓал во [[Овче Поле|Овчеполието]], а не тука. == Општествени установи == === Образование === Во Велес има [[:Категорија:Основни училишта во општина Велес|6 основни училишта]], [[:Категорија:Средни училишта во Велес|4 средни училишта]] во кои годишно се образуваат околу 3.176 ученици и едно училиште за образование на деца со лесни пречки во развојот. Потреба од проширување на образовните капацитети постои во насока на високото образование. Во градот делува и работнички универзитет за дообразование, учење на занаети, странски јазици и нижо музичко училиште, а постои и интернат за сместување на ученици од средното образование. За предучилишно образование постојат и работат 6 организациони единици на предучилишната установа „Димче Мирчев“. Во градинките се опфатени околу 650 деца, а просториите во кои престојуваат се естетски уредени, адекватни и и одговараат на педагошките барања и норми. ==== Високо образование ==== Установи за високо и више образование во Велес, за првпат се отворени по Втората светска војна, кога била отворена и вишата хемиска школа. Во денешно време со политика на дисперзирање на студии на македонските универзитети во Велес, работат дисперзирани студии на Правниот Факултет „Јустинијан Први“ од [[Скопје]], како и на факултетот за туризам и техничко-технолошкиот факултет при универзитетот „Св. Климент Охридски“ од [[Битола]]. ==== Средно образование ==== * [[Гимназија "Кочо Рацин" - Велес|Гимназија "Кочо Рацин"]] * [[ОСУ "Јовче Тесличков" - Велес|ОСУ "Јовче Тесличков"]] * [[УСО "Коле Неделковски" - Велес|УСО "Коле Неделковски"]] * [[ССОУ "Димитрија Чуповски" - Велес|ССОУ "Димитрија Чуповски"]] ==== Основно образование ==== * [[ОУ "Благој Кирков" - Велес|ОУ "Благој Кирков"]] * [[ОУ "Блаже Коневски" - Велес|ОУ "Блаже Коневски"]] * [[ОУ "Васил Главинов" - Велес|ОУ "Васил Главинов"]] * [[ОУ "М. Овчарова" - Велес|ОУ "М. Овчарова"]] * [[ОУ "Трајко Андреев" - Велес|ОУ "Трајко Андреев"]] * [[ОУ "Кирил и Методиј" - Велес|ОУ "Кирил и Методиј"]] * [[ОУ "Јордан Хаџи-Константинов Џинот" - Велес|ОУ "Јордан-Хаџи Константинов Џинот"]] === Цркви и манастири === [[Податотека:St Panteleimon Church Veles.jpg|мини|десно|250п|Градската [[соборна црква]] Св. Пантелејмон]] Од досегашните познати историски податоци се дознава дека Велес имал свој епископ за време на [[Охридска архиепископија|Охридскиот архиепископ]] [[Димитар Хоматијан]] ([[1216]] — [[1234]]). Сепак до [[1661]] г. нема сигурни податоци за другите велешки епископи. Постојат повеќе причини зошто е тоа така: на прво место е влијанието на политичките околности, а потоа, се разбира и црковните состојби во Охридската архиепископија. Епископите често биле присилно сменувани, од кои некои биле само по една година. Но од втората половина на [[17 век|XVII век]] веќе се познати приличен број имиња на велешки епископи. Најстар историски извор за антитурското раздвижување во Велес постои од крајот на [[16 век|XVI век]]. Бунтот бил предводен од страна на тогашниот Охридски архиепископ [[Варлаам]], кој на Архиепископскиот престол дошол по смртта на [[Атанасиј I]], познатиот организатор за кревање на општобалканско востание за чија реализација барал помош од европските држави. Архиепископот Варлаам по сè изгледа активно продолжил по стапките на својот претходник, но сето тоа било со краток век. Во [[1598]] година, бил фатен и погубен од [[јаничари]]те во Велес. Денес градот Велес е седиште на [[Повардарска епархија|Повардарската епархија]] при [[МПЦ]]. ;'''Св. Пантелејмон''' {{Главна статија|Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес}} Градската [[соборна црква]] Св.Пантелејмон се наоѓа југозападно од градот, на неколку стотини метри оддалечена од последните куќи во една длабнатина. Теренот, на кој е поставена, прилично е стрмен, особено од западната страна, каде што над црквата високо се издига ридот [[Вршник]], а од источната стрмо се спушта во [[Велешка Клисура|Велешката клисура]], дури до брегот на [[Вардар]] и главниот пат кон југ. Заради тоа соѕидана е подлога за црквата, а како бедем од источната страна изграден е потпорен ѕид од деклан камен, како кај одбранбените тврдини. Во дворот на црквата, при самиот влез, поставена е камбанаријата, а десно од неа во правец на црквата се изградени неколку зградички, кои служат за разни потреби. Камбанаријата е подигната во 1904-1905 година, за која цел дотогаш служеле црковните клепала. Црквата има два влеза: еден од север, а другиот од југ. Што се однесува до постанокот на црквата Св.Пантелејмон има повеќе верзии. Тие се засноваат, главно, на народното кажување и на извесни предметни сведоштва. На прво место, како непобитен факт, е тоа дека денешната црква е од поново време, а старата, која постоела како мала црквичка, можно е во старо време да служела како манастир на Стар Велес. Во секој случај, нејзиниот денешен изглед датира од [[1837]]-[[1940]] година. Идејата за обновување на црквата се родила од самата потреба. За време околу 4 години (1837-1840) црквата била оспособена за богослужба. Во таа година црквата била осветена од велешкиот владика Игнатиј. При осветувањето на црквата, извршено на [[9 август]] [[1840]] година, на владиката му помагал месниот свештеник '''поп Грујо''', кој во исто време заедно со '''Хаџи Ѓорѓи Дрндар''' бил најзаслужниот човек за изградбата на црквата. Дефинитивното довршување на црквата траело сè до [[1847]] година, а во [[1849]] година е поставено клепалото. ;'''Успение на Пресвета Богородица''' {{Главна статија|Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велес}} [[Податотека:Crkva-Sveta-Bogorodica-Veles-MK.jpg|мини|десно|Црквата „Успение на Пресвета Богородица“]] Црквата Св.Богородица се наоѓа на источната страна од градот во месноста '''Дервен''', каде што порано живееле извесен број [[власи|влашки семејства]], така што и нивната улица почнале да ја викаат “''Влашко маало''”. Надворешниот изглед на црквата не е впечатлива архитектура, повеќе личи на поголема зграда, отколку на црква, па според тоа и не припаѓа на некој посебен црковен стил. Најболно прашање за Власите било тоа што тие немале своја црква. Бидејќи во [[1874]] година не успеале на присилен начин да ја присвојат црквата Св. Спас, во [[1882]] година започнале со градењето на своја црква- Св. Богородица. Оваа година е втисната и на сребрениот крст за рачна употреба, а кој подолго време се наоѓа на светиот престол во олтарот на црквата, како дар од некој член на влашкото семејство Дочеви, кои имале аптека во Велес. На завршните работи во [[1905]] година и овде работела тајфата на прочуениот мајстор Дамјан, синот на Андреја, мајстор градител од семејството Рензовци-Зографовци во Велес. Најпосле Власите се здобиваат со своја црква, Св.Богородица, која населението ја нарекло “Влашка црква”. Уште од самиот почеток богослужението во неа се вршело на грчки јазик со одобрение и благослов од владиката во Велес. За прв парохијски свештеник бил поставен Димитриј Бога, член на семејството Бога, од кое потекнува и добротворот Чекрдак. На тоа место како протојереј, Димитриј останал сè до [[1915]] година. Инаку, грчката служба во црквата престанала уште во [[1912]] година по одењето на [[Турци]]те од [[Македонија]], бидејќи новопоставените свештеници не знаеле грчки. За успехот на црквата и нејзиниот углед најголема заслуга има нејзиниот голем добротвор Михајло Чекрдак. Потоа треба да се спомнат имињата на питропите, кои секогаш совесно ја вршеле својата работа и секогаш биле активни соработници на црковните лица. ;'''Црква Св. Спас''' {{Главна статија|Црква „Св. Спас“ - Велес}} Во подножјето на ридот [[Рамина]] е изградена црквата Св.Спас. Таа е во непосредна близина на градот, југоисточно, само на стотина метри оддалечена од последните градски куќи. Како таква, таа има отоврен видокруг кон долината на [[Вардар]] од задната страна и претставува спротивност на црквата Св.Пантелејмон, која се наоѓа на западната страна преку Вардар. [[Васил К’нчов]] вели дека на местото на Св.Спас некогаш постоела мала црквичка, односно да служела и како манастир. И во Енциклопедијата на лексикографскиот завод се спомнува дека таа потекнува уште од [[14 век|XIV век]], а била обновена во [[19 век|XIX век]]. [[Христо Чочков]] подолго време се занимавал со историјата на овој град, и според него црквата Св.Спас потекнува од [[17 век|XVII век]] како претходница на спротивната црква Св.Пантелејмон. ;'''Црква Св. Никола''' {{Главна статија|Црква „Св. Никола“ - Велес}} [[Податотека:Црква “Св.Никола”, Велес.jpg|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] Малата црквичка Св. Никола е доградена на околу стотина метри јужно од манастирот Св. Димитрија, над висната над самиот пат, кој кривулесто се провлекува кон [[Градско]]. Како и другите мали храмови, така и овој, посматран од надворешната страна ни малку не прилега на црква, туку како на некоја одбранбена тврдина, чија големина изнесува околу 20 м². Според мислењето на постарите Велешани, слични црквички по облик и димензија, постоеле и по други места на Велешко како и во Стариот Град. Инаку ни за овој храм како и за спомнатите не постојат историски податоци.Се смета дека и оваа црква му припаѓала на некој манастир, а веројатно на манастирот Св. Димитрија, во чија близина и се наоѓа. Инаку, што се однесува до нејзиното потекло, ако овој храм се спореди со другите од оваа област и нивните фрески по ѕидовите, може да се констатира оти храмот потекнува веројатно уште од [[10 век|X век]], или нешто подоцна. До таков заклучок доаѓаат уметниците и археолозите, кои црквичката ја идентификуваат со [[Маркова Меана]]. ;'''Манастир Св. вмч. Димитрија''' {{Главна статија|Манастир „Св. вмч. Димитрија“ - Велес}} [[Податотека:Црква “Св.Димитрие”, Велес (2).jpg|мини|десно|Црквата „Св. Димитриј“]] Манастирот Св.„Димитрија“ се наоѓа на околу два километра јужно од градот, на десната страна од реката Вардар, под реката [[Тополка]], која се влева во Вардар. Во секој случај постанокот на манастирот датира од постаро време, за коешто ни сведочат извесни историски податоци, запишани од повеќе патописци, историчари, археолозии раскажување на постари луѓе. Но, како и да е, предност за постанокот на манастирот му се дава на средновековието.Не може да се негира и претпоставката оти овој храм потекнува од многу постаро време, кога уште постоел стариот град Вилазора. Само, се разбира, тогашното постоење на манастиорот, не можело да ги има денешните димензии, од [[14 век|XIV век]], кога го обновил властелинот на [[цар Душан]], Раденко со својата мајка. До таков заклучок се доаѓа преку арехеолошките и други наоди во [[5 век|V]] и [[6 век|VI век]], кога во близината на Вилазора постоеле и други храмови, како што е епископската базилика во Стоби, потоа и базиликата Св. Јован Крстител која потекнува, можеби и од поранешното време. Интересна појава кај овој манастир претставува и самата камбанарија, која е поврзана со манастирската црква и изгледа како да е нејзин составен дел од западната страгана.До средината на овој век, нешто по завршувањето на [[Втората светска војна]], споредните манастирски згради во дворот, служеле како конаци и магацински простории. Од источната страна по сета должина на манастирскиот двор север-југ постоеле две згради составени од приземје и кат. Во приземјето се засолнувала стоката на селските гости, кои доаѓале на манастирската слава Св. Димитрие, првиот петок по [[Велигден]], и во други поголеми празнични денови. ;'''Црква Св. Петка''' {{Главна статија|Црква „Св. Петка“ - Велес}} [[Податотека:Sveta Petka - Veles.jpg|мини|десно|Црквата „Св. Петка“]] Се наоѓа на југ од градот, од десната страна на патот за Градско. Ова здание првин, беше Параклис, за некаде во деведесеттите години од минатиот век да се преуреди и догради во помала црква. Постоењето на Параклисот не е точно утврден, но се претпоставува дека е од понов период. ;'''Црква Св. Недела''' {{Главна статија|Црква „Св. Недела“ - Велес}} Оваа црква добро е запазена, така што голем дел од градското население ја посетува, главно на [[Цветници]], [[Велики Петок]] и секоја не дела во времето од [[Велигден]] до [[Спасовден]]. Црквата се наоѓа на десната страна од реката Тополка, при нејзиното устие во Вардар, а на околу 300 метри северозападно од манастирот Св. Димитрија. Поставена е на една нерамна карпеста височина, прилично стрма над брегот од реката. Во однос на „Калето" од Стариот Град, таа се наоѓа на неговиот северен крај, на кој, изгледа, во свое време му служела како храм, за кој биле изградени и многу други верски објекти, од кои денес нема ни трага, а само спомени кај народот дека тие постоеле. И овој изгледа како нов поради зачуваноста и надворешииот облик, така што по се личи оти, како и двата спомнати, потекнува од време на византискиот период. И тој, е граден на ист начин и од таков материјал како и другите такви цркви. ;'''Црква Св. Ѓорѓи''' {{Главна статија|Црква „Св. Ѓорѓи“ - Велес}} [[Податотека:Sv. Georgij vo Veles 07.jpg|мини|десно|Црквата „Св. Ѓорѓи“]] Се наоѓа на северно-источната страна од градот, во месноста [[Прцорек]]. Таа по надворешниот изглед не се разликува од куќите околу неа додека внатрешноста целосно личи на црковен објект, бидејќи има олтар, иконостас и повеќе икони. За времето кога е направена нема точни податоци. Според едни извори таа е направена во [[1740]] година, а според други [[1766]]. Вториот податок е земен од годината на една икона во црквата Св. Богородица за која се смета дека е најстара икона во Велес. Оваа црква служела и како училиште во кое се изучувал македонскиот јазик и писмо кои во тоа верме биле забранувани и напаѓани од грчката, турската, бугарската интелегенција која пак имала цел да го претопат македонското население. Се наоѓа на околу 2 километри јужно од градот , на десната страна од реката Вардар, под реката Тополка која се влева во Вардар. *[[Црква „Св. Кузман и Дамјан“ - Велес|Црква „Св. Кузман и Дамјан“]] — се наоѓа во дворот на градската болница; *[[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Велес|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] — се наоѓа во Младинскиот парк во центарот на Велес; *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Велес|Црква „Св. Јован Крстител“ (Маркова Меана)]] — најстарата средновековна црква која се наоѓа крај Вардар во дворот на крзнарската фабрика „Димко Митрев“ на јужниот излез на Велес; *[[Црква „Св. Наум Охридски“ - Велес|Црква „Св. Наум Охридски“]] — се наоѓа во непосредна близина на црквата „Успение на Пресвета Богородица“;<ref>[http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe//index.php?option=com_content&task=view&id=1643&Itemid=32 ''Започна изградбата на храмот „Св. Наум“'']</ref> *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Тунел|Црква „Св. Јован Крстител“]] — се наоѓа во наделбата Тунел. Камен темелник осветен на [[30 август]] [[2015]];<ref>[http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe/index.php?option=com_content&task=view&id=1800&Itemid=104 ''Слово на освет на камен темелник, Велес'']</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Велес|Црква „Св. Климент Охридски“]] — епархиски параклис. Се наоѓа во епархиското седиште;<ref>[http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe//index.php?option=com_content&task=view&id=1834&Itemid=32 ''Прослава на патронот во епархискиот параклис'']</ref> *[[Црква „Св. Гаврил Лесновски“ - Велес|Црква „Св. Гаврил Лесновски“]] — прва црква посветена на [[Свети Гаврил Лесновски]] во Македонија; == Археолошки наоѓалишта во градот == * [[Винарска Визба (Велес)|Винарска Визба]] — некропола од римско време * [[Велешка тврдина]] (Кале) — градиште од доцноантичко време * [[Петрова Чешма (Велес)|Петрова Чешма]] — могила од римско време == Населби и урбани заедници == Согласно Законот за локална самоуправа досегашните месни заедници се организираат како урбани заедници. За да може да се организираат за решавање на заедничките потреби на граѓаните, мора точно да се утврди опфатот на урбаните заедници, па дури потоа да пристапи кон формирање на Совети на урбани заедници и Совети на месните заедници. Во Велес постојат вкупно 14 урбани заедници. Велес е составен од следните населби: *[[Којник (Велешка населба)|Којник]], *[[Сар Маале (Велешка населба)|Сар Маале]] *[[Бузаана (Велешка населба)|Бузаана]], *[[Солено Чешмиче (Велешка населба)|Солено Чешмиче]], *[[Долни Дуќани (Велешка населба)|Долни Дуќани]], *[[Црна Џамија (Велешка населба)|Црна Џамија]], *[[Прцорек (Велешка населба)|Прцорек]], *[[Поток (Велешка населба)|Поток]], *[[Тунел (Велешка населба)|Тунел]], *[[Влашка Чешма (Велешка населба)|Влашка Чешма]], *[[Ќерамидна (Велешка населба)|Ќерамидна]], *[[Превалец]], *[[Рамина (Велешка населба)|Рамина]]. === Урбанистички развој на Велес === [[Податотека:Велес во Општина Велес.svg|мини|десно|300п|Велес со својата тековна урбана површина (бело) и принедлежното подрачје (сино), прикажани во рамките на [[Општина Велес]]]] Според урбанистичкиот развој градот може да се подели во два дела: стар и нов. Старото градско јадро на градот Велес се наоѓа на двата брега на реката [[Вардар]]. Овде може да се забележат старата карактеристична архитектура и познатите куќи, тесните, кривулести и стрмни улички, куќите начичкани по ридовите и двете најстари и главни велешки цркви. Новиот дел на градот се наоѓа на десната страна на реката [[Вардар]], северно и западно од старото градско јадро. Во овој дел се повеќе застапени станбените згради и висококатници, плански изградените семејни куќи, широките улици, индустриските и образовните установи. Изградбата на новиот дел започнала кон средината на шеесеттите години на XX век, во екот на индустријализацијата и преселбата село-град. Во најново време градот започнува да се шири и во рамнината на левиот брег на [[Вардар]] помеѓу [[Башино Село]] и населбата [[Прцорек (Велешка населба)|Прцорек]]. Овој предел се нарекува Речани или Шорка и во него раскошни куќи градат најбогатите велешки семејства. == Познати личности од Велес == {{Div col|cols=2}} * [[Кочо Рацин]] (1908 — 1943) — македонски поет, комунист и учесник во НОБ * [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — македонски револуционер и учител кој го отворил Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Тодор Христов - Офицерчето]] (1878 — 1903) — македонски револуционер, бугарски офицер, член и раководител на Македонската револуционерна организација, [1] учесник во Илинденското востание * [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно двиежење, член и војвода на Македонската револуционерна организација. * [[Миле Поп Јорданов]] (1877 — 1901) — македонски револуционер и просветен деец, учесник во македонското револуционерно движење, член, секретар и војвода на Македонската револуционерна организација * [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на Македонската револуционерна организација * [[Рајко Жинзифов]] — македонски преродбеник од XIX век * [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] — македонски национален просветител, учител и прв драмски писател од XVIII век * [[Иван Георгов]] — педагог, научник, филозоф и историчар, четири пати ректор на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]], основач и прв претседател на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] * [[Васил Главинов]] — основоположник на социјалистичкото движење во [[Македонија]] * [[Димитар Матов]] — фолклорист и етнограф * [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал на бугарската армија, началник на коњичката дивизија со која учестува во Битката кај Велес, [[Прилеп]] и [[Битола]] во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] * [[Андон Шулев]] (1874 — 1956) — правник и социјалист * [[Ѓошо Бојаџиев]] (1848 — 1878) — учител и собирач на народно творештво * [[Иван Крајничанец]] (1869 — 1942) — фармацевт, преведувач и собирач на народни умотворби * [[Алексо Мартулков]] (1878 — 1965) — социјалист и народен пратеник на македонското прогресивно движење во бугарското собрание * [[Милан Војницалија]] (1874 — 1939) — поет * [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — македонски револуционер, велешки војвода на Внатрешната македонска револуциона организација, член на Македонското студентско друштво „Вардар“. * [[Петар Михов]] (? — 1902) — член на [[ТМОРО]] * [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — револуционер и поет * [[Богдан Поп Ѓорчев]] (25 мај 1904 — 15 јануари 1945, Велес) — македонски лекар, деец на ММТРО, соработник со фашистичкиот окупатор и жртва на комунистичкиот режим * [[Ризо Ризов]] (1878 — 1956 ) — дееец на [[ВМОРО]] * [[Бане Андреев-Ронката]] (1905 — 1980) — активист на комунистичкото, работничкото и студентското движење во Југославија и Македонија меѓу војните * [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — македонски раскажувач, романописец и драмски автор. * [[Цвета Илиева]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Коца Алчева - Новакова]] (р.1917) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Борисова]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Веска Дусниева]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Бабунска]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Галаба Бабунска]] (р.1906) — учесник во НОВ на Македонија * [[Павлина Бабунска]] (р.1904) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васка Гачева|Васка Николова Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во НОВ на Македонија * [[Костадинка Арсова|Костадинка Арсова Кусева]] (р.1916) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маца Аџиристова]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стојна Бисинова]] (р.1918 — учесник во НОВ на Македонија * [[Савка Бондиќева]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Родна Боцева - Филипова]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Трајанка Бошковска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марика Бунибарова]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Варналиева]] (р.1916) — учесник во НОВ на Македонија * [[Анѓа Вишинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Вучковиќ]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Лилјана Гаврилска]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Александра Гашева]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драга Гонева]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Грозда Гонева]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Деса Гочева]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Родна Давкова]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марика Дамкова]] (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија * [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во НОВ на Македонија и прва генерација повоени наставници * [[Депа Депинова]] (р.1906) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маца Димова]] (р.1908) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Деспотовска|Вера Никола Деспотовска]] (р.1916 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Марија Димова|Марија Лефкова Димова]] (1885 — 1966) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Васа Димова (Велес)|Васа Тодорова Димова]] (р.1890) — учесник во НОВ на Македонија * [[Никодинка Димчева]] (р.1916) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ленче Домазетова]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Дуракова|Василка Димева Дуракова]] (1900 — 1969) — учесник во НОВ на Македонија * [[Родна Ѓоргова|Родна Илиева Ѓоргова]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Есенчева|Вера Ристова Есенчева]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Румена Зафирова|Румена Љубева Зафирова]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Николина Здравева|Николина Бочварова Здравева]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марика Здравева-Манева]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Зафирова|Цвета Илиева Зафирова]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Игнова]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Илиева|Вера Андова Илиева]] (15 декември 1918-) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Јанковиќ|Марија Митрева Jанковиќ]] (р.1915) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марика Јованова|Марика Караѓорѓева Јованова]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Јованова]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Александра Јорданова|Александра Капчева Јорданова]] (1915 - ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Рада Јорданова]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Коца Јорданова]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Сава Јосифова]] (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Капчева]] (р.1919-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Катарина Капчева]] (1883-1942) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Каракостева]] (р.1905-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Бранка Кимова-Најдова]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Благородна Киркова|Благородна Петрова Киркова]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маре Козаровска-Талевска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Коларова-Милосављевиќ ]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Трајанка Колевска]] (р.1925-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Евица Коробарова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Коробар]] (1890 — 1974) — учесник во револуционерното и социјалистичкото движење во Македонија, а подоцна и во НОВ * [[Вера Коробар]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Костова|Василка Мешкова Костова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Трајанка Коцева|Трајанка Ицкова Коцева]] (р.1923 во Велес — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Славна Костова]] (р.1916) — симпатизер и учесник во НОВ на Македонија * [[Васка Кочова]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — македонски глумец, режисер и драматург. * [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски деец, глумец, режисер, бекетолог, основач и уметнички раководител на ''Младинско Драмско Студио - Велес'', основач и уметнички раководител на ''Театар Чекори - Скопје'' * [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — доајен на македонската глума * [[Васил Зафирчев]] (1980) — глумец и режисер<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vasilzafircev.com.mk/?ItemID=D3DAB0F827C71E4CACDCB0AB6EC66616 |title=''Биографија на Зафирчев'' |accessdate=2009-02-18 |archive-date=2008-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080907220847/http://www.vasilzafircev.com.mk/?ItemID=D3DAB0F827C71E4CACDCB0AB6EC66616 |url-status=dead }}</ref> * [[Оливер Китановски]] ([[1980]] - [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ Тигар]] * [[Тодорче Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] — глумец * [[Јордан Витанов]] — глумец и режисер * [[Зоран Љутков]] — глумец * [[Кирил Гравчев]] - глумец * [[Александар Ѓорѓиев]] - глумец * [[Игор Крајчев]] (1981) — поет и писател, основоположник на епската фантастика во Македонија * [[Јордан Поп Јорданов - Орцето]] — македонски револуционер, водач на [[Гемиџиите]] * [[Константин Кирков]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] * [[Илија Трчков]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] * [[Владимир Пингов]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] * [[Димитар Мечев]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] * [[Георги Богданов]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] * [[Милан Арсов]] — македонски револуционер, член на [[Гемиџиите]] *[[Александар Ацев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Александар Митрев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Алексо Демниевски - Бауман]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во Шпанската граѓанска војна и учесник во НОВ *[[Трајко Мишковски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во Шпанската граѓанска војна и учесник во НОВ *[[Мино Богданов]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и раководител во НОАВМ *[[Ванчо Хаџипанзов]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Благој Ѓорев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Десанка Ѓорева-Кепева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Вера Бабунска]] — македонска партизанка, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Никола Бабунски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Марија Камишова - Нонча]] — македонска партизанка, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Савка Манеска]] — македонска партизанка, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Маца Карбева]] — македонска партизанка, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ и на Првото заседание на [[АСНОМ]] *[[Благој Кирков]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Боро Коробар]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Миле Михајловски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Димче Мирчев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Димко Митрев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Ангел Мојсовски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Никола Оровчанец]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Панче Јордашевски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Панче Пешев]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, композитор и учесник во НОВ *[[Трајче Петкановски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Славчо Деловски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ *[[Благој Страчковски]] — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ ;Спортисти *[[Пепи Манасков]] — ракометар *[[Панче Ќумбев]] — фудбалер *[[Владимир Темелков]] — ракометар *[[Дејан Манасков]] — ракометар ;Уметници * [[Ангел Димовски - Чауш]] (1952) — академски вајар * [[Александар Сашко Попов]] (1933) — академски сликар * [[Војко Јаневски]] (1940) — академски сликар * [[Атанас Талевски]] (1954) — фотограф * Д-р [[Фехим Хусковиќ]] (1967) — академски графичар * [[Ангел Коруновски]] (1979) — академски вајар * [[Спасе Перовски]] (1971) — академски сликар * [[Живко Пренџов]] (1957) — академски графичар * [[Борче Стојанов]] (1972) — академски сликар * [[Илчо Стојанов]] (1973) — академски вајар и вајар * [[Славе Петков]] — копаничар * [[Љубомир Бисинов]] — копаничар * [[Светозар Богдановски]] — изработувач на музички инструменти * [[Миле Манчевски]] (1963) — карикатурист * [[Ристо Јанев]] (1929 — 2016) — академски вајар и сликар{{Div col end}}'''Починати во Велес:''' * [[Лела Дакиќ]] — учесник во НОВ на Македонија (загината во битките за [[ослободување на Велес]]) == Збратимени градови == * [[Податотека:Flag of Bulgaria.svg|20px|Бугарија]] [[Перник]], [[Бугарија]] * [[Податотека:Flag of Bulgaria.svg|20px|Бугарија]] [[Свиштов]], [[Бугарија]] * [[Податотека:Flag of Romania.svg|20px|Романија]] [[Слобозија]], [[Романија]] * [[Слика:Flag of Serbia.svg|20п|Србија]] [[Сомбор]], [[Србија]] <ref>[http://www.soinfo.org/vesti/tag/veles/ Напис за збратимувањето на Сомбор и Велес] - Информативен портал на градот Сомбор {{sr}}</ref> * {{знамеикона|Croatia}} [[Самобор]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Croatia}} [[Пула]], [[Хрватска]] (документ за партнерство) * [[Податотека:Flag of Poland.svg|20px|Полска]] [[Новогард]], [[Полска]] ==Велес како мотив во уметноста== * „Велешката градска кафеана“ — песна на македонскиот писател [[Васил Тоциновски]] од 2023 година.<ref>Никола Алтиев, „Поезија со докажани вредности“, ''Современост'', број 3, 2023, стр. 114.</ref> == Поврзано == * [[Велес (бог)|Бог Велес]] * [[Македонија]] * [[Градови во Македонија]] * [[Општина Велес]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{рв|Veles}} * [http://www.veles.gov.mk/ Службен портал на Општина Велес] * [http://teatarveles.mk/ Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“ — Велес] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130317025640/http://teatarveles.mk/ |date=2013-03-17 }} * [http://www.derven.mk/ ЈКП „Дервен“ — Велес] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130520075920/http://www.derven.mk/ |date=2013-05-20 }} * [https://macedoniafromabove.mk/veles/index.htm?language=mk Велес на дланка - 360° виртуелен водич] {{ГеоКомпас |hub = Велес |type = ex |С = [[Отовица]] |СЗ = [[Катланово]] |СИ = [[Лозово]] |З = [[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари]] |И = [[Штип]] |Ј = [[Сирково]] |ЈЗ = [[Извор (Велешко)|Извор]] |ЈИ = [[Градско]] }} {{Градови во Македонија}} {{Општина Велес}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Велес| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] [[Категорија:Општина Велес]] 8ysfuvk0e0wdnabkstbdtt1b9v71vlh 0 1895 5628811 5449189 2026-09-15T11:03:59Z Тиверополник 1815 5628811 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | bgcolour = #EEDD82 | name = Леонардо да Винчи | native_name = Leonardo da Vinci | image = Leonardo_self.jpg | caption = Портрет на Леонардо, цртеж со црвена креда, изработен помеѓу 1512 и 1515&nbsp;г.[[Кралска библиотека во Торино]] | birthname = Леонардо ди Сер Пјеро | birthdate = {{birth date|1452|4|15|df=y}} | birth_place = [[Винчи]], денешна провинција Фиренца, [[Италија]] | deathdate = {{death date and age|1519|5|2|1452|4|15|df=y}} | deathplace = [[Кроа]] во близина на [[Амбоаз]], [[Франција]]) | nationality = [[Италија]]нец | field = Голем број различни области на уметноста и науката | movement = [[Висока ренесанса]] | works = ''[[Мона Лиза]]'', ''[[Тајната вечера (слика)|Тајната вечера]]'', ''[[Витрувиев човек]]'' | signature = Da Vinci Signature.svg }} '''Леонардо да Винчи''' ({{langx|it|Leonardo da Vinci}}; {{роден на|15|април|1452}} ― {{починал на|2|мај|1519}}) — познат италијански [[ренесанса|ренесансен]] [[архитект]], [[инженер]], [[вајар]], [[уметник]], [[сликар]], [[изумител]], [[анатом]], [[ботаничар]] и [[астроном]]. Tој сакал да знае сè за природата, односно како таа работи. Леонардо бил многу добар во проучување, дизајнирање и изработка на секакви интересни работи. Најпознат е по неговите слики како ''[[Мона Лиза]]'', ''[[Тајната вечера (слика)|Тајната вечера]]'' и ''[[Витрувиев човек|Витрувиевот човек]]''.<ref name="HG">{{citation|first=Helen|last=Gardner|title=Art through the Ages|year=1970|publisher=Harcourt, Brace and World}}</ref> Леонардо честопати размислувал за нови пронајдоци. Чувал [[Тетратка|тетратки]] со белешки и цртежи на овие [[Идеја|идеи]]. Повеќето од неговите изуми никогаш не биле направени. Некои од неговите идеи биле [[хеликоптер]], [[тенк]], [[калкулатор]], [[Падобранство|падобран]], [[робот]], [[телефон]], [[еволуција]] и [[Сончева Енергија|сончева енергија]]. Многу [[Човек|луѓе]] мислат дека Леонардо бил еден од најголемите сликари на сите [[Време|времиња]]. Другите сметаат дека тој бил најталентираната [[личност]] што некогаш живеела..<ref name="genius">Vasari, Boltraffio, Castiglione, "Anonimo" Gaddiano, Berensen, Taine, Fuseli, Rio, Bortolon, etc as quoted in della Chiesa, see Bibliography</ref> Историчарката по [[уметност]] Хелен Гарднер изјавила дека никој никогаш не бил како него бидејќи тој бил заинтересиран за толку многу работи што се чини дека имал ум на гигант, а сепак каков е тој како личност, сè уште е мистерија.<ref>„... Неговиот ум и личност ни изгледаат натчовечки, самиот човек мистериозен и далечен“. (Хелен Гарднер)</ref> Поголемиот дел од животот го поминал работејќи за богати [[Италијански јазик|италијански]] [[Благородништво|благородници]]. Во последните години живеел во прекрасен [[дом]] што му го подарил [[крал]]от на [[Франција]]. == Живот и творештво == Леонардо да Винчи е роден во [[Винчи]], село кое е сместено во зелените прегратки на [[Тоскана]], на падините на планината [[Монте Албано]], во непосредна близна на [[Емполи]], како незаконски син на адвокатот Сер Пјеро ди Антонио да Винчи ([[1426]] - [[1504]]) и селанката Катерина. Постојат претпоставки дека Катерина била робинка од [[Блиски Исток|Блискиот Исток]], но фактите не се доволни за да се докаже оваа теорија. По раѓањето на Леонардо, нивната врска завршила и Леонардо останал да живее со татко му, кој истата година се преженил за 16-годишната Албјера ди Џовани Амадори. Неговата мајка, во [[1457]] год. се омажила за варничарот Акатабрига ди Пјеро дел Вака.<ref>Zöllner,Frank. ''Leonardo'', Taschen, 2010.</ref> [[Податотека:Geburtshaus von Leonardo da Vinci in Vinci (Toskana).jpg|лево|thumb|200px|Куќата од детството на Леонардо во Винчи, Италија]] === Прв период во Фиренца === Во [[1469]] год., Сер Пјеро изнајмил куќа во [[Фиренца]] и веројатно истата година, или малку порано, Леонардо ја започнал праксата кај познатиот живописец и вајар [[Андреа дел Верокјо]] ([[1436]]-[[1488]]), кој бил пријател со татко му на Леонардо. Учејќи кај Верокјо, Леонардо ги оформил своите интереси и се здобил со првите знаења од[[архитектура]]та, [[анатомија]]та, и [[математика]]та. Во [[1472]] год., Леонардо ја завршил обуката и бил примен во здружението на фирентинските уметници [[Св. Лука]], што покажува дека тој веќе го достигнал нивото на професионална самостојност. Во април [[1476]] год., Леонардо и три други млади мажи биле обвинети за [[Хомосексуалност|хомосексуални]] односи (во тоа време, кривично дело) со 17-годишниот помошник Јакопо Салтарели, кој исто така бил познат и по сексуалните услуги. Во [[јули]] истата година, тој анонимно бил повторно обвинет, но сепак, никогаш не бил казнет.<ref>Јован Дучић, ''Благо Цара Радована'' (друго издање). Београд: Laguna, 2018, стр. 200.</ref> Обвиненијата биле отфрлени поради недостиг на докази и имало шпекулации дека бидејќи еден од обвинетите, Леонардо де Торнабуни, бил поврзан со Лоренцо де Медичи, семејството извршило влијание да се отфрлат обвиненијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bnl.gov/bera/activities/globe/leonardo_da_vinci.htm |title=How do we know Leonardo was gay? |publisher=Bnl.gov |date=3 May 2001 |accessdate=29 October 2011 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124060950/http://www.bnl.gov/bera/activities/globe/leonardo_da_vinci.htm }}</ref> Елизабет Абот тврди дека, иако Леонардо веројатно бил хомосексуалец, траумата од овој случај го претвори во целибат,<ref>{{Наведена книга |title=History of Celibacy |last=Abbott |first=Elizabeth |authorlink= |year=2001 |publisher=James Clark & Co |location= |isbn=0-7188-3006-7 |page=341 |quote=To minimize or deny his homosexual orientation, he probably opted for the safety device of chastity |url=https://books.google.com/books?id=whs0eudAfJIC}}</ref> додека според Дејвид М. Фридман тетратките на Леонардо покажуваат преокупирање со мажите и со сексуалноста непопречено од судењето и се согласува со историчарот на уметност Кенет Кларк дека Леонардо никогаш не станал асексуален,<ref name="Mind">{{Наведена книга |title=A Mind of Its Own: A Cultural History of the Penis |last=Friedman |first=David M |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher=Penguin |location= |isbn=0-14-200259-3 |page=48 |url=https://books.google.com/books?id=LV0GAAAACAAJ }}</ref><ref name="Clark">{{Наведена книга |title=Leonardo da Vinci |last=Clark |first=Kenneth |authorlink= |coauthors= |year=1988 |publisher=Viking |location= |isbn= |quote=Those who wish, in the interests of morality, to reduce Leonardo, that inexhausible source of creative power, to a neutral or sexless agency, have a strange idea of doing service to his reputation. |page=274 |url=}}</ref> а Мајкл Вајт, во ''Леонардо: Првиот научник'' вели дека е веројатно судењето едноставно да го направил Леонардо претпазлив и дефанзивен во врска со неговите лични односи и сексуалноста, но тој не ги прекинал интимните врски со мажите.<ref>{{Наведена книга |title=Leonardo, the first scientist |last=White |first=Michael |year=2000 |publisher=Little, Brown |location=London |isbn=0-316-64846-9 |page=95 |url=https://books.google.com/books?id=-OmWWh2BqYkC&dq }}</ref> Од таа година многу е напишано за неговата претпоставена хомосексуалност и улогата што ја имала во неговата уметност, особено во андрогиноста и еротизмот што се манифестираат во ''Јован Крстител'' и ''Бахус ''и поексплицитно во бројни еротски цртежи.<ref>Michael Rocke, ''Forbidden Friendships'' epigraph, p. 148 & N120 p.298</ref> Во текот на [[1472]] - [[1480]], Леонардо сè уште работел во работилницата на Верокјо, помагајќи му во изработката на некои негови познати дела како што е ''Крштевањето на Христос'' ([[1472]] -[[1475]]), каде што Леонардо ги насликал ангелот и делови од пејзажот. Најраното познато дело на Леонардо потекнува од [[1473]] год. - цртежот ''Пејзаж на долината Арно'', којшто денес се чува во музејот [[Уфици]] во Фиренца. Овој цртеж е еден од најраните познати автентични пејзажи во историјата на уметноста. Исто така, од овој период потекнува и сликата ''Благовештение'' ([[1472]] -[[1475]]), која му се припишува на Леонардо, но тоа не е сосема проверено, туку е поверојатно дека негови се само некои делови (композицијата, пејзажот, фигурата на ангелот итн.). Додека работел кај Верокјо, Леонардо изработил и неколку сопствени помали дела, како: ''Мадона со каранфил'' ([[1475]]) и ''Мадона Беноа'' ([[1475]]-[[1478]]). ''Мадона со каранфил'' е првото дело за кое се верува дека е целосно насликано од Леонардо и во него јасно се гледа влијанието од фламанските мајстори и од делата со слична тематика, изработени од Верокјо. Покрај сликарството, Леонардо го изучувал и вајарскиот занает, за што сведочи скулптурата ''Дамата со јаглики'' од [[1475]] год., за која се верува дека е изработена од Леонардо.<ref>[http://www.metmuseum.org/publications/bulletins/1/pdf/3258370.pdf.bannered.pdf Phillips, John Goldsmith. "The Lady with the Primroses." ''The Metropolitan Museum of Art Bulletin'', v. 27, no. 8, April, 1969, стр. 385-395.]</ref> Во годините кога Леонардо ја завршувал праксата кај Верокјо и се оформувал како самостоен уметник, во Фиренца постоела голема конкуренција од многу познати уметници, така што Леонардо добивал само порачки за малечки дела. Во [[1478]] год., веројатно со посредство на татко му, Леонардо ја добил првата самостојна порачка: да наслика олтарна икона во капелата на седиштето на тогашната општина, [[Палацо Векјо]], но не ја завршил работата, а веројатно, воопшто не започнал да работи на ова дело, иако три месеци по потпишувањето на договорот, Леонардо добил аванс од 25 златни дукати. Истата година, по порачка на Бернардо Бембо, Леонардо го започнал ''Портретот на Џиневра де Бенчи'' ([[1478]]-[[1480]]), создаден под влијание на фламанските мајстори. Овој мал портрет е првото дело за кое постои сигурна документација дека е изработено од Леонардо. Во март [[1481]] год., веројатно повторно преку татко му (кој ги водел деловните работи за потребите на манастирот), Леонардо ја добил втората голема порачка: да ја наслика големата олтарна икона ''Восхитувањето на мудреците'' во ''Сан Донато а Скопето'' - манастирска црква во околината на Фиренца. Повторно, Леонардо не ја завршил работата, а недовршена останала и олтарната икона на ''Св. Хероним'', започната малку порано. === Прв период во Милано === Во Фиренца, материјалната положба на уметниците била во тешка состојба. Поради лошата материјална состојба и неможноста да ги оствари своите планови, Леонардо бил принуден да побара работа во некој друг град. Затоа, кон крајот на [[1482]] или почетокот на [[1483]] год., тој се преселил во [[Милано]] - во тоа време еден од најбогатите италијански градови. Тогаш, со градот управувал војводата [[Лудовико Сфорца]], познат како [[Лудовико ил Моро]]. Во неговиот двор, почналe да “доаѓаат“ поети, хуманисти и учени луѓе. Во [[1482]] или [[1483]] год., Леонардо му се обратил на Лудовико Сфорца со писмо, во кое му ги предложил своите услуги како воен [[инженер]], а само патем споменал дека е сликар. Во тоа писмо, Леонардо ги опишал сите можни проекти на подвижни мостови, борбени машини и артилериски орудија. Од [[1483]] до [[1486]] год., заедно со браќата ''Амброџо и Еванџелиста де Предис'', а по порачка на францисканското братство од црквата ''Сан Франческо Гранде'', Леонардо бил ангажиран на еден голем проект - да го наслика олтарот на малата црквичка посветена на Безгрешното зачетие. Притоа, Леонардо на насликал централната икона ''Богородица со Христос, малиот св. Јован и ангел'', позната како ''Дева Марија на карпите'', чија прва верзија ја завршил, веројатно, во [[1486]] год. По завршувањето на олтарот настанал жесток правен спор меѓу трите уметници и францисканското братство во врска со плаќањето: сето тоа довело до создавање втора верзија на иконата, при што, првата верзија била продадена на некој љубител на уметноста. Во следните неколку години, Леонардо не се занимавал интензивно со сликарство, туку повеќе се посветил на конструирање разни воени орудија, справи, машини, утврдувања, сложени одбранбени системи, опсадна опрема итн. На пример, од овој период потекнуваат неговите идеи за зголемување на огнената моќ на малите топови преку вградување автоматски систем за полнење на муницијата; нацртите на тешките оклопни коли и борбените коли со подвижни сабји; нацртите на летечките машини итн. Исто така, во текот на [[1487]] и [[1488]] год., Леонардо работел како архитект-консултант во подготовките за изградбата на [[катедра]]лата во Милано, правејќи бројни скици за централниот простор на катедралата. И покрај тоа што не бил непосредно ангажиран во нејзината изградба, сепак оваа работа била од голема важност за Леонардо, бидејќи токму во ова време се покажува колку тој е размислувал за проблемите на куполниот скелет и за различните архитектонски решенија. Цртежите докажуваат дека тој, всушност, имал експериментален обид со различни можни варијанти за тој проект. Големо место во творечката дејност на Леонардо да Винчи заземаат и хидротехничките проекти. Но, политичките и економските услови биле такви, што овие замисли не се остварени, додека тој бил жив. Такви проекти, Леонардо смислил во Фиренца, Милано, [[Рим]], па дури и во [[Франција]]. Додека бил во Милано, тој ги разработил проблемите за напојувањето на ''„Ломелина“'' — бесплодно место околу Милано. Во текот на [[1494]]-[[1498]] год., Леонардо раководел со градбата на каналот во Мартезана. Леонардо се занимавал и со [[анатомија]], уште додека учeл кај Верокjо, но, во Милано, во текот на [[1487]]-[[1495]] год., тој започнал да ги прави првите големи анатомски истражувања, поврзани со пропорциите на човечкото тело. Така, во април [[1489]] год., Леонардо започнал да работи на една книга, насловена како ''За човечката фигура'', која останала недовршена. Постојат сведоштва дека Леонардо правел обемни систематски истражувања на пропорциите на човечкото тело, со месеци мерејќи ги телата на двајца млади луѓе, особено насочувајќи се врз пропорциите во состојба на седење и клечење. Пропорциите на човечкото тело, добиени врз основа на реални мерења, Леонардо ги споредувал со теоретските мерки на римскиот архитект [[Витрувиј]] и од овој период ([[1490]] год.) потекнува познатиот цртеж ''Пропорциите на човечката фигура'' - т.н. ''Витрувијски човек''. Во продолжение, Леонардо оставил и голем број скици на разни делови на човечкото тело, како што се: мерки на главата, профил на глава на маж, вертикални и хоризонтални пресеци на череп, надолжни пресеци на маж и жена во поза на полов однос итн. Притоа, од белешките кои ги правел Леонардо може да се согледа дека тој робувал на бројните заблуди за човечкото тело, вообичаени за [[Средниот век]], како што се: сфаќањето дека човечкиот разум се наоѓа во точно одредена точка во мозокот; претставата за трите дела на мозокот, сите со големина на орев и подредени еден зад друг, во кои се примаат, обработуваат и чуваат сетилата; верувањето дека градите на жената се споени со матката преку еден канал, а дека тестисите на мажот се споени со ‘рбетниот мозок итн. Уште во периодот кога ги правел своите анатомски истражувања (периодот меѓу [[1487]] и [[1490]] год.), Леонардо се здобил со статусот на дворски уметник на Лудовико Сфорца. Од овој период потекнуваат некои помали дела, како што се: ''Портретот на Чечилија Гаљерани'' (омилената љубовница на Лудовико Сфорца), познат уште како ''Дамата со [[хермелин]]'', ''Портретот на непозната жена'' (познат како ''La Belle Ferronière'') и ''Портретот на млад човек'' (веројатно портрет на некој музичар), сите насликани во [[1490]] год. Од [[1489]] до [[1494]] год., Леонардо работел на едно грандиозно дело: статуа-коњаник на Франческо Сфорца, порачана од Лудовико Сфорца. За потребите на ова дело, Леонардо направил голем број скици, од кои може да се заклучи дека првобитно било планирано коњот да стои исправен на задните нозе, но поради можните проблеми со стабилноста на споменикот, подоцна Леонардо го преправил планот и коњот го поставил на сите четири нозе. Подготовките околу изградбата на споменикот биле во напредна фаза, што може да се заклучи оттаму што во [[1492]] год., Леонардо направил глинен модел на коњот (висок седум метри), кој бил поставен на плоштадот во Милано, по повод склучениот брак на внуката на Лудовико Сфорца - Бјанка Марија со царот [[Максимилијан I (Свето Римско Царство)|Максимилијан I]]. Моделот опстојувал неколку години, предизвикувајќи восхит и љубопитност на минувачите. Но, коњаникот никогаш не дочекал да биде завршен, бидејќи во [[1494]] год., бронзата предвидена за леење на споменикот била употребена за производство на топови за потребите на војните со французите. Пет години подоцна, со влегувањето на француската војска во Милано, моделот на коњот полека почнал да пропаѓа, бидејќи војниците го користеле како мета при вежбите во стрелање. Од [[1495]] до [[1498]] год., по порачка на Лудовико Сфорца, Леонардо работел на прочуената „[[Тајна вечера]]“ во трпезаријата на манастирот „Санта Марија деле Грацие“. Како и обично, по повод работата на ова грандиозно дело, Леонардо правел обемни подготовки и студии, со месеци низ Милано и околината барајќи луѓе со силни изрази на лицата, кои му служеле како инспирација за портретирање на учениците на [[Исус]]. Оваа фреска се смета за едно од најголемите дела на високата ренесанса, но за жал, таа се наоѓа во лоша состојба како последица на забот на времето, бројните невнимателни реставрации правени во текот на XVII и XVIII век, како и на невообичаената техника на сликање што ја применил Леонардо. Имено, наместо во вистинска фреско-техника, ''Тајната вечера'' е сликана во [[темпера]], така што уште во времето на нејзиното сликање, таа почнала да се оштетува. Напоредно со работата на ''Тајната вечера'', помеѓу [[1496]] и [[1498]] год., Леонардо работел на последната голема порачка од неговиот патрон, сликајќи ја внатрешноста на т.н. ''Сала деле Асе'' во замокот на Сфорциеви. [[Податотека:Leonardo da Vinci 002.jpg|мини|десно|400п|'''Тајната вечера''']] Миланскиот период од животот на Леонардо да Винчи завршил со катастрофа: во октомври [[1499]] год., француските војски го зазеле Милано и во декември истата година, Леонардо го напуштил градот. Со падот на Сфорца, уметникот го загубил својот патрон, но во тоа време, тој веќе бил познат и надвор од границите на Италија, што му овозможило и понатаму да наоѓа работа. Така, познато е дека уште во октомври [[1499]] год., францускиот крал [[Луј XII]] порачал од Леонардо една слика на Богородица, Христос, св. Ана и малиот св. Јован, која никогаш не била завршена, а денес е сочувана само скицата на сликата, позната како ''Цртежот од Барлингтон хаус''. Во декември, Леонардо заминал во [[Мантова]], каде што престојувал како гостин на познатата љубителка на уметноста Изабела д‘Есте. Овде, тој направил скица за нејзиниот портрет во природна големина, но и тој никогаш не бил завршен. Во март [[1500]] год., Леонардо заминал за [[Венеција]], а во април истата година пристигнал во Фиренца. === Втор период во Фиренца === Во април [[1500]] год., Леонардо се вратил во Фиренца и тогаш започнал неговиот најпродуктивен период како сликар. Додека Леонардо бил во Милано, во Фиренца се промениле многу работи. Така, на [[8 април]] [[1492]] година умрел [[Лоренцо Медичи]]. Истата година, во Рим бил избран нов папа - [[Папа Александар VI|Александар VІ Борџија]]. Две години подоцна, во [[1494]] год., во Фиренца избувнало востание против тиранијата на [[Пјеро Медичи]], синот на Лоренцо. Како резултат на тоа се создале нови органи на државно управување, бил воведен данок на недвижен имот, а лихварите биле прогонати од градот. Во тоа време, огромно влијание во градот стекнал доминиканецот [[Савонарола]], при што биле изгорени многу книги, слики, предмети и слично. На [[23 мај]] [[1498]] год.,[[Папа Александар VI|Александар VІ]] го исклучил Савонарола од црквата, бунтовничкиот монах и неговите приврзници биле обесени, а телата им биле изгорени „за да се разделат конечно душите од нивните тела“. За време на вториот престој во Фиренца, Леонардо бил многу активен и од овој период потекнуваат некои од неговите најважни дела. Така, веднаш по враќањето во Фиренца, Леонардо ја прифатил порачката да наслика олтарна икона на ''Дева Марија и малиот Исус со св. Ана''. Во [[1501]] год., тој го направил нацртот на иконата, но таа никогаш не била завршена. Пролетта, истата година, по порачка на [[Флоримон Роберте]] - секретар на францускиот крал, Леонардо ја изработил сликата ''Дева Марија и малиот Исус'' (позната како ''Мадона со вретено''), иако денес не постои потполна согласност дека делото е целосно негово. Во овој период, Леонардо интензивно се занимавал со [[геометрија]] и правeл математички експерименти. Во јуни [[1502]] год., во својство на архитект и воен инженер, Леонардо тргнал на повеќе патувања низ Средна и Горна Италија, заедно со озлогласениот водач на платениците [[Чезаре Борџија]], при што изработил повеќе географски карти за потребите на неговите походи. Службата кај Чезаре Борџија била многу кратка и Леонардо се вратил во Фиренца на [[5 март]] [[1503]] год. Во март [[1503]] год., по нарачка на богатиот трговец со свила Франческо дел Џокондо, а по повод вселувањето во новата куќа, Леонардо почнал да работи на портретот на неговата бремена жена Лиза дел Џокондо (која тогаш имала 24 години) - познатата ''[[Мона Лиза]]''. ''Мона Лиза'', Леонардо ја сликал четири години и никогаш не ја доставил до нарачателот, туку ја задржал за себе. Подоцна, кога Леонардо се преселил во Франција, сликата била купена од францускиот крал [[Франсоа I]] и таа станала дел од кралското богатство и била изложена во дворецот во [[Версај]]. Едно време, ''Мона Лиза'' ја красела спалната соба на [[Наполеон Бонапарт]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.metmuseum.org/publications/bulletins/1/pdf/3257982.pdf.bannered.pdf |title=Rorimer, James J. "The Mona Lisa." ''Metropolitan Museum of Art Bulletin'', New ser., v. 21, no. 5, February, 1963, стр. 223-224. |accessdate=2011-02-28 |archive-date=2011-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110114132848/http://www.metmuseum.org/publications/bulletins/1/pdf/3257982.pdf.bannered.pdf |url-status=dead }}</ref> Веќе од средината на XIX век, ''Мона Лиза'' се сметала како најпознатото дело на Леонардо, а нејзината популарност драстично пораснала на почетокот на XX век, кога во [[1911]] год., таа била украдена од Лувр од страна на еден италијански декоратер, за две години подоцна да биде пронајдена во Фиренца, под чудни околности.<ref>Zöllner, Frank. ''Leonardo'', Taschen, 2010.</ref> Денес, ''Мона Лиза'' е сигурно најпознатиот портрет, а можеби и воопшто, најпознатата слика на светот, која е предмет на бројни толкувања и уште повеќе репродукции. Особено пленува мистериозната насмевка на дамата, заедно со изразената динамика во поставеноста на нејзиното тело. Имено, иако ликот гледа директно кон набљудувачот, нејзините раце, телото и главата се свртени настрана, што претставува типична одлика на портретите на Леонардо. Сето тоа е дополнително изразено низ притаеното светло на композицијата во комбинација со темните тонови. Освен тоа, напуштајќи ја тогашната традиција во сликањето портрети, Леонардо го поставил ликот напред, поблиску до предниот раб на сликата, што го намалува растојанието меѓу ликот и набљудувачот. На сликата воопшто не се забележуваат остри линии и контури, што е резултат на примената на специјалната техника на сликање, позната како ''сфумато'' (fumo на италијански значи: чад). Најпосле, кон целокупната атмосфера на сликата придонесува и позадината на која се прикажани искривени патишта, реки и карпести планини, како одраз на личниот став на Леонардо дека сè во природата е во постојано течење и исполнето со движење и енергија.<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/leon/hd_leon.htm Bambach,Carmen. Department of Drawings and Prints, The Metropolitan Museum of Art.]</ref> Во октомври, истата година, Леонардо го започнал монументалното дело - сликата ''Битката кај Ангјари'', насликана на ѕидот на салата на Големиот совет во Палацо Векјо во Фиренца. Оваа слика, посветена на познатата борба од [[1440]] год., кога здружените војски на Фиренца и Папата ја победиле војската на Милано, прикажува борба меѓу четворица коњаници. Интересно, на конкурсот за изработка на ова дело, Леонардо се натпреварувал со младиот уметник во подем - [[Микеланџело]]. Всушност, се чини дека средбата со Микеланџело оставило голем впечаток врз Леонардо, кој во овој период ([[1504]]-[[1507]]) почнал да прави цртежи и анатомски скици на голи, мускулести машки тела, па дури направил и еден цртеж на големото дело на Микеланџело - статуата на [[Давид]]. Во мај [[1506]] год., по интервенција на францускиот гувернер на Милано - [[Шарл д'Амбоа]], Леонардо добил дозвола од градската власт да ja напушти Фиренца на три месеци и тој заминал во Милано, оставајќи ја сликата ''Битката кај Ангјари'' недовршена. Меѓутоа, Леонардо останал во Милано подолго од дозволеното време. [[Податотека:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|мини|десно|150п|'''Мона Лиза''']] === Втор период во Милано === Вториот милански период во животот на Леонардо да Винчи го опфаќа времето од летото [[1506]] година до есента [[1513]] год. Притоа, неколкупати Леонардо се враќал во Фиренца во врска со недовршената работа во Палацо Векjо, а особено околу поделбата на наследството, кое останало по смртта на татко му во [[1504]] година. Во Милано, тој живеел како прочуен сликар, иако бил сè помалку активен во сликарството, предавајќи им се на другите области кои го интересирале. Во август [[1507]], Леонардо повторно добил прилика да ја оствари својата идеја за споменик на коњаник: Имено, командантот на француската војска при опсадата на Милано, генералот [[Џанџакомо Тривулцјо]] оставил голема сума пари, наменета за изградба на спомен-обележје по неговата смрт. Кога Леонардо му ја претставил својата идеја за монументален споменик, Тривулцјо бил воодушевен и ги напуштил првичните скромни планови за својата гробница. Споменикот на Тривулцјо бил замислен во стилот на споменикот на Сфорца, при што, повторно, првичните скици од [[1507]]-[[1509]] год. предвидувале композиција со силна динамика (коњ исправен на задните нозе, борба меѓу два воини итн.), но во последната верзија од [[1508]]-[[1512]] год., Леонардо се одлучил за поскромно решение. Меѓутоа, наспроти неколкугодишните подготовки, на крајот, Тривулцјо одлучил да не го оствари проектот, па така, пропаднала и оваа можност за создавање монументално дело. Во однос на сликарството, вредно е да се истакне дека во [[1507]] год., Леонардо ја започнал новата верзија на ''Дева Марија на карпите'', која со судската пресуда бил обврзан да ја предаде на францисканското братство, кое ја порачало иконата. Во август [[1508]] год, Леонардо ја завршил втората верзија на ''Дева Марија на карпите'' и веројатно ја насликал ''Леда и лебедот'', но оваа слика е изгубена и за неа се знае само врз основа на пишуваните извори и бројните копии. Исто така, Леонардо продолжил да работи на своите недовршени дела (на пример, ''Дева Марија и Исус со св. Ана'') и се занимавал со анатомски истражувања, особено во текот на [[1510]]-[[1512]] год., при што предмет на неговото проучување биле мускулатурата, скелетот, движењата, функциите на срцето итн. Притоа, за разлика од претходните анатомски цртежи, овие биле засновани врз сопствени испитувања, направени на човечки трупови. Како резултат на овие проучувања, Леонардо оставил бројни студии на човечкото тело, кои со векови претставувале најпрецизни анатомски цртежи, кои биле далеку пред своето време.<ref>Wandt, B., „Long-axis contraction of the ventricles: a modern approach, but described already by Leonardo da Vinci“, ''Journal of American Society of Echocardiography'', 13(7), July 2000, 699-706.</ref> Сепак, имајќи ги предвид околностите што владееле во тоа време (во прв ред, ставот на црквата кон анатмоските истражувања), цртежите што ги направил Леонардо останале заборавени и не оставиле поголемо влијание врз развојот на медицината. Во [[1511]] год., ненадејно умрел патронот на Леонардо - [[Шарл д'Амбоа]], а на [[23 декември]] [[1512]] година, [[Максимилиjан Сфорца]], син на Лудовикo Сфорца, влегол во Милано и ги протерал французите. Во септември [[1513]] год., Леонардо го напушил градот и заминал во [[Рим]], заедно со неговиот нов патрон [[Џулијано де Медичи]], брат на папата [[Лав Х]]. === Во Рим === Во мај [[1513]] год., [[Џовани Медичи]], синот на [[Лоренцо Медичи]], бил прогласен за нов [[папа]] под името Лав X. Иако покровител на Леонардо бил Џулијано де Медичи, веројатно тој работел и за благајникот на папата - [[Балдасаре Турини]]. Леонардо бил претставен на папскиот двор, каде што се надевал дека ќе добие порачки за големи дела, но помошниците кои му биле доделени (Германци) го шпиунирале и го клеветеле пред папата, така што тој не добил прилика за сликање. Во текот на [[1514]]-[[1515]] год., во дворецот на папата, Леонардо претставил многу од своите технички експерименти, меѓу кои и планот за исушување на мочуриштето Понтини, јужно од Рим. Покрај тоа, Леонардо правел и бројни научни експерименти со огледала, испитувал нови масла за сликање и материјали за заштита на сликите итн. Од овој период познати се само две слики на ''[[Св. Јован Крстител]]'', од кои на втората, тој е претставен во природна големина, со атрибути на античкиот бог [[Бахус]]. Двете слики се создадени меѓу ([[1513]] и [[1516]]) год., но за нив не постои потполна сигурност дека се негово дело. Сепак, овие две слики се најважниот доказ за творештвото на Леонардо во Рим. Во март [[1516]] год., умрел Џулијано де Медичи и Леонардо повторно останал без покровител. === Последни години во Франција === [[Податотека:Leonardo da Vinci 001.jpg|мини|десно|200п|'''Бахус''']] Во зимата [[1516]]-[[1517]] год., прифаќајќи ја поканата на францускиот крал [[Франсоа І]] да работи како негов дворски сликар, Леонардо ја напуштил [[Италија]] и се преселил во [[Франција]]. Таму тој пристигнал како прочуен уметник, како „божествениот“ Леонардо. Оттука, нему му била дадена на располагање една резиденција во Кола, во близината на кралскиот замок во Амбоа, каде што живеел со бројни пријатели и ученици. Притоа, Леонардо добивал многу висока плата, иако не е познато какви активности извршувал, освен што ги дизајнирал кралските прослави, се занимавал со научни експерименти, планирал иригациони проекти и слично. И покрај тоа што му се парализирала десната рака, Леонардо продолжил да работи до крајот на својот живот, при што, од овој период се зачувани само бројни цртежи на мачки, коњи и змејови. Сепак, постојат пишувани докази дека тој активно се занимавал со сликарство: Така, во едно свое писмо, Антонио де Беатис, секретарот на кардиналот [[Лујџи д'Арагона]], пишува дека во октомври [[1517]] год., кардиналот го посетил Леонардо во Клоа и таму видел неколку слики во неговото ателје. На 23 април [[1519]] год., Леонардо го напишал својот тестамент, а на [[2 мај 1519]] умрел, при што, како што кажува легендата, на смртната постела го придружувал лично францускиот крал. Според сопствената волја, Леонардо бил закопан во црквата ''св. Флорентин'' во Амбоа, но подоцна, неговиот гроб бил уништен за време на [[хугенотските војни]]. Во текот на [[1520]]-[[1530]] год., неговиот пријател и ученик, [[Франческо Мелци]], ги собрал ракописите што ги наследил од неговиот учител, а најпознатите ги објавил под насловот ''Трактат за сликањето'' - збирка на теоретски и практични совети за сликарите. Еден друг ученик, [[Џакомо Салаи]], наследил голем дел од сликите на Леонардо и по неговата насилна смрт во Милано, во [[1525]] год., во неговата оставнина биле пронајдени едни од најпознатите дела на Леонардо: ''Дева Марија и малиот Исус со св. Ана'', ''Св. Јован Крстител'', ''Леда и лебедот'', ''Мона Лиза'', ''Св. Хероним'' и уште еден портрет. Се претпоставува дека кон [[1530]] год., некои од овие дела завршиле кај францускиот крал и тие денес се наоѓаат во музејот [[Лувр]] во [[Париз]]. Исто така, како непроценливо наследство се сметаат и научните белешки на Леонардо, напишани на околу 4 000 страници, кои по неговата смрт останале расфрлани низ бројни библиотеки и приватни колекции ширум Европа. Притоа, поголемиот дел од неговата научна работа останал непознат сè до XIX век, а голема улога во тоа имал и начинот на кој пишувал Леонардо: од десно кон лево, со превртени букви како одраз во огледало, со употреба на необични изрази и кратенки, спојување на повеќе зборови во еден долг збор, поделба на еден долг збор на два дела, без употреба на интерпункциски знаци, сите тие наредени без никаков логичен редослед.<ref>[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=2jVKjl_3OEIC&oi=fnd&pg=PA16&dq=Leonardo+da+Vinci&ots=fA-_WLMbBH&sig=UZmMZydzggC67gIMD1rWk3DFRL0#v=onepage&q&f=false ''The Notebooks of Leonardo da Vinci'', Plain Label Books, стр. 3-4.]</ref> Од зачуваните белешки, кои денес се објавени во повеќе изданија,<ref>Dickens, Emma. ''The Da Vinci Notebooks'', Arcade Publishing, 2006.</ref><ref>Richter, Irma Anne and Wells, Thereza. ''Leonardo da Vinci Notebooks'', Oxford University Press, 2008.</ref><ref>''The Notebooks of Leonardo da Vinci'', Courier Dover Publications, 1970.</ref> може да се согледа генијалниот ум на Леонардо, кој се занимавал со научни и технички истражувања во голем број области: архитектура, иригациони системи, географија, картографија, анатомија, ботаника, палеонтологија и еволутивна биологија,<ref>[http://www.ucmp.berkeley.edu/history/vinci.html Универзитет Беркли]</ref> аеродинамика, акустика, музичка естетика и конструирање музички инструменти итн.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.metmuseum.org/publications/journals/1/pdf/1512588.pdf.bannered.pdf |title=Winternitz, Emanuel. "Strange Musical Instruments in the Madrid Notebooks of Leonardo da Vinci." ''Metropolitan Museum Journal'', Vol. 2, 1969, стр. 115-126. |accessdate=2011-03-03 |archive-date=2011-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110114132732/http://www.metmuseum.org/publications/journals/1/pdf/1512588.pdf.bannered.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Влијание== Во песната „Светилници“, францускиот поет [[Шарл Бодлер]] го опејува Леонардо.<ref>Шарл Бодлер, ''Цвеће зла''. Београд: Култура, 1970, стр. 18-19.</ref> == Надворешни врски == * {{en}} [http://www.mos.org/leonardo/ Виртуелна галерија за делата на Леонардо да Винчи] * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/science/leonardo/ Леонардо да Винчи] * {{en}} [http://www.mos.org/leonardo/ Музеј на науката - Леонардо: научник, пронаоѓач, уметник] * {{en}} [http://www.drawingsofleonardo.org/ Цртежите на да Винчи] * {{en}} [http://library.thinkquest.org/3044/ Леонардо да Винчи - човек на двата света] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110219084313/http://library.thinkquest.org/3044/ |date=2011-02-19 }} * {{en}} [http://www.davincilife.com/ Живото на Леонардо да Винчи] * {{en}} [http://www.bl.uk/onlinegallery/features/leonardo/leonardo.html Британска библиотека - Леонардо да Винчи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407060725/http://www.bl.uk/onlinegallery/features/leonardo/leonardo.html |date=2011-04-07 }} * {{en}} [http://www.ted.com/index.php/talks/siegfried_woldhek_shows_how_he_found_the_true_face_of_leonardo.html Вистинското лице на да Винчи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080903222951/http://www.ted.com/index.php/talks/siegfried_woldhek_shows_how_he_found_the_true_face_of_leonardo.html |date=2008-09-03 }} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Да Винчи, Леонардо}} [[Категорија:Леонардо да Винчи]] [[Категорија:Италијански карикатуристи]] [[Категорија:Италијански научници]] [[Категорија:Италијански уметници]] [[Категорија:Италијански архитекти]] [[Категорија:Италијанци од 16 век]] [[Категорија:Италијански музичари]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Италија]] [[Категорија:Римокатолички писатели]] [[Категорија:Ренесансни архитекти]] [[Категорија:Ренесансни уметници]] [[Категорија:Хидродинамичари]] [[Категорија:Италијански пронаоѓачи]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Избрани статии на bg.вики]] q25g2mvh8b94norvil40r3nf9m3qxvi 0 4886 5628528 5598872 2026-09-14T14:06:04Z Petkovski5000 135546 5628528 wikitext text/x-wiki [[Податотека:KadeweUberfall2014-2 JD.jpg|300px|мини|Полицијата на страничниот излез од „КаДеВе“ кратко по грабеж кој бил извршен во 2014 година]] '''Злосторството''' или '''криминал''' е чин (дело) од страна на физичко или правно лице кое свесно постапува (постапило) во спротивност со [[закон]]ите и [[Устав]]от на територијата на која се наоѓа, и кое ја продолжува таа активност во сопствена полза. Во историјата се познати многу злодела. Дури до толку што не е можно да се споменат сите тука дури и да постои волја. Да спомнеме само неколку општопознати примери: трговија и шверц со луѓе, шверц на дрога и други недозволиви супстанци, црн пазар, црна економија, итн. Мора да се напомене дека '''злодело''' е секое дело кое сериозно ги нарушува законите и Уставот на територијата во која е предизвикано, и не мора да биде продолжено. Оттука можеме да заклучиме дека паркирање на автомобил на погрешно место не е злодело, но носење марихуана преку македонска граница е. [[Општество]]то го дефинира злосторството како кршење на едно или повеќе правила или [[закон]]и за коишто некоја управна [[власт]] или сила на крај може да пропише казна. Меѓународниот збор „криминал“ потекнува од латинскиот поим ''crimen'' (генитив ''criminis''), од латинскиот корен ''cernō'' и грчкиот ''κρινω'', со значење судам. Во првобитна смисла значело ''„пријава (во правото), вина, обвинение“''. Кога општеството смета дека неформалните односи и санкции се недоволни за да се создаде и одржи посакуваниот општествен ред, тоа може да резултира во поставување повеќе формални системи на општествена контрола од страна на владата, или пошироко од страна на [[држава]]та. Со институционалните и правните машинерии ставени на располагање, државните службеници можат да ги принудат поединците да ги почитуваат кодексите на однесување и да ги казнат оние кои не ги почитуваат. Власта користи разни механизми за да го регулира однесувањето, вклучувајќи правила кодифицирани во закони, ги контролира луѓето за да осигура дека тие ги почитуваат тие закони, како и други приципи и практики наменети за спречување на злосторствата. Покрај тоа постојат правни лекови и санкции, кои заедно го сочинуваат кривично-правниот систем. Сепак, не сите повреди на законот, на пример, непочитување на [[договор]] или обврска и други граѓанско-правни престапи, се сметаат за злодело. Етикетата '''„злостор“''' и општествената с тигма која што ја нормално придружува, го ограничуваат опсегот на оние активности коишто им штетат и на општата популација и на државата, вклучувајќи некои коишто предизвикуваат сериозна загуба или штета за поединци. Со етикетата се намерава јасно да се признае хегемонијата на една доминантна популација, или да се отслика согласноста во осудувањето идентификувано однесување и да се оправда казната наложена од државата, во случај на обвинетото лице да му е судено и потоа досудено за одредено злодело. Вообичаено, сторителот на злоделото е физичко лице, но во некои надлежности и во некои морални средини, правните лица (види правно лице) исто така се сметаат за способни да вршат злодела. == Дефиниција == Една нормативна дефиниција ги смета злосторствата за девијантно однесување кое ги крши постоечките норми (види [[правна норма]]) – културните стандарди кои пропишуваат како нормално треба да се однесуваат луѓето. Овој пристап смета дека сложената реалност којашто го опкружува концептот за злоделото и бара да се сфати како променливите општествени, политички, психолошки и економски услови може да влијаат врз тековните дефиниции за злоделото и врз формата на правните одговори, одговорите на спроведувањето закон и казнените одговори од страна на општеството. Оваа структурална реалност продолжува да се менува често предизвикувајќи несогласувања. На пример, како што културите и политичката околина се менуваат, општествата може да ги смета за незаконски или не, одредени однесувања, коишто директно влијаат врз статистичките стапки на злостор, го утврдуваат распределувањето на средствата за спроведувањето вакви закони, како и влијанието врз општото јавно мислење. Слично, промените во собирањето и/или пресметувањето податоци за злодела може да влијае врз перцепцијата на јавноста за големината на кој било даден „проблем со престапност“. Сите вакви прилагодувања на статистиката за злоделата, поврзани со искуствата на луѓето во секојдневниот живот, ги оформуваат однесувањата за тоа кој закон треба да се примени за да се спроведе некоја посебна општествена норма. Постојат многу начини преку кои може да се контролира однесувањето без да се искористи кривично-правниот систем. Навистина, во оние случаи во кои не постои јасна согласност за дадена норма, примената на кривичното право од страна на владејачката група да се забрани однесувањето на друга група може да се смета за несоодветно ограничување на слободите на друга група, и обичните општествени членови може да изгубат почит на законите во целост, без разлика дали законот којшто е во прашање е активно спороведен или не. Законодавците донесуваат закони коишто ги дефинираат дела, наречени ''mala prohibita'' (зло затоа што е забрането со закон) кои ги кршат општествените норми. Овие закони варираат одвреме-навреме и од место до место: на пример, забележете дека постојат варијации во законите за регулирање кокцање. Другите дела се нарекуваат ''mala in se'' ( дела кои сами по се себе се зла) и тие се речиси универзално противзаконски, како убиство, кражба и силување. === Криминализација === *Некој може да ја сфати криминализацијата како постапка со намера да се спречи некој да преземе штетна активност, средство да се намали штетата, применувајќи ја заканата на казна како одвратување на оние коишто намераваат да се однесуваат така и да предизвикаат штета. Државата се вмешува затоа што тие веруваат дека трошоците за некриминализирање (т.е да се дозволи повредите да продолжат нестивнати) ги надминуваат трошоците за криминализирање на истите (т.е ограничување на поединечната слобода со цел да се сведе на минимум штетата врз другите). *Криминализацијата може да обезбеди намалување на повредите во иднина, дури и по кривично дело, тргнувајќи од тоа дека оние коишто се во [[затвор]] за сторување злодела имаат поголема шанса да предизвикаат штета во иднина. *Криминализацијата може да се сфати како начин потенцијалните злосторници да платат за нивните дела. Во овој случај, криминализацијата е начин да се постави цената којашто еден мора да ја плати (на општествтото) за одредени активности коишто се сметаат за штетни за општеството како целина. Во оваа смисла криминализацијата не може да се смета за ништо друго, туку за одмазда на државата во вид на санкција. Државата го контролира процесот на криминализација бидејќи: *Иако жртвите ја признаваат сопствената улога како жртви, тие можеби немаат средства да истражуваат и бараат правда за нанесените повреди: спроведувачите формално именувани од страна на државата имаат и [[експертиза]] и средства . *Жртвите можеби сакаат само надомест за нанесените повреди, додека се рамнодушни кон можната желба за одвратување (погледнете кај Полински и Шавел (Polinsky & Shavell(1997) за основните разидувања меѓу приватното и општественото мотивирање при примена на [[правниот систем]]). *Стравот од одмазда може да ги одврати жртвите или сведоците на злодела од преземањето каква било акција. Дури и во контролираните општества, стравот може да спречи пријавување или соработка при судење. *На самите жртви може да им недостига [[скалеста економија]] која ќе им овозможи да управуваат со [[казнен систем|казнениот систем]], да им дозволи сами да собираат парични казни доделени од страна на [[суд]] (погледнете кај Полински (1980) (Polinsky) за спроведувањето парични казни). Гарупа и Клерман(2002) (Garoupa & Klerman) предупредуваат дека владите кои манипулираат со [[економија]]та имаат примарен мотив да ги зголемат приходите итн., ако престапниците имаат доволно богатство, ваквата влада ќе делува поагресивно во спроведувањето закони против полесни кривични дела (вообичаено со утврдени казни како прекршоци за паркирање и рутински сообраќајни прекршоци), но поопуштена во спроведувањето закони против сериозни случаи, отколку владите коишто бараат максимално да се обезбеди економска помош за лицата кои имаат потреба од неа. *Како резултат на злоделото, жртвите може да го загубат животот или да бидат онеспособени нормално да живеат или да ги извршуваат работните обврски. == Историја == Злосторството како поим има долга [[историја]].<ref>Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7</ref> Некои религиозни општини (види [[општина]]) го сметаат гревот за злосторство; некои дури потенцираат дека злоделото е грев кој има легендарно и митолошко потекло – забележете поврзаност меѓу приказната за [[Адам и Ева]] и теоријата за првобитниот грев. Она што една група го смета за злодело може да предизвика или разгори војна или конфликт. Сепак, најраните цивилизации (види [[цивилизација]]) имале правни законици, коишто содржеле и граѓански и казнени правила, иако не биле секогаш во пишана форма. [[Сумер]]ците биле првите кои создале пишани законици кои опстанале. Додека е познато дека [[Урукагина]] имал законик којшто не опстанал, подоцнежниот крал, [[Ур-наму]] го оставил најраниот законик којшто сè уште постои, Законикот на Ур-наму, со којшто се пропишува формален систем на казни за специфични случаи во 57 членови. Сумерците подоцна издаваат други законици, вклучувајќи го и „Законикот на Липит-Иштар“. Овој законик, кој датира од 20 век п.н.е, содржи околу 50 членови, и бил ресоздаден вршејќи споредба меѓу повеќе извори . Длабоко во себе, Сумерцитебиле свесни за личните права и го презирале секое газење врз тие права, без разлика дали ги газел нивниот крал, нивниот претпоставен или нивни сограѓанин. Не е чудно што Сумерците биле првите кои создале [[право]] и правни законици.<ref>Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7</ref> Успешните правни закони во [[Вавилон]], вклучувајќи го и [[Хамурабиев законик|Хамурабиевиот законик]], го отсликуваат верувањето на месопотамиското општество дека правото потикнува од желбата на боговите (видете [[Вавилонско право]]).<ref>[[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6</ref> Многу држави во тоа време функционирале како теократии (видете [[теократија]]), чиишто законици за однесување во голема мера биле религиозни по потекло и по содржина. Сер Хенри Мејн (1861) ги проучувал античките законици кои во тоа време биле достапни, и не пронашол никакво кривично право во „актуелна“ смисла на зборот. Додека актуелните системи разликуваат престапи против „државата“ или „заедницата“, и престапи против „поединецот“, т.н. казнени системи на старите заедници не се справувале со „злодела“ (од лат. crimina) туку со „ неправди/деликти“ (од лат. delicta). Така, грчките закони <ref>Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2</ref> ги регулираат сите форми на кражба, напад, силување, и убиство како приватни неправди, и акцијата за спроведувањето правда им била оставена на жртвите и нивните спасувачи. На најраните системи им недостасувале формални судови. [[Римско Царство|Римјаните]] го систематизирале правото и го рашириле низ целата римска империја. Повторно, првичните правила на римското право го сметаат нападот како предмет на приватна компензација. Најзначајното римско право вклучувало авторитет да се владее, да се контролира, dominion.<ref>Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1</ref>. Pater familias или таткото на фамилијата ја поседувал целата фамилија и нејзината сопственост (вклучувајќи ги и робовите); таткото ги спроведувал работите поврзани со мешањето во каква било сопственост. Коментарите на Гај за [[12-те таблици]] ја сметале кражбата за прекршок. Слично, нападот и насилниот грабеж кои вклучувале незаконско влегување на имотот на таткото (како на пример, силување на робинка, може да стане предмет на компензација за таткото со оглед на тоа што било незаконски влезено на неговиот „имот“), и повредата на ваквите закони создавала [[vinculum juris]] (обврска на правото) што само исплата на парична компензација (во актуелна смисла: обесштетување или отштета) може да ја надополни. Слично, утврденото [[тевтонско право]] на германските племиња <ref>Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3</ref>, вклучувало сложен систем на парични обесштетувања за она што судовите сега го сметаат за целосна низа кривични дела против лицето, односно против животот и телото, од убиство па натаму. Иако Рим ги напуштил британските провинции некаде околу 400-тата година п.е, германските воени платеници – кои во голем дел станеле инструмент за спроведувањето римско правило во [[Британија]] – стекнале сопственички права на тамошната земја и продолжиле да применуваат мешавина од римско теутонско право, кое во поголем дел е запишано во времето на раните англосаксонски кралеви.<ref>Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}</ref> Но, токму тогаш кога поцентрализираната англиска монархија се споила по нормандиската инвазија, и англиските кралеви се обиделе да го вратат правото над нивната земја и луѓето, се родил модерниот концепт, имено на кривичното дело не се гледа само како на престап против „поединецот“, туку и како престап против „државата“.<ref>Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press.</ref> Идејата произлезе од [[обичајното право]], и најраното зачнување на идејата за зелоделото вклучува настани од такво големо значење што „државата“ морала да ги земе во свои раце, иако немала право, вообичаените функции на граѓанските судови, и да диригира специфично право или privilegium против сторителот. Сите најрани судења на злодела во Англија вклучувале целосно невообичаени и произволни судови без никакво право кое треба да се примени, додека граѓанското (прекршочно) право функционирало на високоразвиен и постојан начин (со исклучок на тоа кога Кралот сакал да се здобие со пари при продавањето нов облик на налог (види образец)). Развојот на идејата дека „државата“ ја обезбедува правдата во суд, се појавува паралелно со или по појавувањето на концептот за суверенитет. Во континетална Европа, римското право опстојувало, но со посилно влијание од [[црква]]та.<ref>Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0</ref> Поврзано со пораспространетата политичка структура заснована на помали државни единици, станувале познати различните правни традиции, коишто продолжиле цврсто да пуштаат корени во римската правна наука изменета да излезе во пресрет на доминантната политичка клима. Во [[Скандинавија]], влијанието на римското право не било очигледно сè до 17 век, и судовите се раѓале од народните собранија. Луѓето решавале за случаите (вообичаено доминантните сопственици). Овој систем подоцна постепено се претворил во систем на кралски судија кој во својот одбор именува дел од најценетите мажи во [[парохија]]та, коишто ја исполнуваат дамнешната функција „народот“. Од грчкиот систем па наваму, политичките причини за барање обесштетување за сторените лоши дела вклучувале избегнување на долгогодишните кавги меѓу клановите и фамилиите.<ref>10.^ The concept of the pater familias acted as a unifying factor in extended kin groups, and the later practice of wergild functioned in this context</ref> Ако обесштетувањето може да ги смири чувствата на фамилиите, би можело да помогне и во одржувањето на мирот. Од друга страна, заканата од феудална војна не се сметаше за премногу значајна поради воведувањето заклетви. И во Стара Грција и во средновековна Скандинавија, обвинетиот бил ослободуван ако можел да најде доволен број машки роднини кои ќе потврдат дека е невин. Ова може да се спореди со [[Советот за безбедност на ООН]] каде правото на [[вето]] на одредени членови осигура дека организацијата нема да западне во криза тогаш кога не може да ги спроведе своите одлуки. Ова значи дека ограничувачките приватни кавги не фукционирале секогаш, и понекогаш го спречувале исполнувањето правда, додека во најрано време, државата не обезбедувала секогаш самостојна [[полиција]]. Така, [[кривичното/казнено право]] произлегло од она што денес претставува прекршок, во вистинска смисла, многу дела и испуштања класифицирани како кривични дела всушност се преклопуваат со граѓанско-правните концепти. Развојот на социолошката мисла од 19 век, па наваму, охрабрувала да се постават на сцена нови гледишта за злоделата и престапништвото, и ги негувала почетоците на криминологијата како наука за кривичните дела во едно општество. Ниче забележал врска меѓу зелоделата и креативноста – во Раѓањето на трагедијата јасно изјавил: <blockquote>„Најдоброто и најсветлото што еден човек може да го стекне мора да го стекне преку злосторништво“</blockquote> Во XX век, [[Мишел Фуко]] во Дисциплина и казна (Discipline and Punish), направил истражување за криминализацијата како метод на државна контрола со примена на закана за сила. === Природно–правна теорија === Оправдувајќи ја примената насила од страна на државата за да се изнуди почитување на законите се докажало како постојан теоретски проблем. Едно од најраните оправдувања ја вклучувало природна-правната теорија. Ова предлага дека природата на светот или на човековите суштества е основа за создавање или градење на моралните стандарди. Тома Аквински рече: <blockquote>„правилото и мерката за човековите дела е причината, којашто го претставува првиот принцип на човековите дела“</blockquote> (''Аквински'', ST I-II, Q.90, A.I), со други зборови, бидејќи луѓето по природа се разумни суштества, во морална смисла е соодветно тие да се однесуваат на начин кој е во согласност со нивната разумна природа. Така, за да биде важечки, секој закон мора да е во согласност со пририодниот закон и присилувањето луѓе да се согласуваат со тој закон од морална гледна точка е прифатливо. [[Вилијам Блекстоун]] (1979: 41) ја опишува [[теза]]та: <blockquote> „ Овој закон на природата, со тоа што постои со појавата на човештвото и е диктиран од самиот Бог, секако е супериорен во поглед на обврзувањето на кој било друг закон. Тој е обврзувачки низ целата планета, во сите земји, и во секое време: доколку е спротивно на ова, ниту еден човечки закон не е важечки; и оние кои се важечки ја црпат сета сила, сиот авторитет, индиректно или директно, од овој оригинал“. </blockquote> Но, [[Џон Остин]], ран позитивист, го применил [[Утилитарианизам|утилитарианизмот]] при прифаќањето на преметливата природа на човековите суштества и постоењето на објективен морал, но го негира тоа дека правната важност на една норма зависи од тоа дали нејзината содржина е во согласност со [[морал]]от. Така, според Остин, моралниот код може објективно да утврди што треба луѓето да прават, законот може да претстави кои норми законодавството смета дека се потребни за да се постигне општествена корист, но на секој поединец му се дава слобода да избере што тој ќе направи. Слично, Харт (1961) увидел дека правото како еден аспект на [[суверенитет]]от, со законодавците способни да донесат каков било закон, е начин да се стигне до морален крај. Така, условите неопходни и доволни за еден предлог - закон да биде вистинит биле едноставни, тргнувајќи од тоа дека самото право е логично и постојано, и државните службеници ја применуваат државната моќ со одговорност. [[Дворкин]] (2005) ја отфрла Хартовата теорија и тврди дека фундаментално меѓу политичките права е правото на секој поединец да биде подеднакво почитуван и згрижен од оние кои го водат. Тој нуди теорија на согласување неодминувајќи ја теоријата на учитво почитување (должност на граѓанинот е да го почитува правото) и теорија на спроведување, којашто ги определува законодавните цели на спроведувањето правда и казна. Законодавството мора да се согласува со теоријата за легитимитет, која што ги опишува околностите под кои одредено лице или група се овластени да создаваат право, и со теоријата за законската правда, којашто го опишува правото за кое се овластени или обврзани да го создаваат. Навистина, и покрај сè, најголемиот дел природно-правни теоретичари ја прифатиле идејата за спроведување на доминантниот морал како примарна функција на правото. Овој став не го заобиколува проблемот којшто го прави невозможен кој било морална критика на правото така што, ако согласувањето со природното право претставува неопходен услов за правна законодавност, целото важечко право мора, по дефиниција, да е морално правно. Така, во контекст на овој начин на размислување, правната законодавност на нормата неопходно ја вклучува и моралната правда. Некој може да го реши овој проблем признавајќи одреден степен на морален релативизам (види [[Роналд Дворкин]]) и прифаќајќи дека нормите може со тек на времето да се развијат и, тогаш, некој може да го критикува постојаното спроведување стари закони, земајќи ги предвид тековните норми. Правото може да биде прифатливо но примената на државната моќ да ги присилува граѓаните да делуваат во согласност со него не е морално оправдано. Во повеќето модерни концепии за теоријата, злоделата се одликуваат како кршење поединечни права. Бидејќи општеството смета дека многу права се природни (оттука терминот „''право''“) отколку направени од човекот, она што едно дело го прави злосторство е исто така природно, споредено со законите (кои се направени од човекот). Адам Смит го опишува овој став, велејќи дека еден шверцер би бил одличен граѓанин, „...ако законите на неговата земја не го претвориле во злодело она за коешто природата немала таква цел.“ Следствено на тоа, природно-правната теорија разликува „злосторништво“ (којшто произлегува од човековата природа) и „незаконски дела“ (кои произлегуваат од интересите на оние кои се на власт). [[Адвокат]]ите понекогаш ги изразуваат овие два концепта со malum in se и malum prohibitum. Едно дело се смета за malum in se затоа што тоа дело само по себе, по својата природа претставува злодело; додека едно дело се смата за malum prohibitum (фразата оди вака) само затоа што правото го прогласило тоа дело за такво. Овој став води до очигледен парадокс]: едно дело може да биде незаконско и да не е злосторство, додека едно зелодело може да биде совршено законско. Многу мислители од периодот на [[Просветителство]]то, како [[Адам Смит]] и татковците-основачи на американскиот устав до одредена мера го прифатија овој став, кој продолжи да привлекува внимание кај т.н. класични либерали и либертаријанци (приврзаници на политичка филозофија којашто предлага само минимална интервенција на државата во животот на граѓаните). === Обележја === Владите го сметаат за незаконско противопштественото однесување – и го вбројуваат во систем на престапи против општеството – со цел да го оправдаат спроведувањето казна. Властите прават низа обележја врз основа на пасивниот субјект на кривичното дело (жртвата), или повредениот интерес, и разликуваат кривични дела против: *Државата *[[Правата и слободите на човекот и граѓанинот]] *Јавната администрација *Правосудството *Религиозното убедување и вера *Јавниот ред *Јавните финансии, индустријата и трговијата *Јавниот морал *Животот и телото и честа и угледот *Татковината Или кривичните дела може да се категоризираат зависно од соодветната казна пропишана во согласност со тоа колку сериозно е сфатен престапот, и тоа со парични казни и казни кои не вклучуваат притворање за полесни прекршоци, и (во некои земји) смртна казна за најтешките престапи. === Типови === Научниците и мислителите може да ги класифицираат крвичните дела во категории, вклучувајќи злостор со насилство, злостор против имотот и злостор против јавниот ред. ==== Класификација на делата во САД ==== Во [[САД]] од 1930 година па наваму, [[ФБИ|Федералното биро за истрага]] (FBI) на годишно ниво ги подредува Постојаните извештаи за злодела од податоците за кривични дела доставени од службите за спроведување правда низ САД[11]. Службениците ги собираат овие податоци на градско, општинско, и државно ниво во Постојаните извештаи за кривични дела. Тие го класифицираат кршењата на законот кои произлегуваат од обичајното право како злодела кои влегуваат во Дел I (индекс) од извештите, понатаму класифицирани во кривични дела на насилство и кривични дела против имотот. Кривичните дела на насилство од Дел I вклучуваат [[убиство без умисла]], [[убиство со умисла]], [[силување]], [[тежок физички напад]], и [[грабеж]]; додека кривичните дела против имотот од Дел I вклучуваат [[провала]], [[подметнување пожар]], [[кражба]], [[кражба на моторно возило]]. Сите други дела се вбројуваат во злодела од Дел II. Аналитичарите може да ги групираат злоделата и според строгоста, па некои категории термини вклучуваат: *Престап (САД и претходно Велика Британија) *Тешки кривични дела (Велика Британија) *Прекршоци (САД и претходно Велика Британија) *Полесни кривични дела (Велика Британија) Ваквите списоци вообичаено вклучуваат и деликти, иако во САД тие може да не се вбројат во областа на кривичното право, туку во граѓанското. === Злоделата во меѓународното право === Кривичните дела утврдени со договор како кривични дела против меѓународното право вклучуваат: *[[кривични дела против мирот]] *водење [[војна]] или [[агресија]] *кривични дела на [[апартхејд]]от *[[пиратерија]] *[[геноцид]] *[[воени злосторства]] *[[трговија со робови]] Од гледна точка на правото во чиј центар се наоѓа државата, невообичените постапки (вообичаено водени од меѓународни судови) може да гонат вакви дела. Забележете ја улогата на '''Меѓународниот кривичен суд во Хаг''' (види [[Хашки трибунал]]), [[Холандија]]. Актуелното мислење често го поврзува меѓународното право со концептот за спротиствавувањето на [[тероризам]]от – кое се смета за кривично дело различно од војна. === Религијата и злоделата === Општествено прифатениот или наложен религиозен морал влијаел врз секуларните јурисдикции за прашања кои инаку ја загрижуваат свеста на поединецот. Активностите кои понекогаш се сметаат за незаконски врз религиозна основа вклучуваат (на пример): (забрана за) конзумирање алкохол, [[абортус]] и истражување [[матични клетки]]. Во различни историски и сегашни општества, утврдените [[религии]] основале системи на земска правда којашто ги казнува делата против божјата волја и против специфични религиозни, организациони и други правила од спефифични закони, како исламското канонско право или римокатоличкото канонско право. === Воени надлежности и вонреднa состојбa === Во воената област, властите може да гонат и редовни злосторства и специфичи дела (како што е бунт или [[дезертација]]) во рамки на воено-правните закони коишто или ги надополнуваат или ги прошируваат граѓанските закони во време на војна. Многу устави содржат одредби за да ги ограничат слободите и од друга страна ги сметаат за незаконски дозволените однесувања за време на [[вонредна состојба]]. Ваквите непосакувани активности може да вклучуваат собир на улици, прекршување [[полициски час]] или поседување оружје. === Злостор извршен од страна на вработени === Постојат два вообичаени типови на злостор извршен од страна на вработени: [[проневера]] и [[саботажа]]. Сложеноста и анонимноста на компјутерите може да им помогне на злосторно настроените вработени да ги прикријат своите злодела. Жртвите на најскапите измами вклучуваат банки, брокерски куќи, осигурителни компании, и други големи финансиски институции.Повеќето луѓе виновни за проневера немаат историја на злодела. Вообичаено е тие да имаат жалби против нивниот работодавец, финансиски проблеми, или едноставно не можат да му одолеат на искушението овозможено од една дупка во законот којашто ја откриле. Проверка како претрес, па дури и проверка на перспективни вработени можат да помогнат; сепак, многу закони прават некои видови проверки тешки, па дури и незаконски за изведување. Отпуштени или незадоволни вработени понекогаш ги саботираат компјутерските системи на компанијата како еден вид на „одмазда“.<ref>Sara Baase, "A Gift of Fire: Social, Legal, and Ethical Issues for Computing and The Internet. Third Ed. 'Employee Crime'" (2008)</ref> Оваа саботажа може да биде во форма на [[логичка бомба]], [[компјутерски вирус]], или создаваат општ неред. Некои работодавци развиле мерки во обид да се изборат и да ги спречат злоделата кои ги вршат вработени. Тие понекогаш спроведуваат безбедносни мерки како што се камерите, снимањето отпечатоци на вработени, и проверка на минатото. Иако застапниците на приватноста ги разгледувале ваквите методи, кристејќи ги, тие им служат на интересите на компаниите. Не само што помагаат да се спречи злосторството извршено од страна на вработени, овие методи ги заштитуваат компаниите од казни и/или тужби за невнимателно вработување.<ref>Therolf, Garrett; Jack Leonard (2008-07-15). "L.A. County failed to act on employee crime checks at King-Harbor: Inaction on medical workers with past offenses could result in discipline". Los Angeles Times (Los Angeles).</ref> ==Криминалот во Македонија== ''Табела бр. 1. Регистрирани кривични дела од областа на организираниот криминал во Македонија''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |title=Министерство за внатрешни работи (пристапено на 15 октомври 2017) |accessdate=2018-03-15 |archive-date=2018-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180225063227/http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" | || 2001 || 2002 || 2003 || 2004 || 2005 || 2006 || 2007 || 2008 || 2009 || 2010 |- | ФАЛСИФИКУВАЊЕ ПАРИ ЧЛ.268 || 145 || 177 || 144 || 122 || 195 || 172 || 167 || 120 || 134 || 217 |- | ПРИМАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.357 || 20 || 13 || 4 || 15 || 14 || 6 || 23 || 12 || 16 || 13 |- | ДАВАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.358 || 7 || 8 || 9 || 16 || 6 || 4 || 17 || 14 || 26 || 9 |- | ПЕРЕЊЕ ПАРИ ЧЛ.273 || - || - || - || - || 40 || 20 || 10 || 4 || 12 || 6 |- | ЗЛОСТОРНИЧКО ЗДРУЖУВАЊЕ ЧЛ.394 || - || - || - || - || - || - || - || 10 || 10 || 10 |- | ТРГОВИЈА СО ЛУЃЕ ЧЛ.418-А || - || 18 || 42 || 19 || 12 || 3 || 3 || 1 || 1 || - |- | КРИУМЧАРЕЊЕ МИГРАНТИ ЧЛ.418-Б || - || - || - || 21 || 35 || 23 || 32 || 36 || 26 || 27 |- | Организирање на група за вршење на делата трговија со луѓе и криумчарење мигранти чл.418 в || - || - || - || 3 || 2 || 3 || 6 || 11 || 5 || 6 |- | ТРГОВИЈА СО МАЛОЛЕТНО ЛИЦЕ ЧЛ.418-Г || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 7 || 3 |} На подрачјето на [[Скопје]], во 2014 година се случиле 6.469 кражби; во 2015 година, бројот на кражбите опаднал на 5.604; една година подоцна имало 8.826 кражби; а во 2017 година се случиле 9.135 кражби од кои 6.409 биле тешки кражби.<ref>„Алармот вришти: во Скопје секој ден има по 25 кражби, а полицијата нè теши“, ''Скопско ЕХО'', бр. 63, 15 март 2018, стр. 4-5.</ref> ==Криминалот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Расказот на стариот криминалец“ — расказ на чешкиот писател [[Карел Чапек]].<ref>Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „[[Гангстер (филм од 1977)|Гангстер]]“ ([[француски]]: ''Le Gang''; [[италијански]]: ''La Gand del Parigino'') — француско-италијански [[филм]] од 1977 година, во [[режија]] на [[Жак Дере]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&2019-03-25 HRT (пристапено на 24.3.2019)]</ref> * „Злосторство“ ([[англиски]]: ''Crime'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бонгвотер]] (''Bongwater'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Bongwater-Double-Bummer/release/641620 DISCOGS, Bongwater – Double Bummer (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> * „Со криминални намери“ (англиски: ''Criminal Minded'') — песна од истоимениот музички албум на американската [[хип-хоп]] група ''[[Boogie Down Productions]]'' од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/119681-Boogie-Down-Productions-Criminal-Minded DISCOGS, Boogie Down Productions – Criminal Minded (пристапено на 15.3.2022)]</ref> * „Злосторство во градот (Од шеесет до нула, прв дел)“ (англиски: ''Crime in the City (Sixty to Zero Part I)'') — песна на канадскиот рок-музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1989 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=idvuDFxsLsI&list=PLzfzM6-4S7npkRgYMA9HS6x3x5dvD2vQ5&index=2 YouTube, Neil Young - Crime in the City (Sixty to Zero Part I) (пристапено на 3.11.2017)]</ref> * Крими“ (''Krimi'') — песна на швајцарската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Клинекс/ЛиЛиПУТ]] (''Kleenex/LiLiPUT'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XTCfQ1YclEI YouTube, Kleenex/LiLiPUT - Krimi (from Kleenex/LiLiPUT) (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Злосторнички свет“ (англиски: ''Criminal world'') — песна на британскиот [[Поп-музика|поп]]-рок пејач [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ioOp1rUvLNM YouTube, David Bowie - Criminal World (пристапено на 8.5.2017)]</ref> * „Злосторствата на Париз“ (англиски: ''Crimes of Paris'') — песна на британскиот рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=JZZ5gpXG6b0 YouTube, Elvis Costello & the Attractions - "Crimes of Paris" (пристапено на 19.3.2018)]</ref> * „Организиран криминал“ ([[англиски]]: ''Organised Crime'') — песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група ''[[U.K. Subs]]''.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qOyJaKaRn-w YouTube, U.K. Subs - Organised Crime (пристапено на 15.10.2021)]</ref> * „[https://kriminal.mk Криминал.мк]“ — агрегатор и статистика на дневни билтени од МВР на Република Северна Македонија. == Поврзано == * [[Право]] * [[Граѓанско право]] * [[Казнено право]] * [[Меѓународно право]] * [[Уставно право]] * [[Закон]] * [[Криминалистика]] * [[Криминологија]] ==Литература== * Aquinas, Thomas. (1988). ''On Law, Morality and Politics''. 2nd edition. Indianapolis: Hackett Publishing Co. ISBN 0-87220-663-7 * Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }} * Blackstone, William. (1765-1769). ''Commentaries on the Law of England: A Facsimile of the First Edition of 1765-1769, Vol. 1''. (1979). Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-05538-8 * Blythe, James M. (1992). ''Ideal Government and the Mixed Constitution in the Middle Ages''. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-03167-3 * Cohen, Stanley (1985). ''Visions of Social Control: Crime, Punishment, and Classification''. Polity Press. ISBN 0-7456-0021-2 * Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1 * [[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6 * Dworkin, Ronald. (2005). ''Taking Rights Seriously''. Harvard University Press. ISBN 0-674-86711-4 * [[Michel Foucault|Foucault, Michel]] (1975). ''Discipline and Punish: the Birth of the Prison'', New York: Random House. * Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2 * Garoupa, Nuno & Klerman, Daniel. (2002). "Optimal Law Enforcement with a Rent-Seeking Government". ''American Law and Economics Review'' Vol. 4, No. 1. pp116–140. * Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3 * Hart, H.L.A. (1961). ''The Concept of Law''. 2nd revised edition (1997). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-876123-6 * Hart, H.L.A. (1972). ''Law, Liberty and Morality''. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-0154-7 * Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press. * Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7 * Maine, Henry Sumner. (1861). ''Ancient Law: Its Connection with the Early History of Society, and Its Relation to Modern Ideas''. Reprint edition (1986). Tucson: [[University of Arizona Press]]. ISBN 0-8165-1006-7 * Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7 * Pennington, Kenneth. (1993). ''The Prince and the Law, 1200–1600: Sovereignty and Rights in the Western Legal Tradition''. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-07995-7 * Polinsky, A. Mitchell. (1980). "Private versus Public Enforcement of Fines". ''The Journal of Legal Studies'', Vol. IX, No. 1, (January), pp105–127. * Polinsky, A. Mitchell & Shavell, Steven. (1997). ''[http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/6259.html On the Disutility and Discounting of Imprisonment and the Theory of Deterrence]'', NBER Working Papers 6259, National Bureau of Economic Research, Inc. * Skaist, Aaron Jacob. (1994). ''The Old Babylonian Loan Contract: Its History and Geography''. [[Ramat Gan]], [[Israel]]: [[Bar-Ilan University]] Press. ISBN 965-226-161-0 * Tierney, Brian. (1979). ''Church Law and Constitutional Thought in the Middle Ages''. London: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-036-8 * Tierney, Brian. (1964). ''The Crisis of Church and State, 1050–1300''. Reprint edition (1988). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-6701-8 * Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0 == Надворешни врски == {{рв|Crime}} * [http://www.crimestoppers-uk.org] Crimestoppers - The independent crime-fighting charity - Pass on information about crime anonymously * [http://www.lawteacher.net/criminal.php Criminal Law Resources] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090905175145/http://www.lawteacher.net/criminal.php |date=2009-09-05 }} Criminal Law, Law Teacher * [http://www.mayhem.net/Crime/ Internet Crime Archive] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Злосторство]] [[Категорија:Кривично право]] [[Категорија:Казнено право]] [[Категорија:Криминологија]] [[Категорија:Етички прашања]] [[Категорија:Криминалистика]] b7e9tgfcwfimoe2ue16zzcrkbkvdbf6 5628530 5628528 2026-09-14T14:08:46Z Petkovski5000 135546 Додаден криминал.мк за податоци и статистика на криминалитетот во Република Северна Македонија. 5628530 wikitext text/x-wiki [[Податотека:KadeweUberfall2014-2 JD.jpg|300px|мини|Полицијата на страничниот излез од „КаДеВе“ кратко по грабеж кој бил извршен во 2014 година]] '''Злосторството''' или '''криминал''' е чин (дело) од страна на физичко или правно лице кое свесно постапува (постапило) во спротивност со [[закон]]ите и [[Устав]]от на територијата на која се наоѓа, и кое ја продолжува таа активност во сопствена полза. Во историјата се познати многу злодела. Дури до толку што не е можно да се споменат сите тука дури и да постои волја. Да спомнеме само неколку општопознати примери: трговија и шверц со луѓе, шверц на дрога и други недозволиви супстанци, црн пазар, црна економија, итн. Мора да се напомене дека '''злодело''' е секое дело кое сериозно ги нарушува законите и Уставот на територијата во која е предизвикано, и не мора да биде продолжено. Оттука можеме да заклучиме дека паркирање на автомобил на погрешно место не е злодело, но носење марихуана преку македонска граница е. [[Општество]]то го дефинира злосторството како кршење на едно или повеќе правила или [[закон]]и за коишто некоја управна [[власт]] или сила на крај може да пропише казна. Меѓународниот збор „криминал“ потекнува од латинскиот поим ''crimen'' (генитив ''criminis''), од латинскиот корен ''cernō'' и грчкиот ''κρινω'', со значење судам. Во првобитна смисла значело ''„пријава (во правото), вина, обвинение“''. Кога општеството смета дека неформалните односи и санкции се недоволни за да се создаде и одржи посакуваниот општествен ред, тоа може да резултира во поставување повеќе формални системи на општествена контрола од страна на владата, или пошироко од страна на [[држава]]та. Со институционалните и правните машинерии ставени на располагање, државните службеници можат да ги принудат поединците да ги почитуваат кодексите на однесување и да ги казнат оние кои не ги почитуваат. Власта користи разни механизми за да го регулира однесувањето, вклучувајќи правила кодифицирани во закони, ги контролира луѓето за да осигура дека тие ги почитуваат тие закони, како и други приципи и практики наменети за спречување на злосторствата. Покрај тоа постојат правни лекови и санкции, кои заедно го сочинуваат кривично-правниот систем. Сепак, не сите повреди на законот, на пример, непочитување на [[договор]] или обврска и други граѓанско-правни престапи, се сметаат за злодело. Етикетата '''„злостор“''' и општествената с тигма која што ја нормално придружува, го ограничуваат опсегот на оние активности коишто им штетат и на општата популација и на државата, вклучувајќи некои коишто предизвикуваат сериозна загуба или штета за поединци. Со етикетата се намерава јасно да се признае хегемонијата на една доминантна популација, или да се отслика согласноста во осудувањето идентификувано однесување и да се оправда казната наложена од државата, во случај на обвинетото лице да му е судено и потоа досудено за одредено злодело. Вообичаено, сторителот на злоделото е физичко лице, но во некои надлежности и во некои морални средини, правните лица (види правно лице) исто така се сметаат за способни да вршат злодела. == Дефиниција == Една нормативна дефиниција ги смета злосторствата за девијантно однесување кое ги крши постоечките норми (види [[правна норма]]) – културните стандарди кои пропишуваат како нормално треба да се однесуваат луѓето. Овој пристап смета дека сложената реалност којашто го опкружува концептот за злоделото и бара да се сфати како променливите општествени, политички, психолошки и економски услови може да влијаат врз тековните дефиниции за злоделото и врз формата на правните одговори, одговорите на спроведувањето закон и казнените одговори од страна на општеството. Оваа структурална реалност продолжува да се менува често предизвикувајќи несогласувања. На пример, како што културите и политичката околина се менуваат, општествата може да ги смета за незаконски или не, одредени однесувања, коишто директно влијаат врз статистичките стапки на злостор, го утврдуваат распределувањето на средствата за спроведувањето вакви закони, како и влијанието врз општото јавно мислење. Слично, промените во собирањето и/или пресметувањето податоци за злодела може да влијае врз перцепцијата на јавноста за големината на кој било даден „проблем со престапност“. Сите вакви прилагодувања на статистиката за злоделата, поврзани со искуствата на луѓето во секојдневниот живот, ги оформуваат однесувањата за тоа кој закон треба да се примени за да се спроведе некоја посебна општествена норма. Постојат многу начини преку кои може да се контролира однесувањето без да се искористи кривично-правниот систем. Навистина, во оние случаи во кои не постои јасна согласност за дадена норма, примената на кривичното право од страна на владејачката група да се забрани однесувањето на друга група може да се смета за несоодветно ограничување на слободите на друга група, и обичните општествени членови може да изгубат почит на законите во целост, без разлика дали законот којшто е во прашање е активно спороведен или не. Законодавците донесуваат закони коишто ги дефинираат дела, наречени ''mala prohibita'' (зло затоа што е забрането со закон) кои ги кршат општествените норми. Овие закони варираат одвреме-навреме и од место до место: на пример, забележете дека постојат варијации во законите за регулирање кокцање. Другите дела се нарекуваат ''mala in se'' ( дела кои сами по се себе се зла) и тие се речиси универзално противзаконски, како убиство, кражба и силување. === Криминализација === *Некој може да ја сфати криминализацијата како постапка со намера да се спречи некој да преземе штетна активност, средство да се намали штетата, применувајќи ја заканата на казна како одвратување на оние коишто намераваат да се однесуваат така и да предизвикаат штета. Државата се вмешува затоа што тие веруваат дека трошоците за некриминализирање (т.е да се дозволи повредите да продолжат нестивнати) ги надминуваат трошоците за криминализирање на истите (т.е ограничување на поединечната слобода со цел да се сведе на минимум штетата врз другите). *Криминализацијата може да обезбеди намалување на повредите во иднина, дури и по кривично дело, тргнувајќи од тоа дека оние коишто се во [[затвор]] за сторување злодела имаат поголема шанса да предизвикаат штета во иднина. *Криминализацијата може да се сфати како начин потенцијалните злосторници да платат за нивните дела. Во овој случај, криминализацијата е начин да се постави цената којашто еден мора да ја плати (на општествтото) за одредени активности коишто се сметаат за штетни за општеството како целина. Во оваа смисла криминализацијата не може да се смета за ништо друго, туку за одмазда на државата во вид на санкција. Државата го контролира процесот на криминализација бидејќи: *Иако жртвите ја признаваат сопствената улога како жртви, тие можеби немаат средства да истражуваат и бараат правда за нанесените повреди: спроведувачите формално именувани од страна на државата имаат и [[експертиза]] и средства . *Жртвите можеби сакаат само надомест за нанесените повреди, додека се рамнодушни кон можната желба за одвратување (погледнете кај Полински и Шавел (Polinsky & Shavell(1997) за основните разидувања меѓу приватното и општественото мотивирање при примена на [[правниот систем]]). *Стравот од одмазда може да ги одврати жртвите или сведоците на злодела од преземањето каква било акција. Дури и во контролираните општества, стравот може да спречи пријавување или соработка при судење. *На самите жртви може да им недостига [[скалеста економија]] која ќе им овозможи да управуваат со [[казнен систем|казнениот систем]], да им дозволи сами да собираат парични казни доделени од страна на [[суд]] (погледнете кај Полински (1980) (Polinsky) за спроведувањето парични казни). Гарупа и Клерман(2002) (Garoupa & Klerman) предупредуваат дека владите кои манипулираат со [[економија]]та имаат примарен мотив да ги зголемат приходите итн., ако престапниците имаат доволно богатство, ваквата влада ќе делува поагресивно во спроведувањето закони против полесни кривични дела (вообичаено со утврдени казни како прекршоци за паркирање и рутински сообраќајни прекршоци), но поопуштена во спроведувањето закони против сериозни случаи, отколку владите коишто бараат максимално да се обезбеди економска помош за лицата кои имаат потреба од неа. *Како резултат на злоделото, жртвите може да го загубат животот или да бидат онеспособени нормално да живеат или да ги извршуваат работните обврски. == Историја == Злосторството како поим има долга [[историја]].<ref>Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7</ref> Некои религиозни општини (види [[општина]]) го сметаат гревот за злосторство; некои дури потенцираат дека злоделото е грев кој има легендарно и митолошко потекло – забележете поврзаност меѓу приказната за [[Адам и Ева]] и теоријата за првобитниот грев. Она што една група го смета за злодело може да предизвика или разгори војна или конфликт. Сепак, најраните цивилизации (види [[цивилизација]]) имале правни законици, коишто содржеле и граѓански и казнени правила, иако не биле секогаш во пишана форма. [[Сумер]]ците биле првите кои создале пишани законици кои опстанале. Додека е познато дека [[Урукагина]] имал законик којшто не опстанал, подоцнежниот крал, [[Ур-наму]] го оставил најраниот законик којшто сè уште постои, Законикот на Ур-наму, со којшто се пропишува формален систем на казни за специфични случаи во 57 членови. Сумерците подоцна издаваат други законици, вклучувајќи го и „Законикот на Липит-Иштар“. Овој законик, кој датира од 20 век п.н.е, содржи околу 50 членови, и бил ресоздаден вршејќи споредба меѓу повеќе извори . Длабоко во себе, Сумерцитебиле свесни за личните права и го презирале секое газење врз тие права, без разлика дали ги газел нивниот крал, нивниот претпоставен или нивни сограѓанин. Не е чудно што Сумерците биле првите кои создале [[право]] и правни законици.<ref>Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7</ref> Успешните правни закони во [[Вавилон]], вклучувајќи го и [[Хамурабиев законик|Хамурабиевиот законик]], го отсликуваат верувањето на месопотамиското општество дека правото потикнува од желбата на боговите (видете [[Вавилонско право]]).<ref>[[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6</ref> Многу држави во тоа време функционирале како теократии (видете [[теократија]]), чиишто законици за однесување во голема мера биле религиозни по потекло и по содржина. Сер Хенри Мејн (1861) ги проучувал античките законици кои во тоа време биле достапни, и не пронашол никакво кривично право во „актуелна“ смисла на зборот. Додека актуелните системи разликуваат престапи против „државата“ или „заедницата“, и престапи против „поединецот“, т.н. казнени системи на старите заедници не се справувале со „злодела“ (од лат. crimina) туку со „ неправди/деликти“ (од лат. delicta). Така, грчките закони <ref>Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2</ref> ги регулираат сите форми на кражба, напад, силување, и убиство како приватни неправди, и акцијата за спроведувањето правда им била оставена на жртвите и нивните спасувачи. На најраните системи им недостасувале формални судови. [[Римско Царство|Римјаните]] го систематизирале правото и го рашириле низ целата римска империја. Повторно, првичните правила на римското право го сметаат нападот како предмет на приватна компензација. Најзначајното римско право вклучувало авторитет да се владее, да се контролира, dominion.<ref>Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1</ref>. Pater familias или таткото на фамилијата ја поседувал целата фамилија и нејзината сопственост (вклучувајќи ги и робовите); таткото ги спроведувал работите поврзани со мешањето во каква било сопственост. Коментарите на Гај за [[12-те таблици]] ја сметале кражбата за прекршок. Слично, нападот и насилниот грабеж кои вклучувале незаконско влегување на имотот на таткото (како на пример, силување на робинка, може да стане предмет на компензација за таткото со оглед на тоа што било незаконски влезено на неговиот „имот“), и повредата на ваквите закони создавала [[vinculum juris]] (обврска на правото) што само исплата на парична компензација (во актуелна смисла: обесштетување или отштета) може да ја надополни. Слично, утврденото [[тевтонско право]] на германските племиња <ref>Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3</ref>, вклучувало сложен систем на парични обесштетувања за она што судовите сега го сметаат за целосна низа кривични дела против лицето, односно против животот и телото, од убиство па натаму. Иако Рим ги напуштил британските провинции некаде околу 400-тата година п.е, германските воени платеници – кои во голем дел станеле инструмент за спроведувањето римско правило во [[Британија]] – стекнале сопственички права на тамошната земја и продолжиле да применуваат мешавина од римско теутонско право, кое во поголем дел е запишано во времето на раните англосаксонски кралеви.<ref>Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}</ref> Но, токму тогаш кога поцентрализираната англиска монархија се споила по нормандиската инвазија, и англиските кралеви се обиделе да го вратат правото над нивната земја и луѓето, се родил модерниот концепт, имено на кривичното дело не се гледа само како на престап против „поединецот“, туку и како престап против „државата“.<ref>Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press.</ref> Идејата произлезе од [[обичајното право]], и најраното зачнување на идејата за зелоделото вклучува настани од такво големо значење што „државата“ морала да ги земе во свои раце, иако немала право, вообичаените функции на граѓанските судови, и да диригира специфично право или privilegium против сторителот. Сите најрани судења на злодела во Англија вклучувале целосно невообичаени и произволни судови без никакво право кое треба да се примени, додека граѓанското (прекршочно) право функционирало на високоразвиен и постојан начин (со исклучок на тоа кога Кралот сакал да се здобие со пари при продавањето нов облик на налог (види образец)). Развојот на идејата дека „државата“ ја обезбедува правдата во суд, се појавува паралелно со или по појавувањето на концептот за суверенитет. Во континетална Европа, римското право опстојувало, но со посилно влијание од [[црква]]та.<ref>Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0</ref> Поврзано со пораспространетата политичка структура заснована на помали државни единици, станувале познати различните правни традиции, коишто продолжиле цврсто да пуштаат корени во римската правна наука изменета да излезе во пресрет на доминантната политичка клима. Во [[Скандинавија]], влијанието на римското право не било очигледно сè до 17 век, и судовите се раѓале од народните собранија. Луѓето решавале за случаите (вообичаено доминантните сопственици). Овој систем подоцна постепено се претворил во систем на кралски судија кој во својот одбор именува дел од најценетите мажи во [[парохија]]та, коишто ја исполнуваат дамнешната функција „народот“. Од грчкиот систем па наваму, политичките причини за барање обесштетување за сторените лоши дела вклучувале избегнување на долгогодишните кавги меѓу клановите и фамилиите.<ref>10.^ The concept of the pater familias acted as a unifying factor in extended kin groups, and the later practice of wergild functioned in this context</ref> Ако обесштетувањето може да ги смири чувствата на фамилиите, би можело да помогне и во одржувањето на мирот. Од друга страна, заканата од феудална војна не се сметаше за премногу значајна поради воведувањето заклетви. И во Стара Грција и во средновековна Скандинавија, обвинетиот бил ослободуван ако можел да најде доволен број машки роднини кои ќе потврдат дека е невин. Ова може да се спореди со [[Советот за безбедност на ООН]] каде правото на [[вето]] на одредени членови осигура дека организацијата нема да западне во криза тогаш кога не може да ги спроведе своите одлуки. Ова значи дека ограничувачките приватни кавги не фукционирале секогаш, и понекогаш го спречувале исполнувањето правда, додека во најрано време, државата не обезбедувала секогаш самостојна [[полиција]]. Така, [[кривичното/казнено право]] произлегло од она што денес претставува прекршок, во вистинска смисла, многу дела и испуштања класифицирани како кривични дела всушност се преклопуваат со граѓанско-правните концепти. Развојот на социолошката мисла од 19 век, па наваму, охрабрувала да се постават на сцена нови гледишта за злоделата и престапништвото, и ги негувала почетоците на криминологијата како наука за кривичните дела во едно општество. Ниче забележал врска меѓу зелоделата и креативноста – во Раѓањето на трагедијата јасно изјавил: <blockquote>„Најдоброто и најсветлото што еден човек може да го стекне мора да го стекне преку злосторништво“</blockquote> Во XX век, [[Мишел Фуко]] во Дисциплина и казна (Discipline and Punish), направил истражување за криминализацијата како метод на државна контрола со примена на закана за сила. === Природно–правна теорија === Оправдувајќи ја примената насила од страна на државата за да се изнуди почитување на законите се докажало како постојан теоретски проблем. Едно од најраните оправдувања ја вклучувало природна-правната теорија. Ова предлага дека природата на светот или на човековите суштества е основа за создавање или градење на моралните стандарди. Тома Аквински рече: <blockquote>„правилото и мерката за човековите дела е причината, којашто го претставува првиот принцип на човековите дела“</blockquote> (''Аквински'', ST I-II, Q.90, A.I), со други зборови, бидејќи луѓето по природа се разумни суштества, во морална смисла е соодветно тие да се однесуваат на начин кој е во согласност со нивната разумна природа. Така, за да биде важечки, секој закон мора да е во согласност со пририодниот закон и присилувањето луѓе да се согласуваат со тој закон од морална гледна точка е прифатливо. [[Вилијам Блекстоун]] (1979: 41) ја опишува [[теза]]та: <blockquote> „ Овој закон на природата, со тоа што постои со појавата на човештвото и е диктиран од самиот Бог, секако е супериорен во поглед на обврзувањето на кој било друг закон. Тој е обврзувачки низ целата планета, во сите земји, и во секое време: доколку е спротивно на ова, ниту еден човечки закон не е важечки; и оние кои се важечки ја црпат сета сила, сиот авторитет, индиректно или директно, од овој оригинал“. </blockquote> Но, [[Џон Остин]], ран позитивист, го применил [[Утилитарианизам|утилитарианизмот]] при прифаќањето на преметливата природа на човековите суштества и постоењето на објективен морал, но го негира тоа дека правната важност на една норма зависи од тоа дали нејзината содржина е во согласност со [[морал]]от. Така, според Остин, моралниот код може објективно да утврди што треба луѓето да прават, законот може да претстави кои норми законодавството смета дека се потребни за да се постигне општествена корист, но на секој поединец му се дава слобода да избере што тој ќе направи. Слично, Харт (1961) увидел дека правото како еден аспект на [[суверенитет]]от, со законодавците способни да донесат каков било закон, е начин да се стигне до морален крај. Така, условите неопходни и доволни за еден предлог - закон да биде вистинит биле едноставни, тргнувајќи од тоа дека самото право е логично и постојано, и државните службеници ја применуваат државната моќ со одговорност. [[Дворкин]] (2005) ја отфрла Хартовата теорија и тврди дека фундаментално меѓу политичките права е правото на секој поединец да биде подеднакво почитуван и згрижен од оние кои го водат. Тој нуди теорија на согласување неодминувајќи ја теоријата на учитво почитување (должност на граѓанинот е да го почитува правото) и теорија на спроведување, којашто ги определува законодавните цели на спроведувањето правда и казна. Законодавството мора да се согласува со теоријата за легитимитет, која што ги опишува околностите под кои одредено лице или група се овластени да создаваат право, и со теоријата за законската правда, којашто го опишува правото за кое се овластени или обврзани да го создаваат. Навистина, и покрај сè, најголемиот дел природно-правни теоретичари ја прифатиле идејата за спроведување на доминантниот морал како примарна функција на правото. Овој став не го заобиколува проблемот којшто го прави невозможен кој било морална критика на правото така што, ако согласувањето со природното право претставува неопходен услов за правна законодавност, целото важечко право мора, по дефиниција, да е морално правно. Така, во контекст на овој начин на размислување, правната законодавност на нормата неопходно ја вклучува и моралната правда. Некој може да го реши овој проблем признавајќи одреден степен на морален релативизам (види [[Роналд Дворкин]]) и прифаќајќи дека нормите може со тек на времето да се развијат и, тогаш, некој може да го критикува постојаното спроведување стари закони, земајќи ги предвид тековните норми. Правото може да биде прифатливо но примената на државната моќ да ги присилува граѓаните да делуваат во согласност со него не е морално оправдано. Во повеќето модерни концепии за теоријата, злоделата се одликуваат како кршење поединечни права. Бидејќи општеството смета дека многу права се природни (оттука терминот „''право''“) отколку направени од човекот, она што едно дело го прави злосторство е исто така природно, споредено со законите (кои се направени од човекот). Адам Смит го опишува овој став, велејќи дека еден шверцер би бил одличен граѓанин, „...ако законите на неговата земја не го претвориле во злодело она за коешто природата немала таква цел.“ Следствено на тоа, природно-правната теорија разликува „злосторништво“ (којшто произлегува од човековата природа) и „незаконски дела“ (кои произлегуваат од интересите на оние кои се на власт). [[Адвокат]]ите понекогаш ги изразуваат овие два концепта со malum in se и malum prohibitum. Едно дело се смета за malum in se затоа што тоа дело само по себе, по својата природа претставува злодело; додека едно дело се смата за malum prohibitum (фразата оди вака) само затоа што правото го прогласило тоа дело за такво. Овој став води до очигледен парадокс]: едно дело може да биде незаконско и да не е злосторство, додека едно зелодело може да биде совршено законско. Многу мислители од периодот на [[Просветителство]]то, како [[Адам Смит]] и татковците-основачи на американскиот устав до одредена мера го прифатија овој став, кој продолжи да привлекува внимание кај т.н. класични либерали и либертаријанци (приврзаници на политичка филозофија којашто предлага само минимална интервенција на државата во животот на граѓаните). === Обележја === Владите го сметаат за незаконско противопштественото однесување – и го вбројуваат во систем на престапи против општеството – со цел да го оправдаат спроведувањето казна. Властите прават низа обележја врз основа на пасивниот субјект на кривичното дело (жртвата), или повредениот интерес, и разликуваат кривични дела против: *Државата *[[Правата и слободите на човекот и граѓанинот]] *Јавната администрација *Правосудството *Религиозното убедување и вера *Јавниот ред *Јавните финансии, индустријата и трговијата *Јавниот морал *Животот и телото и честа и угледот *Татковината Или кривичните дела може да се категоризираат зависно од соодветната казна пропишана во согласност со тоа колку сериозно е сфатен престапот, и тоа со парични казни и казни кои не вклучуваат притворање за полесни прекршоци, и (во некои земји) смртна казна за најтешките престапи. === Типови === Научниците и мислителите може да ги класифицираат крвичните дела во категории, вклучувајќи злостор со насилство, злостор против имотот и злостор против јавниот ред. ==== Класификација на делата во САД ==== Во [[САД]] од 1930 година па наваму, [[ФБИ|Федералното биро за истрага]] (FBI) на годишно ниво ги подредува Постојаните извештаи за злодела од податоците за кривични дела доставени од службите за спроведување правда низ САД[11]. Службениците ги собираат овие податоци на градско, општинско, и државно ниво во Постојаните извештаи за кривични дела. Тие го класифицираат кршењата на законот кои произлегуваат од обичајното право како злодела кои влегуваат во Дел I (индекс) од извештите, понатаму класифицирани во кривични дела на насилство и кривични дела против имотот. Кривичните дела на насилство од Дел I вклучуваат [[убиство без умисла]], [[убиство со умисла]], [[силување]], [[тежок физички напад]], и [[грабеж]]; додека кривичните дела против имотот од Дел I вклучуваат [[провала]], [[подметнување пожар]], [[кражба]], [[кражба на моторно возило]]. Сите други дела се вбројуваат во злодела од Дел II. Аналитичарите може да ги групираат злоделата и според строгоста, па некои категории термини вклучуваат: *Престап (САД и претходно Велика Британија) *Тешки кривични дела (Велика Британија) *Прекршоци (САД и претходно Велика Британија) *Полесни кривични дела (Велика Британија) Ваквите списоци вообичаено вклучуваат и деликти, иако во САД тие може да не се вбројат во областа на кривичното право, туку во граѓанското. === Злоделата во меѓународното право === Кривичните дела утврдени со договор како кривични дела против меѓународното право вклучуваат: *[[кривични дела против мирот]] *водење [[војна]] или [[агресија]] *кривични дела на [[апартхејд]]от *[[пиратерија]] *[[геноцид]] *[[воени злосторства]] *[[трговија со робови]] Од гледна точка на правото во чиј центар се наоѓа државата, невообичените постапки (вообичаено водени од меѓународни судови) може да гонат вакви дела. Забележете ја улогата на '''Меѓународниот кривичен суд во Хаг''' (види [[Хашки трибунал]]), [[Холандија]]. Актуелното мислење често го поврзува меѓународното право со концептот за спротиствавувањето на [[тероризам]]от – кое се смета за кривично дело различно од војна. === Религијата и злоделата === Општествено прифатениот или наложен религиозен морал влијаел врз секуларните јурисдикции за прашања кои инаку ја загрижуваат свеста на поединецот. Активностите кои понекогаш се сметаат за незаконски врз религиозна основа вклучуваат (на пример): (забрана за) конзумирање алкохол, [[абортус]] и истражување [[матични клетки]]. Во различни историски и сегашни општества, утврдените [[религии]] основале системи на земска правда којашто ги казнува делата против божјата волја и против специфични религиозни, организациони и други правила од спефифични закони, како исламското канонско право или римокатоличкото канонско право. === Воени надлежности и вонреднa состојбa === Во воената област, властите може да гонат и редовни злосторства и специфичи дела (како што е бунт или [[дезертација]]) во рамки на воено-правните закони коишто или ги надополнуваат или ги прошируваат граѓанските закони во време на војна. Многу устави содржат одредби за да ги ограничат слободите и од друга страна ги сметаат за незаконски дозволените однесувања за време на [[вонредна состојба]]. Ваквите непосакувани активности може да вклучуваат собир на улици, прекршување [[полициски час]] или поседување оружје. === Злостор извршен од страна на вработени === Постојат два вообичаени типови на злостор извршен од страна на вработени: [[проневера]] и [[саботажа]]. Сложеноста и анонимноста на компјутерите може да им помогне на злосторно настроените вработени да ги прикријат своите злодела. Жртвите на најскапите измами вклучуваат банки, брокерски куќи, осигурителни компании, и други големи финансиски институции.Повеќето луѓе виновни за проневера немаат историја на злодела. Вообичаено е тие да имаат жалби против нивниот работодавец, финансиски проблеми, или едноставно не можат да му одолеат на искушението овозможено од една дупка во законот којашто ја откриле. Проверка како претрес, па дури и проверка на перспективни вработени можат да помогнат; сепак, многу закони прават некои видови проверки тешки, па дури и незаконски за изведување. Отпуштени или незадоволни вработени понекогаш ги саботираат компјутерските системи на компанијата како еден вид на „одмазда“.<ref>Sara Baase, "A Gift of Fire: Social, Legal, and Ethical Issues for Computing and The Internet. Third Ed. 'Employee Crime'" (2008)</ref> Оваа саботажа може да биде во форма на [[логичка бомба]], [[компјутерски вирус]], или создаваат општ неред. Некои работодавци развиле мерки во обид да се изборат и да ги спречат злоделата кои ги вршат вработени. Тие понекогаш спроведуваат безбедносни мерки како што се камерите, снимањето отпечатоци на вработени, и проверка на минатото. Иако застапниците на приватноста ги разгледувале ваквите методи, кристејќи ги, тие им служат на интересите на компаниите. Не само што помагаат да се спречи злосторството извршено од страна на вработени, овие методи ги заштитуваат компаниите од казни и/или тужби за невнимателно вработување.<ref>Therolf, Garrett; Jack Leonard (2008-07-15). "L.A. County failed to act on employee crime checks at King-Harbor: Inaction on medical workers with past offenses could result in discipline". Los Angeles Times (Los Angeles).</ref> ==Криминалот во Македонија== ''Табела бр. 1. Регистрирани кривични дела од областа на организираниот криминал во Македонија''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |title=Министерство за внатрешни работи (пристапено на 15 октомври 2017) |accessdate=2018-03-15 |archive-date=2018-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180225063227/http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" | || 2001 || 2002 || 2003 || 2004 || 2005 || 2006 || 2007 || 2008 || 2009 || 2010 |- | ФАЛСИФИКУВАЊЕ ПАРИ ЧЛ.268 || 145 || 177 || 144 || 122 || 195 || 172 || 167 || 120 || 134 || 217 |- | ПРИМАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.357 || 20 || 13 || 4 || 15 || 14 || 6 || 23 || 12 || 16 || 13 |- | ДАВАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.358 || 7 || 8 || 9 || 16 || 6 || 4 || 17 || 14 || 26 || 9 |- | ПЕРЕЊЕ ПАРИ ЧЛ.273 || - || - || - || - || 40 || 20 || 10 || 4 || 12 || 6 |- | ЗЛОСТОРНИЧКО ЗДРУЖУВАЊЕ ЧЛ.394 || - || - || - || - || - || - || - || 10 || 10 || 10 |- | ТРГОВИЈА СО ЛУЃЕ ЧЛ.418-А || - || 18 || 42 || 19 || 12 || 3 || 3 || 1 || 1 || - |- | КРИУМЧАРЕЊЕ МИГРАНТИ ЧЛ.418-Б || - || - || - || 21 || 35 || 23 || 32 || 36 || 26 || 27 |- | Организирање на група за вршење на делата трговија со луѓе и криумчарење мигранти чл.418 в || - || - || - || 3 || 2 || 3 || 6 || 11 || 5 || 6 |- | ТРГОВИЈА СО МАЛОЛЕТНО ЛИЦЕ ЧЛ.418-Г || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 7 || 3 |} На подрачјето на [[Скопје]], во 2014 година се случиле 6.469 кражби; во 2015 година, бројот на кражбите опаднал на 5.604; една година подоцна имало 8.826 кражби; а во 2017 година се случиле 9.135 кражби од кои 6.409 биле тешки кражби.<ref>„Алармот вришти: во Скопје секој ден има по 25 кражби, а полицијата нè теши“, ''Скопско ЕХО'', бр. 63, 15 март 2018, стр. 4-5.</ref> Дневен агрегатор и статистика за криминалитетот во Република Северна Македонија е достапна на [https://kriminal.mk Kриминал.мк] - агрегатор на дневни билтени од МВР.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kriminal.mk/|title=kriminal.mk — Агрегатор на дневни билтени од МВР|last=tehnika.mk|work=kriminal.mk|language=mk|accessdate=2026-09-14}}</ref> ==Криминалот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Расказот на стариот криминалец“ — расказ на чешкиот писател [[Карел Чапек]].<ref>Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „[[Гангстер (филм од 1977)|Гангстер]]“ ([[француски]]: ''Le Gang''; [[италијански]]: ''La Gand del Parigino'') — француско-италијански [[филм]] од 1977 година, во [[режија]] на [[Жак Дере]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&2019-03-25 HRT (пристапено на 24.3.2019)]</ref> * „Злосторство“ ([[англиски]]: ''Crime'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бонгвотер]] (''Bongwater'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Bongwater-Double-Bummer/release/641620 DISCOGS, Bongwater – Double Bummer (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> * „Со криминални намери“ (англиски: ''Criminal Minded'') — песна од истоимениот музички албум на американската [[хип-хоп]] група ''[[Boogie Down Productions]]'' од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/119681-Boogie-Down-Productions-Criminal-Minded DISCOGS, Boogie Down Productions – Criminal Minded (пристапено на 15.3.2022)]</ref> * „Злосторство во градот (Од шеесет до нула, прв дел)“ (англиски: ''Crime in the City (Sixty to Zero Part I)'') — песна на канадскиот рок-музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1989 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=idvuDFxsLsI&list=PLzfzM6-4S7npkRgYMA9HS6x3x5dvD2vQ5&index=2 YouTube, Neil Young - Crime in the City (Sixty to Zero Part I) (пристапено на 3.11.2017)]</ref> * Крими“ (''Krimi'') — песна на швајцарската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Клинекс/ЛиЛиПУТ]] (''Kleenex/LiLiPUT'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XTCfQ1YclEI YouTube, Kleenex/LiLiPUT - Krimi (from Kleenex/LiLiPUT) (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Злосторнички свет“ (англиски: ''Criminal world'') — песна на британскиот [[Поп-музика|поп]]-рок пејач [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ioOp1rUvLNM YouTube, David Bowie - Criminal World (пристапено на 8.5.2017)]</ref> * „Злосторствата на Париз“ (англиски: ''Crimes of Paris'') — песна на британскиот рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=JZZ5gpXG6b0 YouTube, Elvis Costello & the Attractions - "Crimes of Paris" (пристапено на 19.3.2018)]</ref> * „Организиран криминал“ ([[англиски]]: ''Organised Crime'') — песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група ''[[U.K. Subs]]''.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qOyJaKaRn-w YouTube, U.K. Subs - Organised Crime (пристапено на 15.10.2021)]</ref> == Поврзано == * [[Право]] * [[Граѓанско право]] * [[Казнено право]] * [[Меѓународно право]] * [[Уставно право]] * [[Закон]] * [[Криминалистика]] * [[Криминологија]] ==Литература== * Aquinas, Thomas. (1988). ''On Law, Morality and Politics''. 2nd edition. Indianapolis: Hackett Publishing Co. ISBN 0-87220-663-7 * Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }} * Blackstone, William. (1765-1769). ''Commentaries on the Law of England: A Facsimile of the First Edition of 1765-1769, Vol. 1''. (1979). Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-05538-8 * Blythe, James M. (1992). ''Ideal Government and the Mixed Constitution in the Middle Ages''. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-03167-3 * Cohen, Stanley (1985). ''Visions of Social Control: Crime, Punishment, and Classification''. Polity Press. ISBN 0-7456-0021-2 * Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1 * [[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6 * Dworkin, Ronald. (2005). ''Taking Rights Seriously''. Harvard University Press. ISBN 0-674-86711-4 * [[Michel Foucault|Foucault, Michel]] (1975). ''Discipline and Punish: the Birth of the Prison'', New York: Random House. * Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2 * Garoupa, Nuno & Klerman, Daniel. (2002). "Optimal Law Enforcement with a Rent-Seeking Government". ''American Law and Economics Review'' Vol. 4, No. 1. pp116–140. * Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3 * Hart, H.L.A. (1961). ''The Concept of Law''. 2nd revised edition (1997). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-876123-6 * Hart, H.L.A. (1972). ''Law, Liberty and Morality''. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-0154-7 * Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press. * Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7 * Maine, Henry Sumner. (1861). ''Ancient Law: Its Connection with the Early History of Society, and Its Relation to Modern Ideas''. Reprint edition (1986). Tucson: [[University of Arizona Press]]. ISBN 0-8165-1006-7 * Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7 * Pennington, Kenneth. (1993). ''The Prince and the Law, 1200–1600: Sovereignty and Rights in the Western Legal Tradition''. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-07995-7 * Polinsky, A. Mitchell. (1980). "Private versus Public Enforcement of Fines". ''The Journal of Legal Studies'', Vol. IX, No. 1, (January), pp105–127. * Polinsky, A. Mitchell & Shavell, Steven. (1997). ''[http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/6259.html On the Disutility and Discounting of Imprisonment and the Theory of Deterrence]'', NBER Working Papers 6259, National Bureau of Economic Research, Inc. * Skaist, Aaron Jacob. (1994). ''The Old Babylonian Loan Contract: Its History and Geography''. [[Ramat Gan]], [[Israel]]: [[Bar-Ilan University]] Press. ISBN 965-226-161-0 * Tierney, Brian. (1979). ''Church Law and Constitutional Thought in the Middle Ages''. London: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-036-8 * Tierney, Brian. (1964). ''The Crisis of Church and State, 1050–1300''. Reprint edition (1988). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-6701-8 * Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0 == Надворешни врски == {{рв|Crime}} * [http://www.crimestoppers-uk.org] Crimestoppers - The independent crime-fighting charity - Pass on information about crime anonymously * [http://www.lawteacher.net/criminal.php Criminal Law Resources] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090905175145/http://www.lawteacher.net/criminal.php |date=2009-09-05 }} Criminal Law, Law Teacher * [http://www.mayhem.net/Crime/ Internet Crime Archive] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Злосторство]] [[Категорија:Кривично право]] [[Категорија:Казнено право]] [[Категорија:Криминологија]] [[Категорија:Етички прашања]] [[Категорија:Криминалистика]] 1wkqfzbl1r6n6kvtgohblc8mn2mzrq5 5628531 5628530 2026-09-14T14:09:33Z Petkovski5000 135546 промена на линк. 5628531 wikitext text/x-wiki [[Податотека:KadeweUberfall2014-2 JD.jpg|300px|мини|Полицијата на страничниот излез од „КаДеВе“ кратко по грабеж кој бил извршен во 2014 година]] '''Злосторството''' или '''криминал''' е чин (дело) од страна на физичко или правно лице кое свесно постапува (постапило) во спротивност со [[закон]]ите и [[Устав]]от на територијата на која се наоѓа, и кое ја продолжува таа активност во сопствена полза. Во историјата се познати многу злодела. Дури до толку што не е можно да се споменат сите тука дури и да постои волја. Да спомнеме само неколку општопознати примери: трговија и шверц со луѓе, шверц на дрога и други недозволиви супстанци, црн пазар, црна економија, итн. Мора да се напомене дека '''злодело''' е секое дело кое сериозно ги нарушува законите и Уставот на територијата во која е предизвикано, и не мора да биде продолжено. Оттука можеме да заклучиме дека паркирање на автомобил на погрешно место не е злодело, но носење марихуана преку македонска граница е. [[Општество]]то го дефинира злосторството како кршење на едно или повеќе правила или [[закон]]и за коишто некоја управна [[власт]] или сила на крај може да пропише казна. Меѓународниот збор „криминал“ потекнува од латинскиот поим ''crimen'' (генитив ''criminis''), од латинскиот корен ''cernō'' и грчкиот ''κρινω'', со значење судам. Во првобитна смисла значело ''„пријава (во правото), вина, обвинение“''. Кога општеството смета дека неформалните односи и санкции се недоволни за да се создаде и одржи посакуваниот општествен ред, тоа може да резултира во поставување повеќе формални системи на општествена контрола од страна на владата, или пошироко од страна на [[држава]]та. Со институционалните и правните машинерии ставени на располагање, државните службеници можат да ги принудат поединците да ги почитуваат кодексите на однесување и да ги казнат оние кои не ги почитуваат. Власта користи разни механизми за да го регулира однесувањето, вклучувајќи правила кодифицирани во закони, ги контролира луѓето за да осигура дека тие ги почитуваат тие закони, како и други приципи и практики наменети за спречување на злосторствата. Покрај тоа постојат правни лекови и санкции, кои заедно го сочинуваат кривично-правниот систем. Сепак, не сите повреди на законот, на пример, непочитување на [[договор]] или обврска и други граѓанско-правни престапи, се сметаат за злодело. Етикетата '''„злостор“''' и општествената с тигма која што ја нормално придружува, го ограничуваат опсегот на оние активности коишто им штетат и на општата популација и на државата, вклучувајќи некои коишто предизвикуваат сериозна загуба или штета за поединци. Со етикетата се намерава јасно да се признае хегемонијата на една доминантна популација, или да се отслика согласноста во осудувањето идентификувано однесување и да се оправда казната наложена од државата, во случај на обвинетото лице да му е судено и потоа досудено за одредено злодело. Вообичаено, сторителот на злоделото е физичко лице, но во некои надлежности и во некои морални средини, правните лица (види правно лице) исто така се сметаат за способни да вршат злодела. == Дефиниција == Една нормативна дефиниција ги смета злосторствата за девијантно однесување кое ги крши постоечките норми (види [[правна норма]]) – културните стандарди кои пропишуваат како нормално треба да се однесуваат луѓето. Овој пристап смета дека сложената реалност којашто го опкружува концептот за злоделото и бара да се сфати како променливите општествени, политички, психолошки и економски услови може да влијаат врз тековните дефиниции за злоделото и врз формата на правните одговори, одговорите на спроведувањето закон и казнените одговори од страна на општеството. Оваа структурална реалност продолжува да се менува често предизвикувајќи несогласувања. На пример, како што културите и политичката околина се менуваат, општествата може да ги смета за незаконски или не, одредени однесувања, коишто директно влијаат врз статистичките стапки на злостор, го утврдуваат распределувањето на средствата за спроведувањето вакви закони, како и влијанието врз општото јавно мислење. Слично, промените во собирањето и/или пресметувањето податоци за злодела може да влијае врз перцепцијата на јавноста за големината на кој било даден „проблем со престапност“. Сите вакви прилагодувања на статистиката за злоделата, поврзани со искуствата на луѓето во секојдневниот живот, ги оформуваат однесувањата за тоа кој закон треба да се примени за да се спроведе некоја посебна општествена норма. Постојат многу начини преку кои може да се контролира однесувањето без да се искористи кривично-правниот систем. Навистина, во оние случаи во кои не постои јасна согласност за дадена норма, примената на кривичното право од страна на владејачката група да се забрани однесувањето на друга група може да се смета за несоодветно ограничување на слободите на друга група, и обичните општествени членови може да изгубат почит на законите во целост, без разлика дали законот којшто е во прашање е активно спороведен или не. Законодавците донесуваат закони коишто ги дефинираат дела, наречени ''mala prohibita'' (зло затоа што е забрането со закон) кои ги кршат општествените норми. Овие закони варираат одвреме-навреме и од место до место: на пример, забележете дека постојат варијации во законите за регулирање кокцање. Другите дела се нарекуваат ''mala in se'' ( дела кои сами по се себе се зла) и тие се речиси универзално противзаконски, како убиство, кражба и силување. === Криминализација === *Некој може да ја сфати криминализацијата како постапка со намера да се спречи некој да преземе штетна активност, средство да се намали штетата, применувајќи ја заканата на казна како одвратување на оние коишто намераваат да се однесуваат така и да предизвикаат штета. Државата се вмешува затоа што тие веруваат дека трошоците за некриминализирање (т.е да се дозволи повредите да продолжат нестивнати) ги надминуваат трошоците за криминализирање на истите (т.е ограничување на поединечната слобода со цел да се сведе на минимум штетата врз другите). *Криминализацијата може да обезбеди намалување на повредите во иднина, дури и по кривично дело, тргнувајќи од тоа дека оние коишто се во [[затвор]] за сторување злодела имаат поголема шанса да предизвикаат штета во иднина. *Криминализацијата може да се сфати како начин потенцијалните злосторници да платат за нивните дела. Во овој случај, криминализацијата е начин да се постави цената којашто еден мора да ја плати (на општествтото) за одредени активности коишто се сметаат за штетни за општеството како целина. Во оваа смисла криминализацијата не може да се смета за ништо друго, туку за одмазда на државата во вид на санкција. Државата го контролира процесот на криминализација бидејќи: *Иако жртвите ја признаваат сопствената улога како жртви, тие можеби немаат средства да истражуваат и бараат правда за нанесените повреди: спроведувачите формално именувани од страна на државата имаат и [[експертиза]] и средства . *Жртвите можеби сакаат само надомест за нанесените повреди, додека се рамнодушни кон можната желба за одвратување (погледнете кај Полински и Шавел (Polinsky & Shavell(1997) за основните разидувања меѓу приватното и општественото мотивирање при примена на [[правниот систем]]). *Стравот од одмазда може да ги одврати жртвите или сведоците на злодела од преземањето каква било акција. Дури и во контролираните општества, стравот може да спречи пријавување или соработка при судење. *На самите жртви може да им недостига [[скалеста економија]] која ќе им овозможи да управуваат со [[казнен систем|казнениот систем]], да им дозволи сами да собираат парични казни доделени од страна на [[суд]] (погледнете кај Полински (1980) (Polinsky) за спроведувањето парични казни). Гарупа и Клерман(2002) (Garoupa & Klerman) предупредуваат дека владите кои манипулираат со [[економија]]та имаат примарен мотив да ги зголемат приходите итн., ако престапниците имаат доволно богатство, ваквата влада ќе делува поагресивно во спроведувањето закони против полесни кривични дела (вообичаено со утврдени казни како прекршоци за паркирање и рутински сообраќајни прекршоци), но поопуштена во спроведувањето закони против сериозни случаи, отколку владите коишто бараат максимално да се обезбеди економска помош за лицата кои имаат потреба од неа. *Како резултат на злоделото, жртвите може да го загубат животот или да бидат онеспособени нормално да живеат или да ги извршуваат работните обврски. == Историја == Злосторството како поим има долга [[историја]].<ref>Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7</ref> Некои религиозни општини (види [[општина]]) го сметаат гревот за злосторство; некои дури потенцираат дека злоделото е грев кој има легендарно и митолошко потекло – забележете поврзаност меѓу приказната за [[Адам и Ева]] и теоријата за првобитниот грев. Она што една група го смета за злодело може да предизвика или разгори војна или конфликт. Сепак, најраните цивилизации (види [[цивилизација]]) имале правни законици, коишто содржеле и граѓански и казнени правила, иако не биле секогаш во пишана форма. [[Сумер]]ците биле првите кои создале пишани законици кои опстанале. Додека е познато дека [[Урукагина]] имал законик којшто не опстанал, подоцнежниот крал, [[Ур-наму]] го оставил најраниот законик којшто сè уште постои, Законикот на Ур-наму, со којшто се пропишува формален систем на казни за специфични случаи во 57 членови. Сумерците подоцна издаваат други законици, вклучувајќи го и „Законикот на Липит-Иштар“. Овој законик, кој датира од 20 век п.н.е, содржи околу 50 членови, и бил ресоздаден вршејќи споредба меѓу повеќе извори . Длабоко во себе, Сумерцитебиле свесни за личните права и го презирале секое газење врз тие права, без разлика дали ги газел нивниот крал, нивниот претпоставен или нивни сограѓанин. Не е чудно што Сумерците биле првите кои создале [[право]] и правни законици.<ref>Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7</ref> Успешните правни закони во [[Вавилон]], вклучувајќи го и [[Хамурабиев законик|Хамурабиевиот законик]], го отсликуваат верувањето на месопотамиското општество дека правото потикнува од желбата на боговите (видете [[Вавилонско право]]).<ref>[[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6</ref> Многу држави во тоа време функционирале како теократии (видете [[теократија]]), чиишто законици за однесување во голема мера биле религиозни по потекло и по содржина. Сер Хенри Мејн (1861) ги проучувал античките законици кои во тоа време биле достапни, и не пронашол никакво кривично право во „актуелна“ смисла на зборот. Додека актуелните системи разликуваат престапи против „државата“ или „заедницата“, и престапи против „поединецот“, т.н. казнени системи на старите заедници не се справувале со „злодела“ (од лат. crimina) туку со „ неправди/деликти“ (од лат. delicta). Така, грчките закони <ref>Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2</ref> ги регулираат сите форми на кражба, напад, силување, и убиство како приватни неправди, и акцијата за спроведувањето правда им била оставена на жртвите и нивните спасувачи. На најраните системи им недостасувале формални судови. [[Римско Царство|Римјаните]] го систематизирале правото и го рашириле низ целата римска империја. Повторно, првичните правила на римското право го сметаат нападот како предмет на приватна компензација. Најзначајното римско право вклучувало авторитет да се владее, да се контролира, dominion.<ref>Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1</ref>. Pater familias или таткото на фамилијата ја поседувал целата фамилија и нејзината сопственост (вклучувајќи ги и робовите); таткото ги спроведувал работите поврзани со мешањето во каква било сопственост. Коментарите на Гај за [[12-те таблици]] ја сметале кражбата за прекршок. Слично, нападот и насилниот грабеж кои вклучувале незаконско влегување на имотот на таткото (како на пример, силување на робинка, може да стане предмет на компензација за таткото со оглед на тоа што било незаконски влезено на неговиот „имот“), и повредата на ваквите закони создавала [[vinculum juris]] (обврска на правото) што само исплата на парична компензација (во актуелна смисла: обесштетување или отштета) може да ја надополни. Слично, утврденото [[тевтонско право]] на германските племиња <ref>Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3</ref>, вклучувало сложен систем на парични обесштетувања за она што судовите сега го сметаат за целосна низа кривични дела против лицето, односно против животот и телото, од убиство па натаму. Иако Рим ги напуштил британските провинции некаде околу 400-тата година п.е, германските воени платеници – кои во голем дел станеле инструмент за спроведувањето римско правило во [[Британија]] – стекнале сопственички права на тамошната земја и продолжиле да применуваат мешавина од римско теутонско право, кое во поголем дел е запишано во времето на раните англосаксонски кралеви.<ref>Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}</ref> Но, токму тогаш кога поцентрализираната англиска монархија се споила по нормандиската инвазија, и англиските кралеви се обиделе да го вратат правото над нивната земја и луѓето, се родил модерниот концепт, имено на кривичното дело не се гледа само како на престап против „поединецот“, туку и како престап против „државата“.<ref>Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press.</ref> Идејата произлезе од [[обичајното право]], и најраното зачнување на идејата за зелоделото вклучува настани од такво големо значење што „државата“ морала да ги земе во свои раце, иако немала право, вообичаените функции на граѓанските судови, и да диригира специфично право или privilegium против сторителот. Сите најрани судења на злодела во Англија вклучувале целосно невообичаени и произволни судови без никакво право кое треба да се примени, додека граѓанското (прекршочно) право функционирало на високоразвиен и постојан начин (со исклучок на тоа кога Кралот сакал да се здобие со пари при продавањето нов облик на налог (види образец)). Развојот на идејата дека „државата“ ја обезбедува правдата во суд, се појавува паралелно со или по појавувањето на концептот за суверенитет. Во континетална Европа, римското право опстојувало, но со посилно влијание од [[црква]]та.<ref>Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0</ref> Поврзано со пораспространетата политичка структура заснована на помали државни единици, станувале познати различните правни традиции, коишто продолжиле цврсто да пуштаат корени во римската правна наука изменета да излезе во пресрет на доминантната политичка клима. Во [[Скандинавија]], влијанието на римското право не било очигледно сè до 17 век, и судовите се раѓале од народните собранија. Луѓето решавале за случаите (вообичаено доминантните сопственици). Овој систем подоцна постепено се претворил во систем на кралски судија кој во својот одбор именува дел од најценетите мажи во [[парохија]]та, коишто ја исполнуваат дамнешната функција „народот“. Од грчкиот систем па наваму, политичките причини за барање обесштетување за сторените лоши дела вклучувале избегнување на долгогодишните кавги меѓу клановите и фамилиите.<ref>10.^ The concept of the pater familias acted as a unifying factor in extended kin groups, and the later practice of wergild functioned in this context</ref> Ако обесштетувањето може да ги смири чувствата на фамилиите, би можело да помогне и во одржувањето на мирот. Од друга страна, заканата од феудална војна не се сметаше за премногу значајна поради воведувањето заклетви. И во Стара Грција и во средновековна Скандинавија, обвинетиот бил ослободуван ако можел да најде доволен број машки роднини кои ќе потврдат дека е невин. Ова може да се спореди со [[Советот за безбедност на ООН]] каде правото на [[вето]] на одредени членови осигура дека организацијата нема да западне во криза тогаш кога не може да ги спроведе своите одлуки. Ова значи дека ограничувачките приватни кавги не фукционирале секогаш, и понекогаш го спречувале исполнувањето правда, додека во најрано време, државата не обезбедувала секогаш самостојна [[полиција]]. Така, [[кривичното/казнено право]] произлегло од она што денес претставува прекршок, во вистинска смисла, многу дела и испуштања класифицирани како кривични дела всушност се преклопуваат со граѓанско-правните концепти. Развојот на социолошката мисла од 19 век, па наваму, охрабрувала да се постават на сцена нови гледишта за злоделата и престапништвото, и ги негувала почетоците на криминологијата како наука за кривичните дела во едно општество. Ниче забележал врска меѓу зелоделата и креативноста – во Раѓањето на трагедијата јасно изјавил: <blockquote>„Најдоброто и најсветлото што еден човек може да го стекне мора да го стекне преку злосторништво“</blockquote> Во XX век, [[Мишел Фуко]] во Дисциплина и казна (Discipline and Punish), направил истражување за криминализацијата како метод на државна контрола со примена на закана за сила. === Природно–правна теорија === Оправдувајќи ја примената насила од страна на државата за да се изнуди почитување на законите се докажало како постојан теоретски проблем. Едно од најраните оправдувања ја вклучувало природна-правната теорија. Ова предлага дека природата на светот или на човековите суштества е основа за создавање или градење на моралните стандарди. Тома Аквински рече: <blockquote>„правилото и мерката за човековите дела е причината, којашто го претставува првиот принцип на човековите дела“</blockquote> (''Аквински'', ST I-II, Q.90, A.I), со други зборови, бидејќи луѓето по природа се разумни суштества, во морална смисла е соодветно тие да се однесуваат на начин кој е во согласност со нивната разумна природа. Така, за да биде важечки, секој закон мора да е во согласност со пририодниот закон и присилувањето луѓе да се согласуваат со тој закон од морална гледна точка е прифатливо. [[Вилијам Блекстоун]] (1979: 41) ја опишува [[теза]]та: <blockquote> „ Овој закон на природата, со тоа што постои со појавата на човештвото и е диктиран од самиот Бог, секако е супериорен во поглед на обврзувањето на кој било друг закон. Тој е обврзувачки низ целата планета, во сите земји, и во секое време: доколку е спротивно на ова, ниту еден човечки закон не е важечки; и оние кои се важечки ја црпат сета сила, сиот авторитет, индиректно или директно, од овој оригинал“. </blockquote> Но, [[Џон Остин]], ран позитивист, го применил [[Утилитарианизам|утилитарианизмот]] при прифаќањето на преметливата природа на човековите суштества и постоењето на објективен морал, но го негира тоа дека правната важност на една норма зависи од тоа дали нејзината содржина е во согласност со [[морал]]от. Така, според Остин, моралниот код може објективно да утврди што треба луѓето да прават, законот може да претстави кои норми законодавството смета дека се потребни за да се постигне општествена корист, но на секој поединец му се дава слобода да избере што тој ќе направи. Слично, Харт (1961) увидел дека правото како еден аспект на [[суверенитет]]от, со законодавците способни да донесат каков било закон, е начин да се стигне до морален крај. Така, условите неопходни и доволни за еден предлог - закон да биде вистинит биле едноставни, тргнувајќи од тоа дека самото право е логично и постојано, и државните службеници ја применуваат државната моќ со одговорност. [[Дворкин]] (2005) ја отфрла Хартовата теорија и тврди дека фундаментално меѓу политичките права е правото на секој поединец да биде подеднакво почитуван и згрижен од оние кои го водат. Тој нуди теорија на согласување неодминувајќи ја теоријата на учитво почитување (должност на граѓанинот е да го почитува правото) и теорија на спроведување, којашто ги определува законодавните цели на спроведувањето правда и казна. Законодавството мора да се согласува со теоријата за легитимитет, која што ги опишува околностите под кои одредено лице или група се овластени да создаваат право, и со теоријата за законската правда, којашто го опишува правото за кое се овластени или обврзани да го создаваат. Навистина, и покрај сè, најголемиот дел природно-правни теоретичари ја прифатиле идејата за спроведување на доминантниот морал како примарна функција на правото. Овој став не го заобиколува проблемот којшто го прави невозможен кој било морална критика на правото така што, ако согласувањето со природното право претставува неопходен услов за правна законодавност, целото важечко право мора, по дефиниција, да е морално правно. Така, во контекст на овој начин на размислување, правната законодавност на нормата неопходно ја вклучува и моралната правда. Некој може да го реши овој проблем признавајќи одреден степен на морален релативизам (види [[Роналд Дворкин]]) и прифаќајќи дека нормите може со тек на времето да се развијат и, тогаш, некој може да го критикува постојаното спроведување стари закони, земајќи ги предвид тековните норми. Правото може да биде прифатливо но примената на државната моќ да ги присилува граѓаните да делуваат во согласност со него не е морално оправдано. Во повеќето модерни концепии за теоријата, злоделата се одликуваат како кршење поединечни права. Бидејќи општеството смета дека многу права се природни (оттука терминот „''право''“) отколку направени од човекот, она што едно дело го прави злосторство е исто така природно, споредено со законите (кои се направени од човекот). Адам Смит го опишува овој став, велејќи дека еден шверцер би бил одличен граѓанин, „...ако законите на неговата земја не го претвориле во злодело она за коешто природата немала таква цел.“ Следствено на тоа, природно-правната теорија разликува „злосторништво“ (којшто произлегува од човековата природа) и „незаконски дела“ (кои произлегуваат од интересите на оние кои се на власт). [[Адвокат]]ите понекогаш ги изразуваат овие два концепта со malum in se и malum prohibitum. Едно дело се смета за malum in se затоа што тоа дело само по себе, по својата природа претставува злодело; додека едно дело се смата за malum prohibitum (фразата оди вака) само затоа што правото го прогласило тоа дело за такво. Овој став води до очигледен парадокс]: едно дело може да биде незаконско и да не е злосторство, додека едно зелодело може да биде совршено законско. Многу мислители од периодот на [[Просветителство]]то, како [[Адам Смит]] и татковците-основачи на американскиот устав до одредена мера го прифатија овој став, кој продолжи да привлекува внимание кај т.н. класични либерали и либертаријанци (приврзаници на политичка филозофија којашто предлага само минимална интервенција на државата во животот на граѓаните). === Обележја === Владите го сметаат за незаконско противопштественото однесување – и го вбројуваат во систем на престапи против општеството – со цел да го оправдаат спроведувањето казна. Властите прават низа обележја врз основа на пасивниот субјект на кривичното дело (жртвата), или повредениот интерес, и разликуваат кривични дела против: *Државата *[[Правата и слободите на човекот и граѓанинот]] *Јавната администрација *Правосудството *Религиозното убедување и вера *Јавниот ред *Јавните финансии, индустријата и трговијата *Јавниот морал *Животот и телото и честа и угледот *Татковината Или кривичните дела може да се категоризираат зависно од соодветната казна пропишана во согласност со тоа колку сериозно е сфатен престапот, и тоа со парични казни и казни кои не вклучуваат притворање за полесни прекршоци, и (во некои земји) смртна казна за најтешките престапи. === Типови === Научниците и мислителите може да ги класифицираат крвичните дела во категории, вклучувајќи злостор со насилство, злостор против имотот и злостор против јавниот ред. ==== Класификација на делата во САД ==== Во [[САД]] од 1930 година па наваму, [[ФБИ|Федералното биро за истрага]] (FBI) на годишно ниво ги подредува Постојаните извештаи за злодела од податоците за кривични дела доставени од службите за спроведување правда низ САД[11]. Службениците ги собираат овие податоци на градско, општинско, и државно ниво во Постојаните извештаи за кривични дела. Тие го класифицираат кршењата на законот кои произлегуваат од обичајното право како злодела кои влегуваат во Дел I (индекс) од извештите, понатаму класифицирани во кривични дела на насилство и кривични дела против имотот. Кривичните дела на насилство од Дел I вклучуваат [[убиство без умисла]], [[убиство со умисла]], [[силување]], [[тежок физички напад]], и [[грабеж]]; додека кривичните дела против имотот од Дел I вклучуваат [[провала]], [[подметнување пожар]], [[кражба]], [[кражба на моторно возило]]. Сите други дела се вбројуваат во злодела од Дел II. Аналитичарите може да ги групираат злоделата и според строгоста, па некои категории термини вклучуваат: *Престап (САД и претходно Велика Британија) *Тешки кривични дела (Велика Британија) *Прекршоци (САД и претходно Велика Британија) *Полесни кривични дела (Велика Британија) Ваквите списоци вообичаено вклучуваат и деликти, иако во САД тие може да не се вбројат во областа на кривичното право, туку во граѓанското. === Злоделата во меѓународното право === Кривичните дела утврдени со договор како кривични дела против меѓународното право вклучуваат: *[[кривични дела против мирот]] *водење [[војна]] или [[агресија]] *кривични дела на [[апартхејд]]от *[[пиратерија]] *[[геноцид]] *[[воени злосторства]] *[[трговија со робови]] Од гледна точка на правото во чиј центар се наоѓа државата, невообичените постапки (вообичаено водени од меѓународни судови) може да гонат вакви дела. Забележете ја улогата на '''Меѓународниот кривичен суд во Хаг''' (види [[Хашки трибунал]]), [[Холандија]]. Актуелното мислење често го поврзува меѓународното право со концептот за спротиствавувањето на [[тероризам]]от – кое се смета за кривично дело различно од војна. === Религијата и злоделата === Општествено прифатениот или наложен религиозен морал влијаел врз секуларните јурисдикции за прашања кои инаку ја загрижуваат свеста на поединецот. Активностите кои понекогаш се сметаат за незаконски врз религиозна основа вклучуваат (на пример): (забрана за) конзумирање алкохол, [[абортус]] и истражување [[матични клетки]]. Во различни историски и сегашни општества, утврдените [[религии]] основале системи на земска правда којашто ги казнува делата против божјата волја и против специфични религиозни, организациони и други правила од спефифични закони, како исламското канонско право или римокатоличкото канонско право. === Воени надлежности и вонреднa состојбa === Во воената област, властите може да гонат и редовни злосторства и специфичи дела (како што е бунт или [[дезертација]]) во рамки на воено-правните закони коишто или ги надополнуваат или ги прошируваат граѓанските закони во време на војна. Многу устави содржат одредби за да ги ограничат слободите и од друга страна ги сметаат за незаконски дозволените однесувања за време на [[вонредна состојба]]. Ваквите непосакувани активности може да вклучуваат собир на улици, прекршување [[полициски час]] или поседување оружје. === Злостор извршен од страна на вработени === Постојат два вообичаени типови на злостор извршен од страна на вработени: [[проневера]] и [[саботажа]]. Сложеноста и анонимноста на компјутерите може да им помогне на злосторно настроените вработени да ги прикријат своите злодела. Жртвите на најскапите измами вклучуваат банки, брокерски куќи, осигурителни компании, и други големи финансиски институции.Повеќето луѓе виновни за проневера немаат историја на злодела. Вообичаено е тие да имаат жалби против нивниот работодавец, финансиски проблеми, или едноставно не можат да му одолеат на искушението овозможено од една дупка во законот којашто ја откриле. Проверка како претрес, па дури и проверка на перспективни вработени можат да помогнат; сепак, многу закони прават некои видови проверки тешки, па дури и незаконски за изведување. Отпуштени или незадоволни вработени понекогаш ги саботираат компјутерските системи на компанијата како еден вид на „одмазда“.<ref>Sara Baase, "A Gift of Fire: Social, Legal, and Ethical Issues for Computing and The Internet. Third Ed. 'Employee Crime'" (2008)</ref> Оваа саботажа може да биде во форма на [[логичка бомба]], [[компјутерски вирус]], или создаваат општ неред. Некои работодавци развиле мерки во обид да се изборат и да ги спречат злоделата кои ги вршат вработени. Тие понекогаш спроведуваат безбедносни мерки како што се камерите, снимањето отпечатоци на вработени, и проверка на минатото. Иако застапниците на приватноста ги разгледувале ваквите методи, кристејќи ги, тие им служат на интересите на компаниите. Не само што помагаат да се спречи злосторството извршено од страна на вработени, овие методи ги заштитуваат компаниите од казни и/или тужби за невнимателно вработување.<ref>Therolf, Garrett; Jack Leonard (2008-07-15). "L.A. County failed to act on employee crime checks at King-Harbor: Inaction on medical workers with past offenses could result in discipline". Los Angeles Times (Los Angeles).</ref> ==Криминалот во Македонија== ''Табела бр. 1. Регистрирани кривични дела од областа на организираниот криминал во Македонија''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |title=Министерство за внатрешни работи (пристапено на 15 октомври 2017) |accessdate=2018-03-15 |archive-date=2018-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180225063227/http://www.mvr.gov.mk/analiza/kriminal/18 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" | || 2001 || 2002 || 2003 || 2004 || 2005 || 2006 || 2007 || 2008 || 2009 || 2010 |- | ФАЛСИФИКУВАЊЕ ПАРИ ЧЛ.268 || 145 || 177 || 144 || 122 || 195 || 172 || 167 || 120 || 134 || 217 |- | ПРИМАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.357 || 20 || 13 || 4 || 15 || 14 || 6 || 23 || 12 || 16 || 13 |- | ДАВАЊЕ ПОТКУП ЧЛ.358 || 7 || 8 || 9 || 16 || 6 || 4 || 17 || 14 || 26 || 9 |- | ПЕРЕЊЕ ПАРИ ЧЛ.273 || - || - || - || - || 40 || 20 || 10 || 4 || 12 || 6 |- | ЗЛОСТОРНИЧКО ЗДРУЖУВАЊЕ ЧЛ.394 || - || - || - || - || - || - || - || 10 || 10 || 10 |- | ТРГОВИЈА СО ЛУЃЕ ЧЛ.418-А || - || 18 || 42 || 19 || 12 || 3 || 3 || 1 || 1 || - |- | КРИУМЧАРЕЊЕ МИГРАНТИ ЧЛ.418-Б || - || - || - || 21 || 35 || 23 || 32 || 36 || 26 || 27 |- | Организирање на група за вршење на делата трговија со луѓе и криумчарење мигранти чл.418 в || - || - || - || 3 || 2 || 3 || 6 || 11 || 5 || 6 |- | ТРГОВИЈА СО МАЛОЛЕТНО ЛИЦЕ ЧЛ.418-Г || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 7 || 3 |} На подрачјето на [[Скопје]], во 2014 година се случиле 6.469 кражби; во 2015 година, бројот на кражбите опаднал на 5.604; една година подоцна имало 8.826 кражби; а во 2017 година се случиле 9.135 кражби од кои 6.409 биле тешки кражби.<ref>„Алармот вришти: во Скопје секој ден има по 25 кражби, а полицијата нè теши“, ''Скопско ЕХО'', бр. 63, 15 март 2018, стр. 4-5.</ref> Дневен агрегатор и статистика за криминалитетот во Република Северна Македонија е достапна на [https://kriminal.mk Kриминал.мк] - агрегатор на дневни билтени од МВР.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kriminal.mk/|title=kriminal.mk — Агрегатор на дневни билтени од МВР|last=|work=kriminal.mk|language=mk|accessdate=2026-09-14}}</ref> ==Криминалот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Расказот на стариот криминалец“ — расказ на чешкиот писател [[Карел Чапек]].<ref>Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „[[Гангстер (филм од 1977)|Гангстер]]“ ([[француски]]: ''Le Gang''; [[италијански]]: ''La Gand del Parigino'') — француско-италијански [[филм]] од 1977 година, во [[режија]] на [[Жак Дере]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&2019-03-25 HRT (пристапено на 24.3.2019)]</ref> * „Злосторство“ ([[англиски]]: ''Crime'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бонгвотер]] (''Bongwater'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Bongwater-Double-Bummer/release/641620 DISCOGS, Bongwater – Double Bummer (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> * „Со криминални намери“ (англиски: ''Criminal Minded'') — песна од истоимениот музички албум на американската [[хип-хоп]] група ''[[Boogie Down Productions]]'' од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/119681-Boogie-Down-Productions-Criminal-Minded DISCOGS, Boogie Down Productions – Criminal Minded (пристапено на 15.3.2022)]</ref> * „Злосторство во градот (Од шеесет до нула, прв дел)“ (англиски: ''Crime in the City (Sixty to Zero Part I)'') — песна на канадскиот рок-музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1989 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=idvuDFxsLsI&list=PLzfzM6-4S7npkRgYMA9HS6x3x5dvD2vQ5&index=2 YouTube, Neil Young - Crime in the City (Sixty to Zero Part I) (пристапено на 3.11.2017)]</ref> * Крими“ (''Krimi'') — песна на швајцарската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Клинекс/ЛиЛиПУТ]] (''Kleenex/LiLiPUT'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XTCfQ1YclEI YouTube, Kleenex/LiLiPUT - Krimi (from Kleenex/LiLiPUT) (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Злосторнички свет“ (англиски: ''Criminal world'') — песна на британскиот [[Поп-музика|поп]]-рок пејач [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ioOp1rUvLNM YouTube, David Bowie - Criminal World (пристапено на 8.5.2017)]</ref> * „Злосторствата на Париз“ (англиски: ''Crimes of Paris'') — песна на британскиот рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=JZZ5gpXG6b0 YouTube, Elvis Costello & the Attractions - "Crimes of Paris" (пристапено на 19.3.2018)]</ref> * „Организиран криминал“ ([[англиски]]: ''Organised Crime'') — песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група ''[[U.K. Subs]]''.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qOyJaKaRn-w YouTube, U.K. Subs - Organised Crime (пристапено на 15.10.2021)]</ref> == Поврзано == * [[Право]] * [[Граѓанско право]] * [[Казнено право]] * [[Меѓународно право]] * [[Уставно право]] * [[Закон]] * [[Криминалистика]] * [[Криминологија]] ==Литература== * Aquinas, Thomas. (1988). ''On Law, Morality and Politics''. 2nd edition. Indianapolis: Hackett Publishing Co. ISBN 0-87220-663-7 * Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }} * Blackstone, William. (1765-1769). ''Commentaries on the Law of England: A Facsimile of the First Edition of 1765-1769, Vol. 1''. (1979). Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-05538-8 * Blythe, James M. (1992). ''Ideal Government and the Mixed Constitution in the Middle Ages''. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-03167-3 * Cohen, Stanley (1985). ''Visions of Social Control: Crime, Punishment, and Classification''. Polity Press. ISBN 0-7456-0021-2 * Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1 * [[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6 * Dworkin, Ronald. (2005). ''Taking Rights Seriously''. Harvard University Press. ISBN 0-674-86711-4 * [[Michel Foucault|Foucault, Michel]] (1975). ''Discipline and Punish: the Birth of the Prison'', New York: Random House. * Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2 * Garoupa, Nuno & Klerman, Daniel. (2002). "Optimal Law Enforcement with a Rent-Seeking Government". ''American Law and Economics Review'' Vol. 4, No. 1. pp116–140. * Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3 * Hart, H.L.A. (1961). ''The Concept of Law''. 2nd revised edition (1997). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-876123-6 * Hart, H.L.A. (1972). ''Law, Liberty and Morality''. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-0154-7 * Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press. * Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7 * Maine, Henry Sumner. (1861). ''Ancient Law: Its Connection with the Early History of Society, and Its Relation to Modern Ideas''. Reprint edition (1986). Tucson: [[University of Arizona Press]]. ISBN 0-8165-1006-7 * Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7 * Pennington, Kenneth. (1993). ''The Prince and the Law, 1200–1600: Sovereignty and Rights in the Western Legal Tradition''. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-07995-7 * Polinsky, A. Mitchell. (1980). "Private versus Public Enforcement of Fines". ''The Journal of Legal Studies'', Vol. IX, No. 1, (January), pp105–127. * Polinsky, A. Mitchell & Shavell, Steven. (1997). ''[http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/6259.html On the Disutility and Discounting of Imprisonment and the Theory of Deterrence]'', NBER Working Papers 6259, National Bureau of Economic Research, Inc. * Skaist, Aaron Jacob. (1994). ''The Old Babylonian Loan Contract: Its History and Geography''. [[Ramat Gan]], [[Israel]]: [[Bar-Ilan University]] Press. ISBN 965-226-161-0 * Tierney, Brian. (1979). ''Church Law and Constitutional Thought in the Middle Ages''. London: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-036-8 * Tierney, Brian. (1964). ''The Crisis of Church and State, 1050–1300''. Reprint edition (1988). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-6701-8 * Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0 == Надворешни врски == {{рв|Crime}} * [http://www.crimestoppers-uk.org] Crimestoppers - The independent crime-fighting charity - Pass on information about crime anonymously * [http://www.lawteacher.net/criminal.php Criminal Law Resources] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090905175145/http://www.lawteacher.net/criminal.php |date=2009-09-05 }} Criminal Law, Law Teacher * [http://www.mayhem.net/Crime/ Internet Crime Archive] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Злосторство]] [[Категорија:Кривично право]] [[Категорија:Казнено право]] [[Категорија:Криминологија]] [[Категорија:Етички прашања]] [[Категорија:Криминалистика]] ny0cgo9d7md7tsj308etcyvb0u40jej 5628548 5628531 2026-09-14T19:28:40Z Ehrlich91 24281 /* Криминалот во Македонија */ табелата е застарена и е потребна друга содржина 5628548 wikitext text/x-wiki [[Податотека:KadeweUberfall2014-2 JD.jpg|300px|мини|Полицијата на страничниот излез од „КаДеВе“ кратко по грабеж кој бил извршен во 2014 година]] '''Злосторството''' или '''криминал''' е чин (дело) од страна на физичко или правно лице кое свесно постапува (постапило) во спротивност со [[закон]]ите и [[Устав]]от на територијата на која се наоѓа, и кое ја продолжува таа активност во сопствена полза. Во историјата се познати многу злодела. Дури до толку што не е можно да се споменат сите тука дури и да постои волја. Да спомнеме само неколку општопознати примери: трговија и шверц со луѓе, шверц на дрога и други недозволиви супстанци, црн пазар, црна економија, итн. Мора да се напомене дека '''злодело''' е секое дело кое сериозно ги нарушува законите и Уставот на територијата во која е предизвикано, и не мора да биде продолжено. Оттука можеме да заклучиме дека паркирање на автомобил на погрешно место не е злодело, но носење марихуана преку македонска граница е. [[Општество]]то го дефинира злосторството како кршење на едно или повеќе правила или [[закон]]и за коишто некоја управна [[власт]] или сила на крај може да пропише казна. Меѓународниот збор „криминал“ потекнува од латинскиот поим ''crimen'' (генитив ''criminis''), од латинскиот корен ''cernō'' и грчкиот ''κρινω'', со значење судам. Во првобитна смисла значело ''„пријава (во правото), вина, обвинение“''. Кога општеството смета дека неформалните односи и санкции се недоволни за да се создаде и одржи посакуваниот општествен ред, тоа може да резултира во поставување повеќе формални системи на општествена контрола од страна на владата, или пошироко од страна на [[држава]]та. Со институционалните и правните машинерии ставени на располагање, државните службеници можат да ги принудат поединците да ги почитуваат кодексите на однесување и да ги казнат оние кои не ги почитуваат. Власта користи разни механизми за да го регулира однесувањето, вклучувајќи правила кодифицирани во закони, ги контролира луѓето за да осигура дека тие ги почитуваат тие закони, како и други приципи и практики наменети за спречување на злосторствата. Покрај тоа постојат правни лекови и санкции, кои заедно го сочинуваат кривично-правниот систем. Сепак, не сите повреди на законот, на пример, непочитување на [[договор]] или обврска и други граѓанско-правни престапи, се сметаат за злодело. Етикетата '''„злостор“''' и општествената с тигма која што ја нормално придружува, го ограничуваат опсегот на оние активности коишто им штетат и на општата популација и на државата, вклучувајќи некои коишто предизвикуваат сериозна загуба или штета за поединци. Со етикетата се намерава јасно да се признае хегемонијата на една доминантна популација, или да се отслика согласноста во осудувањето идентификувано однесување и да се оправда казната наложена од државата, во случај на обвинетото лице да му е судено и потоа досудено за одредено злодело. Вообичаено, сторителот на злоделото е физичко лице, но во некои надлежности и во некои морални средини, правните лица (види правно лице) исто така се сметаат за способни да вршат злодела. == Дефиниција == Една нормативна дефиниција ги смета злосторствата за девијантно однесување кое ги крши постоечките норми (види [[правна норма]]) – културните стандарди кои пропишуваат како нормално треба да се однесуваат луѓето. Овој пристап смета дека сложената реалност којашто го опкружува концептот за злоделото и бара да се сфати како променливите општествени, политички, психолошки и економски услови може да влијаат врз тековните дефиниции за злоделото и врз формата на правните одговори, одговорите на спроведувањето закон и казнените одговори од страна на општеството. Оваа структурална реалност продолжува да се менува често предизвикувајќи несогласувања. На пример, како што културите и политичката околина се менуваат, општествата може да ги смета за незаконски или не, одредени однесувања, коишто директно влијаат врз статистичките стапки на злостор, го утврдуваат распределувањето на средствата за спроведувањето вакви закони, како и влијанието врз општото јавно мислење. Слично, промените во собирањето и/или пресметувањето податоци за злодела може да влијае врз перцепцијата на јавноста за големината на кој било даден „проблем со престапност“. Сите вакви прилагодувања на статистиката за злоделата, поврзани со искуствата на луѓето во секојдневниот живот, ги оформуваат однесувањата за тоа кој закон треба да се примени за да се спроведе некоја посебна општествена норма. Постојат многу начини преку кои може да се контролира однесувањето без да се искористи кривично-правниот систем. Навистина, во оние случаи во кои не постои јасна согласност за дадена норма, примената на кривичното право од страна на владејачката група да се забрани однесувањето на друга група може да се смета за несоодветно ограничување на слободите на друга група, и обичните општествени членови може да изгубат почит на законите во целост, без разлика дали законот којшто е во прашање е активно спороведен или не. Законодавците донесуваат закони коишто ги дефинираат дела, наречени ''mala prohibita'' (зло затоа што е забрането со закон) кои ги кршат општествените норми. Овие закони варираат одвреме-навреме и од место до место: на пример, забележете дека постојат варијации во законите за регулирање кокцање. Другите дела се нарекуваат ''mala in se'' ( дела кои сами по се себе се зла) и тие се речиси универзално противзаконски, како убиство, кражба и силување. === Криминализација === *Некој може да ја сфати криминализацијата како постапка со намера да се спречи некој да преземе штетна активност, средство да се намали штетата, применувајќи ја заканата на казна како одвратување на оние коишто намераваат да се однесуваат така и да предизвикаат штета. Државата се вмешува затоа што тие веруваат дека трошоците за некриминализирање (т.е да се дозволи повредите да продолжат нестивнати) ги надминуваат трошоците за криминализирање на истите (т.е ограничување на поединечната слобода со цел да се сведе на минимум штетата врз другите). *Криминализацијата може да обезбеди намалување на повредите во иднина, дури и по кривично дело, тргнувајќи од тоа дека оние коишто се во [[затвор]] за сторување злодела имаат поголема шанса да предизвикаат штета во иднина. *Криминализацијата може да се сфати како начин потенцијалните злосторници да платат за нивните дела. Во овој случај, криминализацијата е начин да се постави цената којашто еден мора да ја плати (на општествтото) за одредени активности коишто се сметаат за штетни за општеството како целина. Во оваа смисла криминализацијата не може да се смета за ништо друго, туку за одмазда на државата во вид на санкција. Државата го контролира процесот на криминализација бидејќи: *Иако жртвите ја признаваат сопствената улога како жртви, тие можеби немаат средства да истражуваат и бараат правда за нанесените повреди: спроведувачите формално именувани од страна на државата имаат и [[експертиза]] и средства . *Жртвите можеби сакаат само надомест за нанесените повреди, додека се рамнодушни кон можната желба за одвратување (погледнете кај Полински и Шавел (Polinsky & Shavell(1997) за основните разидувања меѓу приватното и општественото мотивирање при примена на [[правниот систем]]). *Стравот од одмазда може да ги одврати жртвите или сведоците на злодела од преземањето каква било акција. Дури и во контролираните општества, стравот може да спречи пријавување или соработка при судење. *На самите жртви може да им недостига [[скалеста економија]] која ќе им овозможи да управуваат со [[казнен систем|казнениот систем]], да им дозволи сами да собираат парични казни доделени од страна на [[суд]] (погледнете кај Полински (1980) (Polinsky) за спроведувањето парични казни). Гарупа и Клерман(2002) (Garoupa & Klerman) предупредуваат дека владите кои манипулираат со [[економија]]та имаат примарен мотив да ги зголемат приходите итн., ако престапниците имаат доволно богатство, ваквата влада ќе делува поагресивно во спроведувањето закони против полесни кривични дела (вообичаено со утврдени казни како прекршоци за паркирање и рутински сообраќајни прекршоци), но поопуштена во спроведувањето закони против сериозни случаи, отколку владите коишто бараат максимално да се обезбеди економска помош за лицата кои имаат потреба од неа. *Како резултат на злоделото, жртвите може да го загубат животот или да бидат онеспособени нормално да живеат или да ги извршуваат работните обврски. == Историја == Злосторството како поим има долга [[историја]].<ref>Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7</ref> Некои религиозни општини (види [[општина]]) го сметаат гревот за злосторство; некои дури потенцираат дека злоделото е грев кој има легендарно и митолошко потекло – забележете поврзаност меѓу приказната за [[Адам и Ева]] и теоријата за првобитниот грев. Она што една група го смета за злодело може да предизвика или разгори војна или конфликт. Сепак, најраните цивилизации (види [[цивилизација]]) имале правни законици, коишто содржеле и граѓански и казнени правила, иако не биле секогаш во пишана форма. [[Сумер]]ците биле првите кои создале пишани законици кои опстанале. Додека е познато дека [[Урукагина]] имал законик којшто не опстанал, подоцнежниот крал, [[Ур-наму]] го оставил најраниот законик којшто сè уште постои, Законикот на Ур-наму, со којшто се пропишува формален систем на казни за специфични случаи во 57 членови. Сумерците подоцна издаваат други законици, вклучувајќи го и „Законикот на Липит-Иштар“. Овој законик, кој датира од 20 век п.н.е, содржи околу 50 членови, и бил ресоздаден вршејќи споредба меѓу повеќе извори . Длабоко во себе, Сумерцитебиле свесни за личните права и го презирале секое газење врз тие права, без разлика дали ги газел нивниот крал, нивниот претпоставен или нивни сограѓанин. Не е чудно што Сумерците биле првите кои создале [[право]] и правни законици.<ref>Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7</ref> Успешните правни закони во [[Вавилон]], вклучувајќи го и [[Хамурабиев законик|Хамурабиевиот законик]], го отсликуваат верувањето на месопотамиското општество дека правото потикнува од желбата на боговите (видете [[Вавилонско право]]).<ref>[[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6</ref> Многу држави во тоа време функционирале како теократии (видете [[теократија]]), чиишто законици за однесување во голема мера биле религиозни по потекло и по содржина. Сер Хенри Мејн (1861) ги проучувал античките законици кои во тоа време биле достапни, и не пронашол никакво кривично право во „актуелна“ смисла на зборот. Додека актуелните системи разликуваат престапи против „државата“ или „заедницата“, и престапи против „поединецот“, т.н. казнени системи на старите заедници не се справувале со „злодела“ (од лат. crimina) туку со „ неправди/деликти“ (од лат. delicta). Така, грчките закони <ref>Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2</ref> ги регулираат сите форми на кражба, напад, силување, и убиство како приватни неправди, и акцијата за спроведувањето правда им била оставена на жртвите и нивните спасувачи. На најраните системи им недостасувале формални судови. [[Римско Царство|Римјаните]] го систематизирале правото и го рашириле низ целата римска империја. Повторно, првичните правила на римското право го сметаат нападот како предмет на приватна компензација. Најзначајното римско право вклучувало авторитет да се владее, да се контролира, dominion.<ref>Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1</ref>. Pater familias или таткото на фамилијата ја поседувал целата фамилија и нејзината сопственост (вклучувајќи ги и робовите); таткото ги спроведувал работите поврзани со мешањето во каква било сопственост. Коментарите на Гај за [[12-те таблици]] ја сметале кражбата за прекршок. Слично, нападот и насилниот грабеж кои вклучувале незаконско влегување на имотот на таткото (како на пример, силување на робинка, може да стане предмет на компензација за таткото со оглед на тоа што било незаконски влезено на неговиот „имот“), и повредата на ваквите закони создавала [[vinculum juris]] (обврска на правото) што само исплата на парична компензација (во актуелна смисла: обесштетување или отштета) може да ја надополни. Слично, утврденото [[тевтонско право]] на германските племиња <ref>Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3</ref>, вклучувало сложен систем на парични обесштетувања за она што судовите сега го сметаат за целосна низа кривични дела против лицето, односно против животот и телото, од убиство па натаму. Иако Рим ги напуштил британските провинции некаде околу 400-тата година п.е, германските воени платеници – кои во голем дел станеле инструмент за спроведувањето римско правило во [[Британија]] – стекнале сопственички права на тамошната земја и продолжиле да применуваат мешавина од римско теутонско право, кое во поголем дел е запишано во времето на раните англосаксонски кралеви.<ref>Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}</ref> Но, токму тогаш кога поцентрализираната англиска монархија се споила по нормандиската инвазија, и англиските кралеви се обиделе да го вратат правото над нивната земја и луѓето, се родил модерниот концепт, имено на кривичното дело не се гледа само како на престап против „поединецот“, туку и како престап против „државата“.<ref>Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press.</ref> Идејата произлезе од [[обичајното право]], и најраното зачнување на идејата за зелоделото вклучува настани од такво големо значење што „државата“ морала да ги земе во свои раце, иако немала право, вообичаените функции на граѓанските судови, и да диригира специфично право или privilegium против сторителот. Сите најрани судења на злодела во Англија вклучувале целосно невообичаени и произволни судови без никакво право кое треба да се примени, додека граѓанското (прекршочно) право функционирало на високоразвиен и постојан начин (со исклучок на тоа кога Кралот сакал да се здобие со пари при продавањето нов облик на налог (види образец)). Развојот на идејата дека „државата“ ја обезбедува правдата во суд, се појавува паралелно со или по појавувањето на концептот за суверенитет. Во континетална Европа, римското право опстојувало, но со посилно влијание од [[црква]]та.<ref>Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0</ref> Поврзано со пораспространетата политичка структура заснована на помали државни единици, станувале познати различните правни традиции, коишто продолжиле цврсто да пуштаат корени во римската правна наука изменета да излезе во пресрет на доминантната политичка клима. Во [[Скандинавија]], влијанието на римското право не било очигледно сè до 17 век, и судовите се раѓале од народните собранија. Луѓето решавале за случаите (вообичаено доминантните сопственици). Овој систем подоцна постепено се претворил во систем на кралски судија кој во својот одбор именува дел од најценетите мажи во [[парохија]]та, коишто ја исполнуваат дамнешната функција „народот“. Од грчкиот систем па наваму, политичките причини за барање обесштетување за сторените лоши дела вклучувале избегнување на долгогодишните кавги меѓу клановите и фамилиите.<ref>10.^ The concept of the pater familias acted as a unifying factor in extended kin groups, and the later practice of wergild functioned in this context</ref> Ако обесштетувањето може да ги смири чувствата на фамилиите, би можело да помогне и во одржувањето на мирот. Од друга страна, заканата од феудална војна не се сметаше за премногу значајна поради воведувањето заклетви. И во Стара Грција и во средновековна Скандинавија, обвинетиот бил ослободуван ако можел да најде доволен број машки роднини кои ќе потврдат дека е невин. Ова може да се спореди со [[Советот за безбедност на ООН]] каде правото на [[вето]] на одредени членови осигура дека организацијата нема да западне во криза тогаш кога не може да ги спроведе своите одлуки. Ова значи дека ограничувачките приватни кавги не фукционирале секогаш, и понекогаш го спречувале исполнувањето правда, додека во најрано време, државата не обезбедувала секогаш самостојна [[полиција]]. Така, [[кривичното/казнено право]] произлегло од она што денес претставува прекршок, во вистинска смисла, многу дела и испуштања класифицирани како кривични дела всушност се преклопуваат со граѓанско-правните концепти. Развојот на социолошката мисла од 19 век, па наваму, охрабрувала да се постават на сцена нови гледишта за злоделата и престапништвото, и ги негувала почетоците на криминологијата како наука за кривичните дела во едно општество. Ниче забележал врска меѓу зелоделата и креативноста – во Раѓањето на трагедијата јасно изјавил: <blockquote>„Најдоброто и најсветлото што еден човек може да го стекне мора да го стекне преку злосторништво“</blockquote> Во XX век, [[Мишел Фуко]] во Дисциплина и казна (Discipline and Punish), направил истражување за криминализацијата како метод на државна контрола со примена на закана за сила. === Природно–правна теорија === Оправдувајќи ја примената насила од страна на државата за да се изнуди почитување на законите се докажало како постојан теоретски проблем. Едно од најраните оправдувања ја вклучувало природна-правната теорија. Ова предлага дека природата на светот или на човековите суштества е основа за создавање или градење на моралните стандарди. Тома Аквински рече: <blockquote>„правилото и мерката за човековите дела е причината, којашто го претставува првиот принцип на човековите дела“</blockquote> (''Аквински'', ST I-II, Q.90, A.I), со други зборови, бидејќи луѓето по природа се разумни суштества, во морална смисла е соодветно тие да се однесуваат на начин кој е во согласност со нивната разумна природа. Така, за да биде важечки, секој закон мора да е во согласност со пририодниот закон и присилувањето луѓе да се согласуваат со тој закон од морална гледна точка е прифатливо. [[Вилијам Блекстоун]] (1979: 41) ја опишува [[теза]]та: <blockquote> „ Овој закон на природата, со тоа што постои со појавата на човештвото и е диктиран од самиот Бог, секако е супериорен во поглед на обврзувањето на кој било друг закон. Тој е обврзувачки низ целата планета, во сите земји, и во секое време: доколку е спротивно на ова, ниту еден човечки закон не е важечки; и оние кои се важечки ја црпат сета сила, сиот авторитет, индиректно или директно, од овој оригинал“. </blockquote> Но, [[Џон Остин]], ран позитивист, го применил [[Утилитарианизам|утилитарианизмот]] при прифаќањето на преметливата природа на човековите суштества и постоењето на објективен морал, но го негира тоа дека правната важност на една норма зависи од тоа дали нејзината содржина е во согласност со [[морал]]от. Така, според Остин, моралниот код може објективно да утврди што треба луѓето да прават, законот може да претстави кои норми законодавството смета дека се потребни за да се постигне општествена корист, но на секој поединец му се дава слобода да избере што тој ќе направи. Слично, Харт (1961) увидел дека правото како еден аспект на [[суверенитет]]от, со законодавците способни да донесат каков било закон, е начин да се стигне до морален крај. Така, условите неопходни и доволни за еден предлог - закон да биде вистинит биле едноставни, тргнувајќи од тоа дека самото право е логично и постојано, и државните службеници ја применуваат државната моќ со одговорност. [[Дворкин]] (2005) ја отфрла Хартовата теорија и тврди дека фундаментално меѓу политичките права е правото на секој поединец да биде подеднакво почитуван и згрижен од оние кои го водат. Тој нуди теорија на согласување неодминувајќи ја теоријата на учитво почитување (должност на граѓанинот е да го почитува правото) и теорија на спроведување, којашто ги определува законодавните цели на спроведувањето правда и казна. Законодавството мора да се согласува со теоријата за легитимитет, која што ги опишува околностите под кои одредено лице или група се овластени да создаваат право, и со теоријата за законската правда, којашто го опишува правото за кое се овластени или обврзани да го создаваат. Навистина, и покрај сè, најголемиот дел природно-правни теоретичари ја прифатиле идејата за спроведување на доминантниот морал како примарна функција на правото. Овој став не го заобиколува проблемот којшто го прави невозможен кој било морална критика на правото така што, ако согласувањето со природното право претставува неопходен услов за правна законодавност, целото важечко право мора, по дефиниција, да е морално правно. Така, во контекст на овој начин на размислување, правната законодавност на нормата неопходно ја вклучува и моралната правда. Некој може да го реши овој проблем признавајќи одреден степен на морален релативизам (види [[Роналд Дворкин]]) и прифаќајќи дека нормите може со тек на времето да се развијат и, тогаш, некој може да го критикува постојаното спроведување стари закони, земајќи ги предвид тековните норми. Правото може да биде прифатливо но примената на државната моќ да ги присилува граѓаните да делуваат во согласност со него не е морално оправдано. Во повеќето модерни концепии за теоријата, злоделата се одликуваат како кршење поединечни права. Бидејќи општеството смета дека многу права се природни (оттука терминот „''право''“) отколку направени од човекот, она што едно дело го прави злосторство е исто така природно, споредено со законите (кои се направени од човекот). Адам Смит го опишува овој став, велејќи дека еден шверцер би бил одличен граѓанин, „...ако законите на неговата земја не го претвориле во злодело она за коешто природата немала таква цел.“ Следствено на тоа, природно-правната теорија разликува „злосторништво“ (којшто произлегува од човековата природа) и „незаконски дела“ (кои произлегуваат од интересите на оние кои се на власт). [[Адвокат]]ите понекогаш ги изразуваат овие два концепта со malum in se и malum prohibitum. Едно дело се смета за malum in se затоа што тоа дело само по себе, по својата природа претставува злодело; додека едно дело се смата за malum prohibitum (фразата оди вака) само затоа што правото го прогласило тоа дело за такво. Овој став води до очигледен парадокс]: едно дело може да биде незаконско и да не е злосторство, додека едно зелодело може да биде совршено законско. Многу мислители од периодот на [[Просветителство]]то, како [[Адам Смит]] и татковците-основачи на американскиот устав до одредена мера го прифатија овој став, кој продолжи да привлекува внимание кај т.н. класични либерали и либертаријанци (приврзаници на политичка филозофија којашто предлага само минимална интервенција на државата во животот на граѓаните). === Обележја === Владите го сметаат за незаконско противопштественото однесување – и го вбројуваат во систем на престапи против општеството – со цел да го оправдаат спроведувањето казна. Властите прават низа обележја врз основа на пасивниот субјект на кривичното дело (жртвата), или повредениот интерес, и разликуваат кривични дела против: *Државата *[[Правата и слободите на човекот и граѓанинот]] *Јавната администрација *Правосудството *Религиозното убедување и вера *Јавниот ред *Јавните финансии, индустријата и трговијата *Јавниот морал *Животот и телото и честа и угледот *Татковината Или кривичните дела може да се категоризираат зависно од соодветната казна пропишана во согласност со тоа колку сериозно е сфатен престапот, и тоа со парични казни и казни кои не вклучуваат притворање за полесни прекршоци, и (во некои земји) смртна казна за најтешките престапи. === Типови === Научниците и мислителите може да ги класифицираат крвичните дела во категории, вклучувајќи злостор со насилство, злостор против имотот и злостор против јавниот ред. ==== Класификација на делата во САД ==== Во [[САД]] од 1930 година па наваму, [[ФБИ|Федералното биро за истрага]] (FBI) на годишно ниво ги подредува Постојаните извештаи за злодела од податоците за кривични дела доставени од службите за спроведување правда низ САД[11]. Службениците ги собираат овие податоци на градско, општинско, и државно ниво во Постојаните извештаи за кривични дела. Тие го класифицираат кршењата на законот кои произлегуваат од обичајното право како злодела кои влегуваат во Дел I (индекс) од извештите, понатаму класифицирани во кривични дела на насилство и кривични дела против имотот. Кривичните дела на насилство од Дел I вклучуваат [[убиство без умисла]], [[убиство со умисла]], [[силување]], [[тежок физички напад]], и [[грабеж]]; додека кривичните дела против имотот од Дел I вклучуваат [[провала]], [[подметнување пожар]], [[кражба]], [[кражба на моторно возило]]. Сите други дела се вбројуваат во злодела од Дел II. Аналитичарите може да ги групираат злоделата и според строгоста, па некои категории термини вклучуваат: *Престап (САД и претходно Велика Британија) *Тешки кривични дела (Велика Британија) *Прекршоци (САД и претходно Велика Британија) *Полесни кривични дела (Велика Британија) Ваквите списоци вообичаено вклучуваат и деликти, иако во САД тие може да не се вбројат во областа на кривичното право, туку во граѓанското. === Злоделата во меѓународното право === Кривичните дела утврдени со договор како кривични дела против меѓународното право вклучуваат: *[[кривични дела против мирот]] *водење [[војна]] или [[агресија]] *кривични дела на [[апартхејд]]от *[[пиратерија]] *[[геноцид]] *[[воени злосторства]] *[[трговија со робови]] Од гледна точка на правото во чиј центар се наоѓа државата, невообичените постапки (вообичаено водени од меѓународни судови) може да гонат вакви дела. Забележете ја улогата на '''Меѓународниот кривичен суд во Хаг''' (види [[Хашки трибунал]]), [[Холандија]]. Актуелното мислење често го поврзува меѓународното право со концептот за спротиствавувањето на [[тероризам]]от – кое се смета за кривично дело различно од војна. === Религијата и злоделата === Општествено прифатениот или наложен религиозен морал влијаел врз секуларните јурисдикции за прашања кои инаку ја загрижуваат свеста на поединецот. Активностите кои понекогаш се сметаат за незаконски врз религиозна основа вклучуваат (на пример): (забрана за) конзумирање алкохол, [[абортус]] и истражување [[матични клетки]]. Во различни историски и сегашни општества, утврдените [[религии]] основале системи на земска правда којашто ги казнува делата против божјата волја и против специфични религиозни, организациони и други правила од спефифични закони, како исламското канонско право или римокатоличкото канонско право. === Воени надлежности и вонреднa состојбa === Во воената област, властите може да гонат и редовни злосторства и специфичи дела (како што е бунт или [[дезертација]]) во рамки на воено-правните закони коишто или ги надополнуваат или ги прошируваат граѓанските закони во време на војна. Многу устави содржат одредби за да ги ограничат слободите и од друга страна ги сметаат за незаконски дозволените однесувања за време на [[вонредна состојба]]. Ваквите непосакувани активности може да вклучуваат собир на улици, прекршување [[полициски час]] или поседување оружје. === Злостор извршен од страна на вработени === Постојат два вообичаени типови на злостор извршен од страна на вработени: [[проневера]] и [[саботажа]]. Сложеноста и анонимноста на компјутерите може да им помогне на злосторно настроените вработени да ги прикријат своите злодела. Жртвите на најскапите измами вклучуваат банки, брокерски куќи, осигурителни компании, и други големи финансиски институции.Повеќето луѓе виновни за проневера немаат историја на злодела. Вообичаено е тие да имаат жалби против нивниот работодавец, финансиски проблеми, или едноставно не можат да му одолеат на искушението овозможено од една дупка во законот којашто ја откриле. Проверка како претрес, па дури и проверка на перспективни вработени можат да помогнат; сепак, многу закони прават некои видови проверки тешки, па дури и незаконски за изведување. Отпуштени или незадоволни вработени понекогаш ги саботираат компјутерските системи на компанијата како еден вид на „одмазда“.<ref>Sara Baase, "A Gift of Fire: Social, Legal, and Ethical Issues for Computing and The Internet. Third Ed. 'Employee Crime'" (2008)</ref> Оваа саботажа може да биде во форма на [[логичка бомба]], [[компјутерски вирус]], или создаваат општ неред. Некои работодавци развиле мерки во обид да се изборат и да ги спречат злоделата кои ги вршат вработени. Тие понекогаш спроведуваат безбедносни мерки како што се камерите, снимањето отпечатоци на вработени, и проверка на минатото. Иако застапниците на приватноста ги разгледувале ваквите методи, кристејќи ги, тие им служат на интересите на компаниите. Не само што помагаат да се спречи злосторството извршено од страна на вработени, овие методи ги заштитуваат компаниите од казни и/или тужби за невнимателно вработување.<ref>Therolf, Garrett; Jack Leonard (2008-07-15). "L.A. County failed to act on employee crime checks at King-Harbor: Inaction on medical workers with past offenses could result in discipline". Los Angeles Times (Los Angeles).</ref> ==Криминалот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Расказот на стариот криминалец“ — расказ на чешкиот писател [[Карел Чапек]].<ref>Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „[[Гангстер (филм од 1977)|Гангстер]]“ ([[француски]]: ''Le Gang''; [[италијански]]: ''La Gand del Parigino'') — француско-италијански [[филм]] од 1977 година, во [[режија]] на [[Жак Дере]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&2019-03-25 HRT (пристапено на 24.3.2019)]</ref> * „Злосторство“ ([[англиски]]: ''Crime'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бонгвотер]] (''Bongwater'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Bongwater-Double-Bummer/release/641620 DISCOGS, Bongwater – Double Bummer (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> * „Со криминални намери“ (англиски: ''Criminal Minded'') — песна од истоимениот музички албум на американската [[хип-хоп]] група ''[[Boogie Down Productions]]'' од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/119681-Boogie-Down-Productions-Criminal-Minded DISCOGS, Boogie Down Productions – Criminal Minded (пристапено на 15.3.2022)]</ref> * „Злосторство во градот (Од шеесет до нула, прв дел)“ (англиски: ''Crime in the City (Sixty to Zero Part I)'') — песна на канадскиот рок-музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1989 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=idvuDFxsLsI&list=PLzfzM6-4S7npkRgYMA9HS6x3x5dvD2vQ5&index=2 YouTube, Neil Young - Crime in the City (Sixty to Zero Part I) (пристапено на 3.11.2017)]</ref> * Крими“ (''Krimi'') — песна на швајцарската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Клинекс/ЛиЛиПУТ]] (''Kleenex/LiLiPUT'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XTCfQ1YclEI YouTube, Kleenex/LiLiPUT - Krimi (from Kleenex/LiLiPUT) (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Злосторнички свет“ (англиски: ''Criminal world'') — песна на британскиот [[Поп-музика|поп]]-рок пејач [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ioOp1rUvLNM YouTube, David Bowie - Criminal World (пристапено на 8.5.2017)]</ref> * „Злосторствата на Париз“ (англиски: ''Crimes of Paris'') — песна на британскиот рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=JZZ5gpXG6b0 YouTube, Elvis Costello & the Attractions - "Crimes of Paris" (пристапено на 19.3.2018)]</ref> * „Организиран криминал“ ([[англиски]]: ''Organised Crime'') — песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група ''[[U.K. Subs]]''.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qOyJaKaRn-w YouTube, U.K. Subs - Organised Crime (пристапено на 15.10.2021)]</ref> == Поврзано == * [[Право]] * [[Граѓанско право]] * [[Казнено право]] * [[Меѓународно право]] * [[Уставно право]] * [[Закон]] * [[Криминалистика]] * [[Криминологија]] ==Литература== * Aquinas, Thomas. (1988). ''On Law, Morality and Politics''. 2nd edition. Indianapolis: Hackett Publishing Co. ISBN 0-87220-663-7 * Attenborough, F. L. (ed. and trans.) (1922). [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 ''The Laws of the Earliest English Kings''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }}. Cambridge: Cambridge University Press. Reprint March 2006. [http://www.lawbookexchange.com/ The Lawbook Exchange, Ltd.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224205326/http://www.lawbookexchange.com/ |date=2021-02-24 }} ISBN [http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 1-58477-583-1] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928142907/http://www.ilabdatabase.com/member/detail.php3?custnr=&membernr=1661&ordernr=42311 |date=2007-09-28 }} * Blackstone, William. (1765-1769). ''Commentaries on the Law of England: A Facsimile of the First Edition of 1765-1769, Vol. 1''. (1979). Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-05538-8 * Blythe, James M. (1992). ''Ideal Government and the Mixed Constitution in the Middle Ages''. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-03167-3 * Cohen, Stanley (1985). ''Visions of Social Control: Crime, Punishment, and Classification''. Polity Press. ISBN 0-7456-0021-2 * Daube, David. (1969). ''Roman Law: Linguistic, Social and Philosophical Aspects''. Edinburgh: [[Edinburgh University Press]]. ISBN 0-85224-051-1 * [[Driver, G. R.]] & Mills, John C. (1952-55). ''The Babylonian Laws''. 2 Vols. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825110-6 * Dworkin, Ronald. (2005). ''Taking Rights Seriously''. Harvard University Press. ISBN 0-674-86711-4 * [[Michel Foucault|Foucault, Michel]] (1975). ''Discipline and Punish: the Birth of the Prison'', New York: Random House. * Garner, Richard. (1987). ''Law and Society in Classical Athens''. London: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-00856-2 * Garoupa, Nuno & Klerman, Daniel. (2002). "Optimal Law Enforcement with a Rent-Seeking Government". ''American Law and Economics Review'' Vol. 4, No. 1. pp116–140. * Guterman, Simeon L. (1990). ''The Principle of the Personality of Law in the Germanic Kingdoms of Western Europe from the Fifth to the Eleventh Century''. New York: P. Lang. ISBN 0-8204-0731-3 * Hart, H.L.A. (1961). ''The Concept of Law''. 2nd revised edition (1997). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-876123-6 * Hart, H.L.A. (1972). ''Law, Liberty and Morality''. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-0154-7 * Kern, Fritz. (1948). ''Kingship and Law in the Middle Ages''. Reprint edition (1985), Westport, Conn.: Greenwood Press. * Kramer, Samuel Noah. (1971). ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character''. Chicago: [[University of Chicago]]. ISBN 0-226-45238-7 * Maine, Henry Sumner. (1861). ''Ancient Law: Its Connection with the Early History of Society, and Its Relation to Modern Ideas''. Reprint edition (1986). Tucson: [[University of Arizona Press]]. ISBN 0-8165-1006-7 * Oppenheim, A. Leo (and Reiner, Erica as editor). (1964). ''Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization''. Revised edition (15 септември 1977). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-63187-7 * Pennington, Kenneth. (1993). ''The Prince and the Law, 1200–1600: Sovereignty and Rights in the Western Legal Tradition''. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-07995-7 * Polinsky, A. Mitchell. (1980). "Private versus Public Enforcement of Fines". ''The Journal of Legal Studies'', Vol. IX, No. 1, (January), pp105–127. * Polinsky, A. Mitchell & Shavell, Steven. (1997). ''[http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/6259.html On the Disutility and Discounting of Imprisonment and the Theory of Deterrence]'', NBER Working Papers 6259, National Bureau of Economic Research, Inc. * Skaist, Aaron Jacob. (1994). ''The Old Babylonian Loan Contract: Its History and Geography''. [[Ramat Gan]], [[Israel]]: [[Bar-Ilan University]] Press. ISBN 965-226-161-0 * Tierney, Brian. (1979). ''Church Law and Constitutional Thought in the Middle Ages''. London: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-036-8 * Tierney, Brian. (1964). ''The Crisis of Church and State, 1050–1300''. Reprint edition (1988). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-6701-8 * Vinogradoff, Paul. (1909). ''Roman Law in Medieval Europe''. Reprint edition (2004). Kessinger Publishing Co. ISBN 1-4179-4909-0 == Надворешни врски == {{рв|Crime}} * [http://www.crimestoppers-uk.org] Crimestoppers - The independent crime-fighting charity - Pass on information about crime anonymously * [http://www.lawteacher.net/criminal.php Criminal Law Resources] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090905175145/http://www.lawteacher.net/criminal.php |date=2009-09-05 }} Criminal Law, Law Teacher * [http://www.mayhem.net/Crime/ Internet Crime Archive] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Злосторство]] [[Категорија:Кривично право]] [[Категорија:Казнено право]] [[Категорија:Криминологија]] [[Категорија:Етички прашања]] [[Категорија:Криминалистика]] tsag9i563kmxo8tkn7nvrdicfvmuhkg 0 5240 5628848 5619729 2026-09-15T11:33:03Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628848 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= Centar na Belovište.JPG | опис= Центарот на Беловиште | име=Беловиште | регион= | општина=[[Општина Јегуновце|Јегуновце]] | население= 230 | година= 2002 | поштенски број= | надморска височина=669 | lat_dir=E | lat_deg=42 | lat_min=08 | lat_sec=12 | lon_dir=N | lon_deg=21 | lon_min=06 | lon_sec=15 | мрежно место= | карта = Беловиште во Општина Јегуновце.svg }} '''Беловиште''' — село во [[Општина Јегуновце]], во околината на градот [[Тетово]]. == Географија и местоположба == Населбата се наоѓа на крајниот североисточен дел на Долни Полог, на територијата на [[Општина Јегуновце]], на југоисточната падина на [[Шар Планина]], или како што овој простор се нарекува, Подгор. Селото е ридско, на надморска височина од 720 метри. Од градот [[Тетово]] населбата е оддалечена 23 км, а од патот [[Тетово]]-[[Косово]] 1,1 км. == Историја == Во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Калканделен од 1626 - 1627 година Беловиште е запишано како село со 47 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 335</ref> Беловиште името го добило по беложолтата боја на глината што ја има на една падина над селото. Населбата е од збиен тип на куќи и со повеќе маала: Печинско, Попоско, Маркоско, Степанско, кои се меѓусебно поврзани. Над селото се наоѓа месноста Градиште со остатоци од ѕидини за кои се смета дека се од римско време. Во {{римски|19}} век, Беловиште било село во рамките на Полошката нахија во Тетовската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во 1912 година влегува во рамките на [[Кралство Србија|Кралството Србија]], кадешто е во рамките на општина Вратница.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Речник места у Ослобођеној области Старе Србије|year=1914|location=Белград|pages=140}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,6 км2. На него пасиштата заземаат површина од 562,1 ха, на шумите отпаѓаат 464 ха, а на обработливото земјиште 257,6 ха. Селото има мешовита земјоделска функција.<ref>{{Наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=24}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|888 |1953|888 |1961|809 |1971|825 |1981|851 |1991|907 |1994|316 |2002|311 |2021|230 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Беловиште живееле 550 жители, сите [[Македонци]].<ref name="promacedonia.org">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1902, стр. 211.]</ref> Според секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Беловиште имало 600 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name="Brancoff, D.M 1905, pp.122-123">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp.122-123.</ref> Во 1914 година има 796 жители.<ref name=":0" /> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година Беловиште — село во Вратничката општина и има 102 куќи со 960 жители, сите Македонци.<ref name="ReferenceA">[http://promacedonia.org/seli_polog/as_polog_1_2.htm Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр. 22.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 550 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Беловиште е средно по големина село, населено со македонско население. Тоа, во 1961 година броело 809 жители, а во 1994 година 316 жители, македонско население. Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 311 жители, од кои 304 Македонци и 7 Срби.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 230 жители, од кои 187 [[Македонци]], 13 [[Македонски Срби|Срби]], 1 останат и 29 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|550|600|888|888|809|825|851|907|316|311|230}} === Родови === Беловиште е македонско село. Според истражувањата од 1948 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Марковци (17 к.)'' ги викаат и ''Кантранџии''. Имаат иселеници во [[Подбреге|Подбреѓе]] и во [[Романија]] (едно семејство); ''Поповци (34 к.)'' од нив потекнувале селските свештеници (Серафил, Стефан, Ѓоргија и Мисаил). Имаат иселеници во [[Скопје]] (две семејства) и во [[Белград]] (едно семејство); ''Степановци (24 к.)'' се делат на Куклеи, Љиљакои и Ѓокои. Имаат иселеници во [[Јанчиште]], [[Бугарија]] (две семејства) и во [[Романија]] (едно семејство). * '''Доселеници:''' ''Пејчиновци (32 к.)'' потекнуваат од некое место во [[Албанија]], доселени се како православни. Пред доселувањето во Беловиште живееле во околината на [[Качаник]] (некои мислат во селото [[Котлина Качаник|Котлина]]). Имаат иселеници во [[Јегуновце]], [[Брвеница]], [[Белград]] (едно семејство) и во [[Романија]] (едно семејство); ''Шукои (3 к.)'' доселени се од некое село во [[Качаничка Клисура|Качаничка клисура]]; ''Гроздановци (10 к.)'' доселени се од селото [[Јелошник]] на [[Шар Планина]]. Таму биле староседелци; ''Вељановци (6 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]], таму припаѓале на истоимениот староседелски род; ''Душан (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Доброште]]; ''Борис (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Требош]]; ''Божин (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Јелошник]]; ''Душан (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Селце]], во [[Средска]] (денес во Косово);''Сане (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Жилче]]; ''Димко (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Теарце]];''Терзинци (1 к.)'' основачот на родот по мајка дошол од селото [[Непроштено]]. '''[[Роми]]:''' ''Реџо (1 к.)'' селски ковач. Доселени од соседното село [[Доброште]].<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=302-303-304}}</ref> == Општествени установи == == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2127 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на здравствен дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 336 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Belovište crkva cropp.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Богородица“ во Беловиште]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Беловиште]] — црква во горниот дел на селото, кај [[Беловишки Водопади|Беловишките Водопади]]; * [[Црква „Св. Богородица“ - Беловиште]] — изградена е во почетокот на XX век на местото каде дотогаш постоела мала истоимена црквичка. Оваа црква има најубав живопис од сите цркви во горни Полог. Зографи биле Гавро и Страте од Осој мијачко. * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Беловиште]] — црква во горниот дел на селото, кај Беловишките Водопади. ;Археолошки наоѓалишта *[[Градиште (Беловиште)|Градиште]] — утврдена населба од доцниантичкото време;<ref>{{наведена книга|title=Српски етнографски зборник|publisher=Српска академија наука и уметности|date=1976|edition=90-91|language=sr}}</ref> *[[Поле (Беловиште)|Поле]] — населба од доцниантичкото време;<ref>''Алексова Б., 1959, 225''</ref> == Редовни настани == == Личности == Личности родени во Беловиште: * [[Јоше Павловски]] (1912-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Коце Трпчевски]] (1918-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Божана Богоевска]] (1902-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Среќко Богоевски]] (1926-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Борис Николовски]] (1914-1943) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Трипун Димитровски]] (1913-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Јордан Димитровски]] (1918-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Лазо Јанчевски]] (1927-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Милан Стаматовски]] (1918-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Трајко Кочовски]] (1906-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Трена Кочоска]] (1903-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] * [[Вела Димитриевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Култура и спорт == * ФК „БСК“ — фудбалски клуб * КК „Тигар 2003“ — карате-клуб == Галерија == <center><gallery> File:Belovište 1.JPG|Беловишка Река File:Belovište 2.JPG|Беловишка Река File:Belovište 3.JPG|Беловишка Река File:Belovište 4.JPG|Беловишка Река File:Belovište 5.JPG|Беловишка Река File:Belovište 6.JPG|Црква „Света Петка“ во Беловиште File:Belovište 7.JPG|Беловишка Река File:Belovište 8.JPG|Беловишка Река File:Belovište 9.JPG|Беловишка Река File:Belovište 10.JPG|Беловишка Река File:Belovište 11.JPG|Беловишка Река File:Belovište 12.JPG|Беловишка Река File:Belovište 13.JPG|Стари куќи во Беловиште File:Belovište 14.JPG|Стара куќа во Беловиште </gallery></center> == Поврзано == * [[Беловишка Река]] * [[Беловишки Водопади]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.makemigration.com/turizam/beloviste.htm Беловиште] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120525024154/http://www.makemigration.com/turizam/beloviste.htm |date=2012-05-25 }} на Роднокрајски записи {{Општина Јегуновце}} [[Категорија:Беловиште (Тетовско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Јегуновце]] qy9u2mic4f1dnoji4dn10hyq7oxnw1l 0 8964 5628632 5619883 2026-09-15T07:04:57Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5628632 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Немањици | име2 = Немањица | слика = Поглед на Немањица 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед кон селото | општина = {{општинскигрб|Општина Свети Николе}} | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | област = [[Овче Поле]] | население = 75 | година = 2002 | поштенски број = 2220 | повикувачки број = 032 | надморска височина = 440 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=54 | lat_sec=52 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=00 | lon_sec=52 | слава = [[Свето Тројство|Света Троица]] | мрежно место = | карта = Немањица во Општина Свети Николе.svg }} '''Немањици''' (порано: '''Немањица''') — село во областа [[Овче Поле]], во [[Општина Свети Николе]], во близина на градот [[Свети Николе]]. == Потекло на името == Името на селото се поврзува со личното име Неман, што може да означува чудовиште или ѓавол или пак некој што нема ништо. Името на селото се поврзува и со [[Стефан Немања]], основач на династијата [[Немањиќи]].<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|109}}</ref> Постарите мештани пренесуваат дека селото во минатото се нарекувало Имањинци, но дека за време на Турците преминало во Немањинци.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Немањица.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа во областа [[Овче Поле]], во источниот дел на територијата на [[Општина Свети Николе]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=17 април 2021|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=206}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 440 метри. Од градот [[Свети Николе]] е оддалечено околу 9 километри во североисточна насока.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото селото претставувало најголемо во целото [[Овче Поле]]. Се наоѓа на јужната падина на ридот Витлан, чија височина е околу 600 метри. Тоа е издолжено во насока исток-запад. Во Немањици постојат три чешми и има поголем број на бунари, која сепак не е добра за пиење. Над селото се наоѓаат неколку кладенци и чешми.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Овчепољска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=[[Хрватска академија на науките и уметностите|Југословенска академија на науките и уметностите]]|year=1964|isbn=|location=[[Загреб]]|pages=733-736}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Витлан, Старо Сели или Селиште, Св. Спас, Св. Троица, Линди-Камен, Бела Шпила, Длаги Рид, Крај Брдо, Солена Чука, Било, Вучки Преслоп, Милов Дрен, Сковран, Беово, Врло Страна, Чуки, Камена Струга, Средни Рид, Сурин, Манастириште, Градиште, Рамниште, Барово, Црквиште, Муслијева Страна, Снос, Црвени Брег, Мавровица, Дамева Чука, Бел Брег и Немашница.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Одредени делови на селото се нарекуваат по поголемите родови, како што се Тасевци, Шијаковци, Поп-Крстеви, Шалевци, Миладиновци, Ниќевци и други.<ref name=":0" /> Низ селото поминува регионалниот пат [[Свети Николе]]-[[Пробиштип]]. == Историја == Во селото и околу него се наоѓаат различни старини и карактеристични топоними, кои укажуваат дека тука имало населби во минатото. Местото Градиште се наоѓа над селото, на падините на ридот Витлан. Таму има слаби остатоци на кружен ѕид. Мештаните немаат баш легенди што имало таму.<ref name=":0" /> На месноста Манастириште, северно од селото, има слаби рушевини од ѕидови, но селаните на знаат што било таму. Црквиште, пак, се наоѓа под селото, околу 1 километар. Денес, таму има ниви, а во минатото имало некои ѕидини. При орањето се наоѓале и одредени ќупови, стари пари и корита за свињи.<ref name=":0" /> Во народната традиција се пренесува дека Немањици е доста старо село. Порано се наоѓало во една долина, која се наоѓа северно од ридот Витлан, во месностите Старо Село или Селиште. Таму сега се останати само остатоци од некогашната црква „Св. Илија“, која била обновена неодамна. Исто така, зачувана е и селската чешма.<ref name=":0" /> Тука се верува дека се наоѓала населба уште од римско време, како населба на кракот од [[Виа Вардарис]], кој водел од [[Ниш]] до [[Стоби]] и [[Солун]] на југ. Со тек на време, старото село Немањици станало еден вид на регионален центар. Денешното село било основано од староседелците од старото село. Преселувањето се извршило поради зулум од страна на Турците. Бидејќи селото не било чифличко, добрата местоположба, поседувањето црква и училиште, многумина македонски семејства се доселувале во селото, поради што во 1912 година селото имало 130 македонски домаќинства.<ref name=":0" /> Ова преселување се случило кон крајот на {{римски|18}} и почетокот на {{римски|19}} век, кога покрај староседелците од старото село дошле и многумина жители од соседните села, но и подалеку. Подолго време постоеле и двете села, старото и новосоздаденото. Последното семејство од Старо Село се преселиле во средината на {{римски|20}} век во денешното село. Мештаните за време на српската власт за време на и после [[Балкански војни|Балканските војни]] одбивале да бидат регрутирани во српската војска. Меѓу двете светски војни, српската жандермерија и просрпските чети извршиле повеќе ѕверства над месното население. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], селаните се побуниле поради колективизацијата, што довело до масовни репресии и затворски казни за повеќе жители од селото. Во 2014 година на селото официјално му е вратено традиционалното име ''Немањици''.<ref>{{Наведено списание|title=Закон за изменување и дополнување на законот за територијалната организација на локалната самоуправа во Република Македонија|url=http://www.gazibaba.gov.mk/business/media/pdf/zakonska_regulativa/ogb/zakon_za_teritorijalnata_organizacija_na_lokalnata_samouprava_vo_rm/6_id_zakon_za_teritorijalna_organizacija_na_ls_vo_rm_149_13102014.pdf|journal=Сл. Весник на Р Македонија, бр.149 од 13.09.2014 година|access-date=2020-05-28|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028151027/http://www.gazibaba.gov.mk/business/media/pdf/zakonska_regulativa/ogb/zakon_za_teritorijalnata_organizacija_na_lokalnata_samouprava_vo_rm/6_id_zakon_za_teritorijalna_organizacija_na_ls_vo_rm_149_13102014.pdf|url-status=dead}}</ref> {{панорама|Панорама на Немањица.jpg|700px|<center>Панорамски поглед на селото</center>}} == Стопанство == Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 41,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.938 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 1.731 хектар, а на шумите 283 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Атарот на селото станал толку голем со купување на земја од страна на селаните на север кон [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]] и на југ кон [[Ерџелија]].<ref name=":0" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во минатото во селото работела земјоделска задруга и имало услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> За време на отоманскиот период, сите селани поседувале своја земја, додека [[Чифлик (Штипско)|чифлици]] имало во околните села. Во селото постоел само еден чифлиг поседуван од некој Ибраим-бег, на кој работеле 10 македонски семејства. На имотот заграден со ѕидови постоела кула. Имотот бил запален околу 1890 година, за подоцна истиот да биде купен од тројца Македонци од Штип, кои по војните ја продале на селаните.<ref name=":0" /> Во 1954 година во селото било создадено државното претпријатие „Прогрес“, кое раководело со земја на атарите на селата Немањици, [[Ранченци]], [[Мечкуевци]] и [[Орел (село)|Орел]]. Главно претпријатието се занимавало со одгледување жито и овчарство. Во 1957 година имале околу 6.000 овци.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1566 |1953|1616 |1961|1476 |1971|976 |1981|545 |1991|338 |1994|282 |2002|201 |2021|75 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Немањици живееле 1.240 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":02">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_34.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 233.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Немањици имало 1.260 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":01">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 134 - 135.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Немањици се иселил значителен дел од населението, така што селото преминало од големо во мало село. Така, во 1961 година селото броело 1.476 жители, од кои 1.456 биле Македонци, 12 Албанци и 6 жители Срби. Во 1994 година бројот се намалил дури на 282 жители, од кои 278 Македонци и 4 Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Немањици живееле 201 жител, од кои 199 [[Македонци]] и 2 [[Македонски Срби|Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=17 април 2021}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 75 жители, од кои 65 [[Македонци]] и 10 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|1.240|1.260|1.566|1.616|1.476|976|545|338|282|201|75}} === Родови === Немањици е македонско православно село, чии родови се староседелски и доселенички.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1957/58 година родови во селото се: ''Поп-Крстевци'' (15 к.), ''Шалевци'' (8 к.), ''Миладиновци'' (14 к.), ''Ничевци'' (7 к.), ''Догаџинци'' (19 к.), ''Тролевци'' (7 к.), ''Матевци'' (16 к.), ''Поп-Јаневци'' или ''Сарамандевци'' (6 к.), ''Поп-Митрушевци'' (3 к.), ''Марчевци'' (15 к.), ''Поповци'' (7 к.), ''Ѓелевци'' (4 к.), ''Ѓишевци'' или ''Парлапанци'' (3 к.), ''Косиљаковци'' (7 к.), ''Пиперковци'' (2 к.), ''Мркулевци'' (7 к.), ''Ташевци'' (12 к.), ''Шијаковци'' (14 к.), ''Џандревци'' (4 к.), ''Ѓорчевци'' (1 к.), ''Прдлевци'' (8 к.), ''Шурковци'' (1 к.), ''Чичевци'' или ''Кордуновци'' (5 к.), ''Катранци'' (8 к.), ''Ризевци'' (1 к.), ''Камиларовци'' (6 к.), ''Ристевци'' (2 к.), ''Бурзевци'' (2 к.) и ''Србеви'' (3 к.). Некои од овие родови се староседелски, а други доселенички. Родот ''Тролевци'' порано имал 15 куќи, но се смалил поради иселување, основачот на родот се доселил од селото [[Трооло]], и затоа го добиле името ''Тролевци''. Родот ''Ристевци'' порано имал 10 куќи, но се смалил поради иселување, од родот ''Бурзевци'' потекнува [[Ванчо Бурзевски]]. Родот ''Србеви'' го добиле името поради тоа што нивниот предок бил заробен во [[Србија]]. Доселени се од селото [[Судик]]. === Иселеништво === Со текот на времето голем број на Македонци се иселиле од селото. Се знае за следните иселеници во одредени овчеполски села. Родот ''Дедо-Трајчини'' (5 к.) се иселиле во селото [[Врсаково]]. Во [[Горно Ѓуѓанци]] се иселиле ''Васевци'' или ''Албанци'' (2 к.). Во [[Ранченци]] се иселиле ''Коневи'' (1 к.). Во селото [[Орел (село)|Орел]] се иселиле ''Кордуноски'' (2 к.), ''Катранци'' (11 к.) и ''Пецеви'' (2 к.). Во [[Кадрифаково]] се иселиле ''Масеви'' (3 к.). Во [[Ерџелија]] се иселиле ''Маневи'' (1 к.) и ''Иванови'' (1 к.). Во [[Ѓуземелци]] се иселиле ''Ничеви'' (3 к.) и ''Доневи'' (2 к.).<ref name=":0" /> После 1912 година доста семејства од Немањици се иселиле во [[Штип]] и во [[Скопје]]. Од ''Ташеви'' едно семејство се иселило во [[Скопје]]. Од ''Тролевци'' неколку семејства се иселиле во [[Свети Николе]]. Од ''Ристевци'' исто така неколку семејства се иселиле во [[Свети Николе]]. Во турско време во градот [[Гнилане]] во [[Република Косово|Косово]] се иселил родот ''Гиниќи'' или ''Чокчиќи''.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште * Дом на културата <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Основно училиште во Немањица.jpg|Поранешното основно училиште Податотека:Поранешен дом на културата во Немањица.jpg|Поранешниот задружен дом Податотека:Управен објект во Немањица.jpg|Административен објект </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Немањици било село во [[Штипска Каза|Штипската Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Свети Николе]], која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Свети Николе. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Свети Николе. Селото припаѓало на некогашната општина Свети Николе во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Немањици, во која покрај селото Немањици, се наоѓале и селата Арбасанци, Горно Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Мечкуевци, Орел, Патетино, Равници и Стануловци. Некогашната општина Немањици постоела и во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Горна Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Немањици и Орел. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1696 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 80 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 82 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=17 април 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Немањица 3.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица“]] [[Податотека:Црква „Св.Илија“ - Немањица.jpg|мини|300п|десно|Обновената црква „Св. Илија“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|346}}</ref> * [[Алин Дол (Немањици)|Алин Дол]] — населба од неолитското и римското време; * [[Ветрен (Немањици)|Ветрен]] — некропола од железното време; * [[Вреж (Немањици)|Вреж]] — населба од неолитското време; * [[Градиште (Немањици)|Градиште]] — утврдена населба од железното време; * [[Давица (Немањици)|Давица]] — населба и некропола од римското време; * [[Зелена Чукарка (Немањици)|Зелена Чукарка - Јокуш]] — населба и некропола од римското време; * [[Јокуш (Немањици)|Јокуш]] — некропола од римското време; * [[Мишевска Воденица (Немањици)|Мишевска Воденица]] — вила рустика од римското време; * [[Старо Село (Немањици)|Старо Село]] — средновековна населба и некропола; и * [[Црквиште (Немањици)|Црквиште]] — населба и некропола од римското време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Немањици|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Илија“ - Немањици|Црква „Св. Илија“]] — манастирска црква во изградба. Камен темелник удрен на 3 ноември 2014 година врз некогашни темели на стара црква посветена на истиот светец.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/82-2010-01-15-21-45/2010-01-15-21-513/809-2014-11-13-15-22-52 |title=''КАМЕН ТЕМЕЛНИК ЗА ИЗГРАДБА НА ЦРКВА ВО С. НЕМАЊИЦА – СВЕТИ НИКОЛЕ'' |accessdate=2014-11-23 |archive-date=2015-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150730042611/http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/82-2010-01-15-21-45/2010-01-15-21-513/809-2014-11-13-15-22-52 |url-status=dead }}</ref> ;Манастири * [[Немањички манастир]] — манастир во месноста Старо Село или Селиште ;Свети крстови * Свети Спас, сместен над селото * Света Троица, сместен над селото * Свети Илија, сместен на патот за селото [[Орел (село)|Орел]] ;Споменици * Споменик во чест на [[комити]]те ;Езера * [[Мавровица]] — вештачко езеро == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свето Тројство|Света Троица]] — главна селска слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Немањици * [[Ванчо Бурзевски]] (1916-2007) — економист, универзитетски професор и амбасадор <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Чешма во Немањица 2.jpg|Селска чешма во денешното село Податотека:Чешма во Немањица 3.jpg|Селска чешма на сретсело Податотека:Чешма во Немањица.jpg|Некогашната чешма во Старо Село </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Овче Поле]] * [[Општина Свети Николе]] * [[Свети Николе]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nemanjica}} * [https://www.youtube.com/watch?v=jRXXRWS_mcw Свадбарски обичаи - Немањичка свадба (Овчеполска)], емисија на [[Радиотелевизија Скопје|РТС]], YouTube {{Општина Свети Николе}} [[Категорија:Немањици| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Светиниколски села]] [[Категорија:Села во Општина Свети Николе]] gg00t42dsn8zi9pndq1uy6zr0qdl11p 5628633 5628632 2026-09-15T07:06:55Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5628633 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Немањици | име2 = Немањица | слика = Поглед на Немањица 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед кон селото | општина = {{општинскигрб|Општина Свети Николе}} | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | област = [[Овче Поле]] | население = 75 | година = 2002 | поштенски број = 2220 | повикувачки број = 032 | надморска височина = 440 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=54 | lat_sec=52 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=00 | lon_sec=52 | слава = [[Свето Тројство|Света Троица]] | мрежно место = | карта = Немањица во Општина Свети Николе.svg }} '''Немањици''' (порано: '''Немањица''') — село во областа [[Овче Поле]], во [[Општина Свети Николе]], во близина на градот [[Свети Николе]]. == Потекло на името == Името на селото се поврзува со личното име Неман, што може да означува чудовиште или ѓавол или пак некој што нема ништо. Името на селото се поврзува и со [[Стефан Немања]], основач на династијата [[Немањиќи]].<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|109}}</ref> Постарите мештани пренесуваат дека селото во минатото се нарекувало Имањинци, но дека за време на Турците преминало во Немањинци.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Немањица.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа во областа [[Овче Поле]], во источниот дел на територијата на [[Општина Свети Николе]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=17 април 2021|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=206}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 440 метри. Од градот [[Свети Николе]] е оддалечено околу 9 километри во североисточна насока.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото селото претставувало најголемо во целото [[Овче Поле]]. Се наоѓа на јужната падина на ридот Витлан, чија височина е околу 600 метри. Тоа е издолжено во насока исток-запад. Во Немањици постојат три чешми и има поголем број на бунари, која сепак не е добра за пиење. Над селото се наоѓаат неколку кладенци и чешми.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Овчепољска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=[[Хрватска академија на науките и уметностите|Југословенска академија на науките и уметностите]]|year=1964|isbn=|location=[[Загреб]]|pages=733-736}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Витлан, Старо Сели или Селиште, Св. Спас, Св. Троица, Линди-Камен, Бела Шпила, Длаги Рид, Крај Брдо, Солена Чука, Било, Вучки Преслоп, Милов Дрен, Сковран, Беово, Врло Страна, Чуки, Камена Струга, Средни Рид, Сурин, Манастириште, Градиште, Рамниште, Барово, Црквиште, Муслијева Страна, Снос, Црвени Брег, Мавровица, Дамева Чука, Бел Брег и Немашница.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Одредени делови на селото се нарекуваат по поголемите родови, како што се Тасевци, Шијаковци, Поп-Крстеви, Шалевци, Миладиновци, Ниќевци и други.<ref name=":0" /> Низ селото поминува регионалниот пат [[Свети Николе]]-[[Пробиштип]]. == Историја == Во селото и околу него се наоѓаат различни старини и карактеристични топоними, кои укажуваат дека тука имало населби во минатото. Местото Градиште се наоѓа над селото, на падините на ридот Витлан. Таму има слаби остатоци на кружен ѕид. Мештаните немаат баш легенди што имало таму.<ref name=":0" /> На месноста Манастириште, северно од селото, има слаби рушевини од ѕидови, но селаните на знаат што било таму. Црквиште, пак, се наоѓа под селото, околу 1 километар. Денес, таму има ниви, а во минатото имало некои ѕидини. При орањето се наоѓале и одредени ќупови, стари пари и корита за свињи.<ref name=":0" /> Во народната традиција се пренесува дека Немањици е доста старо село. Порано се наоѓало во една долина, која се наоѓа северно од ридот Витлан, во месностите Старо Село или Селиште. Таму сега се останати само остатоци од некогашната црква „Св. Илија“, која била обновена неодамна. Исто така, зачувана е и селската чешма.<ref name=":0" /> Тука се верува дека се наоѓала населба уште од римско време, како населба на кракот од [[Виа Вардарис]], кој водел од [[Ниш]] до [[Стоби]] и [[Солун]] на југ. Со тек на време, старото село Немањици станало еден вид на регионален центар. Денешното село било основано од староседелците од старото село. Преселувањето се извршило поради зулум од страна на Турците. Бидејќи селото не било чифличко, добрата местоположба, поседувањето црква и училиште, многумина македонски семејства се доселувале во селото, поради што во 1912 година селото имало 130 македонски домаќинства.<ref name=":0" /> Ова преселување се случило кон крајот на {{римски|18}} и почетокот на {{римски|19}} век, кога покрај староседелците од старото село дошле и многумина жители од соседните села, но и подалеку. Подолго време постоеле и двете села, старото и новосоздаденото. Последното семејство од Старо Село се преселиле во средината на {{римски|20}} век во денешното село. Мештаните за време на српската власт за време на и после [[Балкански војни|Балканските војни]] одбивале да бидат регрутирани во српската војска. Меѓу двете светски војни, српската жандермерија и просрпските чети извршиле повеќе ѕверства над месното население. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], селаните се побуниле поради колективизацијата, што довело до масовни репресии и затворски казни за повеќе жители од селото. Во 2014 година на селото официјално му е вратено традиционалното име ''Немањици''.<ref>{{Наведено списание|title=Закон за изменување и дополнување на законот за територијалната организација на локалната самоуправа во Република Македонија|url=http://www.gazibaba.gov.mk/business/media/pdf/zakonska_regulativa/ogb/zakon_za_teritorijalnata_organizacija_na_lokalnata_samouprava_vo_rm/6_id_zakon_za_teritorijalna_organizacija_na_ls_vo_rm_149_13102014.pdf|journal=Сл. Весник на Р Македонија, бр.149 од 13.09.2014 година|access-date=2020-05-28|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028151027/http://www.gazibaba.gov.mk/business/media/pdf/zakonska_regulativa/ogb/zakon_za_teritorijalnata_organizacija_na_lokalnata_samouprava_vo_rm/6_id_zakon_za_teritorijalna_organizacija_na_ls_vo_rm_149_13102014.pdf|url-status=dead}}</ref> {{панорама|Панорама на Немањица.jpg|700px|<center>Панорамски поглед на селото</center>}} == Стопанство == Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 41,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.938 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 1.731 хектар, а на шумите 283 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Атарот на селото станал толку голем со купување на земја од страна на селаните на север кон [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]] и на југ кон [[Ерџелија]].<ref name=":0" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во минатото во селото работела земјоделска задруга и имало услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> За време на отоманскиот период, сите селани поседувале своја земја, додека [[Чифлик (Штипско)|чифлици]] имало во околните села. Во селото постоел само еден чифлиг поседуван од некој Ибраим-бег, на кој работеле 10 македонски семејства. На имотот заграден со ѕидови постоела кула. Имотот бил запален околу 1890 година, за подоцна истиот да биде купен од тројца Македонци од Штип, кои по војните ја продале на селаните.<ref name=":0" /> Во 1954 година во селото било создадено државното претпријатие „Прогрес“, кое раководело со земја на атарите на селата Немањици, [[Ранченци]], [[Мечкуевци]] и [[Орел (село)|Орел]]. Главно претпријатието се занимавало со одгледување жито и овчарство. Во 1957 година имале околу 6.000 овци.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1566 |1953|1616 |1961|1476 |1971|976 |1981|545 |1991|338 |1994|282 |2002|201 |2021|75 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Немањици живееле 1.240 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":02">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_34.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 233.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Немањици имало 1.260 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":01">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 134 - 135.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Немањици се иселил значителен дел од населението, така што селото преминало од големо во мало село. Така, во 1961 година селото броело 1.476 жители, од кои 1.456 биле Македонци, 12 Албанци и 6 жители Срби. Во 1994 година бројот се намалил дури на 282 жители, од кои 278 Македонци и 4 Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Немањици живееле 201 жител, од кои 199 [[Македонци]] и 2 [[Македонски Срби|Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=17 април 2021}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 75 жители, од кои 65 [[Македонци]] и 10 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|1.240|1.260|1.566|1.616|1.476|976|545|338|282|201|75}} === Родови === Немањици е македонско православно село, чии родови се староседелски и доселенички.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1957/58 година родови во селото се: ''Поп-Крстевци'' (15 к.), ''Шалевци'' (8 к.), ''Миладиновци'' (14 к.), ''Ничевци'' (7 к.), ''Догаџинци'' (19 к.), ''Тролевци'' (7 к.), ''Матевци'' (16 к.), ''Поп-Јаневци'' или ''Сарамандевци'' (6 к.), ''Поп-Митрушевци'' (3 к.), ''Марчевци'' (15 к.), ''Поповци'' (7 к.), ''Ѓелевци'' (4 к.), ''Ѓишевци'' или ''Парлапанци'' (3 к.), ''Косиљаковци'' (7 к.), ''Пиперковци'' (2 к.), ''Мркулевци'' (7 к.), ''Ташевци'' (12 к.), ''Шијаковци'' (14 к.), ''Џандревци'' (4 к.), ''Ѓорчевци'' (1 к.), ''Прдлевци'' (8 к.), ''Шурковци'' (1 к.), ''Чичевци'' или ''Кордуновци'' (5 к.), ''Катранци'' (8 к.), ''Ризевци'' (1 к.), ''Камиларовци'' (6 к.), ''Ристевци'' (2 к.), ''Бурзевци'' (2 к.) и ''Србеви'' (3 к.). Некои од овие родови се староседелски, а други доселенички. Родот ''Тролевци'' порано имал 15 куќи, но се смалил поради иселување, основачот на родот се доселил од селото [[Трооло]], и затоа го добиле името ''Тролевци''. Родот ''Ристевци'' порано имал 10 куќи, но се смалил поради иселување, од родот ''Бурзевци'' потекнува [[Ванчо Бурзевски]]. Родот ''Србеви'' го добиле името поради тоа што нивниот предок бил заробен во [[Србија]]. Доселени се од селото [[Судик]]. === Иселеништво === Со текот на времето голем број на Македонци се иселиле од селото. Се знае за следните иселеници во одредени овчеполски села. Родот ''Дедо-Трајчини'' (5 к.) се иселиле во селото [[Врсаково]]. Во [[Горно Ѓуѓанци]] се иселиле ''Васевци'' или ''Албанци'' (2 к.). Во [[Ранченци]] се иселиле ''Коневи'' (1 к.). Во селото [[Орел (село)|Орел]] се иселиле ''Кордуноски'' (2 к.), ''Катранци'' (11 к.) и ''Пецеви'' (2 к.). Во [[Кадрифаково]] се иселиле ''Масеви'' (3 к.). Во [[Ерџелија]] се иселиле ''Маневи'' (1 к.) и ''Иванови'' (1 к.). Во [[Ѓуземелци]] се иселиле ''Ничеви'' (3 к.) и ''Доневи'' (2 к.).<ref name=":0" /> После 1912 година доста семејства од Немањици се иселиле во [[Штип]] и во [[Скопје]]. Од ''Ташеви'' едно семејство се иселило во [[Скопје]]. Од ''Тролевци'' неколку семејства се иселиле во [[Свети Николе]]. Од ''Ристевци'' исто така неколку семејства се иселиле во [[Свети Николе]]. Во турско време во градот [[Гнилане]] во [[Република Косово|Косово]] се иселил родот ''Гиниќи'' или ''Чокчиќи''.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште * Дом на културата <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Основно училиште во Немањица.jpg|Поранешното основно училиште Податотека:Поранешен дом на културата во Немањица.jpg|Поранешниот задружен дом Податотека:Управен објект во Немањица.jpg|Административен објект </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Немањици било село во [[Штипска Каза|Штипската Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Свети Николе]], која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Свети Николе. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Свети Николе. Селото припаѓало на некогашната општина Свети Николе во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Немањици, во која покрај селото Немањици, се наоѓале и селата Арбасанци, Горно Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Мечкуевци, Орел, Патетино, Равници и Стануловци. Некогашната општина Немањици постоела и во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Горна Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Немањици и Орел. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1696 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Макреш (Светиниколско)|Макреш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 80 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 82 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=17 април 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Немањица 3.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица“]] [[Податотека:Црква „Св.Илија“ - Немањица.jpg|мини|300п|десно|Обновената црква „Св. Илија“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|346}}</ref> * [[Алин Дол (Немањици)|Алин Дол]] — населба од неолитското и римското време; * [[Ветрен (Немањици)|Ветрен]] — некропола од железното време; * [[Вреж (Немањици)|Вреж]] — населба од неолитското време; * [[Градиште (Немањици)|Градиште]] — утврдена населба од железното време; * [[Давица (Немањици)|Давица]] — населба и некропола од римското време; * [[Зелена Чукарка (Немањици)|Зелена Чукарка - Јокуш]] — населба и некропола од римското време; * [[Јокуш (Немањици)|Јокуш]] — некропола од римското време; * [[Мишевска Воденица (Немањици)|Мишевска Воденица]] — вила рустика од римското време; * [[Старо Село (Немањици)|Старо Село]] — средновековна населба и некропола; и * [[Црквиште (Немањици)|Црквиште]] — населба и некропола од римското време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Немањици|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Илија“ - Немањици|Црква „Св. Илија“]] — манастирска црква во изградба. Камен темелник удрен на 3 ноември 2014 година врз некогашни темели на стара црква посветена на истиот светец.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/82-2010-01-15-21-45/2010-01-15-21-513/809-2014-11-13-15-22-52 |title=''КАМЕН ТЕМЕЛНИК ЗА ИЗГРАДБА НА ЦРКВА ВО С. НЕМАЊИЦА – СВЕТИ НИКОЛЕ'' |accessdate=2014-11-23 |archive-date=2015-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150730042611/http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/82-2010-01-15-21-45/2010-01-15-21-513/809-2014-11-13-15-22-52 |url-status=dead }}</ref> ;Манастири * [[Немањички манастир]] — манастир во месноста Старо Село или Селиште ;Свети крстови * Свети Спас, сместен над селото * Света Троица, сместен над селото * Свети Илија, сместен на патот за селото [[Орел (село)|Орел]] ;Споменици * Споменик во чест на [[комити]]те ;Езера * [[Мавровица]] — вештачко езеро == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свето Тројство|Света Троица]] — главна селска слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Немањици * [[Ванчо Бурзевски]] (1916-2007) — економист, универзитетски професор и амбасадор <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Чешма во Немањица 2.jpg|Селска чешма во денешното село Податотека:Чешма во Немањица 3.jpg|Селска чешма на сретсело Податотека:Чешма во Немањица.jpg|Некогашната чешма во Старо Село </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Овче Поле]] * [[Општина Свети Николе]] * [[Свети Николе]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nemanjica}} * [https://www.youtube.com/watch?v=jRXXRWS_mcw Свадбарски обичаи - Немањичка свадба (Овчеполска)], емисија на [[Радиотелевизија Скопје|ТВ Скопје]] од 1986 г. (YouTube) {{Општина Свети Николе}} [[Категорија:Немањици| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Светиниколски села]] [[Категорија:Села во Општина Свети Николе]] i8icaroas9aez7k44jch0j24j3a1i2e 0 10409 5628777 5584927 2026-09-15T10:41:28Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628777 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Лавци}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Лавци | слика = Поглед на Лавци.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Лавци | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 291 | година = 2021 | поштенски број = 7000 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 760 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=0 | lat_sec=52 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=18 | lon_sec=9 | слава = | мрежно место = | карта = Лавци во Општина Битола.svg }} '''Лавци''' — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == За името на селото Лавци има две толкувања. Според првото толкување, во селото се чувале големи стада овци, а со овците имало и кучиња. Ноќе кога сите спиеле доаѓале волци, а кучињата лаеле по нив за да ги бркаат, па селото го добило името по нивниот лаеж.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=152|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2024-08-31|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=152|url-status=bot: unknown}}</ref> Според второто толкување, во селото се доселиле влашки семејства, па името е изведено од [[Власи]], т.е. ''Ласи''. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед во Лавци.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Селото се наоѓа во средишниот дел на територијата на [[Општина Битола]], припаѓајќи на групата потпелистерски села на планината [[Баба (планина)|Баба]], чиј атар и се издига високо во планината. Лавци е сместено во југозападниот дел на [[Пелагонија|Битолското Поле]], недалеку од градот [[Битола]], на оддалеченост од неколку километри, со што припаѓа на неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=31 август 2024|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=172}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 760 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој започнува во близина на битолската болница. Помеѓу селото и градот во изминативе години се подигнати голем број на нови градби, со што може да се смета дека Лавци скоро би станало битолско предградие.<ref name=":1" /> Селото се наоѓа во непосредна близина на градот [[Битола]], во подножјето на [[Баба (планина)|Баба Планина]]. Најблиски околни села се [[Брусник (Битолско)|Брусник]], [[Буково]] и [[Орехово]]. Во минатото, водата за пиење се добивала од две селски чешми.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=221-222|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Грамадница, Селиште, Пилкаш, Рудина, Старо Лавци, Плење, Калојца, Широка Падина, Мечкини Дупки и Волчи Камен.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и е поделено е на четири маала, Долно, Горно, Трајановско и Белкоско Маало. Маалата се незначително оддалечени едно од друго.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Dans le secteur de Monastir (avril 1917) - Lavci (environs) - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APOR095716.jpg|мини|300п|десно|Селото во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]]] Селото се споменува во отоманските документи од 1639 година (помеѓу 17 и 27 јуни), во една изјава дадена од забитот на село ''Лахци'' пред група жители од истото село, дека од населението на име ушур и други давачки примил 21.000 акчиња.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ, серија прва (1980). Скопје: Архив на Македонија. Стр.47</ref><ref name=":0" /> Месноста Селиште се наоѓа пониско од денешното село, каде денес се наоѓаат ниви. Сепак, во народната традиција не се зачувало ништо за ова селиште. Лавци се смета дека е старо пелистерско село и за него се говори дека најпрвин се наоѓало на месноста Плење. Оваа месност се наоѓа повисоко на падините, помеѓу денешното село и соседното [[Буково]]. На месноста се наоѓале остатоци на стари гробови.<ref name=":0" /> Населбата на месноста Плење подоцна се преселила на друго место наречено Старо Лавци, помеѓу денешното село и соседното село [[Брусник (Битолско)|Брусник]]. Денес, таму се наоѓаат винови лози. На Старо Лавци, мештаните имале проблем со водата, бидејќи имало само една слаба чешма (Маноа Чешма), па затоа преминале на денешната местоположба.<ref name=":0" /> === Втора светска војна === На 5 април 1942 година била донесена одлука за создавање на [[Битолски партизански одред „Пелистер“|битолски партизански одред]], а оваа одлука била спроведена на 22 април 1942 година. Тој се создал на планинските падини над селото Лавци. На 3 мај 1942 година, одредот бил разбиен од страна на бугарската фашистичка војска и полиција при што дел од неговите членови загинале. Постои спомен-плоча на местото каде што се случил настанот. Како резултат на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарските окупациски сили]], во селото било создадено читалиштето „Просвета“. За да се наруши работењето на читалиштето, [[Тодор Ангелевски|Тодор Ангелевски-Даскало]] им препорачал на лавчани да влезат во управата со што би се саботирала работата. Во читалиштето имало 26 книги и 59 членови, од кои многумина биле само на список, а ти не знаеле за нивното „членство“. На чело на управата бил [[Ставре Костадиновски]], а на него му помагал [[Ѓорѓи Бошевски-Боше]]. Лавци во текот на народната револуција било едно од најактивните. Меѓутоа, во првите месеци од 1943 година од скоро сите членови останала само [[Лена Ташкова]]. Таа и натаму одржувала партиски контакти со раководството на партиската организација во [[Битола]] и овозможувала во селото да престојуваат и работат високи партиски функционери како [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Блаже Талевски]] и други. Во селото била создадена нова партиска ќелија на 13 мај 1943 година. Паралелно со општите успеси на [[Југословенски партизани|НОВЈ]] и [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]] во септември 1944 година во Лавци бил создаден [[Антифашистички фронт на жените]]. Покрај другите активности, членките на АФЖ од село Лавци решиле да направат големо црвено знаме и да извезат срп и чекан на него. Целта им била штом ќе биде ослободена Битола да слезат во градот со знамето. Претседател на АФЖ во Лавци била [[Анча Ристевска]]. После долги тормозења и застрашувања од окупаторската власт, селаните од Лавци во почетокот на октомври 1944 година формирале свој орган на власт, т.е. [[народноослободителен одбор]]. Иницијативата за тоа ја дал [[Димче Милевски-Добри]]. Вкупно 5 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Споменик во Лавци.jpg|Споменик од НОБ во селото Лавци Податотека:Спомен плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“ 01.jpg|Спомен-плочата каде што е разбиен одредот Податотека:Спомен плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“ 02.jpg|Местото каде што е разбиен одредот </gallery> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 9,9&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 492 [[хектар]], на обработливото земјиште отпаѓаат 231 хектар, а на шумите 149 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во селото работеле услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До 1912 година, земјата под селото во најголем дел припаѓала на битолските Турци. Подоцна, земјата ја купиле селаните.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|700 |1953|684 |1961|620 |1971|574 |1981|517 |1991|504 |1994|339 |2002|338 |2021|291 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лавци живееле 610 жители, сите [[Македонци]].<ref>Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 238.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Лавци се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 100 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|12}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Лавци имало 960 [[Македонци]], патријаршисти. Во селото функционирало грчко училиште.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Лавци е средно село по големина, но со намалување на населението. Така, во 1961 година броело 620 жители, а во 1994 година 339 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото брои 338 жители, од кои 336 [[Македонци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=31 август 2024}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 291 жител, од кои 273 [[Македонци]], 2 [[Македонски Власи|Власи]], 1 останат и 15 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|610|960|700|684|620|574|517|504|339|338|291}} === Родови === Лавци е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1951 година, родови во селото: * '''Родови староседелски и доселенички со непозната старина се:''' ''Бабамовци'' (6 к.), ''Илчовци'' (5 к.), ''Стојчевци'' (5 к.), ''Окрои'' (3 к.), ''Рамановци'' (3 к.), ''Цаковци'' (2 к.), ''Ѓафкиловци'' (2 к.), ''Жабовци'' (4 к.), ''Даскаловци'' (4 к.), ''Кечовци'' (3 к.), ''Наковци'' (3 к.), ''Саламовци'' (3 к.), ''Ѓолевци'' (3 к.), ''Србиновци'' (2 к.), ''Секуловци'' (2 к.), ''Митревци'' (1 к.), ''Јовчевци'' (5 к.), ''Трајчевци'' (3 к.), ''Јанкуловци'' (3 к.), ''Нечовци'' (2 к.), ''Анѓелковци'' (5 к.), ''Пафтаровци'' (10 к.), ''Илкановци'' (4 к.), ''Маринковци'' (1 куќа), ''Ѓоршевци'' (5 к.), ''Николовци'' (3 к.), ''Гудовци'' (17 к.), се делат на ''Марковци'' и ''Костадиновци'', ''Митановци'' (4 к.), ''Дурбаковци'' (4 к.) и ''Сидеровци'' (2 к.). * '''Доселени родови со позната старина се:''' ''Карчановци'' (3 к.), доселени се во XIX век од селото [[Трап]]; ''Доневци'' (4 к.), доселени се од селото [[Егри]]. === Иселеништво === За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] иселеници од Лавци имало во [[Битола]] (13 семејства). Во периодот 1960-1970 се отселиле над 20 семејства.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Лавци.jpg|мини|300п|десно|Руинираното основно училиште]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Лавци|Подрачното основно училиште „Климент Охридски“]], петгодишно основно училиште во мирување, во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Битола]] * Поранешна амбуланта * Поранешна пошта * Месна заедница == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Лавци било чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Битола]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот од 1957 до 1965 година, селото најпрвин било дел од тогашната општина Дихово, но подоцна било припоено кон Општина Битола. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото било во рамките на тогашната општина Дихово. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната општина Дихово, во која покрај селото Лавци се наоѓале селата Братин Дол, Брусник, Дихово, Магарево, Нижеполе, Снегово и Трново. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Лавци, во која влегувале селата Брусник и Лавци. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0126 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместенo во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 270 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 277 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/532/pollingStation/21065|title=Резултати|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=31 август 2024}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Лавци (Битолско)|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Илија“ - Лавци|Црква „Св. Илија“]] — манастирска црква. ;Манастири * [[Лавчански манастир]] — мал манастир над селото ;Параклиси * [[Параклис „Св. Наум Охридски“ - Лавци|Параклис „Св. Наум Охридски“]] — параклис над селото. ;Споменици * Споменик во чест на НОБ * Спомен-плоча за разбивањето на битолскиот одред ;Реки * [[Лавчанска Река]] — река низ селото <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Лавчански манастир.jpg|Манастирската црква Податотека:Лавчанска Река 5.jpg|Лавчанска Река Податотека:Параклис „Св. Наум Охридски“ - Лавци.jpg|Параклисот „Св. Наум Охридски“ Податотека:Црква „Св. Никола“ - Лавци 9.jpg|Главната селска црква </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Лавци * [[Наум Лавчанец]] (1875-1924) - македонски револуционер; * [[Веца Ангеловска - Гудова]] (1920-1958) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Тодор Ангеловски]] (1908-1943) — партизан, учесник во НОБ * [[Сотир Брбевски]] (1914-1944) — партизан, учесник во НОБ * [[Панде Кајзеро|Панде Јовчевски-Кајзеро]] (1923-1943) — партизан, учесник во НОБ * [[Фана Кочовска]] (1927-2004) — партизан, учесник во НОБ * [[Севда Кочова]] (1919) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]], активистка во женското движење и мајка на народниот херој Фана Кочовска. * [[Кала Бирова]] (1910-1951) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Велика Бошковска|Велика Георгиева Бошковска]] (р.1920 - ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Донка Велјанова|Донка Василева Велјанова]] (1882-1973) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Гиздова]] (р.1925 - ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Невена Даскалова]] (1924-1967) — учесник во НОВ на Македонија <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Мост на Лавчанска Река.jpg|Мост на Лавчанска Река Податотека:Чешма во Лавци.jpg|Селската чешма Податотека:Мост на Лавчанска Река 2.jpg|Мост на Лавчанска Река </gallery> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Пелагонија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Викиизвор|Над село Лавци Битолско}} {{Ризница-ред|Lavci, Bitola|Лавци}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Лавци (Битолско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] ekcwyiinxr92un0v5rivn4m9anwdyhz 0 10415 5628711 5585070 2026-09-15T09:51:47Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628711 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Магарево | слика = Воздушен поглед на Магарево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Магарево | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 81 | година = 2021 | поштенски број = 7205 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 1.040 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=2 | lat_sec=33 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=14 | lon_sec=12 | слава = | мрежно место = | карта = Магарево во Општина Битола.svg }} '''Магарево''' — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. На почетокот на {{римски|20}} век, Магарево имало 2.400 жители и заедно со соседното [[Трново (Битолско)|Трново]] (со кое се скоро целосно споени) наликувале на [[паланка]] со околу 6.600 жители,<ref name=":0"/> во кој имало повеќе дуќани, пазарен ден и неколку текстилни мануфактурни работилници. И двете села биле иселени за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а голем дел од куќите биле разрушени од бомбардирањето, бидејќи тука поминувала фронтовската линија.<ref name=":1"/> == Потекло и значење на името == За името на селото има легенда која зборува дека пред многу години, некој жител со своето [[магаре]] во кошеви носел разни трња, меѓутоа кошевите се превртиле и се истркалале и местото каде останало магарето го завикал '''Магарево''', а местото каде се истркалале кошевите со трња го завикале [[Трново (Битолско)|Трново]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=146|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-04-09|archive-date=2026-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=146|url-status=bot: unknown}}</ref> Според друго објаснување, Магарево произлегува од грчкиот збор „мегарово“ што значи „голема промаја“. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во западниот дел на територијата на [[Општина Битола]], чиј атар се издига дури до сртот на планината [[Баба (планина)|Баба]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=9 април 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=186}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 1.040 метри, а од градот Битола е оддалечено околу девет километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2331|регионалниот пат 2331]], кој води до селото [[Нижеполе]]. Магарево до [[Прва светска војна|Првата светска војна]] било едно од најпознатите села во околината на Битола. Се наоѓа во подножјето на Баба Планина, недалеку од стариот пат кој водел за Албанија. Во минатото, водата за пиење се добивала од чешми: Гунели, Марли, Џафка, Јака и Црква. Во атарот на селото има извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=229-231|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Арбури (Букве), Топили, Корија Нау (Нова Корија), Гропа Алтегу, Шопот Адомнул (Бегова Чешма), Падекрека, Шапту-Фунтељ (Седум Кладенци), Копањ, Шќех, Голема Ливада, Ѓатракушао (Карпесто Гнездо), Лаку-Њико (Мало Езеро), Лаку-Мари (Големо Езеро), Договско Бачило и Договска Шума.<ref name=":0" /> Денес, селото е мало и се дели на две маала.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Magarevo.jpg|мини|300п|десно|Магарево пред [[Прва светска војна|Првата светска војна]]]] Местото каде што се наоѓа Магарево било населено уште од старо време, па така [[Никола Вулиќ]] наведува дека тука постоела античка населба.<ref name=":0" /> Прв пишан документ за Магарево потекнува од првата половина на {{римски|17}} век, кога селото имало словенско население. Меѓутоа, по доселувањето на [[Власи]]те кон крајот на {{римски|18}} век, Словените се иселиле, а Магарево станало чисто влашко село. Се знае за следниве словенски иселеници од Магарево: во селото [[Пателница]] ([[Бугарија]]) живеат родовите Халачеви и Клвачеви, кои таму отишле околу 1770 година. Еден словенски род со 10 домаќинства во средината на {{римски|18}} век заминал во [[Тиквеш]], додека словенскиот род Маленковци заминал во Охрид, а три словенски семејства во [[Стеблево]] ([[Голо Брдо]]).<ref name=":0" /> За време на отоманскиот период, селото уживало своја автономија за што плаќале одредени давачки на султанот, а за возврат во Магарево не смеело да се доселуваат Турци. Магарево било заградено со голем ѕид, на кој имало влезни порти. Доселените Власи на крајот од {{римски|18}} век биле од [[Москополе]], од [[Грамошта|Грамос]], северен [[Епир (област)|Епир]] и од Биткуќ. По првите доселеници, во Магарево доаѓале и други влашки и албански православни семејства. Една група влашки родови се доселиле во {{римски|19}} век преку соседното село [[Ротино]].<ref name=":0" /> [[Податотека:Magarevo-Sv-Dimiter.jpg|мини|300п|десно|[[Црква „Св. Димитриј“ - Магарево|Црквата „Св. Димитриј“]] околу 1885 година]] Околу 1900 година, како што наведува [[Јован Цвииќ]], Трново и Магарево личеле на [[паланка]] во која имало 6.500 Власи и околу 40 албански муслимански семејства.<ref name=":0" /> Во тоа време жителите од Магарево и Трново ја имале решено својата инфраструктура, која се состоела во тоа да секоја куќа добива вода од пелистерските извори со воспоставување на земјени ќумци, спровеле канализација која одела во пелистерската река, направиле бразди за наводнување, бразди за одржување на чистотата и друго. До [[Прва светска војна|Првата светска војна]], во Магарево имало околу 500 главно влашки домаќинства со приближно 3.000 жители и селото било поделено на осум маала. Во средишниот дел на селото имало празен простор околу кој имало занатско-трговски работилници: 7 пекарници, 3 кафани, 6 бакалници и 7 работилници за изработка на гајтани. Во недела бил пазарен дел.<ref name=":0" /> Мештаните на Магарево оделе на [[Печалбар|печалба]], најчесто во Битола и во Египет. Сите занаетчии во Битола биле од Магарево, поради што еден дел од градот се нарекувал Влашка чаршија. Некои магаревски Власи биле сточари со доста стока, која летно време ја чувале во бачила на Пелистер, додека зиме ја носеле во Грција. Со помош на печалбарството и сточарството, многу магаревски Власи биле богати.<ref name=":0" /> Жителите кои се занимавале со сточарство, од пелистерските пасишта, до Трново имале спроведено [[млековод]] од земјено-глинени ќумци низ кои течело млекото кое сточарите го пуштале за правење на [[кашкавал]], [[сирење]] и други млечни производи. Во [[Прва светска војна|Првата светска војна]], над Магарево се наоѓала линијата на [[Македонски фронт|Солунскиот фронт]]. Тогаш, Бугарите ги интернирале скоро сите жители, а француската артилерија ги срушила селските куќи. По рушењето и променетите печалбарско-сточарски услови, многу мештани по војната се иселиле од Магарево, најмногу во [[Лерин]], [[Солун]] и [[Битола]]. Во селото долго време имало огромен број на срушени куќи.<ref name=":0" /> Од Магарево водат потекло и браќата [[Константин Миладинов|Константин]] и [[Димитар Миладинов]]и. Нивниот дедо Данаил, браќата Миладиновци ги пратил да се школуваат во [[Јанина]], стипендирани од жителите на Магарево, кои откако го завршиле школувањето, учителствувале во Магарево и [[Трново (Битолско)|Трново]], предавајќи на [[влашки јазик]]. Во 1835 година била подигната големата црква „Св. Димитриј“, која по габарит и димензии е слична со [[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|црквата „Св. Димитриј“]] во Битола и [[Црква „Св. Димитриј“ - Солун (1890)|црквата „Св. Димитриј“]] во Солун.<ref name=":0" /> Главен дарител и организатор за донирање на средства за изградбата на црквата бил мештанинот Димитриј Бишта. Во 1871 година бил подигнат и манастирот „Св. Ѓорѓи“, во непосредна близина на црквата „Св. Димитриј“.<ref name=":0" /> За неговата изградба голем придонел дал внукот на Димитриј Бишта, Петро Бишта. Вкупно 2 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 16,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 609 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 254 хектари, а на пасиштата 201 хектар.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|167 |1953|158 |1961|159 |1971|167 |1981|165 |1991|81 |1994|90 |2002|87 |2021|81 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Магарево живееле 2.400 жители, сите [[Власи]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 239.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Магарево се води како чисто влашко село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 328 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|18}}</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Магарево имало 2.160 [[Власи]] и во селото функционираат две грчки и едно влашко училиште.<ref name=":3">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 166 – 167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 50 [[Македонци]] и 100 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Магарево е мало село, коешто во 1961 година имало 159 жители, а во 1994 година 90 жители, од кои 74 биле Македонци, 9 Власи и шест останати.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото броело 87 жители, од кои 62 [[Македонци]], 24 [[Македонски Власи|Власи]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=9 април 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 81 жител, од кои 60 [[Македонци]], 16 [[Македонски Власи|Власи]], 2 останати и 3 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|2.400|2.160|167|158|159|167|165|81|90|87|81}} === Родови === Денес, Магарево е влашко-македонско село, иако во минатото било чисто влашко село со Власи доселени во {{римски|18}} век, главно од разрушениот град [[Москополе]], кој се наоѓал во Албанија, и од [[Грамошта]] во [[Епир (област)|Епир]].<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1951 година, родови во селото: * '''Влашки родови:''' ''Кица'' (1 к.), ''Кота'' (1 к.), ''Пане'' (1 к.), ''Гого'' (1 к.), ''Зога'' (1 к.), ''Нашко'' (1 к.), ''Атанас'' (1 к.), ''Тахула'' (1 к.), ''Биче'' (1 к.), ''Штерјо'' (1 к.), ''Дафин'' (1 к.), ''Кара Бола'' (1 к.) и ''Чело'' (1 к.), припаѓаат на групата влашки родови кои се доселени од [[Москополе]]; ''Копран'' (1 к.) и ''Јана'' (1 к.), доселени се во турско, од селото [[Нижеполе]], таму имаат роднини Копран (3 к.), подалечно потекло од Москополе; ''Јана'' (1 к.), доселени се исто така од [[Нижеполе]], подалечно потекло од [[Фрашер (Албанија)|Фраша]] во Албанија; ''Петре'' (1 к.), потекнуваат од православни [[Албанци]], мешајќи се со Власите го примиле влашкиот јазик; ''Михајловци'' (1 к.), некое време живееле во [[Србија]], по потекло се [[Каракачани]]; ''Циле'' (1 к.), од Магарево прешле во [[Рожден]] во [[Мариово]], а 1950 се вратиле во селото. * '''Македонски родови:''' ''Ставревци'' (1 к.), доселени се 1900 од [[Кажани]]; ''Штерјовци'' (4 к.), ''Трпчевци'' (2 к.), ''Субашовци'' (2 к.) и ''Наневци'' (1 к.), доселени се 1904 година од [[Ротино]]. Истата година, нив им биле запалени куќите во старото село од страна на бугарски комити. === Иселеништво === Покрај иселувањето на постарите македонски иселеници, се знае и за иселувањето на денешните влашки родови. Така, од родот Гога по едно семејство има во [[Битола]] и [[Романија]]. Од родот Зога едно семејство се иселило во [[Лерин]]. Во Битола има семејства од следните родови: ''Мани'' (3 к.), ''Петре'' (2 к.), ''Тахула'' (1 к.), ''Биче'' (1 к.), ''Кица'' (1 к.), ''Кара Бола'' (1 к.) и ''Чело'' (1 к.). Сосема се иселени следните влашки родови: ''Шупила'', ''Малто'', ''Чанти'', ''Ќаји'', ''Топал'', ''Туфо Никола'', ''Папа Никола'', ''Папа Деду'', ''Бољари'' (овие живеат во Битола и [[Соединети Американски Држави|САД]]), ''Договци'', ''Ќеленовци'', ''Деандровци'' (од нив потекнува Тома Деандру лекар во [[Скопје]]). Од родот Топаловци потекнува познат математичар во [[Солун]]. Влашки иселеници има на уште многу места и во [[Србија]] и [[Босна и Херцеговина|Босна]], во Модриќ.<ref name=":0" /> Во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Магарево е зафатено со интензивен процес на иселување во Битола и во други градови на поранешна Југославија, како и во странство (300 жители).<ref name=":1" /> <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Магарево било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Битола]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото најпрвин било дел од тогашната општина Дихово. Во периодот 1952-1955, селото било исто така дел од тогашната општина Дихово, во која покрај селото Магарево се наоѓале селата Братин Дол, Брусник, Дихово, Лавци, Нижеполе, Снегово и Трново. Во периодот 1950-1952, исто така постоела Општина Дихово, во која влегувале селата Братин Дол, Дихово, Магарево, Нижеполе и Трново. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0131 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште во селото [[Трново (Битолско)|Трново]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 321 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Димитриј“ - Магарево|Црква „Св. Димитриј“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква. Во селото се врши изградба на нова црква сместена на црковно земјиште помеѓу атарите на Магарево и Трново, која според достапните податоци нема име. {{скриено |Црква во изградба помеѓу атарите на селата Магарево и Трново |Црква без име која е во изградба на црковно земјиште, околу која се подигнати и конаци <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Конак во изградба во Магарево.jpg|Конак во изградба Податотека:Манастир во изградба во Магарево.jpg|Црквата и конакот во изградба Податотека:Црква во изградба во Магарево 2.jpg|Куполата на црквата Податотека:Црква во изградба во Магарево.jpg|Црквата во изградба </gallery> |headerstyle=background:#ccccff |style=text-align:center; }} ;Манастири * [[Магаревски манастир]] — поранешен манастир во близина на селото, од кој денес е останата само црквата „Св. Ѓорѓи“. ;Природни реткости<ref>{{нмс | last= | first= | author= | title= Р Е Ш Е Н И Е ЗА ПРОГЛАСУВАЊЕ НА ПЛАТАНОВО СТЕБЛО – ПЛАТАН ВО С. МАГАРЕВО, ОПШТИНА БИТОЛА ЗА ПРИРОДНА РЕТКОСТ| url= https://slvesnik.com.mk/Issues/9b3791e5c49546f0ac5661a5c9ac6158.pdf| date=5 мај 2023 | work= | publisher=[[Службен весник на Македонија]] | accessdate=17 март 2026}}</ref> * [[Чинар (Магарево)|Чинар]] — најстариот чинар во дворот на црквата „Св. Димитриј“ е прогласен за [[Список на природни реткости во Македонија|природна реткост]] во 1983 година <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Магарево.jpg|Главната селска црква „Св. Димитриј“ Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево 12.jpg|Манастирската црква „Св. Ѓорѓи“ Податотека:Света вода во Магарево.jpg|Света вода кај манастирот Податотека:Поток во Магарево.jpg|Поток помеѓу двете цркви </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":1" /> * [[Ѓурѓовден]] — селска и црковна слава; и * [[Митровден]] — селска и црковна слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Магарево * [[Димитриос Цапанос]] (1883-) — грчки револуционер, деец на грчката вооружена пропаганда во Македонија; * [[Михаил Сапкас]] (1876-1956) — грчки револуционер; * [[Димитриос Стергиос Лалас]] (1848-1911) — грчки пијанист и композитор од XIX – XX век; * [[Лефка Георгиева]] (1909-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ангелина Кочинска|Ангелина Никола Кочинска]] (1900-1970) — учесник во НОВ на Македонија, активистка во женското движење <!--== Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Пелагонија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Magarevo}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Магарево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] i3kcdugy92q7gtx8ytctwq75ot1tula 0 10661 5628701 5618190 2026-09-15T09:44:21Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628701 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Серменин | слика = Викиекспедиција до Бојмија 88.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Гевгелија}} | област = [[Меглен|Влахомеглен]] | население = 8 | година = 2021 | поштенски број = 1483 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 540 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=7.14 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=20 | lon_sec=44.52 | слава = | мрежно место = | карта = Серменин во Општина Гевгелија.svg }} '''Серменин''' — село во [[Општина Гевгелија]], во областа [[Влахомеглен]], во околината на градот [[Гевгелија]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 104.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Населбата се наоѓа во областа [[Меглен|Влахомеглен]], во западниот дел на територијата на [[Општина Гевгелија]]. Селото е сместено во југоисточната падина на планината [[Кожуф]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Кавадарци]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=26 мај 2017 |year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=271}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 540 метри. Од градот Гевгелија е оддалечено 20 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат преку селото [[Негорци]], кој не е во целост довршен. Во североисточниот дел на атарот, близу границата со Кованец се наоѓало некогашното село [[Брлево]]. == Историја == Селото било тешко оштетено при [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] во 1931 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.porta3.mk/razurnuvachkiot-zemjotres-vo-valandovo-od-1931-godina/|title=Разурнувачкиот земјотрес во Валандово од 1931 година|last=Порта3|date=2017-12-21|work=Порта3 - градежништво, архитектура и екологија|accessdate=2021-10-08}}</ref> Вкупно 6 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот е мошне голем и зафаќа површина од 71,9&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите со површина од 5.895 [[хектар]]и, а на обработливото земјиште отпаѓаат 302 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|619 |1953|608 |1961|502 |1971|388 |1981|99 |1991|47 |1994|18 |2002|18 |2021|8 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Серменин имало 480 жители, сите [[Власи]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 152.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Серменин имало 648 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 194-195.</ref> Во 1905 година, според [[Крсте Петков Мисирков]], село Серменин било македонско со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Серменин се иселил голем број од населението и тоа преминало од средно во мало село, населено со македонско население, доведено до фаза на распаѓање. Така, во 1961 година селото броело 502 жители, а во 1994 година бројот се намалил дури на само 18 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Серменин имало 18 жители, од кои 16 [[Македонци]] и 2 [[Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=11 јуни 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 8 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|480|648|619|608|502|388|99|47|18|18|8}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * Поранешно училиште, каде во 1944 година се одржал првиот курс по учители за регионот. Денес, истото е руинирано и зачувана е само спомен-плочата поставена десно од влезот. == Самоуправа и политика == [[Податотека:Sermenin, panorama, 1931.jpg|мини|300п|десно|Историска панорама од 1931 година]] [[Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 86.jpg|мини|300п|десно|Старото училиште]] Во {{римски|19}} век, Серменин било [[христијани|христијанско]] влашко село во рамките на Гевгелиската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Гевгелија. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Серменин, во која единствено село било Серменин. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Негорци, во која покрај селото Серменин се наоѓале и селата Кованец, Негорци, Прдејци и Смоквица. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Гевгелија. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Гевгелија. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 360 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на деловен објект - продавница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=29 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 12 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=29 декември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Серменин|„Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква; * [[Црква „Св. Илија“ - Серменин|„Св. Илија“]] — манастирска црква, поставен камен темелник во мај 2013 година; ;Манастири * [[Серменински манастир]] — новоизграден манастир ;Реки<ref>{{РекиМак|страница=37}}</ref> * [[Серменинска Река]] — десна притока на [[Вардар]], се влева во нејзе во близина на селото ;Споменици * Биста на Димитар (Милан) Георгиев * Спомен-плоча на НОБ * Споменик за првоборецот [[Јанко Урдинов]] <gallery mode="packed" heights="150"> Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 74.jpg|Споменик за Јанко Урдинов Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 76.jpg|Биста на Димитар (Милан) Георгиев Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 77.jpg|Спомен-плоча на НОБ Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 83.jpg|Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“ </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во Серменин * [[Коста Ичков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том II, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Никола Јанев Ристов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва том III, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Стојан Чочков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Политичките убиства во Бугарија|last=Динев|first=Ангел|publisher=Култура-Скопје|year=1983|isbn=323.285.497.3|location=Скопје|pages=331}}</ref> * [[Петар Чочков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> * [[Ванчо Прке]] (1921-1943) — комунист, учесник во НОБ * [[Неда Ајдамакова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Неца Димкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Ичкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгана Камчева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Трајанка Коцева (Серменин)|Трајанка Коцева]] — Учесник во НОВ на Македонија <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150"> Податотека:Викиекспедиција Бојмија 103.jpg|Поглед на селото Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 75.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 79.jpg|Поглед во селото Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 85.jpg|Старото училиште со спомен-плоча Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 87.jpg|Поглед на селото Податотека:Викиекспедиција Бојмија 097.jpg|Поглед на селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Sermenin}} {{Општина Гевгелија}} [[Категорија:Серменин| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Гевгелиски села]] [[Категорија:Села во Општина Гевгелија]] sy7oxqu5qr5ne8n079ffdf33n3b2hn9 0 10799 5628686 5617394 2026-09-15T09:28:55Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628686 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Барово}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Барово | слика = Поглед во Барово.jpg | големина на слика = 300п | опис = Патот низ селото | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Капија}} | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | област = [[Бошавија]] | население = 3 | година = 2002 | поштенски број = 1437 | повикувачки број = 043 | надморска височина = 470 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=20 | lat_sec=15 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=10 | lon_sec=14 | слава = | мрежно место = | карта = Барово во Општина Демир Капија.svg }} '''Барово''' — село во [[Општина Демир Капија]], во областа [[Бошавија]], во близина на градот [[Демир Капија]]. == Потекло на името == Името на селото првпат е документирано во турските документи од {{римски|15}} век. Името се поврзува со личното име Баро (Барбара, Бартоломеј, Бранислав).<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|38}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Барово 2.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Ова село се наоѓа во областа [[Бошавија]], во југозападниот дел на територијата на [[Општина Демир Капија]], чиј атар се допира со подрачјето на [[Општина Кавадарци]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=21 август 2021|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=20}}</ref> Селото е сместено на рид над долината на левиот брег на реката [[Бошава]], а на иста страна и од земјениот локален пат [[Демир Капија]]-[[Конопиште]], кој поминува низ селото [[Бесвица]]. Селото е ридско, на надморска височина од 470 метри, а од градот [[Неготино]] е оддалечено 33 километри.<ref name="енциклопедија" /> Барово се наоѓа под висорамнината [[Витачево]], сместено на тераса низ која поминува дол, а под селото поминува реката [[Бошава]] во средниот дел на [[Баровска Клисура|Баровската Клисура]]. Во селото се наоѓаат неколку кладенци спроведени во чешми, додека пониско од селото е изворот Врело. Околу селото постојат повеќе извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Тиквеш и Раец|last=Радовановиќ|first=Воислав|publisher=|year=1924|isbn=|location=[[Белград]]|pages=315-318}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Страње, Чука, Гољак, Шумаст Рид и Голем Сурија.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и е поделено три маала: Горно, Сретсело и Чифлик.<ref name=":0" /> Барово се одликува со традиционална градителска архитектура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://opstinademirkapija.gov.mk/wp-content/uploads/2020/09/small-MK-Demir-kapija.pdf|title=Стратегија за развој на туризмот во Општина Демир Капија 2020-2024|work=[[Општина Демир Капија]]|accessdate=22 август 2021|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521153042/http://opstinademirkapija.gov.mk/wp-content/uploads/2020/09/small-MK-Demir-kapija.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == Барово е старо село за што сведочат повеќе старини околу селото. Се сретнуваат повеќе месности каде се наоѓаат остатоци од некогашни активности на постарото население. Месноста Барова Црква е спомената и помеѓу прилозите на [[Стефан Душан|цар Душан]] на манастирот [[Трескавец]] од 1335 година.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Куќи во селото Барово.jpg|мини|300п|десно|Куќи во селото]] Атарот има средна големина и зафаќа простор од 14,4&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 653,5 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 539,5 хектари, а на шумите 162,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Селаните живееле од земјоделство и сточарство. Покрај муслиманското население, и голем дел од христијанското население работело на свои ниви, додека останатите работеле на [[Чифлиг|чифлици]]. Во минатото, покрај реката Бошава се наоѓале оризишта и постоеле три големи воденици, додека во самото село постоел дуќан и две ковачници.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|393 |1953|364 |1961|262 |1971|106 |1981|54 |1991|27 |1994|28 |2002|10 |2021|3 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Барово имало 474 жители, од кои 220 [[Македонци]] христијани, 248 Македонци муслимани и 6 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 155.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Барово имало 304 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 104-105.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Барово е мало село во фаза на наполно раселување. Во 1961 година селото броело 263 жители, а во 1994 година само 28 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Барово имало 10 жители, од кои 9 [[Македонци]] и 1 [[Македонски Турци|Турчин]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=21 август 2021}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 3 жители, од кои 2 [[Македонци]] и 1 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|474|304|393|364|262|106|54|27|28|10|3}} === Родови === Барово било мешано муслиманско-христијанско македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Воислав Радовановиќ]] во 1924 година родови во селото се: * '''Македонски христијански:''' **'''Староседелци:''' ''Кралевци'' (2 к.), ''Пајдаковци'' (6 к.), ''Луковци'' (4 к.), ''Пилевци-Анѓелевци'' (5 к.), ''Тасевци'' (3 к.), ''Самоковци'' (2 к.), ''Кишовци'' (1 к.), ''Лазарковци'' (2 к.), ''Кривчевци'' (2 к.) и ''Деловци'' (2 к.). **'''Доселеници:''' ''Осовци'' (3 к.), доселени се од селото [[Војшанци]], а таму се доселени од [[Неготино]]; ''Китевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Дуброво]]; ''Јовчевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Прждево]]; ''Ѓоговци'' (1 к.), доселени се од селото [[Горни Дисан]], а уште подалечно потекло од [[Долни Дисан]]; ''Бачовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Чемерско]]; ''Стојанчевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Драчевица (Демиркаписко)|Драчевица]]; ''Меловци'' (3 к.), доселени се од селото [[Горна Бошава]], а таму се доселиле од селото [[Мрежичко]]; ''Деловци'' (1 к.), доселени се од селото [[Бојанчиште]], а таму дошле од селото [[Вешје]]; ''Витановци-Бојковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Бојанчиште]], а во Бојанчиште се доселени од селото [[Конопиште]]; ''Гроздановци'' (1 к.), доселени се од селото [[Горни Дисан]], а подалечно потекло од [[Долни Дисан]]; ''Делковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Вешје]]; ''Андовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Драчевица (Демиркаписко)|Драчевица]] и ''Пиперковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Бохула]], а таму се доселени од [[Арнаутлук]] во XVIII век. * '''Македонски муслимани:''' **'''Староседелци:''' ''Вејселовци'' (2 к.), ''Рамадовци-Бртевци'' (2 к.), ''Чолаковци'' (2 к.), ''Брлевци'' (1 к.), ''Смаовци'' (1 к.), ''Зеќовци'' (1 к.), ''Бошњаковци'' (1 к.), ''Коларовци'' (1 к.), ''Садиковци'' (1 к.), ''Дрмањовци'' (2 к.), ''Ипчевци'' (2 к.), ''Мутковци'' (1 к.), ''Рамановци'' (2 к.) и ''Далиповци-Аличковци'' (2 к.). **'''Доселеници:''' ''Мегленци'' (1 к.), доселени се од селото [[Фуштани]] во [[Меглен]]; ''Чучуковци'' (1 к.), доселени од [[Долни Дисан]]; ''Вејзовци'' (1 к.), доселени од [[Стрмашево]]; ''Даутовци'' (1 к.), и тие се доселени од селото [[Стрмашево]]; ''Мемедовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Бесвица]]; ''Прцевци'' (1 к.), доселени од [[Бохула]]; ''Јаревци'' (1 к.), и тие се од селото [[Бохула]]; ''Гевгелички'' (1 к.), доселени се од селото [[Бесвица]], а таму од [[Гевгелија]] и ''Агошовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Бохула]]. * '''Турски Цигани:''' **'''Доселени:''' ''Јусуфовци'' (1 к.), биле ковачи доселени однекаде; ''Јусуфчевци'' (1 к.), доселени од [[Ваташа]] како ковачи и ''Еѓупци'' (2 к.), доселени од [[Страгово]] како ковачи, а таму од селото [[Ваташа]]. <!--=== Иселеништво ===--> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Барово било село во [[Тиквешка Каза|Тиквешката Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Демир Капија]], која била една од ретките општини која не била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така било дел од Општина Демир Капија. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Неготино. Селото припаѓало на некогашната општина Неготино во периодот од 1957 до 1965 година. Во периодот 1955-1957 селото влегувало во рамки на општина Демир Капија. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Крњево, во која покрај селото Барово, се наоѓале и селата Бохула, Бунарче, Горна Бошава, Долна Бошава, Конопиште, Крњево, Радња, Страгово, Стрмашево и Чемерско. Општината Крњево постоела и во периодот 1950-1952 во која влегувале селата Барово, Горна Бошава, Долна Бошава, Крњево, Страгово и Стрмашево. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1248 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое ги опфаќа селата Барово, [[Драчевица (Демиркаписко)|Драчевица]] и [[Стрмашево]], кое е сместено во зградата на основното училиште во селото Барово.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 август 2021|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 11 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 10 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=21 август 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Барово.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|224}}</ref> * [[Грамаѓе (Барово)|Грамаѓе]] — храм и некропола од римското време; * [[Гробана (Барово)|Гробана]] — некропола од римското време; * [[Дабот (Барово)|Дабот]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Ридот (Барово)|Ридот]] — населба и некропола од римското време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Барово|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква. ;Споменици * Споменик во чест на НОБ <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Барово * [[Надежда Делова|Надежда Ангелова Деловa —]] учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Лина Делова]] [[Надежда Делова|—]] учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Делова|Милица Стојанова Делова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Делова|Зора Ангелова Делова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лефка Коцева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Александар Цандовски]] — свештеник и професор <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Куќа во Барово.jpg|Куќа во селото Податотека:Поглед на Барово.jpg|Куќи во селото Податотека:Река Студенец.jpg|Долот Студенец низ селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Бошавија]] * [[Општина Демир Капија]] * [[Демир Капија]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Barovo, Demir Kapija|Барово}} {{Општина Демир Капија}} [[Категорија:Барово (Демиркаписко)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демиркаписки села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Капија]] igz5do87h9q7k9hggg4tu2meftcs9dx 0 10837 5628834 5619964 2026-09-15T11:21:48Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628834 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Боиште | слика = | големина на слика = 300п | опис = | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Железник]] | население = 2 | година = 2002 | поштенски број = 7240 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 958 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=46 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=06 | lon_sec=01 | слава = [[Ѓурѓовден]]<br>[[Петковден]]<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=102}}</ref> | мрежно место = | карта = Боиште во Општина Демир Хисар.svg }} '''Боиште''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. == Географија и местоположба == Боиште е планинско село сместено близу изворите на [[Боишка Река]], близу местото каде се сретнуваат двете планини, [[Плакенска Планина|Плакенска]] и [[Илинска Планина|Илинска]]. Се работи за планинска населба на надморска височина од 910 метри. == Историја == Во [[XIX век]] Боиште — село во Битолската Каза, нахија Демир Хисар, на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Вкупно 5 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Селото има релативно голем атар од 22 км<sup>2</sup>. Убедливо најголем дел од тоа земјиште отпаѓа на шумите (1176,1 хектари), а потоа на пасиштата со 495,2 хектари. Останатите 439,5 хектари отпаѓаат на обработливо земјиште. Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref>{{Наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=33}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|686 |1953|661 |1961|495 |1971|382 |1981|180 |1991|9 |1994|22 |2002|7 |2021|2 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Боиште имало 650 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 240.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Боиште имало 720 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Боишта'' се води како чисто македонско село во Битолската Каза на Битолскиот Санџак со 80 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото живееле 7 жители.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 јуни 2016}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|650|720|686|661|495|382|180|9|22|7|2}} === Родови === Боиште е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото: * '''Староседелци:''' ''Богдановци (9 к.); Дамчевци со Тодорчевци, Јанковци, Банаковци, Здравевци и Трајковци (11 к.); Џамбазовци (11 к.); Белевци (5 к.); Боцевци и Божиновци (3 к.); Вељанчевци (20 к.); Вековци (6 к.); Гајтановци со Чешалковци и Чукалковци (5 к.); Зајаковци (2 к.); Даљановци (5 к.); Пројковци со Китановци (6 к.); Перумуновци (4 к.); Цветковци со Јошаревци (10 к.); и Попевци (7 к.).''<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Железник|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ к-5, АЕ 97|others= |year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Сопотница. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Смилево, во која покрај селото Боиште, се наоѓале и селата Обедник и Смилево. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Вирово, во која влегувале селата Боиште, Вирово, Лесково и Церово. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 643 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на приватен објект - куќа на васил талевски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 6 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). „Археолошка карта на Република Македонија“. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Градиште (Боиште)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време; * [[Св. Атанас (Боиште)|Св. Атанас]] — црква од средниот век; * [[Св. Петка (Боиште)|Св. Петка]] — црква од средниот век. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Боиште|Црква „Св. Ѓорѓи“]] од 1850 г. * [[Црква „Св. Петка“ - Боиште|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Боиште|Црква „Св. Атанасиј“]] („Св. Атанас“) — црква од поново време, потоа одново градена во 2010 г. поради лошата состојба <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Личности == * [[Тале Тодоров Дојчиновски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Тале Димов Анѓелевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Петре Марков Анѓелевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> * [[Ѓеорги Петров Талев]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Тале Ристев Трајковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> * [[Даме Петровски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Тале Иванов Јовановски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел I. Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> *[[Коте Ставрев Јошески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> *[[Науме Илиовски]] — македонски партизан *Велика Кочоска (1909-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], активистка во [[Антифашистички фронт на жените|АФЖ]] == Иселеништво == До 1952 година населението многу малку се иселувало од селото. Иселеници имало само во [[Битола]] (2 семејства).<ref name=":3" /> Посилен бран на иселување има после 1953 година, за што сведочи големиот пад на население, во 1953 во селото е забележана бројка од 661. А во 2002 година во селото живееле само 7 жители. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Boište}} {{Општина Демир Хисар}} [[Категорија:Боиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] 7jl18hhnle45ar9vl95p1t15n15wkro 0 11889 5628640 5628329 2026-09-15T07:32:33Z Ehrlich91 24281 5628640 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Рамно | слика = Воздушен поглед на Рамно.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Рамно | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 6 | година = 2021 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 860-960 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=16 | lat_sec=40 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=59 | слава = [[Вознесение Христово|Спасовден]] | мрежно место = | карта = Рамно во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Рамно''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Потекло и значење на името == Името на селото прв пат е споменато како Рамно во турски документи од {{римски|16}} век (1570 г.). Доаѓа од поименичената придавка „рамно“ со значење на село, поле или слично.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|137}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во североисточниот дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], во ридско-планинската област [[Козјачија]]. Атарот на селото на краток дел се допира со државната гранична линија со [[Србија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=13 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=254}}</ref> Селото е планинско и раштркано, чии маала се издигаат на надморска височина од 860 до 960 метри, а од градот [[Куманово]] е оддалечено 38 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален земјен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2244|регионалниот пат 2244]] кај селото [[Арбанашко]]. Куќите на ова мало село се наоѓаат во изворишниот дел на реката [[Бистрица (Пчинска)|Бистрица]], лева притока на [[Пчиња]]. Маалата се сместени на големо пространство на јужните падини на планината [[Козјак (Козјачија)|Козјак]]. На атарот на селото се наоѓа најнискиот превој на Козјак наречен Свиларце на височина од 1.160 метри. Поради тоа, тука водел значаен пат помеѓу Кумановско и [[Трговиште (Србија)|Горна Пчиња]]. Околни села се [[Арбанашко]], [[Малотино]] и други. Водата за пиење доаѓала од извори и бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/381604475/%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%9A%D0%B0-%D0%9F%D1%87%D0%B8%D1%9A%D0%B0-pdf|title=Горња Пчиња|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=105-107|date=1964|publisher=Српска академија на науките и уметностите|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Паралово, Рид, Стара Трла, Китка, Селиште, Забел, Река, Голема Чука, Криви Рид, ’Ртина, Бара и Чука.<ref name=":0" /> Селото има многу разбиен тип. Во издвоените маала живеат семејства на само еден род. Маалата се: Ваганарско, Ковелско, Кушпарско, Курјашко, Зезачко, Забел, Мартинци, Свиларци и Иванковци. Последното маало географски припаѓа на соседната област [[Трговиште (Србија)|Горна Пчиња]], бидејќи се наоѓа на северната падина на планината Козјак. Маалата се самостојни и во минатото имале задруги.<ref name=":0" /> == Историја == Месноста Селиште има средишна положба на селскиот атар и таму се наоѓа разрушената [[Црква „Св. Никола“ - Рамно|црква „Св. Никола“]], која била подигната по [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Околу нејзе се наоѓаат селските гробишта, а недалеку и селското училиште. Во нивите на Селиште, селаните пронаоѓале разни старини: римски бакарни пари, цигли, црепови, гробови и други предмети.<ref name=":0" /> Сите денешни мештани потекнуваат од доселени предци. Нив ги населил на оваа земја некој бег од [[Кратово]]. Тие дошле на местото на иселените староседелци. Поради тоа, селото сепак било стара населба и според народното предание старата населба, која била на денешното село, еднаш била целосно срамнета со земја. Така се објаснува и името на денешното село.<ref name=":0" /> Поради положбата на патот Куманово-Горна Пчиња, по ослободувањето на Турците, во Рамно била отворена општина за околните кумановски и пчињски села. По Првата светска војна, општината била преместена во [[Арбанашко]].<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 17,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 712 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 418 хектари, а на обработливите површини 367 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Селото се наоѓа на доста висок терен, поради што на неговиот атар не успеваат пченката и пченицата, туку ’ржот, јачменот и овесот. Поради тоа, мештаните биле добри сточари, особено одгледувајќи овци. Домаќинствата чувале и по некој вол и коњ.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|433 |1953|426 |1961|357 |1971|261 |1981|123 |1991|61 |1994|40 |2002|21 |2021|6 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Рамно живееле 475 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 216.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Рамно имало 384 [[Македонци]], од кои 320 биле под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 64 патријаршисти.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Рамно преминало од средно во мало село. Така, во 1961 година селото имало 357 жители, а во 1994 година бројот се намалил само на 40 жители, од кои 35 биле Македонци и пет жители Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Рамно имало 21 жител, од кои 20 [[Македонци]] и 1 [[Срби]]н.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 6 жители, од кои 4 [[Македонци]] и 2 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|475|384|433|426|357|261|123|61|40|21|6}} === Родови === Рамно е македонско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1971 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Доселеници:''' ''Кушпарци'' (3 к.), доселени се од селото [[Војник (село)|Војник]]; ''Забелци'' (5 к.), доселени се од селото [[Трница Горна Пчиња|Трница]] во [[Горна Пчиња]] (денес во Србија). Го знаат следното родословие: Јован (жив, 73 години во 1971 г.)-Стојан-Ристе-Спаја, кој се доселил; ''Курјашци'' (4 к.), доселени се од некое блиско [[кумановско]] село; ''Ваганаровци'' (2 к.), ''Гезаци'' (2 к.), ''Ковелци'' (1 к.), ''Свиларци'' (5 к.) и ''Мартинци''/''Мартиновци'' (4 к.), доселени се, но не знаат од каде. Последните два рода имаат многу издвоени маала во североисточниот дел на атарот на селото. === Иселеништво === Постари иселеници има во околината на [[Врање]] во [[Србија]]. Во селото [[Брњаре]] (''Раманци'', 4 к.), потоа во [[Горна Пчиња]] (во Србија и Македонија) во селата [[Долно Стајевце]] (''Ваљавичарци'', 22 к. и ''Барчани'', 21 к.), [[Горно Стајевце]] (''Пржинци'', 11 к.), [[Бабина Пољана]] (''Стојановци'', 9 к.) и во [[Буковљане]] (''Миленковци'', 3 к.).<ref name=":0" /> Други постари и понови иселеници по кумановските села се во [[Мутилово]] (''Крстевски'', 4 к.), [[Алгуња]] (''Арсиќи'', 1 к.), [[Долно Коњаре]] (''Митровиќи'', 4 к.; ''Стојанови'', 2 к.; ''Накиќи'', 1 к.; ''Душан'', 1 к. и ''Саво'', 1 к.), [[Љубодраг]] (''Козјачани''), [[Карловце]] (''Раманчани'', 4 к.), [[Врачевце]] (''Куштарци'', 1 к.) и во [[Карабичане]] (''Подкулајци'', 5 к. и ''Дубовци'', 2 к.).<ref name=":0" /> Потоа иселеници има во селото [[Пепелиште]] во [[Тиквеш]]. Потоа селото [[Глогоњ]] кај [[Панчево]], во [[Куманово]] и други места.<ref name=":0" /> Иселувањето продолжило особено по 1970-тите години и селото е во фаза на целосно раселување. == Општествени установи == * Поранешно основно училиште, кое било изградено помеѓу двете светски војни<ref name=":0" /> <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Училиште во Рамно 2.jpg|Влезот Податотека:Училиште во Рамно 3.jpg|Поглед на училиштето Податотека:Училиште во Рамно.jpg|Поглед на училиштето </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Рамно било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Арбанашко, во која покрај селото Рамно се наоѓале и селата Арбанашко, Буковљане, Дејловце, Длабочица, Осиче и Цветишница. Во периодот 1950-1952, селото било исто така дел од некогашната општина Арбанашко, во која влегувале селата Арбанашко, Буковљане, Длабочица, Рамно и Цветишница. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1162 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Рамно.jpg|мини|300п|десно|Поглед на руинираната црква „Св. Никола“ во селото]] ;Цркви * [[Црква „Св. Никола“ - Рамно|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Вознесение Христово|Спасовден]] — главна селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Рамно * [[Симка Димитриевска|Симка Јованова Димитриевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; * [[Правда Димитриевска|Правда Наскова Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија; * [[Ратка Златковска]] — учесник во НОВ на Македонија; и * [[Дарка Карамфилова|Дарка Стојанова Карамфилова]] — учесник во НОВ на Македонија. <!--== Култура и спорт ==--> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ramno}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Рамно| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] j45xseupeh7efn811791pmf49c6prpk 0 11890 5628641 5165743 2026-09-15T07:43:11Z Ehrlich91 24281 5628641 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Општина Старо Нагоричане|селото во Општина Липково со старо име Ругинце|Руница}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Руѓинце | слика = Воздушен поглед на Руѓинце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Руѓинце | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 35 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 535 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=8 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=30 | слава = | мрежно место = | карта = Руѓинце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Руѓинце''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], [[Кумановско]]. == Географија и местоположба == Селото е сместено во областа [[Козјачија]], околу 18&nbsp;км североисточно од општинското средиште [[Старо Нагоричане]]. Северно од самото село минува автопатот [[Автопат А2 (Македонија)|А2]], поточно делницата Куманово - Крива Паланка. Низ источниот дел на атарот, покрај неколку маала минува потокот Ругински Дол. == Историја == Подрачјето на селото е населено уште од [[железно време|железното време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]].<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> На почетокот на XX век целото население било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Ругинци'' имало 520 [[Македонци]], сите под Егзархијата, и во селото [[Бугарска пропаганда во Македонија|работело бугарско училиште]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Бранков|126-127}}.</ref> Според тајна преписка на Бугарскиот конзулат во Скопје, во 1906 г. сите 65 куќи во селото под притисок на [[српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]] го признале врховенството на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]].<ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов, История на българите 1878 – 1944 в документи, том 1 1878 – 1912, част втора, стр. 299.</ref> Во учебната 1907/08 година според [[Јован Хаџи-Васиљевиќ]] во селото има работело српско патријаршиско училиште.<ref name="Јужна 520">{{наведена книга |title= Јужна Стара Србија, историјска, етнографска и политичка истраживања, I |last= Хаџи-Васиљевић |first= Јован |authorlink= |coauthors= |year= 1909 |publisher= Издање Задужбине И. М. Коларца |location= Београд |isbn= |pages= 520 |url= https://issuu.com/nenaddejkovic/docs/hadzi_vasiljevic_-_konacno_6f79fc772656e7 |accessdate=}}</ref> За време на [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]] ''Ругинци'' имало 437 жители.<ref>{{нмс |title=Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София 1917, с. 31. |url=http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 |accessdate=2021-02-20 |archivedate=2014-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407080653/http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 }}</ref> <!--== Стопанство ==--> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|612 |1953|712 |1961|692 |1971|550 |1981|308 |1991|137 |1994|124 |2002|75 |2021|35 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото Руѓинце имало 75 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 35 жители, од кои 30 [[Македонци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|—|520|612|712|692|550|308|137|124|75|35}} === Родови === Руѓинце е македонско село. Според истражувањата од 1971 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Нешинци (6 к.), Ивковци (6 к.) и Павловци (6 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Паланчанци (6 к.)'' доселени се од селото [[Радибуш]] кај [[Крива Паланка]]; ''Брештанци (6 к.)'' доселени се од селото [[Брешко]]; ''Калинци (5 к.)'' доселени се од селото [[Димонце]]; ''Чичарејци (1 к.)'' доселени се од селото [[Куклица]] кај [[Кратово]]; ''Анѓеловци (3 к.)'' доселени се од селото [[Орах]]; ''Николовци (4 к.)'' доселени се од некое околно село, [[Козјачија|козјачко]]; ''Додаци (6 к.), Мишаци (6 к.), Партурци (4 к.), Јовановци (2 к.), Милошовци (11 к.), Шолевци (1 к.), Мечкарци (2 к.) и Газдевци (5 к.)'' доселени се, но не знаат од каде; ''Арсевци (3 к.)'' они се [[Роми|православни Роми]].<ref>{{Наведена книга|title=Кумановска Област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Универзитетска Печатница|year=1974|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> Доселени се од селото [[Коњух]].<!--== Општествени установи == == Самоуправа и политика ==--> == Иселеништво == После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] многу население се иселиле во разни градови од бивша Југославија. Постари и понови иселеници имало и во [[Макреш (Кумановско)|Макреш]] (''Младенови''), ''Анѓеловци'' се иселиле некаде во [[Србија]]. А исчезнале и ''Глогинци''. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Sv. Petka - Rugjince 01.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Петка“]] ;Цркви * [[Црква „Св. Петка“ - Руѓинце|Црква „Св. Петка“]] (изг. 1894 г.)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf|title=Цркви|language=македонски|accessdate=2010-07-31|archive-date=2014-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415092846/http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf|url-status=dead}}</ref> ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> * [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]] — населба од железно време * [[Градиште (Руѓинце)|Градиште]] — утврдена населба од доцноантичко време * [[Големо Рамниште (Руѓинце)|Големо Рамниште]] — населба од средниот век * [[Медведица (Руѓинце)|Медведица]] — населба од средниот век <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ruǵince}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Руѓинце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] m7k22s2i8a5xhumldj4x0u9acp9y0fz 0 22058 5628517 5536170 2026-09-14T13:11:04Z MacedonianBoy 2538 /* Работен век и дела на Јоаким Крчовски */ 5628517 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Јоаким Крчовски |портрет= Јоаким Крчовски (икона).jpg |опис = Икона на св. Јоаким Крчовски |px= |роден-дата= околу 1750 |роден-место= [[Осломеј]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |починал-дата= 1820 |починал-место= [[Крива Паланка]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |занимање = }} [[Податотека:Joakim Karchovski - The Wonders of the Holy Virgin translated from Amartolon Soteria into Bulgarian.jpg|мини|десно|Корица на „Чудеса пресвјатија Богородици“, Буда, 1817 г.]] [[File:Различна поучителна наставленија - Ј.Крчовски0001.tif|мини|десно|Насловната страница на „Различна поучителна наставленија“, Будим, 1819 г.]] '''Свети Праведен Јоаким Крчовски Учител и Просветител''' ([[1750]] — [[1820]]) — [[светец]] и првиот [[Македонци|македонски]] [[Просветителство|просветител]], кој со своето дело и свештеничката професија бил народен учител и просветител на Македонците во првата половина на [[XIX век]], време во кое ширењето на [[Христијанство|христијанскиот]] морал било единствениот начин да се избегне [[исламизацијата во Македонија|исламизацијата]].<ref name="IMN">''Историја на македонскиот народ, книга втора, издава нип Нова Македонија - заедница за издавачка дејност, книги, периодика и публицистика - Скопје, Скопје, 1969 година''</ref> Тој по предлог на Кумановско-осоговска Епархија за негова Канонизација ја одобрува САС на МПЦ-ОА на својата вондредна седница одржана на 10 мај 2022 год. Тој е канонизиран и вброен во диптихот на светиите на 22 Мај 2022 од Неговото Блаженство Архиепископот Охридски и Македонски Стефан заедно со архиереите на МПЦ-ОА, како датум за негово прославување е избран 10/23 мај по нов стил. == Потекло == Некои спомени за Јоакима во народното предание, особено од [[Кратовско]] и [[Кривопаланечко]] побудуваат несомнен интерес, но нивната веродостојност не може, се разбира, во сè да се потврди. Според соопштението на кратовчанецот Е. Кранов, татко му на Јоаким бил од [[Кичево]]. Фамилијата се преселила прво во [[Самоков (Бугарија)|Самоков]], отаде во [[Крива Паланка]] и после во [[Кратово]]. Јоаким се учел во [[Цариград]]. Како даскал во [[Кратово]] тој ги учел заедно машките и девојчињата. „Тој и неговите синови - вели Каранов - биле скитници проповедници по различни цркви и параклисчиња од Штип до Ќустендил. Во едно од таквите скитања и умрел Хаџи Јаким“. Според вестите што ги собрал Ј. Иванов од [[Крива Паланка]] би излегувало дека Јоаким бил родум од кратовските села, дошол во Паланка и таму живеел до својата смрт. Кај неговите внуци се чувала сингелија за располагањето на Јоаким за свештеник, пишувана на [[црковнословенски јазик]], издадена во 1787 година од скопскиот митрополит Захариј (Ј. Иванов, меѓутоа, немал можност и лично да го види тој документ). Јоаким имал три сина, од кои двајцата исто станале попови: Давид јереј останал во [[Крива Паланка|Паланка]], Геогри јереј се преселил во [[Кратово]], а третиот син во [[Самоков (Бугарија)|Самоков]]. Ј. Иванов соопштува и за една белешка во зборник што му припаѓал некогаш на кратовчанецот Коџе Хаџи Трајчев, а која гласи: „Занимавалсја Х. Јоаким исповедник в град Кратово, 1781 година“. Тој смета дека оваа белешка потекнува од самиот писател, меѓутоа А.М. Селишчев ја отфрла таа претпоставка излегувајќи од јазичните и правописните особености одразени во неа. Тој укажува и на несоодветноста на датумот: Јоаким, којшто, според сингелијата, станал свештеник во 1787 година, не можел да биде веќе неколку години пред тоа исповедник. Извесна поткрепа на веста дека Јоаким потекнувал од [[Кичево]], односно Кичевско (с. [[Осломеј]]), наоѓаме во неговото презиме Крчовски, кое може да се изведува од турската варијанта на името на Кичево (Крчова: таа варијанта е употребена во запис од 1846 година во [[псалтир]] што му припаѓал на [[Шишевски манастир|Шишевскиот манастир]] кај [[Скопје]]: „писал Аврам от Крчово, село Доленце Аголско“; дека била обична и во македонската средина се гледа особено од тоа што и Миладиновци ја употребиле во белешка при песната бр. 339: От Крчово, кун Дебарските места). И јазикот на Јоаким содржи особености што можат да го потврдат преданието дека неговата фамилија потекнува од Кичевско. А.М. Селишчев во својата студија за хаџи Јоакима и за јазикот на неговите книги забележа дека во тој јазик се среќаваат и елементи на централномакедонските говори. Тие се среќаваат спорадично насекаде и во делови за кои е јасно дека се препишувани од оригинали што немаат врска со [[Западна Македонија]]. Останува како најприродно објаснението дека тие елементи се влезени во текстовите на Крчовски од неговиот роден западномакедонски говор. Како што се гледа од тие тесктови, Крчовски во нивната основа ги поставува североисточните говори. Според тоа треба да се претположи дека во североисточна Македонија тој живеел уште од рана возраст. Но тоа не значи дека од неговиот говор биле истиснати сите западномакедонски особености. Тие можеле да се одржуваат во неговиот домашен круг. И така, споменот за потеклото на Крчовски од Кичевско ни се чини веродостоен. == Творештво == Крчовски отпечатил пет книги: * „Слово исказаное заради умирание“, печатена 1814 г. во Будим и е анонимна, но според стилот и јазикот, му припаѓа нему. Тоа е '''првата книшка на народен македонски јазик''', составена од проповеди наменети за воспитување во христијански дух. Станува збор за малечка книшка од 30 страници мала осмина. Нејзината содржина ја сочинуваат две проповеди „Слово исказаное заради умирание“ и „Слово заради свјатое исповедание на сички христиани, на мужи и на жени“. Всушност првата проповед не е ништо друго ами скратена верзија на текстот на „Митарства“, објавен подоцна од Крчовски во целост на посебна книшка. Овде е даден расказот за Теодора и св. Василија, но не се опишуваат по ред сите дваесет митарства. Текстот е близок до оној во „Митарства“, иако немаме полно совпаѓање. Во ова дело исто така спаѓа и [[„Словото заради завист“]].<ref>Јоаким Крчовски, Собрани текстови, приредил Блаже Конески, македонска книга, Скопје, 1974</ref> *„Повест ради страшнаго и втораго пришествија Христова“, отпечатена исто 1814 г. во Будим. На насловната страна е даден податокот: списана от хаџи Јоаким даскала - од каде дознаваме дека бил учител во едно од манастирските училишта каде наставата се одвивала на македонски народен јазик. *„Чудеса пресвјатија Богородици“, 1817 г. во Будим. * „Сија книга глаголаемаја митарства“, 1818 г. во Будим. Тука дава уште податоци за себе - дека е монах и дека неговото презиме е Крчовски. Митарства е поголемо дело од 62 страници каде има апокрифни текстови за патувањето на човечката душа по смртта за да стигне во рајот. Оваа книга има верско-морализаторски карактер * „Различна поучителна наставленија“, 1819 г. во Будим. Оваа книга е најголема, со 310 страници и претставува зборник од различни слова со религиозно-поучен карактер. Крчовски користел текстови од Евангелието и Стариот завет за да ги поучи луѓето да го поправат својот карактер и да живеат според христијанскиот морал. Според него, пијанчењето е најголем грев, но и другите пороци: лакомството, суеверието, лажењето, крадењето, итн. Тој е револтиран од социјалната нееднаквост на луѓето и ја велича наобразбата и учителите. Неговите дела одиграле важна улога во верската и моралната просвета. Зацврстувањето на верата значело и зацврстување на националната свест. Неговите текстови не се со оригинална содржина, тоа се преводи или преработки на христијански текстови, но важно е тоа што се напишани на народен македонски јазик - на кратовско-кривопаланечки говор, со примеси од западните говори, и црковнословенски елементи. Затоа тие претставуваат почеток на новата македонска книжевност. Слово заради завист (од „Различна поучителна наставленија“) Темата на текстот е зависта како негативна човекова особина, а идејата - да се искорени тоа човечко зло. Композициски текстот има: воведен дел, изложување и заклучок. Во воведниот дел авторот го изнесува своето размислување за зависта, кое според него е лошо, одбивно и погубно чувство. Зависта ја нарекува - проклетија, мрска и погана, затоа што е извор на секое зло, не само на земјата туку и на небото. Изложување - во овој дел ќе образложи каде, кога и како се појавила зависта земајќи примери од „Библијата“. Според библиската легенда, таа прво се појавила меѓу ангелите. Еден ангел што светел како сонце му завидел на Бога, сакајќи и тој да поседува чудотворна моќ, но бидејќи не можел, од завист потемнел и станал црн ѓавол. За казна Бог го исфрлил од рајот и го фрлил во пеколот вечно да се мачи. Така се родила зависта, односно ѓаволот кој е нејзин симбол. Но, зависта не мирувала. Ѓаволот им завидел на Адам и Ева зашто уживале во рајот и за да им напакости се престорил во змија. Така, ја наговорил Ева да не го слуша Господ и да касне од плодот на сознанието. Тие биле казнети од Бога, протерани од рајот и станале смртни. Зависта била причина и за првото братоубиство на земјата - Каин го убил својот брат Авел заради завист. Оттогаш почнала да се лее крв на земјата. Во завршниот дел, Крчовски ги коментира овие примери и дава заклучоци, велејќи: „...Она учи да се не слуша заповед божја, братоубиствена мајка, смерти ходатаица, корен на сичко зло. Завист не е друго што, салт на срце печал, жалба...“ == Поддршката за печатењето на книгите == Во насловите на неговите книги се забележани одредени имиња на „настојатели“, на луѓе што се грижеле за нивното печатење или го смогнале: Димитрија Филипович, жител [[Кратовско|кратовски]], родум од [[Крива Паланка]], Димитрија Јованович - Зузура од Сечишта, Кир Хаџи Пецо од [[Штип]], Кир Хаџи Станко од [[Кратово]] и Нешо Маркович од [[Кратово]]. Тие се „господари“ и „купци“, луѓе од трговскиот сталеж, ангажирани, во пропагирањето на книги на народен јазик во почетокот на минатиот век. Македонските трговски и занаетчии ја претставуваат во споменатото време онаа средина што можела да го организира и материјално да го помогне издавањето на тие книги во далечниот град [[Будим]]. Списокот на „Чудеса“ покажува дека најголема поддршка Јоаким нашол во [[Кратово]], [[Крива Паланка]], [[Кочани]] и [[Скопје]] (во тие места се собрани суми од 120-160 гроша). Прилози дошле уште од [[Струмица]], с. [[Кокошиње]] и од следните места од Западна Бугарија: [[Самоков (Бугарија)|Самоков]], [[Дупница]] и с. Рила. Јоаким ја имал поддршката и на Ќустендилскиот владика Авксентиј, до кого секако требало како монах да се обрати во врска со печатењето на својата книга. Списокот во „Наставленија“ е значително подолг. Јоаким успеал да собере како претплата над 2 200 гроша. Скоро половината од таа сума ја сочинува прилогот на познатиот тогаш, како помагаш на манастири и училишта, пловдивскиот чорбаџија Господар Влко (600 гроша) и на [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село, Штипско]] (500 гроша). Значителен е прилогот од [[Самоков (Бугарија)|Самоков]] и Самоковско (над 400 гроша). Во списокот се среќаваат претплатници од уште овие места: [[Штип]] и [[Штипско]], [[Дупница]], [[Радовиш]], [[Кратово]], [[Довезенце|Довезенци]], [[Велес]], [[Битола]], [[Скопје]], [[Гари]], [[Тресонче]], Лазарополе, Галичник, [[Гостивар]], [[Горна Џумаја|Џумаја]], [[Ниш]] и [[Лесковац]]. Кругот е поширок одошто оној на кој имал можност да се обрати подоцна, во почетокот на 30-те години на минатиот век, Кирил Пејчиновиќ, барајќи претплатници за својата книга „Утешение грешним“. Во списокот на „Различни поучителни наставленија“ се среќаваат имињата на Петре Теледур и Марко Теледур од с. [[Гари]]. Тоа се две најславни имиња во тој список, двајцата теледури што ги изработиле чудесните иконостаси во [[Бигорски манастир|Св. Јован Бигорски]], [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|Св. Спас]] во [[Скопје]] и во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. Значаен е овој податок за врската на нашите писатели и ликовни уметници во почетокот на XX век. == Работен век и дела на Јоаким Крчовски == [[Податотека:HadjiJoakim.jpg|мини|десно|Првата страна на „Повест ради страшнаго и Втораго пришествија Христова“, Буда, 1814]] Крчовски во својот работен век ја ширел верската просвета на народен јазик во кој употребувал [[Црковнословенски јазик|црковнословенски]] елементи. Во неговото творештво се забележува продолжување на средновековната книжевна традиција, иако тој бил и под влијание на европското (пред сè француското) просветителство, кои дошле преку влијанијата на [[Доситеј Обрадовиќ]] од [[Србија]]. Неговите дела се отпечатени во печатницата во [[Будим]], а поради опасноста од [[елинизација]] тие биле силно помогнати и поддржани од македонскиот еснаф. Прво дело на Јоаким Крчовски е „''Слово заради свјато исповедание на сички христијани, на мужи и на жени''“ ([[1814]]) кое е мало по обем и содржи две беседи со практична намена - свештениците да ги придобијат верниците за христијанската вера. Второто дело на Крчовски е „''Повест ради страшнаго и втораго пришествија Христова''“ ([[1814]]) кое било напишано на народен јазик (кратовско-кривопаланечки дијалект) и наменето за народот и во кое се зборува за второто Христово пришествие. Третата книга на Крчовски „''Сија книга глаголемаја Митарства''“ ([[1817]]) ги опишува „митниците“ (царинските премини) низ кои поминува душата на праведникот за да дојде во рајот. Четвртото дело се нарекува „''Чудеса пресвјатија Богородици''“. [[Македонска академија на науките и уметностите|МАНУ]] оваа книга ја смета за прв превод на [[македонски јазик]], бидејќи е грчки текст преведен на чист народен македонски јазик, кој и денес се зборува во [[Република Македонија]]. [[Бугарска академија на науките|БАН]], пак, книгата ја смета за превод на [[бугарски јазик]], бидејќи на корицата пишува дека е преведена на ''болгарскиј јазик'' и „''иждивением же православних христиан штипских и прочих градов болгарских''”. Петтото и последно дело на Крчовски е „''Различна поучителна наставленија''“ ([[1819]]), кое е негово најобемно и најоригинално дело во кое се зборува за важноста на образованието и практикувањето на христијанската вера. Крчовски е автор на пет книги кои се пред сè со религиозна содржина: * [[1814]] - „''[https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8_%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5 Слово исказаное заради умирание]''" * [[1814]] - „''Повест ради страшнаго и Втораго пришествија Христова''" * [[1817]] - „''Митарства''" * [[1817]] - „''[https://mk.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%88%D0%BE%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%9A%D1%80%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8/_%D0%A7%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B2%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8&redirect=no Чудеса пресвјатија Богородици]''" * [[1819]] - „''Различна поучителна наставленија''" == Галерија со научни трудови посветени на Јоаким Крчовски == <center> <gallery> File:За Јоаким Крчовски - Б.Конески0001.pdf|Научен труд „''За Јоаким Крчовски и неговите книги''“ (1973) од [[Блаже Конески]] File:Јоаким Крчовски - Х.Поленаковиќ0001.pdf|Научен труд „''Јоаким Крчовски - родоначалник на новата македонска книжевност''“ (1983) од [[Харалампие Поленаковиќ]] </gallery> </center> * - за да ги видите научните трудови во целост со сите страници, кликнете на сликата == Наводи == {{наводи}} {{Македонска книжевност}} {{Македонско национално движење}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крчовски, Јоаким}} [[Категорија:Луѓе од Осломеј]] [[Категорија:Починати во Крива Паланка]] [[Категорија:Македонски светци]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Отомански просветители]] [[Категорија:Македонско национално движење]] [[Категорија:Несигурна година на раѓање]] [[Категорија:Починати во 1820 година]] ihw8q6pa65cpcsfhib8emlfy2d4uo72 5628518 5628517 2026-09-14T13:11:47Z MacedonianBoy 2538 /* Наводи */ 5628518 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Јоаким Крчовски |портрет= Јоаким Крчовски (икона).jpg |опис = Икона на св. Јоаким Крчовски |px= |роден-дата= околу 1750 |роден-место= [[Осломеј]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |починал-дата= 1820 |починал-место= [[Крива Паланка]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] |занимање = }} [[Податотека:Joakim Karchovski - The Wonders of the Holy Virgin translated from Amartolon Soteria into Bulgarian.jpg|мини|десно|Корица на „Чудеса пресвјатија Богородици“, Буда, 1817 г.]] [[File:Различна поучителна наставленија - Ј.Крчовски0001.tif|мини|десно|Насловната страница на „Различна поучителна наставленија“, Будим, 1819 г.]] '''Свети Праведен Јоаким Крчовски Учител и Просветител''' ([[1750]] — [[1820]]) — [[светец]] и првиот [[Македонци|македонски]] [[Просветителство|просветител]], кој со своето дело и свештеничката професија бил народен учител и просветител на Македонците во првата половина на [[XIX век]], време во кое ширењето на [[Христијанство|христијанскиот]] морал било единствениот начин да се избегне [[исламизацијата во Македонија|исламизацијата]].<ref name="IMN">''Историја на македонскиот народ, книга втора, издава нип Нова Македонија - заедница за издавачка дејност, книги, периодика и публицистика - Скопје, Скопје, 1969 година''</ref> Тој по предлог на Кумановско-осоговска Епархија за негова Канонизација ја одобрува САС на МПЦ-ОА на својата вондредна седница одржана на 10 мај 2022 год. Тој е канонизиран и вброен во диптихот на светиите на 22 Мај 2022 од Неговото Блаженство Архиепископот Охридски и Македонски Стефан заедно со архиереите на МПЦ-ОА, како датум за негово прославување е избран 10/23 мај по нов стил. == Потекло == Некои спомени за Јоакима во народното предание, особено од [[Кратовско]] и [[Кривопаланечко]] побудуваат несомнен интерес, но нивната веродостојност не може, се разбира, во сè да се потврди. Според соопштението на кратовчанецот Е. Кранов, татко му на Јоаким бил од [[Кичево]]. Фамилијата се преселила прво во [[Самоков (Бугарија)|Самоков]], отаде во [[Крива Паланка]] и после во [[Кратово]]. Јоаким се учел во [[Цариград]]. Како даскал во [[Кратово]] тој ги учел заедно машките и девојчињата. „Тој и неговите синови - вели Каранов - биле скитници проповедници по различни цркви и параклисчиња од Штип до Ќустендил. Во едно од таквите скитања и умрел Хаџи Јаким“. Според вестите што ги собрал Ј. Иванов од [[Крива Паланка]] би излегувало дека Јоаким бил родум од кратовските села, дошол во Паланка и таму живеел до својата смрт. Кај неговите внуци се чувала сингелија за располагањето на Јоаким за свештеник, пишувана на [[црковнословенски јазик]], издадена во 1787 година од скопскиот митрополит Захариј (Ј. Иванов, меѓутоа, немал можност и лично да го види тој документ). Јоаким имал три сина, од кои двајцата исто станале попови: Давид јереј останал во [[Крива Паланка|Паланка]], Геогри јереј се преселил во [[Кратово]], а третиот син во [[Самоков (Бугарија)|Самоков]]. Ј. Иванов соопштува и за една белешка во зборник што му припаѓал некогаш на кратовчанецот Коџе Хаџи Трајчев, а која гласи: „Занимавалсја Х. Јоаким исповедник в град Кратово, 1781 година“. Тој смета дека оваа белешка потекнува од самиот писател, меѓутоа А.М. Селишчев ја отфрла таа претпоставка излегувајќи од јазичните и правописните особености одразени во неа. Тој укажува и на несоодветноста на датумот: Јоаким, којшто, според сингелијата, станал свештеник во 1787 година, не можел да биде веќе неколку години пред тоа исповедник. Извесна поткрепа на веста дека Јоаким потекнувал од [[Кичево]], односно Кичевско (с. [[Осломеј]]), наоѓаме во неговото презиме Крчовски, кое може да се изведува од турската варијанта на името на Кичево (Крчова: таа варијанта е употребена во запис од 1846 година во [[псалтир]] што му припаѓал на [[Шишевски манастир|Шишевскиот манастир]] кај [[Скопје]]: „писал Аврам от Крчово, село Доленце Аголско“; дека била обична и во македонската средина се гледа особено од тоа што и Миладиновци ја употребиле во белешка при песната бр. 339: От Крчово, кун Дебарските места). И јазикот на Јоаким содржи особености што можат да го потврдат преданието дека неговата фамилија потекнува од Кичевско. А.М. Селишчев во својата студија за хаџи Јоакима и за јазикот на неговите книги забележа дека во тој јазик се среќаваат и елементи на централномакедонските говори. Тие се среќаваат спорадично насекаде и во делови за кои е јасно дека се препишувани од оригинали што немаат врска со [[Западна Македонија]]. Останува како најприродно објаснението дека тие елементи се влезени во текстовите на Крчовски од неговиот роден западномакедонски говор. Како што се гледа од тие тесктови, Крчовски во нивната основа ги поставува североисточните говори. Според тоа треба да се претположи дека во североисточна Македонија тој живеел уште од рана возраст. Но тоа не значи дека од неговиот говор биле истиснати сите западномакедонски особености. Тие можеле да се одржуваат во неговиот домашен круг. И така, споменот за потеклото на Крчовски од Кичевско ни се чини веродостоен. == Творештво == Крчовски отпечатил пет книги: * „Слово исказаное заради умирание“, печатена 1814 г. во Будим и е анонимна, но според стилот и јазикот, му припаѓа нему. Тоа е '''првата книшка на народен македонски јазик''', составена од проповеди наменети за воспитување во христијански дух. Станува збор за малечка книшка од 30 страници мала осмина. Нејзината содржина ја сочинуваат две проповеди „Слово исказаное заради умирание“ и „Слово заради свјатое исповедание на сички христиани, на мужи и на жени“. Всушност првата проповед не е ништо друго ами скратена верзија на текстот на „Митарства“, објавен подоцна од Крчовски во целост на посебна книшка. Овде е даден расказот за Теодора и св. Василија, но не се опишуваат по ред сите дваесет митарства. Текстот е близок до оној во „Митарства“, иако немаме полно совпаѓање. Во ова дело исто така спаѓа и [[„Словото заради завист“]].<ref>Јоаким Крчовски, Собрани текстови, приредил Блаже Конески, македонска книга, Скопје, 1974</ref> *„Повест ради страшнаго и втораго пришествија Христова“, отпечатена исто 1814 г. во Будим. На насловната страна е даден податокот: списана от хаџи Јоаким даскала - од каде дознаваме дека бил учител во едно од манастирските училишта каде наставата се одвивала на македонски народен јазик. *„Чудеса пресвјатија Богородици“, 1817 г. во Будим. * „Сија книга глаголаемаја митарства“, 1818 г. во Будим. Тука дава уште податоци за себе - дека е монах и дека неговото презиме е Крчовски. Митарства е поголемо дело од 62 страници каде има апокрифни текстови за патувањето на човечката душа по смртта за да стигне во рајот. Оваа книга има верско-морализаторски карактер * „Различна поучителна наставленија“, 1819 г. во Будим. Оваа книга е најголема, со 310 страници и претставува зборник од различни слова со религиозно-поучен карактер. Крчовски користел текстови од Евангелието и Стариот завет за да ги поучи луѓето да го поправат својот карактер и да живеат според христијанскиот морал. Според него, пијанчењето е најголем грев, но и другите пороци: лакомството, суеверието, лажењето, крадењето, итн. Тој е револтиран од социјалната нееднаквост на луѓето и ја велича наобразбата и учителите. Неговите дела одиграле важна улога во верската и моралната просвета. Зацврстувањето на верата значело и зацврстување на националната свест. Неговите текстови не се со оригинална содржина, тоа се преводи или преработки на христијански текстови, но важно е тоа што се напишани на народен македонски јазик - на кратовско-кривопаланечки говор, со примеси од западните говори, и црковнословенски елементи. Затоа тие претставуваат почеток на новата македонска книжевност. Слово заради завист (од „Различна поучителна наставленија“) Темата на текстот е зависта како негативна човекова особина, а идејата - да се искорени тоа човечко зло. Композициски текстот има: воведен дел, изложување и заклучок. Во воведниот дел авторот го изнесува своето размислување за зависта, кое според него е лошо, одбивно и погубно чувство. Зависта ја нарекува - проклетија, мрска и погана, затоа што е извор на секое зло, не само на земјата туку и на небото. Изложување - во овој дел ќе образложи каде, кога и како се појавила зависта земајќи примери од „Библијата“. Според библиската легенда, таа прво се појавила меѓу ангелите. Еден ангел што светел како сонце му завидел на Бога, сакајќи и тој да поседува чудотворна моќ, но бидејќи не можел, од завист потемнел и станал црн ѓавол. За казна Бог го исфрлил од рајот и го фрлил во пеколот вечно да се мачи. Така се родила зависта, односно ѓаволот кој е нејзин симбол. Но, зависта не мирувала. Ѓаволот им завидел на Адам и Ева зашто уживале во рајот и за да им напакости се престорил во змија. Така, ја наговорил Ева да не го слуша Господ и да касне од плодот на сознанието. Тие биле казнети од Бога, протерани од рајот и станале смртни. Зависта била причина и за првото братоубиство на земјата - Каин го убил својот брат Авел заради завист. Оттогаш почнала да се лее крв на земјата. Во завршниот дел, Крчовски ги коментира овие примери и дава заклучоци, велејќи: „...Она учи да се не слуша заповед божја, братоубиствена мајка, смерти ходатаица, корен на сичко зло. Завист не е друго што, салт на срце печал, жалба...“ == Поддршката за печатењето на книгите == Во насловите на неговите книги се забележани одредени имиња на „настојатели“, на луѓе што се грижеле за нивното печатење или го смогнале: Димитрија Филипович, жител [[Кратовско|кратовски]], родум од [[Крива Паланка]], Димитрија Јованович - Зузура од Сечишта, Кир Хаџи Пецо од [[Штип]], Кир Хаџи Станко од [[Кратово]] и Нешо Маркович од [[Кратово]]. Тие се „господари“ и „купци“, луѓе од трговскиот сталеж, ангажирани, во пропагирањето на книги на народен јазик во почетокот на минатиот век. Македонските трговски и занаетчии ја претставуваат во споменатото време онаа средина што можела да го организира и материјално да го помогне издавањето на тие книги во далечниот град [[Будим]]. Списокот на „Чудеса“ покажува дека најголема поддршка Јоаким нашол во [[Кратово]], [[Крива Паланка]], [[Кочани]] и [[Скопје]] (во тие места се собрани суми од 120-160 гроша). Прилози дошле уште од [[Струмица]], с. [[Кокошиње]] и од следните места од Западна Бугарија: [[Самоков (Бугарија)|Самоков]], [[Дупница]] и с. Рила. Јоаким ја имал поддршката и на Ќустендилскиот владика Авксентиј, до кого секако требало како монах да се обрати во врска со печатењето на својата книга. Списокот во „Наставленија“ е значително подолг. Јоаким успеал да собере како претплата над 2 200 гроша. Скоро половината од таа сума ја сочинува прилогот на познатиот тогаш, како помагаш на манастири и училишта, пловдивскиот чорбаџија Господар Влко (600 гроша) и на [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село, Штипско]] (500 гроша). Значителен е прилогот од [[Самоков (Бугарија)|Самоков]] и Самоковско (над 400 гроша). Во списокот се среќаваат претплатници од уште овие места: [[Штип]] и [[Штипско]], [[Дупница]], [[Радовиш]], [[Кратово]], [[Довезенце|Довезенци]], [[Велес]], [[Битола]], [[Скопје]], [[Гари]], [[Тресонче]], Лазарополе, Галичник, [[Гостивар]], [[Горна Џумаја|Џумаја]], [[Ниш]] и [[Лесковац]]. Кругот е поширок одошто оној на кој имал можност да се обрати подоцна, во почетокот на 30-те години на минатиот век, Кирил Пејчиновиќ, барајќи претплатници за својата книга „Утешение грешним“. Во списокот на „Различни поучителни наставленија“ се среќаваат имињата на Петре Теледур и Марко Теледур од с. [[Гари]]. Тоа се две најславни имиња во тој список, двајцата теледури што ги изработиле чудесните иконостаси во [[Бигорски манастир|Св. Јован Бигорски]], [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|Св. Спас]] во [[Скопје]] и во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. Значаен е овој податок за врската на нашите писатели и ликовни уметници во почетокот на XX век. == Работен век и дела на Јоаким Крчовски == [[Податотека:HadjiJoakim.jpg|мини|десно|Првата страна на „Повест ради страшнаго и Втораго пришествија Христова“, Буда, 1814]] Крчовски во својот работен век ја ширел верската просвета на народен јазик во кој употребувал [[Црковнословенски јазик|црковнословенски]] елементи. Во неговото творештво се забележува продолжување на средновековната книжевна традиција, иако тој бил и под влијание на европското (пред сè француското) просветителство, кои дошле преку влијанијата на [[Доситеј Обрадовиќ]] од [[Србија]]. Неговите дела се отпечатени во печатницата во [[Будим]], а поради опасноста од [[елинизација]] тие биле силно помогнати и поддржани од македонскиот еснаф. Прво дело на Јоаким Крчовски е „''Слово заради свјато исповедание на сички христијани, на мужи и на жени''“ ([[1814]]) кое е мало по обем и содржи две беседи со практична намена - свештениците да ги придобијат верниците за христијанската вера. Второто дело на Крчовски е „''Повест ради страшнаго и втораго пришествија Христова''“ ([[1814]]) кое било напишано на народен јазик (кратовско-кривопаланечки дијалект) и наменето за народот и во кое се зборува за второто Христово пришествие. Третата книга на Крчовски „''Сија книга глаголемаја Митарства''“ ([[1817]]) ги опишува „митниците“ (царинските премини) низ кои поминува душата на праведникот за да дојде во рајот. Четвртото дело се нарекува „''Чудеса пресвјатија Богородици''“. [[Македонска академија на науките и уметностите|МАНУ]] оваа книга ја смета за прв превод на [[македонски јазик]], бидејќи е грчки текст преведен на чист народен македонски јазик, кој и денес се зборува во [[Република Македонија]]. [[Бугарска академија на науките|БАН]], пак, книгата ја смета за превод на [[бугарски јазик]], бидејќи на корицата пишува дека е преведена на ''болгарскиј јазик'' и „''иждивением же православних христиан штипских и прочих градов болгарских''”. Петтото и последно дело на Крчовски е „''Различна поучителна наставленија''“ ([[1819]]), кое е негово најобемно и најоригинално дело во кое се зборува за важноста на образованието и практикувањето на христијанската вера. Крчовски е автор на пет книги кои се пред сè со религиозна содржина: * [[1814]] - „''[https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8_%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5 Слово исказаное заради умирание]''" * [[1814]] - „''Повест ради страшнаго и Втораго пришествија Христова''" * [[1817]] - „''Митарства''" * [[1817]] - „''[https://mk.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%88%D0%BE%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%9A%D1%80%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8/_%D0%A7%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B2%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8&redirect=no Чудеса пресвјатија Богородици]''" * [[1819]] - „''Различна поучителна наставленија''" == Галерија со научни трудови посветени на Јоаким Крчовски == <center> <gallery> File:За Јоаким Крчовски - Б.Конески0001.pdf|Научен труд „''За Јоаким Крчовски и неговите книги''“ (1973) од [[Блаже Конески]] File:Јоаким Крчовски - Х.Поленаковиќ0001.pdf|Научен труд „''Јоаким Крчовски - родоначалник на новата македонска книжевност''“ (1983) од [[Харалампие Поленаковиќ]] </gallery> </center> * - за да ги видите научните трудови во целост со сите страници, кликнете на сликата == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%88%D0%BE%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%9A%D1%80%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8 Јоаким Крчовски] на Викиизвор {{Македонска книжевност}} {{Македонско национално движење}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крчовски, Јоаким}} [[Категорија:Луѓе од Осломеј]] [[Категорија:Починати во Крива Паланка]] [[Категорија:Македонски светци]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Отомански просветители]] [[Категорија:Македонско национално движење]] [[Категорија:Несигурна година на раѓање]] [[Категорија:Починати во 1820 година]] jf4az93bm796bjjf5l9q94asb6wkasm 0 22504 5628565 5626575 2026-09-14T20:49:02Z Andrew012p 85224 5628565 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов|Господарот на прстените}}'''''Господарот на прстените''''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''The Lord of the Rings'') — најважното епско<ref>{{cite book |chapter=The Lord of the Rings: Tolkien's Epic |title=Tolkien's Art: A Mythology for England |url=https://archive.org/details/tolkiensartmytho0000chan |last=Chance |first=Jane <!--Nitzsche, at that time--> |author-link=Jane Chance |publisher=Macmillan |year=1980 |orig-year=1979 |isbn=0-333-29034-8 |pages=[https://archive.org/details/tolkiensartmytho0000chan/page/97 97]–127}}</ref> и најпродавано дело<ref name="thestar">{{cite web |last=Wagner |first=Vit |url=https://www.thestar.com/entertainment/article/203389 |title=Tolkien proves he's still the king |work=[[Toronto Star]] |date=16 April 2007 |access-date=8 March 2011|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309035210/http://www.thestar.com/entertainment/article/203389 |archive-date=9 March 2011}}</ref> во [[Џ. Р. Р. Толкин|Толкиновиот]] ''Легендариум'', но и едно од најпознатите дела на светската литература од XX век. Своевидно продолжение на неговото претходно дело ''[[Хобитот]]'', ''Господарот на прстените'' претставува раскажана сага во која се забележани настаните и пресвртите во еден свет во еден, за него, мрачен период. Пишувана долга низа години (1937-1949), а конципирана веројатно и многу порано, оваа книга е издадена во три тома во периодот 1954-1955: [[Податотека:Jrrt lotr cover design.jpg|thumb|right|250px|Првото издание на „Господарот на Прстените“]] * Том 1: '''''Дружината на прстенот''''' (''The Fellowship of the Ring'') * Том 2: '''''Двете кули''''' (''The Two Towers'') * Том 3: '''''Враќањето на кралот''''' (''The Return of the King'') Некои претпочитаат томовите да ги нарекуваат ''делови'', на што се противел и самиот [[Џ. Р. Р. Толкин|Толкин]], зашто книгата била обмислена како ''единствено'', а не ''поделено'' дело. Книгата е издадена во три тома само поради недостигот на хартија во повоените години и пониската цена на секој том посебно. Подоцна, книгата излегува онака како што и е замислена: како единствено дело. Во изданието на третиот том, ''Враќањето на Кралот'', се вклучени и „''Додатоците''“ (The Appendices), каде се дадени сите потребни појаснувања со цел темелно и точно да се разбере текстот. Настаните и ликовите од книгата се плод на фантазијата на авторот, но се засноваат на [[Митологија|митологиите]] на повеќе народи, меѓу кои: англиската, прагерманската, грчката, па дури се среќаваат и елементи од [[христијанство]]то. За ''Господарот на прстените'' (секако и за останатите дела на Толкин) се врзани неколку многу битни факти; имено, за своите потреби, Толкин буквално ''создава'' (конструира) сопствен свет со повеќе раси и јазици, митологија, различни цивилизациски и општествени норми и вредности, степени на развиеност, и најважно од сѐ: свет со сопствена, многу добро елаборирана и усогласена историја. Ова многу популарно дело има големо влијание во светски рамки. Доказ за тоа е и трилогијата снимена според ова дело: [[Господар на прстените (филм)]]. == Вовед во приказната == Настаните забележани во '''Господарот на прстените''' се всушност (само) последица, продолжение, кулминација на многу постари процеси. Сите тие се одвиваат во Светот (The World), кој е создаден од божествените суштества наречени '''[[Валари]]''' (the Valar, еднина: Vala). Откако го создале светот и се населиле во него, тие ги создале '''Елдарите''' (the Eldar), попознати како '''[[Виленик|Виленици]]''' (the Elves, еднина: Elf, според својата убавина и мудрост своевиден пандан на [[Самовила|самовилите]] од [[Словенска митологија|словенската митологија]]) и ги населиле во '''Бесмртните Земји''' или '''Валинор''' (the Undying Lands или Valinor). Покрај Вилениците, Валарите имале свои „слуги“ наречени '''Маи''' (the Maiar, еднина: Maia). Како течело времето, еден од Валарите наречен '''[[Моргот]]''' (Morgoth, забележан е и како '''Мелкор''' - Melkor) поведен од љубомора и завист, од '''[[Феанор]]''' (Fëanor), своевремено најспособниот Елдар, ги украл трите скапоцени камења наречени '''[[силмарил]]и''', ги уништил '''Дрвјата на Светлината''' кои ги имал направено самиот [[Феанор]] и се одметнал од останатите Валари засолнувајќи се во '''[[Средна Земја|Средната Земја]]''' (Средниот Свет, Меѓуземјето; анг. Middle-earth), во својата тврдина '''[[Тангородрим]]''' (Thangorodrim). Феанор, следен од поголем дел од неговиот народ, заминал во прогонство во Средната Земја каде започнал војна против Моргот Непријателот. Таму Вилениците, потпомогнати од '''Едаините''' или '''Луѓето''' (the Edain или the Men) после долгогодишни очајни борби успеале да ја добијат војната против Тангородримските орди, а Валарите го „исфрлиле“ самиот Моргот од границите на Светот. По ова, ''повеќето'' Виленици се вратиле во Валинор, а Луѓето како награда за помошта го добиле островот '''[[Нуменор]]''' (Númenor) кој се наоѓал далеку на запад од Средната Земја и „од чија највисока точка можеле да се видат Бесмртните Земји - Валинор“. Тука, под менторство на Елдарите, кралството на Луѓето цветало многу години и тие имале долг животен век. Единствено им било забрането да се обидат да допловат до Бесмртните Земји (иако им биле на видик), што тие го почитувале. Со пропаста на Моргот Непријателот и основањето на Нуменор, завршило '''Првото Доба''' или '''Првото Раздобје''' (the First Age). Но Вилениците кои останале во Средната Земја не добиле мир. По соборувањето на Моргот, во Средната Земја се појавил '''[[Саурон]]''' еден од Маите и слуга на Моргот. Претставувајќи се како ''Господар на Даровите'', им помогнал на виленичките ковачи да го совладаат начинот за изработка на волшебни прстени, наречени '''[[Прстени на Моќта]]''' или '''Велики Прстени''' (the Rings of Power или the Great Rings). Вилениците со помош на Саурон исковале најпрво девет, а потоа уште седум или вкупно шеснаесет такви прстени, додека по заминувањето на Саурон, '''[[Келебримбор]]''' (Celebrimbor), водач на виленичките ковачи, исковал уште три прстени, помоќни од сите претходно исковани. Сите овие прстени биле исковани со цел да се чини добро, но Саурон повлекувајќи се во земјата '''[[Мордор]]''' (Mordor), во огнот на '''[[Проклета Планина]]''' или '''Ородруин''' (Mount Doom или Orodruin) исковал уште еден прстен создаден со умисла да ги „надвладее“ носителите на шеснаесетте (бидејќи самиот Саурон не знаел за [[Трите Прстени|Трите Виленички Прстени]]). Но кога бил искован овој [[Прстенот на Саурон|'''Прстен''']] (наречен и Единствениот Прстен или Владејачки Прстен или просто ''Единствениот - the One''). Претчуствувајќи дека наближува зло, Трите Прстени биле скриени од Саурон (за нив знаеле само оние кои ги носеле, а тоа биле најголемите виленички мудреци) кој започнал војна против целата Средна Земја запленувајќи ги шеснаесетте првоисковани. Деветте им ги дарувал на Кралевите на Луѓето од Средната Земја (не на Нуменореанските Луѓе!) кои потпаднале под негова власт, постанувајќи '''Сеништа на Прстенот''' или '''[[Назгул]]и''' (the Ringwraiths или the Nazgûl), додека Седумте ги добиле владетелите на '''[[Џуџиња]]та''', уште една раса од Средната Земја. Војната одела лошо за Вилениците, сè додека Нуменореанските Луѓе не притекнале во помош допловувајќи со огромна флота на бреговите на Средната Земја, така што Сауроновите војски го напуштиле својот господар, а самиот Саурон бил заробен и одведен во Нуменор, понесувајќи го со себе '''Единствениот''', за чие постоење, по сѐ изгледа, не биле свесни Нуменореанските Луѓе. [[Податотека:ringinscription.jpg|thumb|right|Единствениот Прстен, заедно со написот на него - како што е покажано во [[Господарот на прстените (филм)|филмот]]: '''горе''', во рацете на [[Изилдур]]; '''во средина''', во рацете на [[Фродо Багинс|Фродо]]; '''долу''', во лавата на [[Проклета Планина]]]] Користејќи ја моќта на Едниствениот, Саурон набрзо станал советник на кралот на Нуменор и го советувал да ја прекрши забраната на Валарите и отплови кон Бесмртните Земји и ги освои, зашто „кој владее со Бесмртните Земји, тој има вечен живот“, а Нуменореанците иако живееле долго, сепак биле смртни. Согласувајќи се со овој совет, кралот изградил огромна флота и запловил кон Бесмртните Земји; но мал број Луѓе кои не се согласувале со ваквата одлука на кралот запловиле кон Средната Земја - во прогонство. Кога Нуменореанците се приближиле до Бесмртните Земји, островот Нуменор наеднаш се потопил во морето, додека Бесмртните Земји исчезнале од лицето на Светот. При ова загинале сите Нуменореански Луѓе, освен оние кои заминале во прогонство во Средната Земја, додека духот на Саурон заедно со Единствениот, носен на мрачни ветришта се вратил во Средната Земја, каде прогонетите Нуменореанци веќе основале две кралства: '''[[Арнор]]''' на север и '''[[Гондор]]''' на југ. Саурон повторно им наметнал војна и на Луѓето и на Вилениците, па тие го формирале '''[[Последниот Сојуз на Вилениците и Луѓето]]''' и успеале да ги поразат војските на Саурон во '''[[Битката на Дагорладското поле]]''' и да го опсадат '''[[Барад-дур]]''' (Barad-dûr, Темната Кула; наречен и Lugbúrz), сауроновото утврдување во Мордор. По седумгодишна опсада, самиот Саурон излегол да се бори покрај своите војски во очајнички обид да ја разбие опсадата. Биејќи се со Саурон загинуваат виленичкиот крал '''[[Гил-галад]]''' (Gil-galad) и '''[[Елендил]]''' (Elendil), Кралот на Луѓето. Во битката се крши мечот на Елендил - '''[[Нарсил]]''', а неговиот син, '''[[Изилдур]]''', со остатокот од мечот успева да го отсече ''Единствениот Прстен'' од раката на Саурон. По ова Саурон го загубил телесниот облик, а Сојузот извојувал победа. Но, наместо да го уништи Единствениот ('''што може да се стори само на местото каде што е искован: во огнот на Проклета Планина''') и да се ослободи од злото за навек, Изилдур го задржува прстенот, на противење на '''[[Елронд]]''' наречен ''Полувиленик'', голем мудрец и достоинственик. Две години подоцна Изилдур е убиен во опсада поставена од [[Орк|Орци]] кај [[Битката кај Галаденските полиња|Галаденските полиња]], а Единствениот Прстен се лизнува од неговиот прст потонувајќи во '''[[Андуин]]''' - '''Големата Река''' (Anduin) и Орците го убиваат. Знаењето за Прстенот бледнее сѐ додека не мине толку време што преминува тоа во мит. Но слугите на Саурон, полека закрепнувајќи од доживеаниот пораз, неуморно го бараат прстенот за да му овозможат на својот господар повторно да земе телесен облик и продолжи со своите зли намери: да владее со сета Средна Земја. Со поразот на Саурон завршува '''Второто Доба''' (the Second Age). Во '''Третото Доба''' имало долг период на мир, но по него продолжил теророт на сауроновите слуги. Се појавуваат Назгулите и непрестајно ги напаѓаат Арнор и Гондор. Околу илјада години по почетокот на Третото Доба во Средната Земја доаѓаат '''[[Волшебник|Волшебниците]]''' или '''Истари''' (the Wizards или Istari), вкупно пет. Тие се всушност Маи - слуги на Валарите; најпознати од нив се '''[[Саруман|Саруман Белиот]]''' или '''Курунир Лан''' (Saruman the White или Curunír Lán), најмоќниот меѓу нив, и '''[[Гандалф|Гандалф Сивиот]]''', '''Олорин''' или '''Митрандир''' (Gandalf the Grey, Olórin или Mithrandir), обично именуван како најмудриот. Нивна задача било да помогнат во борбата против злото. Но иако нивното присутство е значајно, сепак моќта на ''Кралствата на Луѓето од Нуменор во прогонство'' опаѓа. Најпрвин пропаѓа Арнор (Северното Кралство), а по него, околу 2050. година од почетокот на Третото Доба е убиен и последниот крал на Гондор (Јужното Кралство) - '''Еарнур''' (Eärnur). По ова управата над Гондор минува во рацете на '''Намесниците''' (или '''Домостроителите''', the Stewards) кои треба да владеат „сѐ додека Кралот повторно не се појави“, зашто Еарнур умира под сомнителни околности. Околу 2.500 години по почетокот на Третото Доба, Единствениот Прстен доаѓа во рацете на [[Голум|Смеагол-Голум]] (Смигол, Sméagol-Gollum), кој го добива убивајќи го својот роднина Деагол (Дигол, Déagol). Самиот Деагол сосема случајно го наоѓа Прстенот на дното на Андуин, ловејќи риба. По убиството, Смеагол-Голум е изгонет од своето семејство и се засолнува во подножјето на '''[[Магливи Планини|Магливите Планини]]''' (the Misty Mountains), каде долго време живее ловејќи риби со помош на прстенот. 500 години подоцна, речиси случајно, '''[[хобит]]от''' '''[[Билбо Багинс]]''' најпрвин го наоѓа, а потоа и го добива Прстенот, на една од своите авантури, победувајќи го Смеагол-Голум во играта на загатки. Така, Единствениот Прстен лежи „мирен“ кај Билбо, продолжувајќи му го животниот век. Апсолутно никој, па дури ни Гандалф, кој воедно е и близок пријател на Билбо, не се сомнева дека тоа е токму Сауроновиот Прстен! За сето време, моќта на Саурон расте, а Прстенот кој има своја волја почнува да „посакува“ да се врати на раката на својот господар. Шеесетина години подоцна, на својот 111. роденден, Билбо, со тешко срце, посоветуван од Гандалф, му го остава прстенот на својот внук '''[[Фродо Багинс]]''' како наследство и заминува кај Вилениците; токму чудното однесување на Билбо на разделбата го побудува сомнежот на Гандалф во врска со потеклото на самиот прстен... Од овој момент (прославата на 111. роденден на Билбо), почнува дејствието како што е забележано во '''Господарот на прстените'''. == Она што следи == {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Џ. Р. Р. Толкин]] mf239fehbszowl00efsti96les4lvb6 0 22847 5628604 5625688 2026-09-15T06:25:40Z Bjankuloski06 332 5628604 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Infobox saint | honorific_prefix= [[Светец|Свети]] | name = Нектариј Битолски | image = Saint Nectarius from Bitola Icon 1818.jpg | imagesize = | alt = | caption = Фреска на Свети Нектариј во [[Манастир Зограф|Зографскиот манастир]] | titles = | birth_date = 1430 | birth_place = [[Битола]] | home_town = | residence = | death_date = 5 декември 1500 | death_place = [[Света Гора]] | venerated_in = | beatified_date = | beatified_place = | beatified_by = | canonized_date = | canonized_place = | canonized_by = | major_shrine = | feast_day = 5 декември | attributes = | patronage = | issues = | suppressed_date = | suppressed_by = | influences = | influenced = | tradition = | major_works = }} '''Преподобен Свети Нектариј Битолски''' — македонски [[светец]] од XV век. ==Животопис== Нектариј е роден во [[Битола]]. Крстеното име му било Никола. Се подвизувал најпрво во манастирот [[Свети Врачи]] кај Битола, заедно со својот замонашен татко Пахомиј. Потоа преминал на [[Кареја]] на [[Света Гора]], каде што го продолжил подвигот под раководство на старците Филотеј и Дионисиј во ќелијата на Св. Архангели. Починал на [[5 декември]] [[1500]] година, која дата се зема за славење на неговиот празник по стариот црковен календар. Неговите чудотворни мошти цели, нетлени и благоухани, сè уште почиваат во истата ќелија. {{Биографија-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Нектариј Битолски}} [[Категорија:Македонски светци|Нектариј]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Христијански светци од 16 век]] [[Категорија:Преподобни]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] tf7kr2hk9vwveszlwrcd9iwppcpg55b 0 23024 5628820 5127629 2026-09-15T11:13:04Z Тиверополник 1815 5628820 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник | bgcolour = #6495ED | name = Паоло Веронезе<br /><small>''Paolo Veronese''</small> | image = Paolo Veronese, avtoportret.jpg | imagesize = 200п | caption = [[Автопортрет]] (1558–63) | birthname = | birthdate = 1528 | birthplace = | deathdate = 19 април 1588 | deathplace = | nationality = [[Италијанци|Италијанец]] | field = [[сликарство]] | training = | movement = [[ренесанса]] | works = | patrons = | influenced by = | influenced = }} [[Податотека:The Feast in the House of Levi by Paolo Veronese (edited 2).jpg|300px|thumb|„[[Гозбата во Левиевиот дом]]“ (1573), едно од најголемите платна на XVI век. Содржината на сликава довела до истрага од страна на Инквизицијата.]] [[Податотека:The_Family_of_Darius_before_Alexander_by_Paolo_Veronese_1570.jpg|thumb|right|300px|„[[Семејството на Дариј пред Александар]]“ (1570)]] '''Паоло Веронезе''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Paolo Veronese''; [[1528]] – {{починал на|19|април|1588}}) — важен [[венеција]]нски [[ренесанса|ренесансен]] [[сликар]]. Родено име му било '''Паоло Каљари''' или '''Паоло Калијари''' (''Paolo Cagliari'' или ''Paolo Caliari'')<ref>Rearick, W. R.: ''The Art of Paolo Veronese 1528–1588'', стр. 20. National Gallery of Art, 1988. На неговата прва позната слиак е потпишан како „P. Caliari F.“ - ова е присвоено презиме, бидејќи по сите наоди може да се заклучи дека неговите родители немале презиме.''</ref>. Го завикале „Веронезе“ бидејќи родум бил од [[Верона]]. Како младич, Веронезе учел кај локалните венецијански уметници како [[Џовани Франческо Карото]]. Потоа за кратко се преселил во [[Мантова]] во [[1548]] (каде насликал [[фреска|фрески]] во главната катедрала, [[Дуомо]]) пред да се врати во [[Венеција]] и да ја започне својата плодна кариера. Веронезе, [[Тицијан]] и [[Тинторето]] сочинуваат триумвират од најважните венецијански сликари од доцната [[ренесанса]] (1500-ти). Веронезе е познат како врвен колорист, како и по своите илузии во фреска и во масло. Највеќето негови дела се комплексни наративни виклуси, изведени во драматичен и разнобоен [[Маниризам|маниристички]] стил, полн грандиозни архитектонски окружувања и блескави свечени призори. Особено исклучителни се неговите големи слики на библиски гозби насликани за трпезарии во манастири во Венеција и Верона. Неговото кратко искуство со [[Инквизиција]]та често се споменува како увид во сликарските методи и тематики во тоа време. Сликал и [[олтар]]и, слики на митолошки теми и портрети. Во цикулација се и голем број на композициони скици во молив, мастило и [[туш (мастило)|туш]], студии на тела во креда, како и [[кјароскуро]] модели и рикорди. Тој стоел на чело на неговата семејна ликовна работилница сѐ до неговата смрт во [[1588]] год. == Познати дела == * „[[Алегорија на Мудроста и Силата]]“ * „[[Битка кај Лепанто (Веронезе)|Битка кај Лепанто]]“ * „[[Гозбата во Левиевиот дом]]“ * „[[Лукреција (Веронезе)|Лукреција]]“ * „[[Портрет на Даниеле Барбаро]]“ * „[[Свадбата во Кана]]“ * „[[Семејството на Дариј пред Александар]]“ == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Paolo Veronese}} * [http://www.kfki.hu/~arthp/bio/v/veronese/biograph.html Биографија на Паоло Веронезе] со врска до многу негови слики {{en}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Веронезе, Паоло}} [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Сликари од Венеција]] [[Категорија:Родени во 1580 година]] [[Категорија:Луѓе од Верона]] [[Категорија:Родени во 1528 година]] p8lj441i7w7dt1nhfzm7b7ry3coxe93 14 24089 5628728 3014477 2026-09-15T10:21:08Z Тиверополник 1815 5628728 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Caricaturists from France}} [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Француски хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Француски уметници|карикатуристи]] j8yzh6ka0q4wfzkhth328h34z417owr 0 31729 5628722 5626725 2026-09-15T10:11:28Z Maconan 96515 5628722 wikitext text/x-wiki {{Infobox national military |country=Македонија |name=Армија на Македонија |image= [[Податотека:Logo of the Army of the Republic of North Macedonia.svg|200px]] |caption=[[Амблем на АРМ]] |founded= 21 февруари 1992 |current_form=27 март 1992 |minister=[[Владо Мисајловски]] |headquarters=[[Скопје]] <!-- Leadership --> |commander-in-chief=[[Претседател на Република Македонија|Претседател]] [[Гордана Сиљановска-Давкова]] |commander-in-chief_title=Врховен командант |minister_title=Министер за одбрана |commander=[[Сашко Лафчиски]] |commander_title=Началник на ГШ <!-- Manpower --> |age=18 години |conscription=Укинато во 2006 |manpower_age = 18-49 (2024) |available = 1.051.917 |fit = 782.054 |reaching = 66,772<ref name=factbook /> |active = 10.000 |reserve = 62.000 |amount = 327.000.000 EUR (2024)<ref name=mod>{{Cite web|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/32749525.html|title=Два отсто од БДП за 2024 година ќе се додадат во буџетот за одбрана, најави министерката Петровска|publisher=[[РСЕ]]|language=MK}} </ref> |percent_GDP = 2.05 % (2024) <ref name=mod /> <!-- Industrial --> |domestic_suppliers=Еурокомпозит Прилеп АТС балистика |exports= <!-- Related articles --> |ranks=[[Чинови на АРМ]] |foreign_suppliers={{flag|Germany}}<br />{{flag|Greece}}<br />{{flag|Serbia}}<br />{{flag|Turkey}}<br />{{flag|Bulgaria}}<br />{{flag|Ukraine}}<br />{{flag|United States}}}} '''Армијата на Македонија''', официјално '''Армија на Република Северна Македонија''' позната и како '''АРМ''' — редовната вооружена сила на [[Македонија]]. Армијата се организира, подготвува и оспособува за водење вооружена борба и борбени и други дејствија за остварување на нејзината уставна функција за одбрана на Републиката, т.е. одбрана на независноста и територијалниот интегритет на Републиката. Армијата се состои од копнена војска и воено воздухопловство, кои понатаму се состојат од родови и служби. Армијата има постојан состав и резервни сили. == Историја == На 17 ноември 1991 година [[Собранието на Република Македонија]] го усвоило [[Уставот на Република Македонија]], според кој [[Република Македонија]] е [[суверена]], самостојна, [[Демократија|демократска]] и социјална држава, а [[Територија|територијалниот интегритет]] и [[Независност|независноста]] на Република Македонија ги штитат вооружените сили на Републиката. Според членот 122 од Уставот, одбраната на Републиката се уредува со закон кој се донесува со двотретинско мнозинство гласови од вкупниот број пратеници. На 14 февруари 1992 година Собранието го изгласало Законот за одбрана на Република Македонија, според кој Армијата е вооружена сила, а „одбраната на Републиката ја остваруваат граѓаните, органите на државната власт и вооружените сили како армија на Република Македонија“. На 21 февруари 1992 година [[претседателот на Република Македонија]] [[Киро Глигоров]] и заменикот на сојузниот секретар за народна одбрана на [[СФР Југославија]] Благоја Аџиќ склучиле договор за дислокација на [[Југословеската Народна Армија|Југословенската народна армија]] (ЈНА) од територијата на Република Македонија, со што започнал процесот на воено осамостојување на Република Македонија. На 11 март, на караулата „Рамна нива“ на македонско-бугарската граница кај [[Крива Паланка]], постариот водник Сонко Ангеловски, при преземањето на караулата, за прв пат на македонски јазик ја презел должноста командир на караула. На 20 март завршило примопредавањето на граничните објекти – караули на Република Македонија со соседните држави Република Албанија, Република Бугарија и Република Грција. Најголемиот воен објект на територијата на Република Македонија, касарната „Илинден“ (тогаш „Маршал Тито“) во Скопје бил преземен на 26 март. Република Македонија ја презела контролата над целата своја територија со своја војска на 27 март. За тоа бил потпишан договор меѓу претседателот Глигоров и генералот на ЈНА Никола Узелац. Тој ден последниот [[војник]] на Југословенската народна армија ја напуштил територијата на Република Македонија. На 17 март истата година, за време на приемот на делегацијата на [[Република словенија|Република Словенија]] предводена од претседателот Милан Кучан, за прв пат при прием на висок гостин била интонирана македонската државна химна „[[Денес над Македонија]]“ и за прв пат командант на почесна единица, полковник Стефан Лазаревски, на македонски јазик му рапортирал на еден претседател кој допатувал во официјална посета на Република Македонија. Со повлекувањето на опремата и вооружувањето со кои располагала ЈНА на територијата на Република Македонија, државата останала со скромни борбени средства и воена опрема во рамките на Територијалната одбрана. Но, успешно започнало спроведување на обука и подготовка на новоформираната Армија на Република Македонија за извршување на нејзината уставна улога и задачи. По завршувањето на сите подготовки за прием на првата генерација македонски војници, на 14 април 1992 година во гарнизонот во Охрид пристигнал првиот регрут, Панче Јамандиев од Велес. Следниот ден во касарните во Скопје, Битола и Штип пристигнале и првите регрути од редовниот состав на Армијата на Република Македонија. Првата класа регрути од регрутниот состав на Армијата дале свечена обврска на 9 мај во касарната „Маршал Тито“ (денес „Илинден“) во Скопје. Пристигнувањето на првите регрути на Армијата на Република Македонија и нејзиното воено осамостојување биле симболично одбележани на 17 април со откривање на нова плоча на Домот на Армијата во Скопје од страна на претседателот Глигоров, на која бил поставен натпис „Република Македонија, Дом на Армијата – Скопје“. == Структура == [[Податотека:Структура на Армијата на Македонија (2026).png|мини|центар|900п|Структура на Армијата на Македонија (2026)]] {{Tree list}} * [[Генералштаб]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-7.svg|10п|link=|Генерал-мајор]] ** [[Команда за операции]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-6.svg|10п|link=|Бригаден генерал]] *** [[Прва пешадиска бригада|1. пешадиска бригада]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-6.svg|10п|link=|Бригаден генерал]] **** Командна чета **** 1. пешадиски баталјон **** 2. пешадиски баталјон **** 3. пешадиски баталјон **** Артилериски баталјон **** Инженерски баталјон **** Баталјон за борбено-сервисна поддршка **** Чета за воено разузнавање **** Чета за врски *** [[Воздухопловен винг|Возухопловен ВИНГ]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-5.svg|10п|link=|Полковник]] **** Командна чета **** Хеликоптерски сквадрон **** Сквадрон за обука и тренинг **** Сквадрон за воздухопловно-техничко оддржување **** Баталјон за воздушно набљудување и јавување **** Батерија за противвоздушна одбрана *** Баталјон на воена полиција {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-4.svg|10п|link=|Потполковник]] *** Баталјон за врски {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-4.svg|10п|link=|Потполковник]] *** Извидувачко-разузнавачки баталјон {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-4.svg|10п|link=|Потполковник]] *** [[Баталјон на специјални сили]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-4.svg|10п|link=|Потполковник]] *** Чета за атомска, биолошка и хемиска одбрана {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-1b.svg|10п|link=|Поручник]] ** Команда за обука и доктрини {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-6.svg|10п|link=|Бригаден генерал]] ** Логистичка база {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-5.svg|10п|link=|Полковник]] ** [[Баталјон за почести]] {{меѓупростори|1}}[[Податотека:North-Macedonia-Army-OF-4.svg|10п|link=|Потполковник]] {{Tree list/end}} == Мисија на АРМ == Како вооружена сила на граѓаните на [[Република Македонија]], со постојаниот и резервниот состав, се организира, подготвува и оспособува за водење вооружена борба и борбени и други дејствија за остварување на својата уставна улога и функција за одбрана на [[Република Македонија]], како и за учество во мисии и задачи за одбрана и чување на мирот и безбедноста и за противтерористички дејства во земјата и странство, во содејство или во состав на колективните системи за безбедност и одбрана ([[НАТО]], [[ЕУ]], [[ПзМ]]). == Основи на националната одбранбена политика и доктрина == Националната одбранбена политика и доктрина се одредени и се засноваат врз основните цели на безбедносната политика на [[Република Македонија]]: * да ги заштитува животот и личната сигурност на граѓаните; * да ја гарантира независноста и територијалниот интегритет на државата, политичките слободи, граѓанските и човековите права, вклучувајќи ги и правата на религиозните, етничките и другите малцинства; * да ја гарантира материјалната благосостојба и просперитетот на граѓаните. '''Одбранбената политика на [[Република Македонија]] се заснова врз следниве принципи''': [[Податотека:мојј.jpg|десно|мини|Гардистите на АРМ]] * организирање на одбраната како систем кој овозможува реализирање на правото и обврската на секој граѓанин да ја брани земјата, гарантирано со [[Устав на Република Македонија|Уставот]]; * организирање на одбраната за извршување на нашето право на поединечна и колективна самоодбрана преку вооружена борба во случај на вооружен напад, гарантирано со членот 51 од Повелбата на [[ОН]]; * обезбедување на одбранбениот карактер на одбранбениот систем; * организирање на вооружените сили како одвраќач на агресија и други надворешни закани врз безбедноста на земјата, способни за вооружен отпор во случај на агресија; * организирање на одбраната за целосна заштита на суверенитетот на нашиот воздушен простор и за превенција од негова употреба за агресија врз трети земји; * еднообразност во употребата на вооружените сили. == Национално командно уредување == '''[[Претседателот на Република Македонија]] е [[Врховен командант]] на вооружените сили.''' [[Претседател на Република Македонија|Претседателот]] ги донесува одбранбениот план и стратегија, одлуките за спроведување на готовноста, ја одобрува организациско-формациската структура на армијата, донесува документи за развој, одлуки за нејзина мобилизација и друго. [[Претседател на Република Македонија|Претседателот]] исто така претседава и со [[Советот за безбедност]] на [[Република Македонија]]. [[Советот за безбедност]] ги разгледува прашањата сврзани со безбедноста и одбраната на [[Република Македонија]] и дава предлози на [[Собрание на Република Македонија|Собранието]] и на [[Влада на Република Македонија|Владата]]. [[Собранието на Република Македонија]] ги надгледува компетенциите на [[Влада на Република Македонија|Владата]] сврзани со одбраната, донесува одлуки за постоење на непосредна закана од војна, прогласува настанување на воена состојба и мир и го донесува воениот буџет. Слични одговорности има и собраниската комисија за одбрана и безбедност. [[Владата на Република Македонија]] ги има надлежностите во врска со донесувањето на предлогот на одбранбениот план, предлогот на буџетот за одбрана и друго. [[Министерство за одбрана на Македонија|Министерството за одбрана]] ја подготвува одбранбената стратегија, ја изработува проценката на можните ризици и закани, одговорно е за одбранбениот систем, обуката и готовноста на вооружените сили, опременоста и развојот, го предлага буџетот за одбрана и друго. ===Министри за одбрана на Република Македонија=== Од политичкото осамостојување на Македонија, функцијата министер за одбрана ја извршувале:<ref name="ReferenceA">Љубиша Арсиќ, „ВМРО-ДПМНЕ ја токми војската за изборни цели?“, Фокус, број 1098, 21 октомври 2016, стр. 10-13.</ref> * проф. д-р Трајан Гоцевски (10.1.1992 – 4.9.1992). Прв министер за одбрана по донесувањето на Уставот на суверена и независна Република Македонија. * проф. д-р Владо Поповски (4.9.1992 – 21.12.1994) * проф. д-р Благој Ханџиски (21.12.1994 – 29.5.1997) * д-р Лазар Китановски (30.5.1997 – 1.12.1998) * д-р Никола Кљусев (1.12.1998 – 28.7.2000) * д-р Љубен Пауновски (27.7.2000 – 1305.2001) * проф. д-р Владо Бучковски (1.11.2002 – 17.12.2004) (13.5.2001 – 26.11.2001) * Јован Манасијевски (17.12.2004 – 26.8.2006) * Лазар Еленовски (26.8.2006 – 26.7.2008) * Зоран Коњановски (26.7.2008 – 28.7.2011) * Фатмир Бесими (29.7.2011 – 18.2.2013) * Талат Џафери (18.2.2013 – 18.6.2014) * Зоран Јолевски (18.6.2014 – 1.6.2017) * Радмила Шекеринска (01.06.2017 – 17.01.2022) * Славјанка Петровска (17.01.2022 – 28.05.2024) * Владо Мисајловски (24.06.2024 – ===Началници на Генералштабот на АРМ=== Од основањето на АРМ, началници на ГШ на АРМ биле:<ref name="ReferenceA"/> * [[Горанчо Котевски]] * [[Методија Величковски]] == Мисија и задачи на Генералштабот на АРМ == [[Податотека:North Macedonia’s Wolves.webm|300px|мини|Баталјон за специјални намени „Волци“.]] [[ГШ]] на АРМ ги извршува оперативните и стручни работи во планирањето, организирањето, подготвувањето и командувањето со Армијата во целина или нејзини делови, при остварување на задачите кои произлегуваат од мисијата на АРМ. Задачите на Генералштабот на Армијата се: # Планирање на организацијата и формацијата на Армијата, # Планирање употреба на Армијата, # Организира подготовки и извршување на мобилизацијата на АРМ, # Предлага мерки за зголемување на борбената готовност на АРМ, # Планирање на финансиски средства за потребите на АРМ, # Планирање за опремување на АРМ, # Планирање на вежбовните активности на АРМ, # Планирање и спроведување раководење со кадарот во АРМ во согласност со кадровската политика на [[МО]], # Планира школување, стручно оспособување и усовршување на лицата на служба во АРМ, #Планира, организира и спроведува логистичка поддршка во АРМ, # Ги согледува потребите и организира планирање и спроведување на обуката за припадниците на АРМ, # Организира и подготвува врски за командување и контрола, # Планира и спроведува криптозаштита на тајните податоци значајни за АРМ, # Организира и спроведува противелектронско обезбедување, (доколку ЦЕИ остане во состав на ГШ на АРМ), # Организира и спроведува набљудување, контрола и обезбедување на суверенитетот на воздушниот простор на [[Република Македонија]], # Разузнување и контраразузнување во АРМ, # Планира заштита на силите во АРМ, # Планира и координира активности за откривање и спречување на вршење кривични дела во АРМ, # Планира и координира активности за уредување на територијата за потребите на АРМ, # Остварува соработка со странски армии, цивилни власти и организации, во согласност со планот на [[МО]], # Донесува стручни правила и упатства што се однесуваат на употребата на единиците на АРМ, внатрешниот ред и односите во вршењето на службата во АРМ и други стручни правила и упатства од значење за работа во АРМ, # Командува со единиците на АРМ, согласно прописите за командување донесени од [[Претседателот]] на [[Република Македонија]], # Регулира учество на единици од АРМ врз основа на наредба од [[Претседателот на Република Македонија]] ==Признанија== По повод [[18 август]], денот на АРМ, во [[2016]] година претседателот на [[Македонија]], [[Ѓорге Иванов]] ги одликувал баталјонот на воената полиција и инженерскиот баталјон со орден за воени заслуги.<ref name="ReferenceA"/> == Галерија == <gallery> Податотека:slika19.jpg|Преземање на караулата, 1992 година Податотека:hhh.jpg|Војници на АРМ Податотека:Makedonski_Vojnik.jpg|Македонски војник за време на воениот конфликт во Македонија во 2001 година Податотека:Oklopen Bataljon T-72 tenk.jpg|Припадници на Оклопниот Баталјон Т-72 со нивниот тенк Податотека:A JLTV of the Army of the Republic of North Macedonia (27 March 2023).jpg|Новонабавено возило JLTV претставено на годишнина од влезот на Македонија во НАТО </gallery>[[Податотека:Macedonian_Air_Force_Mil_Mi-24V_Lofting-2.jpg|мини|Мил Ми-24В лета над Куманово 2015]] == Поврзано == * [[Чинови на Армијата на Република Македонија]] * [[Воена академија на АРМ]] * [[Амблемите на АРМ]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.arm.mil.mk/ Армија на Република Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140921060344/http://www.arm.mil.mk/ |date=2014-09-21 }} {{Армии во Европа}} [[Категорија:Армија на Република Македонија| ]] [[Категорија:Појавено во 1992 година во Македонија]] pm93med0aubpz47dyfbtcydgatsb60x 0 33722 5628534 5622853 2026-09-14T14:12:54Z BT405 9277 5628534 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Избор за песна на Евровизија 2007 | slogan = True Fantasy („Вистинска фантазија“) | image =Eurovision_Song_Contest_2007_logo.svg | semi1 = [[10 мај]] [[2007]] | final = [[12 мај]] [[2007]] | edition = 52. | host = {{ФИН}} | venue = [[Хартвал Арена]], [[Хелсинки]], [[Финска]] | presenters = [[Јана Пелконен]]<br />[[Мико Лепилампи]] | emiter = [[YLE]] | entries = 42 | debuting = {{Esc|Грузија}}<br />{{Esc|Србија}}<br />{{Esc|Црна Гора}}<br />{{Esc|Чешка}} | returning = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Унгарија}} | nonparticipating = {{Esc|Монако}} | vote = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | winner = {{Esc|Србија}} | winner_song = Молитва | previous = 2006 | next = 2008 |слика=Eurovision_Song_Contest_2007_logo.svg|map=ESC_2007_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2007''' беше 52. издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Хелсинки]], [[Финска]], по победата на групата Лорди на [[Избор за песна на Евровизија 2006|натпреварот во 2006 година]] со песната „Hard Rock Hallelujah“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[YLE]], натпреварот се одржа во Хартвал Арената, со полуфинале на 10 мај и финале на 12 мај 2007 година. Водители на настанот беа [[Јана Пелконен]] и [[Мико Лепилампи]]. Победник беше '''[[Србија]]''' со песната „Молитва“, изведена од '''[[Марија Шерифовиќ]]''', која освои 268 поени. Ова беше прва победа за Србија како самостојна држава уште при нејзиното дебитантско учество. Македонија беше претставена од [[Каролина Гочева]] со песната „[[Мојот свет]]“, која се пласираше на 9-то место во полуфиналето и го зазеде 14-то место во финалето со 73 поени. == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 10 мај 2007 година. Учествуваа рекордни 28 земји, а право на глас имаа сите 42 земји учеснички. Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Бугарија}} || Елица Тодорова и Стојан Јанкулов || "Water" || бугарски || 6 || 146 |- | 02 || {{Esc|Израел}} || Teapacks || "Push the Button" || англиски, француски, хебрејски || 24 || 17 |- | 03 || {{Esc|Кипар}} || Евридики || "Comme ci, comme ça" || француски || 15 || 65 |- | 04 || {{Esc|Белорусија}} || Дмитри Колдун || "Work Your Magic" || англиски || 4 || 176 |- | 05 || {{Esc|Исланд}} || Еирикур Хауксон || "Valentine Lost" || англиски || 13 || 77 |- | 06 || {{Esc|Грузија}} || Софо Халваши || "Visionary Dream" || англиски || 8 || 123 |- | 07 || {{Esc|Црна Гора}} || Стеван Феди || "Ajde, kroči" || црногорски || 22 || 22 |- | 08 || {{Esc|Швајцарија}} || DJ BoBo || "Vampires Are Alive" || англиски || 20 || 40 |- | 09 || {{Esc|Молдавија}} || Наталија Барбу || "Fight" || англиски || 10 || 91 |- | 10 || {{Esc|Холандија}} || Едсилија Ромбли || "On Top of the World" || англиски || 21 || 38 |- | 11 || {{Esc|Албанија}} || Фредерик Ндоци || "Hear My Plea" || англиски, албански || 17 || 49 |- | 12 || {{Esc|Данска}} || DQ || "Drama Queen" || англиски || 19 || 45 |- | 13 || {{Esc|Хрватска}} || Dragonfly feat. Дадо Топиќ || "Vjerujem u ljubav" || хрватски, англиски || 16 || 54 |- | 14 || {{Esc|Полска}} || The Jet Set || "Time to Party" || англиски || 14 || 75 |- | 15 || {{Esc|Србија}} || Марија Шерифовиќ || "Molitva" || српски || 1 || 298 |- | 16 || {{Esc|Чешка}} || Kabát || "Malá dáma" || чешки || 28 || 1 |- | 17 || {{Esc|Португалија}} || Сабрина || "Dança comigo" || португалски || 11 || 88 |- | 18 || {{Esc|Македонија}} || Каролина Гочева || "Mojot svet" || македонски, англиски || 9 || 97 |- | 19 || {{Esc|Норвешка}} || Гури Шанке || "Ven a bailar conmigo" || англиски || 18 || 48 |- | 20 || {{Esc|Малта}} || Оливија Луис || "Vertigo" || англиски || 25 || 15 |- | 21 || {{Esc|Андора}} || Anonymous || "Salvem el món" || каталонски, англиски || 12 || 80 |- | 22 || {{Esc|Унгарија}} || Магди Ружа || "Unsubstantial Blues" || англиски || 2 || 224 |- | 23 || {{Esc|Естонија}} || Герли Падар || "Partners in Crime" || англиски || 22 || 22 |- | 24 || {{Esc|Белгија}} || KMG's || "Love Power" || англиски || 26 || 14 |- | 25 || {{Esc|Словенија}} || Аленка Готар || "Cvet z juga" || словенечки || 7 || 140 |- | 26 || {{Esc|Турција}} || Кенан Догулу || "Shake It Up Şekerim" || англиски || 3 || 197 |- | 27 || {{Esc|Австрија}} || Ерик Папилаја || "Get Alive" || англиски || 27 || 4 |- | 28 || {{Esc|Латвија}} || Bonaparti.lv || "Questa notte" || италијански || 5 || 168 |} == Финале == Финалето се одржа на 12 мај 2007 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2006 година и 10-те квалификувани од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Марија Шестиќ || "Rijeka bez imena" || босански || 11 || 106 |- | 02 || {{Esc|Шпанија}} || D'NASH || "I Love You Mi Vida" || шпански || 20 || 43 |- | 03 || {{Esc|Белорусија}} || Дмитри Колдун || "Work Your Magic" || англиски || 6 || 145 |- | 04 || {{Esc|Ирска}} || Dervish || "They Can't Stop the Spring" || англиски || 24 || 5 |- | 05 || {{Esc|Финска}} || Хана Пакаринен || "Leave Me Alone" || англиски || 17 || 53 |- | 06 || {{Esc|Македонија}} || Каролина Гочева || "Mojot svet" || македонски, англиски || 14 || 73 |- | 07 || {{Esc|Словенија}} || Аленка Готар || "Cvet z juga" || словенечки || 15 || 66 |- | 08 || {{Esc|Унгарија}} || Магди Ружа || "Unsubstantial Blues" || англиски || 9 || 128 |- | 09 || {{Esc|Латвија}} || Bonaparti.lv || "Questa notte" || италијански || 16 || 54 |- | 10 || {{Esc|Грција}} || Сарбел || "Yassou Maria" || англиски || 7 || 139 |- | 11 || {{Esc|Грузија}} || Софо Халваши || "Visionary Dream" || англиски || 12 || 97 |- | 12 || {{Esc|Шведска}} || The Ark || "The Worrying Kind" || англиски || 18 || 51 |- | 13 || {{Esc|Франција}} || Les Fatals Picards || "L'amour à la française" || француски, англиски || 22 || 19 |- | 14 || {{Esc|Литванија}} || 4Fun || "Love or Leave" || англиски || 21 || 28 |- style="background:#FEF200;" | '''15''' || '''{{Esc|Србија}}''' || '''Марија Шерифовиќ''' || '''"Molitva"''' || '''српски''' || '''1''' || '''268''' |- | 16 || {{Esc|Германија}} || Роџер Цицеро || "Frauen regier'n die Welt" || германски || 19 || 49 |- | 17 || {{Esc|Украина}} || Верка Сердучка || "Dancing Lasha Tumbai" || германски, англиски, украински || 2 || 235 |- | 18 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Scooch || "Flying the Flag (for You)" || англиски || 22 || 19 |- | 19 || {{Esc|Романија}} || Todomondo || "Liubi, Liubi, I Love You" || 6 различни || 13 || 84 |- | 20 || {{Esc|Бугарија}} || Елица Тодорова и Стојан Јанкулов || "Water" || бугарски || 5 || 157 |- | 21 || {{Esc|Турција}} || Кенан Догулу || "Shake It Up Şekerim" || англиски || 4 || 163 |- | 22 || {{Esc|Ерменија}} || Хајко || "Anytime You Need" || англиски, ерменски || 8 || 138 |- | 23 || {{Esc|Русија}} || Serebro || "Song #1" || англиски || 3 || 207 |- | 24 || {{Esc|Молдавија}} || Наталија Барбу || "Fight" || англиски || 10 || 109 |} == 12 поени == === Полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 9 || {{Esc|Србија}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Швајцарија}}, {{Esc|Чешка}} |- | 5 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Велика Британија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}} |- | 3 || {{Esc|Белорусија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Молдавија}} |- | rowspan="3" | 2 || {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Србија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Црна Гора}} |- | rowspan="10" | 1 || {{Esc|Андора}} || {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Bulgaria}} || {{Esc|Кипар}} |- | {{Esc|Грузија}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Естонија}} || {{Esc|Латвија}} |- | {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Бугарија}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Словенија}} || {{Esc|Црна Гора}} |- | {{Esc|Чешка}} || {{Esc|Естонија}} |} === Финале === Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 9 || '''{{Esc|Србија}}''' || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Финска}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Црна Гора}}, {{Esc|Швајцарија}}, {{Esc|Словенија}} |- | 5 || {{Esc|Украина}} || {{Esc|Андора}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Португалија}}, {{Esc|Чешка}} |- | rowspan="2" | 3 || {{Esc|Белорусија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Естонија}} |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Грузија}}, {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Грција}} || {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Кипар}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Франција}} |- | {{Esc|Бугарија}} || {{Esc|Грција}}, {{Esc|Кипар}} |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Грузија}} || {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Шпанија}} || {{Esc|Албанија}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Србија}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Црна Гора}} |} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Финска култура]] [[Категорија:Хелсинки]] [[Категорија:Музиката во 2007 година]] abu902ojpuveiz215qqg99s63kzs2fm 0 34288 5628824 5422171 2026-09-15T11:14:39Z Тиверополник 1815 5628824 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Антонио да Кореџо | native_name = Antonio da Correggio | native_name_lang = it | image = Antonio Allegri da Correggio.jpg | imagesize = | caption = Кореџо | birth_name = Антонио Алегри | birth_date = август 1489 | birth_place = [[Кореџо (град)|Кореџо]], [[Војводство Модена]] | death_date = {{death date and age|1534|3|5|1489|8||df=y}} | death_place = Кореџо, Војводство Модена | nationality = [[Италијанци|Италијанец]] | field = [[фрескопис]], [[сликарство]] | training = | movement = [[висока ренесанса]] <br> [[маниризам]] | works = „Одаја на игуменицата“ <br> „[[Јупитер и Јо]]“ <br> „[[Успение на Пресвета Богородица (Коерџо)|Успение на пресв. Богородица]]“ | patrons = | influenced by = | influenced = | awards = }} '''Антонио Алегри да Кореџо''' ({{langx|it|Antonio Allegri da Correggio}}, {{роден на|30|август|1489}} - {{починал на|6|март|1543}}), познат и само како '''Кореџо''' — [[италија]]нски сликар од [[висока ренесанса|високата ренесанса]] и [[маниризам|маниризмот]], еден од зачетниците на [[барокно сликарство|барокното сликарство]]. Сликал религиозни и митолошки теми, а важна особина на неговото сликарство е разнежената сензуалност, декоративноста и чувството за односот на светлото и темното. {{Италија-био-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кореџо, Антонио Алегри да}} [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Починати во 1534 година]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Италија]] tq1f7maeh0zuoz3zwilb9hd15zw1rel 0 34791 5628522 5073039 2026-09-14T13:29:15Z Buli 2648 5628522 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} '''Хари Труман''' ({{роден на|8|мај|1884}} - {{починал на|26|декември|1972}}), на 12 април во 1945 година станува триесет и третиот претседател на [[САД]], додека пред да стане американски претседател ја вршел функцијата на потпретседател. [[Податотека:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|мини|337x337пкс|Хари Труман]] == Животопис == Роден е во Ламар во Мисури. Кога станал претседател изјавил во моментна импресија: „Се чувствувам како да сум на месечината, на ѕвездите,и како сите планети да паднале врз мене.“ На 12 години бил фармер во Мисури бидејќи живеел на село.Хари Труман кога бил на помала возраст се семтало дека бил многу талентиран.Знаел да свири на неколку инструменти,учел историја па сакал да оди на факулет но немал доволно пари па останал да работи на неговата фарма. За време на првата светска војна заминува за Франција каде што е капетан на Филдската Артилерија.По враќањето од Франција се жени со Елизабет Вирџинија Волис со која има ќерка.Активен член е на демократската партија, а по некое време избран е за судија во Џексоновиот окружен суд а во 1922 добива административна позиција.Станува сенатор во 1934 а за време на вторатаљ светска војна е на чело на инвестигационата комисија во сенатот каде ја средува корупцијата и заштедува околу 15 милјарди долари. == Труман како претседател == Како претседател, Труман прави една од најкруцијалните одлуки во историјата.Наскоро по денот на неговиот избор војната помеѓу САД и Јапонија доаѓа до крајна фаза.Бидејќи Јапонија не сакала да се предаде, Хари Труман донесува одлука да се испуштат атомски бомби во Хирошима и Нагасаки на 6 и 9 август 1945.По исфрлањето на бомбите Јапонците набргу се предале.Хари Труман не бил свесен во целост за злото што го предизвикал.Со активирањето на атомските бомби уште веднаш усмртил 100 000 жители а бројот двојно се зголемувал со текот на зрачењето која ја имале атомските бомби.Тие нанесиле огромна материјална штета и за генерациите коишто престојат.Со тоа завршила и втората светска војна со околу 30 милиони жртви.Тој прави програма од 21 точка за социјална безбедност но најпознат му е Маршаловиот план што претставува економска поткрепа за западна Европа односно за финансирање на овие западни земји и да се издигнат по војната. {{Биографија-никулец}} {{Претседатели на САД}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Носители на Златниот медал на Конгресот]] [[Категорија:Потпретседатели на САД]] jxjsvc9j47aowuav5c1e19xu5bhdqtk 0 34818 5628520 5591706 2026-09-14T13:22:56Z Buli 2648 5628520 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = FDR-1944-Campaign-Portrait (3x4 retouched, cropped).jpg | caption = Предизборен портрет, 1944 г. | alt = Портрет на 62-годишниот Рузвелт со проседена коса, свртен кон камерата. | order = 32 | office = Претседател на Соединетите Американски Држави | vice_president = {{plainlist| * {{longitem|Џон Ненс Гарнер<br />(1933–1941)}} * {{longitem|Хенри А. Валас<br />(1941–1945)}} * {{longitem|Хари С. Труман<br />(јануари–април 1945)}} }} | term_start = 4 март 1933{{sfn|Alter|2006|p=190}} | term_end = 12 април 1945 | predecessor1 = Херберт Хувер | successor1 = Хари С. Труман | order2 = 44 | office2 = Гувернер на Њујорк | term_start2 = 1929 | term_end2 = 1932 | predecessor2 = Ал Смит | successor2 = Херберт Х. Леман{{sfn|Daniels|2015|pp=107&ndash;109}} | lieutenant2 = Херберт Х. Леман{{sfn|Daniels|2015|p=70}} | office3 = Помошник на секретарот на морнарицата | president3 = Вудро Вилсон | term_start3 = 1913 | term_end3 = 1920 | predecessor3 = Бикман Винтроп<ref name=navy>{{cite web|url=https://www.history.navy.mil/research/library/bibliographies-and-research-guides/research-guides/lists-of-senior-officers-and-civilian-officials-of-the-us-navy/list-of-assistant-secretary-of-the-navy.html|title=Assistant Secretary of the Navy|publisher=Navy Department Library|date=May 20, 2026}}</ref> | successor3 = Гордон Вудбери<ref name=navy/> | state_senate4 = Сенат на сојузната држава Њујорк | district4 = 26. сенатски округ | term_start4 = 1911 | term_end4 = 1913 | predecessor4 = Џон Ф. Шлосер{{sfn|Burns|1956|p=30}} | successor4 = Џејмс Е. Таунер<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-herald-statesman-james-e-towner/204913447/|title=James E. Towner|work=Herald Statesman|date=January 24, 1935|page=2}}</ref> | birth_date = {{birth date|1882|1|30}} | birth_place = Хајд Парк, Њујорк, САД | death_date = {{death date and age|1945|4|12|1882|1|30}} | death_place = Ворм Спрингс, Џорџија, САД | resting_place = Имотот Спрингвуд | party = Демократска партија | spouse = {{marriage|Елинор Рузвелт|17 март 1905}} | education = Универзитет Харвард (диплома за додипломски студии) | children = 6 | relatives = {{plainlist| * Семејство Рузвелт * Семејство Делано }} | signature = Franklin Roosevelt Signature.svg | signature_alt = Ракописен потпис со мастило | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=FDR's Speech to the Congress regarding the naval attack on Pearl Harbor.ogg|title=Гласот на Рузвелт|type=speech|description=За нападот на Перл Харбор и објавувањето војна на Јапонија}} }} '''Франклин Делано Рузвелт''' ({{langx|en|Franklin Delano Roosevelt}}; правилното презиме е '''Роузевелт''', {{pron-en|ˈroʊzəvɛlt}})<ref>http://www.youtube.com/watch?v=MX_v0zxM23Q Снимка од ФДР како дава заклетва</ref> ([[30 јануари]] [[1882]] — [[12 април]] [[1945]]), уште попознат како '''ФДР''' ({{langx|en|FDR}}) — 32. претседател на [[САД]], и е единствениот претседател на САД кој бил избран повеќе од 2 пати, па од тука е и претседателот со најмногу мандати, вкупно четири пати. Рузвелт го победил тогаш сè уште актуелниот 31. претседател на САД, [[Херберт Хувер]] на претседателските избори одржани во 1932. Популарноста ја добил со својата политика со која успеал да ја ублажи [[Големата криза од 1929|големата економска криза]] во САД. Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]] на [[1 септември]] [[1939]] прво индиректно ги поддржувал силите на Сојузниците, а по [[Напад на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] од страна на Јапонија на [[7 декември]] [[1941]] и официјално застанал на страна на силите на Сојузниците и ги насочил сите достапни средства на САД за модернизирање, обновување и проширување на американските вооружени сили во војната против [[Сили на Оската|Силите на Оската]]. Во првите 100 денови од неговиот прв претседателски мандат (1933-1937), кој започнал на 4 март 1933, Рузвелт започнал со серија реформи, уште попознати како [[Њу дил|Нов Договор (Њу Дил)]], кои се фокусирале на три главни цели: Ослободувања од одредени обврски за невработените и сиромашните; Закрепнување на економијата на нормално ниво; и Реформирање на финансискиот систем со цел да се спречи нова депресија. Американската економија закрепнала брзо во периодот од 1933 до 1937, но по тоа следувала длабока рецесија. Конзервативната коалиција во американскиот Конгрес во 1937 го спречила усвојувањето на реформите кои Рузвелт ги планирал за американскиот правен систем, а исто така укинала голем дел од реформите за ослободување на невработените и сиромашните од одредени обврски за време на Втората светска војна, бидејќи за време на истата, невработеноста била речиси искоренета. Најголемиот дел од реформите на финансискиот систем биле укинати во периодот 1975-1985, со исклучок на регулацијата на [[Вол Стрит]] од страна на [[Комисија за Обезбедување и Размени на САД|Комисијата за Обезбедување и Размени на САД]], која што постои и до денешен ден. Заедно со уште неколку помали реформи, најголемата придобивка од Новиот Договор во САД е социјалното осигурување, усвоена од страна на американскиот Конгрес во 1935. Откако Втората светска војна започнала по 1938 по почетокот на јапонската инвазија на Кина и агресијата предизвикана во [[Европа]] од страна на [[Нацистичка Германија]], Рузвелт пружил силна дипломатска и финансиска поддршка за [[Кина]] и [[Велика Британија]], иако официјално САД останале неутрални, како што налагал [[Неутрален Акт|Неутралниот Акт]] усвоен во август 1935. Рузвелт рекол дека неговата цел е САД да станат "[[Арсенал на Демократијата|Големиот Арсенал на Демократијата]]", со тоа што обезбедувале муниција за силите на Сојузниците. Во март 1941 Конгресот ја усвоил реформата "[[Позајми-Изнајми]]", со која Рузвелт обезбедувал помош за државите кои се бореле против Нацистичка Германија на страната на Велика Британија. По [[Напад на Перл Харбор|јапонскиот напад на Перл Харбор]] на 7 декември 1941, Рузвелт успеал да издејствува Конгресот речиси едногласно да ја усвои Декларацијата за објавување на војна против Јапонија. Ја надгледувал мобилизацијата на американската економија во поддршка на воените зафати на силите на Сојузниците, со што невработеноста била речиси искоренета, а индустриската економија пораснала до неочекувани висини. Рузвелт ја доминирал американската политичка сцена, не само за време на повеќе од 12 годишниот период кој го поминал како Претседател на САД, туку уште цели децении по неговата смрт. Неговата [[Њу Дил Коалиција]] обединила синдикати, големи градски машини, етнички белци, Афроамериканци и рурални јужни белци. Ефектите од неговата дипломатска работа останале долг период по неговата смрт, со [[Обединети Нации|Организацијата на Обединетите Нации]] и [[Бретон Вудс систем|Бретон Вудс монетарниот систем]] како примери за широките ефекти на неговата администрација ширум светот. Комбинацијата на Рузвелт на оптимизам и активизам го оживеала националниот дух на американскиот народ. Починал на 63 годишна возраст на почетокот на неговиот четврти претседателски мандат на 12 април 1945. Непрекинато, до денешен ден, Франклин Делано Рузвелт кај американскиот народ важи за еден од најдобрите претседатели на САД. {{САД-политичар-никулец}} == Наводи == {{reflist|2}} {{Нормативна контрола}} {{Претседатели на САД}} {{DEFAULTSORT:Рузвелт, Франклин Делано}} [[Категорија:Гувернери на Њујорк]] [[Категорија:Адвокати од Њујорк]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] [[Категорија:Претседатели на САД]] o8o06m718khwik4at9az3rmcv18c7zg 5628521 5628520 2026-09-14T13:27:31Z Buli 2648 5628521 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = FDR-1944-Campaign-Portrait (3x4 retouched, cropped).jpg | caption = Предизборен портрет, 1944 г. | alt = Портрет на 62-годишниот Рузвелт со проседена коса, свртен кон камерата. | order = 32 | office = Претседател на Соединетите Американски Држави | vice_president = {{plainlist| * {{longitem|[[Џон Ненс Гарнер]]<br />(1933–1941)}} * {{longitem|[[Хенри А. Валас]]<br />(1941–1945)}} * {{longitem|[[Хари С. Труман]]<br />(јануари–април 1945)}} }} | term_start = 4 март 1933{{sfn|Alter|2006|p=190}} | term_end = 12 април 1945 | predecessor1 = [[Херберт Хувер]] | successor1 = [[Хари С. Труман]] | order2 = 44 | office2 = Гувернер на Њујорк | term_start2 = 1929 | term_end2 = 1932 | predecessor2 = [[Ал Смит]] | successor2 = [[Херберт Х. Леман]]{{sfn|Daniels|2015|pp=107&ndash;109}} | lieutenant2 = [[Херберт Х. Леман]]{{sfn|Daniels|2015|p=70}} | office3 = [[Помошник на секретарот на морнарицата на САД]] | president3 = [[Вудро Вилсон]] | term_start3 = 1913 | term_end3 = 1920 | predecessor3 = [[Бикман Винтроп]]<ref name=navy>{{cite web|url=https://www.history.navy.mil/research/library/bibliographies-and-research-guides/research-guides/lists-of-senior-officers-and-civilian-officials-of-the-us-navy/list-of-assistant-secretary-of-the-navy.html|title=Assistant Secretary of the Navy|publisher=Navy Department Library|date=May 20, 2026}}</ref> | successor3 = [[Гордон Вудбери]]<ref name=navy/> | state_senate4 = Сенат на сојузната држава Њујорк | district4 = [[26. сенатски округ на сојузната држава Њујорк|26. сенатски округ]] | term_start4 = 1911 | term_end4 = 1913 | predecessor4 = [[Џон Ф. Шлосер]]{{sfn|Burns|1956|p=30}} | successor4 = [[Џејмс Е. Таунер]]<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-herald-statesman-james-e-towner/204913447/|title=James E. Towner|work=Herald Statesman|date=January 24, 1935|page=2}}</ref> | birth_date = {{birth date|1882|1|30}} | birth_place = [[Хајд Парк (Њујорк)|Хајд Парк]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], САД | death_date = {{death date and age|1945|4|12|1882|1|30}} | death_place = [[Ворм Спрингс (Џорџија)|Ворм Спрингс]], [[Џорџија]], САД | resting_place = [[Национален историски локалитет „Домот на Френклин Д. Рузвелт“|имотот Спрингвуд]] | party = [[Демократска партија (САД)|Демократска партија]] | spouse = {{marriage|[[Елинор Рузвелт]]|17 март 1905}} | education = [[Универзитет Харвард]] ([[Диплома за уметности|диплома за уметности]]) | children = 6 | relatives = {{plainlist| * [[Семејство Рузвелт]] * [[Семејство Делано]] }} | signature = Franklin Roosevelt Signature.svg | signature_alt = Ракописен потпис со мастило | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=FDR's Speech to the Congress regarding the naval attack on Pearl Harbor.ogg|title=Гласот на Рузвелт|type=speech|description=За [[Нападот на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] и [[објавување војна|објавувањето војна]] на Јапонија}} }} '''Франклин Делано Рузвелт''' ({{langx|en|Franklin Delano Roosevelt}}; правилното презиме е '''Роузевелт''', {{pron-en|ˈroʊzəvɛlt}})<ref>http://www.youtube.com/watch?v=MX_v0zxM23Q Снимка од ФДР како дава заклетва</ref> ([[30 јануари]] [[1882]] — [[12 април]] [[1945]]), уште попознат како '''ФДР''' ({{langx|en|FDR}}) — 32. претседател на [[САД]], и е единствениот претседател на САД кој бил избран повеќе од 2 пати, па од тука е и претседателот со најмногу мандати, вкупно четири пати. Рузвелт го победил тогаш сè уште актуелниот 31. претседател на САД, [[Херберт Хувер]] на претседателските избори одржани во 1932. Популарноста ја добил со својата политика со која успеал да ја ублажи [[Големата криза од 1929|големата економска криза]] во САД. Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]] на [[1 септември]] [[1939]] прво индиректно ги поддржувал силите на Сојузниците, а по [[Напад на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] од страна на Јапонија на [[7 декември]] [[1941]] и официјално застанал на страна на силите на Сојузниците и ги насочил сите достапни средства на САД за модернизирање, обновување и проширување на американските вооружени сили во војната против [[Сили на Оската|Силите на Оската]]. Во првите 100 денови од неговиот прв претседателски мандат (1933-1937), кој започнал на 4 март 1933, Рузвелт започнал со серија реформи, уште попознати како [[Њу дил|Нов Договор (Њу Дил)]], кои се фокусирале на три главни цели: Ослободувања од одредени обврски за невработените и сиромашните; Закрепнување на економијата на нормално ниво; и Реформирање на финансискиот систем со цел да се спречи нова депресија. Американската економија закрепнала брзо во периодот од 1933 до 1937, но по тоа следувала длабока рецесија. Конзервативната коалиција во американскиот Конгрес во 1937 го спречила усвојувањето на реформите кои Рузвелт ги планирал за американскиот правен систем, а исто така укинала голем дел од реформите за ослободување на невработените и сиромашните од одредени обврски за време на Втората светска војна, бидејќи за време на истата, невработеноста била речиси искоренета. Најголемиот дел од реформите на финансискиот систем биле укинати во периодот 1975-1985, со исклучок на регулацијата на [[Вол Стрит]] од страна на [[Комисија за Обезбедување и Размени на САД|Комисијата за Обезбедување и Размени на САД]], која што постои и до денешен ден. Заедно со уште неколку помали реформи, најголемата придобивка од Новиот Договор во САД е социјалното осигурување, усвоена од страна на американскиот Конгрес во 1935. Откако Втората светска војна започнала по 1938 по почетокот на јапонската инвазија на Кина и агресијата предизвикана во [[Европа]] од страна на [[Нацистичка Германија]], Рузвелт пружил силна дипломатска и финансиска поддршка за [[Кина]] и [[Велика Британија]], иако официјално САД останале неутрални, како што налагал [[Неутрален Акт|Неутралниот Акт]] усвоен во август 1935. Рузвелт рекол дека неговата цел е САД да станат "[[Арсенал на Демократијата|Големиот Арсенал на Демократијата]]", со тоа што обезбедувале муниција за силите на Сојузниците. Во март 1941 Конгресот ја усвоил реформата "[[Позајми-Изнајми]]", со која Рузвелт обезбедувал помош за државите кои се бореле против Нацистичка Германија на страната на Велика Британија. По [[Напад на Перл Харбор|јапонскиот напад на Перл Харбор]] на 7 декември 1941, Рузвелт успеал да издејствува Конгресот речиси едногласно да ја усвои Декларацијата за објавување на војна против Јапонија. Ја надгледувал мобилизацијата на американската економија во поддршка на воените зафати на силите на Сојузниците, со што невработеноста била речиси искоренета, а индустриската економија пораснала до неочекувани висини. Рузвелт ја доминирал американската политичка сцена, не само за време на повеќе од 12 годишниот период кој го поминал како Претседател на САД, туку уште цели децении по неговата смрт. Неговата [[Њу Дил Коалиција]] обединила синдикати, големи градски машини, етнички белци, Афроамериканци и рурални јужни белци. Ефектите од неговата дипломатска работа останале долг период по неговата смрт, со [[Обединети Нации|Организацијата на Обединетите Нации]] и [[Бретон Вудс систем|Бретон Вудс монетарниот систем]] како примери за широките ефекти на неговата администрација ширум светот. Комбинацијата на Рузвелт на оптимизам и активизам го оживеала националниот дух на американскиот народ. Починал на 63 годишна возраст на почетокот на неговиот четврти претседателски мандат на 12 април 1945. Непрекинато, до денешен ден, Франклин Делано Рузвелт кај американскиот народ важи за еден од најдобрите претседатели на САД. {{САД-политичар-никулец}} == Наводи == {{reflist|2}} {{Нормативна контрола}} {{Претседатели на САД}} {{DEFAULTSORT:Рузвелт, Франклин Делано}} [[Категорија:Гувернери на Њујорк]] [[Категорија:Адвокати од Њујорк]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] [[Категорија:Претседатели на САД]] iai4wr0gcrus92ri3ho4o2znfyylei1 14 35443 5628732 3018149 2026-09-15T10:25:35Z Тиверополник 1815 5628732 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Caricaturists from England}} [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Англиски хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Англиски уметници|карикатуристи]] [[Категорија:Британски карикатуристи]] n9rzhr0y30p4afqdzn2jv2g5gg7530o 14 35444 5628757 3018150 2026-09-15T10:33:58Z Тиверополник 1815 5628757 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Caricaturists from the United Kingdom}} [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Британски хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Британски уметници|карикатуристи]] 1hk8vuu6mnmfm6pjuqm5xtmrtflwshj 14 36585 5628766 3175208 2026-09-15T10:36:46Z Тиверополник 1815 5628766 wikitext text/x-wiki {{рв|Comedians from Russia}} [[Категорија:Хумористи по националност|Руски ]] [[Категорија:Руски писатели|Хумористи]] [[Категорија:Руски забавувачи|Хумористи]] [[Категорија:Руски хумор|Хумористи]] te6vlnvdn0b47dygmt66jgoe8xol2iw 0 37504 5628844 5565253 2026-09-15T11:29:08Z ~2026-49903-92 136778 Додадена новата официјална веб страна во URL 5628844 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Фолтин (Foltin) | Img = By Keti Talevska.jpg | Img_capt = | Img_size = 250п | Background = group_or_band | Origin = [[Битола]], [[Република Македонија]] | Years_active = 1995 – денес | Genre = [[Рок музика]], [[Алтернативен рок]], [[Традиционална музика]], [[Џез]], [[Фанк]], [[Босанова]], [[Амбиентална музика]], [[Електронска музика]], [[Нов бран]] | Label = | URL =https://foltin.mk <br/> https://www.facebook.com/foltin.band/?locale=mk_MK <br/> https://www.youtube.com/channel/UCDj1Bij_KBsFc8nHQ2q7yyQ |Current_members=[[Бранислав Николов]] <br/> [[Пеце Николовски]] <br/> [[Пеце Трајковски]] <br/> [[Гоце Јовановски]] <br/> [[Славе Јовев]] <br/>|Past_members=[[Оливер Белопета]] <br/> [[Никола Димушевски|Никола Димушевски-Кокан]] <br/> [[Александар Секуловски|Александар Секуловски-Алек]] <br/> [[Горан Димитровски]] <br/> [[Гоце Димовски]] <br/><br/> [[Благој Петровски]] <br/> [[Оливер Јосифовски]] <br/> [[Петар Димитровски]] <br/>}} '''Фолтин''' — [[Македонија|македонска]] музичка група формирана во 1995 година во [[Битола]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонска рок енциклопедија (1963 - 2018)|last=Филиповски|first=Тошо|publisher=Корпус Деликти Рекордс, Тошо Филиповски|year=2018 година|isbn=978-608-66200-0-4|location=Скопје|pages=393, 394, 395}}</ref> Бендот се потпишувал на латиница (Foltin) дури до 2008 година каде на албумот [[Оваа трансплантирана машина за чукање]] првпат се потпишале на кирилица (Фолтин). Групата била основана во 1995 година во [[Битола]]. Нејзиниот музички јазик е имагинарна смеса или фонетска имитација на јазици, како што се: [[Шпански јазик|шпанскиот]], [[Француски јазик|францускиот]], [[Португалски јазик|португалскиот]], [[Романски јазик|романскиот]],  таканаречениот „спонтан есперанто“ итн., во комбинација со еден звуковен амалгам на жанрови, од традиционална музика преку [[Електронска музика|електроника]] до [[Рок-музика|рок]], и визуелен израз што вклучува елементи на [[кабаре]] и на перформанс. Фолтин започнал да пее и на [[македонски јазик]], притоа збогатувајќи ја звучната слика со влијанија од [[Алтернативен рок|алтернативниот рок]] или од [[Нов бран|новиот бран]], но сè уште одржувајќи ги врските со [[Традиционална музика|традиционалната музика]] и со концептот на [[кабаре]]. == Историја == === Почеток и албум „''Outre-Mer“'' === На самиот почеток, идејата била да се долови медитеранскиот звучен амбиент и духот на музиката од источноевропските цртани филмови. За чудниот звучен пејзаж, збогатен со разни “ready-made” “играчки” (свирчиња, црева, лончиња, прапорчиња, ламарини, картонски кутии и сл.), најпрво се заинтересирале [[Никола Димушевски|Никола Димушевски-Кокан]] и [[Оливер Белопета]]. Во само неколку дена, во јануари 1997 година, во студиото „До Ре Ми”, во продукција на [[Никола Димушевски|Кокан Димушевски]] биле снимени 6 теми, кои по неколку месеци јавноста ги запознала како една целина поврзани во албумот со [[Податотека:Концерт на Фолтин во МКЦ (14 февруари 2020).jpg|мини|239x239пкс|Концерт на Фолтин во МКЦ, Скопје на 14 февруари 2020 година]] име ''Outre-Mer''. Поставата што го снимала материјалот ја чинеле [[Бранислав Николов]] на [[вокали]] и на [[акустична гитара]], [[Оливер Јосифовски]] на [[контрабас]], [[Пеце Николовски]] на [[кларинет]], [[Александар Поповски (музичар)|Александар Поповски]] на [[перкусии]] и [[Благој Петровски]] на [[кавал]]. [[Александар Поповски (музичар)|Александар]], во соработка со [[Андреј Насоку]], го изработил и дизајнот на албумот што го објавил „SJF Records“ односно дискографскиот оддел на [[Скопски џез фестивал|Скопскиот џез-фестивал]]. Интересно е дека иако во периодот што следувал членовите на групата одржале неколку значајни концерти ([[Охридско лето]], Денови на македонската култура во Словенија итн.), сепак, излегувањето на албумот го доживеале како своевидно ослободување од насобран товар, па веднаш целосно му се посветиле на веќе разработениот концепт за нов албум. Така, ''Outre-Mer'' како концертен материјал практично никогаш не заживеал. === Наменска музика, музика за театар и филм и албум „Archimed“ === [[Податотека:Бранислав Николов.jpg|мини|293x293пкс|Концерт на Фолтин во Кино Култура]] Во периодот до следниот албум, Фолтин бил интензивно вклучен во правење наменска музика, најчесто за [[театар]], но во годините потоа ангажманите биле проширени и на создавање филмска музика. Меѓу другото, работеле на култната претстава “[[Македонска крвава свадба]]”, во продукција на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]] (за која ја добиле наградата за најдобра музика на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|МТФ „Војдан Чернодрински”]]) и на ТВ-перформансот „By Foltin”, во продукција на [[Македонска радио-телевизија|МТВ]]. На 28 јуни 2000 година, Фолтин одржале наменски концерт во [[Универзална сала – Скопје|Универзалната сала]] во [[Скопје]], кој бил сниман од [[Ален Хаџи-Стефанов]] а потоа продуцентски дотеран од [[Оливер Јосифовски]] и од [[Гоце Димовски]]. Одбраните 7 теми, по неколку месеци биле објавени како втор албум на групата, со име ''[[Archimed]]''. Со мали измени во поставата, снимениот материјал го потпишале основачите на бендот – [[Оливер Јосифовски|Оливер]], [[Бранислав Николов|Бранислав]] и [[Пеце Николовски|Пеце]] – како и новите членови [[Александар Секуловски|Александар Секуловски-Алек]] зад [[тапани]]те и [[Горан Димитровски]] на [[гитара]], [[бас-гитара]] и на [[хармоника]]. Како и на деби-албумот, дизајнот му бил доверен на [[Александар Поповски (музичар)|Александар Поповски]]. Гостин во темата ''Custos’ wife'' на електричната гитара бил [[Тони Китановски]]. Издавач на Archimed била „MAG“, продуцентската куќа на новиот менаџер на бендот, [[Гоце Димовски]]. Интересно е дека промената на издавачите на албумите најпрвин била сосема случајна одлука на групата, но гледано од денешна перспектива може да се констатира еден куриозитет: 8 објавени албуми за 8 различни македонски издавачи. [[Податотека:Goce Jovanoski.jpg|мини|248x248пкс|Гоце Јовановски со Фолтин на концерт во Хераклеа, Битола на 21 август 2021 година]] === Албум „''Donkey Hot“'' === [[Податотека:Фолтин 2024.jpg|мини|Концерт на Фолтин во Јавна соба, Скопје, 2 март 2024]] Во ноември 2002 година, групата го започнала снимањето на својот нов материјал, на домашен терен, во [[Дом на културата Битола|Домот на културата]] во [[Битола]]. Овој пат идејата била да се создаде звучна слика на една имагинарна концептуална приказна за „магарето што сакаше да биде коњ“. Седумте саркастични теми од приказната ги снимил [[Ален Хаџи-Стефанов]], во соработка со групата и со [[Мите Димовски]] како копродуцент. Поставата што го снимила албумот ''[[Donkey Hot]]'' била повторно изменета. Од бендот веќе бил заминат еден од основачите, [[Оливер Јосифовски]], кој по кратко време го направил сопствениот проект [[Љубојна]]. Новите луѓе во бендот биле [[Пеце Трајковски]] на [[хармоника]], [[Петар Димитровски]] на [[клавијатури]], [[Гоце Јовановски]] и [[Славе Јовев]] на [[тапани]], а како гостин бил вклучен и [[Марјан Станиќ]] на перкусии. Нов потписник на материјалот била исто така новата охридска издавачка куќа „Кукузел“. [[Податотека:Фолтин.jpg|мини|Концерт на Фолтин во Јавна соба, Скопје, 2 март 2024]] === Албум „''Lo-Lee-Ta-Too“'' === Работата на нов материјал почекала сè до формирањето на конечниот облик на една нова приказна, да се создаде автопортрет на музичарот што води љубов со инструментот – своевидна пародија на „Лолита”, каде главни ликови се [[Вуди Ален]] и неговиот нов кларинет. Концептот му се видeл сериозно интересен на [[Иво Антов]] и на неговата продукција „Ding Dong Records“. Од деветте теми, во кои наместо нивниот „измислен јазик“, се користи еден интересен спој на [[Македонски јазик|македонскиот]] со [[Англиски јазик|англискиот јазик]], дури три се разработки на познати теми. Со албумот ''[[Lo-Lee-Ta-Too]]'' се случила последната промена во составот на бендот – заминал [[Пеце Димитровски (музичар)|Пеце Димитровски]], а влегол [[Бас-гитара|басистот]] [[Гоце Јованоски]]. Така, од крајот на 2003 година, конечно било востановено стабилно јадро на бендот. Фокусот на медиумите бил врз нивниот прв голем хит во кариерата, песната ''Milica'' отпеана од актерот [[Сенко Велинов]], која во голема мера го определила идното дејствување на бендот. Покрај Сенко, како гости што придонеле квалитативно во комплетната звучна слика на новиот материјал се запишани и [[Стево Тасевски]] на тенорсаксофон и [[Оливије Семулијон]], а дизајнот на обвивката е на [[Атанас Георгиев]] (со кого подоцна работеле на два документарни филма: „Cash & Marry” и „Avec l’Amour”). Самото снимање се случило на две нови локации - најголем дел во студиото „Zlust” во [[Скопје]], со [[Бојан Угриновски]] како снимател, и ''Milica'' и ''Psst!'' во студиото „Тра-Ла-Ла”, и двете снимени од [[Мите Димовски]]. === Концерти, музика за театар и албум „''Оваа трансплантирана машина за чукање досега не типкала љубовно писмо“'' === [[Податотека:Бранислав Николов - Фолтин.jpg|мини|274x274пкс|Бранислав Николов]] Паузата до следниот албум ја исполниле со голем број концерти низ државата и надвор, од [[Париз|париските]] бротчиња на [[Сена]], преку баварските пивници и циркуски шатори, па до елитните европски фестивалски сцени. Во 2006 г., градот [[Битола]] им ја доделил наградата „4 Ноември”. Единаесет години по деби албумот, во јануари 2008 година Фолтин го започнале снимањето на новиот албум. Задоволни од постигнатото со ''Milica'', изборот бил студиото “ТраЛа-Ла” и Мите Димовски. За прват се случило два последователни албуми на Фолтин да бидат снимени од иста постава на бендот. Биле снимени пет нови теми со невообичаени имиња, во вид на бројки, што едновремено ја означуваат вредноста на музичкиот и срцевиот пулс, и со невообичаено долго име на албум ''[[Оваа трансплантирана машина за чукање]]''. Во рефренот на песната ''120'' направиле вкрстување на стиховите од „Везилка” на [[Блаже Конески]] и „Ленка” на [[Кочо Рацин]]. Токму оваа тема, попозната во јавноста како ''Везилке'', била нивниот следен голем радиохит. Интересен е фактот дека иако од самиот почеток издавачите на бендот биле македонски, а бендот најмногу ѝ се обраќал токму на домашната публика, дури на ова издание од латиница станале Фолтин на кирилица. Издавачот бил нов, Културно информативниот центар во [[Скопје]], препознатлив под акронимот КИЦ. Во годишниот избор на тогаш влијателниот македонски музички веб-магазин „plagij.at“, Фолтин го добиле признанието за албум на годината. Во овој период ја започнале соработката со театарските режисери [[Мартин Кочовски]] и [[Александар Поповски (режисер)|Александар Поповски]], и ја добиле наградата за најдобра музика на [[МТФ „Војдан Чернодрински“]], за претставата „Тапани во ноќта”, а нешто подоцна во [[Нови Сад]], и престижната „[[Стериина награда]]” за претставата „Бротче за кукли”, во продукција на СНГ Драма - Љубљана. === Албум „''Penelope X“'' === [[Податотека:Бранислав Николов 2024.jpg|мини|Бранислав Николов на концерт во Јавна соба, Скопје, 2.3.2024]] По вообичаената тригодишна дискографска пауза исполнета со безбројни клупски настапи низ [[Македонија]] и низ регионот, и со сериозен број концерти во останатите делови од [[Европа]], во терминот што вообичаено го користеле за снимања, почетокот на годината, Фолтин изненадиле со една навидум невообичаена соработка, но сепак очекувана за нивниот концепт на движење, промени и на експериментирања. Членовите на бендот биле едни од креаторите на албумот ''[[Penelope X]]'', создаден заеднички со композиторот [[Никола Коџабашија]] и со тапанарот [[Гоце Стевковски]]. ''[[Penelope X]]'' е резултат на едно интензивно дружење меѓу овие музичари, но концептуалната приказна овој пат ја склопил [[Никола Коџабашија|Никола]]. Со само четири дена предвидени за снимање, логично било дека материјалот се разработувал на самото место. Растоварени од притисокот на наметната креативност, снимањето и производот од него го доживеале како влегување во еден непознат свет без оптовареност. Ангелина Коџабашија и Ребека Јанковска-Ристески се двата придружни вокала што се појавуваат на снимањето, додека потписник на дизајнот е Јана Ацевска, која прекрасно го вклопила оригиналното уметничко дело на [[Мирослав Масин]] во омотот на изданието. Издавач бил „Lithum Records“. === Албум „Антитело“ === [[Податотека:City Park - Skopje, Macedonia (2).jpg|мини|235x235пкс|Пеце Трајковски Брада]] Безмалку веднаш по првомотивните настапи за ''[[Penelope X]]'', невообичаено за темпото што го практикувал кога создавал нов студиски материјал, Фолтин повторно се нашол во студиото „Тра Ла Ла“ и снимил 6 нови теми, кои во еден генерален концепт го чинат поп-арт албумот ''[[Антитело (албум на Фолтин)|Антитело]]''. Отпеан во целост на [[македонски јазик]], ''[[Антитело (албум на Фолтин)|Антитело]]'' е најкомуникативното комплетно дело на Фолтин до тој момент, но кое не продуцирало „хит“ од типот на ''Везилке'' или ''Милица'', на кој била веќе навикната македонската публика. Албумот го продуцирал [[МКЦ (Младински културен центар)|МКЦ]], и веројатно е најпотценетото издание на бендот. === Албум „Пијан Славеј“ === [[Податотека:Пеце Трајковски Брада.jpg|мини|Пеце Трајковски Брада на концерт во Јавна соба, Скопје, 2.3.2024]] На оваа констатација кумувала и појавата на извонредниот следбеник, албумот ''[[Пијан славеј]]'', со кој Фолтин влегол во годината во која прославувал 20 години од своето континуирано творештво. Албумот, нормално за бендот, го снимил во јануари 2015 година, повторно навраќајќи се во Центарот за култура во родната [[Битола]]. Новиот материјал бил продуциран од сограѓанинот Марк Пурпос, додека миксањето било направено во „Mozart Studio“ на кавадарчанецот Костадин Камчев, во Клифтон во [[Њу Џерси]]. Константа во нетрадиционалниот пристап на Фолтин бил и новиот издавач, Центарот за култура во [[Битола]]. Препознатливиот сезнибилитет на Фолтин во песните ''Ела си в кревет, Пијан славеј, Облаче, Ми падна газо, Слободната љубов'' и ''Купидон'' е по малку повлечен. Во 2018 година ја направиле музиката за филмот „[[Исцелител (филм)|Исцелител]]” на [[Ѓорче Ставрески]]. ==Дискографија== {| class="wikitable" |+ !Наслов !Година |- |[[Out Re-Mer]] |1997 |- |V.A. – Прескок / Неда |2000 |- |[[Archimed (албум на Фолтин)|Archimed]] |2000 |- |V.A. - Balk Amalgam Against Exclusion / Mediterranevs |2000 |- |V.A. - SJF Records Sampler / Doagja son |2001 |- |[[Donkey Hot]] |2003 |- |V.A. - ТEA Модерна Колекција На Џез Музика / Хон-ши |2004 |- |V.A. - Време Ритам 01 / Семејни приказни слика 4 |2006 |- |V.A. - Нов Бран. Два / The tip of the tongue |2006 |- |V.A. - Bastion Works & Rew>>works / Hot day in Mexico |2007 |- |V.A. - World Music Stage – Exit Festival 06 / Untitled |2007 |- |V.A. - Ако Никој Не Свири...Во Живо На Стотројка / Lo lee ta too |2008 |- |[[Lo-Lee-Ta-Too]] |2008 |- |Оваа Трансплантирана Машина За Чукање Досега Не Типкала Љубовно Писмо |2008 |- |[[Penelope X]] (7 Songs And Postludium From The Musical “Odysseys And His Woman” |2011 |- |[[Антитело (албум на Фолтин)|Антитело]] |2012 |- |V.A. - Ако Одам Во Битола / Bottlediving |2012 |- |[[Пијан славеј]] |2015 |- |V.A. - MIDEM 2016. Taste The Music From Macedonia / Ela si v krevet |2016 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=7059 Изданија на „Фолтин“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230418104034/https://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=7059 |date=2023-04-18 }} евидентирани од [http://www.muzichkiregistar.com/ ВБУ Музички Регистар]. [[Категорија:Фолтин| ]] [[Категорија:Појавено во 1997 година во Македонија]] [[Категорија:Македонска музика]] [[Категорија:Македонски рок-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1995 година]] 2j496icjyf0bunfyks7mdnsc90d8d4a 0 37728 5628817 5422646 2026-09-15T11:12:09Z Тиверополник 1815 5628817 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за уметник | bgcolour = | name = Џорџо Вазари | image = Zucchi, Jacopo - Vasari, Giorgio - Uffizi ICCD.jpg | imagesize = 210px | caption = Автопортрет | birthdate = {{роден на|30|јули|1511}} | location = [[Арецо]], [[Тоскана]] | deathdate = {{починал на|27|јуни|1574}} (возраст: 62) | deathplace = {{починал во|Фиренца|Италија}} | nationality = [[Италија]]нец | field = [[сликарство]], [[архитектура]] | training = [[Андреа дел Сарто]] | movement = [[ренесанса]] | famous works = „[[Животите на најизвонредните сликари, вајари и архитекти|Животи]]“ (збирка биографии) | patrons = | awards = }} [[Податотека:DetailInteriorSantaMariaDelFiore.jpg|мини|десно|исправено|Живопис во Дуомо, Фиренца.]] '''Џорџо Вазари''' ({{langx|it|Giorgio Vasari}}; {{рн|30|јули|1511}} – {{пн|27|јуни|1574}}) — [[италија]]нски [[Сликарство|сликар]] и [[архитектура|архитект]], денес познат по неговите [[биографија|биографии]] на италијански уметници со кои тој се смета за основоположник на [[историја на уметноста|историјата на уметноста]]. == Животопис == Вазари е роден во [[Арецо]], [[Тоскана]]. Уште на рана возраст, неговиот братучед [[Лука Сињорели]] го препорачува како ученик на [[Џуљелмо да Марзиља]], вешт сликар на [[витраж]]и. На шеснаесет годишна возраст, кардиналот Силвио Пасерини го праќа во [[Фиренца]], и таму Вазари му се приклучува на кругот на [[Андреа дел Сарто]] и неговите ученици [[Росо Фјорентино]] и [[Јакопо Понтормо]] каде се стекнува со хуманистичка наобразба. Таму се спријателува со [[Микеланџело]], чиј стил на сликање извршува влијание врз сопствениот. Во 1529 Вазари оди во [[Рим]] и таму ги проучува делата на [[Рафаело Санти|Рафаел]] и други припадници на [[висока ренесанса|високата ренесанса]] во Рим. Vasari's own [[Маниризам|маниристички]] слики биле повеќе ценети и обожувани додека бил жив, отколку по смртта. Негов постојан работодавач и покровители било семејството [[Медичи]] во [[Фиренца]] и [[Рим]], а работел и во [[Неапол]], Арецо и други места. Голем дел од неговите слики постојат и денес, од кои најважните се ѕидните и таванските живописи во големата Сала на Козимо I во [[Палацо Векјо]] во Фиренца, каде Вазари со неговата тајфа работеле од 1555, како и неговите незавршени [[фреска|фрески]] во внатрешноста на огромната [[купола]] на [[Фирентинска катедрала|Дуомо]], довршени од [[Федерико Цукари]] со помош од [[Џовани Балдучи]]. Помагал и при организацијата на украсувањето на т.н. „[[Студиоло на Франческо I|Студиоло]]“, кое денес стои ремонтирано во Палацо Векјо. Вазари веројатно бил поуспешен како архитект, отколку како сликар. Неговата [[лоџија]] на крајот на долгиот и тесен внатрешен двор во дворецот [[Уфици]] отвора интересна глетка, што претставува уникатно урбанистичко дело кое функционера како јавен плоштад, и ако ја сметаме за кратка улица, претставува уникатен ренесансен сокак со складен и обединет архитектонски третман. Во Фиренца, Вазари изградил и долг премин кој го поврзува Уфици со [[палацо Пити]], преку аркадирање низ мостот [[Понте Векјо]], денес наречен [[Вазариев коридор]] во негова чест. Ја реновирал и убавите средновековни [[Црква (градба)|цркви]] [[Санта Марија Новела]] и [[Санта Кроче (базилика)|Санта Кроче]], каде во обете цркви ги отстранил [[лекториум]]ите и подтаваните, и го преуредил [[хор (архитектура)|задхорниот]] дел во тогашниот маниристички стил. во Рим, вазари соработувал со [[Јакопо Бароци да Вињола]] и [[Бартоломео Аманати]] во [[Вила Џулија|вилата Џулија]] на папата [[Папа Јулиј III|Јулиј III]]. Во текот на својот живот Вазари уживал високо реноме и насобрал големо богатство. Во 1547, за себеси изградил убава куќа во Арецо (денес музеј во негова чест), каде ги украсил ѕидовите и сводовите со слики. Таму бил избран за член на општинскиот совет на Арецо, а подоцна успеал да се издигне до највисоката функција на [[гонфалониер]]. Во 1563, бил еден од основачите на [[Цртачка академија (Фиренца)|Цртачката академија]] во Фиренца на чело со великиот војвода и Микеланџело и членство од 36 избрани уметници. Вазари умрел во Фиренца на [[27 јуни]] [[1574]]. == „Животите“ == {{Главна|Животите на најизвонредните сликари, вајари и архитекти}} [[Податотека:Vite.jpg|thumb|200px|насловна страна на „Животите“]] Како првиот италијански историчар на уметноста, Вазари започнал жанр на енциклопедија на уметнички биографии кој продолжува да живее до денес. Токму Вазари е авторот на поимот „[[Ренесанса]]“ (''rinascita''), иако за постоењето на уметничка преродба постоела свест уште од времето на [[Леоне Батиста Алберти]]. Неговото дело „[[Животите на најизвонредните сликари, вајари и архитекти]]“ (''Le Vite delle più eccellenti pittori, scultori, ed architettori'') — посветено на великиот војвода [[Козимо I|Козимо I де Медичи]] — за првпат било објавено во 1550. Во него се содржела и драгоцена расправа за техничките методи кои се користат во уметноста. Во 1568, делото било делумно изменето и дополнето, а биле додадени и гравури со [[портрет]]и на уметниците (некои претпоставени). Делото се одликува со постојана и ноторна пристрасност во полза на уметниците од Фиренца, на кои Вазари им ги припишува сите усовршувања во ренесансната уметност (како на пример, пронаоѓањето на [[гравура]]та). Во првото издание особено и систематски е запоставена венецијанската уметност (заедно со уметноста на другите европски земји). Во периодот помеѓу двете изданија, Вазари ја посетил Венеција, по што тој донекаде омекнал (најпосле вклучувајќи го и [[Тицијан]]), но дури и тогаш, во второто издание тој не постигнал неутрално гледиште. Вазариевите биографии се прошарани со забавни озборувања. Многу од анегдотите личат на вистинити, додека други се измислици. Меѓутоа, само со неколку исклучоци, естетското расудување на делото е остроумно и без пристрасност. При создавањето на делото, Вазари не трагал по точни датуми, како што би направиле денешните историчари на уметноста, и затоа неговите биографии се потпираат на сликарите од неговата генерација и оние веднаш зад нив. Современата критика, користејќи се со нови материјали за истражување, има исправено голем дел од погрешните години, датуми и припишувања. Делото сепак останува класика, иако задолжително мора да се дополни со современа критичка работа. На крајот на книгата, Вазари дава краток преглед и на сопствената биографија, и додава други подробности за себеси и семејството во животите на Лаѕаро Вазари и [[Франческо Салвијати]]. == Наводи == [[Податотека:The Mutilation of Uranus by Saturn.jpg|thumb|300px|„[[Кастрација|Кастрирањето]] на [[Уран]]“: фреска од Вазари и [[Кристофано Герарди]] (~ 1560, Сала на Козимо I, [[Палацо Векјо]], Фиренца).]] {{рв|Giorgio Vasari}} {{1911}} * ''The Lives of the Artists'' (Oxford World's Classics). Oxford University Press, 1998. ISBN 0-19-283410-X * ''Lives of the Painters, Sculptors and Architects, Volumes I and II''. Everyman's Library, 1996. ISBN 0-679-45101-3 * ''Vasari on Technique''. Dover Publications, 1980. ISBN 0-486-20717-X * ''Life of Michelangelo''. Alba House, 2003. ISBN 0-8189-0935-8 * [http://www.articlemyriad.com/36.htm Биографија на Вазари и анализа на четири поважни дела] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070223093408/http://www.articlemyriad.com/36.htm |date=2007-02-23 }} * [http://www.kirjasto.sci.fi/gvasari.htm Кратка верзија на „Животите“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080410021324/http://www.kirjasto.sci.fi/gvasari.htm |date=2008-04-10 }} == Надворешни врски == * [http://bepi1949.altervista.org/vasari/vasari00.htm Le Vite] 1550, италијански оригинал {{it}} * [http://www.archive.org/details/storiesoftheital007995mbp „Приказни за италијанските уметници од Вазари“], превод на Е. Л. Сили, 1908, скратена верзија {{en}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вазари, Џорџо}} [[Категорија:Италијански архитекти]] [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Ренесансни архитекти]] [[Категорија:Италијански историчари на уметноста]] [[Категорија:Луѓе од Арецо]] 3mgp3mnscpcx2hvglilvtddhoo2y8ee 0 38154 5628535 5362464 2026-09-14T14:17:24Z BT405 9277 5628535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Избор за песна на Евровизија 2008 | slogan = Confluence of Sound („Сливот на звукот“) | image = Eurovision Belgrade 2008.png | semi1 = [[20 мај]] [[2008]] | semi2 = [[22 мај]] [[2008]] | final = [[24 мај]] [[2008]] | edition = 53. | host = {{СРБ}} | venue = [[Белградска арена]], [[Белград]], [[Србија]] | presenters = [[Јована Јанковиќ]]<br />[[Жељко Јоксимовиќ]] | emiter = [[РТС]] | entries = 43 | debuting = {{Esc|Азербејџан}}<br />{{Esc|Сан Марино}} | returning = | nonparticipating = {{Esc|Австрија}} | vote = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | winner = {{Esc|Русија}} | winner_song = Believe | previous = 2007 | next = 2009 |map=ESC_2008_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2008''' беше 53. издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Белград]], [[Србија]], по победата на Марија Шерифовиќ на [[Избор за песна на Евровизија 2007|натпреварот во 2007 година]] со песната „Молитва“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[Радио-телевизија на Србија|РТС]], ова беше прво издание со две полуфинални вечери (20 и 22 мај) и големо финале на 24 мај 2008 година. Водители беа [[Јована Јанковиќ]] и [[Жељко Јоксимовиќ]]. Победник беше '''[[Русија]]''' со песната „Believe“, изведена од '''[[Дима Билан]]''', која освои 272 поени. Ова беше прва победа за Русија во историјата на Евровизија. Македонија беше претставена од [[Тамара Тодевска|Тамара]], [[Врчак]] и [[Адријан Гаџа]] со песната „[[Let Me Love You]]“. Настапија во второто полуфинале и го освоија 10-то место со гласовите на публиката, но не се квалификуваа во финалето бидејќи жирито ја избра Шведска како последен квалификуван учесник. == Прво полуфинале == Првото полуфинале се одржа на 20 мај 2008 година. Учествуваа 19 земји, а право на глас имаа 19-те учеснички плус Германија и Шпанија. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- style="background:#FFE4C4;" | 01 || {{Esc|Црна Гора}} || Стефан Филиповиќ || "Zauvijek volim te" || црногорски || 14 || 23 |- style="background:#FFE4C4;" | 02 || {{Esc|Израел}} || Боаз Мауда || "The Fire in Your Eyes" || хебрејски, англиски || 5 || 104 |- style="background:#FFE4C4;" | 03 || {{Esc|Естонија}} || Kreisiraadio || "Leto svet" || српски, германски, фински || 18 || 8 |- style="background:#FFE4C4;" | 04 || {{Esc|Молдавија}} || Џета Бурлаку || "A Century of Love" || англиски || 12 || 36 |- style="background:#FFE4C4;" | 05 || {{Esc|Сан Марино}} || Miodio || "Complice" || италијански || 19 || 5 |- style="background:#FFE4C4;" | 06 || {{Esc|Белгија}} || Ishtar || "O Julissi" || измислен || 17 || 16 |- style="background:#FFE4C4;" | 07 || {{Esc|Азербејџан}} || Елнур и Самир || "Day After Day" || англиски || 6 || 96 |- style="background:#FFE4C4;" | 08 || {{Esc|Словенија}} || Ребека Дремељ || "Vrag naj vzame" || словенечки || 11 || 36 |- style="background:#FFE4C4;" | 09 || {{Esc|Норвешка}} || Марија Хаукас Сторенг || "Hold On Be Strong" || англиски || 4 || 106 |- style="background:#FFE4C4;" | 10 || {{Esc|Полска}} || Изис Џи вокал || "For Life" || англиски || 10 || 42 |- style="background:#FFE4C4;" | 11 || {{Esc|Ирска}} || Дастин Заќорот || "Irelande Douze Pointe" || англиски || 15 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 12 || {{Esc|Андора}} || Жизела || "Casanova" || англиски || 16 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Лака || "Pokušaj" || босански || 9 || 72 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Ерменија}} || Сирушо || "Qélé, Qélé" || англиски, ерменски || 2 || 139 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Холандија}} || Хинд || "Your Heart Belongs to Me" || англиски || 13 || 27 |- style="background:#FFE4C4;" | 16 || {{Esc|Финска}} || Teräsbetoni || "Missä miehet ratsastaa" || фински || 8 || 79 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Романија}} || Нико и Влад || "Pe-o margine de lume" || романски, италијански || 7 || 94 |- style="background:#FFE4C4;" | 18 || {{Esc|Русија}} || Дима Билан || "Believe" || англиски || 3 || 135 |- style="background:#FFE4C4;" | 19 || {{Esc|Грција}} || Каломира || "Secret Combination" || англиски || 1 || 156 |} == Второ полуфинале == Второто полуфинале се одржа на 22 мај 2008 година. Учествуваа 19 земји, а право на глас имаа 19-те учеснички плус Обединетото Кралство, Франција и Србија. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Исланд}} || Euroband || "This Is My Life" || англиски || 8 || 68 |- | 02 || {{Esc|Шведска}} || Шарлот Перели || "Hero" || англиски || 12 || 54 |- | 03 || {{Esc|Турција}} || Mor ve Ötesi || "Deli" || турски || 7 || 85 |- | 04 || {{Esc|Украина}} || Ани Лорак || "Shady Lady" || англиски || 1 || 152 |- | 05 || {{Esc|Литванија}} || Јеронимас Милиус || "Nomads in the Night" || англиски || 16 || 30 |- | 06 || {{Esc|Албанија}} || Олта Бока || "Zemrën e eLmrazës" || албански || 9 || 67 |- | 07 || {{Esc|Швајцарија}} || Паоло Менегуци || "Era stupendo" || италијански || 13 || 47 |- | 08 || {{Esc|Чешка}} || Тереза Керндлова || "Have Some Fun" || англиски || 18 || 9 |- | 09 || {{Esc|Белорусија}} || Руслан Алехно || "Hasta la Vista" || англиски || 14 || 27 |- | 10 || {{Esc|Латвија}} || Pirates of the Sea || "Wolves of the Sea" || англиски || 6 || 86 |- | 11 || {{Esc|Хрватска}} || Краљеви улице и 75 Cents || "Romanca" || хрватски || 4 || 112 |- | 12 || {{Esc|Бугарија}} || Deep Zone и Balthazar || "DJ, Take Me Away" || англиски || 11 || 56 |- | 13 || {{Esc|Данска}} || Саймон Метју || "All Night Long" || англиски || 3 || 112 |- | 14 || {{Esc|Грузија}} || Диана Ѓурцкаја || "Peace Will Come" || англиски || 5 || 107 |- | 15 || {{Esc|Унгарија}} || Чеззи || "Candlelight" || англиски, унгарски || 19 || 6 |- | 16 || {{Esc|Македонија}} || Тамара, Врчак и Адријан || "Let Me Love You" || англиски || 10 || 45 |- | 17 || {{Esc|Португалија}} || Ванија Фернандеш || "Senhora do mar (Negras águas)" || португалски || 2 || 120 |- | 18 || {{Esc|Кипар}} || Евтодокија Кади || "Femme Fatale" || грчки || 15 || 36 |- | 19 || {{Esc|Малта}} || Морена || "Vodka" || англиски || 14 || 38 |} == Финале == Финалето се одржа на 24 мај 2008 година. Учествуваа 25 земји: „Големата четворка“, домаќинот Србија и по 10 квалификувани земји од двете полуфиналиња. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Романија}} || Нико и Влад || "Pe-o margine de lume" || романски, италијански || 20 || 45 |- | 02 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Енди Ејбрахам || "Even If" || англиски || 25 || 14 |- | 03 || {{Esc|Албанија}} || Олта Бока || "Zemrën e eLmrazës" || албански || 17 || 55 |- | 04 || {{Esc|Германија}} || No Angels || "Disappear" || англиски || 23 || 14 |- | 05 || {{Esc|Ерменија}} || Сирушо || "Qélé, Qélé" || англиски, ерменски || 4 || 199 |- | 06 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Лака || "Pokušaj" || босански || 10 || 110 |- | 07 || {{Esc|Израел}} || Боаз Мауда || "The Fire in Your Eyes" || хебрејски, англиски || 9 || 124 |- | 08 || {{Esc|Финска}} || Teräsbetoni || "Missä miehet ratsastaa" || фински || 22 || 35 |- | 09 || {{Esc|Хрватска}} || Краљеви улице и 75 Cents || "Romanca" || хрватски || 21 || 44 |- | 10 || {{Esc|Полска}} || Изис Џи вокал || "For Life" || англиски || 24 || 14 |- | 11 || {{Esc|Исланд}} || Euroband || "This Is My Life" || англиски || 14 || 64 |- | 12 || {{Esc|Турција}} || Mor ve Ötesi || "Deli" || турски || 7 || 138 |- | 13 || {{Esc|Португалија}} || Ванија Фернандеш || "Senhora do mar (Negras águas)" || португалски || 13 || 69 |- | 14 || {{Esc|Латвија}} || Pirates of the Sea || "Wolves of the Sea" || англиски || 12 || 83 |- | 15 || {{Esc|Шведска}} || Шарлот Перели || "Hero" || англиски || 18 || 47 |- | 16 || {{Esc|Данска}} || Саймон Метју || "All Night Long" || англиски || 15 || 60 |- | 17 || {{Esc|Грузија}} || Диана Ѓурцкаја || "Peace Will Come" || англиски || 11 || 83 |- | 18 || {{Esc|Украина}} || Ани Лорак || "Shady Lady" || англиски || 2 || 230 |- | 19 || {{Esc|Франција}} || Себастијан Теље || "Divine" || англиски, француски || 19 || 47 |- | 20 || {{Esc|Азербејџан}} || Елнур и Самир || "Day After Day" || англиски || 8 || 132 |- | 21 || {{Esc|Грција}} || Каломира || "Secret Combination" || англиски || 3 || 218 |- | 22 || {{Esc|Шпанија}} || Родолфо Чикиликуатре || "Baila el Chiki Chiki" || шпански, англиски || 16 || 55 |- style="background:#FEF200;" | '''23''' || '''{{Esc|Русија}}''' || '''Дима Билан''' || '''"Believe"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''272''' |- | 24 || {{Esc|Србија}} || Јелена Томашевиќ feat. Бора Дугиќ || "Oro" || српски || 6 || 160 |- | 25 || {{Esc|Норвешка}} || Марија Хаукас Сторенг || "Hold On Be Strong" || англиски || 5 || 182 |} == 12 поени == === Прво полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 5 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 4 || {{Esc|Грција}} || {{Esc|Азербејџан}}, {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Сан Марино}} |- | 2 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}} |- | 2 || {{Esc|Русија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Естонија}} |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Азербејџан}} || {{Esc|Полска}} |- | {{Esc|Андора}} || {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Финска}} || {{Esc|Естонија}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Полска}}|| {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Црна Гора}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}} |} === Второ полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во второто полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 6 || {{Esc|Украина}} || {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Грузија}}, {{Esc|Данска}}, {{Esc|Португалија}}, {{Esc|Турција}} |- | 3 || {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Франција}}, {{Esc|Швајцарија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 2 || {{Esc|Грузија}} || {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Украина}} |- | 2 || {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Србија}} |- | 2 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Обединето Кралство}} |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Шведска}} |- | {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Србија}} |- | {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Малта}} |- | {{Esc|Шведска}} || {{Esc|Данска}} |} === Финале === Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 8 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Чешка}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Грузија}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 7 || '''{{Esc|Русија}}''' || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Украина}} |- | 4 || {{Esc|Грција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Сан Марино}} |- | 4 || {{Esc|Србија}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Црна Гора}} |- | 2 || {{Esc|Азербејџан}} || {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Турција}} |- | 2 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Србија}} |- | 2 || {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 2 || {{Esc|Украина}} || {{Esc|Португалија}}, {{Esc|Грузија}} |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Исланд}} |- | {{Esc|Грузија}} || {{Esc|Ерменија}} |- | {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Шпанија}} || {{Esc|Андора}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Азербејџан}} |} === Емитувања на полуфиналињата === Како што беше објавено, државите мора да го пренесуваат финалето и полуфиналето во кое учествуваат. [[Велика Британија]],<ref>During the UK national final (''[[Eurovision: Your Decision]]''), [[Terry Wogan]] confirmed both semi-finals would be broadcast on [[BBC Three]].</ref> [[Сан Марино]], [[Грција]], [[Хрватска]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/10915 |title=Croatia: We will broadcast both semi finals}}</ref> [[Република Ирска|Ирска]], [[Германија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/10679 |title=Supporters of German finalists and broadcast details revealed |publisher=ESCToday.com |accessdate=2007-02-26}}</ref> [[Холандија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/10789 |title=Netherlands: We will broadcast live both semi-finals |publisher=ESCToday.com |accessdate=2007-03-07}}</ref> [[Норвешка]],<ref>[http://interaktiv.vg.no/tv/index.php?kanal=231&now=1&max=24&sortby=tid VG Nett - TV-guiden] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071025051114/http://interaktiv.vg.no/tv/index.php?kanal=231 |date=2007-10-25 }}, [[Verdens Gang|VG]], May 22, 2008</ref> [[Малта]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.ogaemalta.com/index2.html |title=exclusive PBSmalta to air both semifinals |publisher=ogaemalta.com |accessdate=2008-05-07 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501012800/http://www.ogaemalta.com/index2.html |url-status=dead }}</ref> Србија,<ref>{{наведени вести |url=http://www.evropesma.org/sr/node/765 |title=Oba polufinala u direktnom prenosu |publisher=evropesma.org |accessdate=2007-11-15 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529062145/http://www.evropesma.org/sr/node/765 |url-status=dead }}</ref> [[Финска]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/10975 |title=Finland: YLE to broadcast both semi finals |publisher=ESCToday.com |accessdate=2008-03-29}}</ref> [[Босна и Херцеговина]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=2959 |title=BHRT goes Euromaniac |publisher=oikotimes.com |accessdate=2008-03-29 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103082417/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=2959 |url-status=dead }}</ref> [[Данска]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11015 |title=Denmark: DR to broadcast both semi finals |publisher=ESCToday.com |accessdate=2008-04-04}}</ref> [[Португалија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3154 |title=RTP to broadcast both Eurovision semi-finals |publisher=oikotimes.com |accessdate=2008-04-16 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210230755/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3154 |url-status=dead }}</ref> [[Кипар]]<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11203 |title=Cyprus: CyBC to air both semis and preview shows |publisher=ESCToday.com |accessdate=2007-04-24}}</ref> [[Израел]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11287 |title=OGAE Israel: 12 points to Sweden! |publisher=ESCToday.com |accessdate=2007-05-07}}</ref> [[Естонија]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.esctoday.com/news/read/11322 |title=Estonia: Sahlene to be ETV's {{sic|hide=y|spoke|person}} |publisher=esctoday.com |accessdate=2008-05-09 |archive-date=2008-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081018224048/http://www.esctoday.com/news/read/11322 |url-status=dead }}</ref> [[Турција]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11319 |title=Turkey: TRT will broadcast both semi-finals live |publisher=ESCToday.com |accessdate=2008-05-09}}</ref> [[Латвија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11329 |title=Latvia: Wolves of the Sea release first CD |publisher=ESCToday.com |accessdate=2008-05-10}}</ref> [[Словенија]]<ref>{{наведени вести |url=http://www.rtvslo.si/zabava/modload.php?&c_mod=rnews&op=sections&func=read&c_menu=19&c_id=34339 |title=Slovenia: Rebeka danes na poti v Beograd (Rebeka will today go to Belgrade) |publisher=RTVSLO.SI |accessdate=2008-05-10}}</ref> [[Русија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=119388&cid=28&d=0 |title=Eurovision: Rossija |publisher=Rossija |accessdate=2008-05-10 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517170807/http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=119388&cid=28&d=0 |url-status=dead }}</ref> [[Украина]],<ref>{{наведени вести |url=http://1tv.com.ua/euro/eurovision/euronews/08/05/17/16/30.html |title=Eurovision: fair play |publisher=NTU |accessdate=2008-05-17 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529153510/http://1tv.com.ua/euro/eurovision/euronews/08/05/17/16/30.html |url-status=dead }}</ref> [[Литванија]], [[Чешката Република]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.esctoday.com/news/read/11793 |title=Czech Republic: Broadcasting both semi finals |publisher=esctoday.com |accessdate=2008-05-20}}</ref> [[Андора]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.rtvasa.ad/ATV/ATV-Progr.swf |title=RTVA Official Schedule for Thursday has slot marked for Semi Final 2 as well |publisher=RTVA |accessdate=2008-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701194602/http://www.rtvasa.ad/ATV/ATV-Progr.swf |archivedate=2007-07-01 |url-status=live }}</ref> [[Албанија]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.rtsh.al/?fq=brenda&m=shfaqpr&prid=23 |title=TVSH Official Schedule for Tuesday has slot marked for Semi Final 1 as well |publisher=TVSH |accessdate=2008-05-21}}</ref> [[Бугарија]], [[Исланд]],<ref>{{наведени вести |url=http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/?date-from=2008-05-20 |title=RUV Official Schedule for Tuesday has slot marked for Semi Final 1 as well |publisher=RUV |accessdate=2008-05-21 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204958/http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/?date-from=2008-05-20 |url-status=dead }}</ref> [[Шведска]],<ref>{{наведени вести |url=http://www.svt.se/svt/jsp/Crosslink.jsp?d=8742&selectedDate=20080520&shortVersion=true&showWeek=false |title=SVT Official Schedule for Tuesday has slot marked for Semi Final 1 as well |publisher=SVT |accessdate=2008-05-21}}</ref> [[Романија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tvr.ro/program.php?c=0&d=5&z=0 |title=TVR1/29 May 2008 - 30 May 2008}}</ref> и [[Австралија]] потврдија дека ќе ги емитуваат двете полуфиналиња (некаде како снимки, а некаде во живо). === Меѓународни емитувања === ;{{знаме|Australia}} - Иако Австралија не може да учествува, изборот беше емитуван на телевизискиот канал Ес-би-ес (SBS). Првото и второто полуфинале како и финалето беа емитувани во петок сабота и недела (23, 24 и 25 мај 2008) во 19:30 по месно време,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tvtonight.com.au/2008/04/eurovision-one-month-and-counting.html |title=Australia: SBS to air both Eurovision semi finals |publisher=TVtonight.com.au |date=2008-04-26 |accessdate=2008-04-26}}</ref> низ викендска евровизиско-тематска програма.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Mitchell |first=Simone |title=Eurovision 2008 |work=The Vine |publisher=Fairfax Digital |date=2008-05-23 |url=http://www.thevine.com.au/entertainment/photos/eurovision-2008.aspx |accessdate=2008-05-26 |archive-date=2008-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080812073539/http://www.thevine.com.au/entertainment/photos/eurovision-2008.aspx |url-status=dead }}</ref> Локалната водителка, Џулија Земиро, само се појави во уводниот и завршниот дел на емитувањето, додека целиот дел беше преземен од Бибиси.<ref>{{наведени вести |last=Nicholson |first=Sarah |title=Top of the Euro pops |work=Courier Mail |publisher=news.com.au |date=2008-05-21 |url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,23729009-5003422,00.html |accessdate=2008-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080529065901/http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,23729009-5003422,00.html |archivedate=2008-05-29 |url-status=bot: unknown }}</ref> Овие години, Изборот за песна на Евровизија е еден од највисоко рангираните телевизиски програми на Есбиес во смисла на гледаност<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://au.groups.yahoo.com/group/ozeurovision/message/601 |title=Broadcasting of Eurovision in Australia |publisher=OZEurovision |date=2008-02-07 |accessdate=2008-02-07 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Финалето на Есбиес го гледале 427,000 гледачи, додека 421,000 го гледале второто и 272,000 првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blogs.sunherald.com.au/whoweare/archives/2008/05/ |title=The Who We Are update: week 24 |publisher=smh.com.au |date=2008-05-26 |accessdate=2008-07-13 |archive-date=2012-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512035850/http://blogs.sunherald.com.au/whoweare/archives/2008/05/ |url-status=dead }}</ref> ;{{знаме|Austria}} - Во Австрија, државната телевизија ОРФ го емитуваше фестивалот во живо и доби многу високи телевизиски рејтинзи, и покрај тоа што Австрија не учествуваше на натпреварот. Но сепак, ОРФ не ги емитуваше полуфиналињата на 20 и 22 мај, па Австријците можеа да ги гледаат двете полуфиналиња на германската телевизија (ARD).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=2900 |title=ORF to broadcast the Eurovision final live |publisher=oikotimes.com |date=2008-03-16 |accessdate=2008-03-29 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103070245/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=2900 |url-status=dead }}</ref> ;{{знаме|Italy}} - Ниту една италијанска телевизија од Италија не го емитуваше натпреварот но Санмаринската телевизија (SMRTV), која го емитуваше целиот фестивал и на радио и на телевизија, може да се гледа во некои делови на Италија: Ромања (и мал дел од регионот Емилија вклучувајќи ја Болоња, северен Марче, и јужен Венето, вклучувајќи ја и Венеција.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.esctoday.com/news/read/10539 |title=San Marino to air both Eurovision semi finals |publisher=ESCtoday.com |accessdate=2008-03-31 |archive-date=2008-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080405035030/http://www.esctoday.com/news/read/10539 |url-status=dead }}</ref> ;Свет - Емитување во живо за во цел свет на Изборот на Песна на Евровизија беше овозможено од страна на европските телевизии кои се емитуваат сателитски како романската TVRi, грчката ERT World, јавната телевизија на Ерменија (ARMTV), шпанската TVE Internacional, турската TRT International, полската TVP Polonia, португалската RTP Internacional, српската РТС Сат и шведската SVT Europa. Официјалното мрежно место на Евровизија исто така го емитуваше фестивалот во живо без коментар користејќи ја p2p мрежата Octoshape. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] * [http://www.rts.co.yu/ Радио Телевизија Србија] * [http://evrovizija.x3me.us Снимки и видео клипови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080528095746/http://evrovizija.x3me.us/ |date=2008-05-28 }} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Српска музика]] [[Категорија:Култура на Белград]] [[Категорија:Музиката во 2008 година]] q54z7p70zkdvlh8xcosixnofm67jwqs 0 45142 5628613 5620186 2026-09-15T06:39:02Z Bjankuloski06 332 /* Личности */ 5628613 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Вртикоп |name_local = Σκύδρα |image_skyline = Vartokop.jpg |caption_skyline = Црквата „Св. Стефан“ |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Вртикоп | ширина = | опис = <center>Местоположба на Вртикоп во општината [[Вртикоп (општина)|Вртикоп]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Вртикоп | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 46 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 10 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 46 |lon_deg = 22 |lon_min = 10 |elevation_min = |elevation = 50 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постол]] |prefec = |municipality = [[Вртикоп (општина)|Вртикоп]] |municunit = Вртикоп |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 5406 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 585 00 |area_code = 23810-8 |licence = ΕΕ |website = {{URL|http://www.skydra.gr/}} }} '''Вртикоп''' или '''Вртокоп''' ({{langx|el|Σκύδρα}}, ''Скидра''; до 1926 г. ''Βέρτεκοπ'', ''Вертекоп''<ref name="Въртокоп-Скидра">[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170282 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Βέρτεκοπ -- Σκύδρα]</ref>) — [[град]] во [[Воденско]], [[Егејска Македонија]]. Градот претставува административно седиште на денешната [[Вртикоп (општина)|истоимена]] општина, во [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. Градот претставува административен и економски центар за околните села. Воедно е голем сообраќаен јазол, каде што се вкрстуваат патиштата кои од [[Солун]] и [[Пазар (град)|Пазар]] водат за [[Воден]], [[С’ботско]], [[Негуш]] и [[Бер]]. Низ него поминува и железничката линија Солун-Воден-[[Битола]], на која има железничка станица.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел=I|глава=Воденски округ|страници=46-47}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Vertekop-(Skydra)-Railway-Station-1891-1894.jpg|лево|мини|Железничката станица Вртикоп (1891-1894)]] Градот е оддалечен 96 километри од [[Солун]] по железничка линија, а по главниот пат околу 75 километри. Сместен е сред самото воденско-пазарско поле, на надморска височина од 50 метри.<ref name="НМЕМ" /> Вкупната површина на атарот изнесува 10 квадратни километри. == Историја == Подрачјето на Вртикоп е населено уште од најстари времиња, за што сведочи [[праисторија|праисториската]] [[могила]] во месноста [[Стара Црква (Вртикоп)|Стара Црква]] (Палиоеклисија) веднаш југозападно од градот.<ref>{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=14732&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΕ/Α/Φ31/5939/405 π.ε./5-5-1976 - ΦΕΚ 685/Β/24-5-1976 | access-date = 22 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archive-date = 2023-05-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230514075409/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=14732&v17= | url-status = dead }}</ref> Сè до 1913 година бил населен исклучително со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ" /> Доселувањата на бегалци започнале веднаш по [[Балкански војни|Балканските војни]] и во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], кога во тогашното село биле сместени повеќе грчки доселенички семејства, во прв ред од [[Источна Тракија]] и од [[Кавказ]]. Овие бегалци го напуштиле селото, но во согласност со потпишаниот [[Лозански договор]], во селото биле населени бегалци од просторите на [[Мала Азија]] и [[Понд]].<ref name="НМЕМ" /> Во [[1926]] година, селото било преименувано во Скидра (''Σκύδρα'').<ref name="Въртокоп-Скидра"/> Во 1928 година, Вртикоп било претставено како мешана населба со 72 грчки доселенички семејства со вкупно 286 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Rizari391.jpg|десно|мини|300п|Вртикоп — третото по ред место на фотографијата]] Од некогашно мало и незначајно село, Вртикоп денес е важен комуникациски и стопански центар на околу 20 околни села, кои порано гравитирале кон Воден, Негуш, Бер и Пазар. Преку железничката станица во градот, се товарат милиони килограми пченица, овошје (праски, јаболка, круши), памук и други производи од вонредно богатите села што гравитираат околу Вртикоп.<ref name="НМЕМ" /> Во градот има и фабрика за прскалки, како и голем ладилник за складирање овошје. Брзиот развој на Вртикоп е резултат на вонредно големото производство на овошје кое се развило особено по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и го претворило полето во голема цветна градина. Благодарение на современите агротехнички мерки и современите канали за наводнување, преку кои се наводнува речиси целото поле, се зголемија приносите и од другите култури кои се одгледуваат тука, посебно памукот и пченицата.<ref name="НМЕМ" /> Земјоделството е развиено и во самиот град, па така неговото население главно произведува овошје (над 10 милиони килограми праски и исто толку јаболка), памук, пченица, детелина и други земјоделски производи.<ref name="НМЕМ" /> Денес, во градот постојат бројни трговски и занаетчиски дуќани, административни институции и други установи.<ref name="НМЕМ" /> == Население == Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. ''Вртокоп (Vartokop)'' е село во Воденската Каза со 44 домаќинства и 196 жители.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 158-159.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] ''Вртокоп'' имало 300 жители [[Македонци]].<ref name="НМЕМ" /><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_04.htm К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 149.]</ref> По податоци на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во ''Вртокоп (Vartokop)'' имало 160 Македонци.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 190-191.</ref> Во пописот од 1913 година, тогашното село забележано со 171 жител. Непосредно по [[Балкански војни|Балканските војни]] и во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], тука биле сместени повеќе грчки доселенички семејства, во прв ред од [[Источна Тракија]] и од [[Кавказ]]. Поради тоа, Вртикоп во 1920 година бил запишан со зголемен број на жители - 809. По 1924 година, тука биле населени и други грчки доселенички семејства, од кои 267 дојдени во согласност со [[Лозански договор|Лозанскиот договор]], но во меѓувреме бројни грчки доселенички семејства кои тука биле сместени отпорано биле иселени, поради што во пописот од 1928 година, броело речиси колку и во 1920 година, односно 833 жители. Поради местоположбата постепено се населувале и други грчки доселенички семејства, особено по исушувањето на [[Ениџевардарско Езеро|Ениџевардарското Блато]] и по извршените мелиорации на ова подрачје, така што во 1940 година Вртикоп пораснало на 1.645 жители, односно двојно се зголемило. Од овој број, околу 300 жители биле [[Македонци]], а останатите бегалци од [[Мала Азија]], [[Понд]], Источна Тракија и од други места, а имало и неколку семејства [[Власи]]. Поради натамошната концентрација на жители од околните села во текот на [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна]], бројот на населението на Вртикоп во 1951 година пораснал на 2.020, за во 1961 година да се искачи на 3.172 жители. Во 1971 година биле попишани 3.970, во 1981 година 4.319, а во 1991 година 4.562 жители, со тенденција на натамошен раст.<ref name="НМЕМ" /> Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 5.081 жител. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 5.406 жители. {{Пописи-ЕМ|1.645|2.020|3.172|3.970|4.319|4.562|5.081|5.406}} == Самоуправа и политика == Градот припаѓа на општинската единица Вртикоп со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина [[Вртикоп (општина)|истоимена]] општина, во округот [[Постол (округ)|Постол]]. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Вртикоп, во кој е единствено место. <!--== Општествени установи == == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во Вртикоп * [[Христодулос Димбарис]] — гркомански андартски деец == Култура и спорт == Во градот се наоѓаат два фудбалски клуба: * ФК Аетос Скидра, иград во втората фудбалска лига * Неа Генија Скидрас, игра во петтата лига (аматерска лига) Покрај фудбалски клубови, во Вртикоп постои и одбојкарска екипа, ОК Аристотелис Скидрас, кој неодамна влегол во одбојкарската лига А2 на Грција. <!--== Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи|2}} === Белешки === * {{БИМ}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Skydra}} * [http://www.skydra.gr/ Официјална страница на општината] {{el}} {{Вртикоп}} [[Категорија:Вртикоп]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] ffqqbialjwjzxi0jr740nwzoxb0o77r 0 45663 5628523 5303390 2026-09-14T13:30:53Z MacedonianBoy 2538 /* Надворешни врски */ 5628523 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{infobox book | <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = Печалбари | title_orig = | translator = | image = [[Податотека:Печалбари (плакат).jpg|200px|Плакат за претставата „Печалбари“ од 27.IX.1936 во Скопје]] | image_caption = Плакат за претставата „Печалбари“ од 27.IX.1936 во Скопје | author = [[Антон Панов]] | cover_artist = | country = {{знамеикона|Macedonia}} [[Македонија]] | language = [[македонски]] | genre = [[драма]] | publisher = | pub_date = 1936&nbsp;г. | media_type = Печатена | pages = 72 | isbn = }} [[Податотека:Sg4605.jpg|мини|десно|Награда од српските власти за драмата на Панов]] [[Податотека:APanov.jpg|мини|десно|Антон Панов]] '''Печалбари''' — најпознатата [[драма]] на македонскиот драматург [[Антон Панов]]. Тоа е дело во која ни се презентира [[љубов]]на приказна меѓу двајца млади (Костадин и Симка) кои се лудо влубени, но припаѓаат на различни сталежи, тој е сиромашен – а таа богата. Оваа противречност му била потребна на авторот за да го развие драмското дејство. Љубовта ќе биде главен двигател во драмското дејство, но и кочничар во развојот на љубовта меѓу младите. На нивната голема љубов ќе влијаат непишаните правила според кои двајца млади од различни класи не си припаѓаат еден на друг. Панов тука го вметнал и бунтот како средство со кое ќе се искаже незадоволството и ќе се постигне бунтот. Љубовта е таа што двајцата влубени ќе ги води напред. Но за жал, нивната среќа нема да биде целосна бидејќи посегнувањето по [[пари]]те и стремежот за исконската [[печалба]] трајно ќе уништи едно семејство. Во оваа драма Панов ги запазува драмските фази и класичното драмско дејство. При преминот од чин во чин, од појавата од појава во појава авторот не води низ дејство за да го доведе читателот до кулминација на случувањата каде зетот заминува на печалба. Јордан во драмата е лик кој најмногу ги сака парите. Претставен е како [[чорбаџија]] кој е мек на зборови но тврдоглав на дела, среброљубец кој гледа низ призмата на парите. Секогаш бил загрижен за мислењето на другите луѓе, а тоа најмногу се гледа кога ја „продал“ својата [[ќерка]], сметајќи оти таков бил [[адет]]от. Но бидејќи Симка се заљубила во сиромашниот Костадин, се договориле да му ја даде ќерка си поставувајќи му услов да замине на печалба, туркајќи го во смрт. Јордан стапува на сцена во оној момент кога младите очекуваат принова и кога за нив започнуваат новите обврски. Но, тој е бескорисен, не знае да ги покаже чувствата бидејќи за него пред сè се парите. Јордан донесува одлука која ќе ја плати прескапо, можеби не со својот, но со нечиј друг живот. Наспроти ликот на Јордан, стои Костадин, прикажан као млад човек кој има многу напредни сфаќања во споредба со времето во кое живеел. Како бунтовник, со своите постапки сакал да уништи дел од напишаните правила, како што била печалбарската традиција „...Ех црна и крвава е нашата печалба, мајко! Уште покрвава е [[сиромаштија]]та што нè гони таму!“ Сфаќајќи ги причините за тоа општествено зло, цврсто стоел на ставот дека печалбата носи и несреќа и смрт. Божана, мајка на Костадин, е жена која робува на [[патријархат|патријархалните]] традиции. Таа е жена која останала млада [[вдовство|вдовица]]. Но, сепак знаејќи дека печалбата е несреќа, го наговара синот и тој да биде печалбар. Таа знае како е да се живее без пари, да се одгледува дете без татко, но воедно справува и срамува што ќе рече светот и како ќе излезе пред другите со крената глава. Велејќи му на Костадин дека мора поради Јордан да оди на печалба, Костадин враќа со зборовите: <blockquote>''Дали чорбаџи Јордан ќе чуе таму во туѓина? Далеку, може дури преку море... На секого си туѓ... Нема со кого збор да промениш, солза да размениш! И не година, не две. Години, години да изврват, скотски да живееш, пари да збереш, додека да имаш лице дома да си дојдеш!... Ако паднам болен дали чорбаџи Јордан ќе праша за мене? Дали ќе има кој потта да ми ја избрише, кошула да ми размени, [[јорган]] да ми фрли?... Ех, црна и крвава е нашата печалба, мајко? Уште покрвава е сиромаштијата, што нè гони таму! Проклет да ѝ е коренот!... И големо има лечко нишан носи од неа за цел век!... Гледај, што направи од нас таа пуста печалба! Маж – роб! Жена – роб! Син - роб! Ќерка – роб! А мајките, само за солзи се родени!...''</blockquote> Овие се најтажните зборови што ги проговорил некој печалбар во македонската драма. Во овој цитат Костадин ја насетува својата судбина. Можеби Панов намерно ова го направил сè со цел да го стави читателот на размислување, каков е животот на печалбарите и низ каков тежок период поминуваат на печалба за да заработат парче леб. Кога Костадин мислел дека ја остварил својата цел, кога со Симка живееле убав живот и чекале принова, иднината ја нарушува Јордан кој доаѓа по своите пари. Нивната средба не е нималку пријатна бидејќи меѓу нив двајца доаѓа до конфликт. И покрај тоа што Костадин го моли Јордан да го остави барем уште една година да се порадува со својот пород, да сети таткова радост, тој е немилосрден велејќи дека не е негово да мисли на пелени, туку на пари. Костадин заминува на печалба, но не по своја желба. Надвор од селото. Во природата. Големо старо дрво. Планинска патека води на печалбарската чешма. Тоа е место на печалбарската разделба. Кога завесата се крева, десно веќе седнала мала група печалбари, прва пристигната на местото на разделбата; седам, пијам и замислено пеам. Во наредниот чин Костадин веќе се спрема за на печалба. Се збогува со Симка и со Божана. Прима од нив совети, но и ги прекорува и остава аманет детето што ќе се роди да го носи името на неговиот татко. Испратен е со песна впрочена како што тоа бидува со традицијата. За традиционалното испраќање на печалбарот поканува и моментот кога `рснува тапанот и зурлата, кога се прават и последните адети пред тргнувањето Тука е и размислувањето на Корама Атенас кој најубаво ја пишува тежината на печалбата. “...Разделба е разделба!... И камен на шијата полесно се носи од пустата печалба!“ Четвртиот чин дава најдобра слика на печалба кога веќе Костадин е во [[Белград]]. Таму болен од [[туберкулоза]] небаре од црна [[чума (болест)|чума]]. Со [[пот]] и мака спечалил парите, но платил со сопствениот живот. Печалбата за него била многу кобна, тој не успева да го издржи товарот на тешката работа, но желбата да го види Коле, неговиот [[син]] е поголема од сè. Тажи за својата мајка, за Симка. Свесен е дека ја доживува судбината на татка си, кого никогаш и не го видел. Судбината се повторува со него и тој повеќе никогаш нема да се врати дома. Овде смртта е нормална последица. Но дали вреди по секоја цена да се оди на печалба, да се жртвува сопствениот живот и животот на тие што чекаат дома, да се вратат печалбарите. == Структура на драмата == „Печалбари“ е драма во четири чина и драмско дејство развиено во пет етапи. Таа е битово-социјална драма со мотиви од печалбарскиот живот. „Битово“ значи дека е опфатен начинот на живеење, обичаите на Македонците; „социјален“ - судирот меѓу богатите и сиромашните и печалбарството - како нужност да се спечали. Темата во драмата е љубовта на двајца млади, поради која момчето е принудено да оди на печалба. Во драмата се испреплетуваат неколку мотиви: мотивот на парите, мотивот на љубовта, на традицијата и на печалбарството. Парите се сепак движечкиот мотив, тие се средство за живот, за богатење, за купување невеста, за уништување на семејството, за одење на печалба и смисла за живеење (на Јордан му се и срце и душа). Идејата е да го прикаже животот на Македонците во првата половина на XX век. Дејствието се случува во едно село во Западна Македонија (освен една сцена во [[Белград]]) кон крајот на триесеттите години од XX век. == Содржина == [[Податотека:Печалбари (сцена).jpg|thumb|мини|десно|Сцена од претставата „Печалбари“, со [[Ристо Шишков]] во главната улога]] === Прв чин === На почетокот од драмата е претставена богата македонска куќа, домот на девојката Симка. Преку разговорот на Симка со своето помало братче Стојче, авторот нè воведува во светот на драмата. Таа му дава да јаде и го распрашува што дознал. Тој кажува дека уште утрото се најавиле стројници од две страни: од Ѓурѓиновци за Јован (од богато семејство) и од Итромановци за Костадин (сиромашен, но Симка го сака). Братчето е наклонето кон побогатите бидејќи тие ќе му дадат повеќе подароци, на што Симка му одвраќа: <blockquote>''Магаре ниедно! Уште од малечко со татковите очи гледа...''</blockquote> Јордан е нивниот татко, богат лихвар, кој гледа се низ призмата на парите. Во куќата доаѓа прво Божана, мајката на Костадин. Во разговорот со Рајна, мајката на Симка, дознаваме дека таа е вдовица и дека Костадин е нејзиното единствено дете за кое би направила сè. Се појавува Јордан, кој е многу љубезен со Божана. Таа веднаш му кажува за што е дојдена - да ја побара Симка за Костадин. Јордан се согласува, го пофалува Костадин како млад, здрав и работлив, но споменува дека тој не бил на печалба, па веројатно нема пари за да гледа семејство и да си ја откупи невестата. Тој ја кажува цената - триесет лири, облека, појас, сребрен саат. итн. Божана го пренесува ставот на Костадин, дека тој не сака да плаќа за невестата, сака да го одмине тој ред. Тој би ги направил сите адети, но да не ја купува невестата. Јордан не сака ни да слушне. Веднаш по заминувањето на Божана доаѓа Ѓорше, сиромашен селанец, кој бара пари на заем од Јордан. Тој му дава, го запишува во лихварскиот [[тефтер]] и се договара по печалба да му ги врати со [[камата]]. Стојче, синчето, му помага на својот татко, му го носи тефтерот и всушност го учи занаетот. На крајот од првиот чин доаѓа стрико Кољо, како стројник за Јован. По вообичаените поздрави и понудената ракија, Кољо го тера редот и кажува за Јован. Го фали - здрав, млад, работлив, кој е сè уште во Белград на печалба. Јордан веднаш се сложува да ја даде Симка за него, повторно ја кажува својата цена, малку се ценкаат и на крај си подаваат рака. Ја повикуваат Симка, која заради редот ја прашуваат дали сака да се омажи за Јован. Таткото знае дека таа го сака Костадин, но за него тоа ништо не значи. Со солзи во очите, ќерката послушно прифаќа и стрико Кољо ја дарува. Нејзините другарки ја започнуваат обредната песна за свршувачка со што се доловува [[фолклор]]ниот амбиент.<ref name=MJ>{{нмс| title=„Печалбари“ од Антон Панов | url=https://makedonskijazik.mk/2018/10/печалбари-од-антон-панов.html | work= | publisher=Македонски јазик | date= | accessdate=}}</ref> === Втор чин === Во сиромашната куќа на Божана и Костадин, мајката и синот разговараат за Симка. Костадин не може да се помири дека нема да живее со неа и ги проколнува парите - кои се најважни во светот на Јордан. Костадин како носител на новото сфаќање ги искажува следните зборови: <blockquote>''Не, не сакам жена за пари! Јас милувам, Симка од чиста милост да ми дојде, не за пари! Сакам со неа век да векувам како со жена, не како со платен добиток. Ме разбираш ли? Јас сакам и таа да се праша! Зашто навистина ако таа се праша, право ќе си каже: Костадина го сакам! Сега дали е јасно? Сакам жена, не роб...''</blockquote> Мајката го советува да оди на печалба, да заработи, за да може да ја оствари својата цел, но Костадин одбива. Не сака и тој како неговиот татко да ги остави коските на печалба. Го искажува својот став кон печалбарството - зло на сиромашните, кое од нив прави робови. Доаѓа пријателот на Костадин, Зафир, кој му кажува дека ја свршиле Симка за Јован. Костадин, изреволтиран, трга да ја грабне Симка. Симка, патријархално воспитана, не сака да бега, не сака да се посрамоти, му кажува дека сега е свршена, но сепак љубовта кон Костадин победува, и покрај се таа решава да избега за него. Но, во тој момент се појавува Јордан кој го спречува грабнувањето и се пазари со Костадин. Јордан му позајмува пари, а Костадин прифаќа поради молбите на Симка.<ref name=MJ/> === Трет чин === Претставена е семејната хармонија во домот на Костадин, љубовта меѓу младоженците и среќата заради бебето што го очекуваат. Доаѓа Божана која најавува дека Јордан сака да ги посети. Тоа предизвикува вознемиреност кај младите. Неговото доаѓање и однесување кулминира во ужасна расправија. Тој си ги сака своите пари по секоја цена. Не му е важна среќата на ќерката, ниту се сожалува на молбите од Костадин да почека уште малку за да го види барем бебето кога ќе се роди. Расправијата го достигнува својот врв на крајот од оваа слика: <blockquote>''Костадин: Ти немаш срце, Јордане!''</blockquote> <blockquote>''Јордан (потсмешливо): Море, парите ти се и срце и душа! Без нив ништо не можеш!... Секој чесен печалбар си ја стега торбата...''</blockquote> <blockquote>''Костадин: Молчи, не зборувај!... Тие се толку чесни, та дури и не знаат дека за тебе работат, долг да ти отплатуваат. Молчи, Јордане! Засрами се!''</blockquote> <blockquote>''Јордан: Зошто да молчам, пред кого да молчам, бре? Пари, пари ми требаат!...''</blockquote> <blockquote>''Костадин: Трај! Во домот си ми!''</blockquote> <blockquote>''Јордан: Не траам! Јас, или ти имаш за давање?...(скокнува) Море пари, пари, бре голтар! (крева рака на Костадин).''</blockquote> <blockquote>''Костадин (го зграпчува за гуша): А, куче чорбаџиско! Си дошол огништето да ми го растуриш!...''</blockquote> <blockquote>''Јордан (и тој го фаќа Костадина за гуша): Пари, пари, бре!...''</blockquote> Костадин, немоќен, заради Симка и бебето, решава да оди на печалба. Втората слика од овој чин го претставува обичајот на заминувањето на печалба, како и разделбата на Симка и Костадин. Надвор од селото, во природа, покрај прошталната чешма се собира групата печалбари и нивните блиски кои ги испраќаат. Пеат песни и пијат. Групата се зголемува, а водачот, стрико Марко ги собира на едно место, да јадат и да тргнат. На крајот ги испраќаат солзите на жените и девојките. Костадин се поздравува со жена си, која ја наведнала главата, не може ни да зборува од насобрани солзи и тага, и и ги кажува последните зборови:<ref name=MJ/> <blockquote>''Ех, Симке, Симке!...''</blockquote> === Четврт чин === Првата слика е слика на печалбарскиот живот и се случува во една фурна во Белград. Поминале пет години, а Костадин лежи, облеан во пот и болен од туберкулоза. Неговите другари се грижат за него колку што можат, но лекови не можат да купат, бидејќи за нив треба пари. Суровиот газда Арангел сака да го избрка од фурната, велејќи му дека тоа не е болница. Тој воопшто не чувствува вина за неговата болест која ја добил од неподносливите услови за работа. И тој како Јордан мисли само на парите и загубата што ја трпи чувајќи болен човек кој не може да работи. Последните зборови на Костадин се носталгични, со желба за последен пат да ја види Симка, но и малку и префрла велејќи: ''<blockquote>Костадин: (силно возбуден): Ах, Симке!... Не се согласи на бегање!... Не, не си ти крива... Требаше на сила!... (Се закашлува. Другарите се загрижуваат за него)''</blockquote> ''<blockquote>Зафир: (Му помага на Костадина).''</blockquote> ''<blockquote>Костадин: Што ми прави таа, мајка ми?''</blockquote> ''<blockquote>Зафир: Мисли на тебе.''</blockquote> ''<blockquote>Костадин: И плаче... Плаче Зафире... Плаче тивко, со неведена глава... Плаче и солзи рони...''</blockquote> ''<blockquote>Зафир: И ти плачеш...''</blockquote> ''<blockquote>Костадин: Дали ќе ја видам? Дали таа ќе ме види?... (Се закашлува силно. Другарите се стрчуваат кон него).''</blockquote> Последната слика е враќањето на печалбарите дома, со песна и радост. Коле, синчето на Костадин со нетрпение го очекува татка си кој никогаш не го видел. Но, пред куќата на Костадин пеењето престанува. Тоа значи само едно - дека печалбарот умрел. Коле не сфаќа што се случило и кога Зафир, другарот на Костадин, влегува во куќата да ги даде спечалените пари, детето се стрчува кон него, го прегрнува за колената, мислејќи дека тоа е неговиот татко.<ref name=MJ/> ''<blockquote>Коле (трча кон Зафира радосно): Еве го татко, мамо!... (Му ги опфаќа колената на Зафира. Молчење).''</blockquote> ''<blockquote>Божана (како не со свој глас): Каде ми е син ми Костадин?...''</blockquote> ''<blockquote>Зафир (Молчи. Потем го вади од торбата појасот Костадинов и ќесето со пари; ги предава).''</blockquote> ''<blockquote>Симка (го прима ќесето и појасот): Ела, Коле... (Го прегрнува Колета). Татко ти не ќе си дојде... Никогаш не ќе си дојде... Ти пратил пари да го викнеш дедо ти Јордан на задуша...''</blockquote> ''<blockquote>Божана (со шепот кон Зафира): Умре?''</blockquote> ''<blockquote>Зафир: Умре...''</blockquote> === Елементи на драмското дејство === Етапите во драмата се: * експозиција - запознавање со ликовите и Јордан како носител на семејната [[трагедија]]; * заплет - Костадин, како носител на новите сфаќања - против купување на невестата и против печалбарството; * кулминација - доаѓањето на Јордан да си ги земе парите; * перипетија - печалбарскиот живот, болеста и смртта на Костадин; * расплет - враќање на печалбарите, предавањето на парите и судбината на печалбарската жена.<ref name=MJ/> == Ликови == * '''Јордан''' - богат чорбаџија, лихвар, кој се гледа низ призмата на парите. За него не претставува ништо среќата на ќерка му, важно му е само да платат за неа. Суров, бесчувствителен, бездушник, кој нема да дозволи ќерка му да оди бегалка, застапник на старите патријархални сфаќања. * '''Костадин''' - претставник на новите сфаќања. Тој пред сè не сака да ја купува невестата со пари, зашто смета дека таа не е стока, дека и нејзиниот глас треба да се слушне. Љубовта за него е поважна од традицијата и старите закоравени правила. Исто така, тој е против печалбарството, против оставањето на својата татковина, на домот и семејството. Смета дека и тука може да се заработи за живот и да не се жртвува животот за пари. * '''Симка''' - патријархално воспитана, покорна ќерка, која не смее да му се спротивстави на таткото. Ги потиснува своите желби за да ги оствари желбите на татка си. Иако е вљубена во Костадин таа не прави ниту еден храбар чекор за да ја оствари таа љубов. Не сака да побегне за него, бидејќи како бегалка ќе го посрамоти семејството, го тера Костадин да ја прифати нагодбата иако знае дека тоа ќе ја унесреќи и на крајот го тера да оди на печалба - сама жртвувајќи се да биде бела вдовица. Нејзината трагедија е уште поголема кога останува без маж, без човек кој ќе се грижи за семејството. Историјата се повторува, таа е иста како свекрва и Божана. == Поврзано == * [[Антон Панов]] * [[Македонска книжевност]] * [[Печалбар]] == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * „''Печалбари''“ од Антон Панов * „''За матуранти''“ од Билјана Богданоска * „''Литература за втора година''“ од Георги Сталев * „''Учебник за трета година по македонски јазик''“ од Наташа Аврамовска == Надворешни врски == * [https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8 „Печалбари“] на Викиизвор. * [http://makedonskijazikiliteratura.blogspot.com/2011/02/blog-post_6682.html Анализа на пиесата] [[Категорија:Дела од Антон Панов]] [[Категорија:Македонски драми]] jekvh7zbwwe1fa2n9iy0s3goa9jg434 10 51028 5628561 5591121 2026-09-14T20:36:32Z Andrew012p 85224 5628561 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ОскарФилм |title = Филмови добитници на [[Оскар за најдобар филм|<span style="color:black;">„Оскар“ за најдобар филм</span>]] | basestyle = background:#EEDD82 |group1 = 1920-ти |list1 = {{nowrap|'''[[Крилја (филм)|Крилја]]''' (1927) • '''[[Бродвејска мелодија]]''' (1929)}} |group2 = 1930-ти |list2 = {{nowrap|'''[[На запад ништо ново (филм)|На запад ништо ново]]''' (1930) • '''[[Цимарон]]''' (1931) • '''[[Гранд Хотел]]''' (1932) • '''[[Кавалкада]]''' (1933) • '''[[Се случи една вечер]]''' (1934) • '''[[Побуна на бродот Баунти]]''' (1935) • '''[[Големиот Зајгфилд]]''' (1936) • '''[[Животот на Емил Зола]]''' (1937) • '''[[В гроб ништо не носиш]]''' (1938) • '''[[Однесено од виорот (филм)|Однесени од виорот]]''' (1939)}} |group3 = 1940-ти |list3 = {{nowrap|'''[[Ребека]]''' (1940) • '''[[Колку зелена беше мојата долина]]''' (1941) • '''[[Г-ѓа Минивер]]''' (1942) • '''[[Казабланка (филм)|Казабланка]]''' (1943) • '''[[Одејќи по својот пат]]''' (1944) • '''[[Изгубен викенд]]''' (1945) • '''[[Најдобрите години од нашиот живот]]''' (1946) • '''[[Џенталменски договор]]''' (1947) • '''[[Хамлет (1948)|Хамлет]]''' (1948) • '''[[Сите луѓе на кралот]]''' (1949)}} |group4 = 1950-ти |list4 = {{nowrap|'''[[Сѐ за Ева]]''' (1950) • '''[[Американец во Париз]]''' (1951) • '''[[Најголемата претстава во светот]]''' (1952) • '''[[Одовде до вечноста]]''' (1953) • '''[[На доковите на Њујорк]]''' (1954) • '''[[Марти]]''' (1955) • '''[[Пат околу светот за 80 дена (1956)|Пат околу светот за 80 дена]]''' (1956) • '''[[Мост на реката Квај]]''' (1957) • '''[[Жижи (филм)|Жижи]]''' (1958) • '''[[Бен-Хур]]''' (1959)}} |group5 = 1960-ти |list5 = {{nowrap|'''[[Апартман (филм)|Апартман]]''' (1960) • '''[[Приказна од западната страна]]''' (1961) • '''[[Лоренс од Арабија]]''' (1962) • '''[[Том Џонс (филм)|Том Џонс]]''' (1963) • '''[[Мојата убава дама]]''' (1964) • '''[[Мои песни, мои сништа]]''' (1965) • '''[[Човек за сите времиња]]''' (1966) • '''[[Во топлината на ноќта]]''' (1967) • '''[[Оливер!]]''' (1968) • '''[[Полноќен каубој]]''' (1969)}} |group6 = 1970-ти |list6 = {{nowrap|'''[[Патон]]''' (1970) • '''[[Француската врска]]''' (1971) • '''[[Кум (филм)|Kум]]''' (1972) • '''[[Бодежот]]''' (1973) • '''[[Кум II]]''' (1974) • '''[[Лет над кукавичјото гнездо|Лет над кукавичевото гнездо]]''' (1975) • '''[[Роки]]''' (1976) • '''[[Ени Хол]]''' (1977) • '''[[Ловец на елени]]''' (1978) • '''[[Крамер против Крамер]]''' (1979)}} |group7 = 1980-ти |list7 = {{nowrap|'''[[Обични луѓе (филм)|Обични луѓе]]''' (1980) • '''[[Огнени кочии]]''' (1981) • '''[[Ганди (филм)|Ганди]]''' (1982) • '''[[Време на нежности]]''' (1983) • '''[[Амадеус]]''' (1984) • '''[[Моја Африка]]''' (1985) • '''[[Вод на смртта]]''' (1986) • '''[[Последниот кинески цар]]''' (1987) • '''[[Дождовен човек]]''' (1988) • '''[[Возејќи ја г-ца Дејзи]]''' (1989)}} |group8 = 1990-ти |list8 = {{nowrap|'''[[Танц со волците]]''' (1990) • '''[[Кога јагнињата ќе стивнат (филм)|Кога јагнињата ќе стивнат]]''' (1991) • '''[[Непомирливите]]''' (1992) • '''[[Шиндлеровата листа]]''' (1993) • '''[[Форест Гамп]]''' (1994) • '''[[Храбро срце]]''' (1995) • '''[[Англискиот пациент]]''' (1996) • '''[[Титаник (филм)|Титаник]]''' (1997) • '''[[Вљубениот Шекспир]]''' (1998) • '''[[Американска убавина]]''' (1999)}} |group9 = 2000-ти |list9 = {{nowrap|'''[[Гладијатор (филм од 2000)|Гладијатор]]''' (2000) • '''[[Прекрасен ум]]''' (2001) • '''[[Чикаго (филм)|Чикаго]]''' (2002) • '''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]''' (2003) • '''[[Девојка од милион долари]]''' (2004) • '''[[Фатална несреќа]]''' (2005) • '''[[Покојните]]''' (2006) • '''[[Нема земја за старци]]''' (2007) • '''[[Милионер од гетото (филм)|Милионер од гетото]]''' (2008) • '''[[Шкафче на болката]]''' (2009)}} |group10 = 2010-ти |list10 = {{nowrap|'''[[Говорот на кралот]]''' (2010) • '''[[Артистот]]''' (2011) • '''[[Арго (филм)|Арго]]''' (2012) • '''[[12 години роб]]''' (2013) • '''[[Човекот-птица (филм од 2014)|Човекот-птица]]''' (2014) • '''[[Под лупа (филм од 2015)|Под лупа]]''' (2015) • '''[[Месечина (филм од 2016)|Месечина]]''' (2016) • '''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''' (2017) • '''[[Зелена книга (филм од 2018)|Зелена книга]]''' (2018) • '''[[Паразит (филм)|Паразит]]''' (2019)}} |group11 = 2020-ти |list11 = {{nowrap|'''[[Земја на номадите]]''' (2020) • '''[[CODA (филм)|CODA]]''' (2021) • '''[[Сѐ во исто време]]''' (2022) • '''[[Опенхајмер (филм)|Опенхајмер]]''' (2023) • '''[[Анора]]''' (2024) • '''[[Една битка по друга]]''' (2025)}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Оскар|ФИлм]] </noinclude> 3ey0ul9xdpznjg3nsuknfvcxwii74xu 0 51107 5628503 5628252 2026-09-14T12:38:07Z Buli 2648 /* Религија и обреди */ 5628503 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло == Аварите спаѓале во туркиската група на народи кои кон средината на [[6 век]] биле потиснати од [[Западнотуркиски Ханат|Западните Туркијци]] и се преселиле од [[Средна Азија]] во подунавјето поточно во [[Панонија]]. Тука покориле повеќе разнородни племиња меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Прабугари]], [[Хуни]] и создале своја [[држава]] наречена [[Аварски каганат]]. Тие живееле во родовско уредување. Кај нив владеела воена [[демократија]]. Племињата предводени од своите старешини претставувале посебни единици во војската која била поделена на единици од [[1000]] до [[10000]] [[Војник|војници]]. [[Плен]]от од воените походи, даноците кон [[Византија]] како и даноците од поробените [[народ]]и создале цврста основа за одделување според имотната состојба на родовските и племенските [[Старешина|старешини]]. [[Патријархат|Патријархалното]] ропство добива постојан облик во аварското [[општество]]. Тоа ни го покажува и постапувањето со заробениците од војните на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Според легендата на [[Свети Димитриј Солунски|Св. Димитрија]]: „''за неколку десетици години се создало ново племе со нов племенски поглавар според нивниот обичај''“. [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]] претставувал „''држава''“ во која Аварите биле доминантни а останатите [[племе|племиња]] биле поробени маси. Аварската [[војска]] била цврсто обединета под водство на [[кагано]]т а аварската [[коњаница]] била многу посилна од словенската [[пешадија]]. == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња (Абрахам, Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] jaams6zvrislairl72kfc1w4qcembzi 5628510 5628503 2026-09-14T12:48:54Z Buli 2648 /* Религија и обреди */ 5628510 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло == Аварите спаѓале во туркиската група на народи кои кон средината на [[6 век]] биле потиснати од [[Западнотуркиски Ханат|Западните Туркијци]] и се преселиле од [[Средна Азија]] во подунавјето поточно во [[Панонија]]. Тука покориле повеќе разнородни племиња меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Прабугари]], [[Хуни]] и создале своја [[држава]] наречена [[Аварски каганат]]. Тие живееле во родовско уредување. Кај нив владеела воена [[демократија]]. Племињата предводени од своите старешини претставувале посебни единици во војската која била поделена на единици од [[1000]] до [[10000]] [[Војник|војници]]. [[Плен]]от од воените походи, даноците кон [[Византија]] како и даноците од поробените [[народ]]и создале цврста основа за одделување според имотната состојба на родовските и племенските [[Старешина|старешини]]. [[Патријархат|Патријархалното]] ропство добива постојан облик во аварското [[општество]]. Тоа ни го покажува и постапувањето со заробениците од војните на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Според легендата на [[Свети Димитриј Солунски|Св. Димитрија]]: „''за неколку десетици години се создало ново племе со нов племенски поглавар според нивниот обичај''“. [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]] претставувал „''држава''“ во која Аварите биле доминантни а останатите [[племе|племиња]] биле поробени маси. Аварската [[војска]] била цврсто обединета под водство на [[кагано]]т а аварската [[коњаница]] била многу посилна од словенската [[пешадија]]. == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 86wmgfbi0rqsf0go8vtl5lvh1tvzxb3 5628568 5628510 2026-09-14T21:47:30Z Buli 2648 /* Потекло */ 5628568 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Во византиските извори Аварите првпат се појавуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Во тоа време Аварите се наоѓале северно од [[Кавказот]]. Византија во нив гледала потенцијален сојузник во односите со народите од степата и со Персија.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}}</nowiki> Во исто време, турските владетели го оспорувале правото на Аварите да го користат името „Авари“. Според турската дипломатска претстава, тие биле Вархонити, односно бегалци кои се одделиле од турската власт. [[Менандар Протектор|Менандар]] пренесува дека во 568 година турскиот пратеник Манијах проценувал дека околу 20.000 Аварски воини се наоѓале во движење, иако бројката може да била малку преувеличена.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}</nowiki> Идентификувањето на европските Авари едноставно со Рурани не е сигурно. По тешките порази што [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]] ги претрпел од Ѓоктурците во 552–555 година, не е веројатно целокупната рурaнска владејачка група да мигрирала во Европа и таму самостојно да создала нова империја. Можно е поединци од рурaнската елита да преживеале и да придонеле кон легитимацијата на новата аварска власт, особено преку употребата на титулата каган, но составот на европските Авари бил поширок.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}</nowiki> Археолошките податоци исто така упатуваат на хетероген состав. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што целосно би била донесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од централна и внатрешна Азија, се среќаваат и влијанија од Кавказот и други региони. Поради тоа, Аварите не треба да се претставуваат како едноставно преселена и етнички хомогена група.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}</nowiki> Во 567 година Аварите го зазеле просторот на [[Гепиди|Гепидите]] на [[Тиса (река)|Тиса]] и започнале опсада на [[Сирмиум]], кој во тоа време бил под византиска власт. Следната година, во април 568 година, [[Лонгобарди|Лонгобардите]] под водство на [[Албоин]] го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија. Аварите потоа ја презеле територијата што претходно ја контролирале Лангобардите.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|pp=58–68}}</nowiki> == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] lrwayrxctj7z8czdjaw9oqaw44522mm 5628569 5628568 2026-09-14T21:48:19Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628569 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Во византиските извори Аварите првпат се појавуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Во тоа време Аварите се наоѓале северно од [[Кавказот]]. Византија во нив гледала потенцијален сојузник во односите со народите од степата и со Персија.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Во исто време, турските владетели го оспорувале правото на Аварите да го користат името „Авари“. Според турската дипломатска претстава, тие биле Вархонити, односно бегалци кои се одделиле од турската власт. [[Менандар Протектор|Менандар]] пренесува дека во 568 година турскиот пратеник Манијах проценувал дека околу 20.000 Аварски воини се наоѓале во движење, иако бројката може да била малку преувеличена.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Идентификувањето на европските Авари едноставно со Рурани не е сигурно. По тешките порази што [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]] ги претрпел од Ѓоктурците во 552–555 година, не е веројатно целокупната рурaнска владејачка група да мигрирала во Европа и таму самостојно да создала нова империја. Можно е поединци од рурaнската елита да преживеале и да придонеле кон легитимацијата на новата аварска власт, особено преку употребата на титулата каган, но составот на европските Авари бил поширок.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките податоци исто така упатуваат на хетероген состав. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што целосно би била донесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од централна и внатрешна Азија, се среќаваат и влијанија од Кавказот и други региони. Поради тоа, Аварите не треба да се претставуваат како едноставно преселена и етнички хомогена група.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}} Во 567 година Аварите го зазеле просторот на [[Гепиди|Гепидите]] на [[Тиса (река)|Тиса]] и започнале опсада на [[Сирмиум]], кој во тоа време бил под византиска власт. Следната година, во април 568 година, [[Лонгобарди|Лонгобардите]] под водство на [[Албоин]] го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија. Аварите потоа ја презеле територијата што претходно ја контролирале Лангобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=58–68}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 06msmuv0lac1upf2iv0qt2rxbf55s16 5628573 5628569 2026-09-14T23:21:45Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628573 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Археогенетските истражувања од XXI век донесоа нови податоци за ова прашање. Анализата на 66 предаварски и аварски индивидуи покажа дека раноаварската елита во јадрото на каганатот имала многу висок удел на североисточноазиско генетско потекло. Раноаварските елитни индивидуи можат да се моделираат со околу 88–98 % потекло од генетски фонд поврзан со древните североисточни Азијци и покажуваат особено блиска генетска сличност со единствениот тогаш достапен геном од руранскиот период во Монголија. Истото истражување утврдило и присуство на западноевроазиски компоненти, што укажува дека и самата раноаварска елита не била целосно хомогена.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 8sagkdaefjnsbjyfdx00u6moi7nkc2f 5628574 5628573 2026-09-14T23:27:10Z Buli 2648 /* Извори */ 5628574 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Археогенетските истражувања од XXI век донесоа нови податоци за ова прашање. Анализата на 66 предаварски и аварски индивидуи покажа дека раноаварската елита во јадрото на каганатот имала многу висок удел на североисточноазиско генетско потекло. Раноаварските елитни индивидуи можат да се моделираат со околу 88–98 % потекло од генетски фонд поврзан со древните североисточни Азијци и покажуваат особено блиска генетска сличност со единствениот тогаш достапен геном од руранскиот период во Монголија. Истото истражување утврдило и присуство на западноевроазиски компоненти, што укажува дека и самата раноаварска елита не била целосно хомогена.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} * {{cite journal| last1 = Gnecchi-Ruscone| first1 = Guido Alberto| et al = yes| title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites| journal = Cell| volume = 185| issue = 8| pages = 1402–1413.e21| date = 2022| doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] nn8um41bduvhfxtydeylbrkhnp4wm5i 5628575 5628574 2026-09-14T23:31:44Z Buli 2648 /* Извори */ 5628575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Археогенетските истражувања од XXI век донесоа нови податоци за ова прашање. Анализата на 66 предаварски и аварски индивидуи покажа дека раноаварската елита во јадрото на каганатот имала многу висок удел на североисточноазиско генетско потекло. Раноаварските елитни индивидуи можат да се моделираат со околу 88–98 % потекло од генетски фонд поврзан со древните североисточни Азијци и покажуваат особено блиска генетска сличност со единствениот тогаш достапен геном од руранскиот период во Монголија. Истото истражување утврдило и присуство на западноевроазиски компоненти, што укажува дека и самата раноаварска елита не била целосно хомогена.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] cr0btj0t9ph1etkm0g51bq3off6x7oq 5628576 5628575 2026-09-14T23:37:38Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628576 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|мини|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]] Археогенетските истражувања од XXI век донесоа нови податоци за ова прашање. Анализата на 66 предаварски и аварски индивидуи покажа дека раноаварската елита во јадрото на каганатот имала многу висок удел на североисточноазиско генетско потекло. Раноаварските елитни индивидуи можат да се моделираат со околу 88–98 % потекло од генетски фонд поврзан со древните североисточни Азијци и покажуваат особено блиска генетска сличност со единствениот тогаш достапен геном од руранскиот период во Монголија. Истото истражување утврдило и присуство на западноевроазиски компоненти, што укажува дека и самата раноаварска елита не била целосно хомогена.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] hcq93rzyxecp23tq7k477igi59wfumf 5628577 5628576 2026-09-14T23:38:11Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]] Археогенетските истражувања од XXI век донесоа нови податоци за ова прашање. Анализата на 66 предаварски и аварски индивидуи покажа дека раноаварската елита во јадрото на каганатот имала многу висок удел на североисточноазиско генетско потекло. Раноаварските елитни индивидуи можат да се моделираат со околу 88–98 % потекло од генетски фонд поврзан со древните североисточни Азијци и покажуваат особено блиска генетска сличност со единствениот тогаш достапен геном од руранскиот период во Монголија. Истото истражување утврдило и присуство на западноевроазиски компоненти, што укажува дека и самата раноаварска елита не била целосно хомогена.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] slz4fjp7v0exop5rd0nt4nbsk8fco8q 5628578 5628577 2026-09-14T23:43:57Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628578 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]] Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 2pya2383mvj0tgmafiun3k4uq0ycm4d 5628584 5628578 2026-09-14T23:52:02Z Buli 2648 /* Потекло и преселба */ 5628584 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]] === Археогенетика === Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] cae27sfm22iokoldugdjtgfu1rjlxgz 5628585 5628584 2026-09-14T23:52:29Z Buli 2648 /* Археогенетика */ 5628585 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркиски народи]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 6s0ja32y8bybfk0bhakb7n7pg5mmtvj 5628607 5628585 2026-09-15T06:32:16Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ Јазикот на раните Авари е спорен; булгарско-туркиската хипотеза е силна, но не е сигурно докажана. 5628607 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Народи во Азербејџан]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 8zsal8yuhe4sxrol67g94e9zpcevd4r 5628608 5628607 2026-09-15T06:33:01Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ Ова се меша со денешните кавкаски Авари, народ од Дагестан. Тие се севернокавкаски народ 5628608 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] 03l50xqkpz2h415noru9vcdqnl7ohzh 5628609 5628608 2026-09-15T06:33:33Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ Аварскиот каганат претходи на Првото Бугарско Царство и не бил дел од него. Подоцна дел од аварските територии биле освоени/вклучени во бугарската држава, но тоа не е доволна причина за категоријата. 5628609 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Византија во 6 век]] [[Категорија:Голема преселба на народите]] kndgf6nq37zi5mc7jptr6kyjpu88meo 5628610 5628609 2026-09-15T06:34:08Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ Аварите не биле дел од Византија. Може да имаат силна врска со византиската историја, но оваа категорија е несоодветна. 5628610 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Голема преселба на народите]] 901pyqn3rc5b1y1wj8uv18cp3qs1z2z 5628612 5628610 2026-09-15T06:36:26Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5628612 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = Панонски Авари |common_name = Авари |status = Царство |government_type = [[Ханат]] |common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} |capital = |religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година |year_start = 567&nbsp; |event1 = Поразени од [[Пепин Италијански]] |date_event1 = 796 |year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> |p1 = Ломбарди |flag_p1 = |p2 = Гепиди |flag_p2 = |p3 = Историја на Хуните |s1 = Франкија |flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg |s2 = Прво Бугарско Царство |image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 |leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Голема преселба на народите]] [[Категорија:Русија во средниот век]] [[Категорија:Унгарија во раниот среден век]] 8sg82z05uvhj9uxggipmj4ksj112krh 0 51230 5628786 5628495 2026-09-15T10:45:06Z BT405 9277 5628786 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2004 | image = Eurovision Song Contest 2004.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2004 | semi_final_date = [[12 мај]] [[2004]] | final_date = [[14 мај]] [[2004]] | edition = 49 | host = {{Esc|Турција}} | venue = [[Abdi İpekçi Arena]], [[Истанбул]], [[Турција]] | presenters = Korhan Abay<br />Meltem Cumbul | emiter = [[TRT]] | winner = {{Esc|Украина}}<br />[[Руслана]]<br />„[[Wild Dances]]“ | director = TRT production team | executive_producer = Bülent Osma | musical_director = Süheyl Denizci | producer = TRT | designer = TRT design team | entries = 36 | debuting = {{Esc|Албанија}}<br />{{Esc|Белорусија}}<br />{{Esc|Србија и Црна Гора}}<br />{{Esc|Андора}} | returning = ''Нема'' | nonparticipating = {{Esc|Унгарија}}<br />{{Esc|Литванија}}<br />{{Esc|Малта}} (пауза во полуфинале/не се квалификувала - пример: Италија, Луксембург, Монако и др.) | vote = Систем на телегласање и жири; воведено е полуфинале за сите земји кои не биле во топ 10 претходната година. | previous = 2003 | next = 2005 | website = |url=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004 eurovision.tv|веб-страница=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004 eurovision.tv|карта=ESC_2004_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2004''' беше 49. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано во [[Истанбул]], [[Турција]], по победата на Сертаб Еренер минатата година. Ова беше првпат натпреварот да се организира во земја со мнозинско муслиманско население и првпат да се воведе дводелнет формат со полуфинале и финале. Полуфиналето се одржа на [[12 мај]], а големото финале на [[14 мај]] [[2004]] година во [[Abdi İpekçi Arena]]. Водители на спектакуларното шоу беа Мелтем Џумбул и Корхан Абај. Официјалниот слоган на ова издание беше '''„Под исто небо“''' (англиски: *Under The Same Sky*, турски: *Aynı Gökyüzü Altında*), со кој се симболизираше обединувањето на европските народи и култури преку музиката. Победник на фестивалот беше [[Украина]] со енергичната етно-рок песна „[[Wild Dances]]“, изведена од харизматичната [[Руслана]]. Ова беше прва победа за Украина на натпреварот. За [[Македонија]], ова издание донесе одличен резултат со новата евровизиска ера: [[Тоше Проески]] со песната „[[Ангел си ти]]“ заврши на високото 14. место во финалето, откако претходно успешно ја мина полуфиналната вечер. == Локација == Натпреварот се одржа во прочуената [[Abdi İpekçi Arena]] во Истанбул, мултифункционална спортска сала со капацитет од околу 10.000 гледачи. Сценографијата ги комбинираше турските традиционални мотиви со модерни технолошки елементи, со впечатлива огромна челична конструкција и амбиентално осветлување.[[Податотека:Eurovision 2004 Opening Ceremony Sertab Erener.jpg|мини|десно|Настапот на [[Сертаб Еренер]] на отворањето.]] == Организација и формат == Поради огромниот пораст на заинтересирани земји членки, Европската радиодифузна унија (EBU) и турскиот сервис TRT го воведоа револуционерниот систем со **полуфинале**. Единствено директно пласирани во финалето беа земјите од „Големата четворка“ (Обединетото Кралство, Германија, Франција, Шпанија) и првите 10 земји од претходната година (2003). Сите останати мораа да се борат за пласман во финалето преку средината на неделата. == Учесници во финалето == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || [[NTU]] || [[Руслана]] || „[[Wild Dances]]“ || Англиски, Украински || Ruslana Lyжичко, Oleksandr Ksenofontov || 280 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || [[UJRT]] / [[RTS]] / [[RTCG]] || [[Željko Joksimović]] & [[Ad Hoc Orchestra]] || „[[Lane moje]]“ (Лане моје) || Српски || Željko Joksimović, Leontina Vukomanović || 263 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Sakis Rouvas]] || „[[Shake It]]“ || Англиски || Nikos Terzis, Antonis Pappas || 252 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Athena (турска група)|Athena]] || „[[For Real]]“ || Англиски || Gökhan Özoğuz, Hakan Özoğuz || 195 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[Lisa Andreas]] || „[[Stronger Every Minute]]“ || Англиски || Mike Connaris || 170 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Lena Philipsson]] || „[[It Hurts (песна на Лена Филипсон)|It Hurts]]“ || Англиски || Thomas G:son || 170 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}} || [[RTSH]] || [[Anjeza Shahini]] || „[[The Image of You]]“ || Англиски || Edi Meola, Sokol Marsi || 106 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Max Mutzke]] || „[[Can't Wait Until Tonight]]“ || Англиски, Турски || Stefan Raab || 93 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Deen]] || „[[In the Disco]]“ || Англиски || Vesna Pisarović || 91 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Ramón (шпански пејач)|Ramón]] || „[[Para llenarme de ti]]“ || Шпански || Kike Santander || 87 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[Прв канал (Русија)|Прв канал]] || [[Julia Savicheva]] || „[[Believe Me]]“ || Англиски || Maxim Fadeev, Brenda Liddiard || 67 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Ivan Mikulić]] || „[[Daje se zna]]“ || Англиски || Mirko Šenkovski Geronimo, Vesna Pisarović, Ante Pecotić || 50 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Julie & Ludwig]] || „[[On Again Off Again]]“ || Англиски || Philip Vella, Gerard James Borg || 50 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || [[Тоше Проески]] || „[[Ангел си ти]]“ || Англиски || Григор Копров, Огнен Неделковски, Dore Bozickovic || 47 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Jonathan Cerrada]] || „[[À chaque pas]]“ || Француски, Шпански || Jonathan Cerrada, Steve Gergey, Ben Adams || 40 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}}|| [[BBC]] || [[James Fox]] || „[[Hold On to Our Love]]“ || Англиски || Gary Hughes, Chris Neil || 29 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[Jóhanna Vigdís Arnardóttir|Jónsi]] || „[[Heaven (песна на Јонси)|Heaven]]“ || Англиски || Sveinbjörn I. Baldvinsson, Magnús Þór Sigmundsson || 16 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}}|| [[NOS]] || [[Re-Union]] || „[[Without You (песна на Ри-Јунион)|Without You]]“ || Англиски || Ed van Otterdijk, Angeline Bretveld || 11 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}}|| [[TVR]] || [[Sanda Ladoși]] || „[[I Admit]]“ || Англиски || Robert Turcescu, Dinu Olărescu || 18 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[Chris Doran]] || „[[If My World Stopped Turning]]“ || Англиски || Brian McFadden, Jonathan Shorten || 7 |} == Полуфинале == Полуфиналната вечер се одржа на [[12 мај]] [[2004]] година. Земјите кои се пласираа меѓу првите 10 обезбедија место во големото финале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || [[Željko Joksimović]] || „[[Lane moje]]“ || 263 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || [[Руслана]] || „[[Wild Dances]]“ || 256 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[Sakis Rouvas]] || „[[Shake It]]“ || 238 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}} || [[Anjeza Shahini]] || „[[The Image of You]]“ || 167 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[Lisa Andreas]] || „[[Stronger Every Minute]]“ || 149 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[Re-Union]] || „[[Without You (песна на Ри-Јунион)|Without You]]“ || 146 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[Deen]] || „[[In the Disco]]“ || 133 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[Julie & Ludwig]] || „[[On Again Off Again]]“ || 74 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[Ivan Mikulić]] || „[[Daje se zna]]“ || 72 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[Тоше Проески]] || „[[Ангел си ти|Life]]“ || 71 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[David D'Or]] || „Le'ha'amin“ || 57 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Neiokõsõ]] || „Tii“ || 57 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[Tomas Thordarson]] || „Shame on You“ || 56 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Jari Sillanpää]] || „Takes 2 to Tango“ || 51 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[Sofia Vitória]] || „Foi magia“ || 38 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[Linas ir Simona]] || „What's Happened to Your Love“ || 26 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[Fomins & Kleins]] || „Dziesma par laimi“ || 23 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Андора}}|| [[Marta Roure]] || „Jugarem a estimar-nos“ || 12 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белорусија}} || [[Aleksandra & Konstantin]] || „My Galileo“ || 10 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Монако}} || [[Maryon (пејачка)|Maryon]] || „Notre planète“ || 10 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[Platin]] || „Stay Forever“ || 5 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[Piero Esteriore & the MusicStars]] || „Celebrate“ || 0 |} == Претставници при гласањето во финалето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Anne Igartiburu |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Ingvild Helljesen |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Alex Taylor |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || style="text-align:left;" | Nataša Miljković |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Claire Agius |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Esther Hart |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Thomas Anders |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}} || style="text-align:left;" | Zhani Ciko |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || style="text-align:left;" | Pavlo Shylko |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Barbara Kolar |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Mija Martina |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Dessert |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Yana Churikova |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | Каролина Гочева |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Sigrún Daría Guðmundsdóttir |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | Johnny Logan |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | Maciej Orłoś |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || style="text-align:left;" | Lorraine Kelly |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Loukas Hamatsos |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Meltem Ersan Yazgan |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | Andreea Marin |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Jovan Radomir |} == Детални резултати од полуфиналето == {| class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="33" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Украина |- ! rowspan="22" | Учесници | style="text-align:left;" | Финска | 51 || || 7 || || 1 || || || || || 6 || || 7 || 3 || || style="background:#ccc;" | || 5 || || || || || 3 || || || 6 || 2 || || || 3 || || || 8 || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија | 10 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || 2 || || || || || || || || || 1 || 2 || || || || || || || || || || || 5 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 0 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Латвија | 23 || || || || || || 4 || || || || || || 5 || || || || || || 4 || 2 || || 6 || style="background:#ccc;" | || 2 || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 57 || 3 || 5 || 1 || 2 || 3 || || || 3 || 2 || 1 || 2 || || || 4 || 2 || 2 || 3 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || 6 || 2 || || || 7 || 5 || || 4 || |- | style="text-align:left;" | Андора | 12 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 38 || 12 || || || 4 || || || 7 || || || || || || 6 || || || || || || || || || || 1 || || || || || style="background:#ccc;" | || 8 || || || || |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Малта''' | style="background:#FFE4C4;" | '''74''' || 5 || 6 || || 4 || 1 || || || || || 4 || 10 || || || || 5 || 1 || 1 || 1 || 6 || 2 || 7 || 7 || || 4 || style="background:#ccc;" | || 3 || || || 4 || || 1 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Монако | 10 || 4 || 2 || || || || || || || 4 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Грција''' | style="background:#FFE4C4;" | '''238''' || 8 || '''12''' || 5 || 5 || 10 || 8 || 3 || 10 || '''12''' || 10 || 3 || 4 || 7 || 5 || '''12''' || style="background:#ccc;" | || 6 || 2 || '''12''' || 6 || 8 || 6 || 4 || 7 || '''12''' || 6 || 5 || 8 || '''12''' || 4 || 4 || '''12''' || 10 |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Украина''' | style="background:#FFE4C4;" | '''256''' || 10 || 3 || 4 || 7 || 8 || '''12''' || 2 || 8 || 8 || 6 || 6 || '''12''' || 10 || 8 || 7 || 7 || 8 || 10 || 10 || 10 || '''12''' || 10 || 5 || 8 || 10 || 7 || 7 || '''12''' || 7 || 6 || 8 || 8 || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Литванија | 26 || || || || || || 2 || || || 7 || || || || || || || || 2 || 3 || 1 || || style="background:#ccc;" | || 8 || || 3 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Албанија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''167''' || 6 || style="background:#ccc;" | || 7 || 6 || 5 || || 10 || 6 || 1 || 8 || 7 || 1 || 2 || 6 || 6 || 8 || 7 || 5 || 4 || 4 || || 5 || 3 || '''12''' || 8 || 5 || 8 || 2 || 6 || 7 || 5 || 6 || 1 |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Кипар''' | style="background:#FFE4C4;" | '''149''' || 2 || || 6 || || 6 || 6 || 1 || 2 || style="background:#ccc;" | || 4 || 5 || 6 || 1 || 7 || 10 || '''12''' || 2 || 8 || 3 || 8 || 4 || 3 || '''12''' || || 5 || 10 || 4 || 3 || 1 || 3 || 3 || 5 || 7 |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Македонија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''71''' || || 8 || 2 || 8 || || || 5 || '''12''' || || 3 || 1 || || || || || 4 || 5 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 1 || 1 || || || || 4 || 2 || 6 || 3 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 5 || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || || || || 1 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || |- | style="text-align:left;" | Естонија | 57 || || 1 || || || || || || 4 || || || || style="background:#ccc;" | || || '''12''' || 1 || || || || || || 7 || 10 || '''12''' || || || || || 1 || 5 || || 1 || || 3 |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Хрватска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''72''' || || || 8 || 10 || || 7 || 6 || 5 || || 5 || || || || 1 || || || style="background:#ccc;" | || || || || 3 || 1 || || 6 || || 4 || || 1 || || || 7 || || 8 |- | style="text-align:left;" | Данска | 56 || || || 3 || || || || || || 3 || || style="background:#ccc;" | || 3 || || 4 || || || || || 5 || '''12''' || || || 10 || || 2 || || || 6 || || 2 || 5 || 1 || |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Србија и Црна Гора''' | style="background:#FFE4C4;" | '''263''' || 1 || 4 || '''12''' || '''12''' || 7 || 10 || '''12''' || style="background:#ccc;" | || 10 || '''12''' || 10 || || 8 || 10 || 8 || 10 || '''12''' || 6 || 8 || || 1 || 4 || 7 || 10 || 4 || '''12''' || 10 || 10 || 10 || '''12''' || '''12''' || 7 || '''12''' |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Босна и Херцеговина''' | style="background:#FFE4C4;" | '''133''' || || 10 || 10 || style="background:#ccc;" | || 3 || || 8 || 7 || || 7 || '''12''' || || || || 4 || || 10 || 7 || || || || || || 5 || || 8 || '''12''' || || || 10 || 10 || '''10''' || |- | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Холандија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''146''' || 7 || || 3 || 2 || '''12''' || 5 || 4 || 1 || 5 || 2 || 8 || 8 || 5 || 3 || 3 || 6 || 4 || '''12''' || 7 || 5 || 5 || 2 || 8 || 3 || 7 || style="background:#ccc;" | || || 2 || 6 || 3 || || 2 || 2 |} === 12 поени во полуфиналето === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои доделиле 12 поени |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Шведска}}, {{Esc|Швајцарија}}, {{Esc|Украина}} |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Малта}}, {{Esc|Романија}}, {{Esc|Турција}}, {{Esc|Обединето Кралство}} |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Португалија}} |- | rowspan="4" | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}}, {{Esc|Норвешка}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}}, {{Esc|Монако}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}}, {{Esc|Латвија}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Ирска}} |- | rowspan="5" | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Андора}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Андора}} |} == Детални резултати од финалето == {| class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="36" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Украина |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Шпанија | 87 || '''12''' || || || || 7 || 2 || 6 || || 7 || 2 || || || style="background:#ccc;" | || || 8 || || 3 || || || 8 || 1 || || || || 3 || 1 || 3 || 4 || || 1 || '''12''' || 5 || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Австрија | 9 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || 4 || || || || 5 || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 3 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Франција | 40 || 7 || 1 || || || 10 || || 2 || || || || || || 4 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || '''12''' || || || || || || || 2 || || 4 || || || |- | style="text-align:left;" | Србија и Црна Гора | 263 || 2 || 7 || '''12''' || '''12''' || 3 || 7 || '''12''' || style="background:#ccc;" | || '''12''' || 10 || 7 || 1 || 6 || 10 || 10 || 3 || 8 || '''12''' || 3 || 7 || 7 || 2 || 5 || 1 || 10 || 6 || 10 || 6 || 5 || 7 || 8 || 10 || '''12''' || '''12''' || 8 || '''12''' |- | style="text-align:left;" | Малта | 50 || 6 || 3 || || 1 || || || || || || || 1 || 6 || || || || 2 || 1 || 2 || 6 || 4 || || || 4 || 6 || || 3 || style="background:#ccc;" | || || || 3 || 1 || || || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Холандија | 11 || || || || || 6 || || || || || || || || 3 || || || || || || || || || || || || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија | 93 || || 2 || 10 || 3 || || || 10 || || || style="background:#ccc;" | || 2 || '''12''' || || 7 || 4 || || 1 || 4 || || || || 1 || || || 7 || || 3 || 1 || 6 || 8 || 4 || || || 3 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Албанија | 106 || || || 5 || 4 || 1 || || 7 || 8 || || 5 || 4 || || || 3 || 1 || 1 || 10 || 6 || 2 || || 4 || || 1 || || '''12''' || 10 || 1 || 3 || || || 1 || || 7 || 4 || 6 || |- | style="text-align:left; background:#FEF200;" | '''Украина''' | style="background:#FEF200;" | '''280''' || 10 || 5 || 4 || 6 || 5 || 10 || || 10 || 8 || 6 || 5 || '''12''' || 8 || 8 || 2 || 5 || 7 || 8 || 7 || '''12''' || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 6 || 8 || 8 || 7 || 7 || '''12''' || 10 || 6 || '''12''' || 10 || 8 || '''12''' || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 50 || || || 3 || 10 || || 5 || 3 || 5 || || 1 || || || || 1 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || 5 || || || || || || || 5 || || 5 || || 7 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 91 || || 10 || 7 || style="background:#ccc;" | || || || 5 || 6 || || || 8 || || || || || || || 10 || || || || || || || 4 || 4 || || 2 || 10 || || || || 8 || 10 || 7 || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 7 || 1 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 5 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија | 67 || || || || || || '''12''' || 1 || 6 || || || || || 8 || || 4 || || || 2 || || 6 || || 8 || 10 || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Македонија | 47 || || || || 6 || || || 8 || 1 || '''12''' || || || || || || || || || 5 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 1 || || || || || || || 7 || 4 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Грција | 252 || 8 || '''12''' || 2 || 5 || 8 || 6 || 4 || 7 || '''12''' || 7 || 3 || 5 || 7 || 6 || 6 || '''12''' || style="background:#ccc;" | || 7 || 5 || 10 || 6 || 10 || 7 || 10 || 7 || '''12''' || 6 || 2 || 7 || 6 || '''12''' || 7 || 4 || 6 || 10 || 8 |- | style="text-align:left;" | Исланд | 16 || || || || || || || || || || || 2 || || || || 2 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 5 || || || 5 || || || || || 2 || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 7 || || || || || || || || || || || || || || || || 7 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска | 27 || || || || || || || || || 2 || 4 || || || || 1 || || || 4 || || || 3 || 7 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 1 || || || 5 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 29 || || || || || || 1 || || || || || || || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || || 8 || 2 || || 3 || || || || 4 || || || || 2 || || 2 || 1 || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Кипар | 170 || 4 || || 6 || || 4 || 8 || 2 || 3 || style="background:#ccc;" | || 8 || 6 || 7 || 3 || 7 || 5 || 10 || '''12''' || 4 || 10 || 3 || 10 || 5 || 4 || 2 || 7 || 8 || 4 || 4 || 3 || 3 || 6 || 6 || 1 || 1 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Турција | 195 || 3 || 8 || 8 || 7 || '''12''' || 3 || 8 || 2 || 4 || '''12''' || 10 || || 2 || 5 || '''12''' || 6 || 6 || 3 || 1 || 2 || 5 || 3 || 2 || 8 || 6 || || '''12''' || 8 || 8 || || 10 || 8 || 5 || || style="background:#ccc;" | || 6 |- | style="text-align:left;" | Романија | 18 || || || || || || || || || 3 || || || || 10 || || || || || || || 1 || || || || || || || || || || 4 || style="background:#ccc;" | || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 170 || 5 || 4 || 3 || || 7 || 3 || 3 || 5 || 5 || 8 || 10 || 6 || 2 || 10 || 6 || 10 || 3 || 1 || 3 || 10 || 8 || '''12''' || 8 || 10 || 2 || 8 || 7 || 10 || 4 || 2 || 1 || 1 || style="background:#ccc;" | || 3 || 1 || |} === 12 поени во финалето === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои доделиле 12 поени |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Турција}} |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Шведска}}, {{Esc|Швајцарија}}, {{Esc|Украина}} |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Малта}}, {{Esc|Романија}}, {{Esc|Обединето Кралство}} |- | rowspan="2" | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}}, {{Esc|Финска}}, {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Норвешка}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Холандија}} |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Андора}}, {{Esc|Португалија}} |- | rowspan="6" | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Албанија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Монако}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Србија и Црна Гора}} |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | {{Esc|Белорусија}} |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2004| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2004 година во Турција]] {{Никулец}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Турска музика]] [[Категорија:Култура на Истанбул]] [[Категорија:Музиката во 2004 година]] oy4mzjnmyr2znah8ngunfwjye9zulh0 0 52196 5628536 5375719 2026-09-14T14:22:45Z BT405 9277 5628536 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Избор за песна на Евровизија 2009 | slogan = | image =ESC2009_artwork.jpg | semi1 = [[12 мај]] [[2009]] | semi2 = [[14 мај]] [[2009]] | final = [[16 мај]] [[2009]] | edition = 54. | host = {{РУС}} | venue = [[Олимписки комплекс (Москва)|Олимписки комплекс]], [[Москва]], [[Русија]] | presenters = '''Полуфиналиња:'''<br />[[Наталија Водјанова]]<br />[[Андреј Малахов]]<br />'''Финале:'''<br />[[Алсу]]<br />[[Иван Ургант]] | emiter = [[Прв канал (Русија)|Прв канал]] | entries = 42 | debuting = | returning = {{Esc|Словачка}} | nonparticipating = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Грузија}}<br />{{Esc|Сан Марино}} | vote = Во полуфиналињата 9 земји се избираат преку телефонско гласање, а 1 преку жири. Во финалето гласовите се комбинација 50% телефонско гласање и 50% жири. | winner = {{Esc|Норвешка}} | winner_song = Fairytale | previous = 2008 | next = 2010 |карта=ESC_2009_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovition.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2009''' беше 54. издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Москва]], [[Русија]], по победата на Дима Билан на [[Избор за песна на Евровизија 2008|натпреварот во 2008 година]] со песната „Believe“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[Прв канал (Русија)|Прв канал]], натпреварот се состоеше од две полуфинални вечери на 12 и 14 мај и големо финале на 16 мај 2009 година. Победник беше '''[[Норвешка]]''' со песната „Fairytale“, изведена од '''[[Александар Рибак]]''', која освои рекордни 387 поени (највисок број поени во историјата на тогашниот систем на гласање). Македонија беше претставена од рокерското дуо [[Некст Тајм]] со песната „[[Нешто што ќе остане]]“. Настапија во првото полуфинале и освоија 10-то место во телефонското гласање, но според тогашните правила, жирито го избра 12-то пласираниот Финска како последен финалист, со што Македонија не се квалификуваше во финалето. == Прво полуфинале == Првото полуфинале се одржа на 12 мај 2009 година. Учествуваа 18 земји, а право на глас имаа 18-те учеснички плус Германија и Обединетото Кралство. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Црна Гора}} || Андреа Демировиќ || "Just Get Out of My Life" || англиски || 11 || 44 |- | 02 || {{Esc|Чешка}} || Gipsy.cz || "Aven Romale" || англиски, ромски || 18 || 0 |- | 03 || {{Esc|Белгија}} || Патрик Ушен || "Copycat" || англиски || 17 || 1 |- | 04 || {{Esc|Белорусија}} || Петар Елфимов || "Eyes That Never Lie" || англиски || 13 || 25 |- style="background:#FFE4C4;" | 05 || {{Esc|Шведска}} || Малена Ернман || "La voix" || француски, англиски || 4 || 105 |- style="background:#FFE4C4;" | 06 || {{Esc|Ерменија}} || Инга и Ануш || "Jan Jan" || англиски, ерменски || 5 || 99 |- | 07 || {{Esc|Андора}} || Сузана Георги || "La teva decisió (Get a Life)" || каталонски, англиски || 15 || 8 |- | 08 || {{Esc|Швајцарија}} || Lovebugs || "The Highest Heights" || англиски || 14 || 15 |- style="background:#FFE4C4;" | 09 || {{Esc|Турција}} || Хадисе || "Düm Tek Tek" || англиски || 2 || 172 |- style="background:#FFE4C4;" | 10 || {{Esc|Израел}} || Ноа и Мира Авад || "There Must Be Another Way" || англиски, хебрејски, арапски || 7 || 75 |- | 11 || {{Esc|Бугарија}} || Красимир Аврамов || "Illusion" || англиски || 16 || 7 |- style="background:#FFE4C4;" | 12 || {{Esc|Исланд}} || Јохана || "Is It True?" || англиски || 1 || 174 |- | 13 || {{Esc|Македонија}} || Некст Тајм || "Nešto što ќe ostane" || македонски || 10 || 45 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Романија}} || Елена Ѓорѓе || "The Balkan Girls" || англиски || 9 || 67 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Финска}} || Waldo's People || "Lose Control" || англиски || 12 || 42 |- style="background:#FFE4C4;" | 16 || {{Esc|Португалија}} || Flor-de-Lis || "Todas as ruas do amor" || португалски || 8 || 70 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Малта}} || Кјара || "What If We" || англиски || 6 || 86 |- style="background:#FFE4C4;" | 18 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Regina || "Bistra voda" || босански || 3 || 125 |} == Второ полуфинале == Второто полуфинале се одржа на 14 мај 2009 година. Учествуваа 19 земји, а право на глас имаа 19-те учеснички плус Франција, Русија и Шпанија. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- style="background:#FFE4C4;" | 01 || {{Esc|Хрватска}} || Игор Цукров feat. Андреа || "Lijepa TENA" || хрватски || 13 || 33 |- | 02 || {{Esc|Ирска}} || Sinéad Mulvey & Black Daisy || "Et Cetera" || англиски || 11 || 52 |- | 03 || {{Esc|Латвија}} || Интарс Бусулис || "Probka" || руски || 19 || 7 |- | 04 || {{Esc|Србија}} || Марко Кон и Милан Николиќ || "Cipela" || српски || 10 || 60 |- | 05 || {{Esc|Полска}} || Лидија Копанија || "I Don't Wanna Leave" || англиски || 12 || 43 |- style="background:#FFE4C4;" | 06 || {{Esc|Норвешка}} || Александар Рибак || "Fairytale" || англиски || 1 || 201 |- | 07 || {{Esc|Кипар}} || Кристина Метакса || "Firefly" || англиски || 14 || 32 |- | 08 || {{Esc|Словачка}} || Камил Микулчик и Нела Поцискова || "Leť tmou" || словачки || 18 || 8 |- style="background:#FFE4C4;" | 09 || {{Esc|Данска}} || Нилс Бринк || "Believe Again" || англиски || 8 || 69 |- | 10 || {{Esc|Словенија}} || Quartissimo feat. Мартина || "Love Symphony" || англиски, словенечки || 16 || 14 |- | 11 || {{Esc|Унгарија}} || Золи Адок || "Dance with Me" || англиски || 15 || 16 |- style="background:#FFE4C4;" | 12 || {{Esc|Азербејџан}} || Ајсел и Араш || "Always" || англиски || 2 || 180 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Грција}} || Сакис Рувас || "This Is Our Night" || англиски || 4 || 110 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Литванија}} || Саша Сон || "Love" || англиски, руски || 9 || 66 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Молдавија}} || Нели Чобану || "Hora din Moldova" || романски, англиски || 5 || 106 |- style="background:#FFE4C4;" | 16 || {{Esc|Албанија}} || Кејси Тола || "Carry Me in Your Dreams" || англиски || 7 || 73 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Украина}} || Светлана Лобода || "Be My Valentine! (Anti-Crisis Girl)" || англиски || 6 || 80 |- style="background:#FFE4C4;" | 18 || {{Esc|Естонија}} || Urban Symphony || "Rändajad" || естонски || 3 || 115 |- | 19 || {{Esc|Холандија}} || De Toppers || "Shine" || англиски || 17 || 11 |} == Финале == Финалето се одржа на 16 мај 2009 година. Учествуваа 25 земји: „Големата четворка“, домаќинот Русија и по 10 квалификувани земји од двете полуфиналиња. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Литванија}} || Саша Сон || "Love" || англиски, руски || 23 || 23 |- | 02 || {{Esc|Израел}} || Ноа и Мира Авад || "There Must Be Another Way" || англиски, хебрејски, арапски || 16 || 53 |- | 03 || {{Esc|Франција}} || Патрисија Кас || "Et s'il fallait le faire" || француски || 8 || 107 |- | 04 || {{Esc|Шведска}} || Малена Ернман || "La voix" || француски, англиски || 21 || 33 |- | 05 || {{Esc|Хрватска}} || Игор Цукров feat. Андреа || "Lijepa TENA" || хрватски || 18 || 45 |- | 06 || {{Esc|Португалија}} || Flor-de-Lis || "Todas as ruas do amor" || португалски || 15 || 57 |- | 07 || {{Esc|Исланд}} || Јохана || "Is It True?" || англиски || 2 || 218 |- | 08 || {{Esc|Грција}} || Сакис Рувас || "This Is Our Night" || англиски || 7 || 120 |- | 09 || {{Esc|Ерменија}} || Инга и Ануш || "Jan Jan" || англиски, ерменски || 10 || 92 |- | 10 || {{Esc|Русија}} || Анастасија Приходко || "Mamo" || руски, украински || 11 || 91 |- | 11 || {{Esc|Азербејџан}} || Ајсел и Араш || "Always" || англиски || 3 || 207 |- | 12 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Regina || "Bistra voda" || босански || 9 || 106 |- | 13 || {{Esc|Молдавија}} || Нели Чобану || "Hora din Moldova" || романски, англиски || 14 || 69 |- | 14 || {{Esc|Малта}} || Кјара || "What If We" || англиски || 22 || 31 |- style="background:#FEF200;" | '''15''' || '''{{Esc|Норвешка}}''' || '''Александар Рибак''' || '''"Fairytale"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''387''' |- | 16 || {{Esc|Данска}} || Нилс Бринк || "Believe Again" || англиски || 13 || 74 |- | 17 || {{Esc|Германија}} || Alex Swings Oscar Sings! || "Miss Kiss Kiss Bang" || англиски || 20 || 35 |- | 18 || {{Esc|Турција}} || Хадисе || "Düm Tek Tek" || англиски || 4 || 177 |- | 19 || {{Esc|Албанија}} || Кејси Тола || "Carry Me in Your Dreams" || англиски || 17 || 48 |- | 20 || {{Esc|Норвешка|име=Норвешка (Естонија)}} {{Esc|Естонија}} || Urban Symphony || "Rändajad" || естонски || 5 || 129 |- | 21 || {{Esc|Украина}} || Светлана Лобода || "Be My Valentine! (Anti-Crisis Girl)" || англиски || 12 || 76 |- | 22 || {{Esc|Романија}} || Елена Ѓорѓе || "The Balkan Girls" || англиски || 19 || 40 |- | 23 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Џејд Ивен || "It's My Time" || англиски || 5 || 173 |- | 24 || {{Esc|Финска}} || Waldo's People || "Lose Control" || англиски || 25 || 22 |- | 25 || {{Esc|Шпанија}} || Сораја Арнелас || "La noche es para mí" || шпански, англиски || 24 || 23 |} == 12 поени == === Прво полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 8 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | 7 || {{Esc|Исланд}} || {{Esc|Андора}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Малта}}, {{Esc|Португалија}}, {{Esc|Финска}} |- | 2 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Црна Гора}}, {{Esc|Турција}} |- | rowspan="3" | 1 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Чешка}} |- | {{Esc|Финска}} || {{Esc|Исланд}} |- | {{Esc|Црна Гора}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}} |} === Второ полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во второто полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 6 || {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Азербејџан}}, {{Esc|Данска}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 3 || {{Esc|Азербејџан}} || {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Полска}} |- | 3 || {{Esc|Грција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Србија}} |- | 2 || {{Esc|Србија}} || {{Esc|Франција}}, {{Esc|Хрватска}} |- | 2 || {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Украина}}, {{Esc|Русија}} |- | rowspan="5" | 1 || {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Норвешка}} |- | {{Esc|Естонија}} || {{Esc|Латвија}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Украина}} || {{Esc|Шпанија}} |} === Финале === Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 16 || '''{{Esc|Норвешка}}''' || {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Данска}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Украина}}, {{Esc|Шведска}}, {{Esc|Шпанија}} |- | 6 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Азербејџан}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | 3 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Црна Гора}}, {{Esc|Србија}} |- | 3 || {{Esc|Грција}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Кипар}} |- | 2 || {{Esc|Азербејџан}} || {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Турција}} |- | 2 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Чешка}}, {{Esc|Русија}} |- | 2 || {{Esc|Исланд}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Малта}} |- | rowspan="5" | 1 || {{Esc|Естонија}} || {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}} |- | {{Esc|Шпанија}} || {{Esc|Андора}} |} == Детално гласање == === Прво полуфинале === {| class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! colspan="2" rowspan="2" |Учесници ! rowspan="2" |Вкупно поени ! colspan="20" |Гласачки земји |- style="background:#efefef; height:120px; vertical-align:bottom;" ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Црна Гора ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Чешка ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Белгија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Белорусија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Шведска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Ерменија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Андора ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Турција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Израел ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Бугарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Исланд ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Македонија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Романија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Финска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Португалија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Малта ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Босна и Херцеговина ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Германија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Обединето Кралство |- |Црна Гора |44 | style="background:#aaa;" | | | |2 | |3 |5 |1 | |2 |5 |1 |8 | | |1 |6 |10 | | |- |Чешка |0 | | style="background:#aaa;" | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |Белгија |1 | | | style="background:#aaa;" | | | | |1 | | | | | | | | | | | | | |- |Белорусија |25 |1 |1 | | style="background:#aaa;" | | |4 | | | | |1 |2 |1 |1 |1 | |4 |1 | |4 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Шведска''' |'''105''' |4 |4 |10 |4 | style="background:#aaa;" | |7 |10 |7 |3 |4 |7 |10 |4 |7 |10 |8 |6 |1 |3 |6 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Ерменија''' |'''99''' |10 |12 |1 |10 |5 | style="background:#aaa;" | |2 |10 |10 |8 |8 |1 | |4 |2 |5 |2 |2 |5 |2 |- |Андора |8 | | | | | | | style="background:#aaa;" | | |1 | | | | | | |4 |3 | | | |- |Швајцарија |15 | | | |1 |2 | |3 | style="background:#aaa;" | |4 | | | | | |2 |1 | |2 | | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Турција''' |'''172''' |12 |5 |12 |7 |8 |10 |8 |12 | style="background:#aaa;" | |12 |12 |7 |12 |10 |8 |10 |7 |12 |12 |10 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Израел''' |'''75''' |3 |6 |6 |6 |4 |8 |6 |4 | | style="background:#aaa;" | |4 |5 |5 |3 |4 |6 |1 |3 |1 |1 |- |Бугарија |7 | | | | | | | | |2 | | style="background:#aaa;" | | |5 | | | | | | | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Исланд''' |'''174''' |7 |10 |7 |12 |12 |12 |12 |8 |7 |10 |10 | style="background:#aaa;" | |7 |12 |12 |12 |12 |6 |10 |8 |- |Македонија |45 |8 |3 | | | | | | |6 | |6 |4 | style="background:#aaa;" | |2 | | | |8 |6 |2 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Романија''' |'''67''' |2 |7 |4 |5 |3 |2 |4 |2 |5 |5 |3 |3 |2 | style="background:#aaa;" | |5 |3 |8 | |2 |2 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Финска''' |'''42''' | | |3 | |10 |1 | | | |3 | |12 | |5 | style="background:#aaa;" | |7 | | | |1 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Португалија''' |'''70''' | |2 |5 |3 |6 |6 |7 |6 |8 |6 |2 |6 |3 |6 |3 | style="background:#aaa;" | |5 |4 |8 |7 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Малта''' |'''86''' |6 |8 |8 |8 |7 |5 |5 |5 |12 |7 |2 |8 |6 |8 |6 |2 | style="background:#aaa;" | |5 |7 |5 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Босна и Херцеговина''' |'''125''' |12 |12 |2 |12 |1 |3 | |12 |12 |1 |8 | |10 | |7 | | | style="background:#aaa;" | |4 |3 |} === Второ полуфинале === {| class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! colspan="2" rowspan="2" |Учесници ! rowspan="2" |Вкупно поени ! colspan="22" |Гласачки земји |- style="background:#efefef; height:120px; vertical-align:bottom;" ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Хрватска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Ирска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Латвија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Србија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Полска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Норвешка ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Кипар ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Словачка ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Данска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Словенија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Унгарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Азербејџан ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Грција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Литванија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Молдавија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Албанија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Украина ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Естонија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Холандија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Франција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Русија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Шпанија |- style="background:#FFE4C4;" |'''Хрватска''' |'''33''' | style="background:#aaa;" | | | |8 | | |3 | | |10 |1 | |3 |1 |1 |3 | | | | | |3 |- |Ирска |52 | | style="background:#aaa;" | |5 | |7 |7 |1 |3 |8 | |2 |4 | |8 | |2 |1 |4 | | | | |- |Латвија |7 | | | style="background:#aaa;" | | | | | | | | | | | |6 | | | |1 | | | | |- |Србија |60 |12 | | | style="background:#aaa;" | | |2 |4 |5 |2 |12 |5 |6 |4 | |1 |2 | | | |1 |4 | |- |Полска |43 | |10 |3 | | style="background:#aaa;" | |3 |3 |1 |1 |3 |1 |1 |6 |2 | |4 |2 |1 | | |2 | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Норвешка''' |'''201''' |8 |8 |10 |8 |10 | style="background:#aaa;" | |8 |8 |12 |8 |8 |12 |8 |12 |10 |8 |10 |12 |12 |8 |10 |12 |- |Кипар |32 | |1 | |1 |2 | | style="background:#aaa;" | |6 | | | | |12 |1 |2 | | |3 |1 | | | |- |Словачка |8 | | |1 | |4 | | | style="background:#aaa;" | | | | | | | | |2 | | | | |1 | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Данска''' |'''69''' |2 |3 |4 | |1 |12 |2 |2 | style="background:#aaa;" | |2 |4 | |2 |3 |3 |5 |4 |5 |8 |2 |3 |2 |- |Словенија |14 |7 | | |5 | | | | | | style="background:#aaa;" | | | | | | |2 | | | | | | |- |Унгарија |16 | | | | | | | |4 | | | style="background:#aaa;" | |2 |3 | | |1 |2 | |3 |1 | | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Азербејџан''' |'''180''' |6 |6 |8 |6 |12 |6 |10 |12 |7 |6 |12 | style="background:#aaa;" | |10 |10 |12 |7 |12 |7 |10 |7 |10 |7 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Грција''' |'''110''' |3 |4 |2 |10 |5 |4 |12 |7 |4 |5 |6 |8 | style="background:#aaa;" | |5 |7 |12 |6 |2 |7 |5 |8 |4 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Литванија''' |'''66''' |4 |12 |7 |4 |6 |5 | | |5 |4 | |3 |1 | style="background:#aaa;" | |4 | |7 |10 |5 | |4 | |- style="background:#FFE4C4;" |'''Молдавија''' |'''106''' |5 |5 |6 |7 |3 |1 |5 |10 |6 |7 |7 |10 |7 |7 | style="background:#aaa;" | |10 |8 |6 |4 |10 |12 |6 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Албанија''' |'''73''' |10 |2 | |3 |8 |8 |6 | |3 |1 |3 |7 |5 |4 |5 | style="background:#aaa;" | |3 | | |4 |5 |3 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Украина''' |'''80''' |1 |7 |12 |2 |7 |10 | |5 | |4 |10 |5 | |8 |6 | | style="background:#aaa;" | |8 | |3 |7 |12 |- style="background:#FFE4C4;" |'''Естонија''' |'''115''' |12 |4 |12 |8 |10 |12 |7 |1 |10 |8 |4 | |6 |10 |8 | |12 | style="background:#aaa;" | |6 |6 |6 |5 |- |Холандија |11 | |2 | | | | |1 | |1 |3 | |1 | |2 | |1 | |1 | style="background:#aaa;" | | | | |} === Финале === {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! colspan="2" rowspan="2" |Учесници ! rowspan="2" |Вкупно поени ! colspan="42" |Гласачки земји |- style="background:#efefef; height:120px; vertical-align:bottom;" ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Шпанија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Белгија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Белорусија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Малта ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Германија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Чешка ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Шведска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Исланд ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Франција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Израел ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Русија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Латвија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Црна Гора ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Андора ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Финска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Бугарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Литванија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Обединето Кралство ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Македонија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Словачка ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Грција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Босна и Херцеговина ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Украина ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Турција ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Албанија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Србија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Кипар ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Полска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Холандија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Естонија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Хрватска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Португалија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Романија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Ирска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Данска ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Молдавија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Словенија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Ерменија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Унгарија ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Азербејџан ! style="writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); white-space:nowrap; text-align:left;" |Норвешка |- |Литванија |23 | | | | |1 | |1 | | | | | | | | | | | style="background:#aaa;" | |7 | | | | | | | | | |2 | |4 | | | |1 | | | |7 | | |2 |- |Израел |53 | |1 |7 | |1 | | |4 |7 | style="background:#aaa;" | | | | | |8 | | | | | | |1 |5 |8 | | |1 | | | | |4 | |5 |4 | | | | | | | |- |Франција |107 |6 |5 |6 |6 |6 |10 |3 |8 | style="background:#aaa;" | |4 |7 |3 |1 |4 |3 |8 |1 |5 |3 | | |3 |7 |6 |1 | | |1 | |2 |5 |2 |3 | |7 | | |3 |3 |4 |1 |1 |- |Шведска |33 | | | |4 | | | style="background:#aaa;" | |3 |2 | | | | |2 |7 | | | | | | | | | | |1 | | | | |6 | | | | |4 | | | | | |4 |- |Хрватска |45 | | | | | | | | | | | | |1 | | | | | | |2 | |5 |8 |2 | | |6 |5 | | | | style="background:#aaa;" | | | | | |2 |8 | |6 | | |- |Португалија |57 |7 |7 | |1 |3 |1 |1 |2 |3 | | | | |10 | |6 | | |6 | | | | | | |3 | | | | |1 | | style="background:#aaa;" | |6 |2 | | | | | |6 | |- |Исланд |218 |8 |10 |10 |2 |8 |4 |5 | style="background:#aaa;" | |3 |12 |12 |8 | |7 |10 |4 |7 |6 |8 |6 |8 |6 |5 |6 |8 |5 |5 |8 |5 |5 |8 |6 |7 |8 |12 |6 |5 |6 |7 |8 |3 |8 |- |Грција |120 |2 |4 | |5 |4 |5 |6 |5 |6 |1 |8 |7 |10 |8 | |5 |12 |3 |7 |4 |4 | style="background:#aaa;" | |4 |5 | |12 |5 |12 | | |1 |7 | |1 |5 | |4 |2 |4 |2 |2 | |- |Ерменија |92 |4 |8 |5 | | |2 | |1 |12 |6 |12 |2 |7 | | | |2 |1 | | |5 |4 | |1 |2 | | |7 |1 |4 | | |1 |2 |1 | |3 | | style="background:#aaa;" | | |2 |5 |- |Русија |91 |3 | |12 | |6 |6 | |1 |5 |7 | style="background:#aaa;" | |8 |3 |1 |3 |7 |4 |1 | |1 |3 |2 |6 | | | style="background:#aaa;" | |8 |6 | | | |8 | |4 | | |8 | | |1 | | |- |Азербејџан |207 |5 |6 |1 |8 |10 |8 |10 |7 |4 |10 |10 |6 |8 |6 |5 |10 |10 |10 |8 |8 |10 |10 |6 |8 |12 |4 |10 |10 |8 |8 |10 |10 |6 |3 |3 |1 |12 | |8 |12 | style="background:#aaa;" | |6 |- |Босна и Херцеговина |106 | | | | | | | | | | | | |12 | | |2 |5 | | |12 |2 |5 | style="background:#aaa;" | | |4 |5 |12 | | |8 | |12 | | | | |10 |4 | | |5 | |- |Молдавија |69 |1 | |3 |12 |2 |3 |2 | | |3 |5 |4 | |5 | | | |2 |5 |5 |1 | | |7 |1 | |4 | |7 | |2 |5 |4 |12 | | | style="background:#aaa;" | | |5 | | | |- |Малта |31 | | | | style="background:#aaa;" | | | | | | |1 |4 |3 | |3 |4 |0 | |0 |5 | |6 | | |3 | |1 | | | |0 |1 | | | | | style="background:#aaa;" | | | | | | | |- style="background:#FEF200;" |'''Норвешка''' |'''387''' |'''12''' |'''12''' |'''8''' |'''12''' |'''12''' |'''8''' |'''12''' |'''12''' |'''10''' |'''12''' |'''12''' |'''12''' |'''10''' |'''10''' |'''12''' |'''12''' |'''8''' |'''12''' |'''12''' |'''10''' |'''12''' |'''10''' |'''10''' |'''12''' |'''10''' |'''8''' |'''10''' |'''10''' |'''12''' |'''12''' |'''12''' |'''10''' |'''10''' |'''8''' |'''12''' |'''12''' |'''10''' |'''10''' |'''10''' |'''12''' |'''10''' | style="background:#aaa;" | |- |Данска |74 | | | |3 | | |4 |6 | | |2 |1 | |3 | | | |4 |2 | | | | |4 | | |2 | |4 |3 |7 | |2 |5 |10 | style="background:#aaa;" | |2 |1 |1 |6 |7 |10 |- |Германија |35 | |2 | | | style="background:#aaa;" | | | | | | | | | | | | |3 | |1 | | | |2 | |7 |2 | |1 |3 |1 | | |1 |3 |2 |7 | | | | | |- |Турција |177 |10 |12 |12 |3 |7 |7 |7 |10 |8 |5 |1 |2 |4 |2 |6 |7 |6 |5 |12 |7 | |7 |3 |3 | style="background:#aaa;" | |10 | | | |12 |3 | |12 |7 | | |1 | |8 |10 |3 | |- |Албанија |48 | | | | | | | | | | | | |7 | | | | | | |10 | |1 |7 | |10 | style="background:#aaa;" | |1 | | | | |1 | | | | | |7 | |2 |2 | |- |Естонија |129 |4 |1 |7 |10 |5 | |8 |10 |1 |2 |6 |5 |2 |4 |8 |3 | |8 |4 | |7 |8 | |2 |3 | | |2 |6 |10 | style="background:#aaa;" | |4 |5 |1 |8 |6 |7 | | |3 |4 |8 |- |Украина |76 | | |2 |0 |0 |10 |0 |3 |0 |8 |3 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |7 |0 |0 |0 |0 |0 | style="background:#aaa;" | |0 |0 |0 |0 |6 |0 |0 |0 |12 |0 |0 |0 |6 |0 |2 |10 |5 |0 |- |Романија |40 |7 | | | | | | | | | | | | | | | |5 | | | | | | | |5 |2 | |2 | | | | |8 | style="background:#aaa;" | |5 | |12 | | | | | |- |Обединето Кралство |173 |3 |3 | |7 |10 |12 |2 |2 |5 |6 |4 |10 |6 |8 |2 |1 |2 |6 | style="background:#aaa;" | |3 |10 |12 |1 | |6 |6 |3 |4 |8 |6 | |3 |7 | | | | |6 |10 | |4 |7 |- |Финска |22 | | | | | | | |8 | | | | | | | style="background:#aaa;" | | | | | | | | | | | | | | | | |4 | | | | |3 | | | | | |7 |- |Шпанија |23 | style="background:#aaa;" | | | | | | | | | | | | | |12 | | | | | | | | | | | | | | | | | | |7 | | | | | |1 |3 | | |} == Белешки == <references /> * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Руска музика]] [[Категорија:Култура на Москва]] [[Категорија:Настани во Москва]] [[Категорија:Музиката во 2009 година]] k98y0gj2ppta2s2kj4hz6w3bswwxwzb 0 68931 5628695 5609612 2026-09-15T09:39:20Z Maconan 96515 /* Карта на визен режим */ 5628695 wikitext text/x-wiki __БЕЗСОДРЖИНА__ {{Инфокутија Лична исправа | назив = Македонски пасош | слика = Macedonian passport types.svg | опис = Предни корици на петте варијанти на македонскиот [[биометриски пасош]] | слика2 = BiometricFirstPageOfMKDPassport2.JPG | опис2 = Првата страница на македонски биометриски пасош | воведен = | издава = {{знаме|Македонија}} | важи_во = | тип = [[пасош]] | намена = препознавање | услови = македонско државјанство | истек = 5 години за возраст до 27 г, 10 години за лица на 27 г. и постари. 2 години за деца до 4 г. }} '''Македонскиот пасош''' е [[патна исправа]] која се издава на граѓаните на [[Република Македонија]] со цел да послужи за меѓународно патување. Важноста на [[пасош]]от е 5 години за лица под 27 години, и 10 години за лица над 27 години. За деца под четири години важноста на пасошот е ограничена на две години. Македонските пасоши се придржуваат кон препорачаните стандарди (т.е., големина, композиција, изглед, технологија) на [[Меѓународна организација за цивилно воздухопловство|Меѓународната организација за цивилно воздухопловство]] (IATA). Најновите македонски пасоши се [[биометриски пасош]]и. == Видови пасош == {|class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan=2 |Пасош ! width=300 |Намена ! Важност |- | [[Податотека:Macedonian Passport.svg|75п]] | обичен пасош{{нр}}тип А | обичен пасош кој се издава на сите државјани на Македонија. | rowspan=2 | 10 години{{нр}}{{мали|лица над 27 год.{{нр}}2300 ден.}}{{нр}}5 години{{нр}}{{мали|4-27 год.{{нр}}1700 ден.}}{{нр}}2 години{{нр}}{{мали|0-4 год.{{нр}}1600 ден.}} |- | [[Податотека:Macedonian Passport (Type B).svg|75п]] | обичен пасош{{нр}}тип Б | обичен пасош со дополнителен натпис на албански јазик кој се издава по барање на подносителот. |- | [[Податотека:Macedonian Passport (diplomatic).svg|75п]] | дипломатски{{нр}}пасош | се издава на службеници во МНР со дипломатски статус, дипломатски претставници, високи избрани и именувани лица и останати лица определени со закон. | 5 години |- | [[Податотека:Macedonian Passport (official).svg|75п]] | службен{{нр}}пасош | се издава на службеници во МНР кои немаат дипломатски статус, државни советници, раководни лица со посебни овластувања или задолжени за меѓународна соработка. | 5 години |- | [[Податотека:Macedonian Passport for foreigners.svg|75п]] | пасош{{нр}}за странец | се издава на странски државјанин за напуштање на државата, кој за време на престојот во Македонија го има изгубено својот пасош, а нивната држава нема ДК претставништво. | 1 месец |- |} == Карта на визен режим == [[Податотека:Visa Requirements for Macedonian Citizens.svg|н|мини|700x700пкс|Визен режим за граѓаните на Македонија{{legend|#002377|Македонија}}{{legend|#22b14c|Безвизен режим}}{{legend|#b5e61d|Виза при пристигнување}}{{legend|#61c29c|еВиза}}{{legend|#79d343|Виза достапна при пристигнување или онлајн}}{{legend|#ae93b3|Без виза со ваучер или покана}}{{legend|#ababab|Потребна виза}}]] Од јануари 2026 година, граѓаните на Македонија имат безвизен или визен пристап при пристигнување во 127 земји и територии, рангирајќи го македонскиот пасош на 41. место во светот во однос на слободата на патување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henleyglobal.com/passport-index/ranking|title=Хенли индекс на пасоши|date=2026-01-13|language=англиски}}</ref> == Визен режим за носителите на македонски пасош == Визен режим на Република Македонија со други држави, специјални административни региони и субјекти и територијални власти непризнати како држави. ==== Европа ==== * [[Податотека:Flag of Europe.svg|20п|]] [[Европска Унија]] 90 дена ''' * {{AZE}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{ALB}} 90 дена * {{BIH}} 3 месеци * [[Податотека:Flag of Kosovo.svg|20п|]] [[Косово]] * {{GEO}} (визата се издава при пристигнувањето) * {{ARM}} 21 ден (визата се издава при пристигнувањето) * {{SRB}} 60 дена * {{TUR}} 60 дена * {{MNE}} 60 дена ==== Африка ==== {| | * {{знаме|Botswana}} 90 дена * {{знаме|Cape Verde}} (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Comoros}} (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Djibouti}} 1 месец (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Kenya}} 3 месеци (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Madagascar}} 90 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Mozambique}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Tanzania}} 3 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Togo}} 7 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Tunisia}} 3 месеци * {{знаме|Uganda}} 3 месеци (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Zimbabwe}} 3 месеци (визата се издава при пристигнувањето) |} ==== Америка ==== {| | * {{знаме|Argentina}} 3 месеци * {{знаме|Barbados}} 28 дена * {{знаме|Guatemala}} 90 дена Гватемала * {{flagcountry|Dominica}} 21 дена * {{знаме|Dominican Republic}} 30 дена (потребна е туристичка карта од $10, достапна при пристигнувањето) * {{знаме|El Salvador}} 3 месеци (потребна е туристичка карта од $10, достапна при пристигнувањето) * {{знаме|Cuba}} 90 дена * {{знаме|Colombia}} 90 дена * {{знаме|Nicaragua}} 3 месеци (потребна е туристичка карта од $5, достапна при пристигнувањето) * {{знаме|Peru}} 90 дена * {{знаме|Saint Vincent and the Grenadines}} 1 месец * {{знаме|Saint Kitts and Nevis}} 14 дена * {{знаме|Saint Lucia}} 6 недели (визата е достапна при пристигнувањето) * {{знаме|Haiti}} 3 месеци * {{знаме|Honduras}} 3 месеци |} ==== Азија ==== {| | * {{знаме|Bangladesh}} 90 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Cambodia}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Hong Kong}}- спец. административен регион на НР Кина 14 дена * {{знаме|Iran}} 3 месеци [http://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_website_client.cgi?SpecData=1&VISA=&page=visa&NA=MK&AR=00&PASSTYPES=PASS&DE=IR&user=DL&subuser=DELTAB2C] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210220035502/https://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_website_client.cgi?SpecData=1&VISA=&page=visa&NA=MK&AR=00&PASSTYPES=PASS&DE=IR&user=DL&subuser=DELTAB2C |date=2021-02-20 }} * {{знаме|Israel}} 3 месеци [http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?vestID=95366] * {{знаме|Japan}} 3 месеци Јапонија 3м * {{знаме|Laos}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Lebanon}} 3 месеци (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Macau}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Malaysia}} 1 месец * {{MDV}} 30 дена * {{знаме|Mongolia}} (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Nepal}} 60 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Oman}} 1 месец (визата се издава при пристигнувањето) * {{знаме|Singapore}} 30 дена * {{знаме|Sri Lanka}} 30 дена * {{знаме|Syria}} 15 дена (визата се издава при пристигнувањето) * {{TLS}} 30 дена (визата се издава при пристигнувањето) |} ==== Океанија ==== {| | * [[Податотека:Flag of the Cook Islands.svg|20п|]] [[Кукови Острови]] 31 ден * [[Податотека:Flag of Fiji.svg|20п|]] [[Фиџи]] 30 дена * [[Податотека:Flag of Micronesia.svg|20п|]] [[Микронезија]] 30 дена * [[Податотека:Flag of Niue.svg|20п|]] [[Ниуе]] 30 дена * [[Податотека:Flag of Palau.svg|20п|]] [[Палау]] 30 дена * [[Податотека:Flag of Samoa.svg|20п|Самоа]] [[Самоа]] 60 дена |} == Историја == [[Податотека:Macedonin Passports History.jpg|thumb|200px|right|Македонските пасоши 1991 - денес]] [[Податотека:Biometric Macedonian passports (2010).jpg|thumb|200px|right|Новите биометриски пасоши со изменетиот [[Грб на Македонија|македонски грб]]]] Дизајнот и содржината на македонските пасоши се менувале со текот на годините. Првите пасоши биле издадени во [[1991]] и биле сини со натпис со сребрена боја, без [[Грб на Република Македонија|македонскиот државен грб]]. Втората генерација на македонски пасоши имала златен натпис на корицата, а третата генерација го содржела и грбот на државата. Првите три генерации имале напишано само ''„Република Македонија“'' и соодветниот превод на англиски ''„Republic of Macedonia“'' на корицата. Најновите, пасошите од четвртата генерација ја промениле својата боја во црвена, а исто така бил додаден и [[француски јазик|францускиот]] превод на официјалното име на републиката - ''„Republique De Macedoine“'', како и натписот „Passeport“ под [[државен грб|државниот грб]]. Пасошот е [[биометрички пасош|биометрички]] и содржи [[РФИД]]. Намената на овие чипови е складирање на биометрички и други податоци, кои може да се прочитаат од чипот. Издадените небиометрички се важечки сѐ до датумот на истекување на нивната важност. == Поврзано == * [[Македонска лична карта]] == Наводи == {{наводи}} == Извори == * [http://www.mfa.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=433&lang=mk Република Македонија, Министерство за Надворешни Работи, Конзуларни Служби - Визни Режими] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180223090701/http://www.mfa.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=433&lang=mk |date=2018-02-23 }} * [http://www.delta.com/planning_reservations/plan_flight/international_travel_information/visa_passport_information/ Делта визни и пасошки информации] {{en}} * [http://www.mvr.gov.mk/Uploads/precisten%20tekst%20SV%2073%2004.pdf Република Македонија, Министерство за Внатрешни Работи, Патнички Документи и Закон за Пасоши] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081205152324/http://www.mvr.gov.mk/Uploads/precisten%20tekst%20SV%2073%2004.pdf |date=2008-12-05 }} * [http://www.mvr.gov.mk/Uploads/Baranje%20za%20izdavanje%20na%20pasos%20mak.pdf Република Македонија, Министерство за Внатрешни Работи, Формулар за Аплицирање за Пасош] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080921001442/http://www.mvr.gov.mk/Uploads/Baranje%20za%20izdavanje%20na%20pasos%20mak.pdf |date=2008-09-21 }} * [http://www.mvr.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=5&tabid=184&parent=100/ Република Македонија, Министерство за Внатрешни Работи, Процедури за Аплицирање за Пасош]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Пасоши по земја]] [[Категорија:Управување со Македонија]] 6vl9f6t2dlvtnwxca6eq0lygo9nvc4o 0 69603 5628512 5425924 2026-09-14T13:00:30Z Buli 2648 5628512 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{fixHTML|begin}} {{Infobox officeholder |name = Барак Обама |image = President_Barack_Obama.jpg |order = [[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|44.]] [[претседател на САД]] |term_start = 20 јануари 2009 |term_end = 20 јануари 2017 |predecessor = [[Џорџ В. Буш]] |successor = [[Доналд Трамп]] | jr/sr2 = Помлад сенатор | state2 = [[Илиноис]] | term_start2 = 4 јануари 2005 | term_end2 = <!-- 20 јануари 2009 --> | alongside2 = [[Ричард Дарбин]] | predecessor2 = [[Питер Фицџералд]] | successor2 = [[Роланд Бурис]] | state_senate3 = Illinois | state3 = [[Илиноис]] | district3 = 13^ти | term_start3 = 8 јануари 1997 | term_end3 = 4 ноември 2004 | predecessor3 = [[Алис Палмер]] | successor3 = [[Кваме Раул]] | birth_date = {{bda|1961|08|4|df=yes}} | birth_place = [[Хонолулу]], [[Хаваи]], [[САД]] | birthname = Барак Хусеин Обама II | party = [[Демократска партија на САД|Демократска партија]] | spouse = [[Мишел Обама]] <small>(в. 1992)</small> | children = Малија Ен <small>(р. 1998)</small><br />Саша <small>(р. 2001)</small> | residence = [[Кенвуд, Чикаго]], [[САД]] | alma_mater = [[Оксидентален колеџ]]<br />[[Колумбиски колеџ, Колумбиски универзитет|Коклумбиски колеџ]]<br />[[Харвардски правен факултет]] | profession = [[Правобранител]]<br />[[Политичар]] | religion = [[Протестантство|Протестант]] <small>([[Обединета Христова црква]])</small> | signature = Barack Obama signature.svg | website = [http://obama.senate.gov Барак Обама - Сенатор за Илиноис] |vicepresident=[[Џо Бајден]] | module = {{Listen |pos=center |embed=yes |filename=President Obama on the death of Osama bin Laden.ogg |title=Obama's voice |type=speech |description=Obama on the [[death of Osama bin Laden]]<br>Recorded May 2, 2011}} }} {{fixHTML|end}} '''Барак Хусеин Обама II''' ({{langx|en|Barack Hussein Obama II}}) — [[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|44.]] [[претседател на САД|претседател]] на [[Соединетите Американски Држави]]. Обама е првиот [[Афроамериканци|афроамерикански]] претседател на САД и првиот афроамериканец воопшто номиниран од големата политичка елита за улогата на претседател. == Почетокот == Барак Обама е роден во [[Хонолулу]], [[Хаваи]] на [[4 август]] [[1961]] година.<ref>{{cite web |year=2008 |title=President Barack Obama |publisher=The White House |url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama |access-date=21 јануари 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026043047/http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama |archive-date=26 октомври 2009}}</ref> Татко му, Барак Обама-постариот, е од [[Кенија]], а мајка му е бела Американка од [[Вичита]], [[Канзас]]. Тие се разделуваат кога Барак има две години и подоцна се разведуваат. Таткото на Обама се враќа во Кенија и успева да го види сина си пред да загине во сообраќајна несреќа во 1982. По разводот мајка му се мажи за Лоло Суторо и целото семејство се сели во неговата родна земја, [[Индонезија]]. Таму Барак посетувал училиште во [[Џакарта]] до својата десетта година. Потоа Барак се сели во Хонолулу, каде живее со родителите на мајка му. Неговата мајка умира во 1995 година како последица од рак на јајчниците. По гимназијата Обама се сели во [[Лос Анџелес]], каде учи две години во универзитет. Подоцна се преместува во [[Њујорк]], каде изучува [[политикологија]] и специјализира [[меѓународни односи]]. Четири години подоцна Обама се преселува во Чикаго, каде започнува да раководи проект поврзан со црквите. == Семејство == [[Податотека:Barack_and_michelle.jpg|thumb|left|Барак Обама и [[Мишел Обама]]]] Барак Обама се запознава со Мишел Робинсон во 1989 во универзитетот каде тој работел и му била соработник. Се венчаваат во 1992 година. Првата ќерка им се раѓа во 1998, а втората во 2001 година. == Кандидат-претседателска кампања == На [[10 февруари]] [[2007]] во [[Спрингфилд (Илиноис)|Спрингфилд]] [[Илиноис]] сенаторот Барак Обама објавува, дека ќе се пријави за номинацијата на [[Демократската партија на САД|Демократската партија]] на следните [[Претседателски избори во САД 2008 година|претседателски избори во САД во 2008 г]].<ref>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/news/politics/chi-070210obama-pearson1-story,0,3768114.story |title=Obama: I'm running for president |work=Chicago Tribune |author=Пеарсон, Рик |author2=Лонг, Реј |date=10 февруари 2007 |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813115846/http://www.chicagotribune.com/news/politics/chi-070210obama-pearson1-story%2C0%2C3768114.story |archive-date=13 август 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Obama Launches Presidential Bid |date=10 февруари 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6349081.stm |work=BBC News |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202060802/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6349081.stm |archive-date=2 февруари 2008 |url-status=live }}</ref> Откако ја победува [[Хилари Клинтон]], Обама го објавува за свој вицепретседателски кандидат сенаторот ветеран од [[Делавер]] [[Џо Бајден]] и ќе се натпреварува со неговиот противник на [[4 ноември]] [[2008]] г. кандидатот на [[Републиканска партија на САД|Републиканската партија]] [[Џон МекКејн]]. == Нобелова награда == На 9 октомври 2009 година , норвешкиот [[Нобелов комитет]] објавил дека на Обама му е доделена [[Нобеловата награда за мир]] за 2009 година „за неговите вонредни напори за јакнење на меѓународната дипломатија и соработка меѓу народите". Обама ја прими наградата во Осло, на 10 декември 2009, со „длабока благодарност и голема понизност". Наградата предизвика мешавина од пофалби и критики од светските водачи и медиумите. Обама е четвртиот претседател на САД кому му е доделена Нобеловата награда за мир, а третиот добитник за време на својот мандат. == Дела == *„[[Смелоста на надежта]]“<ref>{{наведена книга|last=Обама|first=Барак|others=Превела: Искра Стојановска|title=Смелоста на надежта|publisher=Феникс|location=Скопје|date=2009|url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=0414181124508678&fmt=10&rec=1&sid=1}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://obama.senate.gov/ Официјалено мреж. место на Сенаторот Барак Обама] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080907154055/http://obama.senate.gov/ |date=2008-09-07 }} * [http://www.barackobama.com/ Официалео мреж. место на кандидатурата на Барак Обама за претседател] * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Society_and_Culture/Politics/Candidates_and_Campaigns/Presidential/2008/Candidates/Obama,_Barack}} {{рв|Barack Obama}} {{Претседатели на САД}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Обама, Барак}} [[Категорија:Американски политичари]] [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Колумбија“]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1961 година]] 959vqbpq6uo16gpvjziiy7l581zvaoj 5628519 5628512 2026-09-14T13:11:58Z Buli 2648 5628519 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{fixHTML|begin}} {{Infobox officeholder |name = Барак Обама |image = President_Barack_Obama.jpg |order = [[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|44.]] [[претседател на САД]] |term_start = 20 јануари 2009 |term_end = 20 јануари 2017 |predecessor = [[Џорџ В. Буш]] |successor = [[Доналд Трамп]] | jr/sr2 = Помлад сенатор | state2 = [[Илиноис]] | term_start2 = 4 јануари 2005 | term_end2 = <!-- 20 јануари 2009 --> | alongside2 = [[Ричард Дарбин]] | predecessor2 = [[Питер Фицџералд]] | successor2 = [[Роланд Бурис]] | state_senate3 = Illinois | state3 = [[Илиноис]] | district3 = 13^ти | term_start3 = 8 јануари 1997 | term_end3 = 4 ноември 2004 | predecessor3 = [[Алис Палмер]] | successor3 = [[Кваме Раул]] | birth_date = {{bda|1961|08|4|df=yes}} | birth_place = [[Хонолулу]], [[Хаваи]], [[САД]] | birthname = Барак Хусеин Обама II | party = [[Демократска партија на САД|Демократска партија]] | spouse = [[Мишел Обама]] <small>(в. 1992)</small> | children = Малија Ен <small>(р. 1998)</small><br />Саша <small>(р. 2001)</small> | residence = [[Кенвуд, Чикаго]], [[САД]] | alma_mater = [[Оксидентален колеџ]]<br />[[Колумбиски колеџ, Колумбиски универзитет|Коклумбиски колеџ]]<br />[[Харвардски правен факултет]] | profession = [[Правобранител]]<br />[[Политичар]] | religion = [[Протестантство|Протестант]] <small>([[Обединета Христова црква]])</small> | signature = Barack Obama signature.svg | website = [http://obama.senate.gov Барак Обама - Сенатор за Илиноис] |vicepresident=[[Џо Бајден]] | module = {{Listen |pos=center |embed=yes |filename=President Obama on the death of Osama bin Laden.ogg |title=Гласот на Обама |type=speech |description=Obama on the [[death of Osama bin Laden]]<br>Recorded May 2, 2011}} }} {{fixHTML|end}} '''Барак Хусеин Обама II''' ({{langx|en|Barack Hussein Obama II}}) — [[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|44.]] [[претседател на САД|претседател]] на [[Соединетите Американски Држави]]. Обама е првиот [[Афроамериканци|афроамерикански]] претседател на САД и првиот афроамериканец воопшто номиниран од големата политичка елита за улогата на претседател. == Почетокот == Барак Обама е роден во [[Хонолулу]], [[Хаваи]] на [[4 август]] [[1961]] година.<ref>{{cite web |year=2008 |title=President Barack Obama |publisher=The White House |url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama |access-date=21 јануари 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026043047/http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama |archive-date=26 октомври 2009}}</ref> Татко му, Барак Обама-постариот, е од [[Кенија]], а мајка му е бела Американка од [[Вичита]], [[Канзас]]. Тие се разделуваат кога Барак има две години и подоцна се разведуваат. Таткото на Обама се враќа во Кенија и успева да го види сина си пред да загине во сообраќајна несреќа во 1982. По разводот мајка му се мажи за Лоло Суторо и целото семејство се сели во неговата родна земја, [[Индонезија]]. Таму Барак посетувал училиште во [[Џакарта]] до својата десетта година. Потоа Барак се сели во Хонолулу, каде живее со родителите на мајка му. Неговата мајка умира во 1995 година како последица од рак на јајчниците. По гимназијата Обама се сели во [[Лос Анџелес]], каде учи две години во универзитет. Подоцна се преместува во [[Њујорк]], каде изучува [[политикологија]] и специјализира [[меѓународни односи]]. Четири години подоцна Обама се преселува во Чикаго, каде започнува да раководи проект поврзан со црквите. == Семејство == [[Податотека:Barack_and_michelle.jpg|thumb|left|Барак Обама и [[Мишел Обама]]]] Барак Обама се запознава со Мишел Робинсон во 1989 во универзитетот каде тој работел и му била соработник. Се венчаваат во 1992 година. Првата ќерка им се раѓа во 1998, а втората во 2001 година. == Кандидат-претседателска кампања == На [[10 февруари]] [[2007]] во [[Спрингфилд (Илиноис)|Спрингфилд]] [[Илиноис]] сенаторот Барак Обама објавува, дека ќе се пријави за номинацијата на [[Демократската партија на САД|Демократската партија]] на следните [[Претседателски избори во САД 2008 година|претседателски избори во САД во 2008 г]].<ref>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/news/politics/chi-070210obama-pearson1-story,0,3768114.story |title=Obama: I'm running for president |work=Chicago Tribune |author=Пеарсон, Рик |author2=Лонг, Реј |date=10 февруари 2007 |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813115846/http://www.chicagotribune.com/news/politics/chi-070210obama-pearson1-story%2C0%2C3768114.story |archive-date=13 август 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Obama Launches Presidential Bid |date=10 февруари 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6349081.stm |work=BBC News |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202060802/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6349081.stm |archive-date=2 февруари 2008 |url-status=live }}</ref> Откако ја победува [[Хилари Клинтон]], Обама го објавува за свој вицепретседателски кандидат сенаторот ветеран од [[Делавер]] [[Џо Бајден]] и ќе се натпреварува со неговиот противник на [[4 ноември]] [[2008]] г. кандидатот на [[Републиканска партија на САД|Републиканската партија]] [[Џон МекКејн]]. == Нобелова награда == На 9 октомври 2009 година , норвешкиот [[Нобелов комитет]] објавил дека на Обама му е доделена [[Нобеловата награда за мир]] за 2009 година „за неговите вонредни напори за јакнење на меѓународната дипломатија и соработка меѓу народите". Обама ја прими наградата во Осло, на 10 декември 2009, со „длабока благодарност и голема понизност". Наградата предизвика мешавина од пофалби и критики од светските водачи и медиумите. Обама е четвртиот претседател на САД кому му е доделена Нобеловата награда за мир, а третиот добитник за време на својот мандат. == Дела == *„[[Смелоста на надежта]]“<ref>{{наведена книга|last=Обама|first=Барак|others=Превела: Искра Стојановска|title=Смелоста на надежта|publisher=Феникс|location=Скопје|date=2009|url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=0414181124508678&fmt=10&rec=1&sid=1}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://obama.senate.gov/ Официјалено мреж. место на Сенаторот Барак Обама] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080907154055/http://obama.senate.gov/ |date=2008-09-07 }} * [http://www.barackobama.com/ Официалео мреж. место на кандидатурата на Барак Обама за претседател] * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Society_and_Culture/Politics/Candidates_and_Campaigns/Presidential/2008/Candidates/Obama,_Barack}} {{рв|Barack Obama}} {{Претседатели на САД}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Обама, Барак}} [[Категорија:Американски политичари]] [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Колумбија“]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1961 година]] aoomdfu1voa2xx0d8s3vq56qiwvm8os 0 98988 5628532 5374679 2026-09-14T14:10:02Z BT405 9277 5628532 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2006 | слоган = Feel The Rhythm („Чувствувај го ритамот“) | слика = | полуфинале1 = [[18 мај]] [[2006]] | финале = [[20 мај]] [[2006]] | издание = 51. | домаќин = {{УКР}} {{Esc|Грција}} | место = [[Олимписка сала ОАКА]], [[Атина]], [[Грција]] | презентери = [[Марија Менунос]]<br />[[Сакис Рувас]] | радиодифузер = [[ЕРТ]] | број_на_земји = 37 учеснички (38 гласачки) | дебитанти = {{Esc|Ерменија}} | се_вратиле = | не_учествуваат = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Унгарија}}<br />{{Esc|Србија и Црна Гора}} | гласање = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | победник = {{Esc|Финска}} | победничка_песна = Hard Rock Hallelujah | претходна = 2005 | следна = 2007 |карта=ESC_2006_Map_2.svg|past=1|notqualified=1|finalists=1|image=Eurovision_Song_Contest_2006_logo.svg}} '''Изборот за песна на Евровизија 2006''' беше 51. издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Атина]], [[Грција]], по победата на Елена Папаризу на [[Избор за песна на Евровизија 2005|натпреварот во 2005 година]] со песната „My Number One“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[ЕРТ]], натпреварот се одржа во Олимписката сала ОАКА, со полуфинале на 18 мај и финале на 20 мај 2006 година. Водители на двете вечери беа [[Марија Менунос]] и [[Сакис Рувас]]. Победник беше '''[[Финска]]''' со песната „Hard Rock Hallelujah“, изведена од хард-рок групата '''[[Лорди]]''', која освои тогаш рекордни 292 поени. Ова беше прва победа за Финска во историјата на натпреварот по 45 години учество. Македонија беше претставена од [[Елена Ристеска]] со песната „[[Нинанајна]]“, која го освои 9-то место во полуфиналето и се пласираше во финалето, каде го зазеде 12-то место со 56 поени (најдобар пласман за Македонија дотогаш). == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 18 мај 2006 година. Учествуваа 23 земји, а право на глас имаа сите 38 земји (вклучувајќи ја и Србија и Црна Гора која се повлече од изведба, но го задржа правото на глас). Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- style="background:#FFE4C4;" | 01 || {{Esc|Ерменија}} || Андре || "Without Your Love" || англиски || 6 || 150 |- | 02 || {{Esc|Бугарија}} || Маријана Попова || "Let Me Cry" || англиски || 17 || 36 |- | 03 || {{Esc|Словенија}} || Анжеј Дежан || "Mr Nobody" || англиски || 16 || 49 |- | 04 || {{Esc|Андора}} || Џени || "Sense tu" || каталонски || 23 || 8 |- | 05 || {{Esc|Белорусија}} || Полина Смолова || "Mum" || англиски || 22 || 10 |- | 06 || {{Esc|Албанија}} || Луиз Ејли || "Zjarr e ftohtë" || албански || 14 || 58 |- | 07 || {{Esc|Белгија}} || Кејт Рајан || "Je t'adore" || англиски || 12 || 69 |- style="background:#FFE4C4;" | 08 || {{Esc|Ирска}} || Брајан Кенеди || "Every Song Is a Cry for Love" || англиски || 9 || 105 |- | 09 || {{Esc|Кипар}} || Анет Артани || "Why Angels Cry" || англиски || 15 || 57 |- | 10 || {{Esc|Монако}} || Северин Ферер || "La Coco-Dance" || француски || 21 || 14 |- style="background:#FFE4C4;" | 11 || {{Esc|Македонија}} || Елена Ристеска || "Ninanajna" || македонски, англиски || 10 || 76 |- | 12 || {{Esc|Полска}} || Ich Troje feat. Real McCoy || "Follow My Heart" || полски, англиски, германски || 11 || 70 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Русија}} || Дима Билан || "Never Let You Go" || англиски || 3 || 217 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Турција}} || Сибел Тузун || "Süper Star" || турски || 8 || 91 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Украина}} || Тина Карол || "Show Me Your Love" || англиски || 7 || 146 |- style="background:#FFE4C4;" | 16 || {{Esc|Финска}} || Лорди || "Hard Rock Hallelujah" || англиски || 1 || 292 |- | 17 || {{Esc|Холандија}} || Treble || "Amambanda" || измислен, англиски || 20 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 18 || {{Esc|Литванија}} || LT United || "We Are the Winners" || англиски || 5 || 163 |- | 19 || {{Esc|Португалија}} || Nonstop || "Coisas de nada" || португалски, англиски || 19 || 26 |- style="background:#FFE4C4;" | 20 || {{Esc|Шведска}} || Карола || "Invincible" || англиски || 4 || 214 |- | 21 || {{Esc|Естонија}} || Сандра Оксенрид || "Through My Window" || англиски || 18 || 28 |- style="background:#FFE4C4;" | 22 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Хари Мата Хари || "Lejla" || босански || 2 || 267 |- | 23 || {{Esc|Исланд}} || Силвија Најт || "Congratulations" || англиски || 13 || 62 |} == Финале == Финалето се одржа на 20 мај 2006 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2005 година и 10-те квалификувани од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Швајцарија}} || six4one || "If We All Give a Little" || англиски || 16 || 30 |- | 02 || {{Esc|Молдавија}} || Арсениум feat. Наталија Гордиенко || "Loca" || англиски || 20 || 22 |- | 03 || {{Esc|Израел}} || Еди Батлер || "Together We Are One" || хебрејски, англиски || 23 || 4 |- | 04 || {{Esc|Латвија}} || Cosmos || "I Hear Your Heart" || англиски || 16 || 30 |- | 05 || {{Esc|Норвешка}} || Кристине Гулдбрандсен || "Alvedansen" || норвешки || 14 || 36 |- | 06 || {{Esc|Шпанија}} || Las Ketchup || "Un Blodymary" || шпански || 21 || 18 |- | 07 || {{Esc|Малта}} || Фабрицио Фаниело || "I Do" || англиски || 24 || 1 |- | 08 || {{Esc|Германија}} || Texas Lightning || "No No Never" || англиски || 14 || 36 |- | 09 || {{Esc|Данска}} || Сидсел Бен Семане || "Twist of Love" || англиски || 18 || 26 |- | 10 || {{Esc|Русија}} || Дима Билан || "Never Let You Go" || англиски || 2 || 248 |- | 11 || {{Esc|Македонија}} || Елена Ристеска || "Ninanajna" || македонски, англиски || 12 || 56 |- | 12 || {{Esc|Романија}} || Михај Траисториу || "Tornero" || англиски, италијански || 4 || 172 |- | 13 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Хари Мата Хари || "Lejla" || босански || 3 || 229 |- | 14 || {{Esc|Литванија}} || LT United || "We Are the Winners" || англиски || 6 || 162 |- | 15 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Дез Сампсон || "Teenage Life" || англиски || 19 || 25 |- | 16 || {{Esc|Грција}} || Ана Виси || "Everything" || англиски || 9 || 128 |- style="background:#FEF200;" | '''17''' || '''{{Esc|Финска}}''' || '''Лорди''' || '''"Hard Rock Hallelujah"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''292''' |- | 18 || {{Esc|Украина}} || Тина Карол || "Show Me Your Love" || англиски || 7 || 145 |- | 19 || {{Esc|Франција}} || Виржини Пушен || "Il était temps" || француски || 22 || 5 |- | 20 || {{Esc|Хрватска}} || Северина || "Moja štikla" || хрватски || 12 || 56 |- | 21 || {{Esc|Ирска}} || Брајан Кенеди || "Every Song Is a Cry for Love" || англиски || 10 || 93 |- | 22 || {{Esc|Шведска}} || Карола || "Invincible" || англиски || 5 || 170 |- | 23 || {{Esc|Турција}} || Сибел Тузун || "Süper Star" || турски || 11 || 91 |- | 24 || {{Esc|Ерменија}} || Андре || "Without Your Love" || англиски || 8 || 129 |} == 12 поени == === Полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 9 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Монако}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Турција}}, {{Esc|Финска}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | rowspan="3" | 6 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Франција}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Финска}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Полска}} |- | 3 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}} |- | 2 || {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Обединето Кралство}} |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Албанија}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Шведска}} || {{Esc|Данска}} |} === Финале === Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" | 8 || '''{{Esc|Финска}}''' || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Шведска}} |- | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Монако}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Турција}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | 7 || {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Финска}} |- | rowspan="3" | 2 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Грција}} || {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Кипар}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Украина}} || {{Esc|Португалија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Шпанија}} || {{Esc|Андора}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Франција}} |} == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Грчка музика]] [[Категорија:Атина]] [[Категорија:Музиката во 2006 година]] ptd8c3shqe4e897hrld817p6c2toe7e 5628533 5628532 2026-09-14T14:10:41Z BT405 9277 5628533 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2006 | слоган = Feel The Rhythm („Чувствувај го ритамот“) | слика = | полуфинале1 = [[18 мај]] [[2006]] | финале = [[20 мај]] [[2006]] | издание = 51. | домаќин = {{УКР}} {{Esc|Грција}} | место = [[Олимписка сала ОАКА]], [[Атина]], [[Грција]] | презентери = [[Марија Менунос]]<br />[[Сакис Рувас]] | радиодифузер = [[ЕРТ]] | број_на_земји = 37 учеснички (38 гласачки) | дебитанти = {{Esc|Ерменија}} | се_вратиле = | не_учествуваат = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Унгарија}}<br />{{Esc|Србија и Црна Гора}} | гласање = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | победник = {{Esc|Финска}} | победничка_песна = Hard Rock Hallelujah | претходна = 2005 | следна = 2007 |карта=ESC_2006_Map_2.svg|past=1|notqualified=1|finalists=1|image=Eurovision_Song_Contest_2006_logo.svg|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2006''' беше 51. издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Атина]], [[Грција]], по победата на Елена Папаризу на [[Избор за песна на Евровизија 2005|натпреварот во 2005 година]] со песната „My Number One“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[ЕРТ]], натпреварот се одржа во Олимписката сала ОАКА, со полуфинале на 18 мај и финале на 20 мај 2006 година. Водители на двете вечери беа [[Марија Менунос]] и [[Сакис Рувас]]. Победник беше '''[[Финска]]''' со песната „Hard Rock Hallelujah“, изведена од хард-рок групата '''[[Лорди]]''', која освои тогаш рекордни 292 поени. Ова беше прва победа за Финска во историјата на натпреварот по 45 години учество. Македонија беше претставена од [[Елена Ристеска]] со песната „[[Нинанајна]]“, која го освои 9-то место во полуфиналето и се пласираше во финалето, каде го зазеде 12-то место со 56 поени (најдобар пласман за Македонија дотогаш). == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 18 мај 2006 година. Учествуваа 23 земји, а право на глас имаа сите 38 земји (вклучувајќи ја и Србија и Црна Гора која се повлече од изведба, но го задржа правото на глас). Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- style="background:#FFE4C4;" | 01 || {{Esc|Ерменија}} || Андре || "Without Your Love" || англиски || 6 || 150 |- | 02 || {{Esc|Бугарија}} || Маријана Попова || "Let Me Cry" || англиски || 17 || 36 |- | 03 || {{Esc|Словенија}} || Анжеј Дежан || "Mr Nobody" || англиски || 16 || 49 |- | 04 || {{Esc|Андора}} || Џени || "Sense tu" || каталонски || 23 || 8 |- | 05 || {{Esc|Белорусија}} || Полина Смолова || "Mum" || англиски || 22 || 10 |- | 06 || {{Esc|Албанија}} || Луиз Ејли || "Zjarr e ftohtë" || албански || 14 || 58 |- | 07 || {{Esc|Белгија}} || Кејт Рајан || "Je t'adore" || англиски || 12 || 69 |- style="background:#FFE4C4;" | 08 || {{Esc|Ирска}} || Брајан Кенеди || "Every Song Is a Cry for Love" || англиски || 9 || 105 |- | 09 || {{Esc|Кипар}} || Анет Артани || "Why Angels Cry" || англиски || 15 || 57 |- | 10 || {{Esc|Монако}} || Северин Ферер || "La Coco-Dance" || француски || 21 || 14 |- style="background:#FFE4C4;" | 11 || {{Esc|Македонија}} || Елена Ристеска || "Ninanajna" || македонски, англиски || 10 || 76 |- | 12 || {{Esc|Полска}} || Ich Troje feat. Real McCoy || "Follow My Heart" || полски, англиски, германски || 11 || 70 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Русија}} || Дима Билан || "Never Let You Go" || англиски || 3 || 217 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Турција}} || Сибел Тузун || "Süper Star" || турски || 8 || 91 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Украина}} || Тина Карол || "Show Me Your Love" || англиски || 7 || 146 |- style="background:#FFE4C4;" | 16 || {{Esc|Финска}} || Лорди || "Hard Rock Hallelujah" || англиски || 1 || 292 |- | 17 || {{Esc|Холандија}} || Treble || "Amambanda" || измислен, англиски || 20 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 18 || {{Esc|Литванија}} || LT United || "We Are the Winners" || англиски || 5 || 163 |- | 19 || {{Esc|Португалија}} || Nonstop || "Coisas de nada" || португалски, англиски || 19 || 26 |- style="background:#FFE4C4;" | 20 || {{Esc|Шведска}} || Карола || "Invincible" || англиски || 4 || 214 |- | 21 || {{Esc|Естонија}} || Сандра Оксенрид || "Through My Window" || англиски || 18 || 28 |- style="background:#FFE4C4;" | 22 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Хари Мата Хари || "Lejla" || босански || 2 || 267 |- | 23 || {{Esc|Исланд}} || Силвија Најт || "Congratulations" || англиски || 13 || 62 |} == Финале == Финалето се одржа на 20 мај 2006 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2005 година и 10-те квалификувани од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Швајцарија}} || six4one || "If We All Give a Little" || англиски || 16 || 30 |- | 02 || {{Esc|Молдавија}} || Арсениум feat. Наталија Гордиенко || "Loca" || англиски || 20 || 22 |- | 03 || {{Esc|Израел}} || Еди Батлер || "Together We Are One" || хебрејски, англиски || 23 || 4 |- | 04 || {{Esc|Латвија}} || Cosmos || "I Hear Your Heart" || англиски || 16 || 30 |- | 05 || {{Esc|Норвешка}} || Кристине Гулдбрандсен || "Alvedansen" || норвешки || 14 || 36 |- | 06 || {{Esc|Шпанија}} || Las Ketchup || "Un Blodymary" || шпански || 21 || 18 |- | 07 || {{Esc|Малта}} || Фабрицио Фаниело || "I Do" || англиски || 24 || 1 |- | 08 || {{Esc|Германија}} || Texas Lightning || "No No Never" || англиски || 14 || 36 |- | 09 || {{Esc|Данска}} || Сидсел Бен Семане || "Twist of Love" || англиски || 18 || 26 |- | 10 || {{Esc|Русија}} || Дима Билан || "Never Let You Go" || англиски || 2 || 248 |- | 11 || {{Esc|Македонија}} || Елена Ристеска || "Ninanajna" || македонски, англиски || 12 || 56 |- | 12 || {{Esc|Романија}} || Михај Траисториу || "Tornero" || англиски, италијански || 4 || 172 |- | 13 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Хари Мата Хари || "Lejla" || босански || 3 || 229 |- | 14 || {{Esc|Литванија}} || LT United || "We Are the Winners" || англиски || 6 || 162 |- | 15 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Дез Сампсон || "Teenage Life" || англиски || 19 || 25 |- | 16 || {{Esc|Грција}} || Ана Виси || "Everything" || англиски || 9 || 128 |- style="background:#FEF200;" | '''17''' || '''{{Esc|Финска}}''' || '''Лорди''' || '''"Hard Rock Hallelujah"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''292''' |- | 18 || {{Esc|Украина}} || Тина Карол || "Show Me Your Love" || англиски || 7 || 145 |- | 19 || {{Esc|Франција}} || Виржини Пушен || "Il était temps" || француски || 22 || 5 |- | 20 || {{Esc|Хрватска}} || Северина || "Moja štikla" || хрватски || 12 || 56 |- | 21 || {{Esc|Ирска}} || Брајан Кенеди || "Every Song Is a Cry for Love" || англиски || 10 || 93 |- | 22 || {{Esc|Шведска}} || Карола || "Invincible" || англиски || 5 || 170 |- | 23 || {{Esc|Турција}} || Сибел Тузун || "Süper Star" || турски || 11 || 91 |- | 24 || {{Esc|Ерменија}} || Андре || "Without Your Love" || англиски || 8 || 129 |} == 12 поени == === Полуфинале === Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 9 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Монако}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Турција}}, {{Esc|Финска}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | rowspan="3" | 6 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Русија}}, {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Франција}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Финска}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Полска}} |- | 3 || {{Esc|Турција}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}} |- | 2 || {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Обединето Кралство}} |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Албанија}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Шведска}} || {{Esc|Данска}} |} === Финале === Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" | 8 || '''{{Esc|Финска}}''' || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Шведска}} |- | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Монако}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}}, {{Esc|Турција}}, {{Esc|Хрватска}}, {{Esc|Швајцарија}} |- | 7 || {{Esc|Русија}} || {{Esc|Ерменија}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Израел}}, {{Esc|Латвија}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Финска}} |- | rowspan="3" | 2 || {{Esc|Ерменија}} || {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Грција}} || {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Кипар}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Украина}} || {{Esc|Португалија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Ирска}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}} |- | {{Esc|Шпанија}} || {{Esc|Андора}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Франција}} |} == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Грчка музика]] [[Категорија:Атина]] [[Категорија:Музиката во 2006 година]] rvqrkurngzxupm01w9sp7o1wgzql7sn 0 116871 5628537 5427516 2026-09-14T14:27:33Z BT405 9277 5628537 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2010 | year = 2010 | theme = ''"Share The Moment"'' <br /> ''„Сподели го моментот“'' | image = ESC_2010_logo.png | final = 29 [[мај]] [[2010]] | semi1 = 25 [[мај]] [[2010]] | semi2 = 27 [[мај]] [[2010]] | presenters = Ерик Солбакен<br />Хади Жатоу Н'жие <br />Надиа Хаснуи<ref name="Hosts">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=10203|title=Nadia, Haddy and Erik to host 2010 Eurovision Song Contest|last=Bakker|first=Sietse|date=2010-03-10|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=2010-03-10}}</ref> | director = | host = {{знамеикона|Norway}} НРК | venue = Теленор Арена, <br />[[Осло]], [[Норвешка]] | winner = {{ГЕР}} <br /> „[[Satelite]]“ | vote = | entries = 39<ref name="Countries"/> | debut = нема | return = {{ГРУ}} | withdraw = {{АНД}}<br />{{ЧЕШ}}<br />{{УНГ}}<br />{{ЦГ}} | null = | interval = | opening = | map =ESC_2010_Map_2.svg |слоган=Share the Moment|карта=ESC_2010_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv|previous=2009|претходна=2009|следна=2011}} [[File:Telenor Arena Eurovision 2010.JPG|thumb|десно|Теленор Арена – место каде се одржал настанот.]] '''[[Евровизија]] 2010''' ({{langx|en|Eurovision Song Contest 2010}}) беше 55. натпревар за најдобра песна на [[Европа]]. Се одржа во [[Норвешка]], чија победа ја донесе [[Александар Рибак]], којшто победи во [[2009]] година со песната „Бајка“ ([[англиски јазик|англиски]]: ''Fairytale''). Двете полуфиналиња се одржаа на [[25 мај]] и [[27 мај]], а финалето, на [[29 мај]] [[2010]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nrk.no/programmer/tv/melodi_grand_prix/1.6626990|title=NRK press conference; host city and dates confirmed|date=2009-05-27|publisher=''NRK''|accessdate=2009-05-27}}</ref> Победник беше Германија со песната „[[Satellite]]“ на [[Лена Маер-Ландрут]]. Второто место го освои [[Турција]], а третото [[Романија]]. Европската радиодифузија објави дека ќе се обиде оваа година да ги врати назад [[Италија]], [[Монако]] и [[Австрија]], но сепак тоа не се случи оваа година. На прес-конференцијата на [[13 мај]] [[2009]] година, потврди дека земјите како [[Казахстан]], [[Палестина]] и [[Катар]] не можат да се натпреваруваат, бидејќи географски се сместени надвор од европските граници. Новост на оваа Евровизија беше тоа што гласањето започна на почетокот и траеше за време на целиот натпревар, а заврши 15 минути подоцна од претставувањето на последната земја-учесник. Ваквиот начин на гласање беше застапен во двете полуфиналиња и во финалето. Оваа година 10 земји од двете полуфиналиња кои се пласираа во финалето беа избрани и од телефонското гласање, но и од стручните жириа. Вкупно 39 земји земаа учество на манифестацијата<ref name="Countries">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=7923&_t=Exclusive%3A+39+countries+to+be+represented+in+Oslo|title=Exclusive: 39 countries to be represented in Oslo|last=Bakker|first=Sietse|date=2009-12-31|publisher=''EBU''|accessdate=2009-12-31}}</ref>, со [[Грузија]] која се врати во натпреварот, додека [[Андора]], [[Чешка]], [[Унгарија]] и [[Црна Гора]] се повлеоа. [[Литванија]] на почетокот најави дека се откажува од учеството оваа година, но подоцна EBU објави официјален извештај во кој стои дека 39 земји ќе учествуваат на овогодинешната манифестација во кои е вклучена и Литванија. Победата на Лена Мејер-Ландурт, ја носи [[Евровизија 2011]] во [[Германија]] == Арена == [[Норвешка|Норвешкиот]] министер за култура Тронд Гиске и директорот на НРК објавија дека во натпреварот ќе вложат 17 милиони евра (или 150 милиони Норвешки круни). Износот е помал од оној кој е потрошен во [[2009]] за [[Евровизија 2009|Евровизијата]] во [[Москва]], но е поголем од оној потрошен во [[2007]] во [[Хелсинки]]. На прес конференцијата во [[Осло]] на [[27 мај]] [[2009]] беше најавено дека шоуто ќе се одржи во градското подрачје на [[Осло]]. НРК објави дека тоа е единствениот град со доволно капацитет, простор и инфраструктура кој може да организира натпревар. На 3 јули 2009 година НРК за место на одржување ја објави новоизградената сала [[Теленор Арена]] во соседната општина Баерум. Салата, Осло Спектрум, каде што се одржа Изборот за песна на Евровизија во 1996 година, беше отфрлена од игра, поради помалата големина и капацитет. === Визуелен дизајн === Националната Норвешка Телевизија ја објави паролата и дизајнот за натпреварот на 4 декември 2009, за време на официјалното пренесување на правилата за натпреварот помеѓу московскиот градоначалник и градоначалникот на Осло, одбележувајќи го официјалниот старт на почетокот на Евровизиската сезона за 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=6893&_t=Host+City+Insignia+Exchange+on+December+4|title=Host City Insignia Exchange on December 4|last=Siim|first=Jarmo|date=2009-11-26|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=2009-12-03 03}}</ref> Темата на дизајнот се серија на кругови кои се пресекуваат, што би значело „поврзување на луѓето и нивните разнобразни емоции околу Евровизија 2010“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=7133|title=Oslo 2010 theme revealed: Share The Moment|last=Sietse|first=Bakker|date=2009-12-04|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=2010-02-27}}</ref>. Во додаток на белата позадина, логото е создадено во црна, златна и розова.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/press/photo-downloads?gal=7633&type=Press|title=Logo downloads Oslo 2010|date=2009-12-17|publisher=European Broadcasting Union|EBU]]'' and ''[[Norwegian Broadcasting Corporation|NRK]]|accessdate=2010-02-27}}</ref> Дизајнот на сцената за прва пат беше претставен на 6 мај 2010, заедно со ЛЕД екраните и другите светлосни техники.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=12323&_t=NRK+presents+Eurovision+stage+to+the+press|title=NRK presents Eurovision stage to the press|date=2010-05-06|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=2010-05-08}}</ref> == Водители == НРК ги објави имињата на водителите на [[10 март]] [[2010]] година. Одбрани беа [[Ерик Солбакен]], [[Хеди Жату Нџие]] и [[Надиа Хаснуи]]. Солбакен и Нџие ги отворија трите шоуа, ги претставија и пејачите, и репортираа од зелената соба во текот на гласањето, додека Хаснауи го презентираше гласањето и објавувањето на резултатите. Ова беше вторпат каде што повеќе од два водители го презентираа шоуто, по пробите од [[Евровизија 1999]] во [[Ерусалим]]. == Гласање == На 11ти Октомври 2009 ЕБУ објави дека концепцијата на полуфиналињата ќе биде променета така што резултатите ќе бидат одлучени со комбинација на 50% натионално жири и 50% телефонско гласање, правејќи ги послични со финалето. Гласовите на секоја држава ќе бидат одлучени во комбинација на гласовите од жирито и телефонските резултати; првите десет држави со највисок број на бодови во секое полуфинале ќе се квалификуваат да учествуваат во финалето. Ова го променува форматот кој беше користен на Евросонг 2008 во Белград и Евросонг 2009 во Москва каде што деветте држави со највисок број на бодови од телефонското гласање во двете полуфиналиња во секое полуфинале се квалификуваа за во финалето. Десеттото место од двете полуфиналиња беше тогаш дадено на државата којашто освоила нависок број на бодови дадени од жирито,а којашто не се квалификува од телефонските гласови (како во Белград,кога Македонија беше 10та според телевотингот,а местото за во финале и беше дадено на Шведска,која беше изборот на жирито). На 26 октомври 2009 ЕБУ одлучи дека гласањето ќе биде отворено низ цел натпревар,пошнувајќи од изведбата на првата до последната песна и ќе заврши со екстра 15 минути по завршувањето на последната песна. == Можно враќање на оркестарот == Голем број на обожаватели почнаа кампања на друштвеното мрежно место Facebook, оркестарот да биде вратен на Изборот за Песна на Евровизија во Осло,Норвешка,за првпат од 1999 година кога оркестарот беше отфрлен од Евровизија. Оркестарот,користен од првиот избор за песна на Евровизија 1956 година, беше отфрлен после Евросонг 1998 (кога Македонија за првпат се приклучи во ова натпреварување). Причината поради која беше отфрлен оркестарот била токму заради најновите технолошки и музишки достигнувања, и воедно заради тоа пеењето на матрица стана повеќе користено. == Интервал == Интервалскиот акт вклучуваше неколку живи танцовни точки околу Европа, кои беа планирани од промотивни причини, но беа направени за да се појават серии на спонтани спотови. Надворешните снимки беа сечени и беа направени со помош од веб камери од поединечни приватни куќи. Питер Свар, портпаролот за прес на Евровизија во името на НРК, рече "Ние сакаме да го делиме Евросонг, наместо само да го емитуваме." "Седум и пол минутната песна, беше продуцирана и соавторски напишана од тимот Елемент а беше изведена од страна на групата Медкон. == Категоризирање == Во недела на 7 февруари 2010, се случи поделбата на земјите со цел да се одлучи кои земји ќе се појават во првото, а кои во второто полуфинале. Земјите кои учествуваат во годинашниов натпревар беа поделени во пет категории според тоа која земја за која најмногу гласала во минатите изданија на Евровизија. Од тие пет категории подоцна се направи ждребката кои земји ќе бидат во првото, а кои во второто полуфинале, како и кои земји ќе бидат во првата половина од полуфиналето, а кои во втората со цел делегацијата да знае кога започнува пробата за нивната земја. Ждребката исто така одлучи кога ќе гласаат земјите од „Големата четворка“ (Франција, Гернанија, Шпанија и Обединетото Кралство) и земјата победник Норвешка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=8583&_t=Sunday%3A+Watch+the+Semi-Final+Allocation+Draw!|title=Sunday: Watch the Semi-Final Allocation Draw!|last=Bakker |first=Sietse|date=2010-02-04|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=2010-02-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/14996|title=Eurovision 2010: Semi final allocation draw on Sunday|last=Grillhofer|first=Florian|date=2010-02-04|publisher=''ESCToday''|accessdate=2010-02-04}}</ref> Ждребката за редоследот во полуфиналињата, финалето, како и редоследот на гласање се одржа на 23 март 2010.<ref name="Countries" /> {| class="wikitable" border="1" style="margin: 1em auto 1em auto" |- ! width=20% | 1 категорија ! width=20% | 2 категорија ! width=20% | 3 категорија ! width=20% | 4 категорија ! width=20% | 5 категорија |- | valign="top" | * {{АЛБ}} * {{БИХ}} * {{ХРВ}} * {{МКД}} * {{СРБ}} * {{СЛО}} * {{ШВА}} | valign="top" | * {{ДАН}} * {{ЕСТ}} * {{ФИН}} * {{ИСЛ}} * {{ЛАТ}} * {{ЛИТ}} * {{ШВЕ}} | valign="top" | * {{АЗЕ}} * {{БЕЛ}} * {{ГРУ}} * {{ИЗР}} * {{МОЛ}} * {{РУС}} * {{УКР}} | valign="top" | * {{ЕРМ}} * {{БЕЛ}} * {{КИП}} * {{ГРЦ}} * {{МАЛ}} * {{ХОЛ}} * {{ТУР}} | valign="top" | * {{БУГ}} * {{ИРС}} * {{ПОЛ}} * {{ПОР}} * {{РОМ}} * {{СВК}} |} == Земји учеснички == [[Податотека:ESC 2010 Map.svg|thumb|right| {{легенда|#22b14c|Потврдени учесници}}{{легенда|#FFC20E|Земји кои учествувале во минатото, но нема да учествуваат во 2010}}]] [[Податотека:ESC 2010 Semi-Finals.svg|thumb|right| {{легенда|#FF0000|Земји кои учествуваат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Земји кои учествуваат во второто полуфинале}} {{легенда|#FFAAAA|Земји кои гласаат во првото полуфинале}} {{легенда|#5599FF|Земји кои гласаат во второто полуфинале}}]] Вкупно 39 земји учествуваат во годинашниот натпревар за најдобра песна на Европа, вклучувајќи ја и Грузија, која се враќа во фестивалот после нејзиното излегување минатата година кога на нивната песна „We Don't Wanna Put In“ и беше забрането да учествува, бидејќи содржи политички навреди, а тоа е спротивно на правилата на Евровизија.<ref name="Georgia">{{Наведена мрежна страница|url=http://esctime.com/news/94|title=Georgia confirms return in Oslo!|last=Pozzi|first=Renee|date=2009-07-18|publisher=''ESCTime''|accessdate=2009-07-17}}</ref> Европската радиодифузна унија објави дека ќе работи напорно со цел да ги врати Австрија, Италија и Монако во Евровизија 2010.<ref name="possiblereturns">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/12899|title=EBU working for Eurovision full house in 2010|last=Floras|first=Stella|date=2009-01-13|publisher=''ESCToday''|accessdate=2009-05-13}}</ref> Во 2009 директорот на ЕРУ Бјорн Ериксен објавил за време на конференцијата дека Австрија ќе се врати и дека Европската радиодифузна унија има свои причини да верува дека Луксембург и Монако исто така би учествувале, а сега им недостига само Италија.<ref name="ESCKazNews2010">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esckaz.com/2010/news1.htm|title=News Archive|publisher=''ESCKaz''|accessdate=2009-09-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esckaz.com/mp3/Erichsen.mp3|title=Audio recording from the EBU press-conference statement in regards of new countries joining in 2010|date=2009-09-21|publisher=''ESCKaz''|accessdate=2009-09-21|archive-date=2014-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140421081804/http://www.esckaz.com/mp3/Erichsen.mp3|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.belta.by/ru/belta_news?id=422721|title=Новые страны намерены участвовать в "Евровидении-2010" в Норвегии|date=2009-09-18|publisher=Belarusian Telegraph Agency|5=BelTA]]''|language=ru|accessdate=2009-12-28|archive-date=2009-12-10|archive-url=https://archive.today/20091210115311/http://www.belta.by/ru/belta_news?id=422721|url-status=dead}}</ref> Сепак претставниците од Австрија, Монако и Луксембург негирале дека ќе земат учество во годинашниот натпревар за најдобра песна. Австрискиот претставник Волфанг Лоренц дал образложени дека Австрија нема да учествува поради тоа што тие сметаат дека натпреварот е „уништен со новите правила“.<ref>{{наведени вести|url=http://www.esctoday.com/news/read/14344|title=Confirmed: Austria will not take part in 2010|last=Klier|first=Marcus|date=2009-09-22|publisher=''ESCToday''|accessdate=2009-09-24}}</ref> „Теле Монте Карло“ исто така објавиле дека Монако нема да се врати на натпреварот и како причина ги навеле економските проблеми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/14313|title=Monaco will not take part in Oslo|last=Klier|first=Marcus|date=2009-09-10|publisher=''ESCToday''|accessdate=2009-09-10|archive-date=2009-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912150006/http://www.esctoday.com/news/read/14313|url-status=dead}}</ref> Луксембург не учествува на Евровизија од 1993 година, а исто така нема да учествува ни оваа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6452|title=RTL suddenly decided; not going to Oslo|last=Coroneri|first=Alenka|date=2009-09-21|publisher=''Oikotimes''|accessdate=2009-09-27|archive-date=2010-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100206021844/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6452|url-status=dead}}</ref> == Резултати == === Полуфиналиња === Триесет и четири земји ќе земат учество во двете полуфиналиња кои ќе се одржат на 25 и 27 мај 2010. ==== Прво полуфинале ==== * Првото полуфинале ќе се одржи на 25 мај во Осло. * Десетте земји кои ќе освојат најмногу бодови ќе настапат во финалето, на 29 мај. * Германија, Шпанија и Франција имаат право на глас само во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" !#!! Држава!! Изведувач !! Песна !!Место во полуфиналето!! Бодови |- |- style="background:NavajoWhite;" |01||{{МОЛ}}||СанСтрок Проект & Олиа Тира||„Run Away“||10||52 |- |- style="background:NavajoWhite;" |02||{{РУС}}||Петер Налич Бенд||„Lost & Forgotten“||7||74 |- |03||{{ЕСТ}}||Малком Линкон||„Siren“||14||39 |- |04||{{СВК}}||Кристина||„Horehronie“||16||24 |- |05||{{ФИН}}||Кункуискајат||„Työlki ellää“||11||49 |- |06||{{ЛАТ}}||Аиша||„What For?“||17||11 |- |- style="background:NavajoWhite;" |07||{{СРБ}}||Милан Станковиќ||„Ово је Балкан“||5||79 |- |- style="background:NavajoWhite;" |08||{{БИХ}}||Вукашин Брајиќ||„Thunder and Lightning“||8||59 |- |09||{{ПОЛ}}||Марцин Мрозински||„Legenda“||13||44 |- |- style="background:NavajoWhite;" |10||{{БЕЛ}}||Том Дисе||„Me and My Guitar“||1||167 |- |11||{{МАЛ}}||Теа Гарет||„My Dream“||12||45 |- |- style="background:NavajoWhite;" |12||{{АЛБ}}||Јулиана Паша||„It's All About You“||6||76 |- |- style="background:NavajoWhite;" |13||{{ГРЦ}}||Јоргос Алкајос & Пријателите||„Opa“||2||133 |- |- style="background:NavajoWhite;" |14||{{ПОР}}||Филипа Азеведо||„Há dias assim“||4||89 |- |15||{{МКД}}||[[Ѓоко Танески]]||„[[Јас ја имам силата]]“||15||37 |- |- style="background:NavajoWhite;" |16||{{БЛР}}||3+2||„Butterflies“||9||59 |- |- style="background:NavajoWhite;" |17||{{ИСЛ}}||Хера Бјорк||„Је ne sais quoi“||3||123 |} ==== Второ полуфинале ==== * Второто полуфинале ќе се одржи во Осло на 27 мај. * Десетте земји кои ќе имаат најмногу гласови ќе настапат во финалето, на 29 мај. * Норвешка и Велика Британија имаат право на глас само во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" !#!! Држава!! Изведувач !! Песна !!Место во полуфиналето!! Бодови |- |01||{{ЛИТ}}||ИнКулто||„East European Funk“||12||44 |- |- style="background:NavajoWhite;" |02||{{ЕРМ}}||Ева Ривас ||„Apricot Stone“||6||83 |- |- style="background:NavajoWhite;" |03||{{ИЗР}}||Харел Скат||„Milim“||8||71 |- |- style="background:NavajoWhite;" |04||{{ДАН}}||Шани & Н'евергрин||„In a Moment Like This“||5||101 |- |05||{{ШВА}}||Мајкл вон дер Хајд||„Il pleut de l'or“||17||2 |- |06||{{ШВЕ}}||Ана Бергендал||„This is my life“||11||62 |- |- style="background:NavajoWhite;" |07||{{АЗЕ}}||Сафура||„Drip Drop“||2||113 |- |- style="background:NavajoWhite;" |08||{{УКР}}||Аљоша||„Sweet People“||7||77 |- |09||{{ХОЛ}}||Синеке||„Ik ben verliefd, Shalalie“||14||29 |- |- style="background:NavajoWhite;" |10||{{РОМ}}||Паула Селинг & Ови||„Playing with fire“||4||104 |- |11||{{СЛО}}||Ансамбел Рока Жлиндре & Каламари||„Narodnozabavni rock“||16||6 |- |- style="background:NavajoWhite;" |12||{{ИРС}}||Нив Каванах||„It's for you“||9||67 |- |13||{{БУГ}}||Миро||„Angel si ti“||15||19 |- |- style="background:NavajoWhite;" |14||{{КИП}}||Џон Лилигрин & Ајландерс||„Life Looks Better In Spring“||10||67 |- |15||{{ХРВ}}||Феминем||„Lako je sve“||13||33 |- |- style="background:NavajoWhite;" |16||{{ГРУ}}||Софо Нижараѕе||„Shine“||3||106 |- |- style="background:NavajoWhite;" |17||{{ТУР}}||маНга||„We Could Be The Same“||1||118 |} === Финале === * Финалето е закажано за 29 мај 2010 година во Теленор Арена, Осло, Норвешка. * "Големата четворка" и земјата-домаќин, Норвешка, се директно квалификувани во финалето. * Од двете полуфиналиња на 25 и 27 мај 2010 година, 20 земји ќе се квалификуват во финалето. * Вкупно 25 земји ќе се борат за победа. * Системот на гласање ќе биди ист како во 2009 година, со комбинација на жири и публика. * Ждребката за редослед ќе се одржи на 22 март 2010 година. {| class="sortable wikitable" width=100% |- bgcolor="#CCCCCC" !# ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Бодови ! Место во финалето |- | 21 | {{АЗЕ}} | Сафура | „Drip Drop“ | 5 | 145 |- | 02 | {{ШПА}} | Даниел Дигес | „Algo pequeñito“ | 15 | 68 |- | 03 | {{НОР}} | Дидрик Соли-Танген | „My Heart is Yours“ | 20 | 35 |- | 04 | {{МОЛ}} | СанСтрок Проект & Олиа Тира | „Run Away“ | 22 | 27 |- | 05 | {{КИП}} | Џон Лилигрин & Ајландерс | „Life Looks Better In Spring“ | 21 | 27 |- | 06 | {{БИХ}} | Вукашин Брајиќ | „Thunder and Lightning“ | 17 | 51 |- | 07 | {{БЕЛ}} | Том Дисе | „Me and My Guitar“ | 6 | 143 |- | 08 | {{СРБ}} | Милан Станковиќ | „Ово је Балкан“ | 13 | 72 |- | 09 | {{БЛР}} | 3+2 | „Butterflies“ | 24 | 18 |- | 10 | {{ИРС}} | Нив Каванах | „It's for you“ | 23 | 25 |- | 11 | {{ГРЦ}} | Јоргос Алкајос & Пријателите | „Opa“ | 8 | 140 |- | 12 | {{ВБ}} | Џон Дубови | „That Sounds Good to Me“ | 25 | 10 |- | 13 | {{ГРУ}} | Софо Нижараѕе | „Shine“ | 9 | 136 |- | 14 | {{ТУР}} | маНга | „We Could Be The Same“ | 2 | 170 |- | 15 | {{АЛБ}} | Јулиана Паша | „It's All About You“ | 16 | 62 |- | 16 | {{ИСЛ}} | Хера Бјорк | „Је ne sais quoi“ | 19 | 41 |- | 17 | {{УКР}} | Аљоша | „Sweet People“ | 10 | 108 |- | 18 | {{ФРА}} | Џеси Матадор | „Allez! Ola! Olé!“ | 12 | 82 |- | 19 | {{РОМ}} | Паула Селинг & Ови | „Playing with fire“ | 3 | 162 |- | 20 | {{РУС}} | Петар Налич Бенд | „Lost & Forgotten“ | 11 | 90 |- | 21 | {{ЕРМ}} | Ева Ривас | „Apricot Stone“ | 7 | 141 |- style="background:NavajoWhite;" | 22 | {{ГЕР}} | [[Лена Мајер-Ландрут]] | „Satellite“ | 1 | 246 |- | 23 | {{ПОР}} | Филипа Азеведо | „Há dias assim“ | 18 | 43 |- | 24 | {{ИЗР}} | Харел Скат | „Milim“ | 14 | 71 |- | 25 | {{ДАН}} | Шани & Н'евергрин | „In a Moment Like This“ | 4 | 149 |} ==== Гласање за време на финалето ==== Во финалето, се гласаше по следниот редослед: {{Col-begin}} {{Col-3}} # {{РОМ}} # {{ИРС}} # {{ГЕР}} # {{СРБ}} # {{АЛБ}} # {{ТУР}} # {{ХРВ}} # {{ПОЛ}} # {{БИХ}} # {{ФИН}} # {{СЛО}} # {{ЕСТ}} # {{РУС}} {{Col-3}} <ol start="14"> <li>{{ПОР}} <li>{{АЗЕ}} <li>{{ГРЦ}} <li>{{ИСЛ}} <li>{{ДАН}} <li>{{ФРА}} <li>{{ШПА}} <li>{{СВК}} <li>{{БУГ}} <li>{{УКР}} <li>{{ЛАТ}} <li>{{МАЛ}} <li>{{НОР}} {{Col-3}} <ol start="27"> <li>{{КИП}} <li>{{ЛИТ}} <li>{{БЕЛ}} <li>{{ШВА}} <li>{{БЕЛ}} <li>{{ВБ}} <li>{{ХОЛ}} <li>{{ИЗР}} <li>{{МКД}} <li>{{МОЛ}} <li>{{ГРУ}} <li>{{ШВЕ}} <li>{{ЕРМ}} {{Col-end}} == 12 бода == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! бр. !! Учесник !! Земји кои доделиле 12 бода |- | 9 || [[Германија]] || [[Данска]], [[Естонија]], [[Финска]], [[Летонија]], [[Норвешка]], [[Словачка]], [[Шпанија]], [[Шведска]], [[Швајцарија]] |- | 5 || [[Данска]] || [[Ирска]], [[Исланд]], [[Полска]], [[Романија]], [[Словенија]] |- |rowspan="2"| 4 | [[Азербејџан]] || [[Бугарија]], [[Малта]], [[Турција]], [[Украина]] |- | [[Грција]] || [[Албанија]], [[Белгија]], [[Кипар]], [[Обединетото Кралство]] |- |rowspan="2"| 3 | [[Ерменија]] || [[Израел]], [[Холандија]], [[Русија]] |- | [[Турција]] || [[Азербејџан]], [[Хрватска]], [[Франција]] |- | 2 || [[Грузија]] || [[Ерменија]], [[Литванија]] |- |rowspan="9"| 1 | [[Албанија]] || [[Македонија]] |- | [[Белорусија]] || [[Грузија]] |- | [[Белгија]] || [[Германија]] |- | [[Босна и Херцеговина]] || [[Србија]] |- | [[Кипар]] || [[Грција]] |- | [[Романија]] || [[Молдавија]] |- | [[Русија]] || [[Белорусија]] |- | [[Србија]] || [[Босна и Херцеговина]] |- | [[Шпанија]] || [[Португалија]] |} == Белешки == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјално мрежно место] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Норвешка музика]] [[Категорија:Осло]] [[Категорија:Музиката во 2010 година]] gjmd0tp5ceyubg2tf9a8cwki5ax9oq4 0 122272 5628540 5625327 2026-09-14T14:41:17Z Stephan1000000 82108 178 5628540 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}} {{Infobox television | name = Футурама | image = Futurama 1999 logo.svg | genre = {{plainlist| *[[Ситуациска комедија|Анимиран ситком]] *[[Научна фантастика]] *[[Комедија-драма]] }}<!-- Do not change genres without talk page discussion --> | creator = [[Мет Грејнинг]] | developer = {{Plainlist| *Мет Грејнинг *[[Дејвид Х. Коен]] }} | voices = {{Plainlist| *[[Били Вест]] *[[Кејти Сагал]] *[[Џон Димаџио]] *[[Трес Мекнил]] *[[Морис Ламарш]] *[[Фил Ламар]] *[[Лорен Том]] *[[Дејвид Херман]] *[[Френк Велкер]] }} | composer = [[Кристофер Тинг]] | opentheme = "Најавна песна од ''Футурама''" | country = [[Обединети Нации]] | language = [[Англиски]] | num_seasons = <!--Do not base this value on the DVD box set data or online streaming services. 7 seasons were produced.-->10<!--Do not base this value on the DVD box set data or online streaming services. 8 seasons were produced.--> | num_episodes = 178 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| *Мет Грејнинг *Дејвид Х. Коен *[[Кен Килер]] }} | producer = {{Plainlist| *[[Луис Мортон]] *[[Џ. Стјуарт Б’рнс]] *[[Патрик М. Вероне]] *Џејсон Грод *[[Клаудија Кац]] *Брајан Џ. Кован }} | editor = Пол Д. Калдер<br />Даник Томас<br />Крис Валанс | runtime = 22 минути | company = {{Plainlist| *[[Rough Draft Studios]] {{small|(animation)}} *[[The Curiosity Company]] *[[20th Television|20th Century Fox Television]]{{efn|Credited as "30th Century Fox Television."}} }} | distributor = [[20th Television]] | network = {{Plainlist| *[[Fox Broadcasting Company|Fox]] (1999–2003) *[[Comedy Central]] (2008–2013)}} | picture_format = {{Plainlist| *[[480i]] ([[4:3]]) (1999–2003) *[[1080i]] ([[16:9]]) (2008–2013) }} | audio_format = {{Plainlist| *[[Dolby Surround]] (1999–2008) *[[Dolby Digital]] 5.1 (2008–2013) }} | first_aired = {{Start date|1999|3|28}} | last_aired = {{End date|2013|9|4}} | website = http://www.cc.com/shows/futurama }} '''''Футурама''''' — американска [[анимиран]]а научнофантастична [[комедија]] создадена од Мет Гренинг и развиена од Гренинг и Дејвид Х. Коен за [[телевизија]] Fox. Епизодите биле со авантурите на поранешен доставувач на [[пица]] од [[Њујорк]], Филип Џеј Фрај, кој неколку секунди пред почетокот на Нова година 2000 бил замрзнат и одмрзнат за време на Нова година 2999. Во [[Америка]], [[серија]]та почнала да се емитува на 28.03.1999, а прекинала во 10.08.2003 на Fox. Потоа ''футурама'' повторно се емитувала на ''Cartoon Network'' од јануари 2003 до декември 2007, кога истекол договорот. Сега се емитува на ''Comedy Central''. Серијата повторно оживеала во 2007 со четири долгометражни [[филм]]ови, кои исто така биле покажувани на ''Comedy Central''. Последниот бил објавен во почетокот на 2009. Подоцна ''Comedy Central'' ја оживува ''Футурама'' со 26 епизоди кој треба да се емитуваат во средината на 2020 година.<ref>^ Taylor, Timothy Dean. Strange Sounds: Music, Technology & Culture. pp. 104–105. ISBN 0-415-93684-5.</ref> ''Comedy Central'' склучил договор со ''20th Century Fox Television'' за да ги организира постоечките епизоди и да ги емитува филмовите како нови епизоди.<ref>^ a b c d e f g Cook, Lucius (2004-04-26). "Hey Sexy Mama, Wanna Kill All Humans?: Looking Backwards at Futurama, The Greatest SF Show You've Never Seen". Locus Online. Посетено на 2008-07-29.</ref><ref>Gates, Anita (1999-01-24). "Groening's New World, 1,000 Years From Springfield". The New York Times. Посетено на 2008-06-13.</ref> ''Comedy Central'' почнал да ја емитува ''Футурама'' на 2 јануари 2008 година, и нови епизоди на 23 март 2008 година.<ref>^ a b "Leela's Homeworld". Futurama. Fox Network. 2002-02-17. No. 12, season 4.</ref> == Ликови == :''Други информации: Список на ликови во Футурама'' Всушност, ''Футурама'' е [[комедија]] чиј заплет се случува околу ''Планет експрес'' - [компанија] за доставување и вработените во неа,<ref>^ "A Clone of My Own". Futurama. Fox Network. 2000-04-09. No. 10, season 2. 3 minutes in.</ref> мала група кој не се прилагодува кон општеството од иднина. Епизодите скоро секогаш ги истакнуваат дејствијата на тројцата главни ликови, Фрај, Лила и Бендер. '''Филип Џеј Фрај (Били Вест)''' Фрај е прост, недораснат, неуреден доставувач на пица кој е замрзнат само малку по полноќ на 01.01. 2000 година и се буди на Нова година 2999. Добил работа како доставувач на пратки во Планет Експрес, компанија на единствениот жив роднина, Професор Хјуберт Џеј Фарнсворт. Неговата љубов кон Лила е навестена уште од првата епизода, па сè до денес. За време на епизодата "Roswell That Ends Well", Фрај не сакајќи станал свој дедо. Ова предизвикало недостаток на делта мозочни бранови, поради кои бил имун на силите на Браинспон. '''Туранга Лила (Кејти Сагал)''' Лила е компетентна и едноока, [[капетан]] на бродот на ''Планет експрес''.<ref>^ a b "Mother's Day". Futurama. Fox Network. 2000-05-14. No. 14, season 2.</ref> Напуштена како бебе, пораснала во сиропиталиште за деца и верувала дека е вонземјанин од друга [планета], но подоцна разбира дека е [мутант] од канализацијата.<ref>^ Verrone, Patric M (2003), DVD commentary for "The Sting", Futurama. Original airdate 1 јуни, 2003. No. 12, Season 4. 20th Century Fox.</ref> Пред да стане капетан на брод, Лила работела како службеник за доделување на работа во [[лабораторијата]], каде што за првпат го видела Фрај. Таа е првата љубов на Фрај. '''Бендер Бендинг Родригес (Џон Димаџо)''' Бендер е пијаница, пуши пури, [[клептоман]], мизантроп, егоцентричен, раздразлив робот. Иако првобитно бил програмиран да искривува греди за кабини за самоубиство, подоцна бил назначен за готвач на бродот и за време на филмот Bender's Big Score тој бил назначен за комерцијален директор на Планет експрес. Тој е најдобриот пријател на Фрај и негов цимер. Исто така, познато е дека сакал да биде пејач на народна музика и готвач. Тој бил направен во Мексико. '''Професор Хјуберт Џеј Фарнсворт (Били Вест)''' Професорот Хјуберт Франсворт е стар над 160 години, далечен внук на Фрај и е најблизок жив роднина.<ref>^ "When Aliens Attack". Futurama. Fox Network. 1999-11-07. No. 12, season 1.</ref> Фарнсворт ја основал ''Планет експрес'' за да се снабди со финансии за неговите луди научни [[експеримент]]и и иновации. Тој се клонирал самиот себе за да создаде наследник, Кјуберт Франсворт, кој го третира како сопствен син. '''Доктор Џон А. Зојдберг (Били Вест)''' Зојдберг е јастог-вонземјанец од планетата ''Decapod 10'' и е невротичен [лекар] на ''Планет експрес''. Иако тврди дека е експерт за луѓе, неговото знаење за [[анатомија]] и [[физиологија]] на [[човек]]от е очајно недоволно. Зојдберг е бездомен, сиромашен и покрај што е долгорочен другар на Фарнсворт, сите го омаложуваат освен Фрај. '''Ејми Вонг (Лорин Том)''' Ејми е многу богата, отворена, разгалена и склона на незгоди, долгорочен практикант во ''Планет експрес''. Таа е студентка по инжинеринг на ''Универзитетот на Марс'' и наследничка на западната [[полутопка]] од [[Марс]]. Иако е родена на Марс, таа е кинеска и склона на колнење на кинески [[јазик]] и користи жаргони од 31ви век. Нејзините родители се богати фармери, Лио и Инез Вонг. Иако најпрво игра улога на промискуитетна личност, најпосле открива трајна моногамска врска со Киф Крокер. '''Хермес Конрад (Фил Ламар)''' Хермес е од [[Јамајка]] и е [[сметководител]] во ''Планет експрес''. Тој е бирократ на 37мо ниво (кој бил унапреден до ниво 34 за време на серијата), кој е горд на тоа, ситничар за паравила и целосно вљубен во монотонијата на канцеларсиката работа и бирократијата. Хермес исто така е поранешен шампион на Олимпиското [[лимбо]], спорт добиен од популарната живост на журките, опишана како компетитивна во традицијата на попречувањето. Се откажал од лимбото кога млад навивач го што имитирал завршил со скршен пршлен за време на Олимписките игри во 2980 година. Жената на Хермес се вика Лабарбара, а синот Двајт кој има 12 години. '''Зап Брениген (Били Вест)''' Зап Брениген не вработен во ''Планет експрес'', но често се појавува во ''Футурама''. Тој е егоцентричен, неморален и неспособен капетан на бродот на ''Нимбус'', демократски ред на планети. Тој е смешна имитација на Капетан Кирк од Вилијам Шетнер. Постојано ја брка Лила. '''Киф Крокер (Морис Ламарш)''' Четврт подофицер и личен асистент на Зап Брениген, Киф е член на видот водоземци, кој живее на соодвотно именуваната планета ''Амфибија 9''. Иако е многу срамежлив, најпосле успеал да има врска со Ејми. '''Ниблер (Френк Велкер)''' Ниблер е милениче на Лила Ниблонијан, најдено во дивината и посвоено на почеток од серијата. Во големина е колку мачка, но може да изеде многу поголеми животни, и дава црна течност (гориво за вселенски брод). И покрај неговиот лажен сладок изглед, Ниблер, всушност е високо интелегентно суштество кој е одговорен за одржување на мирот во универзумот. Тој е откриен во "The Why of Fry" дека е одоворен за замрзнувањето на Фрај. :''Футурама има повторливи мали ликови, многу од нивните гласови се позајмени од Били Вест, Џон Димаџо, Трес Мекнил, Дејвид Херман и Морис Ламарш.'' == Локација == ''Футурама'' е сместена во [Њујорк] во почетокот на 31ви век, во време каде што има многу технолошки чуда. Градот Нов Њујорк е изграден врз урнатините на денешен Њујорк, односно "Стар Њујорк”. Различни направи и [архитектура] се слични со ''Популукс'' дезајн. Бројни технолошки подобрувања биле направени во периодот од денешниот ден до 31ви век. Можноста за да се чуваат глави во тегли била откриена од Рон Полил (кој бил гостин во епизодата "A Big Piece of Garbage") како последица на што биле многу историски ликови и денешни познати ѕвезди; ова станало изговор на авторот за да им се исмејува на познатите личности. Необично, неколку од зачуваните глави се од луѓе којшто веќе биле мртви пред појавувањето на оваа технологија. Еден од истакнатите примери од оваа аномалија е Ричард Никсон, кој умрел во 1994 година. Некои од нив се издадени за да вкллучи воспитен материјал наводно за млади. Телевизијата е сè уште главна форма за забава. Самосвесни роботи се вообичаена глетка и се главната причина за глобално затоплување, благодарејќи на нивните системи кои работат на алкохол. Колата е вон употреба (никој освен Фрај не се сеќава на дизајнот)<ref>^ a b Pinsky, Mark. The Gospel According to the Simpsons. Bigger and possibly even Better! edition. pp. 229–235. ISBN 978-0-664-23265-8.</ref> и била заборавена и заменета со летачки коли и мрежа од големи воздушни туби за транспорт. Еколшки, обични животни сè уште постојат, заедно со мутирани, вкрстени (понекогаш со [човек]), мешани и вонземни животни. Бувовите биле заменети за стаорци како најчест штетник во домаќинството, иако стаорците уште постојат. Земјата сè уште страда од [јаглерод диоксид], но донекаде се намелени поради течењето на големата коцка мраз во океанот (кој се направила од Хелиевата комета). Околината на Футурама е сценска позадина и [автор|авторите] не се обврзуваат да направат непрекинати грешки ако сакаат да продолжат со смешките. На пример, на почеток е кажано дека претходниот екипаж на ''Планет експрес'' бил убиен од вселенски оси, а во друга епизода "The Sting е кажано дека екипажот умрел од вселенски пчели.<ref>^ "Love's Labours Lost in Space". Futurama. Fox Network. 1999-04-13. No. 4, season 1.</ref> Околината од “Светот на иднината” е употребена за да истакнат и да исмејуваат проблеми од сегашноста и да исмејуваат теми од [научната фантастикa].<^ "Omniglot". Посетено на 2008-06-03.</ref> === Општенствен живот и кутура === Земјата е опишана како мултикултурна до степен каде што има многу луѓе, [робот|роботи] и вонземни суштества прикажани во [[серија]]та кои се дружат со главните личности. На некој начин иднината е опишана како повеќе општествена отколку сегашноста. Иднината е прикажана со истите видови на проблеми, предизвици, грешки и предрасуди на денешницата. Во серијата роботите се најголемото “малцинство”. Некои пак се опишани како богати членови на аристократијата, но често се сметани како граѓани од втора класа. Повеќето роботи се самосвесни и имаат дозвола за слобода и сопствена волја. Сепак, за време на криза, може да им се отстрани слободната волја кога нивниот “патроитски систем” е активиран, терајќи ги да им служат на луѓето или да служат во војската за време на војна.<ref>^ "The Day the Earth Stood Stupid". Futurama. Audio Commentary 11 minutes in.</ref> Мутантите од канализацијата се мутирани луѓе кои мораат да живеат во каналицациите според закон. Тие имаат статус како урбани легенди и се сметаат за фиктивни од страна на некои луѓе. [[Религија]]та е сè уште важен дел во општеството, иако главните религии се развиле. Здружување помеѓу главните религиозни групи од 20 век произлегле во Првата амалгамирана [црква], додека пак Вуду е мејнстрим. Во нови религии спаѓаат Орфанизам, Роботологија и отфрлената религија од Стар трек фантом. Темата [религија] се појавува во епизодите Father Changstein-El-Gamal, Robot Devil, Reverend Preacherbot и праќаат пораки до Папата на вселената. Додека пак неколку епизоди се фокусираат на религиозниот аспект кои покриваат низа на теми како што се предестинација, молитва, спасение и религиозни разговори.<ref>^ "Space Pilot 3000". Futurama. Fox Network. 1999-03-28. No. 01, season 1. Audio commentary 20 minutes in.</ref> Земјата има обединета влада на чело со Претседателот на Земјата – главата на Ричард Никсон (која се појавува од 2 сезона па сè до денес). Главниот град на Земјата е Вашингтон, а знамето е слично со дезенот на знамето од Америка со западната полутопка (опишано како “најдобрата полутопка” од професор Фарнсворт) од Земјата наместо местото на педесетте ѕвезди. Иако е обидинета со едиствена влада, приврзаници на патроитизмот сѐ уште постојат во некои поранешни земји као што е Јамајка. Сцените на ''Футурама'' се фокусирани на Американска земја, а други места во светот се ретко покажани. Англиски јазик е основен јазик во универзумот. Демократскиот ред на планетите (ДРП) е фиктивна организација во универзумот на Футурама која е слична на Обединетите нации и Обединетите федерации на планетите од универзимот на Стар Трек. Други галаксии биле колонизирани или склучиле договор до 3000 година. Планетата Марс била претворена да личи на земја и таму се наоѓа Универзитетот Марс, како и племиња слични на Индијанците. === Јазик === Постојат три разллични азбуки кои често се појавуваат во позадината во серијата, најчесто во форма на графити, реклами или натписи за опомена. Речиси сите пораки кои употребуваат различна азбука се преведуваат буквално на англиски јазик. Првата азбука со апстрактни букви е позната како азбука на вонземјаните, заменска шифра од латинската азбука.[16] Втората азбука користи посложен модуларен код, каде што “следната буква е збир на сите претходни букви плус таа буква”.<ref>^ "The Luck of the Fryish". Futurama. Fox Network. 2001-03-11. No. 4, season 3.</ref> Кодовите обезбедуваат шеги за гледачите кои сакаат да ги дешифрираат пораките. Третиот јазик е Хебрејски. Покрај овие азбуки, повеќето зборови се со латинска азбука. Неколку англиски изрази се користат денеска. На пример, зборот Christmas (Божиќ) е сменет со Xmas (се изговара Ексмас) и зборот ask (прашува-еск) со aks (се изговара екс). Според Дејвид Х. Коен, францускиот јазик е постојана шега во серијата (која преку серијата сè уште останува жива) е слично како латинскиот јазик што е денеска.<ref>^ "The 30% Iron Chef". Futurama. Fox Network. 2002-04-14. No. 22, season 3.</ref> Додека пак германскиот јазик е мртов јазик. == Хумор == Иако во серијата има многу различни видови на хумор како што се: самоомаложување, црн хумор, безобразен хумор и нереален хумор, неговиот главен извор на хумор беше неговиот комичен опис на секојдневниот живот на луѓето во иднината и неговата пародична споредба со сегашноста. Мет Гренинг кажува дека од концепцијата на серијата, неговата цел беше да прикаже што се случува на земјата. Серијата се разликува со комедија на “лоша култура” и “добра култура”, на пример, навредувањето на Бендер е "Bite my shiny metal ass". Серијата добила многу обожаватели поради големиот број на шеги, повеќето биле наменети за “бубалици”. Во образложението за долгометражните филмови, Дејвид Х. Коен истакнува и понекогаш ги објаснува неговите “шеги за бубалиците”.<ref>^ "Teenage Mutant Leela's Hurdles". Futurama. Fox Network. 2003-03-30. No. 9, season 4.</ref> Овие шеги вклучуваат математички шеги, на пример "Loew's -plex" (aleph-null-plex, во математиката како теорија за множества), како и многу различен научен хумор. Серијата честопати прикажува суптилни препораки па сè до класични научно фантастични. Најчести се од Стар Трек – многу крати фрази во серијата се употребени со почит - но исти така и други, на пример сличноста со потеклото на зборот робот добиен од постоењето на планета Чапек 9,<ref>^ "'Flickr Slideshow'". Посетено на 2007.</ref> или црниот монолитен правоаголен знак со натпис “Не работи” во орбидата околу Јупитер (се однесува на серијалот вселенска одисеја на Артур Чарлс Кларк). Бендер и Фрај понекогаш ја гледаат серијата Страшната Врата (The Scary Door) пародија на Зона на самракот (The Twilight Zone).<ref>"Discogs.com". Посетено на 2008-11-03.</ref> === Најавна шпица === Слично како најавната шпица на Симпсонови со училишната табла, саксофон и смешки, Футурама има карактеристична најавна шпица со многу ситни смешки. Како што почнува серијата, зборот "Футурама” е напишан на средина а под него смешен натпис на пример, “Со големи маки нацртано пред публика во живо”, "Снимено на локација”, “Наскоро ќе биде голема религија”, или „Вселенски компири кои играат? Секако! Бидете сигурни!“<ref>^ a b c Needham, Alex (October 1999). "Nice Planet...We'll Take It!". Посетено на 2008-06-03.</ref> Потоа Бродот на Планет експрес лета низ центарот на Нов Њујорк и поминува низ различни периодични ликови и на крај бродот се урнува во голем телевизор кој покажува кратки класичнии цртани. Видеа од Looney Tunes, цртани направени од Макс Фличер, мал дел од серијата Симпсонови епизода од Трејси Улман<ref>^ Snierson, Dan (1999-03-26). "Space Case". Entertainment Weekly. Посетено на 2008-06-03.</ref> и делови од своја епизода "The Devil's Hands Are Idle Playthings". Во Bender's Big Score, најавната шпица е од првата епизода на Футурама, кога Фрај се смрзнува. Во повеќето епизоди, бродот се урива во телевизорот, кршејќи го стаклото и се заглавува. Во The Beast with a Billion Backs, бродот поминува низ телевизорот и моментално станува дел од околината опишана како терон (цртан филм Футурама нацртана во стил на Steamboat Willie од Дизни). Бродот излегува од оваа околина и на враќање се удира во телевизорот. Најавната шпица на Bender's Game е слична, но со имитација на Yellow Submarine, наместо Steamboat Willie. Во Into the Wild Green Yonder, најавната шпица е со возење низ футуристична верзија на Лас Вегас која се наоѓа на Марс и возења низ многу футуристички згради, на пример, хотелот Мираж (илузија) кој е навистина холограмска илузија. Песната ја пее Сет Макфарлејн и е различна од нормалните песни. Песната од Футурама ја композирал Кристофер Тајнг. Заснована е врз композицијата "Psyché Rock" од Пјер Хенри и Мајкл Коломбиер во 1967.<ref>^ "Groening Bites the Hand that Feeds". Mr. Showbiz. 1999-04-08. Посетено на 2008-06-03.</ref> Тјанг исто така бил инспириран од ремикс албумот на "Psyché Rock" од британски ди џеј Фетбој Слим во 1997.<ref>^ Saunders, Dusty (1999-03-25). "Fox's far-out Futurama looks like a hit". Denver Rocky Mountain News. Посетено на 2008-06-03.</ref> Песната се свири на цилиндрични ѕвона, но повремено се прави ремикс за употреба на одредена епизода вклучуваќи верзија на Бисти Бојс за еписодата "Hell Is Other Robots" каде што гостуваа. == Епизоди == Футурама е составена од 88 епизоди т.е. 5 сезони. Првобитно биле 72 епизоди, 4 сезони емитувани од 1999-2003 година. Последните 16 епизоди, петта сезона биле емитувани како 4 долгометражни филмови од 2007-2009 година. == Продукција == Мет Гренинг започнал да мисли на Футурама во средината на 1990 година. Во 1997 година, побарал помош од Дејвид Х. Коен, писател и продуцент на Симпсонови, да му помогне во развивање на серијата. Оттогаш тие читале научно фантастични книги, телевизиски емисии и стари филмови. Сè до времето кога серијата ја презентирале на телевизија Fox во април 1998 година, Гренинг и Коен измислиле многу ликови и реплики. За време на првиот состанок, телевизија Fox нарачала тринаесет епизоди. Набрзо, секако, Гренинг и директорите на телевизија Fox расправале дали мрежата би имала некаква креативен придонес во серијата.<ref>^ a b c ""David X. Cohen boards the Planet Express to find meaning in Futurama"". Sci Fi Weekly. 17 декември, 2001. Посетено на 2008-06-03.</ref> Со Симпсонови мрежата немала никаков придонес.<ref>^ "Online Chat with Matt Groening". TV Guide. 1999-04-06. Посетено на 2008-06-03.</ref> Гренинг образложува, “Кога тие пробаа да ми дадат забелешки за Футурама, јас им кажав:” Не, ние ќе соработуваме на истиот начин како со Симпсонови." А тие одговориле, "Ние веќе не соработуваме на тој начин." "Па, тоа е единствениот начин на којшто јас соработувам", рекол тој.<ref>^ "David X Cohen interview with GotFuturama.com". Посетено на 2008-06-03.</ref> По преговорите, тој ја постигнал истата независност за Футурама. === Напредок на продукцијата === Потребни биле шест до девет месеци за да се направи сезона од Футурама.<ref>^ Duncan, Andrew (1999-09-24). "Matt Groening Interview with Radio Times". Radio Times. Посетено на 2008-06-03.</ref><ref>^ Villanueva, Annabelle (September-October 1999). "Fall TV Preview: Tricks and Treats". Cinescape. Посетено на 2008-06-03.</ref> Оваа спора продукција значеше дека многу епизоди биле правени во исто време.<ref>^ Winer, Adam (1999-12-09). "Futurama Shock". Entertainment Weekly. Посетено на 2008-06-03.</ref> Секоја епизода започнува со разговор на авторите во група за приказната. Потоа еден автор работи на скицата па на сценариото. Откако првиот нацрт е завршен, авторите и главните продуценти се собираат со глумците за внимателно читање на сценариото. По читањето на сценариото, авторите го препишуваат истото во група пред да почне да се анимира.<ref>^ Bauder, David (1999-04-01). "New animated show `Futurama' may be a score for Fox". The Milwaukee Journal Sentinel. Посетено на 2008-06-03.</ref> Во овој момент е започнато снимањето на гласови и сценариото е одземено од авторите. Rough Draft Studios го анимира Футурама, предложено од Гренинг. Раф Драфт ја добиваат целосното сценарио од епизодата и скицирање над 100 нацрти. Потоа цртаат со молив анимации со 1000 кадри. Оттука, збратименото студио на Раф Драфт од Кореја ги составува 30.000 кадри од завршената епизода. === КГС === Покрај традиционалното цртање на цртаните, Раф Драфт Студуо често користи и КГС (компјутерск генерирана слика) за побрзи или комплексни снимки, за време на движење на вселенските бродови, експлозии, магла итн. Повеќето најавни шпици се направени преку рендерирање во КГС. КГС се рендерира на 24 кадри/секунда (наспроти цртање на рака кое се прави со 12 кадри/сек) и со помалку вештачки грешки анимацијата излага многу јасна и лесна. Ликовите преку КГС изгледаат многу малку различни поради специјалната “измамничка” рака-цртач на ликови која ги црта малку непропорционално или не преспективни слики за да ги истакне цртите на лицето или телото, а повеќе на нивниот израз. Пауераниматор се користи за цртање на комедии како КГС.<ref>^ "Groening's Gripe". April 1999. Посетено на 2008-06-03.</ref> === Емитување === Кога дојде до одлучување кога да се емитува серијата, Гренинг и Коен сакале Футурама да се емитува во Недела навечер во 8:30 часот после Симпсонови. Мрежата не се согласи со ова, решава наместо две епизоди една по друга во Недела навечер да го емитува во Вторник.<ref>^ Sterngold, James (1999-07-22). "Futurama: Bringing an Alien and a Robot to TV Life". New York Times. Посетено на 2008-06-03.</ref> За време на емитувањето на втората сезона Футурама повторно е преместена во неделниот термин во 8:30,<ref>^ "Fox puts 'Futurama' order on hold". 2002-02-14. Посетено на 2008-06-03.</ref> но за време на средината на серијата повторно била вратена во стариот термин. Тогаш Футурама ја емитувале во навечер 7:00. Терминот во Недела е ногова трета позиција во годината.<ref>^ "UPDATE UPDATED!! FUTURAMA Thing of the Past?? Or What??". Ain't It Cool News. 12 февруари, 2002. Посетено на 2006-06-14.</ref> Во 7:00 навечер. Серијата била заменета со спорт во терминот во недела и имала закаснета премиера. Тоа им помогнало на авторите и аниматорите да бидат еден чекор понапред од закажаното емитување, така што епизодите од една сезона не биле емитувани сè до следната сезона. Со почетокот на четвртата сезона сите епизоди требало да се емитуваат таа сезона биле завршени и авторите работеле најмалку една година однапред. === Гледаност === Кога Футурама започнала да се емитува на телевизија Fox во недела навечер во 8:30 помеѓу Симпсонови и Досие Икс на 28 март 1999 година, имало 19 милиони гледачи и достигнала до 11 место таа недела во Списокот на Нилсен.<ref>^ "'Out of their minds': Groening savages TV execs". Chortle. 2003-03-19. Посетено на 2009-04-09.</ref> Следната недела, емитувана во исто време, Футурама имала 14,2 милиони гледачи. Потоа серијата била преместена во вторник навечер во 8:30 кога достигнала 8.85 милиони гледачи.<ref>^ "Fox Says 'No' to 'Futurama'". Zap2it. 12 февруари, 2002. Archived from the original on 2003-10-14. Посетено на 2008-06-03.</ref> Гледаноста на Футурама била маклу помала од Симпсонови, првата сезона на Футурама достигнала повеќе гледаност отколку другите конкурентски серии: King of the Hill, Family Guy, Dilbert, South Park и The PJs <ref>^ a b "Toon Net Gets 'Futurama'". Daily Variety. 9 септември, 2002. Посетено на 2008-05-28.</ref> Кога било прекинато емитувањето на Футурама во 2003 имаше во просек 6.4 милиони гледачи за првата половина од четвртата сезона. === Откажување === Дури до четвртата сезона Футурама се прикажувала непостојано.<ref>^ "Adult Swim". Cartoon Network Pressroom. Archived from the original on 2008-01-02. Посетено на 2008-06-03.</ref> Ова било исмејувано во најавната шпица од последната епизода на четврта сезона со слика на Фрај, Лила и Бендер и натпис “Се гледаме на некој друг канал”. Поради постојаното заменување со спортски настани, било тешко за да се предвиди кога нова епизода ќе се емитува. Поради ваквиот променлив распоред неколку епизоди од трета и четврта сезона не биле емитувани, па затоа ги ставиле во петта сезона. Директорите на телевизија Fox исто така не биле застапници на оваа серија.<ref>^ Dempsey, John (27 октомври, 2005). ""Futurama" in Comedy Central's future via big deal". Variety. Посетено на 2005-10-27.</ref> И покрај тоа што Футурама никогаш не била официјално откажана, на средината од продукција на четвртата сезона, телевизија Fox решила да прекине со продукција. Одлуката на телевизија Fox била да престане да купува епизоди до Футурама,<ref>^ "Silver screen Simpsons, Futurama facing finish?". BBC News. 2001-01-19. Archived</ref> така што Футурама не била вклучена во програмата на телевизија Fox за есента 2003.<ref>^ "MTG: Launch of New Channel in Czech Republic". Business Wire. Stockholm. 2009-03-05. Посетено на 2009-03-05.</ref> === Продажба на права за емитување === На крајот на 2002 година, Cartoon Network побарал права за емитување на Футурама за 10 милиони долари.<ref>^ Katz, Claudia. Interview with Evan Jacobs. EXCLUSIVE INTERVIEW: Claudia Katz on Futurama the Movie: Bender's Big Score. 2007-11-16. Посетено на 2008-06-03.</ref> Во јануари 2003, телевизијата почна да ја емитува Футурама во термините за цртани за возрасни.<ref>^ Rabin, Nathan (2006-04-26). "Matt Groening". The A.V. Club. Посетено на 2008-06-03.</ref> Во октомври 2005, Comedy Central го презела правото за емитување на 72 епизоди од Футурама на почетокот од 2008 година, по завршување на договорот со Cartoon Network. Ова било назначено како најголема и наскапа добивка во историјата на телевизијата. Моментално се емитува секоја вечер по South Park.<ref>^ Staff Writer (26 февруари, 2007). "Rhymes with Raining". Crave Online. Посетено на 2007-03-25.</ref> Comedy Central го најави враќањето на Футурама на 23 март 2008 година <ref>^ "Ain't It Cool News: "Ben Sinister Has Read The New FUTURAMA 'Movie'!!"". Посетено на 2008-06-03.</ref> со филмот Bender's Big Score кој бил поделен на четири епизоди а после и другите три филма. Серијата исто така се емитувала со права за емитување во Австралија, Велика Британија, Канада, Мексико, Чешка,<ref>^ (5 април, 2008). Tales of Interest: The Simpsons and Futurama in high-definition. HDTVTotal.com</ref> Германија, Италија, Малазија, Полска, Португалија, Романија, Русија, Словенија, Шпанија, Украина, Колумбија, Естонија и Белгија. * Серијата прво се емитувала во Велика Британија на 21 септември 1999 година. === ДВД филмови === Кога Comedy Central преговарала за правата за емитување на репризи од Футурама, телевизија Fox предложила дека постои можност за создавање на нови епизоди. Преговорите биле остварени со можност да се снимат два или три долгометражни филмови. Кога Comedy Central се договорила за шеснаесет нови епизоди, било решено дека четири дилгометражни филмови ќе се снимат.<ref>^ "“Futurama” Feature Length Movie DVD Specs". 2007-11-14. Посетено на 2008-06-03.</ref> На 26 април 2006 година, Гренинг соопшти на едно интервју дека заедно со Дејвид Х. Коен и други автори што ја пишувале серијата, ќе работат на филмовите.<ref>^ Hornig, Andreas (2008-07-28). "Futurama's third direct-to-disc movie "Bender's Game" on Blu-ray". HDTVTotal.com. Посетено на 2008-08-10.</ref> Сите позајмени гласови ќе бидат од истите глумци. Во февруари 2007, Грениг ја објаснува содржината на новите приказни. “Екипата прави филмови а потоа ќе се поделат и рекофигурираат со нов материјал за да се добијат посебни епизоди”.<ref>^ "Into the Wild Green Yonder at Blu-ray.com". Blu-ray.com. Посетено на 2009-02-23.</ref> * Bender's Big Score * The Beast with a Billion Backs * Bender's Game * Into the Wild Green Yonder Првиот филм на Футурама: Bender's Big Score е напишан од Кен Келер и Коен во кој се појавуваат Ниблонијанците, Симор, Барбадос Слим, Робот Санта, вселенското суштество "Господ", Ал Гор и Зап Браниген.<ref>^ Wortham, Jenna (2008-11-04). "Futurama Animators Roll 20-Sided Die With Bender's Game". Wired.com. Посетено на 2009-02-28.</ref> Бил анимиран за на широк екран и издаден во стандардни ДВД-ја на 27 ноември 2007 година, а подоцна со можна [[блу-реј диск]] снимка.<ref>^ a b Leopold, Todd (2009-02-26). "Matt Groening looks to the future". CNN.com. Посетено на 2009-03-17.</ref> Вториот филм, The Beast with a Billion Backs, бил издаден на 24 јуни 2008 година. Третиот филм, Bender's Game бил издаден на ДВД и Блу-реј диск<ref>^ White, James (2009-02-20). "Film features: 9 Odd Things We Now Know About Futurama". Totalfilm.com. Посетено на 2009-02-28.</ref> на 3 ноември 2008 година во Велика Британија, на 4 ноември 2008 година во Америка и 10 декември 2008 во Австралија. Четвртиот филм, Into the Wild Green Yonder, бил издаден на ДВД и Блу-реј диск на 23 февруари 2009 година.<ref>^ Riley, Duncan (2009-02-18). "Futurama might return to Fox". The Inquisitr. Посетено на 2009-02-28.</ref> Откако новите проекти на Футурама моментално се во продукција, филмот Into the Wild Green Yonder се смета за последен од серијата Футурама. Меѓутоа, Гренинг има желба да продолжи со лиценцата на Футурама, вкллучувајќи го како театрски филм.<ref>^ McEwan, Cameron (2009-02-19). "More Futurama On The Way?". Den of Geek. Посетено на 2009-03-08.</ref> За време на интервјуто за CNN, Гренинг рекол “ние имаме одлична врска со Comedy Central и би сакале да направиме други епизоди за нив, но не знам.... Имаме дискусии и постои некој ентузијазам но не можам да кажам дали само јас го чувствувам.”<ref>^ "Fraudcast News". The Simpsons. Fox Network. 2004-05-23. No. 22, season 15.</ref> Коен исто така дал изјава за Wired magazine дека е оптимистист “Нема да отфрли никакви можни начини за оживување на серијата, дали преку филмови, клипови или епизоди.... Јас сум оптимист”.<ref>^ Robert Levine (2004-05-23). "TELEVISION: THE EPISODE; The Season Finale That Isn't a Season Finale". Посетено на 2008-06-03.</ref> Според Гренинг и Коен, продажбата на ДВД може да ја зголеми можноста за Футурама да ја оживеат.<ref>^ "Missionary: Impossible". The Simpsons. Fox Network. 2000-02-20. No. 15, season 11.</ref> Во интервју за Anime SuperCon, Били Вест тврдел дека продажба на други наслови во Футурама во ДВД биле доволни за Fox да објавува гласни за можна шеста сезона.<ref>^ "Bart vs. Lisa vs. The Third Grade". The Simpsons. Fox Network. 2002-11-17. No. 4, season 14.</ref><ref>^ "Future-Drama". The Simpsons. Fox Network. 2005-04-17. No. 15, season 16.</ref> == Влијание == === Награди === {| class="wikitable" |- ! Добиени награди ! Номинации ! Номинации |- | Ени Награди (Annie Awards): * Истакнато поединечно достигнување за создавање на анимирана серија * 2000- Брајан Шесли за епизодата "Why Must I Be a Crustacean in Love?" * Истакнато поединечно достигнување за позајмени гласови за машки глас во анимирана серија * 2001- Џон Димаџио како Бендер за епизодата "Bendless Love" * Истакнато поединечно достигнување за пишување на анимирана серија * 2001- Рон Вејнер за епизодата "Luck of the Fryrish"<ref>^ Young Avengers Special #1</ref> * Извонредно создавање на анимирана серија * 2003- Рич Мор за епизодата "Roswell That Ends Well" * Најдобр анимиран филм * 2008- Bender's Big Score * 2009- The Beast with a Billion Backs Еми награди (Emmy Awards): * Истакнато поединечно достигнување во анимација * 2000- Бери Куман (стилист за боја) за епизодата "A Bicyclops Built for Two" * 2001- Родни Клоден (план за серија) за епизодата "Parasites Lost" * Истакната анимирана програма * 2002- "Roswell That Ends Well" Еколошки медиумски награди (Environmental Media Awards): * Комедија- телевизиска епизода * 2000- "The Problem with Popplers" Награди од здружение на писатели во Америка (Writers Guild of America Award): * Анимација * 2003- Кен Келер за епизода "Godfellas". | Ени Награди (Annie Awards) * Истакнато поединечно достигнување за план на анимирана серија * 1999- Футурама. The Curiosity Companyсо соработка на 20th Century Fox Television * Истакнато поединечно достигнување за пишување на анимирана серија * 1999-Кен Келер за епизодата "The Series Has Landed" * Истакнато достигнување за програма во ударно време или касно навечер * 2000- Футурама. The Curiosity Company во соработка со 20th Century Fox Television * Истакнато поединечно достигнување за создавање на анимирана серија * 2000- Сузи Дитер за епизодата "A Bicyclops Built for Two". * Истакнато достигнување за продукција во ударно време или касно навечер * 2001-Футурама. The Curiosity Company во соработка со 20th Century Fox Television * Истакнато достигнување за продукција на анимирана серија * 2003-Футурама. The Curiosity Company во соработка со with 20th Century Fox Television * Истакната музика во продукцијата на анимирана серија * 2004- Кен КЕлер за епизодата "The Devil's Hands are Idle Playthings" * Истакнатао пишуавње за продукција на анимирана серија * 2004- патрик Верон за епизодата "The Sting". | Еми Награди (Emmy Awards): * Истакната анимирана програма * 1999 - "A Big Piece of Garbage" * 2001- "Amazon Women in the Mood" * 2003 - "Jurassic Bark" * 2004 - "The Sting" * Истакната музика и текст * 2004 – песната "I Want My Hands Back" за епизодата "The Devil's Hands are Idle Playthings" Нибула Награди (Nebula Award): * Најдобро сценарио * 2004 – Дејвид Гудман за епизодата "Where No Fan Has Gone Before" Награди од здружение на писатели во Америка (Writers Guild of America Award): * Анимација * 2004 – патрик Верон за епизодата "The Sting" |- |} == Медија == === Издавање на ДВД === ==== Издавање на целосна сезона ==== 20th Century Fox Home Entertainment ги издаде сите 4 сезони на Футурама на ДВД-ја: {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2" | Име на ДВД-то !! rowspan="2" | Епизода !! colspan="3" | Дата на издавање !! rowspan="2" | Забелешки |- ! Регион 1 !! Регион 2 !! |Регион 4 |- | align="center"| Том 1 || align="center" |13 || 25 Март, 2003 || 28 Јануари, 2002 || 27 ноември, 2002 || Во овие три дела се вклучени 13 епизоди од прва сезона. Во додатокот се вклучени коментари за секоја епизода, анимирани реклами за "Space Pilot 3000", избишани сцени, сценарио/нацрти за "Space Pilot 3000" итн. |- | align="center"| Том 2 || align="center" |19 || 12 август, 2003 || 11 ноември, 2002 || 13 мај, 2003 || Во овие четири дела се вклучени 19 епизоди од втора сезона. Во додатокот се вклучени коментари за секоја епизода, избришани сцени, азбука на вонземјаните итн. |- | align="center"| Том 3 || align="center" |22 || 9 март, 2004 || 2 јуни, 2003 || 24 септември, 2003 || Во овие четири дела се вклучени 22 епизоди од третата сезона. Во додатокот се вклучени коментари за секоја епизода, избришани сцени, 3D модели итн. |- | align="center"| Том 4 || align="center" |18 || 24 август, 2004 || 24 ноември, 2003 || 24 ноември, 2003 || Во овие четири дела се вклучени 18 епизоди од четвртата сезона. Во додатокот се вклучени коментари за секоја епизода, избришани сцени од 16 епизоди, Како да црташ, 3D модели итн. |} : '''''Забелешка:''''' ''Деловите од регион 2 и 4 се обележани како “Сезони” туку "Том".'' : '''''Забелешка:''''' ''Секој дел претставува една од четирите сезони од епизодите. Сепак, Fox ги расореди епизодите во 5 сезони и не ги емитуваше според оригиналниот распоред. Of note: По откажувањето на Футурама, Fox емитувал 16 претходни неемитувани епизоди, сите од трета и четврта сезона, како “петта сезона”, емитувани повремено помеѓу ноември 2002 и август 2003 година. подоцна биле одново групирани по вистинскиот ред.'' ==== Други ДВД-ја ==== {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2" width="10%" | Име на ДВД-то !! rowspan="2" | Епизода !! colspan="3" | Дата на издавање !! rowspan="2" | Забелешки |- ! Регион 1 !! Регион 2 !! Регион 4 |- | align="center" |Футурама: Целосна колекција || align="center" |72 ||align="center" | 22 март, 2005 ||align="center" | 25 октомври, 2004 ||align="center" | 22 ноември, 2005 || Колекција од 15 делови биле во состав на првите четири сезони од Футурама. Сите додатоци се вкучени Верзијата на регион 4 е малку помал него останатите. |- | align="center" |Monster Robot Maniac Fun Collection || align="center" |4 ||align="center" | 23 август, 2005 ||align="center" | 30 мај, 2005 ||align="center" | 22 август, 2005 || Составена е од четири епизоди, една од секоја претходна издадена сезона: "Hell Is Other Robots", "Anthology of Interest I", "Roswell That Ends Well" и "The Sting". Нов додаток е вклучен за "Hell Is Other Robots" со коментар, специјални предговори итн. |} ==== Филмови ==== {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2" | Име на ДВД-то !! colspan="3" | Дата на издавање !! rowspan="2" | Забелешки |- ! Регион 1 !! Регион 2 !! Region 4 |- | align="center" |Futurama: Bender's Big Score || 27 ноември, 2007 || 7 април, 2008 || 5 март, 2008 || Во додатокот се вклучени коментари, целосна епизода од Everybody Loves Hypno-Toad, Футурама математички задачи и видеоклип за An Inconvenient Truth со Бендер и Ал Гор.<ref>^ Nevins, Jess (2001-10-29). "Notes to Top Ten #11". Посетено на 2007-07-12.</ref> |- | align="center" |Futurama: The Beast with a Billion Backs || 24 јуни, 2008 || 30 јуни, 2008 || 6 август, 2008 || Во додатокот се вклучени коментари, избришани сцени, грешки, “изгубената епизода” земена од видеоиграта, 3D модели кои испуштаат звук ликови од главните ликови Дејвид Крос, Бендер, видеоклип за Bender's Game<ref>^ Allakhazam, Star Wars: Galaxies (2006-06-13). "Probulator". Посетено на 2008-03-02.</ref> итн. |- | align="center" |Futurama: Bender's Game || 4 ноември, 2008 || 3 ноември, 2008 || 10 декември, 2008 || Во додатокот се вклучени коментари, Како да црташ, 3D модели кои испуштаат звук, избричени сцени, и видеоклип за Into the Wild Green Yonder.<ref>^ Family Guy Present Blue Harvest</ref> |- | align="center" |Futurama: Into the Wild Green Yonder || 24 февруари, 2009 || 23 февруари, 2009 || 4 март, 2009 || Во додатокот се вклучени коментари, избришани сцени, Мет Гренинг и дејвид екс Коен во вселена, како да црташ, 3D модели, и водич Зап Брениген-како да водиш љубов со жена. |} === Стрипови === Во ноември 2000 започнала изработката на Футурама Комикс. Тоа е стрип кој се заснова врз Футурама кој е објавен од Бонго Комикс. Најпрво биле обајавени во САД, а исто така верзија од серијата била достапна и за Велика Британија, Германија и Австралија.<ref>^ a b "Awards for "Futurama" (1999)". Посетено на 2006-06-12.</ref> Освен различниот редослед, приказните се исти во сите верзии. Додека пак стриповите се фокусираат врз итсите ликовиво Футурама, стриповите не се стандардни како настаните прикажани во нив немаат ефект врз континуитетот на серијата.Исто како и на серијата, секој стрип (освен САД стрип број 20) има татпис на корицата. На пример: “Направен во САД! (Печатен во Канада)”. Некои стрипови од Велика Британија и Канада имаат различни натписи (на пример, на австралијанската верзија од број 20 е напишано “Стрип од 21 век”, додека пак на американската верзија нема натпис на таа тема). === Играчки, игри и Статуетки === Статуетки од различни ликови и предмети од серијата биле направени и продадени од различни интернет продавници. Кога серијата склучи договор со Рокет САД да произведува смешни играчки, статуетки од Бендер и Ниблер како се движат со илустрирана амбалажа направена од сликарот на серијата.<ref>^ "29th Annual Annie Award Nominees and Winners". Archived from the original on 2005-03-12.</ref> Во играчките на Бендер биле вклучени пури и шише од “Стар фортран сладок алкохол” очи кој се движат, антена и врата за складирање. Достигна на прво место според Sci Fi Weekly.<ref>^ Futurama: Bender's Big Score. FoxStore.com. Посетено на 6 август, 2007.</ref> Лименка од Слурм содржи шпил карти на кој се слики од екипажот на Планет Експрес. Исто така излезе и два шпила карти. I-Men издаде два шпила од 64 мм: Фрај и Калкулон, Зојдберг и Морбо, Професор Франсворт и URL, Робот Девил и Бендер, Лила и Роберто. Можат да се најде колекција од играчка која витка, Киф Крокер, Туранга Лила и Бендер. Колекција од Moore Action Collectibles кој се вклучени Фрај. Туранга Лила, Бендер и бродот на Планет Експрес. Во крајот на 2006, Rocket USA издаде ограничено издание “супер” Bender. Друго специјално издание на играчката БЕндер била издадена од San Diego Comic Con (SDCC) во 2006, назначена како “Славниот златен Бендер”. Новите Футурама играчки се произведуваат во Toynami.<ref>^ Futurama DVD news: Retail information for Futurama - The Beast with a Billion Backs | TVShowsOnDVD.com</ref> Првите серии од играчките на Toynami биле поделени на 3 дела. Првиот дел издаден во септември 2007, со Фрај и Зоидберг, вториот дел кој бил издаден во јануари 2008 содржел играчки од Лила и Зап (заедно со главата во тегла на Ричард Никсон). Третиот дел бил издаден во јуни 2008 со Бендер и Киф. Во секоја играчка има парчиња за составување на робот Девил. Во втората серија на играчките од Toynami ќе бидат вклучени Капетан Вчера (варијантата на Фрај од "Less Than Hero" ) и Нудар во првиот дел. Во вториот дел ќе биде вклучен Супер-Кинг (Бендер од "Less Than Hero") и ејми Вонг. Во секоја играчка од втората серија вклучува парчиња за составување на Робот Санта. === Видеоигри === На 10 септември 2000, Unique Development Studios побара лиценца за да направи видеоогра Футурама. Fox склучи договор за издавање на видеоигра.<ref>^ Futurama - Bender's Game DVD information | TVShowsOnDVD.com</ref> Подоцна Sierra Entertainment стана издавач на видеоиграта и била издадена на 14 август 2003. Достапни се верзии за PlayStation 2 и Xbox, кои користат cel-shading технологија, меѓутоа играта подоцна била откажана за Nintendo GameCube и Game Boy Advance во Северна Америка и Европа.<ref>^ "Groening lanches 'Futurama Comics'". 2000-11-19. Посетено на 2007-07-16.</ref> == Поврзано == * The Simpsons * Life in Hell * Tripping the Rift == Наводи == {{Reflist}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Футурама]] qsizgtc3ul29c15w28017jteft8r3pf 0 174852 5628526 5375718 2026-09-14T14:05:07Z BT405 9277 5628526 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2005 | слоган = Awakening („Будење“) | слика =Kyiv_ESC_2005.svg | полуфинале1 = [[19 мај]] [[2005]] | финале = [[21 мај]] [[2005]] | издание = 50. | домаќин = {{УКР}} | место = [[Палата на спортовите (Киев)|Палата на спортовите]], [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Марија Ефросинина]]<br />[[Павло Шилко]] | радиодифузер = [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]] | број_на_земји = 39 (25 во полуфинале, 24 во финале) | дебитанти = {{Esc|Бугарија}}<br />{{Esc|Молдавија}} | се_вратиле = {{Esc|Унгарија}} | не_учествуваат = {{Esc|Австрија}} | гласање = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | победник = {{Esc|Грција}} | победничка_песна = My Number One | претходна = 2004 | следна = 2006 |image=Kyiv_ESC_2005.svg}} '''Изборот за песна на Евровизија 2005''' беше 50. уметничко издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Киев]], [[Украина]], по победата на Руслана на [[Избор за песна на Евровизија 2004|натпреварот во 2004 година]] со песната „Wild Dances“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]], натпреварот се одржа во Палатата на спортовите, со полуфинале на 19 мај и финале на 21 мај 2005 година. Водители на двете вечери беа [[Марија Ефросинина]] и [[Павло Шилко]] (Диџеј Паша). [[Податотека:Ruslana Eurovision 2005 final.jpg|мини|[[Руслана]] на Евровизија 2005]] Победник беше '''[[Грција]]''' со песната „My Number One“, изведена од '''[[Елена Папаризу]]''', која освои 230 поени. Ова беше прва победа за Грција во историјата на натпреварот. == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 19 мај 2005 година во 21:00 CEST. Учествуваа 25 земји, а право на глас имаа сите 39 земји учеснички. Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Австрија}} || Global Kryner || "Y así" || германски, англиски || 21 || 30 |- | 02 || {{Esc|Литванија}} || Laura and the Lovers || "Little by Little" || англиски || 25 || 17 |- | 03 || {{Esc|Португалија}} || 2B || "Amar" || португалски, англиски || 17 || 51 |- style="background:#FFE4C4;" | 04 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 2 || 207 |- style="background:#FFE4C4;" | 05 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 10 || 85 |- | 06 || {{Esc|Монако}} || Lise Darly || "Tout de moi" || француски || 24 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 07 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 7 || 158 |- | 08 || {{Esc|Белорусија}} || Angelica Agurbash || "Love Me Tonight" || англиски || 13 || 67 |- | 09 || {{Esc|Холандија}} || Glennis Grace || "My Impossible Dream" || англиски || 14 || 46 |- | 10 || {{Esc|Исланд}} || Selma || "If I Had Your Love" || англиски || 16 || 52 |- | 11 || {{Esc|Белгија}} || Nuno Resende || "Le grand soir" || француски || 22 || 32 |- | 12 || {{Esc|Естонија}} || Suntribe || "Let's Get Loud" || англиски || 20 || 31 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 6 || 164 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 1 || 235 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 5 || 167 |- | 16 || {{Esc|Финска}} || Geir Rönning || "Why?" || англиски || 18 || 50 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 9 || 145 |- | 18 || {{Esc|Андора}} || Marian van de Wal || "La mirada interior" || каталонски || 23 || 27 |- style="background:#FFE4C4;" | 19 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 156 |- style="background:#FFE4C4;" | 20 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 4 || 169 |- | 21 || {{Esc|Бугарија}} || Kaffe || "Lorraine" || англиски || 19 || 49 |- | 22 || {{Esc|Ирска}} || Donna and Joe || "Love?" || англиски || 14 || 53 |- | 23 || {{Esc|Словенија}} || Omar Naber || "Stop" || словенечки || 12 || 69 |- style="background:#FFE4C4;" | 24 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 3 || 185 |- | 25 || {{Esc|Полска}} || Ivan & Delfin || "Czarna dziewczyna" || полски, руски || 11 || 81 |} == Финале == Финалето се одржа на 21 мај 2005 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2004 година и 10-те квалификувани земји од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 12 || 97 |- | 02 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Javine || "Touch My Fire" || англиски || 22 || 18 |- | 03 || {{Esc|Малта}} || Chiara || "Angel" || англиски || 2 || 192 |- | 04 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 3 || 158 |- | 05 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 9 || 125 |- | 06 || {{Esc|Турција}} || Gülseren || "Rimi Rimi Ley" || турски || 13 || 92 |- | 07 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 6 || 148 |- | 08 || {{Esc|Албанија}} || Ledina Çelo || "Tomorrow I Go" || англиски || 16 || 53 |- | 09 || {{Esc|Кипар}} || Constantinos Christoforou || "Ela Ela" || англиски || 18 || 46 |- | 10 || {{Esc|Шпанија}} || Son de Sol || "Brujería" || шпански || 21 || 28 |- | 11 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 4 || 154 |- | 12 || {{Esc|Србија и Црна Гора}} || No Name || "Zauvijek moja" || црногорски || 7 || 137 |- | 13 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 9 || 125 |- | 14 || {{Esc|Шведска}} || Martin Stenmarck || "Las Vegas" || англиски || 19 || 30 |- | 15 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 17 || 52 |- | 16 || {{Esc|Украина}} || GreenJolly || "Razom nas bahato" || украински, англиски || 19 || 30 |- | 17 || {{Esc|Германија}} || Gracia || "Run & Hide" || англиски || 24 || 4 |- | 18 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 11 || 115 |- style="background:#FEF200;" | '''19''' || '''{{Esc|Грција}}''' || '''Елена Папаризу''' || '''"My Number One"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''230''' |- | 20 || {{Esc|Русија}} || Наталья Подольская || "Nobody Hurt No One" || англиски || 15 || 57 |- | 21 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Feminnem || "Call Me" || англиски || 14 || 79 |- | 22 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 128 |- | 23 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 5 || 153 |- | 24 || {{Esc|Франција}} || Ortal || "Chacun pense à soi" || француски || 23 || 11 |} == Детални резултати од гласањето == === Детални резултати од полуфиналето === Сите 10 квалификувани земји се означени со портокалова боја (`#FFE4C4`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="25" | Учесници | style="text-align:left;" | Австрија | 30 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || || 12 || 4 || 6 || 5 || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија | 17 || || style="background:#ccc;" | || || || 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || 1 || 2 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 51 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || 12 || || || || || || || 5 || 12 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Молдавија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''207''' || 8 || 10 || 8 || style="background:#ccc;" | || 10 || || 10 || 10 || 8 || 4 || 5 || 1 || 12 || 6 || 3 || 10 || || || 6 || 6 || 7 || 7 || 10 || 8 || 6 || 10 || 12 || 8 || 2 || 12 || || 6 || 7 || 8 || 12 || || 10 || 12 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Латвија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''85''' || || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || 7 || 6 || || 7 || 2 || 10 || 3 || || || || || || || || || 10 || || 7 || 1 || || || || 5 || || || 8 || || 5 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Монако | 22 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 10 || || || || || || || || || || || || 2 || 10 || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Израел''' | style="background:#FFE4C4;" | '''158''' || 2 || 6 || 5 || 12 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 12 || 6 || 8 || 6 || 5 || 8 || 7 || 4 || 5 || 6 || 12 || 12 || 4 || 5 || 8 || 3 || 6 || 5 || 8 || 2 || 7 || 8 || 8 || 10 || 3 || 1 || 6 || 7 || 5 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија | 67 || || 3 || || 3 || 1 || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || 12 || || || || 3 || || || || || || || || 1 || 3 || 12 || || || || 8 |- | style="text-align:left;" | Холандија | 46 || || || || || || || 1 || || style="background:#ccc;" | || 5 || 12 || || || || || 1 || || 5 || 4 || || || 4 || || 1 || 5 || || || 2 || 4 || 2 || || || || 6 || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд | 52 || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || 10 || 3 || || || || 8 || 2 || || || || 4 || 12 || || || || || || 3 || || 4 || || 7 || || 8 || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 32 || || || || || || 7 || || || 12 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || || 3 || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Естонија | 31 || || || || || 12 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 5 || 8 || || || 1 || || || 2 || 1 || 1 || || || || || || || || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Норвешка''' | style="background:#FFE4C4;" | '''164''' || 7 || 7 || 2 || 4 || 8 || || 6 || 7 || 7 || 12 || 4 || 7 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 12 || 2 || 3 || 7 || 3 || 2 || 6 || 5 || 12 || 7 || 4 || 3 || 3 || 1 || 4 || || 2 || 5 || 4 || 3 || 7 || 4 || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Романија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''235''' || 10 || 8 || 10 || 10 || 7 || 8 || 8 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 7 || style="background:#ccc;" | || 12 || 7 || 8 || 7 || 10 || 7 || 8 || 12 || 8 || 10 || 8 || 7 || 6 || 12 || 10 || 12 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 10 || 8 || 8 || 10 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Унгарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''167''' || 12 || 4 || 3 || 7 || 5 || || 5 || 4 || 3 || 7 || 7 || 6 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 4 || 3 || 2 || 3 || 8 || 12 || 3 || 6 || 3 || 12 || 2 || 4 || 1 || 6 || 1 || || 7 || 2 || 2 || 4 || 2 || 7 || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска | 50 || || || || || 6 || 1 || 3 || || 2 || 3 || || 4 || 6 || || || style="background:#ccc;" | || || 6 || || 1 || || 1 || || 5 || 2 || || || || 3 || || || || || 1 || || 6 || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Македонија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''145''' || 4 || || || 8 || 3 || 3 || 4 || || 4 || || || 2 || || 10 || || || style="background:#ccc;" | || 4 || 8 || 10 || 10 || || 7 || || || 12 || 10 || 8 || 7 || || || || 4 || || || || 12 || 10 || 2 |- | style="text-align:left;" | Андора | 27 || || || || || || 4 || 10 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 7 || || || || 6 || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Швајцарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''156''' || 6 || 5 || 6 || 6 || || 6 || 7 || 3 || 5 || 6 || 8 || 3 || 5 || 4 || 7 || 2 || 5 || 1 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 5 || 6 || 4 || 4 || 3 || 7 || 6 || 6 || 6 || 7 || 6 || 6 || 8 || 2 || 4 || 6 || 6 || 3 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Хрватска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''169''' || 12 || || || 5 || 4 || 2 || 1 || 5 || 1 || 2 || 3 || 3 || 2 || 2 || 10 || || 10 || 8 || 5 || style="background:#ccc;" | || 4 || 5 || 12 || 2 || 10 || 6 || 12 || 5 || 5 || || 5 || 5 || 3 || || 5 || || 12 || 2 || 7 |- | style="text-align:left;" | Бугарија | 49 || || || || 2 || || || || 1 || || || || || || || || || 7 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 5 || 8 || 4 || || || 6 || || 8 || 7 || || || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 53 || || 2 || 1 || 1 || 2 || 5 || || || 2 || 1 || 1 || 3 || 1 || 2 || 2 || 3 || 1 || || 1 || || 3 || style="background:#ccc;" | || || 7 || 1 || || 1 || 2 || 2 || || 4 || 12 || || 1 || || 1 || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 69 || 5 || 1 || || 1 || || 1 || || 2 || || || || || || || 1 || 6 || 4 || || 2 || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || || 1 || 8 || 1 || || || || 1 || 1 || || 6 || 1 || 5 || 7 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Данска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''185''' || 3 || 12 || 7 || 2 || 2 || || 2 || || 12 || 8 || 2 || 10 || 12 || 3 || 8 || 10 || 12 || 5 || 4 || 2 || 1 || 12 || 2 || style="background:#ccc;" | || 7 || || 5 || 10 || 8 || || 3 || 8 || 7 || 12 || 10 || 12 || 1 || 4 || 5 |- | style="text-align:left;" | Полска | 81 || 1 || || || 3 || 5 || 10 || || 2 || || || || || 1 || 6 || 8 || 2 || 5 || || 1 || 1 || 3 || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 1 || 2 || || 4 || 5 || 2 || 1 || 2 || || 1 || 3 || 2 || 3 || 5 |} === 12 поени === ==== Полуфинале ==== Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" | 6 || {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}} |- | 4 || {{Esc|Данска}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="6" | 3 || {{Esc|Израел}} || {{Esc|Андора}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Хрватска}} |- | 2 || {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Австрија}} || {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Белорусија}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Белгија}} || {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Ирска}} || {{Esc|Обединето Кралство}} |- | {{Esc|Исланд}} || {{Esc|Данска}} |- | {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Латвија}} |- | {{Esc|Словенија}} || {{Esc|Хрватска}} |} === Детални резултати од финалето === Победничката земја (Грција) е истакната со жолта боја (`#FEF200`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Унгарија | 97 || 2 || 2 || || || 6 || || 2 || 3 || || 2 || 5 || 6 || || 8 || style="background:#ccc;" | || || 10 || 1 || 2 || 8 || 12 || 2 || 3 || 1 || 12 || || || 2 || 2 || 2 || || || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 18 || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || 8 || || || || 4 || || || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта | 192 || 5 || 10 || 3 || 8 || 5 || 7 || 10 || 10 || 7 || 10 || 8 || 4 || 12 || 7 || 4 || 7 || 5 || || 5 || 4 || || 10 || 4 || 8 || || 8 || 5 || 8 || 6 || 7 || 6 || 10 || 6 || style="background:#ccc;" | || 12 || 8 || 2 || 7 || 5 |- | style="text-align:left;" | Романија | 158 || 10 || 7 || 6 || 12 || 7 || 5 || 12 || 4 || 5 || 4 || 4 || 1 || 5 || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || 7 || 8 || 8 || 1 || 4 || 5 || || 2 || 8 || 10 || 1 || || || 12 || 8 || 2 || 10 || 3 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 125 || 5 || 4 || 1 || 12 || 3 || 8 || 12 || 2 || 1 || 4 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 5 || 5 || 3 || 3 || 3 || 4 || 1 || 2 || 3 || || 12 || 6 || 5 || || 3 || 4 || 1 || 4 || 5 || 3 || 4 || || 7 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција | 92 || 7 || || || || || || || || 12 || || 3 || || || 1 || || 1 || 8 || 8 || 10 || 2 || 7 || || || 1 || 3 || 7 || 10 || || 8 || 1 || 12 || 7 || 1 || 1 || || || || style="background:#ccc;" | || |- | style="text-align:left;" | Молдавија | 148 || 7 || 10 || 7 || style="background:#ccc;" | || 10 || 7 || 10 || 8 || 10 || 12 || || 7 || 10 || 12 || || 4 || 12 || || || 7 || || || || || 7 || || || || 1 || 8 || || 4 || || || 7 || 1 || || || 12 |- | style="text-align:left;" | Албанија | 53 || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || || 8 || 10 || || || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 8 || || || || || || 10 || || || || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Кипар | 46 || || || || || || 3 || || || || || || || || 3 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || 3 || 8 || || || || || 1 || 2 || style="background:#ccc;" | || 3 || 3 || 1 || 1 || 12 || 2 || 1 || || 2 || 1 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 28 || || || 8 || 12 || || || || || || || || || || || || || || 12 || 4 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 154 || 6 || 8 || 12 || 3 || 8 || 12 || style="background:#ccc;" | || 5 || 8 || 7 || 10 || 7 || 7 || 8 || 6 || 8 || 6 || 7 || 7 || 5 || 3 || 6 || 7 || 6 || 5 || 6 || 3 || 7 || 5 || 10 || 10 || 8 || 7 || 7 || 5 || 6 || 4 || 3 || 6 |- | style="text-align:left;" | Србија и Црна Гора | 137 || 12 || || || 6 || 10 || 4 || || 3 || 10 || 2 || 6 || 2 || 6 || 10 || || || 10 || 6 || 12 || 12 || 12 || || 12 || || || 10 || 12 || || || || || || 4 || 2 || || 10 || style="background:#ccc;" | || || |- | style="text-align:left;" | Данска | 125 || 2 || 12 || || || 5 || || 1 || 6 || 3 || 12 || || 10 || 12 || 2 || 7 || 8 || || 5 || 1 || 4 || 12 || 8 || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || 4 || 7 || || 3 || 6 || || 8 || || 10 || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 30 || || 1 || || 2 || || || || || 2 || || || 6 || 5 || || || 6 || || || || || || || || 7 || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#ccc;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија | 52 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 7 || 5 || || 5 || || || 10 || 7 || || || || || || || || || || 12 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Украина | 30 || || || 7 || 12 || || || 8 || 7 || || || || || || || || || || || || || 1 || || || || 12 || || || || || 2 || || || || || 12 || || 7 || || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Германија | 4 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 2 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 115 || 8 || 6 || 5 || 7 || 2 || 2 || 1 || || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 4 || 8 || || 8 || || 6 || style="background:#ccc;" | || 6 || 1 || 10 || 5 || 2 || 2 || 10 || 2 || 2 || || 2 || || 5 || || || 4 || 8 || 2 || |- style="background:#FEF200;" | style="text-align:left; background:#FEF200;" | '''Грција''' | style="background:#FEF200;" | '''230''' || 12 || 12 || 12 || 4 || 4 || 10 || 6 || 8 || 12 || 5 || 12 || 8 || 2 || 12 || 12 || 12 || 4 || 8 || 10 || 12 || 12 || 7 || 8 || 4 || 10 || 12 || 10 || 12 || 12 || 10 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 10 || 12 || 12 || 12 || 12 || 8 |- | style="text-align:left;" | Русија | 57 || || 10 || || 4 || 10 || || 5 || 12 || || || || 10 || || || || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 4 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 79 || 4 || 8 || 10 || 1 || || || || 1 || 7 || 10 || || || || || || || 6 || || 5 || 8 || 6 || || 6 || 10 || 8 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || 10 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 128 || 1 || 3 || 4 || 5 || 12 || 6 || 4 || 6 || 6 || 3 || 7 || 12 || 8 || 6 || 3 || 5 || 2 || 4 || style="background:#ccc;" | || 3 || 2 || 4 || 1 || 3 || 1 || 3 || || || 5 || 5 || 5 || || 3 || 1 || 2 || 3 || || 6 || 1 |- | style="text-align:left;" | Латвија | 153 || 1 || 12 || 2 || 10 || style="background:#ccc;" | || 1 || 3 || 10 || 3 || 8 || 8 || 12 || 10 || 5 || 10 || 6 || 10 || 6 || || 1 || 4 || 12 || || 10 || || || 4 || 6 || || 1 || 1 || 8 || || 4 || 6 || 5 || 6 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Франција | 11 || || || || || || 5 || 1 || || || || || || || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 4 || || || || || || |} Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 10 || '''{{Esc|Грција}}''' || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="3" | 3 || {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}} |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}}, {{Esc|Малта}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Франција}}, {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Норвешка}} |- | {{Esc|Израел}} || {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Малта}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Белорусија}} |- | {{Esc|Украина}} || {{Esc|Полска}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Полска}} |} {{Никулец}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2005 година]] 7p15h6atmxmgwcvhkya3nbjj8979tgm 5628527 5628526 2026-09-14T14:05:58Z BT405 9277 5628527 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2005 | слоган = Awakening („Будење“) | слика =Kyiv_ESC_2005.svg | полуфинале1 = [[19 мај]] [[2005]] | финале = [[21 мај]] [[2005]] | издание = 50. | домаќин = {{УКР}} | место = [[Палата на спортовите (Киев)|Палата на спортовите]], [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Марија Ефросинина]]<br />[[Павло Шилко]] | радиодифузер = [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]] | број_на_земји = 39 (25 во полуфинале, 24 во финале) | дебитанти = {{Esc|Бугарија}}<br />{{Esc|Молдавија}} | се_вратиле = {{Esc|Унгарија}} | не_учествуваат = {{Esc|Австрија}} | гласање = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | победник = {{Esc|Грција}} | победничка_песна = My Number One | претходна = 2004 | следна = 2006 |image=Kyiv_ESC_2005.svg|url=https://eurovition.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2005''' беше 50. уметничко издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Киев]], [[Украина]], по победата на Руслана на [[Избор за песна на Евровизија 2004|натпреварот во 2004 година]] со песната „Wild Dances“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]], натпреварот се одржа во Палатата на спортовите, со полуфинале на 19 мај и финале на 21 мај 2005 година. Водители на двете вечери беа [[Марија Ефросинина]] и [[Павло Шилко]] (Диџеј Паша). [[Податотека:Ruslana Eurovision 2005 final.jpg|мини|[[Руслана]] на Евровизија 2005]] Победник беше '''[[Грција]]''' со песната „My Number One“, изведена од '''[[Елена Папаризу]]''', која освои 230 поени. Ова беше прва победа за Грција во историјата на натпреварот. == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 19 мај 2005 година во 21:00 CEST. Учествуваа 25 земји, а право на глас имаа сите 39 земји учеснички. Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Австрија}} || Global Kryner || "Y así" || германски, англиски || 21 || 30 |- | 02 || {{Esc|Литванија}} || Laura and the Lovers || "Little by Little" || англиски || 25 || 17 |- | 03 || {{Esc|Португалија}} || 2B || "Amar" || португалски, англиски || 17 || 51 |- style="background:#FFE4C4;" | 04 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 2 || 207 |- style="background:#FFE4C4;" | 05 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 10 || 85 |- | 06 || {{Esc|Монако}} || Lise Darly || "Tout de moi" || француски || 24 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 07 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 7 || 158 |- | 08 || {{Esc|Белорусија}} || Angelica Agurbash || "Love Me Tonight" || англиски || 13 || 67 |- | 09 || {{Esc|Холандија}} || Glennis Grace || "My Impossible Dream" || англиски || 14 || 46 |- | 10 || {{Esc|Исланд}} || Selma || "If I Had Your Love" || англиски || 16 || 52 |- | 11 || {{Esc|Белгија}} || Nuno Resende || "Le grand soir" || француски || 22 || 32 |- | 12 || {{Esc|Естонија}} || Suntribe || "Let's Get Loud" || англиски || 20 || 31 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 6 || 164 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 1 || 235 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 5 || 167 |- | 16 || {{Esc|Финска}} || Geir Rönning || "Why?" || англиски || 18 || 50 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 9 || 145 |- | 18 || {{Esc|Андора}} || Marian van de Wal || "La mirada interior" || каталонски || 23 || 27 |- style="background:#FFE4C4;" | 19 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 156 |- style="background:#FFE4C4;" | 20 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 4 || 169 |- | 21 || {{Esc|Бугарија}} || Kaffe || "Lorraine" || англиски || 19 || 49 |- | 22 || {{Esc|Ирска}} || Donna and Joe || "Love?" || англиски || 14 || 53 |- | 23 || {{Esc|Словенија}} || Omar Naber || "Stop" || словенечки || 12 || 69 |- style="background:#FFE4C4;" | 24 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 3 || 185 |- | 25 || {{Esc|Полска}} || Ivan & Delfin || "Czarna dziewczyna" || полски, руски || 11 || 81 |} == Финале == Финалето се одржа на 21 мај 2005 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2004 година и 10-те квалификувани земји од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 12 || 97 |- | 02 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Javine || "Touch My Fire" || англиски || 22 || 18 |- | 03 || {{Esc|Малта}} || Chiara || "Angel" || англиски || 2 || 192 |- | 04 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 3 || 158 |- | 05 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 9 || 125 |- | 06 || {{Esc|Турција}} || Gülseren || "Rimi Rimi Ley" || турски || 13 || 92 |- | 07 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 6 || 148 |- | 08 || {{Esc|Албанија}} || Ledina Çelo || "Tomorrow I Go" || англиски || 16 || 53 |- | 09 || {{Esc|Кипар}} || Constantinos Christoforou || "Ela Ela" || англиски || 18 || 46 |- | 10 || {{Esc|Шпанија}} || Son de Sol || "Brujería" || шпански || 21 || 28 |- | 11 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 4 || 154 |- | 12 || {{Esc|Србија и Црна Гора}} || No Name || "Zauvijek moja" || црногорски || 7 || 137 |- | 13 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 9 || 125 |- | 14 || {{Esc|Шведска}} || Martin Stenmarck || "Las Vegas" || англиски || 19 || 30 |- | 15 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 17 || 52 |- | 16 || {{Esc|Украина}} || GreenJolly || "Razom nas bahato" || украински, англиски || 19 || 30 |- | 17 || {{Esc|Германија}} || Gracia || "Run & Hide" || англиски || 24 || 4 |- | 18 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 11 || 115 |- style="background:#FEF200;" | '''19''' || '''{{Esc|Грција}}''' || '''Елена Папаризу''' || '''"My Number One"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''230''' |- | 20 || {{Esc|Русија}} || Наталья Подольская || "Nobody Hurt No One" || англиски || 15 || 57 |- | 21 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Feminnem || "Call Me" || англиски || 14 || 79 |- | 22 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 128 |- | 23 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 5 || 153 |- | 24 || {{Esc|Франција}} || Ortal || "Chacun pense à soi" || француски || 23 || 11 |} == Детални резултати од гласањето == === Детални резултати од полуфиналето === Сите 10 квалификувани земји се означени со портокалова боја (`#FFE4C4`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="25" | Учесници | style="text-align:left;" | Австрија | 30 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || || 12 || 4 || 6 || 5 || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија | 17 || || style="background:#ccc;" | || || || 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || 1 || 2 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 51 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || 12 || || || || || || || 5 || 12 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Молдавија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''207''' || 8 || 10 || 8 || style="background:#ccc;" | || 10 || || 10 || 10 || 8 || 4 || 5 || 1 || 12 || 6 || 3 || 10 || || || 6 || 6 || 7 || 7 || 10 || 8 || 6 || 10 || 12 || 8 || 2 || 12 || || 6 || 7 || 8 || 12 || || 10 || 12 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Латвија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''85''' || || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || 7 || 6 || || 7 || 2 || 10 || 3 || || || || || || || || || 10 || || 7 || 1 || || || || 5 || || || 8 || || 5 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Монако | 22 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 10 || || || || || || || || || || || || 2 || 10 || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Израел''' | style="background:#FFE4C4;" | '''158''' || 2 || 6 || 5 || 12 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 12 || 6 || 8 || 6 || 5 || 8 || 7 || 4 || 5 || 6 || 12 || 12 || 4 || 5 || 8 || 3 || 6 || 5 || 8 || 2 || 7 || 8 || 8 || 10 || 3 || 1 || 6 || 7 || 5 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија | 67 || || 3 || || 3 || 1 || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || 12 || || || || 3 || || || || || || || || 1 || 3 || 12 || || || || 8 |- | style="text-align:left;" | Холандија | 46 || || || || || || || 1 || || style="background:#ccc;" | || 5 || 12 || || || || || 1 || || 5 || 4 || || || 4 || || 1 || 5 || || || 2 || 4 || 2 || || || || 6 || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд | 52 || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || 10 || 3 || || || || 8 || 2 || || || || 4 || 12 || || || || || || 3 || || 4 || || 7 || || 8 || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 32 || || || || || || 7 || || || 12 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || || 3 || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Естонија | 31 || || || || || 12 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 5 || 8 || || || 1 || || || 2 || 1 || 1 || || || || || || || || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Норвешка''' | style="background:#FFE4C4;" | '''164''' || 7 || 7 || 2 || 4 || 8 || || 6 || 7 || 7 || 12 || 4 || 7 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 12 || 2 || 3 || 7 || 3 || 2 || 6 || 5 || 12 || 7 || 4 || 3 || 3 || 1 || 4 || || 2 || 5 || 4 || 3 || 7 || 4 || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Романија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''235''' || 10 || 8 || 10 || 10 || 7 || 8 || 8 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 7 || style="background:#ccc;" | || 12 || 7 || 8 || 7 || 10 || 7 || 8 || 12 || 8 || 10 || 8 || 7 || 6 || 12 || 10 || 12 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 10 || 8 || 8 || 10 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Унгарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''167''' || 12 || 4 || 3 || 7 || 5 || || 5 || 4 || 3 || 7 || 7 || 6 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 4 || 3 || 2 || 3 || 8 || 12 || 3 || 6 || 3 || 12 || 2 || 4 || 1 || 6 || 1 || || 7 || 2 || 2 || 4 || 2 || 7 || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска | 50 || || || || || 6 || 1 || 3 || || 2 || 3 || || 4 || 6 || || || style="background:#ccc;" | || || 6 || || 1 || || 1 || || 5 || 2 || || || || 3 || || || || || 1 || || 6 || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Македонија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''145''' || 4 || || || 8 || 3 || 3 || 4 || || 4 || || || 2 || || 10 || || || style="background:#ccc;" | || 4 || 8 || 10 || 10 || || 7 || || || 12 || 10 || 8 || 7 || || || || 4 || || || || 12 || 10 || 2 |- | style="text-align:left;" | Андора | 27 || || || || || || 4 || 10 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 7 || || || || 6 || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Швајцарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''156''' || 6 || 5 || 6 || 6 || || 6 || 7 || 3 || 5 || 6 || 8 || 3 || 5 || 4 || 7 || 2 || 5 || 1 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 5 || 6 || 4 || 4 || 3 || 7 || 6 || 6 || 6 || 7 || 6 || 6 || 8 || 2 || 4 || 6 || 6 || 3 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Хрватска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''169''' || 12 || || || 5 || 4 || 2 || 1 || 5 || 1 || 2 || 3 || 3 || 2 || 2 || 10 || || 10 || 8 || 5 || style="background:#ccc;" | || 4 || 5 || 12 || 2 || 10 || 6 || 12 || 5 || 5 || || 5 || 5 || 3 || || 5 || || 12 || 2 || 7 |- | style="text-align:left;" | Бугарија | 49 || || || || 2 || || || || 1 || || || || || || || || || 7 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 5 || 8 || 4 || || || 6 || || 8 || 7 || || || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 53 || || 2 || 1 || 1 || 2 || 5 || || || 2 || 1 || 1 || 3 || 1 || 2 || 2 || 3 || 1 || || 1 || || 3 || style="background:#ccc;" | || || 7 || 1 || || 1 || 2 || 2 || || 4 || 12 || || 1 || || 1 || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 69 || 5 || 1 || || 1 || || 1 || || 2 || || || || || || || 1 || 6 || 4 || || 2 || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || || 1 || 8 || 1 || || || || 1 || 1 || || 6 || 1 || 5 || 7 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Данска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''185''' || 3 || 12 || 7 || 2 || 2 || || 2 || || 12 || 8 || 2 || 10 || 12 || 3 || 8 || 10 || 12 || 5 || 4 || 2 || 1 || 12 || 2 || style="background:#ccc;" | || 7 || || 5 || 10 || 8 || || 3 || 8 || 7 || 12 || 10 || 12 || 1 || 4 || 5 |- | style="text-align:left;" | Полска | 81 || 1 || || || 3 || 5 || 10 || || 2 || || || || || 1 || 6 || 8 || 2 || 5 || || 1 || 1 || 3 || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 1 || 2 || || 4 || 5 || 2 || 1 || 2 || || 1 || 3 || 2 || 3 || 5 |} === 12 поени === ==== Полуфинале ==== Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" | 6 || {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}} |- | 4 || {{Esc|Данска}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="6" | 3 || {{Esc|Израел}} || {{Esc|Андора}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Хрватска}} |- | 2 || {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Австрија}} || {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Белорусија}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Белгија}} || {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Ирска}} || {{Esc|Обединето Кралство}} |- | {{Esc|Исланд}} || {{Esc|Данска}} |- | {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Латвија}} |- | {{Esc|Словенија}} || {{Esc|Хрватска}} |} === Детални резултати од финалето === Победничката земја (Грција) е истакната со жолта боја (`#FEF200`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Унгарија | 97 || 2 || 2 || || || 6 || || 2 || 3 || || 2 || 5 || 6 || || 8 || style="background:#ccc;" | || || 10 || 1 || 2 || 8 || 12 || 2 || 3 || 1 || 12 || || || 2 || 2 || 2 || || || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 18 || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || 8 || || || || 4 || || || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта | 192 || 5 || 10 || 3 || 8 || 5 || 7 || 10 || 10 || 7 || 10 || 8 || 4 || 12 || 7 || 4 || 7 || 5 || || 5 || 4 || || 10 || 4 || 8 || || 8 || 5 || 8 || 6 || 7 || 6 || 10 || 6 || style="background:#ccc;" | || 12 || 8 || 2 || 7 || 5 |- | style="text-align:left;" | Романија | 158 || 10 || 7 || 6 || 12 || 7 || 5 || 12 || 4 || 5 || 4 || 4 || 1 || 5 || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || 7 || 8 || 8 || 1 || 4 || 5 || || 2 || 8 || 10 || 1 || || || 12 || 8 || 2 || 10 || 3 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 125 || 5 || 4 || 1 || 12 || 3 || 8 || 12 || 2 || 1 || 4 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 5 || 5 || 3 || 3 || 3 || 4 || 1 || 2 || 3 || || 12 || 6 || 5 || || 3 || 4 || 1 || 4 || 5 || 3 || 4 || || 7 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција | 92 || 7 || || || || || || || || 12 || || 3 || || || 1 || || 1 || 8 || 8 || 10 || 2 || 7 || || || 1 || 3 || 7 || 10 || || 8 || 1 || 12 || 7 || 1 || 1 || || || || style="background:#ccc;" | || |- | style="text-align:left;" | Молдавија | 148 || 7 || 10 || 7 || style="background:#ccc;" | || 10 || 7 || 10 || 8 || 10 || 12 || || 7 || 10 || 12 || || 4 || 12 || || || 7 || || || || || 7 || || || || 1 || 8 || || 4 || || || 7 || 1 || || || 12 |- | style="text-align:left;" | Албанија | 53 || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || || 8 || 10 || || || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 8 || || || || || || 10 || || || || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Кипар | 46 || || || || || || 3 || || || || || || || || 3 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || 3 || 8 || || || || || 1 || 2 || style="background:#ccc;" | || 3 || 3 || 1 || 1 || 12 || 2 || 1 || || 2 || 1 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 28 || || || 8 || 12 || || || || || || || || || || || || || || 12 || 4 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 154 || 6 || 8 || 12 || 3 || 8 || 12 || style="background:#ccc;" | || 5 || 8 || 7 || 10 || 7 || 7 || 8 || 6 || 8 || 6 || 7 || 7 || 5 || 3 || 6 || 7 || 6 || 5 || 6 || 3 || 7 || 5 || 10 || 10 || 8 || 7 || 7 || 5 || 6 || 4 || 3 || 6 |- | style="text-align:left;" | Србија и Црна Гора | 137 || 12 || || || 6 || 10 || 4 || || 3 || 10 || 2 || 6 || 2 || 6 || 10 || || || 10 || 6 || 12 || 12 || 12 || || 12 || || || 10 || 12 || || || || || || 4 || 2 || || 10 || style="background:#ccc;" | || || |- | style="text-align:left;" | Данска | 125 || 2 || 12 || || || 5 || || 1 || 6 || 3 || 12 || || 10 || 12 || 2 || 7 || 8 || || 5 || 1 || 4 || 12 || 8 || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || 4 || 7 || || 3 || 6 || || 8 || || 10 || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 30 || || 1 || || 2 || || || || || 2 || || || 6 || 5 || || || 6 || || || || || || || || 7 || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#ccc;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија | 52 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 7 || 5 || || 5 || || || 10 || 7 || || || || || || || || || || 12 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Украина | 30 || || || 7 || 12 || || || 8 || 7 || || || || || || || || || || || || || 1 || || || || 12 || || || || || 2 || || || || || 12 || || 7 || || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Германија | 4 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 2 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 115 || 8 || 6 || 5 || 7 || 2 || 2 || 1 || || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 4 || 8 || || 8 || || 6 || style="background:#ccc;" | || 6 || 1 || 10 || 5 || 2 || 2 || 10 || 2 || 2 || || 2 || || 5 || || || 4 || 8 || 2 || |- style="background:#FEF200;" | style="text-align:left; background:#FEF200;" | '''Грција''' | style="background:#FEF200;" | '''230''' || 12 || 12 || 12 || 4 || 4 || 10 || 6 || 8 || 12 || 5 || 12 || 8 || 2 || 12 || 12 || 12 || 4 || 8 || 10 || 12 || 12 || 7 || 8 || 4 || 10 || 12 || 10 || 12 || 12 || 10 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 10 || 12 || 12 || 12 || 12 || 8 |- | style="text-align:left;" | Русија | 57 || || 10 || || 4 || 10 || || 5 || 12 || || || || 10 || || || || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 4 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 79 || 4 || 8 || 10 || 1 || || || || 1 || 7 || 10 || || || || || || || 6 || || 5 || 8 || 6 || || 6 || 10 || 8 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || 10 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 128 || 1 || 3 || 4 || 5 || 12 || 6 || 4 || 6 || 6 || 3 || 7 || 12 || 8 || 6 || 3 || 5 || 2 || 4 || style="background:#ccc;" | || 3 || 2 || 4 || 1 || 3 || 1 || 3 || || || 5 || 5 || 5 || || 3 || 1 || 2 || 3 || || 6 || 1 |- | style="text-align:left;" | Латвија | 153 || 1 || 12 || 2 || 10 || style="background:#ccc;" | || 1 || 3 || 10 || 3 || 8 || 8 || 12 || 10 || 5 || 10 || 6 || 10 || 6 || || 1 || 4 || 12 || || 10 || || || 4 || 6 || || 1 || 1 || 8 || || 4 || 6 || 5 || 6 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Франција | 11 || || || || || || 5 || 1 || || || || || || || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 4 || || || || || || |} Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 10 || '''{{Esc|Грција}}''' || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="3" | 3 || {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}} |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}}, {{Esc|Малта}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Франција}}, {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Норвешка}} |- | {{Esc|Израел}} || {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Малта}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Белорусија}} |- | {{Esc|Украина}} || {{Esc|Полска}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Полска}} |} {{Никулец}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2005 година]] 303nsl37cy8javklyj8u20dfqk6ivrc 5628529 5628527 2026-09-14T14:08:26Z BT405 9277 5628529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2005 | слоган = Awakening („Будење“) | слика =Kyiv_ESC_2005.svg | полуфинале1 = [[19 мај]] [[2005]] | финале = [[21 мај]] [[2005]] | издание = 50. | домаќин = {{УКР}} | место = [[Палата на спортовите (Киев)|Палата на спортовите]], [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Марија Ефросинина]]<br />[[Павло Шилко]] | радиодифузер = [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]] | број_на_земји = 39 (25 во полуфинале, 24 во финале) | дебитанти = {{Esc|Бугарија}}<br />{{Esc|Молдавија}} | се_вратиле = {{Esc|Унгарија}} | не_учествуваат = {{Esc|Австрија}} | гласање = Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни преку телефонско гласање. | победник = {{Esc|Грција}} | победничка_песна = My Number One | претходна = 2004 | следна = 2006 |image=Kyiv_ESC_2005.svg|url=https://eurovition.tv|карта=ESC_2005_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2005''' беше 50. уметничко издание на Изборот за песна на Евровизија. Се одржа во [[Киев]], [[Украина]], по победата на Руслана на [[Избор за песна на Евровизија 2004|натпреварот во 2004 година]] со песната „Wild Dances“. Во организација на [[Европски дифузен сојуз|ЕБУ]] и домаќинот [[Национална телевизиска компанија на Украина|НТУ]], натпреварот се одржа во Палатата на спортовите, со полуфинале на 19 мај и финале на 21 мај 2005 година. Водители на двете вечери беа [[Марија Ефросинина]] и [[Павло Шилко]] (Диџеј Паша). [[Податотека:Ruslana Eurovision 2005 final.jpg|мини|[[Руслана]] на Евровизија 2005]] Победник беше '''[[Грција]]''' со песната „My Number One“, изведена од '''[[Елена Папаризу]]''', која освои 230 поени. Ова беше прва победа за Грција во историјата на натпреварот. == Полуфинале == Полуфиналето се одржа на 19 мај 2005 година во 21:00 CEST. Учествуваа 25 земји, а право на глас имаа сите 39 земји учеснички. Означените 10 земји се квалификуваа за финалето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Австрија}} || Global Kryner || "Y así" || германски, англиски || 21 || 30 |- | 02 || {{Esc|Литванија}} || Laura and the Lovers || "Little by Little" || англиски || 25 || 17 |- | 03 || {{Esc|Португалија}} || 2B || "Amar" || португалски, англиски || 17 || 51 |- style="background:#FFE4C4;" | 04 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 2 || 207 |- style="background:#FFE4C4;" | 05 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 10 || 85 |- | 06 || {{Esc|Монако}} || Lise Darly || "Tout de moi" || француски || 24 || 22 |- style="background:#FFE4C4;" | 07 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 7 || 158 |- | 08 || {{Esc|Белорусија}} || Angelica Agurbash || "Love Me Tonight" || англиски || 13 || 67 |- | 09 || {{Esc|Холандија}} || Glennis Grace || "My Impossible Dream" || англиски || 14 || 46 |- | 10 || {{Esc|Исланд}} || Selma || "If I Had Your Love" || англиски || 16 || 52 |- | 11 || {{Esc|Белгија}} || Nuno Resende || "Le grand soir" || француски || 22 || 32 |- | 12 || {{Esc|Естонија}} || Suntribe || "Let's Get Loud" || англиски || 20 || 31 |- style="background:#FFE4C4;" | 13 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 6 || 164 |- style="background:#FFE4C4;" | 14 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 1 || 235 |- style="background:#FFE4C4;" | 15 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 5 || 167 |- | 16 || {{Esc|Финска}} || Geir Rönning || "Why?" || англиски || 18 || 50 |- style="background:#FFE4C4;" | 17 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 9 || 145 |- | 18 || {{Esc|Андора}} || Marian van de Wal || "La mirada interior" || каталонски || 23 || 27 |- style="background:#FFE4C4;" | 19 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 156 |- style="background:#FFE4C4;" | 20 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 4 || 169 |- | 21 || {{Esc|Бугарија}} || Kaffe || "Lorraine" || англиски || 19 || 49 |- | 22 || {{Esc|Ирска}} || Donna and Joe || "Love?" || англиски || 14 || 53 |- | 23 || {{Esc|Словенија}} || Omar Naber || "Stop" || словенечки || 12 || 69 |- style="background:#FFE4C4;" | 24 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 3 || 185 |- | 25 || {{Esc|Полска}} || Ivan & Delfin || "Czarna dziewczyna" || полски, руски || 11 || 81 |} == Финале == Финалето се одржа на 21 мај 2005 година. Учествуваа 24 земји: „Големата четворка“, топ 10 од 2004 година и 10-те квалификувани земји од полуфиналето. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! № !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Позиција !! Поени |- | 01 || {{Esc|Унгарија}} || NOX || "Forogj, világ!" || унгарски || 12 || 97 |- | 02 || {{Esc|Обединето Кралство}} || Javine || "Touch My Fire" || англиски || 22 || 18 |- | 03 || {{Esc|Малта}} || Chiara || "Angel" || англиски || 2 || 192 |- | 04 || {{Esc|Романија}} || Luminița Anghel & Sistem || "Let Me Try" || англиски || 3 || 158 |- | 05 || {{Esc|Норвешка}} || Wig Wam || "In My Dreams" || англиски || 9 || 125 |- | 06 || {{Esc|Турција}} || Gülseren || "Rimi Rimi Ley" || турски || 13 || 92 |- | 07 || {{Esc|Молдавија}} || Zdob și Zdub || "Boonika bate doba" || романски, англиски || 6 || 148 |- | 08 || {{Esc|Албанија}} || Ledina Çelo || "Tomorrow I Go" || англиски || 16 || 53 |- | 09 || {{Esc|Кипар}} || Constantinos Christoforou || "Ela Ela" || англиски || 18 || 46 |- | 10 || {{Esc|Шпанија}} || Son de Sol || "Brujería" || шпански || 21 || 28 |- | 11 || {{Esc|Израел}} || Shiri Maimon || "Hasheket Shenish'ar" || хебрејски, англиски || 4 || 154 |- | 12 || {{Esc|Србија и Црна Гора}} || No Name || "Zauvijek moja" || црногорски || 7 || 137 |- | 13 || {{Esc|Данска}} || Jakob Sveistrup || "Talking to You" || англиски || 9 || 125 |- | 14 || {{Esc|Шведска}} || Martin Stenmarck || "Las Vegas" || англиски || 19 || 30 |- | 15 || {{Esc|Македонија}} || Мартин Вучиќ || "Make My Day" || англиски || 17 || 52 |- | 16 || {{Esc|Украина}} || GreenJolly || "Razom nas bahato" || украински, англиски || 19 || 30 |- | 17 || {{Esc|Германија}} || Gracia || "Run & Hide" || англиски || 24 || 4 |- | 18 || {{Esc|Хрватска}} || Борис Новковиќ feat. Lado || "Vukovi umiru sami" || хрватски || 11 || 115 |- style="background:#FEF200;" | '''19''' || '''{{Esc|Грција}}''' || '''Елена Папаризу''' || '''"My Number One"''' || '''англиски''' || '''1''' || '''230''' |- | 20 || {{Esc|Русија}} || Наталья Подольская || "Nobody Hurt No One" || англиски || 15 || 57 |- | 21 || {{Esc|Босна и Херцеговина}} || Feminnem || "Call Me" || англиски || 14 || 79 |- | 22 || {{Esc|Швајцарија}} || Vanilla Ninja || "Cool Vibes" || англиски || 8 || 128 |- | 23 || {{Esc|Латвија}} || Walters and Kazha || "The War Is Not Over" || англиски || 5 || 153 |- | 24 || {{Esc|Франција}} || Ortal || "Chacun pense à soi" || француски || 23 || 11 |} == Детални резултати од гласањето == === Детални резултати од полуфиналето === Сите 10 квалификувани земји се означени со портокалова боја (`#FFE4C4`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="25" | Учесници | style="text-align:left;" | Австрија | 30 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || || 12 || 4 || 6 || 5 || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија | 17 || || style="background:#ccc;" | || || || 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || 1 || 2 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 51 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || 12 || || || || || || || 5 || 12 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Молдавија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''207''' || 8 || 10 || 8 || style="background:#ccc;" | || 10 || || 10 || 10 || 8 || 4 || 5 || 1 || 12 || 6 || 3 || 10 || || || 6 || 6 || 7 || 7 || 10 || 8 || 6 || 10 || 12 || 8 || 2 || 12 || || 6 || 7 || 8 || 12 || || 10 || 12 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Латвија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''85''' || || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || 7 || 6 || || 7 || 2 || 10 || 3 || || || || || || || || || 10 || || 7 || 1 || || || || 5 || || || 8 || || 5 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Монако | 22 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 10 || || || || || || || || || || || || 2 || 10 || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Израел''' | style="background:#FFE4C4;" | '''158''' || 2 || 6 || 5 || 12 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 12 || 6 || 8 || 6 || 5 || 8 || 7 || 4 || 5 || 6 || 12 || 12 || 4 || 5 || 8 || 3 || 6 || 5 || 8 || 2 || 7 || 8 || 8 || 10 || 3 || 1 || 6 || 7 || 5 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија | 67 || || 3 || || 3 || 1 || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || 12 || || || || 3 || || || || || || || || 1 || 3 || 12 || || || || 8 |- | style="text-align:left;" | Холандија | 46 || || || || || || || 1 || || style="background:#ccc;" | || 5 || 12 || || || || || 1 || || 5 || 4 || || || 4 || || 1 || 5 || || || 2 || 4 || 2 || || || || 6 || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд | 52 || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || 10 || 3 || || || || 8 || 2 || || || || 4 || 12 || || || || || || 3 || || 4 || || 7 || || 8 || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 32 || || || || || || 7 || || || 12 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || || 3 || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Естонија | 31 || || || || || 12 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 5 || 8 || || || 1 || || || 2 || 1 || 1 || || || || || || || || || || || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Норвешка''' | style="background:#FFE4C4;" | '''164''' || 7 || 7 || 2 || 4 || 8 || || 6 || 7 || 7 || 12 || 4 || 7 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 12 || 2 || 3 || 7 || 3 || 2 || 6 || 5 || 12 || 7 || 4 || 3 || 3 || 1 || 4 || || 2 || 5 || 4 || 3 || 7 || 4 || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Романија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''235''' || 10 || 8 || 10 || 10 || 7 || 8 || 8 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 7 || style="background:#ccc;" | || 12 || 7 || 8 || 7 || 10 || 7 || 8 || 12 || 8 || 10 || 8 || 7 || 6 || 12 || 10 || 12 || 8 || 10 || 10 || 10 || 8 || 10 || 8 || 8 || 10 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Унгарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''167''' || 12 || 4 || 3 || 7 || 5 || || 5 || 4 || 3 || 7 || 7 || 6 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 4 || 3 || 2 || 3 || 8 || 12 || 3 || 6 || 3 || 12 || 2 || 4 || 1 || 6 || 1 || || 7 || 2 || 2 || 4 || 2 || 7 || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска | 50 || || || || || 6 || 1 || 3 || || 2 || 3 || || 4 || 6 || || || style="background:#ccc;" | || || 6 || || 1 || || 1 || || 5 || 2 || || || || 3 || || || || || 1 || || 6 || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Македонија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''145''' || 4 || || || 8 || 3 || 3 || 4 || || 4 || || || 2 || || 10 || || || style="background:#ccc;" | || 4 || 8 || 10 || 10 || || 7 || || || 12 || 10 || 8 || 7 || || || || 4 || || || || 12 || 10 || 2 |- | style="text-align:left;" | Андора | 27 || || || || || || 4 || 10 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || 7 || || || || 6 || || || || || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Швајцарија''' | style="background:#FFE4C4;" | '''156''' || 6 || 5 || 6 || 6 || || 6 || 7 || 3 || 5 || 6 || 8 || 3 || 5 || 4 || 7 || 2 || 5 || 1 || style="background:#ccc;" | || 5 || 6 || 5 || 6 || 4 || 4 || 3 || 7 || 6 || 6 || 6 || 7 || 6 || 6 || 8 || 2 || 4 || 6 || 6 || 3 |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Хрватска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''169''' || 12 || || || 5 || 4 || 2 || 1 || 5 || 1 || 2 || 3 || 3 || 2 || 2 || 10 || || 10 || 8 || 5 || style="background:#ccc;" | || 4 || 5 || 12 || 2 || 10 || 6 || 12 || 5 || 5 || || 5 || 5 || 3 || || 5 || || 12 || 2 || 7 |- | style="text-align:left;" | Бугарија | 49 || || || || 2 || || || || 1 || || || || || || || || || 7 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 5 || 8 || 4 || || || 6 || || 8 || 7 || || || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 53 || || 2 || 1 || 1 || 2 || 5 || || || 2 || 1 || 1 || 3 || 1 || 2 || 2 || 3 || 1 || || 1 || || 3 || style="background:#ccc;" | || || 7 || 1 || || 1 || 2 || 2 || || 4 || 12 || || 1 || || 1 || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 69 || 5 || 1 || || 1 || || 1 || || 2 || || || || || || || 1 || 6 || 4 || || 2 || 12 || || || style="background:#ccc;" | || || || 1 || 8 || 1 || || || || 1 || 1 || || 6 || 1 || 5 || 7 || |- style="background:#FFE4C4;" | style="text-align:left; background:#FFE4C4;" | '''Данска''' | style="background:#FFE4C4;" | '''185''' || 3 || 12 || 7 || 2 || 2 || || 2 || || 12 || 8 || 2 || 10 || 12 || 3 || 8 || 10 || 12 || 5 || 4 || 2 || 1 || 12 || 2 || style="background:#ccc;" | || 7 || || 5 || 10 || 8 || || 3 || 8 || 7 || 12 || 10 || 12 || 1 || 4 || 5 |- | style="text-align:left;" | Полска | 81 || 1 || || || 3 || 5 || 10 || || 2 || || || || || 1 || 6 || 8 || 2 || 5 || || 1 || 1 || 3 || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 1 || 2 || || 4 || 5 || 2 || 1 || 2 || || 1 || 3 || 2 || 3 || 5 |} === 12 поени === ==== Полуфинале ==== Земји кои добиле 12 поени во полуфиналето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" | 6 || {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Грција}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Македонија}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Словенија}} |- | 4 || {{Esc|Данска}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Холандија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="6" | 3 || {{Esc|Израел}} || {{Esc|Андора}}, {{Esc|Белорусија}}, {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Македонија}} || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Норвешка}}, {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Норвешка}} || {{Esc|Данска}}, {{Esc|Исланд}}, {{Esc|Финска}} |- | {{Esc|Португалија}} || {{Esc|Германија}}, {{Esc|Франција}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Полска}}, {{Esc|Хрватска}} |- | 2 || {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Австрија}} || {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Белорусија}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Белгија}} || {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Ирска}} || {{Esc|Обединето Кралство}} |- | {{Esc|Исланд}} || {{Esc|Данска}} |- | {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Литванија}} |- | {{Esc|Литванија}} || {{Esc|Латвија}} |- | {{Esc|Словенија}} || {{Esc|Хрватска}} |} === Детални резултати од финалето === Победничката земја (Грција) е истакната со жолта боја (`#FEF200`). {| class="wikitable" style="font-size:75%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 3px;" | Вкупно поени ! colspan="39" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Молдавија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Монако ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белорусија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Андора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Бугарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Албанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Србија и Црна Гора ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | Украина |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Унгарија | 97 || 2 || 2 || || || 6 || || 2 || 3 || || 2 || 5 || 6 || || 8 || style="background:#ccc;" | || || 10 || 1 || 2 || 8 || 12 || 2 || 3 || 1 || 12 || || || 2 || 2 || 2 || || || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 18 || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || 8 || || || || 4 || || || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта | 192 || 5 || 10 || 3 || 8 || 5 || 7 || 10 || 10 || 7 || 10 || 8 || 4 || 12 || 7 || 4 || 7 || 5 || || 5 || 4 || || 10 || 4 || 8 || || 8 || 5 || 8 || 6 || 7 || 6 || 10 || 6 || style="background:#ccc;" | || 12 || 8 || 2 || 7 || 5 |- | style="text-align:left;" | Романија | 158 || 10 || 7 || 6 || 12 || 7 || 5 || 12 || 4 || 5 || 4 || 4 || 1 || 5 || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || 7 || 8 || 8 || 1 || 4 || 5 || || 2 || 8 || 10 || 1 || || || 12 || 8 || 2 || 10 || 3 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 125 || 5 || 4 || 1 || 12 || 3 || 8 || 12 || 2 || 1 || 4 || 4 || 8 || style="background:#ccc;" | || 5 || 5 || 3 || 3 || 3 || 4 || 1 || 2 || 3 || || 12 || 6 || 5 || || 3 || 4 || 1 || 4 || 5 || 3 || 4 || || 7 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција | 92 || 7 || || || || || || || || 12 || || 3 || || || 1 || || 1 || 8 || 8 || 10 || 2 || 7 || || || 1 || 3 || 7 || 10 || || 8 || 1 || 12 || 7 || 1 || 1 || || || || style="background:#ccc;" | || |- | style="text-align:left;" | Молдавија | 148 || 7 || 10 || 7 || style="background:#ccc;" | || 10 || 7 || 10 || 8 || 10 || 12 || || 7 || 10 || 12 || || 4 || 12 || || || 7 || || || || || 7 || || || || 1 || 8 || || 4 || || || 7 || 1 || || || 12 |- | style="text-align:left;" | Албанија | 53 || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || || 8 || 10 || || || 2 || || || style="background:#ccc;" | || 8 || || || || || || 10 || || || || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Кипар | 46 || || || || || || 3 || || || || || || || || 3 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || 3 || 8 || || || || || 1 || 2 || style="background:#ccc;" | || 3 || 3 || 1 || 1 || 12 || 2 || 1 || || 2 || 1 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 28 || || || 8 || 12 || || || || || || || || || || || || || || 12 || 4 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 154 || 6 || 8 || 12 || 3 || 8 || 12 || style="background:#ccc;" | || 5 || 8 || 7 || 10 || 7 || 7 || 8 || 6 || 8 || 6 || 7 || 7 || 5 || 3 || 6 || 7 || 6 || 5 || 6 || 3 || 7 || 5 || 10 || 10 || 8 || 7 || 7 || 5 || 6 || 4 || 3 || 6 |- | style="text-align:left;" | Србија и Црна Гора | 137 || 12 || || || 6 || 10 || 4 || || 3 || 10 || 2 || 6 || 2 || 6 || 10 || || || 10 || 6 || 12 || 12 || 12 || || 12 || || || 10 || 12 || || || || || || 4 || 2 || || 10 || style="background:#ccc;" | || || |- | style="text-align:left;" | Данска | 125 || 2 || 12 || || || 5 || || 1 || 6 || 3 || 12 || || 10 || 12 || 2 || 7 || 8 || || 5 || 1 || 4 || 12 || 8 || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || 4 || 7 || || 3 || 6 || || 8 || || 10 || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 30 || || 1 || || 2 || || || || || 2 || || || 6 || 5 || || || 6 || || || || || || || || 7 || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#ccc;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија | 52 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || 7 || 5 || || 5 || || || 10 || 7 || || || || || || || || || || 12 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Украина | 30 || || || 7 || 12 || || || 8 || 7 || || || || || || || || || || || || || 1 || || || || 12 || || || || || 2 || || || || || 12 || || 7 || || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Германија | 4 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 2 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 115 || 8 || 6 || 5 || 7 || 2 || 2 || 1 || || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 4 || 8 || || 8 || || 6 || style="background:#ccc;" | || 6 || 1 || 10 || 5 || 2 || 2 || 10 || 2 || 2 || || 2 || || 5 || || || 4 || 8 || 2 || |- style="background:#FEF200;" | style="text-align:left; background:#FEF200;" | '''Грција''' | style="background:#FEF200;" | '''230''' || 12 || 12 || 12 || 4 || 4 || 10 || 6 || 8 || 12 || 5 || 12 || 8 || 2 || 12 || 12 || 12 || 4 || 8 || 10 || 12 || 12 || 7 || 8 || 4 || 10 || 12 || 10 || 12 || 12 || 10 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | || 10 || 12 || 12 || 12 || 12 || 8 |- | style="text-align:left;" | Русија | 57 || || 10 || || 4 || 10 || || 5 || 12 || || || || 10 || || || || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 4 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 79 || 4 || 8 || 10 || 1 || || || || 1 || 7 || 10 || || || || || || || 6 || || 5 || 8 || 6 || || 6 || 10 || 8 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || 10 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 128 || 1 || 3 || 4 || 5 || 12 || 6 || 4 || 6 || 6 || 3 || 7 || 12 || 8 || 6 || 3 || 5 || 2 || 4 || style="background:#ccc;" | || 3 || 2 || 4 || 1 || 3 || 1 || 3 || || || 5 || 5 || 5 || || 3 || 1 || 2 || 3 || || 6 || 1 |- | style="text-align:left;" | Латвија | 153 || 1 || 12 || 2 || 10 || style="background:#ccc;" | || 1 || 3 || 10 || 3 || 8 || 8 || 12 || 10 || 5 || 10 || 6 || 10 || 6 || || 1 || 4 || 12 || || 10 || || || 4 || 6 || || 1 || 1 || 8 || || 4 || 6 || 5 || 6 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Франција | 11 || || || || || || 5 || 1 || || || || || || || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 4 || || || || || || |} Земји кои добиле 12 поени во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! N. !! Добивачка земја !! Земји кои дале 12 поени |- | 10 || '''{{Esc|Грција}}''' || {{Esc|Албанија}}, {{Esc|Белгија}}, {{Esc|Бугарија}}, {{Esc|Германија}}, {{Esc|Кипар}}, {{Esc|Обединето Кралство}}, {{Esc|Србија и Црна Гора}}, {{Esc|Унгарија}}, {{Esc|Шпанија}}, {{Esc|Шведска}} |- | rowspan="3" | 3 || {{Esc|Латвија}} || {{Esc|Ирска}}, {{Esc|Литванија}}, {{Esc|Молдавија}} |- | {{Esc|Романија}} || {{Esc|Израел}}, {{Esc|Молдавија}}, {{Esc|Шпанија}} |- | {{Esc|Србија и Црна Гора}} || {{Esc|Австрија}}, {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Хрватска}} |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Кипар}} || {{Esc|Грција}}, {{Esc|Малта}} |- | {{Esc|Молдавија}} || {{Esc|Романија}}, {{Esc|Украина}} |- | {{Esc|Турција}} || {{Esc|Франција}}, {{Esc|Холандија}} |- | {{Esc|Хрватска}} || {{Esc|Босна и Херцеговина}}, {{Esc|Словенија}} |- | {{Esc|Швајцарија}} || {{Esc|Естонија}}, {{Esc|Латвија}} |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} || {{Esc|Македонија}} |- | {{Esc|Данска}} || {{Esc|Норвешка}} |- | {{Esc|Израел}} || {{Esc|Монако}} |- | {{Esc|Малта}} || {{Esc|Русија}} |- | {{Esc|Русија}} || {{Esc|Белорусија}} |- | {{Esc|Украина}} || {{Esc|Полска}} |- | {{Esc|Унгарија}} || {{Esc|Полска}} |} {{Никулец}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2005 година]] g3zbfaoalj7anl8k4ajvbxxu7uwb6s8 0 199080 5628606 5484250 2026-09-15T06:29:06Z Bjankuloski06 332 /* 1990 */ Јазична исправка, replaced: авијач → авивач 5628606 wikitext text/x-wiki {{внимание}} '''Распадот на Југославија (СФРЈ)''' се смета дека започнал со смртта на [[Јосип Броз Тито]] на 4 мај 1980 година а завршил кога СР Србија и СР Црна Гора ја формираа [[Сојузна Република Југославија]] на 27 април 1992 година. == 1980 == [[4 мај]] - Доживотниот претседател на СФРЈ [[Јосип Броз Тито]] умира во [[Љубљана]]. Контролата во државата ја презема деветчлено Претседателство сочинето од осум членови на републиките и покраините и од Претседателот на претседателството на Сојузот на комунистите на Југославија. == 1981 == * [[11 март]] - Започнуваат протести на Косово во кои се бара Косово да стане република во Југославија и да излезе од ''прегратките ''на Србија. * [[1 април]] - Помеѓу 5.000 и 25.000 демонстранти од албанска националност во Косово бараат статус на република за покраината. * [[2 април]] - Претседателството на СФРЈ испраќа специјални сили да ги запрат демонстрациите и прогласува вонредна состојба во Косово. Вонредната состојба трае 7 дена.<ref>[http://www.osa.ceu.hu/files/holdings/300/8/3/text/85-4-101.shtml KOSOVO: ONE YEAR AFTER THE RIOTS]</ref> * [[3 април]] - Завршуваат демонстрациите на Косово. Девет лица се убиени, а повеќе од 250 се повредени.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A04E3DD173BF933A05754C0A967948260&scp=2&sq=Kosovo&st=nyt 6 More Yugoslavs Sentenced For Ethnic Rioting in Kosovo]</ref> == 1982 == == 1983 == [[12 април]] - Владиките на [[Српската православна црква]] потпишуваат петиција против прогонувањето на [[Срби]]те од [[Косово]]. јули-август - [[Алија Изетбеговиќ]] бил уапсен од страна на властите. Изетбеговиќ бил обвинет и осуден за неговите дела, а особено за [[Исламска декларација|Исламската декларација]], во која тој пишува за ренесансата меѓу муслиманите од светот и за нивното будење од летаргијата во која се наоѓале. == 1984 == 1 јануари - Група од 26 словенечки интелектуалци и јавни личности бараат промена на Уставот на Југославија на начин на кој експлицитно ќе бидат заштитени слободата на говорот и здружувањето. == 1985 == 25 мај - Српската академија на науките и уметностите одлучува да создаде меморандум за политичката, економската, и културната положба на српскиот народ во [[СФРЈ]]. 20 јули - Претседателството на СФРЈ го прифаќа извештајот на [[Милан Кучан]] во кој се наведува дека правото на српскиот народ за сопствена држава не е исполнето поради автономијата на провинциите [[Косово]] и [[Војводина]]. == 1986 == 28 мај - [[Слободан Милошевиќ]] е избран за претседател на Сојузот на комунистите на Србија. 24 и 25 септември - Белградскиот дневен весник ''Вечерње новости'' го објавува [[Меморандум на Српската академија на науките и уметностите|Меморандумот на Српската академија на науките и уметностите]]. == 1987 == [[20 февруари]] - Излегува од печат словенечкиот месечник '''Нова ревија 57''' во која се пренесени [[Прилози за словенечката национална програма|Прилозите за словенечката национална програма]]<ref name="RTVSlo">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rtvslo.si/files/novice/nr_57.pdf |title=Нова ревија 57 на РТВСло |accessdate=2010-06-07 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303185447/http://www.rtvslo.si/files/novice/nr_57.pdf |url-status=dead }}</ref> кои претставуваат еден вид одговор на словенечките интелектуалци на [[Меморандум на САНУ|Меморандумот на САНУ]]. [[24 април]] - Милошевиќ го посетува [[САП Косово]] каде што се состанува со локалните Срби каде тие се жалат дека се тероризирани од албанското мнозинство. Во текот на неговите разговори со Србите и со локалите комунистички функционери, илјадници Срби се собрале пред зградата и почнале да ја каменуваат, барајќи средба со Милошевиќ. Доаѓа до конфликт на масите со милицијата и Милошевиќ застанува на страната на народот изговарајќи го познатото „''Никој не смее да ве тепа''.“ [[28 јуни]], на [[Видовден]], Милошевиќ ѝ се обраќа на публиката на [[Косово Поле]] по повод шестогодишнината од [[Битката на Косово]]. Некои аналитичари неговиот говор го карактеризираат како официјален почеток на српската националистичка кампања. 2/3 септември - во ноќта помеѓу помеѓу втори и трети септември [[Азиз Кељменди]], војник на [[ЈНА]] од албанска националност, на спиење убива четворица војници и ранува уште 7 други.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE7DE173CF936A2575AC0A961948260&scp=6&sq=Kosovo&st=nyt Ethnic Killing Delivers a Jolt To Yugoslavs]</ref> [[14 декември]] - Претседателот на Претседателството на СР Србија, [[Иван Стамболиќ]], во директен судир со Слободан Милошевиќ е сменет од позицијата. Со тоа Милошевиќ конечно завршува промената на властта во СР Србија иницирана со поделбата во раководството предизвикана од [[Меморандум на САНУ|Меморандумот на САНУ]]. == 1988 == [[12 февруари]] - Група на српски академици бара создавање на српски автономни области на територијата на [[СР Босна и Херцеговина]] и во [[СР Хрватска]]. [[12 мај]] - На масовен митинг во [[Љубљана]], [[СР Словенија]] формиран е Словенечкиот селански сојуз (словенечки: Slovenska kmečka zveza) - првo некомунистичкo политичкото здружување во [[СФРЈ]]. Овој настан се смета за почетокот на [[Словенечка пролет|Словенечката пролет]]. 15 мај - Сменет е сојузниот секретар на народна одбрана [[Бранко Мамула]] поради спротивставувањето [[Слободан Милошевиќ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mediaclub.cg.yu/izjave/06-00/28_2.htm|title=Ne klepecem mamulama!|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222015922/http://www.mediaclub.cg.yu/izjave/06-00/28_2.htm|archivedate=2007-02-22|accessdate=2010-06-09|url-status=dead}}</ref> На неговото место доаѓа [[Вељко Кадијевиќ]]. [[4 октомври]] - Во [[Бачка Паланка]] се собира толпа која протестира против покраинската влада на [[САП Војводина]]. [[5 октомври]] - Под контрола на Слободан Милошевиќ, Михаљ Кертез со 100.000 луѓе од Бачка Паланка, Србија, и од остатоко од Србија доаѓаат во [[Нови Сад]] на протести против Владата на САП Војводина. [[6 октомври]] - ЈНА одбива да ја растера толпата собранииската зграда во Нови Сад. Владата на Војводина поднесува оставка и е заменети нова лојална на Милошевиќ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DEFD8133DF934A35753C1A96E948260&scp=71&sq=Vojvodina&st=nyt Growing Yugoslav Ethnic Protests Lead Province Officials to Resign]</ref> Со овој настан Србија добива 2 од деветте гласови (наскоро 8) во Претседателството на СФРЈ. [[17 октомври]] - Неуспешен обид на [[Стипе Шувар]] да го отстрани Милошевиќ од СК на СКЈ. [[ноември]] - Бројот на членови на сојузното претседателство е намален на 8 - елиминирана е на позиција на претседател на Претседателството на СКЈ. [[17 ноември]] - Покраинската Влада на Косово (на [[Азем Власи]], Јашари) поднесува оставка. Поставени се политичари лојални на Милошевиќ. Овој настан ги иницирал првите од многуте демонстрации на Албанци кои ќе следуваат. Србија со овој потег контролира 3 од 8 гласови во Претседателството на СФРЈ. [[18 ноември]] - Масовен митинг на околу 1.000.000 луѓе се одржува на устието на Сава во Дунав, во Белград.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE2D7153CF933A15752C1A96E948260&scp=4&sq=Serbs&st=nyt Rally in Belgrade Protests Ethnic Albanian Surge]</ref>. [[19 ноември]] - Во [[Приштина]] маршираат околу 100.000 Албанци, гневни поради промената на покраинската влада.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DEFDF143AF93AA25752C1A96E948260&scp=87&sq=Kosovo+protest&st=nyt Yugoslav Groups Hold Rival Demonstrations - New York Times<!-- Bot generated title -->]</ref> [[31 декември]] - Соочувајќи се со надворешниот долг достигна 21 милијарда американски долари, стапка на невработеност од 15% и на инфлација од 250%, југословенската владата предводена од [[Бранко Микулиќ]] поднела оставка.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DEED91631F932A05751C1A96E948260&scp=10&sq=Belgrade&st=nyt BELGRADE CABINET QUITS IN A DISPUTE]</ref> == 1989 == [[10 јануари]] - Во Титоград се собераат повеќе од 100.000 демонстранти кои протестираа против владата и [[СР Црна Гора]], која поднесува оставка следниот ден.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE7D9123FF931A25752C0A96F948260&scp=2&sq=Titograd&st=nyt Leaders of a Republic In Yugoslavia Resign]</ref> Новото раководство е сочинето од сојузниците на Милошевиќ: [[Момир Булатовиќ]], [[Мило Ѓукановиќ]] и [[Светозар Маровиќ]]. Со ова Србија може да смета на 4 од вкупно 8 гласови во Претседателството. [[28 февруари]] - [[Фрањо Туѓман]] на зградата на Здружението на писателите на Хрватска, јавно ја претстави на политичката програма на она што подоцна ќе стане [[Хрватска демократска заедница]]. [[3 март]] - Уапсен е [[Азем Власи]]. [[17 јуни]] - Формирана е [[Хрватска демократска заедница|Хрватската демократска заедница]]. == 1990 == [[22 јануари]] - Делегатите на Словенија, Хрватска и Македонија го напушите 14-иот конгрес на СКЈ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE4DE103BF937A15752C0A966958260&scp=50&sq=Belgrade&st=nyt Yugoslavia on the Brink]</ref> април/мај - Избори во Хрватска. Хрватската демократска заедница освојува повеќе места во собранието и го бираат [[Фрањо Туѓман]] за претседател. [[13 мај]] - Немири на Максимир (стадион) помеѓу навивачите на Динамо и Црвена ѕвезда. [[13 мај]] - [[Благоје Аџиќ]], началник на Генералштабот на ЈНА, издал наредба за преземање на вооружувањето и муницијата на ТО и нивно складирање во складиштата на ЈНА. [[17 јуни]] - Формирана е [[ВМРО-ДПМНЕ]]. [[17 август]] - ЈНА го спречила хрватското МВР да преземе контрола над [[Книн]]. [[19 август]] - [[2 септември]] - Србите од Хрватска одржале референдум за прашањето автономија на Србите во Хрватска. [[25 ноември]] - [[ВМРО-ДПМНЕ]] победи на првите повеќепартиски избори во Македонија со 37 места во парламентот. Комунисти добиваат само 31 места. [[29 ноември]] - [[Аркан]] од Српската доброволна гарда е уапсен во Хрватска, но наскоро е ослободени. [[8 декември]] - [[Слободан Милошевиќ]] е избран за претседател на Република Србија. [[21 декември]] - Српското национално собрание и привременото претседателство на Заедницата на општина северна Далмација и Лика го прогласуваат САО Краина. [[24 декември]] - [[Момир Булатовиќ]], близок соработник на [[Слободан Милошевиќ]], е избран за претседател на Република Црна Гора. [[22 декември]] - Хрватскиот парламент усволи нов устав, со кој статусот на Србите во Хрватска е сведен на национално малцинство. == 1991 == [[26 февруари]] - Српското национално собрание СБЗС ја усвоило Декларацијата за суеверност и автономија на Србите, со која Србите во Хрватска се прогласуваат за суеверен народ кој има право на автономија. март - Конфликт во полициската станица Пакрац. [[31 март]] - Вооружен конфликт во Навионалниот парк Плитвица. [[1 април]] - Извршниот совет на [[САО Краина]] донел одлука за присоединување на САО Краина со Република Србија. [[30 април]] - Милан Бабиќ е избран за претседател на Извршниот совет на САО Краина. [[6 мај]] - Извршувајќи ја стражарската должност во касарната во Сплит, во текот на масовните демонстрации на поддржувачите на независноста на Хрватска застрелан е [[Сашо Гешовски]] (од Кавадарци) - првата македонска жртва во војната што се распламтуваше. Во тенковите и транспортерите кои тој ден излегоа на улиците на Сплит се наоѓаа и голем број други македонски војници.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=McT4hNqVm-A Demonstracije u Splitu 1991 ispred komande JNA]</ref> [[12 мај]] - На територијата САО Краина е одржан референдум за тоа дали треба САО Краина да се присоедини со Република Србија и да остане во Југославија. [[15 мај]] - Стипе Месиќ треба да ја преземе должноста претседател на Претседателството на [[СФРЈ]]. [[19 мај]] - Хрватска одржала референдум на кој гласачите се изјасниле за независност во однос на СФРЈ. [[29 мај]] - Собранието на САО Краина прогласило Статут на САО Краина за Уставниот закон и го избрала Милан Бабиќ за претседател на владата, а [[Милан Мартиќ]] за министер за одбрана. Јуни - [[Ратко Младиќ]] станува командат на IX Корпус (Книскиот корпус) на ЈНА. [[25 јуни]] - Хрватска и Словенија прогласиле независност во однос на Југославија. [[25 јуни]] - Конституирано е Големото народно собрание на Славонија, Барање и на западен Срем. Одлучено е областа СБЗС да се конситуира како САО СБЗС и дека треба да се отцепи од Хрватска. Горан Хаџиќ е избран за кандидат за претседател на владата. [[26 јуни]] - Ден после прогласувањето на независност на Словенија и Хрватска, делегатите од овие две републики трајно го напуштаат Собранието на СФРЈ. На овој начин Собранието на СФРЈ станува првата “распарчена” институција на СФРЈ. [[26 јуни]] - Сојузниот извршен совет оценил дека одлуките донесени на [[25 јуни]] 1991 година за осамостојување на Словенија и Хрватска се нелегални. СИВ издава наредба со која се забранува воспоставување на гранични премини внатре во територијата на СФРЈ. СИВ издава целосно овластување на Сојузниот Секреторијат за Внатрешни работи( ССУП т.е. сојузна полиција) и на Југословенската Народна Армија (ЈНА) да воспостават контрола над државните граници на СФРЈ (одлуката се однесува на граничните премини кои ги поставиле словенските погранични органи). [[28 јуни]] - Известување за јавноста дека единиците на ЈНА ја преземале контролата на границата на територијата на Словенија, со тоа извршувајќи ги работните задачи. [[28 јуни]] - Единиците на ЈНА почнале да ја напуштаат [[Словенија]]; последните единица на ЈНА ја напуштиле Словенија на 26 октомври 1991 година. [[29 јуни]] - Договор помеѓу претседателот на СИВ и претседателот на Претседателството на Словенија. Договорот налага да се прекинат војните операции, ранетите припадници на ЈНА да се префрлат во болници, единиците на ЈНА да се повлечат од границите и патиштата на касарните и да се формира мешовита комисија која ќе го надгледува сето тоа. [[1 јули]] - Претседателството на СФРЈ го прогласило [[Стјепан Месиќ]] за претседател на Претседателството, д-р [[Бранко Костиќ]] за потпретседател. На изборот присуствува трочлена делегација на Европската заедница. Четири члена на претседателството (членови од СР Србија, САП Војводина, САП Косово и СР Црна Гора) бараат писмена гаранција од ЕЗ дека Собранието на Хрватска и Собранието на Словенија ќе го почитуваат моротариумот од три месеца на спроведување на законот за раздружување. [[7 јули]] - Потпишана [[Брионска декларација|Брионската декларација]]. [[12 јули]] - Претседателството на СФРЈ ја прифатило Брионската декларација од 7 јули 1991 година. Донесена е одлука дека од 18 јули ќе се демобилизираат сите вооружени групи освен [[ЈНА]] и народната полиција (мирнодропски состав). Исто така е донесена одлука да на границите на СФРЈ се воспостави состојба каква што била пред 25 јуни и да се деблокираат касарните и војните објекти на ЈНА. [[18 јули]] - Претседателството на СФРЈ донело одлука за повлекување на ЈНА од Словенија (даден е рок од три месеца) [[21 јули]] - СИВ составил предлог под назив Договор за функциоирање на земјите во периодот на мораториумот. Предлогот е пратен на усвојување кај Претседателството на СФРЈ, како и на сите републики на СФРЈ. [[22 јули]] - Седница на Претседателството на СФРЈ во Охрид во проширен состав. Усвоена заедничка Изјава против употреба на сила. [[26 јули]] - Седница на Претседателството на СФРЈ. Претседателството констатирало влошување на ситуацијата. Усвоено е барањето за итно прекинување на огнот во Хрватска. Претседателството на СФРЈ предлага на Република Хрватска да не ги упатува вооружените сили во кризните подрачја со повеќебројно српско население. [[30 јули]] - На седницата на Претседателството на СФРЈ договорено е да се воспостави државна комисија која ќе ја контролира одлуката од 26 јули за прекин на огнот во Хрватска. За раководител на комисијата е избран д-р Бранко Костиќ. Стјепан Месиќ во знак на протест ја напушта седницата. [[3 август]] - Претседателството на СФРЈ донесува одлука за апсолутен и неодложен прекин на огнот во Хрватска. Исто така е донесена одлука за прекинување на понатамошни акции и разделување на вооружените конфликтни сили во Хрватска. Формирана е државна комисија на чело со д-р [[Бранко Костиќ]] кој во соработка со надлежните органи на Република Хрватска треба да го надгледува спроведувањето на овие одлуки. Претседателот на претседателството на СФРЈ Стјепан Месиќ истиот ден се обратил на Собранието на Хрватска и барал да не се прифати комисијата. [[6 август]] - На седницата на Претседателството на СФРЈ едногласно е усвоена одлуката за прогласување на апсолутниот и безусловниот прекин на огнот на територијата на Република Хрватска. [[13 август]] - Членови на Главниот одбор на [[Српската демократска партија]] од западна Славонија одржале седница во [[Пакрац]], на која е одлучено да се прогласи основување САО Западна Славонија. [[20 август]] - Проширена седница на Претседателството на СФРЈ. Заклучено е дека мирот е најбитна претпоставка за договор за иднината на СФРЈ. крај на август - Почеток на Битката за Вуковар. [[28 август]] - Вооружен конфликт во Шотин [[7 септември]] - Сите членови на Претседателството на СФРЈ патуваат во Хаг на почетокот на Конференцијата за Југославија во Хаг (исто позната како Мировна конференција за Југославија). На членовите на Претседателството на СФРЈ се придружува претседателот на СИВ, шестемина претседатели на југословенските републики и сојузниот секретар за надворешни работи. Првата седница се одржува зад затворени врати на 12 септември. [[8 септември]] - Во [[Македонија]] се одржува [[Референдум 1991|референдум]] на кој е донесена одлука за осамостојување од [[СФРЈ|СФР Југославија]]. [[12 септември]] - Вооружен конфликт во Товарник. 14 - 19 септември - Главен дел на Битката за касарните. [[21 септември]] - Товарник е заземен. [[18 септември]] - На заседавањето на СИВ претседателот [[Анте Марковиќ]] го поставува прашањето за улогата која ЈНА ја игра во конфликтите во Хрватска. Анте Марковиќ бара оставка од сојузниот секретар за народна одбрана Вељко Кадијевиќ и неговиот заменик. [[26 септември]] - Претседателот на Претседателството на СФРЈ [[Стјепан Месиќ]] одбива да одржи седница. Потпретседателот д-р [[Бранко Костиќ]] вика седница, повикуваќи се на Редот на работа за Претседателството. [[1 октомври]] - Почнува блокада на Дубровник. [[1 октомври]] - [[Момир Булатовиќ]] издал наредба за мобилизација на единиците од специјалната полиција за водење на борбени операции заедно со ЈНА и ТО на дубровничкиот фронт. [[3 октомври]] - Одржана е седница на Претседателството на СФРЈ. Седницата е одржана во непотполн состав со само четири члена (член од СР Србија, САП Војводина, САП Косово и СР Црна Гора). Претседателството констатира дека се стекнале услови за работа и делување дефинирани со уставот на СФРЈ во услови на непосредна војна опасност. Од овој ден на седниците на Претседателството ќе присуствуваат само четири члена(во домашните медии ова Претседателство е познато како “растурено” Претседателство). [[4 октомври]] -Претседателството на СФРЈ го унапредил генералот Ратко Младиќ во чин генерал-мајор. [[5 октомври]] - Хрватска започнува општа мобилизација. [[8 октомври]] - Датум на остварување на независноста на Хрватска и Словенија, на основа на договорот кој го средила со Европската заедница. [[10 октомври]] - Масакар во Ловас. [[15 октомври]] - На состанок на клубот на пратеници на Српската демократска партија донесена е одлука за формирање на одвоено собрание под име “Собрание на српскиот народ во Босна и Херцеговина” која требала да ги заштити српските интереси. [[16 октомври]] - ЈНА престанува да ја користи петокраката како симбол. 16 - 18 октомври - Масакар во [[Госпиќ]]. [[20 октомври]] - [[Баќински масакар]]. [[24 октомври]] - Собранието на српскиот народ во Босна и Херцеговина донело одлука за распишување на плебисцит на српскиот народ во Босна и Херцеговина на кој ќе се одлучува и за останување во заедничка држава Југославија со Србија, Црна Гора, Српската автономна област Краина, САО Западна Славонија и САО Источна Славонија, Барања и западен Срем. [[31 октомври]] - [[4 ноември]] - Операција Откос 10. [[9 ноември]] - Претседателството на СФРЈ праќа писмо до Советот на Безбедност за Обединетите Нации со барање итно да се пратат мировни сили на ОН во Хрватска. 9-10 ноември - Босанските Срби одржале плебисцит за прашањето дали БиХ ќе остане во Југославија или ќе стане независна држава. Резултатот покажал дека повеќето босански Срби сакале да останат во Југославија. [[18 ноември]] - Крај на Битката за [[Вуковар]]. [[18 ноември]] - Масакар во Овчара. [[18 ноември]] - Масакар во Шкабрњ [[23 ноември]] - [[Слободан Милошевиќ]], [[Вељко Кадијевиќ]] и [[Фрањо Туѓман]] прифатиле договор кој е потпишан под покровителство на специјалниот пратеник на Обединетите Нации [[Сајрус Венс]], по кој бил предвидено хрватските сили да ги укинат блокадите на касарните на ЈНА, а силите на ЈНА да се повлечат од Хрватска. Двете страни се обврзале на моментален прекин на огнот на цела територија на Хрватска од страна на единици кои се на нивна страна, контролом или политичко влијание, а покрај тоа се обврзале дека ќе обезбедат сите паравоени и нерегуларни единици кои се поврзани со нивните сили исто така што го поштуваат прекинот на огнот. [[5 декември]] - Собранието на Хрватска го отповикува [[Стјепан Месиќ]] од Претседатеството на Југославија. На овој повод Месиќ дава контраверзна изјава која се толкува на повеќе начини “Мислам дека ја извршив својата обврска. Југославија повеќе не постои.” [[5 декември]] - Вицеадмиралот на ЈНА [[Миодраг Јокиќ]] се согласува на прекинот на огнот во Дубровник, како и ублажување на поморските блокади на градот. [[6 декември]] - Гранатирање на Стариот град во [[Дубровник]]. [[9 декември]] - Состанок на комплетното Претседателство на СФРЈ (вклучуваќи го и отповиканиот [[Стјепан Месиќ]]) и претседателите на сите шест југословенски републики во [[Хаг]], на иницијатива од Лорд Карингтон. [[12 декември]] - [[3 јануари]] - Операција Оркан 91 [[13 декември]] - [[Воќински масакар]]. [[20 декември]] - Премиерот [[Анте Марковиќ]] поднесува оставка затоа што не сака да го прифати предлого за буџет на СФРЈ за 1992 година. Анте Марковиќ предлогот го нарекол “воен буџет”. == 1992 == [[3 јануари]] - Уште еден договор бил потпишан за прекин на огнот помеѓу Туѓман и Милошевиќ. Према планот на Венс, воспоставени билечетири заштитени зони на ОН во областите кои биле контролирани од српските сили. По планот се барало повлекување на ЈНА од Хрватска и враќање на раселените лица во нивните домови во заштитените зони на ОН. [[8 јануари]] - Сојузниот секретар за народна одбрана [[Вељко Кадијевиќ]] поднесува оставка. [[9 јануари]] - Собранието на српскиот народ во БиХ ја усвоило декларацијата за прогласување на Српска Република Босна и Херцеговина. [[15 јануари]] - Европската заедница ја признала Хрватска како независна држава. [[26 февруари]] - САО западна Славонија и САО Славонија, [[Барања]] и западен [[Срем]] се приклучиле на САО Краина во рамка на Република Српска Краина. [[29 февруари]]-[[2 март]] - Во БиХ е одржан референдум за независност, кој босанските Срби го бојкотирале. На референдумот 99,43% од излезените гласале за независност. [[1 март]] -Во [[Сараево]] е убиен српскиот сват Никола Гардовиќ. [[5 март]] - Извештајот на Сојузниот секретаријат за народна одбрана за конфликтите во Хрватска. На основа на извештајот во Хрватска погинале 1279 припадника на ЈНА. [[27 март]] - Последните единици на ЈНА пред договорениот рок (15 април 1992) ја напуштиле Македонија.<ref>Киро Глигоров, Македонија е сѐ што имаме, Три, 2001, 190.</ref> [[6 април]] - САД и Европската заедница формално ја признале независноста на БиХ. [[27 април]] - Делегатите на “растурениот” Сојузен совет на Собранието на СФРЈ го усвоиле Уставот на СРЈ. Со овој чин СФРЈ легално престанала да постои, а создадена е Сојузна Република Југославија. [[3 мај]] - Напад на колона на ЈНА во [[Сараево]]. [[15 мај]] - Напад на колона на ЈНА во [[Тузла]]. [[20 мај]] - Претседателството на СРЈ донело одлука за реорганизација на ЈНА во Војска на Југославија(ВЈ). ЈНА официјално престана да постои. мај - ЈНА се повлекла од Хрватска. [[22 мај]] - Хрватска станува членка на ОН. [[21 јуни]] - Напад на Миљевачки плато. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Историја на Југославија]] [[Категорија:Распаѓање на СФРЈ]] 8w2jkyne9wpbew2541c7ge0lbq2wadp 0 202676 5628538 5374670 2026-09-14T14:34:55Z BT405 9277 5628538 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2011 | year = 2011 | theme = ''"Feel Your Heart Beat!"'' | image = 570px-ESC 2011 Germany.svg.png | final = 14 [[Мај]] [[2011]] | semi1 = 10 [[Мај]] [[2011]] | semi2 = 12 [[Мај]] [[2011]] | presenters = [[Анке Енгелке]]<br />[[Штефан Раб]]<br />[[Јудит Ракерс]] | director = | host = {{знамеикона|Германија}} [[ARD/NDR]] | venue =[[Есприт Арена]], <br />[[Диселдорф]], [[Германија]] | winner = {{esc|Азербејџан}}''Running Scared'' | vote = | entries = 43 | debut = | return = {{esc|Австрија}}{{esc|Италија}}<br />{{esc|Сан Марино}}<br />{{esc|Унгарија}} | withdraw = | null = | interval = | opening = | map = |карта=ESC_2011_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv}} [[File:ESC-Arena in Duesseldorf-Stockum, von Sueden.jpg|thumb|десно|Арена Дизелдорг – место каде се одржал настанот.]] '''Евровизија 2011''' — 56. натпревар за најдобра песна на [[Европа]]. Се одржа во [[Германија]], која победи на [[Евровизија 2010]], со песната „[[Satellite]]“ во изведба на пејачката [[Лена Мајер-Ландрут]]. Официјалните датуми за полуфиналињата беа [[10 мај]] и [[12 мај]] [[2011]], а финалето се одржа на [[14 мај]] [[2011]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ESC-Finale 2011 findet am 14. Mai statt|url=http://eurovision.ndr.de/news/meldungen/terminesc100.html7|language=de|work=NDR|accessdate=30 June 2010|date=30 June 2010}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Иако ЕБУ, како и минатата година работеше силно за да ги врати [[Италија]], [[Австрија]] и [[Монако]]<ref>[http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 Phil Bosco expliqué a Eurovision info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150406015245/http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 |date=2015-04-06 }} Eurovision Info</ref><ref name="derstandard.at">{{Наведена мрежна страница|url=http://derstandard.at/1271377890195/Song-Contest-Wrabetz-will-ORF-Antreten-sicher-ueberdenken|title=''Wrabetz will ORF-Antreten "sicher überdenken"''|language=de|date=2010-05-31|publisher=Der Standard|accessdate=31 мај 2010}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.esctoday.com/news/read/12899 | title=Eurovision Song Contest 2024: News, Participants of this world }}</ref> повторно на сцена, Монако не испрати своја песна. Успехот на Германија во 2010 година, ја поттикна Австрија да направи враќање на Евровизија 2011.<ref name="derstandard.at"/> == Историски факти == 2011 година беше 3 пат за Германија да биде домаќин на Евровизија, а првпат таа да биде домаќин како обединета земја. [[Западна Германија]] ја организираше Евровизија во [[Евровизија 1957|1957]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=274|title=Eurovision History by Year (1957)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> и [[Евровизија 1983|1983]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=299|title=Eurovision History by Year (1983)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> Германија исто така е и првата земја од ''Големата четворка'' да победи на фестивалот од 2000 година, кога се направени и новите правила на Евровизија, кои дозволуваат четирите основачи на Евровизија - [[Германија]], [[Франција]], [[Велика Британија]] и [[Шпанија]] да се квалификуват директно во финалето, заедно со победникот од претходната година. Според правилата на ЕБУ во овој случај бидејќи Германија како дел од ''Големата четворка'' беше победник, имаше потреба и за 5 земја која би одела директно во финалето. Според ЕБУ, тоа беше [[Турција]] која заврши на 2-то место на [[Евровизија 2010]].<ref name="eurovisionrules">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/upload/esc2010rules.pdf|title=Rules for the Eurovision Song Contest|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=31 мај 2010}}</ref> На 30 август 2010 година беше објавено дека Сванте Стокселиус, супервизорот на Евросонг, ќе ја напушти оваа функција на крајот на 2010, што значеше дека друга личност ќе биде поставена да раководи со улогата на генерален супервајзер за Евросонг 2011 во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Bakker|first=Sietse|title=Svante Stockselius says Eurovision farewell|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19923&_t=Svante+Stockselius+says+Eurovision+farewell|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=30 August 2010|date=30 August 2010}}</ref> == Град домаќин == Првично, осум германски града пројавија интерес да бидат домаќин на Евровизија 2011.<ref name=Host1>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|title=GERMANY - Seven cities already declared interest|accessdate=31 мај 2010|publisher=''Oikotimes''|archive-date=2010-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602090755/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|url-status=dead}}</ref> вклучувајќи ги [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], [[Гелзенкирхен]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|title=Jetzt will auch Schalke den Grand Prix|date=1 June 2010|accessdate=1 June 2010|publisher=''Bild.de''|language=de|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122032918/http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|url-status=dead}}</ref> [[Диселдорф]], [[Келн]], [[Франкфурт]] и [[Минхен]].<ref name=Host1/> На 21 август 2010 од германската телевизија НДР беше објавено дека четири од овие града официјално поднеле кандидатура за да бидат домаќини на Евросонг 2011 [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], и [[Диселдорф]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19833&_t=Four+cities+in+the+running+to+host+Eurovision+2011|title=Four cities in the running to host Eurovision 2011|last=Bakker|first=Sietse|date=21 August 2010|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=20 August 2010}}</ref> <div style="position: relative;"> [[Податотека:ESC 2011 Potential host cities.svg|250px|link=|алт=d]] {{Image label|x=0.345 |y=0.21 |scale=500|text=<small>'''[[Берлин]]'''</small> [[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Berlin]]}} {{Image label|x=0.233 |y=0.125 |scale=500|text=[[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Hamburg]] <small>'''[[Хамбург]]'''</small>}} </div> {{легенда|#AACCFF|outline=black|Емитувачка област на НДР}} Планови каде би бил одржан фестивалот во секој град апликант:<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Eurovision Song Contest - Lenas großer Triumph|url=http://www.stern.de/kultur/musik/bewerbung-um-den-eurovision-song-contest-2011-warum-ein-aussenseiter-gute-chancen-hat-1596112.html|publisher=''Stern.de''|accessdate=10 September 2010|language=de|date=23 August 2010}}</ref> * да се одржува фестивалот во Есприт Арената во Диселдорф * да се одржува фестивалот во егзибициска сала во Хамбург Директорот на НДР Луц Мармор во интервју за весникот Хамбургер Абендблат на 31 септември истакна дека во почетокот на октомври е најверојатна дата за објавување на градот домаќин за Евросонг 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abendblatt.de/kultur-live/article1628337/Der-Alltag-von-NDR-Intendant-Lutz-Marmor.html|title=Karriere eines Fernsehmannes - Der Alltag von NDR-Intendant Lutz Marmor - Kultur & Live - Hamburger Abendblatt|last=Renner|first=Von Kai-Hinrich|date=11 September 2010|publisher=Hamburger Abendblatt|language=de|accessdate=13 September 2010}}</ref> == Учесници == Четириесет и три држави го потврдија своето учество за Евросонг 2011, вклучувајќи ја Австрија, која се врати на фестивалот неколку години од кога последен пат учествуваше на Евросонг 2007 во Хелсинки.<ref name="Австрија">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19383&_t=Austria+to+pick+in+October%3F|title=Austria to pick in October?|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Jarmo|last=Siim|date=27 July 2010|accessdate=3 August 2010}}</ref> На 28 август 2010 година, на средба во Белград ЕБУ одлучи дека секоја држава мора да го одбере својот изведувач и песната пред 14 март 2011 година. На 14 март 2011, ждребката за редоследот беше одржана во градот домаќин.<ref name="EBU meeting">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19913&_t=Reference+Group+gathered+in+Belgrade|title=Reference Group gathered in Belgrade|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Sietse|last=Bakker|date=28 August 2010|accessdate=28 August 2010}}</ref> === Полуфиналисти === * Двете полуфиналиња се одржаа на 10 и 12 мај 2011. * Сите земји учеснички, освен големата четворка мораа да се напреваруваат во едно од двете полуфиналиња. * Десетте држави од секое полуфинале со највисок врој на бодови се квалификуваа во финалето. * [[Израел]] се натпреваруваше во второто полуфинале за да избегне неучествување поради религиски причини.<ref name="Israel">{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16139|title=Israel to participate in 2nd semifinal of 2011|last=Barak|first=Itamar|publisher=''ESCToday''|accessdate=21 September 2010|date=21 September 2010|archive-date=2010-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923132140/http://esctoday.com/news/read/16139|url-status=dead}}</ref> === Прво полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Изведувач ! Наслов на песна ! Превод ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Poland}} | [[Полски јазик]] | Магдалена Тул | Jestem | Јас сум | 18 | 19 |- | 02 | {{знаме|Norway|}} | [[Англиски јазик]], [[Свахили]] | Стела Мванги | Haba Haba | Малку по малку | 30 | 17 |- | 03 | {{знаме|Albania|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Албански јазик]] | Aurela Gaçe | Feel the passion | Почувствувај ја страста | 37 | 13 |- | 04 | {{знаме|Armenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Еми | Boom Boom | — | 54 | 12 |- | 05 | {{знаме|Turkey|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Јуксек Садакат | Live It Up | — | 47 | 14 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban(Чаробан) | Магичен | 67 | 8 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | — | 64 | 9 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | Вљубена на кратко | 55 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 09 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | Уште еден ден | 74 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 10 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Paradise Oskar | Da Da Dam | — | 103 | 3 |- | 11 | {{знаме|Malta|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Глен Вела | One Life | Еден живот | 54 | 11 |- | 12 | {{знаме|San Marino|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Сенит | Stand By | Застанат до | 34 | 16 |- | 13 | {{знаме|Croatia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Дариа Кинзер | Celebrate | Прослава | 41 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | Враќање дома | 100 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | [[Кати Волф]] | What About My Dreams? | Што со моите сништа? | 72 | 7 |- | 16 | {{знаме|Portugal|y=2011}} | [[Португалски јазик]] | Homens da Luta | A luta é alegria | Борбата е радост | 22 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 17 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Evelina Sašenko | C'est ma vie | Тоа е мој живот | 81 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | Трчам уплашен | 122 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | [[Лукас Јоркас]] feat. Stereo Mike | Watch My Dance | Погледни го мојот танц | 133 | 1 |} :1.{{note|a}}Вклучува две фрази на [[Француски јазик]]. === Второ полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Превод ! Бодови ! Место |- bgcolor="#FFDEAD" | 01 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | — | 109 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 02 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | Тајната е љубов | 69 | 7 |- | 03 | {{знаме|Netherlands|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[3JS]] | "[[Je vecht nooit alleen|Never Alone]]" | Никогаш сам | 13 | 19 |- | 04 | {{знаме|Belgium|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Witloof Bay]] | "[[With Love Baby]]" | — | 53 | 11 |- | 05 | {{знаме|Slovakia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[TWiiNS]] | "[[I'm Still Alive (TWiiNS song)|I'm Still Alive]]" | Сè уште сум жив | 48 | 13 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Mika Newton]] | "[[Angels (Mika Newton song)|Angels]]" | Ангели | 81 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub song)|So Lucky]]" | Толку среќен | 54 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade song)|Popular]]" | Популарен | 155 | 1 |- | 09 | {{знаме|Cyprus|y=2011}} | [[Грчки јазик]] | [[Christos Mylordos]] | "[[San Aggelos S'agapisa|San aggelos s'agapisa]]" <br /> (Σαν άγγελος σ'αγάπησα) | I loved you like an angel <br />Те сакав како ангел | 16 | 18 |- | 10 | {{знаме|Bulgaria|y=2011}} | [[Бугарски јазик]] | [[Поли Генова]] | "[[Na inat]]" (For spite) | За инат | 48 | 12 |- | 11 | {{знаме|Macedonia|y=2011}} | [[Македонски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Влатко Илиевски]] | "Rusinka" (Russian girl) | [[Русинка (песна)|Русинка]] | 36 | 16 |- | 12 | {{знаме|Israel|y=2011}} | [[Хебрејски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Dana International]] | "[[Ding Dong (Dana International song)|Ding Dong]]" | Динг Донг | 38 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 13 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | "[[No One (Maja Keuc song)|No One]]" | Никој | 112 | 3 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM song)|Change]]" | — | 111 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | — | 60 | 9 |- | 16 | {{знаме|Belarus|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Anastasia Vinnikova]] | "[[I Love Belarus]]" | Ја сакам Белорусија | 45 | 14 |- | 17 | {{знаме|Latvia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Musiqq]] | "[[Angel in Disguise (Musiqq song)|Angel in Disguise]]" | — | 25 | 17 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | Ново утре | 135 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward song)|Lipstick]]" | Кармин | 68 | 8 |} === Финале === [[Податотека:Ell & Nikki - Azerbaijan (Eurovision Song Contest 2011) cropped.jpg|thumb|290px|Победниците Елдар Гасимов-Ell и Нигар Џамал-Nikki]] [[Податотека:Vlatko ilievski eurosong 2011 cropped.jpg|thumb|290px|Влатко Илиевски на настапот во Диселдорф]] * Финалето се одржа на 14 мај 2011. * Само државите кои ја формираат големата петорка автоматски се квалификуваат во финалето. * Од двете полуфиналиња на 10 и 12 мај 2011, дваесет држави се квалификуваа во финале. Вкупно дваесет и пет земји се натпреваруваа во финалето.<ref name="EBU meeting"/> {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Paradise Oskar]] | "Da Da Dam" | 57 | 21 |- | 02 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | 125 | 6 |- | 03 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | 134 | 5 |- | 04 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Evelina Sašenko]] | C'est ma vie | 63 | 19 |- | 05 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | Кати Волф | What About My Dreams? | 53 | 22 |- | 06 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward)|Lipstick]]" | 119 | 8 |- | 07 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade)|Popular]]" | 185 | 3 |- | 08 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | 44 | 24 |- | 09 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | Loukas Giorkas feat. Stereo Mike | Watch My Dance | 120 | 7 |- | 10 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | 77 | 16 |- | 11 | {{знаме|France|y=2011}} | [[Корзикански јазик]] | [[Amaury Vassili]] | Sognu | 82 | 15 |- | 12 | {{знаме|Italy|y=2011}} | [[Италијански јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Raphael Gualazzi]] | "[[Follia d'amore|Madness of Love]]" | 189 | 2 |- | 13 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | 19 | 25 |- | 14 | {{знаме|United Kingdom|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Blue (бенд)|Blue]] | "[[I Can (Blue)|I Can]]" | 100 | 11 |- | 15 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub)|So Lucky]]" | 97 | 12 |- | 16 | {{знаме|Germany|y=2011}} (Host) | [[Англиски јазик]] | [[Lena Meyer-Landrut|Lena]] | "[[Taken by a Stranger]]" | 107 | 10 |- | 17 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM)|Change]]" | 77 | 17 |- | 18 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | 64 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | 221 | 1 |- | 20 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | No One | 96 | 13 |- | 21 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | 61 | 20 |- | 22 | {{знаме|Spain|y=2011}} | [[Шпански јазик]] | [[Lucía Pérez]] | "[[Que me quiten lo bailao]]" | 50 | 23 |- | 23 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Mika Newton | "Angels" | 159 | 4 |- | 24 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban (Чаробан) | 85 | 14 |- | 25 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | 110 | 9 |- |} === Прво учество === * {{знаме|Liechtenstein}} – Единствениот радиодифузен сервис на Лихтенштајн 1ФЛТВ (''1 Fürstentum Liechtenstein Television'') на 29 јули 2010 испрати апликација за членство во ЕБУ. Ако апликацијата беше прифатена, Лихтенштајн ќе можеше да испрати песна на Евровизија 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16032|title=Liechtenstein: 1FL expects "good chances" for Eurovision debut|date=30 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Victor|last=Hondal|accessdate=30 July 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16034|title=Al Walser to meet with 1FL|date=31 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|accessdate=31 July 2010|archive-date=2010-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100906061152/http://www.esctoday.com/news/read/16034|url-status=dead}}</ref> === Враќање === * {{знаме|Hungary}} – Дуна ТВ беше во преговори со ЕБУ за да учествува на Евросонг. Унгарија се повлече од [[Евровизија 2009|Евросонг 2009]], кога претходниот дифузер Маѓар Телевизио (''Magyar Televízió''), го напушти фестивалот поради финансиски причини<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16054|title=Hungary will comeback with new broadcaster|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|date=12 August 2010|accessdate=12 August 2010|archive-date=2010-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920090837/http://www.esctoday.com/news/read/16054|url-status=dead}}</ref> * {{знаме|Italy}} – На прес конференција за четвртото издание на Италијанскиот Х Фактор, директорот на РАИ 2 Масимо Лиофреди најави дека победникот на натпреварувањето ''би можел'' да ја претставува Италија на Евровизија, наместо да учестува на Санремо, како претходните години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16102|title=Italy might return to Eurovision in 2011|publisher=''ESCToday''|first=Hondal|last=Victor|date=6 September 2010|accessdate=6 September 2010|archive-date=2010-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101001044639/http://www.esctoday.com/news/read/16102|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|title=X Factor riparte da quattro giudici. Facchinetti: "Niente fango su Simona" - televisione -Tgcom - pagina 1|last=Conti|first=Andrea|date=6 September 2010|publisher=Mediaset|language=it|accessdate=6 September 2010|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722041926/http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|url-status=dead}}</ref> Со тоа што Италија одлучи да се врати на Евровизија, '''''големата четворка''''' стана '''''голема петорка'''''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|title=Svante Stockselius meets members of OGAE Serbia|date=22 June 2007|publisher=''Oikotimes''|accessdate=10 September 2010|archive-date=2010-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212142034/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|url-status=dead}}</ref> == Гласање == === 12 поени === ==== Финале ==== Преглед на сите доделени 12 поени во финалето: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 6 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Хрватска, Малта, Русија, Сан Марино, Турција, Украина |- | align="left"| {{знаме|Италија}} || Албанија, Естонија, Летонија, Обединето Кралство, Сан Марино, Шпанија |- | align="center"| 5 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Србија, Словенија, Швајцарија |- | rowspan="3" align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Белорусија, Литванија, Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска, Обединето Кралство, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Азербејџан, Ерменија, Словачка |- | rowspan="4" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Холандија |- | align="left"| {{знаме|Франција}} || Белгија, Грција |- | align="left"| {{знаме|Шпанија}} || Португалија, Франција |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Естонија, Израел |- | rowspan="7" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Грција}} || Кипар |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина |- | align="left"| {{знаме|Обединето Кралство}} || Бугарија |} ==== Прво полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | align="center"| 7 | align="left"| {{знаме|Грција}} || Албанија, Азербејџан, Грузија, Обединето Кралство, Португалија, Сан Марино, Србија |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Грузија, Грција, Турција |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Финска}} || Исланд, Норвешка |- | align="left"| {{знаме|Малта}} || Ерменија, Сан Марино |- | rowspan="6" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Албанија}} || Грција |- | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Литванија |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Исланд}} || Шпанија |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Србија}} || Хрватска |} ==== Второ полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 4 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Словачка, Словенија |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Белгија, Данска, Естонија, Израел |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Белорусија, Молдавија |- | rowspan="5" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Белорусија}} || Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словачка}} || Украина |} == Меѓународни преноси и коментатори == === Земји учеснички === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:90%;" |- ! Земја !! Коментатор(и) !! Канал |- | {{знаме|Австрија}} || Роберт Крајнер || ORF 1 |- | {{знаме|Азербејџан}} || Хуснија Марамадова || İTV |- | {{знаме|Албанија}} || Леон Менкши || TVSH |- | {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Дејан Кукриќ || BHT 1 |- | {{знаме|Германија}} || Петер Урбшхат || Das Erste |- | {{знаме|Македонија}} || Каролина Петковска || МТВ 1 |- | {{знаме|Србија}} || Душка Вучиниќ-Лучиќ || РТС 1 |- | {{знаме|Хрватска}} || Душко Ќурлиќ || HRT 1 |} === Земји кои не учествуваат === {{знаме|Австралија}} — Џулија Зимиро и Сем Панг (SBS One) {{знаме|Нов Зеланд}} — Без коментатор (BBC UKTV) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [http://www.eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Германска музика]] [[Категорија:Диселдорф]] [[Категорија:Музиката во 2011 година]] [[Категорија:2011 година во Германија]] 3qked7o78c0hbcvu82lydd5x3oxwdd0 5628539 5628538 2026-09-14T14:36:32Z BT405 9277 5628539 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2011 | year = 2011 | theme = ''"Feel Your Heart Beat!"'' | image = 570px-ESC 2011 Germany.svg.png | final = 14 [[Мај]] [[2011]] | semi1 = 10 [[Мај]] [[2011]] | semi2 = 12 [[Мај]] [[2011]] | presenters = [[Анке Енгелке]]<br />[[Штефан Раб]]<br />[[Јудит Ракерс]] | director = | host = {{знамеикона|Германија}} [[ARD/NDR]] | venue =[[Есприт Арена]], <br />[[Диселдорф]], [[Германија]] | winner = {{esc|Азербејџан}}''Running Scared'' | vote = | entries = 43 | debut = | return = {{esc|Австрија}}{{esc|Италија}}<br />{{esc|Сан Марино}}<br />{{esc|Унгарија}} | withdraw = | null = | interval = | opening = | map =ESC 2011 Map 2.svg |карта=ESC_2011_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv|next=2012|претходна=2010}} [[File:ESC-Arena in Duesseldorf-Stockum, von Sueden.jpg|thumb|десно|Арена Дизелдорг – место каде се одржал настанот.]] '''Евровизија 2011''' — 56. натпревар за најдобра песна на [[Европа]]. Се одржа во [[Германија]], која победи на [[Евровизија 2010]], со песната „[[Satellite]]“ во изведба на пејачката [[Лена Мајер-Ландрут]]. Официјалните датуми за полуфиналињата беа [[10 мај]] и [[12 мај]] [[2011]], а финалето се одржа на [[14 мај]] [[2011]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ESC-Finale 2011 findet am 14. Mai statt|url=http://eurovision.ndr.de/news/meldungen/terminesc100.html7|language=de|work=NDR|accessdate=30 June 2010|date=30 June 2010}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Иако ЕБУ, како и минатата година работеше силно за да ги врати [[Италија]], [[Австрија]] и [[Монако]]<ref>[http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 Phil Bosco expliqué a Eurovision info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150406015245/http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 |date=2015-04-06 }} Eurovision Info</ref><ref name="derstandard.at">{{Наведена мрежна страница|url=http://derstandard.at/1271377890195/Song-Contest-Wrabetz-will-ORF-Antreten-sicher-ueberdenken|title=''Wrabetz will ORF-Antreten "sicher überdenken"''|language=de|date=2010-05-31|publisher=Der Standard|accessdate=31 мај 2010}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.esctoday.com/news/read/12899 | title=Eurovision Song Contest 2024: News, Participants of this world }}</ref> повторно на сцена, Монако не испрати своја песна. Успехот на Германија во 2010 година, ја поттикна Австрија да направи враќање на Евровизија 2011.<ref name="derstandard.at"/> == Историски факти == 2011 година беше 3 пат за Германија да биде домаќин на Евровизија, а првпат таа да биде домаќин како обединета земја. [[Западна Германија]] ја организираше Евровизија во [[Евровизија 1957|1957]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=274|title=Eurovision History by Year (1957)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> и [[Евровизија 1983|1983]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=299|title=Eurovision History by Year (1983)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> Германија исто така е и првата земја од ''Големата четворка'' да победи на фестивалот од 2000 година, кога се направени и новите правила на Евровизија, кои дозволуваат четирите основачи на Евровизија - [[Германија]], [[Франција]], [[Велика Британија]] и [[Шпанија]] да се квалификуват директно во финалето, заедно со победникот од претходната година. Според правилата на ЕБУ во овој случај бидејќи Германија како дел од ''Големата четворка'' беше победник, имаше потреба и за 5 земја која би одела директно во финалето. Според ЕБУ, тоа беше [[Турција]] која заврши на 2-то место на [[Евровизија 2010]].<ref name="eurovisionrules">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/upload/esc2010rules.pdf|title=Rules for the Eurovision Song Contest|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=31 мај 2010}}</ref> На 30 август 2010 година беше објавено дека Сванте Стокселиус, супервизорот на Евросонг, ќе ја напушти оваа функција на крајот на 2010, што значеше дека друга личност ќе биде поставена да раководи со улогата на генерален супервајзер за Евросонг 2011 во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Bakker|first=Sietse|title=Svante Stockselius says Eurovision farewell|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19923&_t=Svante+Stockselius+says+Eurovision+farewell|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=30 August 2010|date=30 August 2010}}</ref> == Град домаќин == Првично, осум германски града пројавија интерес да бидат домаќин на Евровизија 2011.<ref name=Host1>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|title=GERMANY - Seven cities already declared interest|accessdate=31 мај 2010|publisher=''Oikotimes''|archive-date=2010-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602090755/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|url-status=dead}}</ref> вклучувајќи ги [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], [[Гелзенкирхен]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|title=Jetzt will auch Schalke den Grand Prix|date=1 June 2010|accessdate=1 June 2010|publisher=''Bild.de''|language=de|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122032918/http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|url-status=dead}}</ref> [[Диселдорф]], [[Келн]], [[Франкфурт]] и [[Минхен]].<ref name=Host1/> На 21 август 2010 од германската телевизија НДР беше објавено дека четири од овие града официјално поднеле кандидатура за да бидат домаќини на Евросонг 2011 [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], и [[Диселдорф]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19833&_t=Four+cities+in+the+running+to+host+Eurovision+2011|title=Four cities in the running to host Eurovision 2011|last=Bakker|first=Sietse|date=21 August 2010|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=20 August 2010}}</ref> <div style="position: relative;"> [[Податотека:ESC 2011 Potential host cities.svg|250px|link=|алт=d]] {{Image label|x=0.345 |y=0.21 |scale=500|text=<small>'''[[Берлин]]'''</small> [[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Berlin]]}} {{Image label|x=0.233 |y=0.125 |scale=500|text=[[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Hamburg]] <small>'''[[Хамбург]]'''</small>}} </div> {{легенда|#AACCFF|outline=black|Емитувачка област на НДР}} Планови каде би бил одржан фестивалот во секој град апликант:<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Eurovision Song Contest - Lenas großer Triumph|url=http://www.stern.de/kultur/musik/bewerbung-um-den-eurovision-song-contest-2011-warum-ein-aussenseiter-gute-chancen-hat-1596112.html|publisher=''Stern.de''|accessdate=10 September 2010|language=de|date=23 August 2010}}</ref> * да се одржува фестивалот во Есприт Арената во Диселдорф * да се одржува фестивалот во егзибициска сала во Хамбург Директорот на НДР Луц Мармор во интервју за весникот Хамбургер Абендблат на 31 септември истакна дека во почетокот на октомври е најверојатна дата за објавување на градот домаќин за Евросонг 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abendblatt.de/kultur-live/article1628337/Der-Alltag-von-NDR-Intendant-Lutz-Marmor.html|title=Karriere eines Fernsehmannes - Der Alltag von NDR-Intendant Lutz Marmor - Kultur & Live - Hamburger Abendblatt|last=Renner|first=Von Kai-Hinrich|date=11 September 2010|publisher=Hamburger Abendblatt|language=de|accessdate=13 September 2010}}</ref> == Учесници == Четириесет и три држави го потврдија своето учество за Евросонг 2011, вклучувајќи ја Австрија, која се врати на фестивалот неколку години од кога последен пат учествуваше на Евросонг 2007 во Хелсинки.<ref name="Австрија">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19383&_t=Austria+to+pick+in+October%3F|title=Austria to pick in October?|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Jarmo|last=Siim|date=27 July 2010|accessdate=3 August 2010}}</ref> На 28 август 2010 година, на средба во Белград ЕБУ одлучи дека секоја држава мора да го одбере својот изведувач и песната пред 14 март 2011 година. На 14 март 2011, ждребката за редоследот беше одржана во градот домаќин.<ref name="EBU meeting">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19913&_t=Reference+Group+gathered+in+Belgrade|title=Reference Group gathered in Belgrade|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Sietse|last=Bakker|date=28 August 2010|accessdate=28 August 2010}}</ref> === Полуфиналисти === * Двете полуфиналиња се одржаа на 10 и 12 мај 2011. * Сите земји учеснички, освен големата четворка мораа да се напреваруваат во едно од двете полуфиналиња. * Десетте држави од секое полуфинале со највисок врој на бодови се квалификуваа во финалето. * [[Израел]] се натпреваруваше во второто полуфинале за да избегне неучествување поради религиски причини.<ref name="Israel">{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16139|title=Israel to participate in 2nd semifinal of 2011|last=Barak|first=Itamar|publisher=''ESCToday''|accessdate=21 September 2010|date=21 September 2010|archive-date=2010-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923132140/http://esctoday.com/news/read/16139|url-status=dead}}</ref> === Прво полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Изведувач ! Наслов на песна ! Превод ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Poland}} | [[Полски јазик]] | Магдалена Тул | Jestem | Јас сум | 18 | 19 |- | 02 | {{знаме|Norway|}} | [[Англиски јазик]], [[Свахили]] | Стела Мванги | Haba Haba | Малку по малку | 30 | 17 |- | 03 | {{знаме|Albania|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Албански јазик]] | Aurela Gaçe | Feel the passion | Почувствувај ја страста | 37 | 13 |- | 04 | {{знаме|Armenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Еми | Boom Boom | — | 54 | 12 |- | 05 | {{знаме|Turkey|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Јуксек Садакат | Live It Up | — | 47 | 14 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban(Чаробан) | Магичен | 67 | 8 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | — | 64 | 9 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | Вљубена на кратко | 55 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 09 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | Уште еден ден | 74 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 10 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Paradise Oskar | Da Da Dam | — | 103 | 3 |- | 11 | {{знаме|Malta|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Глен Вела | One Life | Еден живот | 54 | 11 |- | 12 | {{знаме|San Marino|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Сенит | Stand By | Застанат до | 34 | 16 |- | 13 | {{знаме|Croatia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Дариа Кинзер | Celebrate | Прослава | 41 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | Враќање дома | 100 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | [[Кати Волф]] | What About My Dreams? | Што со моите сништа? | 72 | 7 |- | 16 | {{знаме|Portugal|y=2011}} | [[Португалски јазик]] | Homens da Luta | A luta é alegria | Борбата е радост | 22 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 17 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Evelina Sašenko | C'est ma vie | Тоа е мој живот | 81 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | Трчам уплашен | 122 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | [[Лукас Јоркас]] feat. Stereo Mike | Watch My Dance | Погледни го мојот танц | 133 | 1 |} :1.{{note|a}}Вклучува две фрази на [[Француски јазик]]. === Второ полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Превод ! Бодови ! Место |- bgcolor="#FFDEAD" | 01 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | — | 109 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 02 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | Тајната е љубов | 69 | 7 |- | 03 | {{знаме|Netherlands|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[3JS]] | "[[Je vecht nooit alleen|Never Alone]]" | Никогаш сам | 13 | 19 |- | 04 | {{знаме|Belgium|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Witloof Bay]] | "[[With Love Baby]]" | — | 53 | 11 |- | 05 | {{знаме|Slovakia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[TWiiNS]] | "[[I'm Still Alive (TWiiNS song)|I'm Still Alive]]" | Сè уште сум жив | 48 | 13 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Mika Newton]] | "[[Angels (Mika Newton song)|Angels]]" | Ангели | 81 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub song)|So Lucky]]" | Толку среќен | 54 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade song)|Popular]]" | Популарен | 155 | 1 |- | 09 | {{знаме|Cyprus|y=2011}} | [[Грчки јазик]] | [[Christos Mylordos]] | "[[San Aggelos S'agapisa|San aggelos s'agapisa]]" <br /> (Σαν άγγελος σ'αγάπησα) | I loved you like an angel <br />Те сакав како ангел | 16 | 18 |- | 10 | {{знаме|Bulgaria|y=2011}} | [[Бугарски јазик]] | [[Поли Генова]] | "[[Na inat]]" (For spite) | За инат | 48 | 12 |- | 11 | {{знаме|Macedonia|y=2011}} | [[Македонски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Влатко Илиевски]] | "Rusinka" (Russian girl) | [[Русинка (песна)|Русинка]] | 36 | 16 |- | 12 | {{знаме|Israel|y=2011}} | [[Хебрејски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Dana International]] | "[[Ding Dong (Dana International song)|Ding Dong]]" | Динг Донг | 38 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 13 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | "[[No One (Maja Keuc song)|No One]]" | Никој | 112 | 3 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM song)|Change]]" | — | 111 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | — | 60 | 9 |- | 16 | {{знаме|Belarus|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Anastasia Vinnikova]] | "[[I Love Belarus]]" | Ја сакам Белорусија | 45 | 14 |- | 17 | {{знаме|Latvia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Musiqq]] | "[[Angel in Disguise (Musiqq song)|Angel in Disguise]]" | — | 25 | 17 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | Ново утре | 135 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward song)|Lipstick]]" | Кармин | 68 | 8 |} === Финале === [[Податотека:Ell & Nikki - Azerbaijan (Eurovision Song Contest 2011) cropped.jpg|thumb|290px|Победниците Елдар Гасимов-Ell и Нигар Џамал-Nikki]] [[Податотека:Vlatko ilievski eurosong 2011 cropped.jpg|thumb|290px|Влатко Илиевски на настапот во Диселдорф]] * Финалето се одржа на 14 мај 2011. * Само државите кои ја формираат големата петорка автоматски се квалификуваат во финалето. * Од двете полуфиналиња на 10 и 12 мај 2011, дваесет држави се квалификуваа во финале. Вкупно дваесет и пет земји се натпреваруваа во финалето.<ref name="EBU meeting"/> {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Paradise Oskar]] | "Da Da Dam" | 57 | 21 |- | 02 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | 125 | 6 |- | 03 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | 134 | 5 |- | 04 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Evelina Sašenko]] | C'est ma vie | 63 | 19 |- | 05 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | Кати Волф | What About My Dreams? | 53 | 22 |- | 06 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward)|Lipstick]]" | 119 | 8 |- | 07 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade)|Popular]]" | 185 | 3 |- | 08 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | 44 | 24 |- | 09 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | Loukas Giorkas feat. Stereo Mike | Watch My Dance | 120 | 7 |- | 10 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | 77 | 16 |- | 11 | {{знаме|France|y=2011}} | [[Корзикански јазик]] | [[Amaury Vassili]] | Sognu | 82 | 15 |- | 12 | {{знаме|Italy|y=2011}} | [[Италијански јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Raphael Gualazzi]] | "[[Follia d'amore|Madness of Love]]" | 189 | 2 |- | 13 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | 19 | 25 |- | 14 | {{знаме|United Kingdom|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Blue (бенд)|Blue]] | "[[I Can (Blue)|I Can]]" | 100 | 11 |- | 15 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub)|So Lucky]]" | 97 | 12 |- | 16 | {{знаме|Germany|y=2011}} (Host) | [[Англиски јазик]] | [[Lena Meyer-Landrut|Lena]] | "[[Taken by a Stranger]]" | 107 | 10 |- | 17 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM)|Change]]" | 77 | 17 |- | 18 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | 64 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | 221 | 1 |- | 20 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | No One | 96 | 13 |- | 21 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | 61 | 20 |- | 22 | {{знаме|Spain|y=2011}} | [[Шпански јазик]] | [[Lucía Pérez]] | "[[Que me quiten lo bailao]]" | 50 | 23 |- | 23 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Mika Newton | "Angels" | 159 | 4 |- | 24 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban (Чаробан) | 85 | 14 |- | 25 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | 110 | 9 |- |} === Прво учество === * {{знаме|Liechtenstein}} – Единствениот радиодифузен сервис на Лихтенштајн 1ФЛТВ (''1 Fürstentum Liechtenstein Television'') на 29 јули 2010 испрати апликација за членство во ЕБУ. Ако апликацијата беше прифатена, Лихтенштајн ќе можеше да испрати песна на Евровизија 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16032|title=Liechtenstein: 1FL expects "good chances" for Eurovision debut|date=30 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Victor|last=Hondal|accessdate=30 July 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16034|title=Al Walser to meet with 1FL|date=31 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|accessdate=31 July 2010|archive-date=2010-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100906061152/http://www.esctoday.com/news/read/16034|url-status=dead}}</ref> === Враќање === * {{знаме|Hungary}} – Дуна ТВ беше во преговори со ЕБУ за да учествува на Евросонг. Унгарија се повлече од [[Евровизија 2009|Евросонг 2009]], кога претходниот дифузер Маѓар Телевизио (''Magyar Televízió''), го напушти фестивалот поради финансиски причини<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16054|title=Hungary will comeback with new broadcaster|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|date=12 August 2010|accessdate=12 August 2010|archive-date=2010-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920090837/http://www.esctoday.com/news/read/16054|url-status=dead}}</ref> * {{знаме|Italy}} – На прес конференција за четвртото издание на Италијанскиот Х Фактор, директорот на РАИ 2 Масимо Лиофреди најави дека победникот на натпреварувањето ''би можел'' да ја претставува Италија на Евровизија, наместо да учестува на Санремо, како претходните години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16102|title=Italy might return to Eurovision in 2011|publisher=''ESCToday''|first=Hondal|last=Victor|date=6 September 2010|accessdate=6 September 2010|archive-date=2010-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101001044639/http://www.esctoday.com/news/read/16102|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|title=X Factor riparte da quattro giudici. Facchinetti: "Niente fango su Simona" - televisione -Tgcom - pagina 1|last=Conti|first=Andrea|date=6 September 2010|publisher=Mediaset|language=it|accessdate=6 September 2010|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722041926/http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|url-status=dead}}</ref> Со тоа што Италија одлучи да се врати на Евровизија, '''''големата четворка''''' стана '''''голема петорка'''''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|title=Svante Stockselius meets members of OGAE Serbia|date=22 June 2007|publisher=''Oikotimes''|accessdate=10 September 2010|archive-date=2010-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212142034/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|url-status=dead}}</ref> == Гласање == === 12 поени === ==== Финале ==== Преглед на сите доделени 12 поени во финалето: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 6 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Хрватска, Малта, Русија, Сан Марино, Турција, Украина |- | align="left"| {{знаме|Италија}} || Албанија, Естонија, Летонија, Обединето Кралство, Сан Марино, Шпанија |- | align="center"| 5 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Србија, Словенија, Швајцарија |- | rowspan="3" align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Белорусија, Литванија, Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска, Обединето Кралство, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Азербејџан, Ерменија, Словачка |- | rowspan="4" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Холандија |- | align="left"| {{знаме|Франција}} || Белгија, Грција |- | align="left"| {{знаме|Шпанија}} || Португалија, Франција |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Естонија, Израел |- | rowspan="7" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Грција}} || Кипар |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина |- | align="left"| {{знаме|Обединето Кралство}} || Бугарија |} ==== Прво полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | align="center"| 7 | align="left"| {{знаме|Грција}} || Албанија, Азербејџан, Грузија, Обединето Кралство, Португалија, Сан Марино, Србија |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Грузија, Грција, Турција |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Финска}} || Исланд, Норвешка |- | align="left"| {{знаме|Малта}} || Ерменија, Сан Марино |- | rowspan="6" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Албанија}} || Грција |- | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Литванија |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Исланд}} || Шпанија |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Србија}} || Хрватска |} ==== Второ полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 4 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Словачка, Словенија |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Белгија, Данска, Естонија, Израел |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Белорусија, Молдавија |- | rowspan="5" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Белорусија}} || Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словачка}} || Украина |} == Меѓународни преноси и коментатори == === Земји учеснички === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:90%;" |- ! Земја !! Коментатор(и) !! Канал |- | {{знаме|Австрија}} || Роберт Крајнер || ORF 1 |- | {{знаме|Азербејџан}} || Хуснија Марамадова || İTV |- | {{знаме|Албанија}} || Леон Менкши || TVSH |- | {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Дејан Кукриќ || BHT 1 |- | {{знаме|Германија}} || Петер Урбшхат || Das Erste |- | {{знаме|Македонија}} || Каролина Петковска || МТВ 1 |- | {{знаме|Србија}} || Душка Вучиниќ-Лучиќ || РТС 1 |- | {{знаме|Хрватска}} || Душко Ќурлиќ || HRT 1 |} === Земји кои не учествуваат === {{знаме|Австралија}} — Џулија Зимиро и Сем Панг (SBS One) {{знаме|Нов Зеланд}} — Без коментатор (BBC UKTV) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [http://www.eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Германска музика]] [[Категорија:Диселдорф]] [[Категорија:Музиката во 2011 година]] [[Категорија:2011 година во Германија]] ad96lfw81eqzg3irdh6yxo4be48lac7 5628788 5628539 2026-09-15T10:46:16Z BT405 9277 5628788 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2011 | year = 2011 | theme = ''"Feel Your Heart Beat!"'' | image = Logo ESC 2011.png | final = 14 [[Мај]] [[2011]] | semi1 = 10 [[Мај]] [[2011]] | semi2 = 12 [[Мај]] [[2011]] | presenters = [[Анке Енгелке]]<br />[[Штефан Раб]]<br />[[Јудит Ракерс]] | director = | host = {{знамеикона|Германија}} [[ARD/NDR]] | venue =[[Есприт Арена]], <br />[[Диселдорф]], [[Германија]] | winner = {{esc|Азербејџан}}''Running Scared'' | vote = | entries = 43 | debut = | return = {{esc|Австрија}}{{esc|Италија}}<br />{{esc|Сан Марино}}<br />{{esc|Унгарија}} | withdraw = | null = | interval = | opening = | map =ESC 2011 Map 2.svg |карта=ESC_2011_Map_2.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv|next=2012|претходна=2010}} [[File:ESC-Arena in Duesseldorf-Stockum, von Sueden.jpg|thumb|десно|Арена Дизелдорг – место каде се одржал настанот.]] '''Евровизија 2011''' — 56. натпревар за најдобра песна на [[Европа]]. Се одржа во [[Германија]], која победи на [[Евровизија 2010]], со песната „[[Satellite]]“ во изведба на пејачката [[Лена Мајер-Ландрут]]. Официјалните датуми за полуфиналињата беа [[10 мај]] и [[12 мај]] [[2011]], а финалето се одржа на [[14 мај]] [[2011]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ESC-Finale 2011 findet am 14. Mai statt|url=http://eurovision.ndr.de/news/meldungen/terminesc100.html7|language=de|work=NDR|accessdate=30 June 2010|date=30 June 2010}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Иако ЕБУ, како и минатата година работеше силно за да ги врати [[Италија]], [[Австрија]] и [[Монако]]<ref>[http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 Phil Bosco expliqué a Eurovision info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150406015245/http://www.eurovision-info.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:phil-bosco-explique-a-eurovision-info&catid=48:2010&Itemid=83 |date=2015-04-06 }} Eurovision Info</ref><ref name="derstandard.at">{{Наведена мрежна страница|url=http://derstandard.at/1271377890195/Song-Contest-Wrabetz-will-ORF-Antreten-sicher-ueberdenken|title=''Wrabetz will ORF-Antreten "sicher überdenken"''|language=de|date=2010-05-31|publisher=Der Standard|accessdate=31 мај 2010}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.esctoday.com/news/read/12899 | title=Eurovision Song Contest 2024: News, Participants of this world }}</ref> повторно на сцена, Монако не испрати своја песна. Успехот на Германија во 2010 година, ја поттикна Австрија да направи враќање на Евровизија 2011.<ref name="derstandard.at"/> == Историски факти == 2011 година беше 3 пат за Германија да биде домаќин на Евровизија, а првпат таа да биде домаќин како обединета земја. [[Западна Германија]] ја организираше Евровизија во [[Евровизија 1957|1957]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=274|title=Eurovision History by Year (1957)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> и [[Евровизија 1983|1983]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=299|title=Eurovision History by Year (1983)|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=29 мај 2010}}</ref> Германија исто така е и првата земја од ''Големата четворка'' да победи на фестивалот од 2000 година, кога се направени и новите правила на Евровизија, кои дозволуваат четирите основачи на Евровизија - [[Германија]], [[Франција]], [[Велика Британија]] и [[Шпанија]] да се квалификуват директно во финалето, заедно со победникот од претходната година. Според правилата на ЕБУ во овој случај бидејќи Германија како дел од ''Големата четворка'' беше победник, имаше потреба и за 5 земја која би одела директно во финалето. Според ЕБУ, тоа беше [[Турција]] која заврши на 2-то место на [[Евровизија 2010]].<ref name="eurovisionrules">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/upload/esc2010rules.pdf|title=Rules for the Eurovision Song Contest|work=[[European Broadcasting Union|EBU]]|accessdate=31 мај 2010}}</ref> На 30 август 2010 година беше објавено дека Сванте Стокселиус, супервизорот на Евросонг, ќе ја напушти оваа функција на крајот на 2010, што значеше дека друга личност ќе биде поставена да раководи со улогата на генерален супервајзер за Евросонг 2011 во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Bakker|first=Sietse|title=Svante Stockselius says Eurovision farewell|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19923&_t=Svante+Stockselius+says+Eurovision+farewell|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=30 August 2010|date=30 August 2010}}</ref> == Град домаќин == Првично, осум германски града пројавија интерес да бидат домаќин на Евровизија 2011.<ref name=Host1>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|title=GERMANY - Seven cities already declared interest|accessdate=31 мај 2010|publisher=''Oikotimes''|archive-date=2010-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602090755/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=8300|url-status=dead}}</ref> вклучувајќи ги [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], [[Гелзенкирхен]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|title=Jetzt will auch Schalke den Grand Prix|date=1 June 2010|accessdate=1 June 2010|publisher=''Bild.de''|language=de|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122032918/http://www.bild.de/BILD/unterhaltung/musik/grand-prix/2010/06/01/lena-titelverteidigung-song-contest-2011/hamburg-berlin-koeln-hannover-schalke-gelsenkirchen-grand-prix.html|url-status=dead}}</ref> [[Диселдорф]], [[Келн]], [[Франкфурт]] и [[Минхен]].<ref name=Host1/> На 21 август 2010 од германската телевизија НДР беше објавено дека четири од овие града официјално поднеле кандидатура за да бидат домаќини на Евросонг 2011 [[Берлин]], [[Хамбург]], [[Хановер]], и [[Диселдорф]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19833&_t=Four+cities+in+the+running+to+host+Eurovision+2011|title=Four cities in the running to host Eurovision 2011|last=Bakker|first=Sietse|date=21 August 2010|publisher=European Broadcasting Union|EBu|accessdate=20 August 2010}}</ref> <div style="position: relative;"> [[Податотека:ESC 2011 Potential host cities.svg|250px|link=|алт=d]] {{Image label|x=0.345 |y=0.21 |scale=500|text=<small>'''[[Берлин]]'''</small> [[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Berlin]]}} {{Image label|x=0.233 |y=0.125 |scale=500|text=[[Податотека:Red pog.svg|6px|link=Hamburg]] <small>'''[[Хамбург]]'''</small>}} </div> {{легенда|#AACCFF|outline=black|Емитувачка област на НДР}} Планови каде би бил одржан фестивалот во секој град апликант:<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Eurovision Song Contest - Lenas großer Triumph|url=http://www.stern.de/kultur/musik/bewerbung-um-den-eurovision-song-contest-2011-warum-ein-aussenseiter-gute-chancen-hat-1596112.html|publisher=''Stern.de''|accessdate=10 September 2010|language=de|date=23 August 2010}}</ref> * да се одржува фестивалот во Есприт Арената во Диселдорф * да се одржува фестивалот во егзибициска сала во Хамбург Директорот на НДР Луц Мармор во интервју за весникот Хамбургер Абендблат на 31 септември истакна дека во почетокот на октомври е најверојатна дата за објавување на градот домаќин за Евросонг 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abendblatt.de/kultur-live/article1628337/Der-Alltag-von-NDR-Intendant-Lutz-Marmor.html|title=Karriere eines Fernsehmannes - Der Alltag von NDR-Intendant Lutz Marmor - Kultur & Live - Hamburger Abendblatt|last=Renner|first=Von Kai-Hinrich|date=11 September 2010|publisher=Hamburger Abendblatt|language=de|accessdate=13 September 2010}}</ref> == Учесници == Четириесет и три држави го потврдија своето учество за Евросонг 2011, вклучувајќи ја Австрија, која се врати на фестивалот неколку години од кога последен пат учествуваше на Евросонг 2007 во Хелсинки.<ref name="Австрија">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19383&_t=Austria+to+pick+in+October%3F|title=Austria to pick in October?|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Jarmo|last=Siim|date=27 July 2010|accessdate=3 August 2010}}</ref> На 28 август 2010 година, на средба во Белград ЕБУ одлучи дека секоја држава мора да го одбере својот изведувач и песната пред 14 март 2011 година. На 14 март 2011, ждребката за редоследот беше одржана во градот домаќин.<ref name="EBU meeting">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=19913&_t=Reference+Group+gathered+in+Belgrade|title=Reference Group gathered in Belgrade|publisher=European Broadcasting Union|EBu|first=Sietse|last=Bakker|date=28 August 2010|accessdate=28 August 2010}}</ref> === Полуфиналисти === * Двете полуфиналиња се одржаа на 10 и 12 мај 2011. * Сите земји учеснички, освен големата четворка мораа да се напреваруваат во едно од двете полуфиналиња. * Десетте држави од секое полуфинале со највисок врој на бодови се квалификуваа во финалето. * [[Израел]] се натпреваруваше во второто полуфинале за да избегне неучествување поради религиски причини.<ref name="Israel">{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16139|title=Israel to participate in 2nd semifinal of 2011|last=Barak|first=Itamar|publisher=''ESCToday''|accessdate=21 September 2010|date=21 September 2010|archive-date=2010-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923132140/http://esctoday.com/news/read/16139|url-status=dead}}</ref> === Прво полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Изведувач ! Наслов на песна ! Превод ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Poland}} | [[Полски јазик]] | Магдалена Тул | Jestem | Јас сум | 18 | 19 |- | 02 | {{знаме|Norway|}} | [[Англиски јазик]], [[Свахили]] | Стела Мванги | Haba Haba | Малку по малку | 30 | 17 |- | 03 | {{знаме|Albania|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Албански јазик]] | Aurela Gaçe | Feel the passion | Почувствувај ја страста | 37 | 13 |- | 04 | {{знаме|Armenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Еми | Boom Boom | — | 54 | 12 |- | 05 | {{знаме|Turkey|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Јуксек Садакат | Live It Up | — | 47 | 14 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban(Чаробан) | Магичен | 67 | 8 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | — | 64 | 9 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | Вљубена на кратко | 55 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 09 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | Уште еден ден | 74 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 10 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Paradise Oskar | Da Da Dam | — | 103 | 3 |- | 11 | {{знаме|Malta|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Глен Вела | One Life | Еден живот | 54 | 11 |- | 12 | {{знаме|San Marino|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Сенит | Stand By | Застанат до | 34 | 16 |- | 13 | {{знаме|Croatia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Дариа Кинзер | Celebrate | Прослава | 41 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | Враќање дома | 100 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | [[Кати Волф]] | What About My Dreams? | Што со моите сништа? | 72 | 7 |- | 16 | {{знаме|Portugal|y=2011}} | [[Португалски јазик]] | Homens da Luta | A luta é alegria | Борбата е радост | 22 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 17 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Evelina Sašenko | C'est ma vie | Тоа е мој живот | 81 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | Трчам уплашен | 122 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | [[Лукас Јоркас]] feat. Stereo Mike | Watch My Dance | Погледни го мојот танц | 133 | 1 |} :1.{{note|a}}Вклучува две фрази на [[Француски јазик]]. === Второ полуфинале === {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Превод ! Бодови ! Место |- bgcolor="#FFDEAD" | 01 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | — | 109 | 5 |- bgcolor="#FFDEAD" | 02 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | Тајната е љубов | 69 | 7 |- | 03 | {{знаме|Netherlands|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[3JS]] | "[[Je vecht nooit alleen|Never Alone]]" | Никогаш сам | 13 | 19 |- | 04 | {{знаме|Belgium|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Witloof Bay]] | "[[With Love Baby]]" | — | 53 | 11 |- | 05 | {{знаме|Slovakia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[TWiiNS]] | "[[I'm Still Alive (TWiiNS song)|I'm Still Alive]]" | Сè уште сум жив | 48 | 13 |- bgcolor="#FFDEAD" | 06 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Mika Newton]] | "[[Angels (Mika Newton song)|Angels]]" | Ангели | 81 | 6 |- bgcolor="#FFDEAD" | 07 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub song)|So Lucky]]" | Толку среќен | 54 | 10 |- bgcolor="#FFDEAD" | 08 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade song)|Popular]]" | Популарен | 155 | 1 |- | 09 | {{знаме|Cyprus|y=2011}} | [[Грчки јазик]] | [[Christos Mylordos]] | "[[San Aggelos S'agapisa|San aggelos s'agapisa]]" <br /> (Σαν άγγελος σ'αγάπησα) | I loved you like an angel <br />Те сакав како ангел | 16 | 18 |- | 10 | {{знаме|Bulgaria|y=2011}} | [[Бугарски јазик]] | [[Поли Генова]] | "[[Na inat]]" (For spite) | За инат | 48 | 12 |- | 11 | {{знаме|Macedonia|y=2011}} | [[Македонски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Влатко Илиевски]] | "Rusinka" (Russian girl) | [[Русинка (песна)|Русинка]] | 36 | 16 |- | 12 | {{знаме|Israel|y=2011}} | [[Хебрејски јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Dana International]] | "[[Ding Dong (Dana International song)|Ding Dong]]" | Динг Донг | 38 | 15 |- bgcolor="#FFDEAD" | 13 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | "[[No One (Maja Keuc song)|No One]]" | Никој | 112 | 3 |- bgcolor="#FFDEAD" | 14 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM song)|Change]]" | — | 111 | 4 |- bgcolor="#FFDEAD" | 15 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | — | 60 | 9 |- | 16 | {{знаме|Belarus|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Anastasia Vinnikova]] | "[[I Love Belarus]]" | Ја сакам Белорусија | 45 | 14 |- | 17 | {{знаме|Latvia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Musiqq]] | "[[Angel in Disguise (Musiqq song)|Angel in Disguise]]" | — | 25 | 17 |- bgcolor="#FFDEAD" | 18 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | Ново утре | 135 | 2 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward song)|Lipstick]]" | Кармин | 68 | 8 |} === Финале === [[Податотека:Ell & Nikki - Azerbaijan (Eurovision Song Contest 2011) cropped.jpg|thumb|290px|Победниците Елдар Гасимов-Ell и Нигар Џамал-Nikki]] [[Податотека:Vlatko ilievski eurosong 2011 cropped.jpg|thumb|290px|Влатко Илиевски на настапот во Диселдорф]] * Финалето се одржа на 14 мај 2011. * Само државите кои ја формираат големата петорка автоматски се квалификуваат во финалето. * Од двете полуфиналиња на 10 и 12 мај 2011, дваесет држави се квалификуваа во финале. Вкупно дваесет и пет земји се натпреваруваа во финалето.<ref name="EBU meeting"/> {| class="sortable wikitable" |- ! ред.бр. ! Учесник ! Јазик ! Исполнувач ! Песна ! Бодови ! Место |- | 01 | {{знаме|Finland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Paradise Oskar]] | "Da Da Dam" | 57 | 21 |- | 02 | {{знаме|Bosnia and Herzegovina|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Босански јазик]] | [[Дино Мерлин]] | "[[Love in Rewind]]" | 125 | 6 |- | 03 | {{знаме|Denmark|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[A Friend In London]] | "[[New Tomorrow]]" | 134 | 5 |- | 04 | {{знаме|Lithuania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Evelina Sašenko]] | C'est ma vie | 63 | 19 |- | 05 | {{знаме|Hungary|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Унгарски јазик]] | Кати Волф | What About My Dreams? | 53 | 22 |- | 06 | {{знаме|Ireland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Jedward]] | "[[Lipstick (Jedward)|Lipstick]]" | 119 | 8 |- | 07 | {{знаме|Sweden|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Eric Saade]] | "[[Popular (Eric Saade)|Popular]]" | 185 | 3 |- | 08 | {{знаме|Estonia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Getter Jaani]] | "[[Rockefeller Street]]" | 44 | 24 |- | 09 | {{знаме|Greece|y=2011}} | [[Англиски јазик]], [[Грчки јазик]] | Loukas Giorkas feat. Stereo Mike | Watch My Dance | 120 | 7 |- | 10 | {{знаме|Russia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Алекси Воробјов | Get You | 77 | 16 |- | 11 | {{знаме|France|y=2011}} | [[Корзикански јазик]] | [[Amaury Vassili]] | Sognu | 82 | 15 |- | 12 | {{знаме|Italy|y=2011}} | [[Италијански јазик]], [[Англиски јазик]] | [[Raphael Gualazzi]] | "[[Follia d'amore|Madness of Love]]" | 189 | 2 |- | 13 | {{знаме|Switzerland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Ана Росинели | In Love for a While | 19 | 25 |- | 14 | {{знаме|United Kingdom|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Blue (бенд)|Blue]] | "[[I Can (Blue)|I Can]]" | 100 | 11 |- | 15 | {{знаме|Moldova|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Zdob şi Zdub]] | "[[So Lucky (Zdob şi Zdub)|So Lucky]]" | 97 | 12 |- | 16 | {{знаме|Germany|y=2011}} (Host) | [[Англиски јазик]] | [[Lena Meyer-Landrut|Lena]] | "[[Taken by a Stranger]]" | 107 | 10 |- | 17 | {{знаме|Romania|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Hotel FM]] | "[[Change (Hotel FM)|Change]]" | 77 | 17 |- | 18 | {{знаме|Austria|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Nadine Beiler]] | "[[The Secret Is Love]]" | 64 | 18 |- bgcolor="#FFDEAD" | 19 | {{знаме|Azerbaijan|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Eldar Gasimov|Ell и Nigar Jamal|Nikki | Running Scared | 221 | 1 |- | 20 | {{знаме|Slovenia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | [[Maja Keuc]] | No One | 96 | 13 |- | 21 | {{знаме|Iceland|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Sigurjón's Friends | Coming Home | 61 | 20 |- | 22 | {{знаме|Spain|y=2011}} | [[Шпански јазик]] | [[Lucía Pérez]] | "[[Que me quiten lo bailao]]" | 50 | 23 |- | 23 | {{знаме|Ukraine|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Mika Newton | "Angels" | 159 | 4 |- | 24 | {{знаме|Serbia|y=2011}} | [[Српски јазик]] | Нина Радојчиќ | Čaroban (Чаробан) | 85 | 14 |- | 25 | {{знаме|Georgia|y=2011}} | [[Англиски јазик]] | Елдрин | One More Day | 110 | 9 |- |} === Прво учество === * {{знаме|Liechtenstein}} – Единствениот радиодифузен сервис на Лихтенштајн 1ФЛТВ (''1 Fürstentum Liechtenstein Television'') на 29 јули 2010 испрати апликација за членство во ЕБУ. Ако апликацијата беше прифатена, Лихтенштајн ќе можеше да испрати песна на Евровизија 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16032|title=Liechtenstein: 1FL expects "good chances" for Eurovision debut|date=30 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Victor|last=Hondal|accessdate=30 July 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/16034|title=Al Walser to meet with 1FL|date=31 July 2010|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|accessdate=31 July 2010|archive-date=2010-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100906061152/http://www.esctoday.com/news/read/16034|url-status=dead}}</ref> === Враќање === * {{знаме|Hungary}} – Дуна ТВ беше во преговори со ЕБУ за да учествува на Евросонг. Унгарија се повлече од [[Евровизија 2009|Евросонг 2009]], кога претходниот дифузер Маѓар Телевизио (''Magyar Televízió''), го напушти фестивалот поради финансиски причини<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16054|title=Hungary will comeback with new broadcaster|publisher=''ESCToday''|first=Marcus|last=Klier|date=12 August 2010|accessdate=12 August 2010|archive-date=2010-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920090837/http://www.esctoday.com/news/read/16054|url-status=dead}}</ref> * {{знаме|Italy}} – На прес конференција за четвртото издание на Италијанскиот Х Фактор, директорот на РАИ 2 Масимо Лиофреди најави дека победникот на натпреварувањето ''би можел'' да ја претставува Италија на Евровизија, наместо да учестува на Санремо, како претходните години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/16102|title=Italy might return to Eurovision in 2011|publisher=''ESCToday''|first=Hondal|last=Victor|date=6 September 2010|accessdate=6 September 2010|archive-date=2010-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101001044639/http://www.esctoday.com/news/read/16102|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|title=X Factor riparte da quattro giudici. Facchinetti: "Niente fango su Simona" - televisione -Tgcom - pagina 1|last=Conti|first=Andrea|date=6 September 2010|publisher=Mediaset|language=it|accessdate=6 September 2010|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722041926/http://www.tgcom.mediaset.it/televisione/articoli/articolo490216.shtml?1&fontsize=medium|url-status=dead}}</ref> Со тоа што Италија одлучи да се врати на Евровизија, '''''големата четворка''''' стана '''''голема петорка'''''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|title=Svante Stockselius meets members of OGAE Serbia|date=22 June 2007|publisher=''Oikotimes''|accessdate=10 September 2010|archive-date=2010-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212142034/http://oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=234|url-status=dead}}</ref> == Гласање == === 12 поени === ==== Финале ==== Преглед на сите доделени 12 поени во финалето: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 6 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Хрватска, Малта, Русија, Сан Марино, Турција, Украина |- | align="left"| {{знаме|Италија}} || Албанија, Естонија, Летонија, Обединето Кралство, Сан Марино, Шпанија |- | align="center"| 5 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Србија, Словенија, Швајцарија |- | rowspan="3" align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Белорусија, Литванија, Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска, Обединето Кралство, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Азербејџан, Ерменија, Словачка |- | rowspan="4" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Холандија |- | align="left"| {{знаме|Франција}} || Белгија, Грција |- | align="left"| {{знаме|Шпанија}} || Португалија, Франција |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Естонија, Израел |- | rowspan="7" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Грција}} || Кипар |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина |- | align="left"| {{знаме|Обединето Кралство}} || Бугарија |} ==== Прво полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | align="center"| 7 | align="left"| {{знаме|Грција}} || Албанија, Азербејџан, Грузија, Обединето Кралство, Португалија, Сан Марино, Србија |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Азербејџан}} || Грузија, Грција, Турција |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Финска}} || Исланд, Норвешка |- | align="left"| {{знаме|Малта}} || Ерменија, Сан Марино |- | rowspan="6" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Албанија}} || Грција |- | align="left"| {{знаме|Грузија}} || Литванија |- | align="left"| {{знаме|Унгарија}} || Финска |- | align="left"| {{знаме|Исланд}} || Шпанија |- | align="left"| {{знаме|Литванија}} || Полска |- | align="left"| {{знаме|Србија}} || Хрватска |} ==== Второ полуфинале ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! бр. ! Добитник ! Земји кои дале 12 поени |- | rowspan="2" align="center"| 4 | align="left"| {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Австрија, Македонија, Словачка, Словенија |- | align="left"| {{знаме|Шведска}} || Белгија, Данска, Естонија, Израел |- | align="center"| 3 | align="left"| {{знаме|Словенија}} || Босна и Херцеговина, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" align="center"| 2 | align="left"| {{знаме|Данска}} || Ирска, Шведска |- | align="left"| {{знаме|Украина}} || Белорусија, Молдавија |- | rowspan="5" align="center"| 1 | align="left"| {{знаме|Австрија}} || Германија |- | align="left"| {{знаме|Белорусија}} || Украина |- | align="left"| {{знаме|Ирска}} || Данска |- | align="left"| {{знаме|Молдавија}} || Романија |- | align="left"| {{знаме|Словачка}} || Украина |} == Меѓународни преноси и коментатори == === Земји учеснички === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:90%;" |- ! Земја !! Коментатор(и) !! Канал |- | {{знаме|Австрија}} || Роберт Крајнер || ORF 1 |- | {{знаме|Азербејџан}} || Хуснија Марамадова || İTV |- | {{знаме|Албанија}} || Леон Менкши || TVSH |- | {{знаме|Босна и Херцеговина}} || Дејан Кукриќ || BHT 1 |- | {{знаме|Германија}} || Петер Урбшхат || Das Erste |- | {{знаме|Македонија}} || Каролина Петковска || МТВ 1 |- | {{знаме|Србија}} || Душка Вучиниќ-Лучиќ || РТС 1 |- | {{знаме|Хрватска}} || Душко Ќурлиќ || HRT 1 |} === Земји кои не учествуваат === {{знаме|Австралија}} — Џулија Зимиро и Сем Панг (SBS One) {{знаме|Нов Зеланд}} — Без коментатор (BBC UKTV) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [http://www.eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Германска музика]] [[Категорија:Диселдорф]] [[Категорија:Музиката во 2011 година]] [[Категорија:2011 година во Германија]] 8hnbgh4pmr039pikabq1m85eqt1mq48 0 202705 5628785 5628488 2026-09-15T10:44:45Z BT405 9277 5628785 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2003 | image = Eurovision Song Contest 2003 logo.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2003 | date = [[24 мај]] [[2003]] | edition = 48 | host = {{Esc|Латвија}} | venue = [[Skonto Hall]], [[Рига]], [[Латвија]] | presenters = Marie N<br />Renārs Kaupers | emiter = [[Латвиска телевизија|LTV]] | winner = {{Esc|Турција}}<br />[[Sertab Erener]]<br />„[[Everyway That I Can]]“ | director = Arvīds Babris | executive_producer = Ilona Spriņģe | musical_director = Romāns Vendiņš | producer = Līga Zeļģe | designer = Aigars Ozoliņš | entries = 26 | debuting = ''Нема'' | returning = {{Esc|Исланд}} {{Esc|Ирска}} {{Esc|Холандија}} {{Esc|Норвешка}} {{Esc|Полска}} {{Esc|Португалија}} | nonparticipating = {{Esc|Данска}} {{Esc|Финска}} {{Esc|Литванија}} {{Esc|Македонија}} {{Esc|Романија}} {{Esc|Швајцарија}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни преку телегласање или жири. | previous = 2002 | next = 2004 | website = https://eurovision.tv/event/riga-2003 eurovision.tv |map=ESC_2003_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/riga-2003 eurovision.tv|slogan=Magical Rendez-vous}} '''Изборот за песна на Евровизија 2003''' беше 48. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[24 мај]] [[2003]] година во халата [[Skonto Hall]] во [[Рига]], [[Латвија]]. Ова беше првпат натпреварот да се одржи во Латвија, благодарение на победата на Marie N претходната година. Водители на шоуто беа ланската победничка Marie N и Renārs Kaupers, пејачот на групата Brainstorm. Победник беше [[Турција]] со поп-ѕвездата [[Sertab Erener]] и нејзината енергична етно-поп песна „[[Everyway That I Can]]“. Ова беше прва победа во историјата на Турција на натпреварот. За [[Македонија]], ова издание значи пауза од учеството поради петгодишниот систем на квалификации кој ја остави земјата надвор од финалето оваа година. == Локација == Натпреварот се одржа во [[Skonto Hall]] во латвиската престолнина Рига. Областа беше специјално преуредена и адаптирана за потребите на евровизиското шоу, со капацитет од околу 6.500 гледачи. Сценографијата го носи мотото „Мешајте се“ (''I'll Be Staring / Magical Rendezvous''), акцентирајќи ја културната разновидност. == Организација и формат == Латвискиот јавен сервис LTV се соочи со одредени финансиски и кадровски предизвици во раните фази на подготовката, но со силна поддршка од владата и градот Рига успеа навремено да го заврши организацискиот процес. Системот на испаѓање врз основа на петгодишниот просек продолжи да важи, што значеше враќање на Исланд, Ирска, Холандија, Норвешка, Полска и Португалија, додека Данска, Финска, Литванија, Македонија, Романија и Швајцарија мораа да се повлечат. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Sertab Erener]] || „[[Everyway That I Can]]“ || Англиски || Demir Demirkan, Sertab Erener || 167 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[VRT]] || [[Urban Trad]] || „[[Sanomi]]“ || Измислен јазик || Yves Barbieux || 165 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[Прв канал (Русија)|ОРТ]] || [[t.A.T.u.]] || „[[Ne ver', ne boysia]]“ (Не верь, не бойся) || Руски || Valery Polienko, Marsik Zhailauov, Ivan Shapovalov || 164 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || [[Jostein Hasselgård]] || „[[I'm Not Afraid to Love You]]“ || Англиски || Arve Furset, Vidian || 123 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Fame (шведски дует)|Fame]] || „[[Give Me Your Love]]“ || Англиски || Calle Kindbom, Carl Lösnitz || 107 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[Alf Poier]] || „[[Weil der Mensch zählt]]“ || Германски (штирски дијалект) || Alf Poier || 101 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || [[Ich Troje]] || „[[Keine Grenzen – Żadnych granic]]“ || Германски, Полски, Руски || André Franke, Joachim Horn-Bernges, Jacek Łągwa, Michał Wiśniewski || 90 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Beth (шпанска пејачка)|Beth]] || „[[Dime]]“ || Шпански || Amaya Martínez, Jesús Pérez || 81 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[Birgitta Haukdal]] || „[[Open Your Heart (песна на Биргита Хаукдал)|Open Your Heart]]“ || Англиски || Hallgrímur Óskarsson, Sveinbjörn I. Baldvinsson, Njörður P. Njarðvík || 81 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || [[Nicoleta Matei|Nicola]] || „[[Don't Break My Heart]]“ || Англиски || Mihai Alexandru, Andreea Andrei || 73 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[Mickey Harte]] || „[[We've Got the World]]“ || Англиски || Keith Molloy, Martin Brannigan || 53 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Luise Lunendorf|Lou]] || „[[Let's Get Happy]]“ || Англиски || Ralph Siegel, Bernd Meinunger || 53 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Lynn Chircop]] || „[[To Dream Again]]“ || Англиски || Ronald Pisani, Aldo Spiteri || 4 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || [[Esther Hart]] || „[[One More Night]]“ || Англиски || Tjeerd Oosterhuis, Jozef Engelen || 45 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[Stella Georgiadou]] || „[[Feeling Alive]]“ || Англиски || Constantina Konstantinou, Andreas Anastasiis || 15 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Louisa Baïleche]] || „[[Monts et merveilles]]“ || Француски || Hélène Blazy, Marc Paelinck || 19 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Ruffus]] || „[[Eighties Coming Back]]“ || Англиски || Vaiko Eplik || 14 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Claudia Beni]] || „[[Više nisam tvoja]]“ || Англиски, Хрватски || Andrej Babić || 29 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Mando (грчка пејачка)|Mando]] || „[[Never Let You Go]]“ || Англиски || Mando, Teris Siannis || 25 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Mija Martina]] || „[[Ne brini]]“ || Хрватски, Англиски || Ines Prajo, Arjana Kunštek || 27 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || [[NTU]] || [[Olexandr Ponomaryov]] || „[[Hasta la Vista]]“ || Англиски || Svyatoslav Vakarchuk, Michael Nekrasov || 30 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || [[F.L.Y.]] || „[[Hello from Mars]]“ || Англиски || Mārtiņš Freimanis, Lauris Reiniks || 5 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || [[BBC]] || [[Jemini]] || „[[Cry Baby]]“ || Англиски || Martin Isherwood, John Collins || 0 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Karmen Stavec]] || „[[Nanana]]“ || Англиски || Raay, Jana Šušteršič || 7 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[Lior Narkis]] || „[[Words for Love]]“ (מילים לאהבה) || Хебрејски, Англиски || Yossi Gispan, Uri Kariv || 17 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || [[Rita Guerra]] || „[[Deixa-me sonhar]]“ || Португалски, Англиски || Paulo Martins || 13 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="26" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Украина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Латвија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија |- ! rowspan="26" | Учесници | style="text-align:left;" | Исланд | 81 || style="background:#ccc;" | || 7 || 3 || 6 || 5 || 2 || || 6 || 1 || 4 || 1 || 8 || || || 1 || 4 || 8 || 1 || 2 || 10 || 5 || || || 7 || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Австрија | 101 || 8 || style="background:#ccc;" | 5 || 4 || || || 6 || 10 || 6 || 6 || 6 || 6 || 5 || 6 || 3 || 2 || 1 || 4 || 4 || 8 || 4 || 10 || || 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 53 || 6 || 4 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || 7 || || 5 || 10 || || 5 || || || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || || |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Турција''' | '''167''' || 1 || 10 || 2 || style="background:#ccc;" | 10 || 8 || 8 || 3 || 10 || 12 || 10 || 10 || 10 || 8 || 4 || 3 || 12 || 3 || 10 || 3 || || 6 || 10 || || 12 || 7 | |- | style="text-align:left;" | Малта | 4 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 3 || 1 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 27 || || 6 || || || || style="background:#ccc;" | || 12 || || || || || || || || || || || || 7 || || || 2 || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 13 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 2 || || || || || || || 3 || || || || || || 8 || | |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 29 || || 5 || || || || 7 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || 5 || 5 || || || 1 || 3 || || || 3 | |- | style="text-align:left;" | Кипар | 15 || || || || || 2 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || 4 || || || || || || || || || 9 | |- | style="text-align:left;" | Германија | 53 || 3 || || 1 || 7 || 3 || 4 || 2 || 1 || 2 || style="background:#ccc;" | 2 || || 6 || 2 || 8 || || 2 || || || 6 || || || || 4 || || || 2 |- | style="text-align:left;" | Русија | 164 || 10 || 3 || 10 || 12 || 8 || || 7 || 4 || 8 || 3 || style="background:#ccc;" | 4 || 12 || 10 || 1 || 12 || 6 || 2 || 12 || 10 || 5 || 12 || 4 || 2 || 1 || 2 || 4 |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 81 || 5 || || || 8 || 1 || 10 || 12 || 5 || 5 || || || style="background:#ccc;" | 3 || 1 || 6 || || 3 || 6 || 6 || 1 || || 3 || 6 || || || 6 || |- | style="text-align:left;" | Израел | 17 || || || || || || 3 || || || || || 5 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || 7 || || 2 || | |- | style="text-align:left;" | Холандија | 45 || 7 || || 7 || 3 || || || || || 3 || 2 || || || || style="background:#ccc;" | 5 || 5 || || || 2 || || || 1 || 5 || 5 || || || |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 0 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || | |- | style="text-align:left;" | Украина | 30 || || 1 || || 2 || || || || || 4 || || 8 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 8 || || 5 || || 2 || | |- | style="text-align:left;" | Грција | 25 || 4 || || || 1 || || || || || 12 || 5 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || || || || || || 2 | |- | style="text-align:left;" | Белгија | 165 || 12 || 12 || 8 || 10 || 7 || 1 || 5 || 7 || 7 || 7 || 7 || 3 || 7 || 12 || 7 || 8 || 10 || style="background:#ccc;" | 7 || 6 || 7 || 7 || 8 || 6 || 5 || 4 || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција | 19 || || || || || || || || || || 8 || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 8 || || 3 || || || | |- | style="text-align:left;" | Шведска | 107 || || 8 || 6 || || 4 || || 4 || 2 || || 4 || 3 || 5 || 1 || 4 || 10 || 7 || 7 || 1 || 8 || style="background:#ccc;" | || || 12 || 10 || 6 || 5 | |- | style="text-align:left;" | Полска | 90 || 2 || || 12 || 5 || || 5 || || 8 || || 8 || 4 || || 4 || || || 10 || 8 || || || 4 || style="background:#ccc;" | 6 || || 12 || 4 || 10 || 2 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 7 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 3 || 4 || | |- | style="text-align:left;" | Латвија | 5 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || | |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 123 || || 2 || || 5 || 12 || || || 3 || || 12 || 7 || || 2 || 7 || 6 || 6 || || 12 || 12 || 12 || 3 || 7 || 1 || style="background:#ccc;" | 12 || 12 | |- | style="text-align:left;" | Романија | 73 || || || || || 6 || || || 10 || || || || 1 || || || 8 || 4 || || 6 || 5 || 2 || 5 || || || || style="background:#ccc;" | 8 | |- | style="text-align:left;" | Естонија | 14 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | [[Ирска]], [[Исланд]], [[Шведска]], [[Естонија]] |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | [[Естонија]], [[Латвија]], [[Словенија]], [[Хрватска]] |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]], [[Шпанија]], [[Полска]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Босна и Херцеговина]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | [[Германија]], [[Малта]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | [[Словенија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | [[Португалија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | [[Романија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Flugger |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | Pamela Ballantine |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Meltem Ersan Yazgan |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Sharon Borg |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Ana Vilenica |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | Helena Ramos |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Davor Meštrović |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Loukas Hamatsos |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Yana Churikova |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Anne Igartiburu |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Michal Zuares |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Mandy Huydts |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || style="text-align:left;" | Pavlo Shylko |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Corinne Boulangier |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Sandrine François |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Kayo Shekoni |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | Maciej Orłoś |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Peter Poles |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | Ģirts Līcis |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Roald Haug |- | 25 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | Leonard Miron |- | 26 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Ines |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Martin Blumenau |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] / [[VRT]] || La Une, VRT TV1 || Jean-Pierre Hautier, André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Dejan Kukrić |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || RTÉ One, RTÉ Radio 1 || Marty Whelan, Larry Gogan |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || LTV1 || Kārlis Streips |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || TVP1 || Artur Orzech |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || RTP1 || Eládio Clímaco |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || TVR1 || Andreea Marin |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[Прв канал (Русија)|ОРТ]] || Perviy Kanal || Yuri Aksyuta, Elena Baulina |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Andrea F |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Украина}} || [[NTU]] || Pershyi Natsionalnyi || Pavlo Shylko |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 3 || Laurent Ruquier, Isabelle Giordano |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 2 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Daniela Trbović |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Pekka Heino |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2003| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2003 година во Латвија]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2003]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Латвиска музика]] [[Категорија:Рига]] [[Категорија:Музиката во 2003 година]] aae7aq20y9nw644dy64zz4w4k610u0v 0 202710 5628782 5628490 2026-09-15T10:43:52Z BT405 9277 5628782 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2002 | image = ESC 2002 logo.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2002 | date = [[25 мај]] [[2002]] | edition = 47 | host = {{Esc|Естонија}} | venue = [[Saku Suurhall]], [[Талин]], [[Естонија]] | presenters = Annely Peebo<br />Marko Matvere | emiter = [[Естонска телевизија|ETV]] | winner = {{Esc|Латвија}}<br />[[Marie N]]<br />„[[I Wanna]]“ | director = Renāras Lepmets | executive_producer = Juhan Paadam | musical_director = Alar Kotkas | producer = Renate Lombbak | designer = Iir Hermeliin | entries = 24 | debuting = ''Нема'' | returning = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Белгија}}<br />{{Esc|Кипар}}<br />{{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Македонија}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Швајцарија}} | nonparticipating = {{Esc|Исланд}}<br />{{Esc|Ирска}}<br />{{Esc|Холандија}}<br />{{Esc|Норвешка}}<br />{{Esc|Полска}}<br />{{Esc|Португалија}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни преку телегласање или жири. | previous = 2001 | next = 2003 | website = https://eurovision.tv/event/tallinn-2002 eurovision.tv |map=ESC_1994_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/tallinn-2002 eurovision.tv|slogan=A Modern Fairytale}} '''Изборот за песна на Евровизија 2002''' беше 47. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[25 мај]] [[2002]] година во арената [[Saku Suurhall]] во [[Талин]], [[Естонија]]. Ова беше првпат натпреварот да се одржи во земја од поранешниот Советски Сојуз, благодарение на победата на Естонија претходната година. Водители на шоуто беа Андели Пеебо и Марко Матвере. Победник беше [[Латвија]] со харизматичната [[Marie N]] и нејзината латино-поп песна „[[I Wanna]]“. Ова беше втора последователна победа за една поранешна советска република и прва победа во историјата на Латвија, постигната само во нивното трето учество на натпреварот. За [[Македонија]], ова издание означи успешно враќање на сцената по едногодишната пауза, претставени од [[Каролина Гочева]] со песната „[[Од нас зависи]]“. == Локација == [[Податотека:Saku Suurhall 2011.jpg|мини|кадар|Saku Suurhall во Талин.]] Натпреварот се одржа во новоизградената мултифункционална арена [[Saku Suurhall]] во естонската престолнина Талин. Ова беше најголемиот затворен објект во земјата во тоа време, со капацитет од околу 10.000 гледачи во салата. Сценографијата имаше уникатен морски и бродоломен концепт под мотото „Модерна бајка“. == Организација и формат == Естонскиот јавен сервис ETV се соочи со сериозни финансиски и организациски предизвици при подготовката на настанот, но со помош на владата и приватни спонзори успеа да испорача беспрекорно шоу. Системот на квалификации врз основа на петгодишниот просек продолжи да важи, овозможувајќи им враќање на земјите што паузираа минатата година (како Македонија, Австрија, Белгија, Кипар, Финска, Романија и Швајцарија), додека Исланд, Ирска, Холандија, Норвешка, Полска и Португалија мораа да се повлечат поради слабите резултати од претходните години. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || [[Marie N]] || „[[I Wanna]]“ || Англиски || Marats Samauskis, Marie N || 176 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Ira Losco]] || „[[7th Wonder]]“ || Англиски || Philip Vella, Gerard James Borg || 168 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || [[BBC]] || [[Jessica Garlick]] || „[[Come Back (песна на Џесика Гарлик)|Come Back]]“ || Англиски || Martyn Baylay || 111 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Sahlene]] || „[[Runaway (песна на Сален)|Runaway]]“ || Англиски || Alar Kotkas, Ilmar Laisaar, Pearu Paulus, Jana Hallas || 111 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Sandrine François]] || „[[Il faut du temps]]“ || Француски || Rick Allison, Patrick Bruel, Marie-Florence Gros || 104 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[One (кипарска група)|One]] || „[[Gimme (песна на One)|Gimme]]“ || Англиски || Giorgos Theofanous || 85 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Rosa López]] || „[[Europe's Living a Dance Party|Europe's Living a Dance Party (Europe's Living a Celebration)]]“ || Шпански, Англиски || Toni Ten, Mamen Ten || 81 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Afro-dite]] || „[[Never Let It Go]]“ || Англиски || Marcco Perez || 72 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || [[Alexandru Băgău & Monica Anghel|Monica Anghel & Marcel Pavel]] || „[[Tell Me Why (песна на Моника Ангел и Марсел Павел)|Tell Me Why]]“ || Англиски || Ionel Tudor, Mirela Fugaru || 71 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || [[Malene Mortensen]] || „[[Tell Me Who You Are]]“ || Англиски || Michael Ronson, Jascha Richter || 7 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Michalis Rakintzis]] || „[[S.A.G.A.P.O.]]“ || Англиски || Michalis Rakintzis || 27 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || [[Prime Minister]] || „[[Northern Girl]]“ || Англиски || Kim Breitburg, Karen Kavaleryan, Evgeny Fridlyand || 55 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Maja Tatić]] || „[[Na jastuku za dvoje]]“ || Српски, Англиски || Dragan Mijatović, Ružica Čavić || 33 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[VRT]] || [[Sergio & The Ladies]] || „[[Sister (песна на Серџо и Лејдис)|Sister]]“ || Англиски || Dirk Paelinck, Marc Paelinck || 33 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Sestre]] || „[[Samo ljubezen]]“ || Словенечки || Grisha Alkalaj, Barbara Pešut || 33 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Vesna Pisarović]] || „[[Everything I Want]]“ || Англиски || Milana Vlaović || 44 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Corinna May]] || „[[I Can't Live Without Music]]“ || Англиски || Ralph Siegel, Bernd Meinunger || 17 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Buket Bengisu & Group Safir]] || „[[Leylaklar Soldu Kalbinde]]“ || Турски, Англиски || Figen Çakmak, Sami Öztunç || 29 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[Manuel Ortega]] || „[[Say a Word]]“ || Англиски || Alexander Kahr, Robert Pfluger || 26 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || [[Francine Jordi]] || „[[Dans le jardin de mon âme]]“ || Француски || Pierre Bluteau, Francine Jordi || 15 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || [[Каролина Гочева]] || „[[Од нас зависи]]“ || Македонски || Григор Копров, Долорес Богојевиќ || 25 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[Sarit Hadad]] || „[[Light a Candle]]“ (נדליק ביחד נר) || Хебрејски, Англиски || Avi Singolda, Zvika Pick, Yoav Ginai || 37 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || [[Laura Voutilainen]] || „[[Addicted to You]]“ || Англиски || Maki Kolehmainen, Tracy Lipp, Janina Frostell || 24 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || [[Aivaras]] || „[[Happy You]]“ || Англиски || Aivaras Stepukonis || 12 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="24" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грузија / Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Унгарија / Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција / Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Јужна Африка / Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија / Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Латвија |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Кипар | 85 || style="background:#ccc;" | || 4 || 1 || 8 || 12 || 12 || 2 || || || 3 || 6 || 3 || 10 || || 3 || 6 || || || || 1 || || 4 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 111 || 6 || style="background:#ccc;" | 7 || 7 || 2 || 2 || 6 || 7 || 3 || 7 || 4 || 8 || 12 || 6 || 5 || 2 || 2 || 3 || 6 || 3 || 6 || 4 || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Австрија | 26 || || || style="background:#ccc;" | || || || 1 || || 1 || || || || || 7 || || || || 1 || || || 1 || 1 || 5 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција | 104 || 3 || 10 || 10 || style="background:#ccc;" | || 3 || 8 || 3 || 6 || 2 || 2 || 2 || 8 || 3 || 6 || 8 || 10 || 2 || 10 || 1 || || 6 || 7 || 1 || 3 |- | style="text-align:left;" | Турција | 29 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || 4 || || || 3 || || || 4 || || 3 || || 12 || 3 |- | style="text-align:left;" | Грција | 27 || 12 || || || || || style="background:#ccc;" | 4 || || 8 || || || || || || || || 2 || || || || || || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Израел | 37 || 1 || 1 || || 2 || || 5 || style="background:#ccc;" | || || 1 || || 5 || 5 || 5 || || || 1 || || 5 || || || || || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | Финска | 24 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || || || 1 || || 1 || 3 || 5 || || 4 || || 2 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 44 || 5 || || || || 5 || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || || 2 || 2 || 8 || || || || 2 || 2 || 2 || || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 72 || || 2 || || 3 || 3 || || || 6 || || style="background:#ccc;" | 5 || 4 || 1 || 1 || 1 || 1 || 8 || 10 || 8 || 7 || 5 || 10 || 2 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Естонија | 111 || 4 || 6 || 5 || 6 || 6 || 1 || 7 || 5 || 5 || 6 || style="background:#ccc;" | 7 || 10 || 4 || 3 || 4 || 4 || 8 || 3 || 8 || 3 || 8 || 6 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Македонија | 25 || || || || || || || || || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || 7 || || || || || || || 7 || || 7 || |- | style="text-align:left;" | Малта | 168 || 8 || 12 || 8 || 10 || 7 || 7 || 10 || 8 || 10 || 8 || 8 || 10 || style="background:#ccc;" | 10 || 10 || 10 || 5 || 7 || 4 || 6 || 10 || 3 || 3 || 2 || 4 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 33 || || 3 || 6 || || || || || || 12 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 7 || 5 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија | 17 || || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 3 || || 1 || || 1 || || 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 81 || 7 || 8 || || 12 || 4 || 6 || || || || 10 || 6 || || 6 || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || 12 || 4 || 1 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Литванија | 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 12 || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 15 || || || || 5 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 10 || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 33 || || || || || || || || || || || || || 4 || 2 || || || || || style="background:#ccc;" | 12 || 5 || 10 || || |- | style="text-align:left;" | Русија | 55 || 2 || || || || 8 || 10 || || 1 || || 3 || || 12 || || 7 || || || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Данска | 7 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Романија | 71 || 10 || 7 || 2 || 1 || || || || 4 || 2 || 5 || 10 || 3 || || || 6 || 7 || 6 || 6 || || || || style="background:#ccc;" | || 2 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 33 || || || 3 || || || || 5 || 2 || 7 || || || || || 1 || 4 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 11 || 6 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Латвија''' | '''176''' || || || 12 || 4 || 10 || || 12 || 10 || 4 || 12 || 7 || 5 || 7 || 12 || 12 || 12 || 10 || 12 || 10 || 8 || 12 || 5 || 12 || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Естонија]], [[Германија]], [[Израел]], [[Литванија]], [[Малта]], [[Шпанија]], [[Швајцарија]] |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | [[Грција]], [[Малта]] (Изворно: Грција, Обединето Кралство) |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | [[Словенија]], [[Швајцарија]] (Изворно: Словенија) |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]], [[Белгија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | [[Хрватска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | [[Латвија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | [[Естонија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Романија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Melani St. John |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Marie Myriam |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Meltem Ersan Yazgan |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Michal Zuares |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || style="text-align:left;" | Marion Rung |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Duško Ćurlić |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Kristin Kaspersen |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Elektra |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | Biljana Debarlieva |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Yvette Portelli |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Segmedina Srna |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Anne Igartiburu |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | Loreta Stonėnaitė |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || style="text-align:left;" | Diana Jörg |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Geena Lisa |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Arina Sharapova |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Signe Svane |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | Leonard Miron |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Nuša Derenda |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | Eriks Niedra |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] / [[VRT]] || La Une, VRT TV1 || Jean-Pierre Hautier, André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Ismet Horo |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || DR1 || Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || LTV1 || Kārlis Streips |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || LTV || Darius Užkuraitis |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || МТВ 1 || Milanka Rašik |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charlò Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || TVR1 || Andreea Marin |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || ORT1 || Yuri Aksyuta, Elena Baulina |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Andrea F |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || Yle TV1, Yle Radio Suomi || Maria Guzenina, Asko Murtomäki |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 3 || Marc-Olivier Fogiel, Dave |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 2 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Ante Batinović |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || SF DRS, TSR, TSI || Sandra Studer, Jean-Marc Richard, Jonathan Tedesco |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Claes Åkeson, Christer Björkman |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2002| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2002 година во Естонија]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Естонска култура]] [[Категорија:Талин]] [[Категорија:Музиката во 2002 година]] na5xtdyhhqq0qyjj1xxz1978uemhxm7 5628783 5628782 2026-09-15T10:44:20Z BT405 9277 5628783 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2002 | image = Eurovision Song Contest 2002.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2002 | date = [[25 мај]] [[2002]] | edition = 47 | host = {{Esc|Естонија}} | venue = [[Saku Suurhall]], [[Талин]], [[Естонија]] | presenters = Annely Peebo<br />Marko Matvere | emiter = [[Естонска телевизија|ETV]] | winner = {{Esc|Латвија}}<br />[[Marie N]]<br />„[[I Wanna]]“ | director = Renāras Lepmets | executive_producer = Juhan Paadam | musical_director = Alar Kotkas | producer = Renate Lombbak | designer = Iir Hermeliin | entries = 24 | debuting = ''Нема'' | returning = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Белгија}}<br />{{Esc|Кипар}}<br />{{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Македонија}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Швајцарија}} | nonparticipating = {{Esc|Исланд}}<br />{{Esc|Ирска}}<br />{{Esc|Холандија}}<br />{{Esc|Норвешка}}<br />{{Esc|Полска}}<br />{{Esc|Португалија}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни преку телегласање или жири. | previous = 2001 | next = 2003 | website = https://eurovision.tv/event/tallinn-2002 eurovision.tv |map=ESC_1994_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/tallinn-2002 eurovision.tv|slogan=A Modern Fairytale}} '''Изборот за песна на Евровизија 2002''' беше 47. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[25 мај]] [[2002]] година во арената [[Saku Suurhall]] во [[Талин]], [[Естонија]]. Ова беше првпат натпреварот да се одржи во земја од поранешниот Советски Сојуз, благодарение на победата на Естонија претходната година. Водители на шоуто беа Андели Пеебо и Марко Матвере. Победник беше [[Латвија]] со харизматичната [[Marie N]] и нејзината латино-поп песна „[[I Wanna]]“. Ова беше втора последователна победа за една поранешна советска република и прва победа во историјата на Латвија, постигната само во нивното трето учество на натпреварот. За [[Македонија]], ова издание означи успешно враќање на сцената по едногодишната пауза, претставени од [[Каролина Гочева]] со песната „[[Од нас зависи]]“. == Локација == [[Податотека:Saku Suurhall 2011.jpg|мини|кадар|Saku Suurhall во Талин.]] Натпреварот се одржа во новоизградената мултифункционална арена [[Saku Suurhall]] во естонската престолнина Талин. Ова беше најголемиот затворен објект во земјата во тоа време, со капацитет од околу 10.000 гледачи во салата. Сценографијата имаше уникатен морски и бродоломен концепт под мотото „Модерна бајка“. == Организација и формат == Естонскиот јавен сервис ETV се соочи со сериозни финансиски и организациски предизвици при подготовката на настанот, но со помош на владата и приватни спонзори успеа да испорача беспрекорно шоу. Системот на квалификации врз основа на петгодишниот просек продолжи да важи, овозможувајќи им враќање на земјите што паузираа минатата година (како Македонија, Австрија, Белгија, Кипар, Финска, Романија и Швајцарија), додека Исланд, Ирска, Холандија, Норвешка, Полска и Португалија мораа да се повлечат поради слабите резултати од претходните години. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || [[Marie N]] || „[[I Wanna]]“ || Англиски || Marats Samauskis, Marie N || 176 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Ira Losco]] || „[[7th Wonder]]“ || Англиски || Philip Vella, Gerard James Borg || 168 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || [[BBC]] || [[Jessica Garlick]] || „[[Come Back (песна на Џесика Гарлик)|Come Back]]“ || Англиски || Martyn Baylay || 111 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Sahlene]] || „[[Runaway (песна на Сален)|Runaway]]“ || Англиски || Alar Kotkas, Ilmar Laisaar, Pearu Paulus, Jana Hallas || 111 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Sandrine François]] || „[[Il faut du temps]]“ || Француски || Rick Allison, Patrick Bruel, Marie-Florence Gros || 104 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[One (кипарска група)|One]] || „[[Gimme (песна на One)|Gimme]]“ || Англиски || Giorgos Theofanous || 85 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Rosa López]] || „[[Europe's Living a Dance Party|Europe's Living a Dance Party (Europe's Living a Celebration)]]“ || Шпански, Англиски || Toni Ten, Mamen Ten || 81 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Afro-dite]] || „[[Never Let It Go]]“ || Англиски || Marcco Perez || 72 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || [[Alexandru Băgău & Monica Anghel|Monica Anghel & Marcel Pavel]] || „[[Tell Me Why (песна на Моника Ангел и Марсел Павел)|Tell Me Why]]“ || Англиски || Ionel Tudor, Mirela Fugaru || 71 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || [[Malene Mortensen]] || „[[Tell Me Who You Are]]“ || Англиски || Michael Ronson, Jascha Richter || 7 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Michalis Rakintzis]] || „[[S.A.G.A.P.O.]]“ || Англиски || Michalis Rakintzis || 27 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || [[Prime Minister]] || „[[Northern Girl]]“ || Англиски || Kim Breitburg, Karen Kavaleryan, Evgeny Fridlyand || 55 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Maja Tatić]] || „[[Na jastuku za dvoje]]“ || Српски, Англиски || Dragan Mijatović, Ružica Čavić || 33 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[VRT]] || [[Sergio & The Ladies]] || „[[Sister (песна на Серџо и Лејдис)|Sister]]“ || Англиски || Dirk Paelinck, Marc Paelinck || 33 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Sestre]] || „[[Samo ljubezen]]“ || Словенечки || Grisha Alkalaj, Barbara Pešut || 33 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Vesna Pisarović]] || „[[Everything I Want]]“ || Англиски || Milana Vlaović || 44 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Corinna May]] || „[[I Can't Live Without Music]]“ || Англиски || Ralph Siegel, Bernd Meinunger || 17 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Buket Bengisu & Group Safir]] || „[[Leylaklar Soldu Kalbinde]]“ || Турски, Англиски || Figen Çakmak, Sami Öztunç || 29 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[Manuel Ortega]] || „[[Say a Word]]“ || Англиски || Alexander Kahr, Robert Pfluger || 26 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || [[Francine Jordi]] || „[[Dans le jardin de mon âme]]“ || Француски || Pierre Bluteau, Francine Jordi || 15 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || [[Каролина Гочева]] || „[[Од нас зависи]]“ || Македонски || Григор Копров, Долорес Богојевиќ || 25 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[Sarit Hadad]] || „[[Light a Candle]]“ (נדליק ביחד נר) || Хебрејски, Англиски || Avi Singolda, Zvika Pick, Yoav Ginai || 37 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || [[Laura Voutilainen]] || „[[Addicted to You]]“ || Англиски || Maki Kolehmainen, Tracy Lipp, Janina Frostell || 24 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || [[Aivaras]] || „[[Happy You]]“ || Англиски || Aivaras Stepukonis || 12 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="24" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грузија / Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Унгарија / Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција / Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Јужна Африка / Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија / Романија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Латвија |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Кипар | 85 || style="background:#ccc;" | || 4 || 1 || 8 || 12 || 12 || 2 || || || 3 || 6 || 3 || 10 || || 3 || 6 || || || || 1 || || 4 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 111 || 6 || style="background:#ccc;" | 7 || 7 || 2 || 2 || 6 || 7 || 3 || 7 || 4 || 8 || 12 || 6 || 5 || 2 || 2 || 3 || 6 || 3 || 6 || 4 || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Австрија | 26 || || || style="background:#ccc;" | || || || 1 || || 1 || || || || || 7 || || || || 1 || || || 1 || 1 || 5 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција | 104 || 3 || 10 || 10 || style="background:#ccc;" | || 3 || 8 || 3 || 6 || 2 || 2 || 2 || 8 || 3 || 6 || 8 || 10 || 2 || 10 || 1 || || 6 || 7 || 1 || 3 |- | style="text-align:left;" | Турција | 29 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || 4 || || || 3 || || || 4 || || 3 || || 12 || 3 |- | style="text-align:left;" | Грција | 27 || 12 || || || || || style="background:#ccc;" | 4 || || 8 || || || || || || || || 2 || || || || || || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Израел | 37 || 1 || 1 || || 2 || || 5 || style="background:#ccc;" | || || 1 || || 5 || 5 || 5 || || || 1 || || 5 || || || || || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | Финска | 24 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 1 || || || 1 || || 1 || 3 || 5 || || 4 || || 2 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 44 || 5 || || || || 5 || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || || 2 || 2 || 8 || || || || 2 || 2 || 2 || || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 72 || || 2 || || 3 || 3 || || || 6 || || style="background:#ccc;" | 5 || 4 || 1 || 1 || 1 || 1 || 8 || 10 || 8 || 7 || 5 || 10 || 2 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Естонија | 111 || 4 || 6 || 5 || 6 || 6 || 1 || 7 || 5 || 5 || 6 || style="background:#ccc;" | 7 || 10 || 4 || 3 || 4 || 4 || 8 || 3 || 8 || 3 || 8 || 6 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Македонија | 25 || || || || || || || || || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || 7 || || || || || || || 7 || || 7 || |- | style="text-align:left;" | Малта | 168 || 8 || 12 || 8 || 10 || 7 || 7 || 10 || 8 || 10 || 8 || 8 || 10 || style="background:#ccc;" | 10 || 10 || 10 || 5 || 7 || 4 || 6 || 10 || 3 || 3 || 2 || 4 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 33 || || 3 || 6 || || || || || || 12 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 7 || 5 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија | 17 || || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 3 || || 1 || || 1 || || 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 81 || 7 || 8 || || 12 || 4 || 6 || || || || 10 || 6 || || 6 || || 2 || style="background:#ccc;" | || || || 12 || 4 || 1 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Литванија | 12 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 12 || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 15 || || || || 5 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 10 || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 33 || || || || || || || || || || || || || 4 || 2 || || || || || style="background:#ccc;" | 12 || 5 || 10 || || |- | style="text-align:left;" | Русија | 55 || 2 || || || || 8 || 10 || || 1 || || 3 || || 12 || || 7 || || || 4 || || || style="background:#ccc;" | || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Данска | 7 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 7 || || || |- | style="text-align:left;" | Романија | 71 || 10 || 7 || 2 || 1 || || || || 4 || 2 || 5 || 10 || 3 || || || 6 || 7 || 6 || 6 || || || || style="background:#ccc;" | || 2 |- | style="text-align:left;" | Словенија | 33 || || || 3 || || || || 5 || 2 || 7 || || || || || 1 || 4 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | 11 || 6 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Латвија''' | '''176''' || || || 12 || 4 || 10 || || 12 || 10 || 4 || 12 || 7 || 5 || 7 || 12 || 12 || 12 || 10 || 12 || 10 || 8 || 12 || 5 || 12 || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Естонија]], [[Германија]], [[Израел]], [[Литванија]], [[Малта]], [[Шпанија]], [[Швајцарија]] |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | [[Грција]], [[Малта]] (Изворно: Грција, Обединето Кралство) |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | [[Словенија]], [[Швајцарија]] (Изворно: Словенија) |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]], [[Белгија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | [[Хрватска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | [[Латвија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | [[Естонија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Романија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Melani St. John |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Marie Myriam |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Meltem Ersan Yazgan |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Michal Zuares |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || style="text-align:left;" | Marion Rung |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Duško Ćurlić |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Kristin Kaspersen |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Elektra |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | Biljana Debarlieva |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Yvette Portelli |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Segmedina Srna |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Anne Igartiburu |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | Loreta Stonėnaitė |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || style="text-align:left;" | Diana Jörg |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Geena Lisa |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Arina Sharapova |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Signe Svane |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | Leonard Miron |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Nuša Derenda |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | Eriks Niedra |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] / [[VRT]] || La Une, VRT TV1 || Jean-Pierre Hautier, André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Ismet Horo |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || DR1 || Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || LTV1 || Kārlis Streips |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || LTV || Darius Užkuraitis |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || МТВ 1 || Milanka Rašik |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charlò Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || TVR1 || Andreea Marin |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || ORT1 || Yuri Aksyuta, Elena Baulina |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Andrea F |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || Yle TV1, Yle Radio Suomi || Maria Guzenina, Asko Murtomäki |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 3 || Marc-Olivier Fogiel, Dave |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 2 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Ante Batinović |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || SF DRS, TSR, TSI || Sandra Studer, Jean-Marc Richard, Jonathan Tedesco |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Claes Åkeson, Christer Björkman |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2002| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2002 година во Естонија]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Естонска култура]] [[Категорија:Талин]] [[Категорија:Музиката во 2002 година]] jk8u5dj507x8xsg52fpgg3jdu6vm0tp 0 203673 5628780 5627936 2026-09-15T10:43:36Z BT405 9277 5628780 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2001 | image = ESC 2001 logo.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2001 | date = [[12 мај]] [[2001]] | edition = 46 | host = {{Esc|Данска}} | venue = [[Parken Stadium]], [[Копенхаген]], [[Данска]] | presenters = Natasja Crone Back<br />Søren Piltz | emiter = [[DR]] | winner = {{Esc|Естонија}}<br />[[Tanel Padar]], [[Dave Benton]] & [[2XL]]<br />„[[Everybody (песна на Танел Падар и Дејв Бентон)|Everybody]]“ | director = Keld Reinicke | executive_producer = Jørgen Thorup | musical_director = [[Ole Kibsgaard]] | producer = Pernille Gaardbo | designer = Hans Sørensen | entries = 23 | debuting = ''Нема'' | returning = {{Esc|Босна и Херцеговина}}<br />{{Esc|Грција}}<br />{{Esc|Литванија}}<br />{{Esc|Полска}}<br />{{Esc|Словенија}} | nonparticipating = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Белгија}}<br />{{Esc|Кипар}}<br />{{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Македонија}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Швајцарија}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни преку телегласање или жири. | previous = 2000 | next = 2002 | website = https://eurovision.tv/event/copenhagen-2001 eurovision.tv |map=ESC_2001_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/copenhagen-2001 eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2001''' беше 46. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[12 мај]] [[2001]] година во огромниот [[Parken Stadium]] во [[Копенхаген]], [[Данска]]. Водители на шоуто беа Наташа Кроне Бек и Сорен Пилц. Победник беше [[Естонија]] со енергичната песна „[[Everybody (песна на Танел Падар и Дејв Бентон)|Everybody]]“, изведена од [[Танел Падар]], [[Дејв Бентон]] и рап-групата [[2XL]]. Ова беше прва победа за Естонија во историјата на натпреварот, со што таа стана првата поранешна советска република која триумфираше на Евровизија. Дејв Бентон исто така влезе во историјата како првиот црнокос уметник кој победил на фестивалот. За [[Македонија]], ова издание значеше принудна пауза поради правилото за петгодишен просек на поени, па земјата мораше да почека до следната година за ново учество. == Локација == [[Податотека:Parken Copenhagen.jpg|мини|кадар|Parken Stadium во Копенхаген.]] Натпреварот се одржа на стадионот [[Parken Stadium]] во [[Копенхаген]], со што беше поставен нов рекорд за најголема публика во живо во историјата на Евровизија до тогаш — спектакуларните 38.000 гледачи беа присутни на трибините. За да се заштити публиката и сцената од временските неприлики, над стадионот бил поставен огромен повратен кров. == Организација и формат == Данскиот јавен сервис DR организираше колосален настан во фудбалска арена. Форматот на квалификации продолжи да функционира според петгодишниот просек, што придонесе за враќање на неколку земји (Босна и Херцеговина, Грција, Литванија, Полска и Словенија), додека други земји како Австрија, Белгија, Финска, Македонија, Романија и Швајцарија мораа да паузираат. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Танел Падар]], [[Дејв Бентон]] & [[2XL]] || „[[Everybody (песна на Танел Падар и Дејв Бентон)|Everybody]]“ || Англиски || Maiken, Ivar Must || 199 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || [[Rollo & King]] || „[[Never Ever Let You Go]]“ || Англиски || Stefan Nielsen, Søren Poppe || 177 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Antique]] || „[[Die for You]]“ || Англиски, Грчки || Nikos Terzis, Antonis Pappas || 147 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Natasha St-Pier]] || „[[Je n'ai que mon âme]]“ || Француски, Англиски || Robert Goldman || 142 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Friends (шведска група)|Friends]] || „[[Listen to Your Heartbeat]]“ || Англиски || Thomas G:son, Henrik Sethsson || 100 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[David Civera]] || „[[Dile que la quiero]]“ || Шпански || Alejandro Abad || 76 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[Two Tricky]] || „[[Angel (песна на Two Tricky)|Angel]]“ || Англиски || Einar Bárðarson, Magnús Þór Sigmundsson || 3 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Michelle (германска пејачка)|Michelle]] || „[[Wer Liebe lebt]]“ || Германски, Англиски || Matthias Stingl, Ernst Bader, Gunter Gabriel || 66 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || [[Skamp]] || „[[You Got Style]]“ || Англиски, Литвански || Victor Diawara, Vilius Alesius, Erica Jennings || 35 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Fabrizio Faniello]] || „[[Another Summer Night]]“ || Англиски || Georgina Abela, Paul Giordimaina || 48 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[Gary O'Shaughnessy]] || „[[Without Your Love]]“ || Англиски || Pat Sheridan, Fergal McDonnell || 6 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Vanna]] || „[[Strings of My Heart]]“ || Англиски || Tonči Huljić, Vjekoslava Huljić || 42 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Sedat Yüce]] || „[[Sevgiliye Son]]“ || Турски || Ferdinand Karmat, Selma Çuhacı || 41 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || [[BBC]] || [[Lindsay Dracass]] || „[[No Dream Impossible]]“ || Англиски || Russ Ballard, Chris Winter || 28 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Nuša Derenda]] || „[[Energy (песна на Нуша Деренда)|Energy]]“ || Англиски || Matjaž Vlašič, Urša Vlašič || 70 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Nino Pršeš]] || „[[Hamo Beba]]“ || Босански, Англиски || Nino Pršeš || 29 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[Tal Sondak]] || „[[En Davar]]“ (אין דבר) || Хебрејски || Yair Klinger, Simor Gideon || 25 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || [[Mumiy Troll]] || „[[Lady Alpine Blue]]“ || Англиски || Ilya Lagutenko || 37 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || [[Michelle Courtens]] || „[[Out on My Own]]“ || Англиски || Michiel van der Kuy, Gerard Stellaard || 16 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || [[MTM]] || „[[Só sé ser feliz assim]]“ || Португалски || Marco Quelhas, Inês Santos || 18 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || [[Haldor Lægreid]] || „[[OnFile]]“ || Англиски || Tom-Steinar Hanssen, Alf Gunnar Nilsen || 3 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || [[PIASEK]] || „[[2 Long]]“ || Англиски || Robert Chojnacki, Andrzej Piaseczny || 11 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] (Забелешка: Велика Британија / Холандија / итн) || [[Two Tricky]] || (Веќе наведено горе) || Англиски || ... || 3 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="23" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Летонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Блискиот Исток / Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија |- ! rowspan="23" | Учесници | style="text-align:left;" | Холандија | 16 || || || || || || || || || || || 6 || || || || || 5 || 1 || 4 || || || || || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Исланд | 3 || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || 1 || || || || || || || || || || || || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Грција | 147 || 7 || 7 || style="background:#ccc;" | 7 || 7 || 8 || 10 || 4 || 3 || 8 || 4 || 10 || 5 || 10 || 10 || 10 || 7 || 12 || 8 || 10 || 6 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Данска | 177 || 10 || 12 || 8 || style="background:#ccc;" | 12 || 7 || 8 || 10 || 10 || 3 || 8 || 7 || 10 || 6 || 7 || 5 || 10 || 8 || 12 || 8 || 8 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 100 || 5 || 6 || 5 || 8 || style="background:#ccc;" | 3 || 6 || 7 || 8 || 2 || 5 || || 4 || 5 || 2 || 7 || 3 || 6 || 5 || 3 || 10 || || 5 |- | style="text-align:left;" | Русија | 37 || || || 3 || || || style="background:#ccc;" | || 5 || 10 || || || || || || || || 8 || || || || || || 1 || 10 |- | style="text-align:left;" | Германија | 66 || 4 || 2 || 1 || 3 || 2 || || style="background:#ccc;" | || 4 || 6 || 3 || 1 || 6 || 3 || 3 || 6 || 1 || 2 || 2 || 1 || 7 || 6 || 3 |- | style="text-align:left;" | Литванија | 35 || 1 || || 4 || 5 || 4 || 5 || || style="background:#ccc;" | 7 || || || || 2 || 1 || 1 || || 1 || || 1 || || || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Летонија | 16 || 2 || || || || || 1 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || 8 || || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 76 || 8 || 1 || 6 || 1 || 1 || || 4 || 2 || || style="background:#ccc;" | 2 || || 3 || || 12 || 12 || || 4 || 6 || 4 || || 5 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 28 || || || || || || || 2 || 1 || || 5 || style="background:#ccc;" | || 3 || || || 2 || 4 || || || 7 || 1 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција | 41 || 6 || || 10 || || || || 7 || || || || 1 || style="background:#ccc;" | || || || 4 || || || || || 12 || 1 || || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 6 || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 2 || || || || || || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Полска | 11 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || 3 || || || || || || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Франција | 142 || 12 || 8 || 7 || 6 || 6 || 10 || 12 || 6 || 5 || 10 || 10 || 5 || 8 || 8 || style="background:#ccc;" | || 6 || 10 || 3 || 6 || 4 || 10 || || |- | style="text-align:left;" | Израел | 25 || || || || || || || || || || || 6 || || || || || style="background:#ccc;" | || 10 || || || 7 || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Малта | 48 || 3 || 4 || 2 || 2 || || 2 || 3 || || || 4 || || 2 || 1 || 2 || || 4 || style="background:#ccc;" | || 10 || 2 || 2 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 42 || || || || || || || || || || || || 6 || || || 7 || || 12 || style="background:#ccc;" | || 5 || 12 || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија | 70 || || 5 || 12 || 4 || 5 || 4 || || || 6 || || || || 7 || 4 || 4 || || || 7 || style="background:#ccc;" | 6 || || 6 || || |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 29 || || 10 || || || || || || || || || || || || 7 || || || || || 12 || style="background:#ccc;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 18 || || || || || || || || || || 7 || || || || || 6 || || || || || || style="background:#ccc;" | || 5 |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 3 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 3 || style="background:#ccc;" | || |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Естонија''' | '''199''' || 12 || 3 || 10 || 12 || 10 || 12 || 5 || 12 || 12 || 12 || 7 || 8 || 12 || 10 || 5 || 8 || 8 || 5 || 7 || 5 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | [[Грција]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Холандија]], [[Малта]], [[Полска]], [[Словенија]], [[Шведска]], [[Турција]] (Изворно: Холандија, Данска, Германија, Литванија, Латвија, Шпанија, Ирска, Португалија, Обединето Кралство) |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | [[Исланд]], [[Ирска]], [[Норвешка]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | [[Босна и Херцеговина]], [[Норвешка]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | [[Израел]], [[Франција]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | [[Германија]], [[Словенија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | [[Шпанија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Хрватска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | [[Естонија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | [[Русија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Marlayne |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Eva María Jónsdóttir |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Gry Johansen |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Josefine Sundström |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Larisa Veritskaya |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | Loreta Stonėnaitė |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | Renārs Kaupers |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Jennifer Rope |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Meltem Ersan Yazgan |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | Bláthnaid Ní Chofaigh |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | Maciej Orłoś |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Peggy Olmi |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Yoav Ginai |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Crockett Keppoch |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Daniela Trbović |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Mojca Mavec |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Segmedina Srna |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | Margarida Mercês de Mello |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Roald Haug |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Ilona Carus |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Ismet Horo |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || DR1 || Jørgen de Mylius, Keld Heick |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || RTÉ One, RTÉ Radio 1 || Marty Whelan, Larry Gogan |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || LTV1 || Kārlis Streips |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || LTV || Darius Užkuraitis |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charlò Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || TVP1 || Artur Orzech |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || RTP1 || Eládio Clímaco |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || ORT1 || Alexander Anatolyevich, Yana Churikova |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Saša Einsiedler |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 3 || Marc-Olivier Fogiel, Dave |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 2 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Ante Batinović |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Henrik Olsson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2001| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2001 година во Данска]] == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2001]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Данска култура]] [[Категорија:Копенхаген]] [[Категорија:Музиката во 2001 година]] suitdx6n0gvq2fzkpyde13opgvnf2kq 14 738054 5628759 1828427 2026-09-15T10:34:27Z Тиверополник 1815 5628759 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Хумористи по националност|Италијанци]] [[Категорија:Македонски писатели|Хумористи]] [[Категорија:Македонски забавувачи|Хумористи]] [[Категорија:Македонски хумор|Хумористи]] 5orqq94ib9zggal68qr0sip6bbm7kej 5628763 5628759 2026-09-15T10:35:52Z Тиверополник 1815 5628763 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Македонски хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Македонски уметници|карикатуристи]] 1c05u4x1orclwbbt0r6wfhz24izz6jj 0 746807 5628801 5605688 2026-09-15T10:52:37Z ~2026-49648-20 136777 5628801 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јавен превоз |name = Софиско метро |image = Sofia Metro Logo.svg |imagesize = 60px |image2 = Krasno Selo metrostation.jpg |imagesize2 = 300px |caption = Платформата на станицата Красно Село на денот на отворањето на линијата М3, 26 август 2020 |owner = Столична општина |locale = [[Софија]], [[Бугарија]] |transit_type = метро |lines = 4 |stations = 47 |ridership = ~450.000<ref>[http://offnews.bg/index.php/255919/internet-v-metroto Телефон и интернет в метрото в София (снимки)]</ref> |headquarters = Софија |website = {{URL|www.metropolitan.bg}} |began_operation = 28 јануари 1998 |operator = „Метрополитен“ ЕАД |vehicles = 72 |system_length = 52 км |track_gauge = 1435 мм |average_speed = 39 км/ч |top_speed = 90 км/ч |el = 825 V DC, трета шина<br>1500 V DC, пантограф |map = [[Податотека:Sofia-metro-schema.png|300px|центар]] |map_state = hide }} '''Софиското метро''' се наоѓа во [[Софија|истоимениот град]] во [[Бугарија]] и има 4 линии. Првата линија на метрото започнува да работи на [[28 јануари]] [[1998]] година. На [[31 август]] [[2012]] г. отвора и втора линија со 11 станици и должина 11 километри. Метрото има изградени општо 47 станици со должина од 52 километри. За првпат, подготовките за изградба на метрото започнале во [[1972]] година, кога министерскиот совет го одобрил. Првите градежни работи започнале во текот на [[1979]] година. Но големата економска криза кон крајот на 1980-тите ја прекинала изградбата на проектот. По [[1995]] година, проектот повторно бил ставен во функција. == Историја == === Проектирање === Началниот план и проектирање на Софиското метро се извршени во крајот на 60-те години на минатион век. Согласно планот треба да бидат изградени 3 метро линии со општа должина од 52 километри и 47 станции. Генерална шема на метрото: * М1: населба Љулин - населба Младост (црвена линија) * М2: населба Хладилника - населба Обеља/населба Илијанци (сина линија) * М3: населба Овча Купел - населба Васил Левски (зелена линија) * М4: населба Обеља - населба Аеродром Софија (жолта линија) == Линии == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Линија !Икона !Отворена !Моментална должина (km [mi]) !Моментални станици !Линија во изградба (km [mi]) !Станици во изградба !''Планирана должина'' ''(km [mi])'' !''Планирани станици'' |- | style="background:#e92228;" |'''{{white|M1}}''' |[[Податотека:Sofia-metro-lines-01.svg|60x60пкс]] |1998 |{{Convert|14.8|km|4=1|abbr=values}} |16 |{{Convert|0|km|4=1|abbr=values}} |1 |''{{Convert|17.7|km|4=1|abbr=values}}'' |''19''{{citation needed|date=August 2020}} |- | style="background:#1c75bb;" |'''{{white|M2}}''' |[[Податотека:Sofia-metro-lines-02.svg|60x60пкс]] |2012 |{{Convert|11.4|km|4=1|abbr=values}} |13 |{{Convert|0|km|4=1|abbr=values}} |0 |''{{Convert|18|km|4=1|abbr=values}}'' |''18''{{citation needed|date=August 2020}} |- | style="background:#41b24b;" |'''{{white|M3}}''' |[[Податотека:Sofia-metro-lines-03.svg|60x60пкс]] |2020 |{{Convert|11.8|km|4=1|abbr=values}} |12 |{{Convert|9.0|km|4=1|abbr=values}} |9 |''{{Convert|17.8|km|4=1|abbr=values}}'' |''18''{{citation needed|date=August 2020}} |- | style="background:#fdd304;" |'''M4''' |[[Податотека:Sofia-metro-lines-04.svg|60x60пкс]] |2015 |{{Convert|26.1|km|4=1|abbr=values}} |20 |{{Convert|0|km|4=1|abbr=values}} |0 |{{Convert|26.1|km|4=1|abbr=values}} |''20''{{citation needed|date=August 2020}} |- ! colspan="3" |Вкупно: |'''{{Convert|52|km|4=1|abbr=values}}''' |'''47''' |'''{{Convert|9.0|km|4=1|abbr=values}}''' |'''10''' |'''''{{Convert|79.6|km|4=1|abbr=values}}''''' |'''''75'''''{{citation needed|date=August 2020}} |} {{-}}{{notelist}} == Извори == <references /> {{Метроа во Европа}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Метро}} [[Категорија:Софиско метро]] 6ayb6duphpy6g6mbzimq0ifqf5boqq7 0 756663 5628721 5599598 2026-09-15T10:06:02Z BT405 9277 5628721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2012 | слика =Eurovision_Song_Contest_2012.svg | големина_на_слика = | опис = Лого на Изборот за песна на Евровизија 2012 | полуфинале1 = 22 мај 2012 | полуфинале2 = 24 мај 2012 | финале = 26 мај 2012 | водители = | режисер = Томас Смале | извршен_продуцент = Јан Ола Санд | домаќин_телевизија = | место = [[Кристална сала]], [[Баку]], [[Азербејџан]] | победничка_песна = {{flagicon|Sweden}} „[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]“ | систем_на_гласање = | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_враќаат = {{esc|Црна Гора}}<br />{{esc|Австрија}} | се_повлекуваат = | карта = ESC_2012_Map_2.svg | карта_големина = 280px | легенда_зелена = Учествувале во финалето | легенда_црвена = Не се квалификувале во финалето | легенда_жолта = Учествувале во минатото, но не во 2012 | зелен_победник = Шведска |finalists=1|notqualified=1|past=1|presenters=[[Лејла Алијева]]<br />[[Наргиз Бирк-Петерсен]]<br />[[Елдар Гасимов]]|презентери=[[Лејла Алијева]]<br />[[Наргиз Бирк-Петерсен]]<br />[[Елдар Гасимов]]|гласање=Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни, комбинирано од 50% жири и 50% телефонско гласање.|не_учествуваат={{esc|Ерменија}}<br />{{esc|Полска}}|host=[[İctimai Television|İTV]]|претходна=2011|next=2013|website=https://eurovision.tv|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2012''' беше 57-то издание на [[Избор за песна на Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Баку]], [[Азербејџан]], по победата на оваа земја на [[Избор за песна на Евровизија 2011|изданието во 2011 година]] со песната „[[Running Scared]]“ во изведба на [[Ел и Ники]]. Ова беше првпат Азербејџан да биде домаќин на фестивалот. Натпреварот се состоеше од две полуфиналиња на 22 и 24 мај и големото финале на 26 мај 2012 година. На фестивалот учествуваа вкупно 42 земји. Црна Гора се врати на натпреварот по пауза од две години, додека Полска и Ерменија се повлекоа (Ерменија од безбедносни причини поради конфликтот со домаќинот Азербејџан). Победник беше '''[[Шведска]]''' со песната „'''[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]'''“, изведена од '''[[Лорин]]''', која освои вкупно 372 поени. == Место на одржување == Натпреварот се одржа во новоизградената [[Кристална сала]] во Баку, чија изградба започна во август 2011 година специјално за оваа намена и заврши во април 2012 година, со капацитет од околу 23.000 гледачи. == Формат == === Ждрепка за полуфиналињата (Шешири) === Ждрепката за одредување во кое полуфинале ќе се натпреваруваат земјите се одржа на 25 јануари 2012 година во Баку. Земјите беа поделени во шест шешири врз основа на нивните историски шаблони на гласање, со цел да се избегне соседското гласање. {| class="wikitable header-top" style="text-align:center; width:100%;" |- ! Шешир 1 !! Шешир 2 !! Шешир 3 !! Шешир 4 !! Шешир 5 !! Шешир 6 |- | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Албанија}} * {{esc|Босна и Херцеговина}} * {{esc|Хрватска}} * {{esc|Македонија}} * {{esc|Црна Гора}} * {{esc|Србија}} * {{esc|Швајцарија}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Данска}} * {{esc|Естонија}} * {{esc|Финска}} * {{esc|Исланд}} * {{esc|Норвешка}} * {{esc|Шведска}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Белорусија}} * {{esc|Грузија}} * {{esc|Молдавија}} * {{esc|Романија}} * {{esc|Русија}} * {{esc|Украина}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Ерменија}}<sup>1</sup> * {{esc|Белгија}} * {{esc|Кипар}} * {{esc|Грција}} * {{esc|Холандија}} * {{esc|Турција}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Андора}}<sup>2</sup> * {{esc|Австрија}} * {{esc|Ирска}} * {{esc|Латвија}} * {{esc|Литванија}} * {{esc|Португалија}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Бугарија}} * {{esc|Унгарија}} * {{esc|Малта}} * {{esc|Сан Марино}} * {{esc|Словенија}} * {{esc|Словачка}} |} <small>1. Ерменија се повлече подоцна во март 2012 година.<br /> 2. Андора се откажа од учество пред одржувањето на ждрепката.</small> == Прво полуфинале == Првото полуфинале се одржа на 22 мај 2012 година. Вкупно 18 земји учествуваа, а право на глас имаа и земјите од „Големата петорка“: Италија, Обединетото Кралство и Азербејџан како домаќин. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! R/O !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Пласман !! Поени |- | 01 || {{esc|Црна Гора}} || Rambo Amadeus || „Euro Neuro“ || англиски || 15 || 20 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 02 || {{esc|Исланд}} || Gréta Salóme & Jónsi || „Never Forget“ || англиски || 8 || 75 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 03 || {{esc|Грција}} || Eleftheria Eleftheriou || „Aphrodisiac“ || англиски || 4 || 116 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 04 || {{esc|Романија}} || Mandinga || „Zaleilah“ || шпански, англиски || 3 || 120 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 05 || {{esc|Албанија}} || Rona Nishliu || „Suus“ || албански || 2 || 146 |- | 06 || {{esc|Белгија}} || Iris || „Would You?“ || англиски || 17 || 16 |- | 07 || {{esc|Финска}} || Pernilla Karlsson || „När jag blundar“ || шведски || 12 || 41 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 08 || {{esc|Кипар}} || Ivi Adamou || „La La Love“ || англиски || 7 || 91 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 09 || {{esc|Данска}} || Soluna Samay || „Should've Known Better“ || англиски || 9 || 63 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 10 || {{esc|Русија}} || Buranovskiye Babushki || „Party for Everybody“ || удмуртски, англиски || 1 || 152 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 11 || {{esc|Унгарија}} || Compact Disco || „Sound of Our Hearts“ || англиски || 10 || 52 |- | 12 || {{esc|Австрија}} || Trackshittaz || „Woki mit de Popos“ || германски || 18 || 8 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 13 || {{esc|Молдавија}} || Pasha Parfeny || „Lăutar“ || англиски || 5 || 100 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 14 || {{esc|Ирска}} || Jedward || „Waterline“ || англиски || 6 || 92 |- | 15 || {{esc|Сан Марино}} || Valentina Monetta || „The Social Network Song (OHOH – Uh - OHOH)“ || англиски || 14 || 31 |- | 16 || {{esc|Израел}} || Izabo || „Time“ || англиски, хебрејски || 13 || 33 |- | 17 || {{esc|Швајцарија}} || Sinplus || „Unbreakable“ || англиски || 11 || 45 |- | 18 || {{esc|Латвија}} || Anmary || „Beautiful Song“ || англиски || 16 || 17 |} === Табела за гласање во првото полуфинале === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | Начин на гласање:<br />{{colorbox|#DDEEFF}} Квалификувани<br />{{colorbox|#FFFFFF}} Неквалификувани ! rowspan="2" | Вкупно<br />поени ! colspan="21" | Резултати од гласањето |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Црна Гора}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Исланд}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Грција}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Романија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Албанија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Белгија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Финска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Кипар}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Данска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Русија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Унгарија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Австрија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Молдавија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Ирска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Сан Марино}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Израел}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Швајцарија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Латвија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Азербејџан}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Италија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Обединето Кралство}} |- ! rowspan="18" | Учесници | style="text-align:left;" | Црна Гора || 20 || style="background:#ccc;" | || || || || <b>12</b> || || || || || || || || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 8 || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Исланд</b> || <b>75</b> || || style="background:#ccc;" | || 5 || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || || style="background:#EFCEE8;" | 4 || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Грција</b> || <b>116</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Романија</b> || <b>120</b> || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Албанија</b> || <b>146</b> || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || |- | style="text-align:left;" | Белгија || 16 || || || || || || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 1 || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || || || style="background:#EFCEE8;" | 4 || || style="background:#EFCEE8;" | 6 || |- | style="text-align:left;" | Финска || 41 || || style="background:#EFCEE8;" | 7 || || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || || || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Кипар</b> || <b>91</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Данска</b> || <b>63</b> || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Русија</b> || <b>152</b> || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Унгарија</b> || <b>52</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 8 || || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 1 || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Молдавија</b> || <b>100</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Ирска</b> || <b>92</b> || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 12 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 10 |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || 31 || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 2 |- | style="text-align:left;" | Израел || 33 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 45 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 |- | style="text-align:left;" | Латвија || 17 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 4 |} </div> == Второ полуфинале == Второто полуфинале се одржа на 24 мај 2012 година. Учествуваа 18 земји, а право на глас имаа и три директни финалисти: Франција, Германија и Шпанија. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! R/O !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Пласман !! Поени |- style="background-color:#DDEEFF;" | 01 || {{esc|Србија}} || [[Жељко Јоксимовиќ]] || „Није љубав ствар“ || српски || 2 || 159 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 02 || {{esc|Македонија}} || [[Калиопи]] || „[[Црно и бело]]“ || македонски || 9 || 53 |- | 03 || {{esc|Холандија}} || Joan Franka || „You and Me“ || англиски || 15 || 35 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 04 || {{esc|Малта}} || Kurt Calleja || „This Is the Night“ || англиски || 7 || 70 |- | 05 || {{esc|Белорусија}} || Litesound || „We Are the Heroes“ || англиски || 16 || 35 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 06 || {{esc|Португалија}} || Filipa Sousa || „Vida minha“ || португалски || 13 || 39 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 07 || {{esc|Украина}} || Gaitana || „Be My Guest“ || англиски || 8 || 64 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 08 || {{esc|Бугарија}} || Sofi Marinova || „Love Unlimited“ || бугарски<sup>1</sup> || 11 || 45 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 09 || {{esc|Словенија}} || Eva Boto || „Verjamem“ || словенечки || 17 || 31 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 10 || {{esc|Хрватска}} || Nina Badrić || „Nebo“ || хрватски || 12 || 42 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 11 || {{esc|Шведска}} || [[Лорин]] || „[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]“ || англиски || 1 || 181 |- | 12 || {{esc|Грузија}} || Anri Jokhadze || „I'm a Joker“ || англиски, грузиски || 14 || 36 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 13 || {{esc|Турција}} || Can Bonomo || „Love Me Back“ || англиски || 5 || 80 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 14 || {{esc|Естонија}} || Ott Lepland || „Kuula“ || естонски || 4 || 100 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 15 || {{esc|Словачка}} || Max Jason Mai || „Don't Close Your Eyes“ || англиски || 18 || 22 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 16 || {{esc|Норвешка}} || Tooji || „Stay“ || англиски || 10 || 45 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 17 || {{esc|Босна и Херцеговина}} || Maya Sar || „Korake ti znam“ || босански || 6 || 77 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 18 || {{esc|Литванија}} || Donny Montell || „Love Is Blind“ || англиски || 3 || 104 |} <small>1. Песната на Бугарија содржи фрази на неколку јазици, вклучувајќи арапски, азербејџански, англиски, грчки, италијански, ромски, српскохрватски, шпански, турски и француски.</small> === Детално гласање во второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="22" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|Србија}} ! {{vert header|Македонија}} ! {{vert header|Холандија}} ! {{vert header|Малта}} ! {{vert header|Белорусија}} ! {{vert header|Португалија}} ! {{vert header|Украина}} ! {{vert header|Бугарија}} ! {{vert header|Словенија}} ! {{vert header|Хрватска}} ! {{vert header|Шведска}} ! {{vert header|Грузија}} ! {{vert header|Турција}} ! {{vert header|Естонија}} ! {{vert header|Словачка}} ! {{vert header|Норвешка}} ! {{vert header|БиХ}} ! {{vert header|Литванија}} ! {{vert header|Франција}} ! {{vert header|Германија}} ! {{vert header|Обединето Кралство}} |- | style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || '''155''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || '''53''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || '''70''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || '''39''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || '''31''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || '''42''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || '''181''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || '''36''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Турција}} || '''80''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || '''100''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Словачка}} || '''22''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Босна и Херцеговина}} || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || '''104''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === 12 поени во Второто полуфинале === Табела на доделени 12 поени во второто полуфинале: {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- ! Број ! Натпреварувач ! Држави кои доделиле 12 поени |- | 6 | '''{{flag|Шведска}}''' | Естонија, Грузија, Германија, Холандија, Норвешка, Словачка |- | 4 | {{flag|Србија}} | Бугарија, Франција, Македонија, Словенија |- | 3 | {{flag|Босна и Херцеговина}} | Хрватска, Србија, Турција |- | 2 | {{flag|Литванија}} | Белорусија, Обединетото Кралство |- | rowspan="6" | 1 | {{flag|Белорусија}} | Украина |- | {{flag|Бугарија}} | Португалија |- | {{flag|Хрватска}} | Босна и Херцеговина |- | {{flag|Естонија}} | Шведска |- | {{flag|Грузија}} | Литванија |- | {{flag|Турција}} | Малта |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 26 мај 2012 година. Во него учествуваа 26 земји: „Големата петорка“ (Обединетото Кралство, Франција, Германија, Шпанија и Италија), земјата-домаќин (Азербејџан), како и по 10 земји кои се квалификуваа од првото и второто полуфинале. Победник на Евровизија 2012 беше Шведска со песната „Euphoria“ во изведба на Лорин, освојувајќи 372 поени. {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || {{flag|Обединето Кралство}} || Енгелберт Хампердинк || "Love Will Set You Free" || 25 || 12 |- | 02 || {{flag|Унгарија}} || Compact Disco || "Sound of Our Hearts" || 24 || 19 |- | 03 || {{flag|Албанија}} || Рона Нишлиу || "Suus" || 5 || 146 |- | 04 || {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "Love Is Blind" || 14 || 70 |- | 05 || {{flag|Босна и Херцеговина}} || Маја Сар || "Korake ti znam" || 18 || 55 |- | 06 || {{flag|Русија}} || Бурановские Бабушки || "Party for Everybody" || 2 || 259 |- | 07 || {{flag|Исланд}} || Грета Саломе и Јонси || "Never Forget" || 20 || 46 |- | 08 || {{flag|Кипар}} || Иви Адаму || "La La Love" || 16 || 65 |- | 09 || {{flag|Франција}} || Ангун || "Echo (You and I)" || 22 || 21 |- | 10 || {{flag|Италија}} || Нина Цили || "L'amore è femmina" || 9 || 101 |- | 11 || {{flag|Естонија}} || От Лепланд || "Kuula" || 6 || 120 |- | 12 || {{flag|Норвешка}} || Тоџи || "Stay" || 26 || 7 |- | 13 || {{flag|Азербејџан}} || Сабина Бабаева || "When the Music Dies" || 4 || 150 |- | 14 || {{flag|Романија}} || Мандинга || "Zaleilah" || 12 || 71 |- | 15 || {{flag|Данска}} || Солуна Самај || "Should've Known Better" || 23 || 21 |- | 16 || {{flag|Грција}} || Елефтерија Елефтериу || "Aphrodisiac" || 17 || 64 |- | 17 || {{flag|Шведска}} || Лорин || "Euphoria" || 1 || 372 |- | 18 || {{flag|Турција}} || Џан Бономо || "Love Me Back" || 7 || 112 |- | 19 || {{flag|Шпанија}} || Пастора Солер || "Quédate conmigo" || 10 || 97 |- | 20 || {{flag|Германија}} || Роман Лоб || "Standing Still" || 8 || 110 |- | 21 || {{flag|Малта}} || Курт Калеја || "This Is the Night" || 21 || 41 |- | 22 || {{flag|Македонија}} || Калиопи || "Црно и бело" || 13 || 71 |- | 23 || {{flag|Ирска}} || Џедвард || "Waterline" || 19 || 46 |- | 24 || {{flag|Србија}} || Жељко Јоксимовиќ || "Није љубав ствар" || 3 || 214 |- | 25 || {{flag|Украина}} || Гаитана || "Be My Guest" || 15 || 65 |- | 26 || {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Lăutar" || 11 || 81 |} == Табела за гласање во Големото финале == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="43" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БИХ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СВК}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ТУР}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | ОК || '''12''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''146''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''70''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | БиХ || '''55''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''259''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''21''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''101''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''7''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''150''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''21''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''372''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Турција || '''112''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''97''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''110''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''214''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''81''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === 12 поени во Големото финале === {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- ! Број ! Натпреварувач ! Држави кои доделиле 12 поени |- | 18 | '''{{flag|Шведска}}''' | Австрија, Белгија, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Унгарија, Исланд, Ирска, Израел, Латвија, Холандија, Норвешка, Русија, Словачка, Шпанија, Обединетото Кралство |- | 4 | {{flag|АЛБ}} | Македонија, Италија, Сан Марино, Швајцарија |- | 4 | {{flag|Азербејџан}} | Литванија, Малта, Турција, Украина |- | 4 | {{flag|Србија}} | Бугарија, Хрватска, Црна Гора, Словенија |- | 2 | {{flag|Кипар}} | Грција, Шведска |- | 2 | {{flag|Грција}} | Албанија, Кипар |- | 2 | {{flag|Македонија}} | Босна и Херцеговина, Србија |- | 1 | {{flag|Русија}} | Белорусија |- | 1 | {{flag|Шпанија}} | Португалија |- | 1 | {{flag|Литванија}} | Грузија |- | 1 | {{flag|Турција}} | Азербејџан |- | 1 | {{flag|Романија}} | Молдавија |- | 1 | {{flag|Молдавија}} | Романија |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Baku 2012 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = 4 мај 2012 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Düsseldorf 2011 | Следен = Eurovision Song Contest: Malmö 2013 }} ''Eurovision Song Contest: Baku 2012'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group на 4 мај 2012 година. Албумот ги содржи сите 42 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да стигнат до големото финале. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјално мрежно место] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Азербејџанска музика]] [[Категорија:Култура на Баку]] [[Категорија:Музиката во 2012 година]] pb9caiiur10mzdguc9se59i5vmfwn5i 5628826 5628721 2026-09-15T11:15:26Z BT405 9277 5628826 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2012 | слика = Eurovision-song-contest-baku-2012-logo-png seeklogo-276654.png | големина_на_слика = | опис = Лого на Изборот за песна на Евровизија 2012 | полуфинале1 = 22 мај 2012 | полуфинале2 = 24 мај 2012 | финале = 26 мај 2012 | водители = | режисер = Томас Смале | извршен_продуцент = Јан Ола Санд | домаќин_телевизија = | место = [[Кристална сала]], [[Баку]], [[Азербејџан]] | победничка_песна = {{flagicon|Sweden}} „[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]“ | систем_на_гласање = | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_враќаат = {{esc|Црна Гора}}<br />{{esc|Австрија}} | се_повлекуваат = | карта = ESC_2012_Map_2.svg | карта_големина = 280px | легенда_зелена = Учествувале во финалето | легенда_црвена = Не се квалификувале во финалето | легенда_жолта = Учествувале во минатото, но не во 2012 | зелен_победник = Шведска |finalists=1|notqualified=1|past=1|presenters=[[Лејла Алијева]]<br />[[Наргиз Бирк-Петерсен]]<br />[[Елдар Гасимов]]|презентери=[[Лејла Алијева]]<br />[[Наргиз Бирк-Петерсен]]<br />[[Елдар Гасимов]]|гласање=Секоја земја доделува 1–8, 10 и 12 поени за своите 10 омилени песни, комбинирано од 50% жири и 50% телефонско гласање.|не_учествуваат={{esc|Ерменија}}<br />{{esc|Полска}}|host=[[İctimai Television|İTV]]|претходна=2011|next=2013|website=https://eurovision.tv|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2012''' беше 57-то издание на [[Избор за песна на Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Баку]], [[Азербејџан]], по победата на оваа земја на [[Избор за песна на Евровизија 2011|изданието во 2011 година]] со песната „[[Running Scared]]“ во изведба на [[Ел и Ники]]. Ова беше првпат Азербејџан да биде домаќин на фестивалот. Натпреварот се состоеше од две полуфиналиња на 22 и 24 мај и големото финале на 26 мај 2012 година. На фестивалот учествуваа вкупно 42 земји. Црна Гора се врати на натпреварот по пауза од две години, додека Полска и Ерменија се повлекоа (Ерменија од безбедносни причини поради конфликтот со домаќинот Азербејџан). Победник беше '''[[Шведска]]''' со песната „'''[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]'''“, изведена од '''[[Лорин]]''', која освои вкупно 372 поени. == Место на одржување == Натпреварот се одржа во новоизградената [[Кристална сала]] во Баку, чија изградба започна во август 2011 година специјално за оваа намена и заврши во април 2012 година, со капацитет од околу 23.000 гледачи. == Формат == === Ждрепка за полуфиналињата (Шешири) === Ждрепката за одредување во кое полуфинале ќе се натпреваруваат земјите се одржа на 25 јануари 2012 година во Баку. Земјите беа поделени во шест шешири врз основа на нивните историски шаблони на гласање, со цел да се избегне соседското гласање. {| class="wikitable header-top" style="text-align:center; width:100%;" |- ! Шешир 1 !! Шешир 2 !! Шешир 3 !! Шешир 4 !! Шешир 5 !! Шешир 6 |- | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Албанија}} * {{esc|Босна и Херцеговина}} * {{esc|Хрватска}} * {{esc|Македонија}} * {{esc|Црна Гора}} * {{esc|Србија}} * {{esc|Швајцарија}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Данска}} * {{esc|Естонија}} * {{esc|Финска}} * {{esc|Исланд}} * {{esc|Норвешка}} * {{esc|Шведска}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Белорусија}} * {{esc|Грузија}} * {{esc|Молдавија}} * {{esc|Романија}} * {{esc|Русија}} * {{esc|Украина}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Ерменија}}<sup>1</sup> * {{esc|Белгија}} * {{esc|Кипар}} * {{esc|Грција}} * {{esc|Холандија}} * {{esc|Турција}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Андора}}<sup>2</sup> * {{esc|Австрија}} * {{esc|Ирска}} * {{esc|Латвија}} * {{esc|Литванија}} * {{esc|Португалија}} | style="vertical-align:top;" | * {{esc|Бугарија}} * {{esc|Унгарија}} * {{esc|Малта}} * {{esc|Сан Марино}} * {{esc|Словенија}} * {{esc|Словачка}} |} <small>1. Ерменија се повлече подоцна во март 2012 година.<br /> 2. Андора се откажа од учество пред одржувањето на ждрепката.</small> == Прво полуфинале == Првото полуфинале се одржа на 22 мај 2012 година. Вкупно 18 земји учествуваа, а право на глас имаа и земјите од „Големата петорка“: Италија, Обединетото Кралство и Азербејџан како домаќин. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! R/O !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Пласман !! Поени |- | 01 || {{esc|Црна Гора}} || Rambo Amadeus || „Euro Neuro“ || англиски || 15 || 20 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 02 || {{esc|Исланд}} || Gréta Salóme & Jónsi || „Never Forget“ || англиски || 8 || 75 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 03 || {{esc|Грција}} || Eleftheria Eleftheriou || „Aphrodisiac“ || англиски || 4 || 116 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 04 || {{esc|Романија}} || Mandinga || „Zaleilah“ || шпански, англиски || 3 || 120 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 05 || {{esc|Албанија}} || Rona Nishliu || „Suus“ || албански || 2 || 146 |- | 06 || {{esc|Белгија}} || Iris || „Would You?“ || англиски || 17 || 16 |- | 07 || {{esc|Финска}} || Pernilla Karlsson || „När jag blundar“ || шведски || 12 || 41 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 08 || {{esc|Кипар}} || Ivi Adamou || „La La Love“ || англиски || 7 || 91 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 09 || {{esc|Данска}} || Soluna Samay || „Should've Known Better“ || англиски || 9 || 63 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 10 || {{esc|Русија}} || Buranovskiye Babushki || „Party for Everybody“ || удмуртски, англиски || 1 || 152 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 11 || {{esc|Унгарија}} || Compact Disco || „Sound of Our Hearts“ || англиски || 10 || 52 |- | 12 || {{esc|Австрија}} || Trackshittaz || „Woki mit de Popos“ || германски || 18 || 8 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 13 || {{esc|Молдавија}} || Pasha Parfeny || „Lăutar“ || англиски || 5 || 100 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 14 || {{esc|Ирска}} || Jedward || „Waterline“ || англиски || 6 || 92 |- | 15 || {{esc|Сан Марино}} || Valentina Monetta || „The Social Network Song (OHOH – Uh - OHOH)“ || англиски || 14 || 31 |- | 16 || {{esc|Израел}} || Izabo || „Time“ || англиски, хебрејски || 13 || 33 |- | 17 || {{esc|Швајцарија}} || Sinplus || „Unbreakable“ || англиски || 11 || 45 |- | 18 || {{esc|Латвија}} || Anmary || „Beautiful Song“ || англиски || 16 || 17 |} === Табела за гласање во првото полуфинале === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | Начин на гласање:<br />{{colorbox|#DDEEFF}} Квалификувани<br />{{colorbox|#FFFFFF}} Неквалификувани ! rowspan="2" | Вкупно<br />поени ! colspan="21" | Резултати од гласањето |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Црна Гора}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Исланд}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Грција}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Романија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Албанија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Белгија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Финска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Кипар}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Данска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Русија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Унгарија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Австрија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Молдавија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Ирска}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Сан Марино}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Израел}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Швајцарија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Латвија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Азербејџан}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Италија}} ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg);" | {{esc|Обединето Кралство}} |- ! rowspan="18" | Учесници | style="text-align:left;" | Црна Гора || 20 || style="background:#ccc;" | || || || || <b>12</b> || || || || || || || || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 8 || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Исланд</b> || <b>75</b> || || style="background:#ccc;" | || 5 || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || || style="background:#EFCEE8;" | 4 || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Грција</b> || <b>116</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Романија</b> || <b>120</b> || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Албанија</b> || <b>146</b> || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || |- | style="text-align:left;" | Белгија || 16 || || || || || || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 1 || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || || || style="background:#EFCEE8;" | 4 || || style="background:#EFCEE8;" | 6 || |- | style="text-align:left;" | Финска || 41 || || style="background:#EFCEE8;" | 7 || || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || || || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Кипар</b> || <b>91</b> || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Данска</b> || <b>63</b> || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Русија</b> || <b>152</b> || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Унгарија</b> || <b>52</b> || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 8 || || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 1 || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || || || || || style="background:#EFCEE8;" | 5 || || || || |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Молдавија</b> || <b>100</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 |- style="background:#DDEEFF;" | style="text-align:left;" | <b>Ирска</b> || <b>92</b> || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | <b>12</b> || style="background:#EFCEE8;" | 12 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 10 |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || 31 || || || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 6 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 10 || style="background:#EFCEE8;" | 2 |- | style="text-align:left;" | Израел || 33 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 8 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 45 || style="background:#EFCEE8;" | 5 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 7 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 1 || style="background:#EFCEE8;" | 3 || style="background:#EFCEE8;" | 0 |- | style="text-align:left;" | Латвија || 17 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 4 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 2 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#ccc;" | || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 0 || style="background:#EFCEE8;" | 4 |} </div> == Второ полуфинале == Второто полуфинале се одржа на 24 мај 2012 година. Учествуваа 18 земји, а право на глас имаа и три директни финалисти: Франција, Германија и Шпанија. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- ! R/O !! Земја !! Изведувач !! Песна !! Јазик !! Пласман !! Поени |- style="background-color:#DDEEFF;" | 01 || {{esc|Србија}} || [[Жељко Јоксимовиќ]] || „Није љубав ствар“ || српски || 2 || 159 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 02 || {{esc|Македонија}} || [[Калиопи]] || „[[Црно и бело]]“ || македонски || 9 || 53 |- | 03 || {{esc|Холандија}} || Joan Franka || „You and Me“ || англиски || 15 || 35 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 04 || {{esc|Малта}} || Kurt Calleja || „This Is the Night“ || англиски || 7 || 70 |- | 05 || {{esc|Белорусија}} || Litesound || „We Are the Heroes“ || англиски || 16 || 35 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 06 || {{esc|Португалија}} || Filipa Sousa || „Vida minha“ || португалски || 13 || 39 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 07 || {{esc|Украина}} || Gaitana || „Be My Guest“ || англиски || 8 || 64 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 08 || {{esc|Бугарија}} || Sofi Marinova || „Love Unlimited“ || бугарски<sup>1</sup> || 11 || 45 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 09 || {{esc|Словенија}} || Eva Boto || „Verjamem“ || словенечки || 17 || 31 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 10 || {{esc|Хрватска}} || Nina Badrić || „Nebo“ || хрватски || 12 || 42 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 11 || {{esc|Шведска}} || [[Лорин]] || „[[Euphoria (песна на Лорин)|Euphoria]]“ || англиски || 1 || 181 |- | 12 || {{esc|Грузија}} || Anri Jokhadze || „I'm a Joker“ || англиски, грузиски || 14 || 36 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 13 || {{esc|Турција}} || Can Bonomo || „Love Me Back“ || англиски || 5 || 80 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 14 || {{esc|Естонија}} || Ott Lepland || „Kuula“ || естонски || 4 || 100 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 15 || {{esc|Словачка}} || Max Jason Mai || „Don't Close Your Eyes“ || англиски || 18 || 22 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 16 || {{esc|Норвешка}} || Tooji || „Stay“ || англиски || 10 || 45 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 17 || {{esc|Босна и Херцеговина}} || Maya Sar || „Korake ti znam“ || босански || 6 || 77 |- style="background-color:#DDEEFF;" | 18 || {{esc|Литванија}} || Donny Montell || „Love Is Blind“ || англиски || 3 || 104 |} <small>1. Песната на Бугарија содржи фрази на неколку јазици, вклучувајќи арапски, азербејџански, англиски, грчки, италијански, ромски, српскохрватски, шпански, турски и француски.</small> === Детално гласање во второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="22" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|Србија}} ! {{vert header|Македонија}} ! {{vert header|Холандија}} ! {{vert header|Малта}} ! {{vert header|Белорусија}} ! {{vert header|Португалија}} ! {{vert header|Украина}} ! {{vert header|Бугарија}} ! {{vert header|Словенија}} ! {{vert header|Хрватска}} ! {{vert header|Шведска}} ! {{vert header|Грузија}} ! {{vert header|Турција}} ! {{vert header|Естонија}} ! {{vert header|Словачка}} ! {{vert header|Норвешка}} ! {{vert header|БиХ}} ! {{vert header|Литванија}} ! {{vert header|Франција}} ! {{vert header|Германија}} ! {{vert header|Обединето Кралство}} |- | style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || '''155''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || '''53''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || '''70''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || '''39''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || '''31''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || '''42''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || '''181''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || '''36''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Турција}} || '''80''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || '''100''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Словачка}} || '''22''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Босна и Херцеговина}} || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || '''104''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === 12 поени во Второто полуфинале === Табела на доделени 12 поени во второто полуфинале: {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- ! Број ! Натпреварувач ! Држави кои доделиле 12 поени |- | 6 | '''{{flag|Шведска}}''' | Естонија, Грузија, Германија, Холандија, Норвешка, Словачка |- | 4 | {{flag|Србија}} | Бугарија, Франција, Македонија, Словенија |- | 3 | {{flag|Босна и Херцеговина}} | Хрватска, Србија, Турција |- | 2 | {{flag|Литванија}} | Белорусија, Обединетото Кралство |- | rowspan="6" | 1 | {{flag|Белорусија}} | Украина |- | {{flag|Бугарија}} | Португалија |- | {{flag|Хрватска}} | Босна и Херцеговина |- | {{flag|Естонија}} | Шведска |- | {{flag|Грузија}} | Литванија |- | {{flag|Турција}} | Малта |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 26 мај 2012 година. Во него учествуваа 26 земји: „Големата петорка“ (Обединетото Кралство, Франција, Германија, Шпанија и Италија), земјата-домаќин (Азербејџан), како и по 10 земји кои се квалификуваа од првото и второто полуфинале. Победник на Евровизија 2012 беше Шведска со песната „Euphoria“ во изведба на Лорин, освојувајќи 372 поени. {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || {{flag|Обединето Кралство}} || Енгелберт Хампердинк || "Love Will Set You Free" || 25 || 12 |- | 02 || {{flag|Унгарија}} || Compact Disco || "Sound of Our Hearts" || 24 || 19 |- | 03 || {{flag|Албанија}} || Рона Нишлиу || "Suus" || 5 || 146 |- | 04 || {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "Love Is Blind" || 14 || 70 |- | 05 || {{flag|Босна и Херцеговина}} || Маја Сар || "Korake ti znam" || 18 || 55 |- | 06 || {{flag|Русија}} || Бурановские Бабушки || "Party for Everybody" || 2 || 259 |- | 07 || {{flag|Исланд}} || Грета Саломе и Јонси || "Never Forget" || 20 || 46 |- | 08 || {{flag|Кипар}} || Иви Адаму || "La La Love" || 16 || 65 |- | 09 || {{flag|Франција}} || Ангун || "Echo (You and I)" || 22 || 21 |- | 10 || {{flag|Италија}} || Нина Цили || "L'amore è femmina" || 9 || 101 |- | 11 || {{flag|Естонија}} || От Лепланд || "Kuula" || 6 || 120 |- | 12 || {{flag|Норвешка}} || Тоџи || "Stay" || 26 || 7 |- | 13 || {{flag|Азербејџан}} || Сабина Бабаева || "When the Music Dies" || 4 || 150 |- | 14 || {{flag|Романија}} || Мандинга || "Zaleilah" || 12 || 71 |- | 15 || {{flag|Данска}} || Солуна Самај || "Should've Known Better" || 23 || 21 |- | 16 || {{flag|Грција}} || Елефтерија Елефтериу || "Aphrodisiac" || 17 || 64 |- | 17 || {{flag|Шведска}} || Лорин || "Euphoria" || 1 || 372 |- | 18 || {{flag|Турција}} || Џан Бономо || "Love Me Back" || 7 || 112 |- | 19 || {{flag|Шпанија}} || Пастора Солер || "Quédate conmigo" || 10 || 97 |- | 20 || {{flag|Германија}} || Роман Лоб || "Standing Still" || 8 || 110 |- | 21 || {{flag|Малта}} || Курт Калеја || "This Is the Night" || 21 || 41 |- | 22 || {{flag|Македонија}} || Калиопи || "Црно и бело" || 13 || 71 |- | 23 || {{flag|Ирска}} || Џедвард || "Waterline" || 19 || 46 |- | 24 || {{flag|Србија}} || Жељко Јоксимовиќ || "Није љубав ствар" || 3 || 214 |- | 25 || {{flag|Украина}} || Гаитана || "Be My Guest" || 15 || 65 |- | 26 || {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Lăutar" || 11 || 81 |} == Табела за гласање во Големото финале == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="43" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БИХ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СВК}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ТУР}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | ОК || '''12''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''146''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''70''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | БиХ || '''55''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''259''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''21''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''101''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''7''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''150''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''21''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''372''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Турција || '''112''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''97''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''110''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''214''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''81''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === 12 поени во Големото финале === {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- ! Број ! Натпреварувач ! Држави кои доделиле 12 поени |- | 18 | '''{{flag|Шведска}}''' | Австрија, Белгија, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Унгарија, Исланд, Ирска, Израел, Латвија, Холандија, Норвешка, Русија, Словачка, Шпанија, Обединетото Кралство |- | 4 | {{flag|АЛБ}} | Македонија, Италија, Сан Марино, Швајцарија |- | 4 | {{flag|Азербејџан}} | Литванија, Малта, Турција, Украина |- | 4 | {{flag|Србија}} | Бугарија, Хрватска, Црна Гора, Словенија |- | 2 | {{flag|Кипар}} | Грција, Шведска |- | 2 | {{flag|Грција}} | Албанија, Кипар |- | 2 | {{flag|Македонија}} | Босна и Херцеговина, Србија |- | 1 | {{flag|Русија}} | Белорусија |- | 1 | {{flag|Шпанија}} | Португалија |- | 1 | {{flag|Литванија}} | Грузија |- | 1 | {{flag|Турција}} | Азербејџан |- | 1 | {{flag|Романија}} | Молдавија |- | 1 | {{flag|Молдавија}} | Романија |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Baku 2012 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = 4 мај 2012 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Düsseldorf 2011 | Следен = Eurovision Song Contest: Malmö 2013 }} ''Eurovision Song Contest: Baku 2012'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group на 4 мај 2012 година. Албумот ги содржи сите 42 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да стигнат до големото финале. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјално мрежно место] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Азербејџанска музика]] [[Категорија:Култура на Баку]] [[Категорија:Музиката во 2012 година]] dwksu4voclyn1a9e9t1c56rwm4il480 0 756761 5628825 5627932 2026-09-15T11:14:45Z BT405 9277 5628825 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 2000 | image = LOGO-ESC- ESC-2000-40-800x322.png | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 2000 | date = [[13 мај]] [[2000]] | edition = 45 | host = {{Esc|Шведска}} | venue = [[Globen Arena]], [[Стокхолм]], [[Шведска]] | presenters = Kattis Ahlström<br />Anders Lundin | emiter = [[SVT]] | winner = {{Esc|Данска}}<br />[[Olsen Brothers]]<br />„[[Fly on the Wings of Love]]“ | director = Sven Stojanovic | executive_producer = Svante Stockselius | musical_director = [[Anders Berglund]] | producer = Lena Torbjörnsson | designer = Ingalls | entries = 24 | debuting = {{Esc|Латвија}} | returning = {{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Македонија}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Швајцарија}}<br />{{Esc|Словачка}}<br />Забелешка: паузираше, а се вратија земјите кои имаа право | nonparticipating = {{Esc|Босна и Херцеговина}}<br />{{Esc|Литванија}}<br />{{Esc|Полска}}<br />{{Esc|Португалија}}<br />{{Esc|Словенија}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни преку телегласање (каде што е технички возможно) или жири. | previous = 1999 | next = 2001 | website = https://eurovision.tv/event/stockholm-2000 eurovision.tv |map=ESC_1994_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/stockholm-2000 eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2000''' беше 45. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[13 мај]] [[2000]] година во [[Globen Arena]] во [[Стокхолм]], [[Шведска]]. Водители на шоуто беа Кати Алстром и Андерс Лундин. Победник беше [[Данска]] со песната „[[Fly on the Wings of Love]]“ (денски наслов: „Smuk som et stjudskud“), изведена од дуото [[Olsen Brothers]] (Јерген и Нилс Олсен). Ова беше втора победа за Данска во историјата на натпреварот, остварена со убедлива предност и рекорден број поени во тоа време. За [[Македонија]], ова издание го означи враќањето на сцената по едногодишната пауза: земјата ја претстави бендот [[XXL (македонска група)|XXL]] со песната „[[Сто проценти те сакам]]“, освојувајќи го 15-то место со 29 поени. == Локација == [[Податотека:Globe Arena Stockholm.jpg|мини|кадар|Globen Arena во Стокхолм.]] Натпреварот се одржа во спектакуларната [[Globen Arena]] (сега позната како Avicii Arena) во [[Стокхолм]], која во тоа време беше најголемата затворена сферична зграда во светот, со капацитет од преку 16.000 гледачи. Шведскиот јавен сервис SVT организираше врвен настан со модерни визуелни ефекти и спектакуларна сценска изведба. == Организација и формат == ЕБУ воведе важно правило за стабилност на учесниците: т.н. „Голема четворка“ (**Big Four** — Германија, Шпанија, Франција и Велика Британија) добија загарантирано место во финале секоја година без разлика на нивните претходни резултати, благодарение на фактот што тие беа најголемите финансиски поддржувачи на ЕБУ и натпреварот. Дополнително, [[Латвија]] го оствари своето деби на натпреварот, додека неколку земји се вратија по едногодишна пауза. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || [[Olsen Brothers]] || „[[Fly on the Wings of Love]]“ || Англиски || Jørgen Olsen || 195 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || [[Алсу]] || „[[Solo (песна на Алсу)|Solo]]“ || Англиски || Andrew Lane, Allison Morgan || 155 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || [[Brainstorm]] || „[[My Star]]“ || Англиски || Renārs Kaupers || 136 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Ines]] || „[[Once in a Lifetime]]“ || Англиски || Pearu Paulus, Ilmar Laisaar, Alar Kotkas, Jana Hallas || 98 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Stefan Raab]] || „[[Wadde hadde dudde da?]]“ || Германски, Англиски || Stefan Raab || 96 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[Eamonn Toal]] || „[[Millennium of Love]]“ || Англиски || Gerry Morgan, Raymond J. Smyth || 92 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Roger Pontare]] || „[[When Spirits Are Calling My Name]]“ || Англиски || Thomas Holmström, Henrik Wikström || 88 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Claudette Pace]] || „[[Desire (песна на Claudette Pace)|Desire]]“ || Англиски || Gerard James Borg, Philip Vella || 72 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Goran Karan]] || „[[Kad zaspu anđeli]]“ || Хрватски || Zdenko Runjić, Nikša Bratoš, Nenad Ninčević || 70 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Pınar Ayhan]] & GRUP SOS || „[[Yorgunum Anla]]“ || Турски, Англиски || Pınar Ayhan, Sühan Ayhan, Orkun Yazgan || 59 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || [[Charmed]] || „[[My Heart Goes Boom]]“ || Англиски || Tore Madsen, Morten Førde || 57 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[August & Telma]] || „[[Tell Me!]]“ || Англиски || Örlygur Smári, Sigurður Örn Jónsson || 45 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Serafín Zubiri]] || „[[Colgado de un sueño]]“ || Шпански || José María Purón || 18 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[Voice]] || „[[Nomiza]]“ (Νόμισα) || Грчки, Влашки || Stelios Constantas, Elena Patroklou || 8 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || [[XXL (македонска група)|XXL]] || „[[Сто проценти те сакам]]“ || Македонски, Англиски || Orce Zafirovski, Blaze Temelkov, Dragan Karanfilovski-Bojs || 29 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || [[Jane Bogaert]] || „[[La vita cos'è?]]“ || Италијански || Thomas Marin, Bernie Staub || 14 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[PingPong]] || „[[Sameach]]“ (שמח) || Хебрејски || Roy Arad, Guy Asif, Ronen Ben-Tal || 7 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[The Rounder Girls]] || „[[All To You]]“ || Англиски || Gary Lux, Dave Moskin || 34 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || [[Linda Wagenmakers]] || „[[No Goodbyes]]“ || Англиски || John Ewbank, Piet Souer || 40 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || [[Nicki French]] || „[[Don't Play That Song Again]]“ || Англиски || John Springate, Gerry Shephard || 28 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Sofia Mestari]] || „[[Envie de vivre]]“ || Француски || Benoit Kaufmann, Géraldine Delacoux, Yves Dessca || 5 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || [[Taxi]] || „[[The Moon]]“ || Англиски || Dan Teodorescu || 18 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || [[Nina Åström]] || „[[A Little Bit]]“ || Англиски || Luca Genta, RM Sundell || 18 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] || [[Nathalie Sorce]] || „[[Envie de vivre]]“ || Француски || Silvio Calabro, Michele Salvaggio, Marc Paelinck || 2 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="24" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел (Забелешка: Австрија) ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Того / Македонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Финска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Летонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција (Забелешка: Белгија) ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар (Забелешка: Романија) ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска |- ! rowspan="24" | Учесници | style="text-align:left;" | Израел | 7 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 7 || style="background:#ccc;" | |- | style="text-align:left;" | Холандија | 40 || 8 || style="background:#ccc;" | || 5 || || || 5 || 8 || || 5 || || || || || || || 1 || 8 || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија | 28 || || 3 || style="background:#ccc;" | || 1 || || 3 || 1 || 3 || || || || 3 || || 6 || || || || || || || || 6 || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 18 || || || || style="background:#ccc;" | 10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || 8 || || |- | style="text-align:left;" | Кипар | 8 || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 3 || 3 || || || || || || || || || || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Германија | 96 || 6 || 6 || 6 || || 2 || style="background:#ccc;" | 2 || 6 || 8 || 7 || 5 || 2 || || 5 || 2 || 3 || 6 || 3 || 8 || 1 || 8 || 3 || 10 || 7 || |- | style="text-align:left;" | Турција | 59 || 1 || || || 12 || || 1 || style="background:#ccc;" | || || 10 || 1 || || || || || || 1 || || 6 || || 10 || || 5 || 12 || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 92 || || 5 || 7 || 7 || 7 || 4 || 3 || style="background:#ccc;" | || 4 || 6 || 7 || 6 || 4 || 4 || || 4 || 5 || 3 || 2 || 4 || 4 || 6 || 10 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 14 || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || 6 || || || || || || || || 6 || || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Австрија | 34 || 2 || 4 || || || || 2 || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || || || || 5 || || || 3 || 5 || || 8 || || |- | style="text-align:left;" | Грција | 0 || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд | 45 || || 1 || || || || || || 5 || || 3 || || style="background:#ccc;" | || 8 || 8 || || 8 || || || || 1 || || 5 || 4 || 3 |- | style="text-align:left;" | Шведска | 88 || 4 || 2 || 4 || 3 || 3 || || || 8 || 3 || 6 || 4 || 10 || style="background:#ccc;" | || 7 || 10 || 2 || 2 || 7 || 7 || 6 || 2 || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија | 29 || || || || || || || 10 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 7 || || || || 12 || || |- | style="text-align:left;" | Финска | 18 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || 2 || || 10 || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Летонија | 136 || 5 || 8 || 10 || 6 || 4 || 8 || 6 || 7 || 1 || 8 || 7 || 12 || 10 || 3 || 6 || style="background:#ccc;" | || 4 || 10 || || 12 || 7 || 7 || 3 || 12 |- | style="text-align:left;" | Белгија | 2 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Русија | 155 || 12 || 10 || 12 || 8 || 8 || 10 || 7 || 10 || 6 || 2 || 8 || 1 || 7 || 10 || 10 || 12 || 10 || style="background:#ccc;" | || 3 || 1 || || || 8 || 5 |- | style="text-align:left;" | Романија | 18 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 8 || 10 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Данска''' | '''195''' || 7 || 12 || 8 || 10 || 5 || 12 || 10 || 12 || 12 || 12 || 10 || 8 || 12 || 5 || 12 || 7 || 12 || 4 || 10 || style="background:#ccc;" | || 12 || 12 || 5 || 4 |- | style="text-align:left;" | Естонија | 98 || || 7 || 2 || 5 || 6 || || || 4 || 2 || 5 || || 4 || 5 || 1 || 8 || 5 || 5 || 12 || 6 || 5 || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || 6 |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 57 || 10 || || 1 || 4 || || 7 || || 1 || || || 2 || || 2 || || || 2 || 1 || 1 || 4 || 4 || 2 || style="background:#ccc;" | || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | Малта | 72 || 3 || || 3 || 2 || 1 || || 5 || || 10 || 1 || || 10 || 3 || || || || 3 || || 5 || || || 1 || style="background:#ccc;" | || 1 || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 70 || || || || || 12 || || 4 || || || || || || || || 3 || || || || 12 || || 6 || || || || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Германија]], [[Исланд]], [[Ирска]], [[Израел]], [[Латвија]], [[Норвешка]], [[Шведска]] |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]], [[Кроација (Хрватска)|Хрватска]], [[Малта]], [[Романија]] |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | [[Естонија]], [[Финска]], [[Кругот/Германија (Изворно: Германија, Естонија, Финска)]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | [[Македонија]], [[Швајцарија]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Франција]], [[Холандија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | [[Русија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | [[Македонија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Yoav Ginai |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Marlayne |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Hugo de Campos |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Loukas Hamatsos |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Osman Erkan |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | Derek Mooney |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || style="text-align:left;" | Astrid Von Stockar |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Alexis Kostalas |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Ragnheiður Elín Clausen |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Malin Ekander |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | Sandra Todorovska |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || style="text-align:left;" | Silvia Modig |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || style="text-align:left;" | Lauris Reiniks |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Thomas Van Hamme |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Zhanna Agalakova |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || style="text-align:left;" | Andreea Marin |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Michael Carøe |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Evelin Samuel |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Marit Åsbø |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Valerie Vella |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Marko Šlokar |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] / [[VRT]] || La Une, VRT TV1 || Jean-Pierre Hautier, André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || DR1 || Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || RTÉ One, RTÉ Radio 1 || Marty Whelan, Larry Gogan |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Латвија}} || [[LTV]] || LTV1 || Kārlis Streips |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || МТВ 1 || Milanka Rašik |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charlò Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || TVR1 || Leonard Miron |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[ОРТ]] || ORT1 || Alexey Zhuravlev |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Ömer Önder |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Финска}} || [[Yle]] || Yle TV1, Yle Radio Suomi || Jani Juntunen, Asko Murtomäki |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 3 || Julien Lepers |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 2 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || SF DRS, TSR, TSI || Sandra Studer, Jean-Marc Richard, Jonathan Tedesco |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Pernilla Månsson, Christer Björkman |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 2000| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:2000 година во Шведска]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Стокхолм]] [[Категорија:Музиката во 2000 година]] sxt5uicega69swtj9u85h83f6kaqql5 14 759461 5628724 1978261 2026-09-15T10:16:18Z Тиверополник 1815 5628724 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Painters from Austria}} [[Категорија:Австриски по занимање|Сликари]] [[Категорија:Сликари по националност]] [[Категорија:Австриски уметници|Сликари]] hupw8qs64cqrtxvwk5reuimr4wvjlu4 5628725 5628724 2026-09-15T10:16:32Z Тиверополник 1815 5628725 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Painters from Austria}} [[Категорија:Австријци по занимање|Сликари]] [[Категорија:Сликари по националност]] [[Категорија:Австриски уметници|Сликари]] k65h9p65eipzvhg5bot7l58tb4j99eh 0 999395 5628723 5375721 2026-09-15T10:13:39Z BT405 9277 5628723 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | година = 2013 | тема = We Are One (Ние сме едно) | лого = | слика =Eurovision_Song_Contest_2013_logo.png | опис = | финале = 18 мај 2013 | полуфинале 1 = 14 мај 2013 | полуфинале 2 = 16 мај 2013 | водители = [[Петра Меде]] | режисер = | надзорник = Јон Ола Санд | домаќин = {{flagicon|Шведска}} [[SVT]] | место = Малме арена, [[Малме]], [[Шведска]] | победник = {{flag|Данска}}<br />„Only Teardrops“ | број на учесници = 39 | дебитанти = Нема | повратници = {{flag|Ерменија}} | откажани = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Португалија}}, {{flag|Словачка}}, {{flag|Турција}} | систем на гласање = 50% телевоутинг, 50% стручно жири. Секоја држава доделува 12, 10, 8-1 поени на своите 10 омилени песни. | нула поени = Нема |name=Избор за песна на Евровизија 2013|map=ESC_2013_Map_2.svg|previous=2012|next=2014|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2013''' беше 58-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Малме]], [[Шведска]], по победата на [[Лорин]] на [[Евровизија 2012|изборот во 2012 година]] со песната „Euphoria“. Ова беше петти пат Шведска да биде домаќин на натпреварот (по [[Евровизија 1975|1975]], [[Евровизија 1985|1985]], [[Евровизија 1992|1992]] и [[Евровизија 2000|2000]]). Натпреварот се одржа во Малме арената, а се состоеше од две полуфиналиња на 14 и 16 мај и финале на 18 мај 2013 година. Водител на трите вечери беше [[Петра Меде]]. На натпреварот учествуваа 39 земји. [[Ерменија]] се врати по едногодишна пауза, додека [[Босна и Херцеговина]], [[Португалија]], [[Словачка]] и [[Турција]] се повлекоа од учество. Победник беше [[Данска]] со песната „Only Teardrops“ во изведба на [[Емели де Форест]], освојувајќи 281 поен. == Место на одржување == На 8 јули 2012 година, шведскиот радиодифузер SVT објави дека Малме арената во Малме ќе биде домаќин на Изборот за песна на Евровизија 2013. Ова беше вторпат градот да биде домаќин на натпреварот, по 1992 година. Арената има капацитет од околу 15.500 гледачи. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''We Are One'' (Ние сме едно), придружуван од лого во форма на пеперутка. За разлика од претходните години каде имаше двајца или тројца водители, оваа година Петра Меде сама ги водеше сите три вечери, што се случи за првпат по 1995 година. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 14 мај 2013 година. Во него учествуваа 16 земји. Италија, Обединетото Кралство и Шведска гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Наталија Кели || "Shine" || 14 || 27 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Биргит Оигемел || "Et uus saaks alguse" || 10 || 52 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Хана || "Straight Into Love" || 16 || 8 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Klapa s Mora || "Mižerja" || 13 || 38 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Емели де Форест || "Only Teardrops" || 1 || 167 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Дина Гарипова || "What If" || 2 || 156 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Злата Огњевич || "Gravity" || 3 || 140 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Анук || "Birds" || 6 || 75 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Who See и Нина Жижиќ || "Igranka" || 12 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Андриус Појавис || "Something" || 9 || 53 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Аљона Ланскаја || "Solayoh" || 7 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Алиона Мун || "O mie" || 4 || 95 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Рајан Долан || "Only Love Survives" || 8 || 54 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Деспина Олимпиу || "An me thimasai" || 15 || 11 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Роберто Белароза || "Love Kills" || 5 || 75 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Moje 3 || "Ljubav je svuda" || 11 || 46 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 16 мај 2013 година. Во него учествуваа 17 земји. Германија, Франција и Шпанија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || PeR || "Here We Go" || 17 || 13 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Валентина Монета || "Crisalide (Vola)" || 11 || 47 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Влатко Лозаноски и Есма Реџепова || "Пред да се раздени" || 16 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Фарид Мамедов || "Hold Me" || 1 || 139 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Криста Зигфридс || "Marry Me" || 9 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Џанлука Безина || "Tomorrow" || 4 || 118 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Елица Тодорова и Стојан Јанкулов || "Samo shampioni" || 12 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Ејтор Инги || "Ég á líf" || 6 || 72 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Koza Mostra и Агатон || "Alcohol Is Free" || 2 || 121 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Моран Мазор || "Rak bishvilo" || 14 || 40 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Доријанс || "Lonely Planet" || 7 || 69 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || БајАлекс || "Kedvesem" || 8 || 66 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Маргарет Бергер || "I Feed You My Love" || 3 || 120 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Адријан Лулѓурај и Бледар Сејко || "Identitet" || 15 || 31 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ноди и Софи || "Waterfall" || 10 || 63 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Takasa || "You and Me" || 13 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Чезар || "It's My Life" || 5 || 83 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 18 мај 2013 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Амандин Буржуа || "L'enfer et moi" || 23 || 14 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Андриус Појавис || "Something" || 22 || 17 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Алиона Мун || "O mie" || 11 || 71 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Криста Зигфридс || "Marry Me" || 24 || 13 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Ел Суењо де Морфео || "Contigo hasta el final" || 25 || 8 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Роберто Белароза || "Love Kills" || 12 || 71 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Биргит Оигемел || "Et uus saaks alguse" || 20 || 19 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Аљона Ланскаја || "Solayoh" || 16 || 48 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Џанлука Безина || "Tomorrow" || 8 || 120 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Дина Гарипова || "What If" || 5 || 174 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Каскада || "Glorious" || 21 || 18 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Доријанс || "Lonely Planet" || 18 || 41 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Анук || "Birds" || 9 || 114 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Чезар || "It's My Life" || 13 || 65 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Бони Тајлер || "Believe in Me" || 19 || 23 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Робин Шернберг || "You" || 14 || 62 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || БајАлекс || "Kedvesem" || 10 || 84 |- style="background:#FFD700;" | 18 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Данска}}''' || '''Емели де Форест''' || '''"Only Teardrops"''' || '''1''' || '''281''' |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Ејтор Инги || "Ég á líf" || 17 || 47 |- style="background:#C0C0C0;" | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Фарид Мамедов || "Hold Me" || 2 || 234 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Koza Mostra и Агатон || "Alcohol Is Free" || 6 || 152 |- style="background:#CD7F32;" | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Злата Огњевич || "Gravity" || 3 || 214 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Марко Менгони || "L'essenziale" || 7 || 126 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Маргарет Бергер || "I Feed You My Love" || 4 || 191 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ноди и Софи || "Waterfall" || 15 || 50 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Рајан Долан || "Only Love Survives" || 26 || 5 |} == Детално гласање == === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="21" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ШПА}} |- | style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || '''13''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || '''28''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || '''139''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || '''72''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || '''121''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || '''40''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || '''69''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || '''66''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || '''31''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || '''83''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="40" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Франција || '''14''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''17''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''13''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''8''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија || '''48''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''174''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''18''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''114''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | ОК || '''23''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''62''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''84''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''281''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''234''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''152''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''214''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''126''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''191''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''50''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''5''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Malmö 2013 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Мај 2013 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Baku 2012 | Следен = Eurovision Song Contest: Copenhagen 2014 }} ''Eurovision Song Contest: Malmö 2013'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во мај 2013 година. Албумот ги содржи сите 39 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да стигнат до големото финале. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.eurovision.tv/}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Евровизија 2013]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Малме]] [[Категорија:Музиката во 2013 година]] 1rrul7srcye8r56xr9fiucb1x71cij7 5628827 5628723 2026-09-15T11:15:59Z BT405 9277 5628827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | година = 2013 | тема = We Are One (Ние сме едно) | лого = | слика = ESC 2013 small crop.webp | опис = | финале = 18 мај 2013 | полуфинале 1 = 14 мај 2013 | полуфинале 2 = 16 мај 2013 | водители = [[Петра Меде]] | режисер = | надзорник = Јон Ола Санд | домаќин = {{flagicon|Шведска}} [[SVT]] | место = Малме арена, [[Малме]], [[Шведска]] | победник = {{flag|Данска}}<br />„Only Teardrops“ | број на учесници = 39 | дебитанти = Нема | повратници = {{flag|Ерменија}} | откажани = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Португалија}}, {{flag|Словачка}}, {{flag|Турција}} | систем на гласање = 50% телевоутинг, 50% стручно жири. Секоја држава доделува 12, 10, 8-1 поени на своите 10 омилени песни. | нула поени = Нема |name=Избор за песна на Евровизија 2013|map=ESC_2013_Map_2.svg|previous=2012|next=2014|finalists=1|notqualified=1|past=1|url=https://eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 2013''' беше 58-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Малме]], [[Шведска]], по победата на [[Лорин]] на [[Евровизија 2012|изборот во 2012 година]] со песната „Euphoria“. Ова беше петти пат Шведска да биде домаќин на натпреварот (по [[Евровизија 1975|1975]], [[Евровизија 1985|1985]], [[Евровизија 1992|1992]] и [[Евровизија 2000|2000]]). Натпреварот се одржа во Малме арената, а се состоеше од две полуфиналиња на 14 и 16 мај и финале на 18 мај 2013 година. Водител на трите вечери беше [[Петра Меде]]. На натпреварот учествуваа 39 земји. [[Ерменија]] се врати по едногодишна пауза, додека [[Босна и Херцеговина]], [[Португалија]], [[Словачка]] и [[Турција]] се повлекоа од учество. Победник беше [[Данска]] со песната „Only Teardrops“ во изведба на [[Емели де Форест]], освојувајќи 281 поен. == Место на одржување == На 8 јули 2012 година, шведскиот радиодифузер SVT објави дека Малме арената во Малме ќе биде домаќин на Изборот за песна на Евровизија 2013. Ова беше вторпат градот да биде домаќин на натпреварот, по 1992 година. Арената има капацитет од околу 15.500 гледачи. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''We Are One'' (Ние сме едно), придружуван од лого во форма на пеперутка. За разлика од претходните години каде имаше двајца или тројца водители, оваа година Петра Меде сама ги водеше сите три вечери, што се случи за првпат по 1995 година. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 14 мај 2013 година. Во него учествуваа 16 земји. Италија, Обединетото Кралство и Шведска гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Наталија Кели || "Shine" || 14 || 27 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Биргит Оигемел || "Et uus saaks alguse" || 10 || 52 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Хана || "Straight Into Love" || 16 || 8 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Klapa s Mora || "Mižerja" || 13 || 38 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Емели де Форест || "Only Teardrops" || 1 || 167 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Дина Гарипова || "What If" || 2 || 156 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Злата Огњевич || "Gravity" || 3 || 140 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Анук || "Birds" || 6 || 75 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Who See и Нина Жижиќ || "Igranka" || 12 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Андриус Појавис || "Something" || 9 || 53 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Аљона Ланскаја || "Solayoh" || 7 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Алиона Мун || "O mie" || 4 || 95 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Рајан Долан || "Only Love Survives" || 8 || 54 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Деспина Олимпиу || "An me thimasai" || 15 || 11 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Роберто Белароза || "Love Kills" || 5 || 75 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Moje 3 || "Ljubav je svuda" || 11 || 46 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 16 мај 2013 година. Во него учествуваа 17 земји. Германија, Франција и Шпанија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || PeR || "Here We Go" || 17 || 13 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Валентина Монета || "Crisalide (Vola)" || 11 || 47 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Влатко Лозаноски и Есма Реџепова || "Пред да се раздени" || 16 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Фарид Мамедов || "Hold Me" || 1 || 139 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Криста Зигфридс || "Marry Me" || 9 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Џанлука Безина || "Tomorrow" || 4 || 118 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Елица Тодорова и Стојан Јанкулов || "Samo shampioni" || 12 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Ејтор Инги || "Ég á líf" || 6 || 72 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Koza Mostra и Агатон || "Alcohol Is Free" || 2 || 121 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Моран Мазор || "Rak bishvilo" || 14 || 40 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Доријанс || "Lonely Planet" || 7 || 69 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || БајАлекс || "Kedvesem" || 8 || 66 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Маргарет Бергер || "I Feed You My Love" || 3 || 120 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Адријан Лулѓурај и Бледар Сејко || "Identitet" || 15 || 31 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ноди и Софи || "Waterfall" || 10 || 63 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Takasa || "You and Me" || 13 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Чезар || "It's My Life" || 5 || 83 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 18 мај 2013 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Амандин Буржуа || "L'enfer et moi" || 23 || 14 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Андриус Појавис || "Something" || 22 || 17 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Алиона Мун || "O mie" || 11 || 71 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Криста Зигфридс || "Marry Me" || 24 || 13 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Ел Суењо де Морфео || "Contigo hasta el final" || 25 || 8 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Роберто Белароза || "Love Kills" || 12 || 71 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Биргит Оигемел || "Et uus saaks alguse" || 20 || 19 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Аљона Ланскаја || "Solayoh" || 16 || 48 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Џанлука Безина || "Tomorrow" || 8 || 120 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Дина Гарипова || "What If" || 5 || 174 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Каскада || "Glorious" || 21 || 18 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Доријанс || "Lonely Planet" || 18 || 41 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Анук || "Birds" || 9 || 114 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Чезар || "It's My Life" || 13 || 65 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Бони Тајлер || "Believe in Me" || 19 || 23 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Робин Шернберг || "You" || 14 || 62 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || БајАлекс || "Kedvesem" || 10 || 84 |- style="background:#FFD700;" | 18 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Данска}}''' || '''Емели де Форест''' || '''"Only Teardrops"''' || '''1''' || '''281''' |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Ејтор Инги || "Ég á líf" || 17 || 47 |- style="background:#C0C0C0;" | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Фарид Мамедов || "Hold Me" || 2 || 234 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Koza Mostra и Агатон || "Alcohol Is Free" || 6 || 152 |- style="background:#CD7F32;" | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Злата Огњевич || "Gravity" || 3 || 214 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Марко Менгони || "L'essenziale" || 7 || 126 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Маргарет Бергер || "I Feed You My Love" || 4 || 191 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ноди и Софи || "Waterfall" || 15 || 50 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Рајан Долан || "Only Love Survives" || 26 || 5 |} == Детално гласање == === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="21" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ШПА}} |- | style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || '''13''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || '''28''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || '''139''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || '''72''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || '''121''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || '''40''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || '''69''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || '''66''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || '''31''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || '''83''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="40" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Франција || '''14''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''17''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''13''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''8''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''71''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија || '''48''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''120''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''174''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''18''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''114''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | ОК || '''23''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''62''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''84''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''281''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''234''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''152''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''214''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''126''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''191''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''50''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''5''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Malmö 2013 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Мај 2013 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Baku 2012 | Следен = Eurovision Song Contest: Copenhagen 2014 }} ''Eurovision Song Contest: Malmö 2013'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во мај 2013 година. Албумот ги содржи сите 39 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да стигнат до големото финале. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.eurovision.tv/}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Евровизија 2013]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Малме]] [[Категорија:Музиката во 2013 година]] 4x305iusvsx6bbzvvh66enj7x4dpdd7 0 1034735 5628558 5628272 2026-09-14T20:33:41Z Andrew012p 85224 5628558 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија филм | name = Господарот на прстените: Враќањето на кралот | image = Господарот на прстените Враќањето на кралот плакат 2003 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Питер Џексон]] | producer = Питер Џексон<br />Бери Озборн<br />Френ Волш | screenplay = Френ Волш<br />Филипа Бојенс<br />Питер Џексон | starring = [[Илаја Вуд]]<br />[[Ијан Мекелен]]<br />[[Шон Остин]]<br />[[Енди Серкис]]<br />[[Виго Мортенсен]]<br />[[Доминик Монаган]]<br />[[Били Бојд]]<br />[[Џон Дејвис]]<br />[[Орландо Блум]]<br />[[Лив Тајлер]] | music = Хауард Шор | cinematography = Ендру Лесни | editing = Џими Селкирк | studio = „[[Питер Џексон|WingNut Films]]“|„The Saul Zaentz Company“ | distributor = „[[New Line Cinema]]“ | released = [[1 декември]] [[2003]]<br />{{small|([[Велингтон]], премиера)}}<br />[[18 декември]] 2003<br />{{small|([[Нов Зеланд]])}} | runtime = 200 минути<ref name=BOM /><br />250 минути (продолжена верзија) | country = {{знамеикона|New Zealand}}[[Нов Зеланд]] | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 94 милиони долари<ref name=BOM>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=returnoftheking.htm |title=Господар на прстените:Враќањето на кралот (2003) |publisher=„Box Office Mojo“ |accessdate=3 февруари 2009}}</ref> | gross = 1.149 милијарди долари<ref name=BOM /> | претходен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }}'''''Господарот на прстените: Враќањето на кралот''''' — [[Епика (филм)|епски]]/[[Драма (филмски жанр)|драма]] [[филм]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |title=архивски примерок |accessdate=2012-08-01 |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611084313/http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | work=„The San Francisco Chronicle“ | title=Вистина: „Господар на прстените“ | date=30 декември 2001 | access-date=2012-08-01 | archive-date=2011-02-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110210195207/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | url-status=dead }}</ref> од [[2003]], [[Режисер|режиран]] од [[Питер Џексон]]. Филмот е заснован на вториот и третиот дел од книгата „[[Господарот на прстените (книга)|Господар на прстените]]“ на [[Џ. Р. Р. Толкин|Џ. Р. Р. Толкен]]. Овој филм е последниот од [[Господарот на прстените (филмски серијал)|серијалот]], по „[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]“ ([[2001]]) и „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“ ([[2002]]). Филмот освоил 11 награди „[[Оскар]]“, со што им се приклучил на „[[Бен Хур]]“ и „[[Титаник (филм)|Титаник]]“ како филмови со најмногу освоени „Оскари“.<ref>Наташа Спирова-Серафимова, „Хари Потер заработи седум милијарди долари, а Господарот на прстените 17 оскари“, ''Антена'', број 900, 25.9.2015, стр. 10-11.</ref> {{САД-филм-никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikiquote|The Lord of the Rings: The Return of the King (film)}} * {{Allmovie title|278981}} * {{IMDb title|0167260}} * {{rotten-tomatoes|lord_of_the_rings_the_return_of_the_king}} * {{mojo title|returnoftheking}} * {{metacritic film|the-lord-of-the-rings-the-return-of-the-king}} {{ОскарФилм}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови на Питер Џексон]] [[Категорија:Филмови со Орландо Блум]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови од серијалот Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Филмски продолженија]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] 8b5rpgdnmhcwr4dr5cy2zpybj53qw41 5628559 5628558 2026-09-14T20:34:46Z Andrew012p 85224 5628559 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија филм | name = Господарот на прстените: Враќањето на кралот | image = Господарот на прстените Враќањето на кралот плакат 2003 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Питер Џексон]] | producer = Питер Џексон<br />Бери Озборн<br />Френ Волш | screenplay = Френ Волш<br />Филипа Бојенс<br />Питер Џексон | starring = [[Елајџа Вуд]]<br />[[Ијан Макелен]]<br />[[Шон Остин]]<br />[[Енди Серкис]]<br />[[Виго Мортенсен]]<br />[[Доминик Монаган]]<br />[[Били Бојд]]<br />[[Џон Дејвис]]<br />[[Орландо Блум]]<br />[[Лив Тајлер]] | music = Хауард Шор | cinematography = Ендру Лесни | editing = Џими Селкирк | studio = „[[Питер Џексон|WingNut Films]]“|„The Saul Zaentz Company“ | distributor = „[[New Line Cinema]]“ | released = [[1 декември]] [[2003]]<br />{{small|([[Велингтон]], премиера)}}<br />[[18 декември]] 2003<br />{{small|([[Нов Зеланд]])}} | runtime = 200 минути<ref name=BOM /><br />250 минути (продолжена верзија) | country = {{знаме|Нов Зеланд}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 94 милиони долари<ref name=BOM>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=returnoftheking.htm |title=Господар на прстените:Враќањето на кралот (2003) |publisher=„Box Office Mojo“ |accessdate=3 февруари 2009}}</ref> | gross = 1,149 милијарди долари<ref name=BOM /> | претходен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }}'''''Господарот на прстените: Враќањето на кралот''''' — [[Епика (филм)|епски]]/[[Драма (филмски жанр)|драма]] [[филм]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |title=архивски примерок |accessdate=2012-08-01 |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611084313/http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | work=„The San Francisco Chronicle“ | title=Вистина: „Господар на прстените“ | date=30 декември 2001 | access-date=2012-08-01 | archive-date=2011-02-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110210195207/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | url-status=dead }}</ref> од [[2003]], [[Режисер|режиран]] од [[Питер Џексон]]. Филмот е заснован на вториот и третиот дел од книгата „[[Господарот на прстените (книга)|Господар на прстените]]“ на [[Џ. Р. Р. Толкин|Џ. Р. Р. Толкен]]. Овој филм е последниот од [[Господарот на прстените (филмски серијал)|серијалот]], по „[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]“ ([[2001]]) и „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“ ([[2002]]). Филмот освоил 11 награди „[[Оскар]]“, со што им се приклучил на „[[Бен Хур]]“ и „[[Титаник (филм)|Титаник]]“ како филмови со најмногу освоени „Оскари“.<ref>Наташа Спирова-Серафимова, „Хари Потер заработи седум милијарди долари, а Господарот на прстените 17 оскари“, ''Антена'', број 900, 25.9.2015, стр. 10-11.</ref> {{САД-филм-никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikiquote|The Lord of the Rings: The Return of the King (film)}} * {{Allmovie title|278981}} * {{IMDb title|0167260}} * {{rotten-tomatoes|lord_of_the_rings_the_return_of_the_king}} * {{mojo title|returnoftheking}} * {{metacritic film|the-lord-of-the-rings-the-return-of-the-king}} {{ОскарФилм}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови на Питер Џексон]] [[Категорија:Филмови со Орландо Блум]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови од серијалот Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Филмски продолженија]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] ibvknj3ieoebkuhpfgjsbpwbsdxrfco 5628560 5628559 2026-09-14T20:35:09Z Andrew012p 85224 5628560 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија филм | name = Господарот на прстените: Враќањето на кралот | image = Господарот на прстените Враќањето на кралот плакат 2003 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Питер Џексон]] | producer = Питер Џексон<br />Бери Озборн<br />Френ Волш | screenplay = Френ Волш<br />Филипа Бојенс<br />Питер Џексон | starring = [[Елајџа Вуд]]<br />[[Ијан Макелен]]<br />[[Шон Остин]]<br />[[Енди Серкис]]<br />[[Виго Мортенсен]]<br />[[Доминик Монаган]]<br />[[Били Бојд]]<br />[[Џон Дејвис]]<br />[[Орландо Блум]]<br />[[Лив Тајлер]] | music = Хауард Шор | cinematography = Ендру Лесни | editing = Џими Селкирк | studio = „[[Питер Џексон|WingNut Films]]“|„The Saul Zaentz Company“ | distributor = „[[New Line Cinema]]“ | released = [[1 декември]] [[2003]]<br />{{small|([[Велингтон]], премиера)}}<br />[[18 декември]] 2003<br />{{small|([[Нов Зеланд]])}} | runtime = 200 минути<ref name=BOM /><br />250 минути (продолжена верзија) | country = {{знаме|Нов Зеланд}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 94 милиони долари<ref name=BOM>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=returnoftheking.htm |title=Господар на прстените:Враќањето на кралот (2003) |publisher=„Box Office Mojo“ |accessdate=3 февруари 2009}}</ref> | gross = 1,149 милијарди долари<ref name=BOM /> | претходен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' | изворен_наслов = The Lord of the Rings: The Return of the King }}'''''Господарот на прстените: Враќањето на кралот''''' — [[Епика (филм)|епски]]/[[Драма (филмски жанр)|драма]] [[филм]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |title=архивски примерок |accessdate=2012-08-01 |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611084313/http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | work=„The San Francisco Chronicle“ | title=Вистина: „Господар на прстените“ | date=30 декември 2001 | access-date=2012-08-01 | archive-date=2011-02-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110210195207/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | url-status=dead }}</ref> од [[2003]], [[Режисер|режиран]] од [[Питер Џексон]]. Филмот е заснован на вториот и третиот дел од книгата „[[Господарот на прстените (книга)|Господар на прстените]]“ на [[Џ. Р. Р. Толкин|Џ. Р. Р. Толкен]]. Овој филм е последниот од [[Господарот на прстените (филмски серијал)|серијалот]], по „[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]“ ([[2001]]) и „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“ ([[2002]]). Филмот освоил 11 награди „[[Оскар]]“, со што им се приклучил на „[[Бен Хур]]“ и „[[Титаник (филм)|Титаник]]“ како филмови со најмногу освоени „Оскари“.<ref>Наташа Спирова-Серафимова, „Хари Потер заработи седум милијарди долари, а Господарот на прстените 17 оскари“, ''Антена'', број 900, 25.9.2015, стр. 10-11.</ref> {{САД-филм-никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikiquote|The Lord of the Rings: The Return of the King (film)}} * {{Allmovie title|278981}} * {{IMDb title|0167260}} * {{rotten-tomatoes|lord_of_the_rings_the_return_of_the_king}} * {{mojo title|returnoftheking}} * {{metacritic film|the-lord-of-the-rings-the-return-of-the-king}} {{ОскарФилм}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови на Питер Џексон]] [[Категорија:Филмови со Орландо Блум]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови од серијалот Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Филмски продолженија]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] 7rdqhwynzr8eipnuif6f729536lnq7g 5628562 5628560 2026-09-14T20:37:34Z Andrew012p 85224 5628562 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија филм | name = Господарот на прстените: Враќањето на кралот | image = Господарот на прстените Враќањето на кралот плакат 2003 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Питер Џексон]] | producer = Питер Џексон<br />Бери Озборн<br />Френ Волш | screenplay = Френ Волш<br />Филипа Бојенс<br />Питер Џексон | starring = [[Елајџа Вуд]]<br />[[Ијан Макелен]]<br />[[Шон Остин]]<br />[[Енди Серкис]]<br />[[Виго Мортенсен]]<br />[[Доминик Монаган]]<br />[[Били Бојд]]<br />[[Џон Дејвис]]<br />[[Орландо Блум]]<br />[[Лив Тајлер]] | music = Хауард Шор | cinematography = Ендру Лесни | editing = Џими Селкирк | studio = „[[Питер Џексон|WingNut Films]]“|„The Saul Zaentz Company“ | distributor = „[[New Line Cinema]]“ | released = [[1 декември]] [[2003]]<br />{{small|([[Велингтон]], премиера)}}<br />[[18 декември]] 2003<br />{{small|([[Нов Зеланд]])}} | runtime = 200 минути<ref name=BOM /><br />250 минути (продолжена верзија) | country = {{знаме|Нов Зеланд}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 94 милиони долари<ref name=BOM>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=returnoftheking.htm |title=Господар на прстените:Враќањето на кралот (2003) |publisher=„Box Office Mojo“ |accessdate=3 февруари 2009}}</ref> | gross = 1,149 милијарди долари<ref name=BOM /> | претходен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' | изворен_наслов = The Lord of the Rings: The Return of the King }}'''''Господарот на прстените: Враќањето на кралот''''' — [[Епика (филм)|епски]]/[[Драма (филмски жанр)|драмски]] [[филм]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |title=архивски примерок |accessdate=2012-08-01 |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611084313/http://uk.movies.ign.com/articles/667/667848p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | work=„The San Francisco Chronicle“ | title=Вистина: „Господар на прстените“ | date=30 декември 2001 | access-date=2012-08-01 | archive-date=2011-02-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110210195207/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Freviews%2Fmovies%2FFELLOWSHIPOFTHERING.DTL&ao=all | url-status=dead }}</ref> од [[2003]] г., [[Режисер|режиран]] од [[Питер Џексон]]. Филмот е заснован на вториот и третиот дел од книгата „[[Господарот на прстените (книга)|Господар на прстените]]“ на [[Џ. Р. Р. Толкин|Џ. Р. Р. Толкен]]. Овој филм е последниот од [[Господарот на прстените (филмски серијал)|серијалот]], по „[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]“ ([[2001]]) и „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“ ([[2002]]). Филмот освоил 11 награди „[[Оскар]]“, со што им се приклучил на „[[Бен Хур]]“ и „[[Титаник (филм)|Титаник]]“ како филмови со најмногу освоени „Оскари“.<ref>Наташа Спирова-Серафимова, „Хари Потер заработи седум милијарди долари, а Господарот на прстените 17 оскари“, ''Антена'', број 900, 25.9.2015, стр. 10-11.</ref> {{САД-филм-никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikiquote|The Lord of the Rings: The Return of the King (film)}} * {{Allmovie title|278981}} * {{IMDb title|0167260}} * {{rotten-tomatoes|lord_of_the_rings_the_return_of_the_king}} * {{mojo title|returnoftheking}} * {{metacritic film|the-lord-of-the-rings-the-return-of-the-king}} {{ОскарФилм}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови на Питер Џексон]] [[Категорија:Филмови со Орландо Блум]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови од серијалот Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Филмски продолженија]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] j710mxfmobpo8inke5qlsmbywwifp58 0 1041322 5628581 3211202 2026-09-14T23:48:14Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 5628581 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 4nilhmpy75dvmn85lyap0heew35hzi5 0 1048323 5628546 5414749 2026-09-14T18:41:54Z Carshalton 30527 5628546 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Жозе Семедо | image = [[Податотека:José Semedo - Newcastle United vs Sheffield Wednesday, September 2015.JPG|250п]] | height = {{height|m=1.83}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1985|1|11}} | cityofbirth = {{роден во|Сетубал|}} | countryofbirth = [[Португалија]] | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 2023 <small>(38 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years1 = 2004–2007 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years2 = 2004-2005 | caps2 = 34 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Casa Pia}} | years3 = 2005–2006 | caps3 = 18 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Feirense}} | years4 = 2006-2007 | caps4 = 3 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Cagliari}} | years5 = 2007-2011 | caps5 = 137 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Charlton}} | years6 = 2011-2017 | caps6 = 144 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Sheffield Wednesday}} | years7 = 2017-2023 | caps7 = 132 | goals7 = 7 | clubs7 = {{Fb team Vitoria Setubal}} | nationalyears1 = 2001-2002 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 година|Португалија 17]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 18 година|Португалија 18]] | nationalyears3 = 2003-2004 | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 19 година|Португалија 19]] | nationalyears4 = 2004-2005 | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 20 години|Португалија 20]] | nationalyears5 = 2005-2007 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] }} '''Жозе Витор Мореира Семедо''' (роден на 11 јануари 1985 година во [[Сетубал]]) — [[Португалија|португалски]] поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Својата кариера Семедо ја започнал во тимот на [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], но кога бил селектиран во ростерот за првиот тим тој бил позајмен на нисколигашот [[ФК Каса Пиа|Каса Пиа]], тим кој исто така се наоѓа во главниот град на [[Португалија]], [[Лисабон]]. Следната сезона наместо да заигра за првиот тим на Спортинг тој е пратен на уште една позајмица сега во второлигашот [[ФК Феиренсе|Феиренсе]] за кого одиграл 18 натпревари. Пред почетокот на сезоната 2006-07 тој бил позајмен на италијанскиот [[Серија А|калчолигаш]] [[ФК Каљари Калчо|Каљари]]. Своето деби за клубот го имал во натпревар од [[Coppa Italia|купот]], а во Серија А дебитира на 21 април 2007 кога влезе како резерва во поразот на неговиот тим од [[ФК Милан|Милан]] со 3-1 нагости. Во 2007 година, конечно за стално го напушта Спортинг и заминува во [[Англија]] каде потпишал со [[Англиска Лига Еден|третолигашот]], [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]]. Тој одигра четири сезони за Атлетик од 2007 до 2011, кога по истекувањето на неговиот договор како слободен играч потпишува со [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]]. Во сезоната 2011-2012 Семедо изборува промоција со Венздеј од третото ниво на англискиот фудбал во [[Чемпионшип лига]]та. ==Надворешни врски== *[http://www.soccerway.com/players/jose-vitor-moreira-semedo/4231/ Жозе Семедо] на soccerway {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Семедо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон]] [[Категорија:Фудбалери на Каљари Калчо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Чарлтон Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шефилд Венздеј]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] c7fo6kmifgv1j41os5mm6xokodh3hso 5628547 5628546 2026-09-14T18:51:57Z Carshalton 30527 5628547 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Жозе Семедо | image = [[Податотека:José Semedo - Newcastle United vs Sheffield Wednesday, September 2015.JPG|250п]] | height = {{height|m=1.83}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1985|1|11}} | cityofbirth = {{роден во|Сетубал|}} | countryofbirth = [[Португалија]] | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 2023 <small>(38 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years1 = 2004-2007 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years2 = 2004-2005 | caps2 = 34 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Casa Pia}} | years3 = 2005-2006 | caps3 = 18 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Feirense}} | years4 = 2006-2007 | caps4 = 3 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Cagliari}} | years5 = 2007-2011 | caps5 = 137 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Charlton}} | years6 = 2011-2017 | caps6 = 144 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Sheffield Wednesday}} | years7 = 2017-2023 | caps7 = 132 | goals7 = 7 | clubs7 = {{Fb team Vitoria Setubal}} | nationalyears1 = 2001-2002 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 година|Португалија 17]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 18 година|Португалија 18]] | nationalyears3 = 2003-2004 | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 19 година|Португалија 19]] | nationalyears4 = 2004-2005 | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 20 години|Португалија 20]] | nationalyears5 = 2005-2007 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] }} '''Жозе Витор Мореира Семедо''' (роден на 11 јануари 1985 година во [[Сетубал]]) — [[Португалија|португалски]] поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Својата кариера Семедо ја започнал во тимот на [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], но кога бил селектиран во ростерот за првиот тим тој бил позајмен на нисколигашот [[ФК Каса Пиа|Каса Пиа]], тим кој исто така се наоѓа во главниот град на [[Португалија]], [[Лисабон]]. Следната сезона наместо да заигра за првиот тим на Спортинг тој е пратен на уште една позајмица сега во второлигашот [[ФК Феиренсе|Феиренсе]] за кого одиграл 18 натпревари. Пред почетокот на сезоната 2006-07 тој бил позајмен на италијанскиот [[Серија А|калчолигаш]] [[ФК Каљари Калчо|Каљари]]. Своето деби за клубот го имал во натпревар од [[Coppa Italia|купот]], а во Серија А дебитира на 21 април 2007 кога влезе како резерва во поразот на неговиот тим од [[ФК Милан|Милан]] со 3-1 нагости. Во 2007 година, конечно за стално го напушта Спортинг и заминува во [[Англија]] каде потпишал со [[Англиска Лига Еден|третолигашот]], [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]]. Тој одигра четири сезони за Атлетик од 2007 до 2011, кога по истекувањето на неговиот договор како слободен играч потпишува со [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]]. Во сезоната 2011-2012 Семедо изборува промоција со Венздеј од третото ниво на англискиот фудбал во [[Чемпионшип лига]]та. ==Надворешни врски== *[http://www.soccerway.com/players/jose-vitor-moreira-semedo/4231/ Жозе Семедо] на soccerway {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Семедо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон]] [[Категорија:Фудбалери на Каљари Калчо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Чарлтон Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шефилд Венздеј]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] d2s09hupx9kv39qkrfq3jog50lojgx5 0 1081678 5628755 5608019 2026-09-15T10:33:34Z BT405 9277 5628755 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2014 | слоган = #JoinUs | слика = Eurovision Song Contest 2014 logo.svg | полуфинале1 = 6 мај 2014 | полуфинале2 = 8 мај 2014 | финале = 10 мај 2014 | издание = 59-то | домаќин = {{flagicon|Данска}} [[DR (радиодифузер)|DR]] | место = B&W Hallerne, [[Копенхаген]], [[Данска]] | презентери = [[Лисе Рене]], [[Николај Копел]] и [[Пилоу Асбек]] | радиодифузер = [[DR (радиодифузер)|DR]] | извршен_продуцент = Перниле Гаардбо | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Полска}}, {{flag|Португалија}} | не_учествуваат = {{flag|Андора}}, {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Бугарија}}, {{flag|Кипар}}, {{flag|Монако}}, {{flag|Мароко}}, {{flag|Словачка}}, {{flag|Србија}}, {{flag|Турција}}, {{flag|Хрватска}} | карта = ESC_2014_Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = 50% телевоутинг и 50% стручно жири. Секоја земја доделува 12, 10, 8–1 поени на своите 10 омилени песни. | победник = {{flag|Австрија}}<br />[[Кончита Вурст]] | победничка_песна = Rise Like a Phoenix | претходна = 2013 | следна = 2015 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|past=1|notqualified=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2014''' беше 59-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Копенхаген]], [[Данска]], по победата на [[Емели де Форест]] на [[Евровизија 2013|изборот во 2013 година]] со песната „Only Teardrops“. Ова беше трет пат Данска да биде домаќин на натпреварот (по [[Евровизија 1964|1964]] и [[Евровизија 2001|2001]]). Натпреварот се одржа во [[B&W Hallerne]], а се состоеше од две полуфиналиња на 6 и 8 мај и финале на 10 мај 2014 година. Водители беа [[Лисе Рене]], [[Николај Копел]] и [[Пилоу Асбек]]. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Полска]] и [[Португалија]] се вратија по пауза, додека [[Босна и Херцеговина]], [[Бугарија]], [[Кипар]], [[Србија]] и [[Хрватска]] се повлекоа од учество. Победник беше [[Австрија]] со песната „[[Rise Like a Phoenix]]“ во изведба на [[Кончита Вурст]], освојувајќи 290 поени. == Место на одржување == На 2 септември 2013 година, данскиот радиодифузер DR објави дека B&W Hallerne во Копенхаген е избран за објект домаќин. Поранешниот бродоградилиштен комплекс беше реновиран и претворен во арена за натпреварот со капацитет од околу 10.000 гледачи. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''#JoinUs'' (Приклучи ни се). За првпат во историјата на Евровизија, официјалниот слоган содржеше хаштаг. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 6 мај 2014 година. Во него учествуваа 16 земји. Данска, Франција и Шпанија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Aram Mp3 || "Not Alone" || 4 || 121 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Aarzemnieki || "Cake to Bake" || 14 || 33 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Тања || "Amazing" || 12 || 36 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Сана Нилсен || "Undo" || 2 || 131 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Pollapönk || "No Prejudice" || 8 || 61 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Херси || "One Night's Anger" || 15 || 22 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сестри Толмачеви || "Shine" || 6 || 63 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Дилара Казимова || "Start a Fire" || 9 || 57 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Марија Јаремчук || "Tick-Tock" || 5 || 118 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Аксел Ирсу || "Mother" || 14 || 28 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Кристина Скарлат || "Wild Soul" || 16 || 13 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Валентина Монета || "Maybe" || 10 || 40 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Сузи || "Quero ser tua" || 11 || 39 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || The Common Linnets || "Calm After the Storm" || 1 || 150 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Сергеј Ќетковиќ || "Moj svet" || 7 || 63 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Андраш Калај-Сондерс || "Running" || 3 || 127 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 8 мај 2014 година. Во него учествуваа 15 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Firelight || "Coming Home" || 9 || 63 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Меи Фајнголд || "Same Heart" || 14 || 19 |- style="background:#ccffcc;" | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Карл Еспен || "Silent Storm" || 6 || 77 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || The Shin и Марико || "Three Minutes to Earth" || 15 || 15 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Донатан и Клео || "My Słowianie - We Are Slavic" || 8 || 70 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Кончита Вурст || "Rise Like a Phoenix" || 1 || 169 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Вилија Матачиунаите || "Attention" || 11 || 36 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Softengine || "Something Better" || 3 || 97 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Can-linn и Кејси Смит || "Heartbeat" || 12 || 35 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Тео || "Cheesecake" || 5 || 87 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Тијана Дапчевиќ || "To the Sky" || 13 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Себаалтер || "Hunter of Stars" || 4 || 92 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Freaky Fortune и RiskyKidd || "Rise Up" || 7 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Тинкара Ковач || "Spet (Round and Round)" || 10 || 52 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Паула Селинг и Ови || "Miracle" || 2 || 125 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 10 мај 2014 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Марија Јаремчук || "Tick-Tock" || 6 || 113 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Тео || "Cheesecake" || 16 || 43 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Дилара Казимова || "Start a Fire" || 22 || 33 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Pollapönk || "No Prejudice" || 15 || 58 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Карл Еспен || "Silent Storm" || 8 || 88 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Паула Селинг и Ови || "Miracle" || 12 || 72 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Aram Mp3 || "Not Alone" || 4 || 174 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Сергеј Ќетковиќ || "Moj svet" || 19 || 37 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Донатан и Клео || "My Słowianie - We Are Slavic" || 14 || 62 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Freaky Fortune и RiskyKidd || "Rise Up" || 20 || 35 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Кончита Вурст || "Rise Like a Phoenix" || 1 || 290 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Elaiza || "Is It Right" || 18 || 39 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Сана Нилсен || "Undo" || 3 || 218 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Twin Twin || "Moustache" || 26 || 2 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сестри Толмачеви || "Shine" || 7 || 89 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Ема || "La mia città" || 21 || 33 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Тинкара Ковач || "Spet (Round and Round)" || 25 || 9 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Softengine || "Something Better" || 11 || 72 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Рут Лорензо || "Dancing in the Rain" || 10 || 74 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Себаалтер || "Hunter of Stars" || 13 || 64 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Андраш Калај-Сондерс || "Running" || 5 || 143 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Firelight || "Coming Home" || 23 || 32 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Басим || "Cliche Love Song" || 9 || 74 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || The Common Linnets || "Calm After the Storm" || 2 || 238 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Валентина Монета || "Maybe" || 24 || 14 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Моли || "Children of the Universe" || 17 || 40 |} == Детално гласање == === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="20" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || '''77''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || '''15''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || '''70''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || '''169''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || '''36''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || '''97''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || '''87''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || '''33''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || '''92''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || '''74''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || '''52''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || '''125''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="38" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|POR}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Украина || '''113''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија || '''43''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''33''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''58''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''88''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''72''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''174''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Црна Гора || '''37''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''62''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || '''290''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''39''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''218''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''2''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''89''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''33''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија || '''9''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''72''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''74''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''143''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''32''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''74''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''238''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || '''14''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | ОК || '''40''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Copenhagen 2014 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2014 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Malmö 2013 | Следен = Eurovision Song Contest: Vienna 2015 }} ''Eurovision Song Contest: Copenhagen 2014'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2014 година. Албумот ги содржи сите 37 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да се квалификуваат во големото финале. {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} 85qsbget1my6n1vxjanzgul88f36fy2 0 1084234 5628775 5627912 2026-09-15T10:40:28Z BT405 9277 5628775 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1997 | image = Eurovision Song Contest Logo 1997.svg | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 1997 | date = [[3 мај]] [[1997]] | edition = 42 | host = {{Esc|Ирска}} | venue = [[Point Theatre]], [[Даблин]], [[Ирска]] | presenters = Carrie Crowley<br />Ronan Keating | emiter = [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] | winner = {{Esc|Велика Британија}}<br />[[Katrina and the Waves]]<br />„[[Love Shine a Light]]“ | director = John McColgan | executive_producer = Liam Miller | musical_director = [[Ноел Келехан]] | producer = Veronica Coburn | designer = Michael Grogan | entries = 25 | debuting = ''Нема'' (Македонија дебитира со [[Владо Јаневски]] и песната „[[Црно и бело (песна на Владо Јаневски)|Црно и бело]]“) | returning = {{Esc|Германија}}<br />{{Esc|Данска}}<br />{{Esc|Израел}}<br />{{Esc|Унгарија}}<br />{{Esc|Русија}} | nonparticipating = {{Esc|Белгија}}<br />{{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Словачка}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни. За првпат во историјата, во пет земји беше тестирано телегласањето (публиката). | previous = 1996 | next = 1998 | website = https://eurovision.tv/event/dublin-1997 eurovision.tv |map=ESC_1997_Map_2.svg|url=https://eurovision.tv/event/dublin-1997 eurovision.tv|finalists=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 1997''' беше 42. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[3 мај]] [[1997]] година во [[Point Theatre]] во [[Даблин]], [[Ирска]]. Водители на шоуто беа Кери Кроули и Ронан Кејтинг (пејачот на групата Boyzone). Победник беше [[Велика Британија]] со песната „[[Love Shine a Light]]“, изведена од рок-групата [[Katrina and the Waves]]. Ова беше петта победа за Велика Британија во историјата на натпреварот. Песната постигна неверојатен успех низ цела Европа и освои рекорден број поени во тоа време (227 поени), добивајќи максимални 12 поени од дури десет земји. За [[Македонија]], ова издание останува историско бидејќи тогаш се случи **официјалното деби** на земјата на Евровизија. Македонскиот претставник [[Владо Јаневски]] со песната „[[Црно и бело (песна на Владо Јаневски)|Црно и бело]]“ (композиција на Григор Копров и текстот на Огнен Неделковски) настапи на евровизиската сцена откако успешно ја мина новата квалификациска рунда заснована на просекот од претходните години. == Локација == [[Податотека:Point Theatre, Dublin.jpg|мини|кадар|Point Theatre во Даблин беше домаќин по четврти пат.]] Натпреварот се одржа во [[Point Theatre]] во [[Даблин]], откако Ирска ја обезбеди победата претходната година со песната „The Voice“ на Еимар Квин. Ова беше четврти пат Point Theatre да биде домаќин на натпреварот во рок од само пет години. == Организација и формат == ЕБУ воведе нов систем за квалификации кој го замени непопуларниот аудио-систем од претходната година. Квотата за учество била ограничена на 25 земји. Право на учество имале земјите со најдобар просек на поени од претходните пет години (1993–1996). Овој систем овозможил [[Македонија]] заедно со други земји да се пласираат во финалната вечер, додека земјите со најслаб просек (како Белгија, Финска, Романија и Словачка) морале да паузираат една година. На финалистите од претходната година Германија, Израел, Унгарија, Данска и Русија им било дозволено да се вратат. Најважната техничка иновација оваа година било воведувањето на **телегласањето** (гласање од публиката преку телефон) како експеримент во пет земји: Велика Британија, Шведска, Австрија, Швајцарија и Германија. Овој експеримент го отвори патот за целосно преоѓање на телегласање во следните години. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || [[Katrina and the Waves]] || „[[Love Shine a Light]]“ || Англиски || Kimberley Rew || 227 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[Marc Roberts]] || „[[Mysterious Woman]]“ || Англиски || John Farry || 157 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Şebnem Paker]] & Grup Etnik || „[[Dinle]]“ || Турски || Levent Çoker, Selma Çuhacı || 121 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Италија}} || [[RAI]] || [[Jalisse]] || „[[Fiumi di parole]]“ || Италијански || Fabio Ricci, Alessia Aquilani, Carmen Di Domenico || 114 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[Hara & Andreas Constantinou]] || „[[Mana mou]]“ (Μάνα μου) || Грчки || Constantinos Christoforou || 98 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Marcos Llunas]] || „[[Sin rencor]]“ || Шпански || Marcos Llunas || 96 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Fanny]] || „[[Sentiments songes]]“ || Француски || Fanny Biascamano, Jean-Marc Larquier, Guy Matteoni || 95 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Maarja-Liis Ilus]] || „[[Keelatud maa]]“ || Естонски || Kaari Sillamaa, Harmo Härmat || 82 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Унгарија}} || [[Маѓар Телевизио|MTV]] || [[V.I.P.]] || „[[Miért kell, hogy elmenj?]]“ || Унгарски || Zsolt Rácz, Imre Trhacs || 39 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || [[Marianna Zorba]] || „[[Horepse]]“ (Χόρεψε) || Грчки || Manolis Manouselis || 39 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Debbie Scerri]] || „[[Let Me Fly]]“ || Англиски || Ray Agius, Alfred C. Sant || 66 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[E.N.I.]] || „[[Buudbam]]“ || Хрватски || Neno Belan, Alka Vuica || 24 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Tanja Ribič]] || „[[Zbudi se]]“ || Словенечки || Sašo Fajon, Primož Peterca || 60 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[Bettina Soriat]] || „[[One Step]]“ || Германски || Mark Berry, Helmut Hirner || 12 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Blond]] || „[[Bara hon älskar mig]]“ || Шведски || Stephan Berg || 36 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || [[Célia Lawson]] || „[[Antes do adeus]]“ || Португалски || Rosa Lobato de Faria, João Mota Oliveira || 0 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[Paul Oscar]] || „[[Minn hinsti dans]]“ || Исландски || Paul Oscar, Trausti Haraldsson || 18 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Bianca Shomburg]] || „[[Zeit]]“ || Германски || Ralph Siegel, Bernd Meinunger || 22 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || [[Barbara Berta]] || „[[Dentro di me]]“ || Италијански || Barbara Berta || 5 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || [[Tor Endresen]] || „[[San Francisco]]“ || Норвешки || Tor Endresen, Arne Myksvoll || 0 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Vahida Gec]] || „[[Goodbye]]“ || Босански || Sinan Alimanović, Edin Dervišhalidović || 22 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || [[Anna Maria Jopek]] || „[[Ale jestem]]“ || Полски || Magda Czapińska, Jacek Cygan || 54 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[РТР]] || [[Alla Pugacheva]] || „[[Primadonna]]“ (Примадонна) || Руски || Alla Pugacheva || 33 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || [[Владо Јаневски]] || „[[Црно и бело (песна на Владо Јаневски)|Црно и бело]]“ || Македонски || Григор Копров, Огнен Неделковски || 36 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} (Забелешка: Израел) || [[IBA]] || [[Sarit Hadad]] (Забелешка: Lior Narkis / Karina) || „[[Volevo scriverti una lettera]]“ || Хебрејски || Hamutal Ben-Ze'ev, Moshe Datz || 50 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="25" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Швајцарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Италија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Грција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Унгарија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Русија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Велика Британија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд |- ! rowspan="25" | Учесници | style="text-align:left;" | Кипар | 98 || 5 || 4 || 10 || 4 || 7 || 1 || 4 || 8 || 1 || 1 || 3 || 8 || 1 || 7 || 3 || style="background:#ccc;" | || 7 || 5 || || || 12 || 2 || 2 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Турција | 121 || 7 || style="background:#ccc;" | || || || 6 || 8 || 6 || 4 || 6 || 12 || 10 || 2 || 2 || 10 || 7 || 6 || 3 || 6 || 4 || 8 || 5 || || 7 || 12 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 0 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија | 12 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 3 || || || || || || || || || || || || 1 || || 3 || || || 5 |- | style="text-align:left;" | Ирска | 157 || 10 || 12 || 8 || 10 || style="background:#ccc;" | || 6 || 10 || 10 || 2 || 3 || 8 || 10 || 7 || 3 || 5 || 10 || 4 || 8 || 10 || 6 || 7 || 6 || 6 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Словенија | 60 || 1 || 3 || || 3 || || style="background:#ccc;" | || 2 || 2 || || 7 || 2 || 5 || 3 || 5 || 1 || 2 || 2 || 4 || 3 || 5 || || 4 || 1 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија | 5 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || 2 || || || || 2 || || 1 || || |- | style="text-align:left;" | Холандија | 5 || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || 4 || || || || || || || || || || || || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Италија | 114 || 8 || 1 || || 7 || 1 || 10 || 7 || 1 || style="background:#ccc;" | || 10 || 1 || 6 || 6 || 8 || 6 || 8 || 10 || 10 || 1 || 2 || 4 || 10 || 8 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 96 || 6 || 6 || 1 || 5 || 5 || 4 || 5 || 7 || 7 || style="background:#ccc;" | || || || 4 || 6 || 12 || 4 || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 1 || 8 || 2 || 4 |- | style="text-align:left;" | Германија | 22 || || || || || 2 || || || || || 5 || style="background:#ccc;" | || || || || 3 || || || 3 || || || 3 || || || 3 || 3 |- | style="text-align:left;" | Полска | 54 || 2 || 7 || || || || 5 || 3 || || 5 || || 5 || style="background:#ccc;" | || || 4 || || 1 || || 1 || 7 || 7 || || 5 || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Естонија | 82 || || || 2 || 6 || 8 || || || 6 || || || 2 || 7 || style="background:#ccc;" | || 2 || 4 || 5 || 1 || 12 || 5 || 10 || || 7 || 10 || 5 || 7 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 22 || || 8 || || || || || || || || 4 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || 2 || 8 || || |- | style="text-align:left;" | Португалија | 0 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска | 36 || 4 || || || || || 2 || || || 8 || || || || 10 || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 6 || || || 6 || |- | style="text-align:left;" | Грција | 39 || 12 || || || || || || || || 10 || 8 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 4 || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Малта | 66 || 3 || 5 || 6 || 2 || 10 || || 8 || 3 || || || || 7 || || 2 || || 5 || || style="background:#ccc;" | || 4 || || || 3 || 10 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Унгарија | 39 || || || 3 || || || || || || || || || || || || 8 || || || || style="background:#ccc;" | || 5 || || 7 || 4 || 10 || 2 |- | style="text-align:left;" | Русија | 33 || || || || || || || || || || || || || 12 || 10 || || || || || 8 || style="background:#ccc;" | || || || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Данска | 25 || || || 5 || || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || style="background:#ccc;" | || 6 || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Франција | 95 || || || 7 || 1 || 4 || 7 || 1 || 5 || 12 || 6 || 6 || 4 || 10 || || 4 || 2 || 6 || || || 3 || 1 || style="background:#ccc;" | || 12 || 4 || 10 |- | style="text-align:left;" | Македонија | 36 || || 2 || || || || || || || || || || || || || || || || 12 || 6 || 2 || || || || || 14 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Велика Британија''' | '''227''' || 12 || 10 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 2 || 8 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 10 || 10 || 12 || 12 || style="background:#ccc;" | 12 |- | style="text-align:left;" | Исланд | 18 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | [[Австрија]], [[Германија]], [[Данска]], [[Ирска]], [[Исланд]], [[Норвешка]], [[Португалија]], [[Словенија]], [[Шведска]], [[Швајцарија]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | [[Исланд]], [[Грција]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Испанија]], [[Германија]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | [[Норвешка]], [[Естонија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | [[Велика Британија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Италија}} || style="text-align:left;" | [[Португалија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | [[Малта]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | [[Ирска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | [[Словенија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | [[Франција]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | [[Полска]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Marios Skordis |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Ömer Önder |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Ragnhild Sælthun Fjørtoft |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Tilia Herold |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | Eileen Dunne |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Mario Galunič |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || style="text-align:left;" | Yves Scherrer |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Stella |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Италија}} || style="text-align:left;" | Peppi Franzelin |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Belén Fernández de Henestrosa |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Christina Mänz |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | Jan Chojnacki |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Helin Karja |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Segmedina Srna |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | Cristina Rocha |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Björn Hedman |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || style="text-align:left;" | Niki Venega |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Anna Bonanno |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Унгарија}} || style="text-align:left;" | Katalin Bogyay |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || style="text-align:left;" | Arina Sharapova |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Marie Myriam |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || style="text-align:left;" | Евгенија Teodosevska |- | 24 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 25 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Svanhildur Konráðsdóttir |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Dian Grković-Foretić |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || ETV || Marko Reikop |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || RTÉ One, RTÉ Radio 1 || Pat Kenny, Larry Gogan |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Jakob Frímann Magnússon |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Италија}} || [[RAI]] || Rai Uno || Ettore Andenna |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Македонија}} || [[МРТ]] || МТВ 1 || Milanka Rašik |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charles Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || TVP1 || Artur Orzech |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || RTP1 || Carlos Ribeiro |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Русија}} || [[РТР]] || RTR || Sergey Antipov |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Miša Molk |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Унгарија}} || [[Маѓар Телевизио|MTV]] || MTV1 || György Fodor |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 2 || Olivier Minne |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 3 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || SF DRS, TSR, TSI || Roman Kilchsperger, Pierre Grandjean, Emanuela Gaggini |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT2 || Pernilla Månsson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 1997| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:1997 година во Ирска]] {{музика-никулец}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Ирска музика]] [[Категорија:Даблин]] [[Категорија:Музиката во 1997 година]] g3h85ybdriu2te43g4e9mn5tie0ktu6 0 1087810 5628776 5080835 2026-09-15T10:40:38Z Forbidden History 89259 5628776 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Фана Кочовска - Цветковиќ | живеел = 27 јули 1927 – 17 април 2004 | слика = [[Податотека:Фана Кочовска.jpg|250px]] | роден-место = [[Лавци]], [[Битолско]] | починал-место = [[Скопје]] | држава = [[Југословенски партизани]] | битки = [[Втора светска војна]] *[[Народноослободителна борба]] | занимања = општествено-политички работник }} '''Фана Кочовска - Цветковиќ''' (село [[Лавци (Битолско)|Лавци]], Битолско, [[27 јули]] [[1927]] – [[Скопје]], [[17 април]] [[2004]]) била македонски [[комунизам|комунист]], првоборец и народен херој. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]]. Била најмлад прогласен [[народен херој на Југославија]].<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 750-751 стр.</ref> Со неполни 14 години станала младинска активистка. Во [[1942]] година била партизанка во [[Битолски партизански одред „Гоце Делчев“|Битолскиот партизански одред „Гоце Делчев“]] и младински раководител во [[Баталјон „Стив Наумов“|Баталјонот „Стив Наумов“]]. Учествувала во [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]. По Ослободувањето вршела високи општествени и државни функции. ==Животопис== Таа е родена на 27 јули 1927 година во селото Лавци во близина на Битола, во сиромашно семејство на македонски емигранти. Таа немала ниту три години кога нејзиниот татко отишол на печалба во Америка. Дури и во детството, таа морала да ѝ помага на мајка си во вршење на тешка работа на поле, за да се обезбеди нивното опстоење, бидејќи печалбарската плата не била ни сигурна ни константа. ==Учество во НОБ== [[Податотека:Фана_и_др.jpg|thumb|250px|Фана (лево) со другарка партизанка]] По [[Априлска војна|окупацијата на Југославија]] во април 1941 година, во селото Лавци имало силна партиска организација, под чие покровителство работела како активен член на СКОЈ. Бугарскиот [[Фашизам|фашистички]] окупатор успел да фати еден член на СКОЈ, кој лошо се однесувал пред полицијата, ги пофалил работата на организацијата и нејзините членки. Фана била во можност да избега од фашистичката полиција, која дошла во селото за да ја пронајде, влегле во нејзината куќа и ги малтретирале нејзината мајка и баба. Фана продолжила да работи нелегално. Набргу потоа, таа заминала во [[Битолски партизански одред „Гоце Делчев“|партизанскиот одред "Гоце Делчев"]], а немала ни полни петнаесет години. Во пролетта на 1944 година, Фана била дел од група од седум војници, кои требало да го запрат производството во рудникот за олово во Пробиштип.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 196</ref> Задачата била да ги нападнат бункерите одржувани од страна на германски и бугарски фашисти. Задачата била реализирана, но Фана била повредена. Другарите едвај се спасиле од непријателот. Седиштето на бригадата одлучило да ја остави да биде лекувана во селото. Фана одбила да остане во селото, и продолжила да се бори со бригадата. Таа се истакнала за време на Битката кај селото Лавци во 1943 година, кога биле убиени командантот Тошо Ангеловски Даскалот, младиот напаѓач Панде Хајзе и неколку други. Се скриле во околината на селото Лавци, околу еден месец и половина со група партизани, Фана четири дена останала сама, опкружена од страна на бугарските патроли, кои и дење и ноќе ги барале, знаејќи дека партизаните се во близина. Фана била учесник на [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]] во 1944 година, од Кожуф до Козјак. Тогаш таа била водач на младинскиот баталјон „Стив Наумов“. За народен херој била прогласена на 29 ноември 1953 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 197</ref> ==По војната== Веднаш по ослободувањето вршела високи општествени и државни функции. Била член на Окружниот комитет на народната младина во Битола, член на Бирото на Централниот комитет на Народната младина на Македонија, претседател на Секцијата на жените во Македонија, како и член на оваа секција за Југославија. Потоа била претседател на комисијата за општествен надзор на Социјалистичка Република Македонија. Била избрана за член во Главниот одбор на Претседателството на Македонија, член на Конференцијата на Сојузот на комунистите, и на десеттиот конгрес за член на Централниот комитет на Сојузот на комунистите. Таа почина на 17 април 2004 година во Скопје. == Поврзано == * [[Севда Кочова]] == Наводи == {{наводи}} ==Користена литература== * '''Narodni heroji Jugoslavije''' (книга). „Mladost“, Белград 1975 година. * „Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 193-197 == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1451&stID=12814&pR=3 „Замина најмладиот народен херој“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305113604/http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1451&stID=12814&pR=3 |date=2016-03-05 }}, „Утрински Весник“ * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1453&stID=13071&pR=9 Јордан Цеков-Дане „Во спомен на Фана Кочовска-Цветковиќ“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305143358/http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1453&stID=13071&pR=9 |date=2016-03-05 }}, „Утрински Весник“ {{Народни херои на Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кочовска, Фана}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Родени во 1927 година]] [[Категорија:Починати во 2004 година]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Жени во војна]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] djljei2we53mjhbx9ey8y07gk43a88o 14 1098137 5628745 3175209 2026-09-15T10:32:47Z Тиверополник 1815 5628745 wikitext text/x-wiki {{рв|Comedians from the United Kingdom}} [[Категорија:Британски писатели| Хумористи]] [[Категорија:Британска комедија и хумор|Хумористи]] [[Категорија:Хумористи по националност]] svdizet74mlkiddb2ydsrnipy3sexnu 0 1104971 5628582 3211158 2026-09-14T23:48:19Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 5628582 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 4nilhmpy75dvmn85lyap0heew35hzi5 1 1104972 5628580 3211160 2026-09-14T23:48:09Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 5628580 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] g0cdb7ypois3rq0cwxdo5cyl3a5fi4c 0 1118575 5628814 5511027 2026-09-15T11:07:40Z Тиверополник 1815 5628814 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник | bgcolour = #EEDD82 | name = Франческо Ајец{{малзак|Francesco Hayez}} | image = Hayez - Selbstporträt im Alter von 78 Jahren, 1869, GE 2578.jpg | caption = ''Автопортрет'' на возраст од 78 години во 1869 | birth_name = | birth_date = {{датум на раѓање|1791|2|10|df=y}} | birth_place = [[Венеција]], [[Венецијанска Република]] | death_date = {{починал на и возраст|1881|12|21|1791|2|10|df=y}} | death_place = [[Милано]], [[Кралство Италија]] | nationality = [[Италија]]нец | field = [[сликарство]] | movement = [[романтизам]] | works = }} '''Франческо Ајец''' ({{langx|it|Francesco Hayez}}; {{рн|10|февруари|1791}} – {{пн|21|декември|1881}}) — [[италија]]нски сликар од периодот на [[романтизам|романтизмот]], познат по своите велелепни [[историско сликарство|историски дела]], политички [[алегорија|алегории]] и исклучителни [[портрет]]и. == Живот == Ајец е роден во [[Венеција]] како најмладиот од петте сина на релативно сиромашно семејство. Татко му бил со француско потекло, а мајка му била од [[Мурано]]. Малиот Франческо израснал кај тетка си од мајчина страна, омажена за богат бродопоседник и колекционер. Уште од мали нозе покажал дарба за цртање, па тетин му го испратил да го учи занаетот кај реставратор на слики. Подоцна, Ајец продолжува да го учи сликарството кај уметникот Франческо Маџото во текот на три години. Во 1806 г. се запишува на Новата ликовна академија и учи кај професорот Теодоро Матеини. Во 1809 г. го освојува конкурсот на венецијанската Ликовна академија за едногодишни студии на познатата [[Академија Свети Лука|академија „Св. Лука“]] во Рим. Останал во градот сè до 1814 г., па се преселил во [[Неапол]], каде добил значајна нарачка од кралот [[Жоашен Мира]] да наслика историско дело на тема „[[Одисеј|Улис]] на дворот на [[Алкиној]]“. Кон средината на 1830-тите го посетувал [[книжевен салон|салонот]] „Салото Мафеи“ на Клара Мафеи во [[Милано]] (која ја насликал на портрет) и таму, во 1850 г. е назначен за директор на [[Брера (ликовна галерија)|академијата „Брера“]]. Ајец живеел долго и уживал плодно творештво. Сликите имаат историско-митолошка тематика во [[неокласицизам|неокласичен]]<ref>Corrado Ricci (1911) ''[http://books.google.com/books?id=irFMAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Art in Northern Italy]''. New York: Charles Scribner's Sons. p. 95.</ref>, а потоа романтистички стил. Претставените ликови и настани се преземени од Библијата или класичната антика, понекогаш со родољубив карактер. [[Податотека:Francesco Hayez 008e.jpg|мини|„Бакнеж“ (1859)]] == Творештво == Портретите на Ајец ја имаат изразната сила на [[Жан Огист Доминик Енгр|Енгр]] и [[Назарени]]те. Личностите се претставени седнати, со во воздржана црно-бела облека без додатоци. Насликал поголем број на уметници, музичари и благородници. Во подоцнежниот дел од творештвото работел и од фотографии. Една од омилените тематики на Ајец е полуголата жена, често насликана во ориентална средина. Харемите и одалиските се омилена тема на [[романтизам|романтистичките]] сликари,<ref>вид. „[[Големата одалиска]]“ на Енгр</ref> кои вака можеле да сликаат сцени и личности на начин неприфатлив во нивните матични општества. Меѓу Ајецовите дела се истакнува сликата „Бакнеж“ како омилена меѓу современиците и до денес. Популарноста на оваа слика делумно се должи на нејзината достапност, односно тоа што момчето и девојката се анонимни, и не бараат претходно познавање на митологијата и книжевноста за да бидат протолкувани.<ref>Alfredo Melani (1905). "[http://books.google.com/books?id=Z2rrAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Tranquillo Cremona - Painter]," ''Studio International'', Vol. 33, pp. 43-45.</ref> Ликовното творештво на Ајец не е лесно за проследување поради тоа што најчесто на делата не им ставал потпис и година. Најприближни информации за сликите добиваме од деловодните книги, каде е наведено кога сликата е купена или продадена. Друга усложнувачка околност е практиката на уметникот да ги слика истите слики во различни периоди со минимални или никакви измени. Меѓу неговите ученици во академијата се вбројуваат Карло Белџојозо, Аманцио Катанео, Анџело Пјетрасанта, Алесандро Фокози, Франческо Валаперта, Телјо Мила Измаеле, Антонио Тавела, Ламперти Џовани, Сило Антонио Antonio и Ливо Пекора.<ref>*[http://books.google.com/books?id=W_FYAAAAYAAJ&pg=PA48&dq=Caini+Angelo+Monticelli&hl=en&sa=X&ei=1eO2UNjkDqe3ywGCh4GYBg&ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&q=Caini%20Valaperta&f=false ''Delle arti del designo e degli artisti nelle provincie di Lombardia dal 1777-1862] by Antonio Caini (1862). Presso Luigi di Giacomo Pirola, Milan. Page 61.</ref> ==Галерија== <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> (Venice) Aristotele by Francesco Hayez in gallerie Accademia Venice.jpg|''[[Аристотел]]'' (1811) (Venice) La distruzione del tempio di Gerusalemme -Francesco Hayez - gallerie Accademia Venice.jpg|Уништувањето на храмот во Ерусалим (1867) Hayez, Fracesco - Crusaders Thirsting near Jerusalem - 1836-50.jpg|Крстоносци кај Ерусалим (1836–50) Francesco Hayez 009.jpg|[[Седма крстоносна војна|VII крстоносен поход]] пред Ерусалим (1838-1850) Francesco Hayez 013.jpg|Бегалците од Парга (1831) Francesco Hayez - The Two Foscari - WGA11217.jpg|Сцена од Бајроновата драма „Двајцата Фоскаровци“ Francesco Hayez 022.jpg|Сицилиска евчерна, I сцена (1821–22) Francesco Hayez 023.jpg|Сицилиска евчерна, III сцена (1821–22) Francesco Hayez 011.jpg|Ослободувањето на Ветор Пизани (1840) Francesco Hayez 010.jpg|Последните мигови на дуждот Марин Фалиер (1867) Francesco Hayez 061.jpg|Средбата на Исав и Јаков Francesco Hayez 053.jpg|Последниот бакнеж на Ромео и Јулија (1823) Francesco Hayez 016.jpg|Новата љубимка во харемот Francesco Hayez 033.jpg|<small>Портрет на балерината Карлота Шабер како Венера (1830)</small> Francesco Hayez 060.jpg|Гола жена (?) Francesco Hayez 055.jpg|Рута (1835) Francesco Hayez - La Maddalena penitente.jpg|[[Марија Магдалена]] (1825) Francesco Hayez 024.jpg|Легната [[одалиска]] (1839) Francesco Hayez - Odalisca.jpg|Одалиска (1867) Francesco Hayez 054.jpg|Жена по капење (1859) Francesco Hayez - Bagnante, 1832.jpg|Гола капачка Francesco Hayez - Odalisca che legge, 1867.jpg|Одалиска со книга (1867) Francesco Hayez 025.jpg|Меланхолична мисла (1842) Hayez, Fracesco - La Meditazione - 1851.jpg|Размислување (1851) Hayez Ciociara.jpg|Селанка Francesco Hayez 056.jpg|Самсон и лавот (1842) Francesco Hayez 044.jpg|Портрет на дон Џулио Вигони како дете (1830) Francesco Hayez 029.jpg|Портрет на младата грофица Антониета Негрони Прати Морозини (1858) Francesco Hayez 030.jpg|Портрет на Антониета Негрони Прати Морозини (1872) Francesco Hayez - Portrait de Matilde Juva Branca, 1851.jpg|Портрет на Матилда Јува-Бранка (1851) Francesco Hayez 038.jpg|Портрет на принцезата од Сант Антимо (1840-1844) Francesco Hayez 039.jpg|<small>Портрет на Тереза Бори (1847-1848)</small> Francesco Hayez 031.jpg|Портрет на Антониета Тарзис Базилико (1851) Francesco Hayez 036.jpg|Портрет на Феличина Калјо Парего ди Кремнаго (1842) Francesco Hayez 032.jpg|Портрет на Антониета Витали Сола (1823) Francesco Hayez - Carolina Zucchi - WGA11212.jpg|Портрет на Каролина Ѕуки (1825) Antonio Rosmini by Hayez.jpg|Портрет на Антонио Розмини (1835) Francesco Hayez 041.jpg|Портрет на [[Камило Бенсо ди Кавур]] (1864) Francesco Hayez 047.jpg|Портрет на австрискиот цар [[Фердинанд I (Австрија)|Фердинанд I]] (1840) Francesco Hayez 048.jpg|Портрет на [[Масимо д'Аѕелјо]] (1860) Francesco Hayez - Ritratto di Alessandro Manzoni.jpg|Портрет на [[Алесандро Манѕони]] (1841) Francesco Hayez 043.jpg|Портрет на грофот Нини (1823) Gioacchino Rossini, by Francesco Hayez.jpg|Портрет на [[Џоакино Росини]] (1870) Francesco Hayez 057.jpg|Автопортрет Francesco Hayez 049.jpg|Портрет на вајарот Помпео Маркези (1830) Francesco Hayez 046.jpg|Портрет на Џузепе Роберти (1819) Giovanni David Portrait by Francesco Hayez.jpg|Портрет на Џовани Давид Francesco Hayez 020.jpg|[[Ефрем]] (1842-1844) </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Francesco Hayez}} * [http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Hayez,+Francesco Франческо Ајец] — Zeno {{de}} {{Романтизам}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајец, Франческо}} [[Категорија:Италијански романтистички сликари]] [[Категорија:Сликари од Венеција]] [[Категорија:Романтистички сликари]] [[Категорија:Академизам]] [[Категорија:Портретисти]] [[Категорија:Луѓе од Венеција]] [[Категорија:Починати во 1882 година]] rqhhlzy3155b7l9b8jflbiu5ti7v5kz 0 1129761 5628794 5608016 2026-09-15T10:49:55Z BT405 9277 5628794 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2016 | слоган = Come Together | слика = Eurovision Song Contest 2016 logo.svg | полуфинале1 = 10 мај 2016 | полуфинале2 = 12 мај 2016 | финале = 14 мај 2016 | издание = 61-во | домаќин = {{flagicon|Шведска}} [[SVT]] | место = Ериксон Глоб, [[Стокхолм]], [[Шведска]] | презентери = [[Монс Селмерлев]] и [[Петра Меде]] | радиодифузер = [[SVT]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}}, {{flag|Хрватска}} | не_учествуваат = {{flag|Португалија}}, {{flag|Романија}} | карта = ESC_2016_Map_2.svg | гласање = Нов систем: Одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (секое носи од 1-8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Украина}}<br />[[Џамала]] | победничка_песна = 1944 | претходна = 2015 | следна = 2017 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Изборот за песна на Евровизија 2016''' беше 61-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Стокхолм]], [[Шведска]], по победата на [[Монс Селмерлев]] на [[Евровизија 2015|изборот во 2015 година]] со песната „Heroes“. Ова беше шести пат Шведска да биде домаќин на натпреварот (по 1975, 1985, 1992, 2000 и 2013 година). Натпреварот се одржа во арената [[Ериксон Глоб]], а се состоеше од две полуфиналиња на 10 и 12 мај и финале на 14 мај 2016 година. Водители беа Монс Селмерлев и [[Петра Меде]]. На натпреварот учествуваа 42 земји. [[Босна и Херцеговина]], [[Бугарија]], [[Украина]] и [[Хрватска]] се вратија по пауза, додека [[Португалија]] се повлече. [[Романија]] првично беше пријавена за учество, но беше дисквалификувана непосредно пред натпреварот поради долгови на нивниот национален радиодифузер кон ЕБУ. Победник беше [[Украина]] со песната „[[1944 (песна)|1944]]“ во изведба на [[Џамала]], освојувајќи 534 поени. == Место на одржување == На 8 јули 2015 година, шведскиот радиодифузер SVT објави дека арената Ериксон Глоб во Стокхолм ќе биде домаќин на натпреварот. Ова беше вторпат оваа арена да биде домаќин на Евровизија, по натпреварот во 2000 година. Капацитетот на арената за натпреварот изнесуваше околу 16.000 гледачи. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''Come Together'' (Дојдете заедно). Во 2016 година беше воведен најголемиот нов систем на гласање по 1975 година: поените од стручното жири и поените од публиката (телевоутинг) беа целосно раздвоени, при што секоја земја доделуваше два посебни сета поени (1–8, 10 и 12). == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 10 мај 2016 година. Во него учествуваа 18 земји. Шпанија, Франција и Шведска гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Сандја || "Sing It Away" || 15 || 51 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Argo || "Utopian Land" || 16 || 44 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Лидија Исак || "Falling Stars" || 17 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Фреди || "Pioneer" || 4 || 197 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Нина Краљиќ || "Lighthouse" || 10 || 133 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Дауве Боб || "Slow Down" || 5 || 197 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ивета Мукучјан || "LoveWave" || 2 || 243 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "I Didn't Know" || 12 || 68 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "You Are the Only One" || 1 || 342 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Габриела Гунчикова || "I Stand" || 9 || 161 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Minus One || "Alter Ego" || 8 || 164 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || ЗОЕ || "Loin d'ici" || 7 || 170 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Јури Потсман || "Play" || 18 || 24 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Самра || "Miracle" || 6 || 185 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Highway || "The Real Thing" || 13 || 60 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Грета Саломе || "Hear Them Calling" || 14 || 51 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Босна и Херцеговина}} || Дин & Дала со Ана Руцнер & Џала || "Ljubav je..." || 11 || 104 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Ира Лоско || "Walk on Water" || 3 || 209 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 12 мај 2016 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Јустс || "Heartbeat" || 8 || 132 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Михал Шпак || "Color of Your Life" || 6 || 151 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Рајка || "The Last of Our Kind" || 18 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Хови Стар || "Made of Stars" || 7 || 147 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || IVAN || "Help You Fly" || 12 || 84 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Сања Вучиќ ZAA || "Goodbye (Shelter)" || 10 || 105 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Ники Брн || "Sunlight" || 15 || 46 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Калиопи || "Дона" || 11 || 88 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "I've Been Waiting for This Night" || 4 || 222 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Дами Им || "Sound of Silence" || 1 || 330 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || МануЕла || "Blue and Red" || 14 || 57 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Поли Генова || "If Love Was a Crime" || 5 || 220 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Lighthouse X || "Soldiers of Love" || 17 || 34 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Џамала || "1944" || 2 || 287 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Агнете || "Icebreaker" || 13 || 63 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Nika Kocharov and Young Georgian Lolitaz || "Midnight Gold" || 9 || 123 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Енеда Тарифа || "Fairytale" || 16 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лаура Тесоро || "What's the Pressure" || 3 || 274 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 14 мај 2016 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лаура Тесоро || "What's the Pressure" || 10 || 181 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Габриела Гунчикова || "I Stand" || 25 || 41 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Дауве Боб || "Slow Down" || 11 || 153 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Самра || "Miracle" || 17 || 117 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Фреди || "Pioneer" || 19 || 108 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Франческа Микиелин || "No Degree of Separation" || 16 || 124 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Хови Стар || "Made of Stars" || 14 || 135 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Поли Генова || "If Love Was a Crime" || 4 || 307 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Франс || "If I Were Sorry" || 5 || 261 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Џејми-Ли || "Ghost" || 26 || 11 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Амир || "J'ai cherché" || 6 || 257 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Михал Шпак || "Color of Your Life" || 8 || 229 |- style="background:#C0C0C0;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Дами Им || "Sound of Silence" || 2 || 511 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Minus One || "Alter Ego" || 21 || 96 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Сања Вучиќ ZAA || "Goodbye (Shelter)" || 18 || 115 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "I've Been Waiting for This Night" || 9 || 200 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Нина Краљиќ || "Lighthouse" || 23 || 73 |- style="background:#CD7F32;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "You Are the Only One" || 3 || 491 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Бареи || "Say Yay!" || 22 || 77 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Јустс || "Heartbeat" || 15 || 132 |- style="background:#FFD700;" | 21 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Украина}}''' || '''Џамала''' || '''"1944"''' || '''1''' || '''534''' |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Ира Лоско || "Walk on Water" || 12 || 153 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Nika Kocharov and Young Georgian Lolitaz || "Midnight Gold" || 20 || 104 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || ЗОЕ || "Loin d'ici" || 13 || 151 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Џо и Џејк || "You're Not Alone" || 24 || 62 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ивета Мукучјан || "LoveWave" || 7 || 249 |} == Детално гласање == === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="22" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Летонија || '''132''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''28''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''147''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија || '''84''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''105''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''88''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''222''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''330''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија || '''57''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''220''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''34''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''287''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''123''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''274''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="44" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БИХ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''181''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Чешка || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''153''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''117''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''108''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''124''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''135''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''307''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''261''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''11''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''257''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''229''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''511''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''96''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''115''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''200''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска || '''73''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''491''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''77''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Летонија || '''132''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''534''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''153''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''104''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | ОК || '''62''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''249''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Stockholm 2016 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2016 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Vienna 2015 | Следен = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 }} ''Eurovision Song Contest: Stockholm 2016'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2016 година. Албумот ги содржи сите 42 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да се квалификуваат во големото финале. == Други учесници == {{Further|Список на држави на Евровизија}} За една земја да има можност да учествува на Евровизија, треба да биде активен член на Европската Радиодифузија. Европската Радиодифузија ќе испрати покана до сите 56 активни членкии, а дополнително ќе се очекува нивна потврда. Следниве членки покажаа одреден интерес: * * ===Соработници=== *{{Esc|Кина}} == Наводи== {{Reflist}} <!-- Change to {{Reflist|30em}} when there are a decent number of references. --> == Поврзано == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Official website}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Стокхолм]] [[Категорија:Музиката во 2016 година]] mmy4meiwo7tcs4aclajnb2cpykkzauv 5628828 5628794 2026-09-15T11:16:33Z BT405 9277 5628828 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2016 | слоган = Come Together | слика = Eurovision-2016-logo.jpg | полуфинале1 = 10 мај 2016 | полуфинале2 = 12 мај 2016 | финале = 14 мај 2016 | издание = 61-во | домаќин = {{flagicon|Шведска}} [[SVT]] | место = Ериксон Глоб, [[Стокхолм]], [[Шведска]] | презентери = [[Монс Селмерлев]] и [[Петра Меде]] | радиодифузер = [[SVT]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}}, {{flag|Хрватска}} | не_учествуваат = {{flag|Португалија}}, {{flag|Романија}} | карта = ESC_2016_Map_2.svg | гласање = Нов систем: Одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (секое носи од 1-8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Украина}}<br />[[Џамала]] | победничка_песна = 1944 | претходна = 2015 | следна = 2017 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Изборот за песна на Евровизија 2016''' беше 61-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Стокхолм]], [[Шведска]], по победата на [[Монс Селмерлев]] на [[Евровизија 2015|изборот во 2015 година]] со песната „Heroes“. Ова беше шести пат Шведска да биде домаќин на натпреварот (по 1975, 1985, 1992, 2000 и 2013 година). Натпреварот се одржа во арената [[Ериксон Глоб]], а се состоеше од две полуфиналиња на 10 и 12 мај и финале на 14 мај 2016 година. Водители беа Монс Селмерлев и [[Петра Меде]]. На натпреварот учествуваа 42 земји. [[Босна и Херцеговина]], [[Бугарија]], [[Украина]] и [[Хрватска]] се вратија по пауза, додека [[Португалија]] се повлече. [[Романија]] првично беше пријавена за учество, но беше дисквалификувана непосредно пред натпреварот поради долгови на нивниот национален радиодифузер кон ЕБУ. Победник беше [[Украина]] со песната „[[1944 (песна)|1944]]“ во изведба на [[Џамала]], освојувајќи 534 поени. == Место на одржување == На 8 јули 2015 година, шведскиот радиодифузер SVT објави дека арената Ериксон Глоб во Стокхолм ќе биде домаќин на натпреварот. Ова беше вторпат оваа арена да биде домаќин на Евровизија, по натпреварот во 2000 година. Капацитетот на арената за натпреварот изнесуваше околу 16.000 гледачи. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''Come Together'' (Дојдете заедно). Во 2016 година беше воведен најголемиот нов систем на гласање по 1975 година: поените од стручното жири и поените од публиката (телевоутинг) беа целосно раздвоени, при што секоја земја доделуваше два посебни сета поени (1–8, 10 и 12). == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 10 мај 2016 година. Во него учествуваа 18 земји. Шпанија, Франција и Шведска гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Сандја || "Sing It Away" || 15 || 51 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Argo || "Utopian Land" || 16 || 44 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Лидија Исак || "Falling Stars" || 17 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Фреди || "Pioneer" || 4 || 197 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Нина Краљиќ || "Lighthouse" || 10 || 133 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Дауве Боб || "Slow Down" || 5 || 197 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ивета Мукучјан || "LoveWave" || 2 || 243 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "I Didn't Know" || 12 || 68 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "You Are the Only One" || 1 || 342 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Габриела Гунчикова || "I Stand" || 9 || 161 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Minus One || "Alter Ego" || 8 || 164 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || ЗОЕ || "Loin d'ici" || 7 || 170 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Јури Потсман || "Play" || 18 || 24 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Самра || "Miracle" || 6 || 185 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Highway || "The Real Thing" || 13 || 60 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Грета Саломе || "Hear Them Calling" || 14 || 51 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Босна и Херцеговина}} || Дин & Дала со Ана Руцнер & Џала || "Ljubav je..." || 11 || 104 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Ира Лоско || "Walk on Water" || 3 || 209 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 12 мај 2016 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Јустс || "Heartbeat" || 8 || 132 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Михал Шпак || "Color of Your Life" || 6 || 151 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Рајка || "The Last of Our Kind" || 18 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Хови Стар || "Made of Stars" || 7 || 147 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || IVAN || "Help You Fly" || 12 || 84 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Сања Вучиќ ZAA || "Goodbye (Shelter)" || 10 || 105 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Ники Брн || "Sunlight" || 15 || 46 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Калиопи || "Дона" || 11 || 88 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "I've Been Waiting for This Night" || 4 || 222 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Дами Им || "Sound of Silence" || 1 || 330 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || МануЕла || "Blue and Red" || 14 || 57 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Поли Генова || "If Love Was a Crime" || 5 || 220 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Lighthouse X || "Soldiers of Love" || 17 || 34 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Џамала || "1944" || 2 || 287 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Агнете || "Icebreaker" || 13 || 63 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Nika Kocharov and Young Georgian Lolitaz || "Midnight Gold" || 9 || 123 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Енеда Тарифа || "Fairytale" || 16 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лаура Тесоро || "What's the Pressure" || 3 || 274 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 14 мај 2016 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лаура Тесоро || "What's the Pressure" || 10 || 181 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Габриела Гунчикова || "I Stand" || 25 || 41 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Дауве Боб || "Slow Down" || 11 || 153 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Самра || "Miracle" || 17 || 117 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Фреди || "Pioneer" || 19 || 108 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Франческа Микиелин || "No Degree of Separation" || 16 || 124 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Хови Стар || "Made of Stars" || 14 || 135 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Поли Генова || "If Love Was a Crime" || 4 || 307 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Франс || "If I Were Sorry" || 5 || 261 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Џејми-Ли || "Ghost" || 26 || 11 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Амир || "J'ai cherché" || 6 || 257 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Михал Шпак || "Color of Your Life" || 8 || 229 |- style="background:#C0C0C0;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Дами Им || "Sound of Silence" || 2 || 511 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Minus One || "Alter Ego" || 21 || 96 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Сања Вучиќ ZAA || "Goodbye (Shelter)" || 18 || 115 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Дони Монтел || "I've Been Waiting for This Night" || 9 || 200 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Нина Краљиќ || "Lighthouse" || 23 || 73 |- style="background:#CD7F32;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "You Are the Only One" || 3 || 491 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Бареи || "Say Yay!" || 22 || 77 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Јустс || "Heartbeat" || 15 || 132 |- style="background:#FFD700;" | 21 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Украина}}''' || '''Џамала''' || '''"1944"''' || '''1''' || '''534''' |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Ира Лоско || "Walk on Water" || 12 || 153 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Nika Kocharov and Young Georgian Lolitaz || "Midnight Gold" || 20 || 104 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || ЗОЕ || "Loin d'ici" || 13 || 151 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Џо и Џејк || "You're Not Alone" || 24 || 62 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ивета Мукучјан || "LoveWave" || 7 || 249 |} == Детално гласање == === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="22" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Летонија || '''132''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''28''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''147''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белорусија || '''84''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''105''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''46''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''88''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''222''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''330''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија || '''57''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''220''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''34''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''287''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''123''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''45''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''274''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="44" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЛР}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БИХ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|УНГ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ЦГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''181''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Чешка || '''41''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''153''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''117''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Унгарија || '''108''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''124''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''135''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''307''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''261''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''11''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''257''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''229''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''511''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''96''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''115''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''200''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска || '''73''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''491''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''77''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Летонија || '''132''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''534''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''153''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''104''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | ОК || '''62''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''249''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Stockholm 2016 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2016 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Vienna 2015 | Следен = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 }} ''Eurovision Song Contest: Stockholm 2016'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2016 година. Албумот ги содржи сите 42 песни кои се натпреваруваа, вклучувајќи ги и полуфиналистите кои не успеаја да се квалификуваат во големото финале. == Други учесници == {{Further|Список на држави на Евровизија}} За една земја да има можност да учествува на Евровизија, треба да биде активен член на Европската Радиодифузија. Европската Радиодифузија ќе испрати покана до сите 56 активни членкии, а дополнително ќе се очекува нивна потврда. Следниве членки покажаа одреден интерес: * * ===Соработници=== *{{Esc|Кина}} == Наводи== {{Reflist}} <!-- Change to {{Reflist|30em}} when there are a decent number of references. --> == Поврзано == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Official website}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Стокхолм]] [[Категорија:Музиката во 2016 година]] su8tq9ge594tdf0i8wcoul85s46qb8m 0 1130273 5628602 5565559 2026-09-15T06:24:29Z Bjankuloski06 332 /* дејствие */ Јазична исправка, replaced: евент → настан 5628602 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Alice: Madness Returns | image = AliceMadnessReturns.jpg | developer = [[Spicy Horse]] | publisher = [[Electronic Arts]] | designer = [[American McGee]] | engine = [[Unreal Engine 3]] | platforms = [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]] | released = {{vgrelease|NA=June 14, 2011<ref name="alicedate">{{Наведена мрежна страница|title= Alice Madness Returns Makes a Very Important Date for June|url=http://kotaku.com/#!5773782/alice-madness-returns-makes-a-very-important-date-for-june}}</ref>|EU=June 16, 2011<ref name="alicedate-eu">{{Наведена мрежна страница|title= Alice: Madness Returns op 16 juni in Europa|url= http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/13417_alice-madness-returns-op-16-juni-in-europa/|accessdate= 2015-06-06|archive-date= 2011-04-19|archive-url= https://web.archive.org/web/20110419212333/http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/13417_alice-madness-returns-op-16-juni-in-europa/|url-status= dead}}</ref>}} | genre = [[Акциско-авантуристичка игра|акциско-авантуристичка]] | modes = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]] }} '''''Alice: Madness Returns''''' e [[психолошки хорор]], [[Акција-Авантура игра|Акција-Авантура]], [[видео игра]] создадена од Кинеското студио [[Spicy Horse]] и пуштена во продажба од Electronic Arts за [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 3]] and [[Xbox 360]]. Ова е продолжение на играта од 2000 година ''[[American McGee's Alice]]''. Играта е пуштена во продажба низ целиот свет почнувајќи од северна Америка на 14 јуни 2011,<ref name="alicedate" /> следно во Европа на 16 јуни 2011, и во [[Британија]] на 17 јуни 2011.<ref name="alicedate-eu" /> ''Alice: Madness Returns'' ја следи приказната за Алиса Лидел, девока која пати од емоционална траума здобиена од смртта на нејзините родители. Алиса беше пуштена од психијатрија и сега живее во сиропиталиште за проблематични деца под грижа на Доктор Ангус Бамби. За да се ослободи од траумата и да ја дознае вистината за нејзиното минато Алиса повторно се враќа во Земјата на чудата, каде ново зло ја има преземено земјата на чудата. Играчите кои ја купија играта во 2012 можеа да ја симнат од интернет и верзијата од 2000 година бесплатно. ==Gameplay== [[File:Madness Returns screenshot.jpeg|thumb|left|Alice as seen in ''Madness Returns'', holding the [[Vorpal sword|Vorpal Blade]].]] ''Alice: Madness Returns'' е играна од трета персона перспектива. Оној кој игра ја контролира Алиса низ целата игра преку рипање, трчање, бегање и напаѓање. Во борба, Алиса добива мал број на оружја кои можат да се користат на неколку начини. Нејзиното првобитно оружје е [[vorpal sword|Vorpal Blade]], украсен кујнски нож. Соларникот е користен како пиштол кој се користи за напад во далечина. Хоби коњот екористен како чекан кој нанесува голема штета и да крши бариери и одбрани. Чајникот фрла чај кој експлодира и нанесува голема штета и исто како коњот крши бариери. Преку збирање заби кои паѓаат од непријатели или можеш да ги најдеш низ целата карта, играчот може да ги подобри своите оружја во некоја подобра верзија. Две оружја неможат да се подобрат, од причина што тие се повеќе за одбрана отколку за напад, Чадорот е штит кој се користи за да одбрани напади ; Саат бомбата е временска/рачно користен Аларм саат кој личи на зајак и се користи за да се отворат ѕидови и да се нанесе мала штета на непријатели. Здравјето на Алиса е претставено преку листови од ружи. Доколку Здравјето на Алиса достигне нула, играчот е должен да почне од последниот Чекпоинт. Паѓање од платформи, дупки без дно или опасни материи не и го трошат здравјето на Алиса, едноставно ја враќаат на претходната платформа. Играта исто така има дејство кое се нарекува Хистериа, кое може да се користи кога здравјетп на Алиса е многу мало и може да се корити само краток период. Низ секое ниво, играчот може да откие повеќе тајни, важно е да се користи напитокот кој ја смалува Алиса во големина, дозволувајќи и да се чекори во мали врати,но исто така открива и тајни платформи и површини; Откако ќе се врати во својата нормална големина тие платформи полека исчезнуваат и се бара играчот да запомни каде биле за да може да помине. Носиња од прасиња може да се најдат низ играта и кога играчот ќе биде во нивна близина се слуша звук кој кажува дека се близу, играчот тогаш со соларникот ги тепа и се појавува кошничка која има награда. Радула собите претставуваат предизвик кој ако играчот го помине може да добие тегла со боја; ако се соберат 4 тегли се зголемува здравјето на Алиса. Спомени може да се земат низ играта кои содржат гласовна порака и откриваат дел од приказната и минатото на Алиса. Кога ќе се помине играта, играчот може да започне нова [[нова игра плус]], дозволувајќи му да игра повторно од почеток задржувајќи ги сите оружја и подобрувања од претходната игра. Од менито, може да се отворат спомените кои се веќе пронајдени во играта. ==дејствие== {{Поврзано|List of American McGee's Alice characters}} Преку настаните во претходната игра, [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice Liddell]] таа полудува, верувајќи дека е одговорна за пожарот во кој го губи домот и семејството, бегајчи во превртена верзија на [[земјата на чудата (измислен свет)|земјата на чудата]]. Додека се држи во лудницата Ратлеџ за лечење, Алиса успева да се вразуми и е ослободена. ''Alice: Madness Returns'' се одвива во 1875, една година по нејзиноти излегување.<ref name="first"/><ref name="interview">{{Наведена мрежна страница |url=http://gamefanmag.com/hero-worship/interview-american-mcgee-alice-madness-returns |title=Interview with American |publisher=Gamefanmag.com |date=2011-06-14 |accessdate=2012-03-29 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314021504/http://gamefanmag.com/hero-worship/interview-american-mcgee-alice-madness-returns |url-status=dead }}</ref><ref name="LiveChat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ea.com/1/alice-chat|title=Alice: Madness Returns Live Event|first=American|last=McGee|publisher=[[Electronic Arts]]|accessdate=July 20, 2012}}</ref> Алиса, сега има 19 години,<ref name="LiveChat"/> вдомена во сиропиталиште во викторијански Лондон, под негата на [[List of American McGee's Alice characters#Main Characters#Doctor Bumby/TheDollmaker|Doctor Angus Bumby]], психијатар кој користи хипноза за да им помогне на децата да го заборават минатото. Иако таа верува дека е излечена, Алиса сè уште има халуцинации од Земјата на чудата. При извршување на една задача, Алиса има халуцинација и верува дека е повторно во земјата на чудата. Иако совршена, мирната земја брзо станува заразена од пеколниот воз кој поминува низ земјата на чудата, оставајќи позади рушевините, сила која сака да ја уништи Алиса. Алиса се сретнува со [[Cheshire Cat]] кој потврдува дека е некоја надворешна сила кој го прави ова но тоа не е Алиса, и ја убедува да ги пронајде нејзините пријатели и непријатели за да се открие извирот на возот. Преку играта, играчот е сведок на патувањата на Алиса низ земјата на чудата и реалноста. Во вистинскиот свет Алиса дознава од семејниот адвокат дека сестра и Елизабета (наречена "Лизи"), била првата која умрела од пожарот, иако таа била најдалеку од неги заклучена во својата соба. Во земјата на чудата, Алиса пробува да дознае повеќе од нејзините жители, вклучувајќи ги [[Лудиот Хатер (Авантурите на Алиса во земјата на чудата)|Лудиот Хатер]], [[Мок Желката]], [[Валрус и кројачот]], и [[гасеницата (Авантурите на Алиса во земјата на чудата)|гасеница]]. Кажано и е дека [[Кралицата на срцата (авантурите на Алиса во земјата на чудата)|кралицата на срцата]] иако Алиса ја има победено, сè уште живее. Во замокот на кралицата, Алиса дознава дека кралицата е всушност нејзината сестра. Таа и кажува на Алиса дека суштество наречено Куклар го има преземено пеколниот воз и ја уништува земјата на чудата. Враќајки се во Лондон Алиса се сеќава на минатото и дознава дека доктор Бамби бил таму и дека тој е одговорен за смртта на сестра и и нејзините родители. Таа дознава дека доктор Бамби пробува да и го избрише сеќавањето на пожарот како што направил и со другите деца таму, оставајќи ја како расипана играчка за да можат да ја купат како роб и да ја искористуваат. Бесна, Алиса се соочува со доктор Бамби во вистинскиот свет на [[станицата Мургејт]] железничката станиуца, и во земјата на чудата со неговиот дел од фантазијата, кукларот. Тој ги признава грешките и злоделото, и признава дека се обидел да ја убие и Алиса за да нема сведоци. Тој кажува дека ја уништува земјата на чудата за да и ја избрише меморијата на Алиса и да остане ценет член на опшеството. Алиса го победува кукларот, давајќи и сила да го победи и докторот во вистинскиот свет, убивајќи го на железничката станица. Како што Алиса си оди од железничката станица, таа гледа дека се наоѓа во некој помешан свет од земјата на чудата и Лондон, и таа заминував во нешпознатото додека мачката и кажува дека Алиса ја наоѓа вистината за која вредеше да се трпи болката, и дека Земјата на чудата иако уништена е сигурна сега за сега. ==Развој== Гласини за продолжеток на Алиса дојдоа веднаш откако оригиналната игра беше пуштена во продажба, иако во тоа време тимот кој ја направи играта сакал да ја прекине изработката на продолжетокот, ''ОЗ на Американската Мекги''. Како што изработката на филмот ''Американската Алиса Мекги'' траеше долго и оригиналната игра стана класика, во 2007 интерест во [[Electronic Arts]] се појави за продолжеток на играта и беше започната нејзината обработка.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Remake American McGee's Alice in de maak|url=http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/3994_remake-american-mcgees-alice-in-de-maak/|publisher=[[NG-Gamer]]|author=Martijn Müller|language=nl|accessdate=2007-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080208122738/http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/3994_remake-american-mcgees-alice-in-de-maak/ |archivedate=2014-11-04}}</ref> Меѓутоа, кога филмот пропадна, плановите за продолжение на играта беа заостанати и останаа такви скоро цела декада. На самитот во февруари 2009, EA најави продолжение, кое во тој периот имаше име ''Враќањето на Американската Алиса Мекги''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kotaku.com/5156745/ea-announces-new-american-mcgees-alice-title |title=EA Announces New American McGee's Alice Title |first=Brian |last=Crecente |publisher=Kotaku.com |date=2009-02-19 |accessdate=2010-08-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kotaku.com/5156821/the-return-of-american-mcgees-alice-set-for-pc-consoles |title=The Return of American McGee's Alice Set For PC, Consoles |publisher=Kotaku.com |date=2009-02-19 |accessdate=2010-08-10}}</ref> Две слики беа прикажани на најавата, заедно со информацијата дека писателот на оригиналната игра и продуцентот ќе се вратат за продолжетокот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kotaku.com/5156989/american-mcgee-has-a-blank-canvas-for-alice-sequel |title=American McGee Has a Blank Canvas for Alice Sequel |publisher=Kotaku.com |date=2009-02-20 |accessdate=2010-08-10}}</ref> Во Ноември истата година, fan-made трејлер (со наслов "Враќањето на Алиса") беше сватен како официјален трејлер за играта, во кој Алиса се наоѓа во болница после настаните од првата игра, и [[халуцинации|халуцинира]] дека [[Cheshire Cat]] е на местото на нејзиниот доктор.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.americanmcgee.com/wordpress/2009/11/04/return-of-alice-video-madness/ |title=American McGee's Blog " Return of Alice (Video Madness) |publisher=Americanmcgee.com |date= |accessdate=2010-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100817074055/http://www.americanmcgee.com/wordpress/2009/11/04/return-of-alice-video-madness/ |archivedate=2010-08-17 |url-status=live }}</ref> Во студиото на EA во 20 јули 2010, нови информации за играта беа прикажани, вклучувајќи го и денешното име, ''Alice: Madness Returns''. Во продолжение, за да се прикаже повеќе од играта, слики и слично, беше пуштен првиот трејлер за играта. Поради видеото направено од обожаватели кое излегло пред осум месеци, во играта Алиса исто така се наоѓа во лудница: Која е хипнотизирана од нејзиниот доктор во бизарна канцеларија со раце кои висат на сите страни, кога таа ја отвора устата за да прозбори, заби и големо количество крв излага од нејзината уста. Како што се појавува насловот, се слуша глас кој вика, "Алиса... што направи?"<ref name="first">{{Наведена мрежна страница |url=http://kotaku.com/5591981/our-first-official-look-at-alice-madness-returns |title=Our First Official Look at Alice: Madness Returns |publisher=Kotaku.com |date=2010-07-20 |accessdate=2010-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100723141403/http://kotaku.com/5591981/our-first-official-look-at-alice-madness-returns |archivedate=2010-07-23 |url-status=live }}</ref> Во 2010, во [[Tokyo Game Show]], искочија нови дејствиа, вклучувајќи и второ видео за играта. Алиса се гледа како иде низ улица во [[Лондон]], и се доближува до место каде има многу играчки и продавница за играчки, Каде има сет играчки од [[Mad Hatter]], [[Dormouse (Alice's Adventures in Wonderland)|Dormouse]] и [[March Hare]] како пијат чај. Одеднаш таа гледа слика од нејзините родители во рефлекцијата од излогот, но се врти и негледа никого. Прозорот почнува да гори и силуета на [[кралицата на срцата(Алиса во земјата на чудата)|кралица на срцата]] се појавува пред да експлодира, и пипалата на кралицата ја одвлекуваа Алиса во пеколот, исто како и претходното видео и ова завршува со зборовите "што направи?"<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://kotaku.com/5638204/yup-alice-is-definitely-crazy-in-alice-madness-returns/gallery/ | title = Yup, Alice Is Definitely Crazy In Alice: Madness Returns | first = Luke | last = Plunkett | date = 2010-09-15 | accessdate = 2010-09-15 | publisher = [[Kotaku|Kotaku.com]] | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100918075224/http://kotaku.com/5638204/yup-alice-is-definitely-crazy-in-alice-madness-returns/gallery/ | archivedate = 2010-09-18 | url-status = live }}</ref> На 14 февруари 2011, [[MSNBC]] "In-Game" страната објави трето видео како и интервју со Американската Мекгии за играта.<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Todd Kenreck |url=http://ingame.msnbc.msn.com/_news/2011/02/14/6029073-madness-through-a-looking-glass |title=Madness through a looking glass - Ingame on msnbc.com |publisher=Ingame.msnbc.msn.com |date= |accessdate=2012-03-29 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118203807/http://ingame.msnbc.msn.com/_news/2011/02/14/6029073-madness-through-a-looking-glass |url-status=dead }}</ref> Третото видео ја покжува Алиса како се движи низ Земјата на чудата, и ја сретнува [[гасеницата (авантурите на Алиса во земјата на чудата)|гасеницата]], која се претвора во џиновска [[пеперутка]] а светот е нападнат. Алиса се наоѓа себеси како седи на маса со Лудиот хатер и пие чај. Хатер праќа чајник да ја убие и Алиса го боде со ворпал мечот, а глас во позадина ја прашува "што направи?" Четвртото видео, кое покажува гејмплеј од играта е излезено во 4 март 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uk.ign.com/videos/2011/03/04/alice-madness-returns-beautiful-insanity-trailer?objectid=14323746 |title=Beautiful Insanity Trailer - Alice: Madness Returns Video - Xbox 360 - IGN |publisher=Uk.ign.com |date= |accessdate=2012-03-29}}</ref> Видеото покажува дека играта се одвива во викторијански Лондон, нови костуми и оружја за Алиса. После видеото мачката вика "сега е време да го искоритиш твојот нож". Играчот може да слушне како Алиса го зема ножот во раце. [[GameSpot]] објави слика на интервју со процудентот од EA.<ref>{{Наведена мрежна страница|author= |url=http://www.youtube.com/watch?v=A5HOfZsbW0k |title=Alice Madness Returns (HD) Gameplay/ Interview |publisher=YouTube |date=2011-04-09 |accessdate=2012-03-29}}</ref> Во видеото, бројни информации се објавени за играта. Вејд ја објасни приказната откако Алиса ја напушта Рутлеџ лудницата, таа е сирак и сега живее во сиропиталиште, и директорот на тоа сиропиталиште и помага да избега од лудилото. Гејмплеј покажува дека Алиса може да користи повеќе оружја, кои можат да се подобрат преку собирање заби, Алиса исто така собира спомени кои и помагаат да се присети на минатото. На 20 мај 2011 излезе реклама за играта наречена Алиса лудилото се враќа интерактивна приказна. На 3 јуни 2011, последниот трејлер за играта излезе. Од него може да видиме некои главни непријатели, мачката како и дава совети на Алиса и повеќе. == Прием == {{Video game reviews | GR = (PC) 74%<ref name="GRPC">{{нмс|url=http://www.gamerankings.com/pc/958267-alice-madness-returns/index.html|title=Alice: Madness Returns for PC|publisher=GameRankings|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012|archive-date=2012-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106215528/http://www.gamerankings.com/pc/958267-alice-madness-returns/index.html|url-status=dead}}</ref><br>(X360) 73%<ref name="GRX360">{{нмс|url=http://www.gamerankings.com/xbox360/958269-alice-madness-returns/index.html|title=Alice: Madness Returns for Xbox 360|publisher=GameRankings|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012|archive-date=2012-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214133755/http://www.gamerankings.com/xbox360/958269-alice-madness-returns/index.html|url-status=dead}}</ref><br>(PS3) 71%<ref name="GRPS3">{{нмс|url=http://www.gamerankings.com/ps3/958268-alice-madness-returns/index.html|title=Alice: Madness Returns for PlayStation 3|publisher=GameRankings|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012|archive-date=2012-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120123162942/http://www.gamerankings.com/ps3/958268-alice-madness-returns/index.html|url-status=dead}}</ref> | MC = (PC) 75/100<ref>{{нмс|url=http://www.metacritic.com/game/pc/alice-madness-returns|title=Alice: Madness Returns for PC Reviews |publisher=Metacritic|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}</ref><br>(X360) 70/100<ref name="MCX360">{{нмс|url= http://www.metacritic.com/game/xbox-360/alice-madness-returns|title=Alice: Madness Returns for Xbox 360 Reviews|publisher=Metacritic |date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}</ref><br>(PS3) 70/100<ref name="MCPS3">{{нмс|url=http://www.metacritic.com/game/playstation-3/alice-madness-returns|title=Alice: Madness Returns for PlayStation 3 Reviews|publisher=Metacritic|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}</ref> | EuroG = 5/10<ref>{{нмс|last=Смит|first=Квинтин|url=http://www.eurogamer.net/articles/2011-06-14-alice-madness-returns-review?page=2 |title=Alice: Madness Returns Review|publisher=Eurogamer.net|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}</ref> | Fam = 29/40<ref>{{нмс|last=Гифорд|first=Кевин|url=http://www.1up.com/news/japan-review-check-rhythm-heaven|title=Japan Review Check: Rhythm Heaven, No More Heroes|publisher=1up.com|date=13 јули 2011|accessdate=29 март 2012|archive-date=2012-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019205313/http://www.1up.com/news/japan-review-check-rhythm-heaven|url-status=dead}}</ref> | GSpot = 7.0/10<ref>{{нмс|author=14 јуни 2011|url=http://www.gamespot.com/xbox360/adventure/alice-madness-returns/review.html?tag=updates%3Beditor%3Ball%3Btitle%3B6|title=Alice: Madness Returns Review|publisher=GameSpot.com|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | GT = 7.2/10<ref>{{нмс|url=http://www.gametrailers.com/game/alice-madness-returns/12303|title=Alice: Madness Returns Video Game &#124; Reviews, Trailers & Interviews|publisher=GameTrailers.com|accessdate=29 март 2012}}</ref> | IGN = 6.5/10<ref>{{нмс|url=http://xbox360.ign.com/articles/117/1175768p1.html|title=Alice: Madness Returns Review - Xbox 360 Review at IGN|publisher=Xbox360.ign.com|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012}}</ref> | XPlay = 2/5<ref>{{нмс|last=Сеслер|first=Адам|url=http://www.g4tv.com/games/xbox-360/62949/Alice-Madness-Returns/review/|title=Alice: Madness Returns Review for Xbox 360|publisher=G4tv|date=14 јуни 2011|accessdate=29 март 2012|archive-date=2012-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017205559/http://www.g4tv.com/games/xbox-360/62949/Alice-Madness-Returns/review/|url-status=dead}}</ref> }} Преглед за играта од [[GameRankings]] и [[Metacritic]] и дадоа на Микрософ Виндоус верзијата 74% засновано на 15 прегледи и 75/100 засновано на 29 прегледи,<ref name="GRPC"/><ref name="MCPC">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.metacritic.com/game/pc/alice-madness-returns |title=Alice: Madness Returns for PC Reviews |publisher=[[Metacritic]] |accessdate=January 6, 2014}}</ref> Xbox 360 верзијата 73% засновано на 49 прегледи и 70/100 засновано на 67 прегледи,<ref name="GRX360"/><ref name="MCX360"/> и PlayStation 3 верзијата 71% засновано 35 прегледи и 70/100 засновано на 52 прегледи.<ref name="GRPS3"/><ref name="MCPS3"/> [[GamesRadar]] ја вклучи во нивната список на 100те најдобри игри на генерацијата. Едиторот Џејсон Фанели ијави дека вреди да се игра но играчите треба да ги занемарат проблемите за вистински да уживаат во неа.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=The 100 most overlooked games of the generation |url=http://www.gamesradar.com/most-overlooked-games/ |work=[[GamesRadar]] |last=Fanelli |first=Jason |date=2013-12-20 |accessdate=2013-12-20}}</ref> Во 2013, Американската Мекги изјави дека посакува да имал повеќе време да ја поправи играта и да ја уреди како треба.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Hollingsworth|first1=Katy|title=Exclusive Interview with American McGee and His Alice: Otherlands Project|url=http://www.gameskinny.com/asp13/exclusive-interview-with-american-mcgee-and-his-alice-otherlands-project|website=GameSkinny|accessdate=24 April 2015}}</ref> {{среди}} ==продолжение== Американ Мекги изјави дека он секогаш ја замислувал Алиса како во три дела. Во Мај 2011, Мекги изјави дека приказна за трета игра веќе е смислена, но ќе биде објавена само ако публиката ја бара.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thegamingliberty.com/index.php/2011/05/11/tgl-interview-american-mcgee-talks-alice-madness-returns/|title=TGL Interview: American McGee Talks Alice: Madness Returns|first=Shane|last=Willoughby|publisher=TheGamingLiberty.com|date=May 11, 2011|accessdate=July 20, 2012|archive-date=2012-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711014049/http://thegamingliberty.com/index.php/2011/05/11/tgl-interview-american-mcgee-talks-alice-madness-returns/|url-status=dead}}</ref> Во Јуни 2012, McGee ја објасни неговата замисла за трета игра, наречена Алиса во другата земја, каде Алиса ќе може д влегува во умот на сите карактери кои ги сретнува, и отвора можност за да се влегува во умот на карактерите и да може да се менува површината и замислата. Замислете ММО игра каде не се менуваат локациите, туку луѓето, но изјави дека е слаба веројатноста играта да се објави набрзо поради незаинтересираноста на [[Electronic Arts]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theverge.com/gaming/2012/6/5/3066567/how-american-mcgee-left-alice-for-a-world-of-free-to-play-toy-stores|title=How American McGee left 'Alice' for a world of free-to-play, toy stores and life without EA|first=Emily|last=Gera|publisher=TheVerge.com|date=June 5, 2012|accessdate=July 20, 2012}}</ref> Во M14 март 2013, Мекги објави на неговиот фејсбук профил дека ќе има шанса да преговара со ЕА дури трае [[Game Developers Conference]]. Тој не кажа дали ова ќе ја следи приказната за Алиса во другата земја.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151371710227075&set=a.10150264827797075.336011.540107074&type=1|title=Timeline Photos |accessdate=2013-05-23}}</ref> На 15 јули 2013, Мекги објави дека кампањата за играта е започната од Кикстартер за да се соберат средства, сега официјално наречена Алиса во другата земја. серија од анимирани кратки филмови. За да помогне да се промовира оваа кампања Мекги објави на неговиот Јутуб и Вимео канал на кој го објаснува концептот на Алиса во другата земја, и како собраните средства ќе помогнат да се оствари оваа идеја.<ref>{{YouTube|id=UU2tMcqfia6N5BbZLEm0_85Q|title=Alice: Otherlands - Kickstarter Video}}</ref><ref>{{Vimeo|id=70311897|title=Alice: Otherlands (Kickstarter video)}}</ref> Видеото може да се види и на официјалната Кикстартер страна. ''Алиса: другата земја'' успешно ја постигна целта на 4 Август и е во изработка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/559194|title=Wooo! We did it!}}</ref> На 21 Август, Мекги потврди дека кампањата ја достигна целта и гласовите на Сузи Бран (Алиса) и [[Роџер Џексон]]'s (the Cheshire Cat's voice actor) се добиени со $50,000.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/553831|title=They're Back...}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/576589|title=Stretch Goooooal!}}</ref> За да ги наградат сите оние кои донираа за Алиса ќе им се доделат маички, постери и слично.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/1199901|title=The Art of The Art Book}}</ref> Originally, ''Alice: Otherlands'' was set to be released sometime in December 2014, but has been pushed back to sometime in 2015.<ref name=Update#45>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/1043404|title=Quick Update}}</ref> Според Мекги, Алиса сега, има 20 години,<ref name="LiveChat"/> ќе влезе во умот на познати личност како [[Рихард Вагнер]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/662964|title=A Night at the Opera}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/813386|title=Eyeballs, Tentacles, and Monsters}}</ref> и [[Џулс Верне]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/615652|title=Leviathan - The First Otherlands Script!}}</ref> и ќе го открие хоророт во умот на луѓето. покрај Вернер и Верне, Мекги потврди дека алиса ќе влезе во умот и на следните личности [[Томас Едисон]], [[Винсент Ван Гох]], [[Хилда Хевлет]], [[Оскар Вајлд]], [[Камил Сејнт]], и [[BБрам Стокер]] кога ќе се соберат потребните средства.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/556109|title=A Living Eulogy for Otherlands}}</ref> Алиса ќе го открие хоророт во умот на луѓето и секоја епизода ќе биде со посебна анимација, и посебна музика компонирана од [[Крис Врена]] и Валтер Стикер И армијата на скршени играчки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands|title=Alice: Otherlands}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kickstarter.com/projects/spicyhorse/alice-otherlands/posts/908084|title=Noble Pursuits}}</ref> Во неколку видеја Мекги изјави дека посакува Алиса другата земја да ја направи и во игра, но кажа дека ќе зависи од успехот на анимираната серија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://features.en.softonic.com/interview-american-mcgees-alice-otherlands|title=Interview: American McGee's Alice: Otherlands|accessdate=2015-06-13|archive-date=2014-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140210073318/http://features.en.softonic.com/interview-american-mcgees-alice-otherlands|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gameskinny.com/asp13/exclusive-interview-with-american-mcgee-and-his-alice-otherlands-project|title=Exclusive Interview with American McGee and His Alice: Otherlands Project}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://918thefan.com/2013/kanas-korner-interview-with-american-mcgee/|title=Kana’s Korner – Interview with American McGee}}</ref> .<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=McGee|first1=American|title=A note from American McGee regarding Chains of Darkness|url=https://www.facebook.com/AliceOtherlands/photos/a.485746794823946.1073741827.479423592122933/811361538929135/?type=1&permPage=1|website=Facebook|accessdate=24 April 2015}}</ref> ==Наводи== {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * [http://www.ea.com/alice Официјална страница] [[Категорија:Видеоигри]] [[Категорија:Игри на Electronic Arts]] [[Категорија:Игри за PlayStation 3]] [[Категорија:Продолженија на видеоигри]] [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри за Xbox 360]] qn1jtsbhpnfarev0rbiht98k0wig1kp 0 1144618 5628583 3421289 2026-09-14T23:48:24Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 5628583 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)]] 4nilhmpy75dvmn85lyap0heew35hzi5 0 1150149 5628600 5615777 2026-09-15T06:23:35Z Bjankuloski06 332 /* Вселенски летови */ Јазична исправка, replaced: евент → настан 5628600 wikitext text/x-wiki '''Временско издолжување''' или '''временско забавување''' ('''временско издолжување''') — разлика од изминатото време меѓу два [[настан (релативност)|настани]] како што се измерени од [[набљудувач (специјална релативност)|набљудувачите]] кои или се движат релативно еден кон друг или пак се со различни местоположби во однос на [[Маса|гравитациска маса]] или маси. Прецизен часовник во мирување во однос на еден набљудувач може да отчукува различно во однос на часовникот на вториот набљудувач. Овој ефект не произлегува од техничките аспекти на часовниците ниту пак од фактот дека на сигналите име потребно време за да се движат, туку зависат од природата на самиот [[време-простор]]. ==Преглед== Часовниците на [[шатл]] работат побавно од референтните часовници на Земјата, додека часовниците на [[ГПС]] и [[Галилео (сателитска навигација)|Галилео]] сателитите работат побрзо.<ref name="Ashby">{{Наведено списание|last=Ashby|first=Neil|year=2003|title=Relativity in the Global Positioning System|url=http://relativity.livingreviews.org/Articles/lrr-2003-1/download/lrr-2003-1Color.pdf|journal=Living Reviews in Relativity|volume=6|issue=|page=16|bibcode=2003LRR.....6....1A|doi=10.12942/lrr-2003-1|access-date=2015-12-24|archive-date=2015-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105155910/http://relativity.livingreviews.org/Articles/lrr-2003-1/download/lrr-2003-1Color.pdf|url-status=dead}}</ref> Ваквата временско издолжување е веќе неколкупати демонстрирана (види[[#експериментална потврда|експериментална потврда]] подолу), на пример од мали разлики кај [[атомските часовници]] на Земјата и во Вселената, иако и двата часовници работат совршено (не се работи за механички дефект). Законите на природата се такви што самото време (i.e. [[време-простор]]) ќе се свитка поради разлики во [[гравитација]] или [[брзина]] – и двете влијаат различно врз времето.<ref name=HSWTime> {{Наведена мрежна страница |last=Toothman |first=Jessika |url=http://science.howstuffworks.com/humans-age-in-space.htm |work=[[HowStuffWorks]] |title=How Do Humans age in space? |accessdate=2012-04-24 }}</ref><ref name=EdLu>{{Наведена мрежна страница |last=Lu |first=Ed |url=http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter13.html |work=Ed's Musing from Space |publisher=[[NASA]] |title=Expedition 7 &ndash; Relativity |accessdate=2012-04-24 |archive-date=2016-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160119002455/http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter13.html |url-status=dead }}</ref> Теоретски, а и за да се направи појасен пример, временското издолжување може да влијае брз планирани состаници на астронаутите со напредна технологија и поголеми патувачки брзини. Астронаутите би морале да ги наместат своите часовници да бројат точно 80 години, додека контролната станица - назад на Земјата - би требала да брои 81 година. Астронаутите би се вратиле на Земјата, по нивната мисија, остарени една година помалку од луѓето на Земјата. Покрај тоа, чувството за времето што проаѓа не се менува за никој. Со други зборови, астронаутите на вселенскиот брод, како и екипажот од контролната станица, се чувствуваат нормално, покрај ефектите од временското издолжување (i.e. за тие што патуваат, другите живеат побрзо; додека за тие кои биле во мирување, другите живееле побавно во било кој даден момент). Бидејќи технологијата ги ограничува брзините на астронаутите, овие разлики се мноуг мали: после 6 месеци на [[Меѓународната Вселенска Станица]] (МВС), астронаутскиот екипаж навистина остарел помалку од тие на Земјата, но само за околу 0.005 секунди (ни близу до едната година од теоретскиот пример). Ефектите би биле поголеми доколку астронаутите патуваа поблиску до [[брзината на светилината]] (299,792,458&nbsp;m/s), наместо со нивната вистинска брзина - која е еднаква на брзината на орбитирачкиот МВС , речиси 7,700&nbsp;m/s.<ref name=EdLu1>{{Наведена мрежна страница |last=Lu |first=Ed |url=http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter13.html |work=Ed's Musing from Space |publisher=[[NASA]] |title=Expedition 7 &ndash; Relativity |accessdate=2015-01-20 |archive-date=2016-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160119002455/http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter13.html |url-status=dead }} Всушност 0.007 секунди се спомнува како точен резултат, но тоа е само груба пресметка.</ref> временското издолжување е предизвикана од разлика во гравитација или пак релативна брзина. Во случајот на МБС, времето е побавно поради брзината во кружната орбитала; овој ефект се намалува од спротивниот ефект на помал гравитациски потенцијал. ===Временско издолжување кај релативна брзина=== [[File:Nonsymmetric velocity time dilation.gif|thumb|right|160px|Од локалната референтна рамка (синиот часовник), релативно забрзаниот црвен часовник се движи побавно]] Кога двајца набљудувачи се во релативно движење без влијание од никаква гравитациска маса, од нивна гледна точка (движечкиот) часовник на другиот отчукува побавно отколку локалниот часовник. Колку е поголема [[релативната брзина]], толку е поголема и величината на временското издолжување. Овој случај е понекогаш нарекуван[[специјална релативност|специјално релативна]] временско издолжување. На пример, две ракети (A и B) забрзувајќи една после друга во вселената би искусиле временско издолжување. Ако тие некако би имале чист поглед во другата ракета, секој од нив би го гледал часовникот на другиот како се движи побавно. Тоа е, во [[референтната рамка]] на ракетата A, сè се движи нормално, но сето останато на ракетата В изгледа дека се движи побавно (и обратно). Од локална перспектива, времето регистрирано од часовници во мирување спрема локалната референтна рамка (и далеку од гравитациска маса) секогаш изгледа дека поминува со иста брзина. Со други зборови, ако нова ракета, ракетата С, патува паралелно со ракетата А, таа е во "мирување" во однос на ракетата А. Од аспектот на ракетата А, времето на ракетата С би изгледало нормално исто така.<ref>За извори за специјална релативно временско издолжување, погледнете ја експозицијата на Алберт Ајнштајн, публицирана на англиски јазик (1920) како {{Наведена книга |last=Einstein |first=Albert |year=1920 |chapter=On the Idea of Time in Physics |chapterurl=http://www.bartleby.com/173/8.html |title=Relativity: The Special and General Theory |url=http://www.bartleby.com/173/ |publisher=[[Henri Holt]] |isbn=1-58734-092-5 }} и исто така во секциите од 9–12. Погледнете ги и членовите [[Специјална релативност]], [[Лоренцови трансформации]] и [[Релативност на истовременост]].</ref> Произлегува едно прашање: доколку ракетата А и ракетата В мислат дека меѓусебното време минува побавно, кој би остарел повеќе доколку би се одлучиле да се сретнат? Со пософистицирано разбирање на временското издолжување кај релативното забрзување, налукувајќи на [[двоен парадокс]] излегува дека не е воопшто никаков парадокс (резолуцијата на парадоксот вклучува скок во време, како резултат на вртењето на забрзаниот набљудувач). Слично на ова, разбирањето на двојниот парадокс би помогнало да се објасни зошто астронаутите на [[МВС]] стареат побавно (пр. 0.007 секунди побавно за секои шест месеци) иако се под влијание на временско издолжување кај релативното забрзување. ===Гравитациска временско издолжување=== {{Главно|Гравитациско временско издолжување}} [[File: The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|right|140px|Времето минува побрзо што подалеку од центарот на гравитација, како што е покажано со масивни објекти (како Земјата).]] Гравитациската временско издолжување исто така ги вклучува астронаутите од МВС, но има спротивен ефект од временското издолжување при релативна брзина. Едноставно кажано, [[релативната брзина]] и [[гравитацијата]] го забавуваат времето како што се зголемуваат. Зголемената брзина го забавува времето за астронаутите, додека намалената гравитација го забрзува (астронаутите се изложени на помала гравитација од Земјата). Астронаутите од МВС завршуваат со забавено време бидејќи двата спротивставени ефекти не се еднакво силни. Временското издолжување кај релативна брзина (објаснета погоре) прави поголема разлика и го забавува времето. Време-забрзувачките ефекти на слаба гравитација не би ги поништила ефектите на време-забавувачката брзина освен ако МВС орбитираше многу подалеку од Земјата. Клучот е во тоа што и двата набљудувачи се различно дистанцирани од значајна гравитациска маса. [[општа теорија за релативноста|Општата теорија за релативноста]] објаснува како за двата набљудувачи часовникот кој е поблизу до гравитациската маса, или подлабоко во нејзиниот "[[гравитациски бунар]]", се причинува дека работи побавно од оној кој е подалекуи од масата. Овој ефект не важи само за астронаути во вселената; времето на еден планинар минува малку побргу додека е на врвот на една планина (многу високо и далеку од центарот на гравитација на Земјата) во однос на оние кои се на морско ниво. Како и со секое издолжување, локалното чувство за време е нормално (никој не приметува разлика во сопствената референтна рамка). Во случајот на брзинската временско издолжување, двата набљудувачи ја воочуваа разликата (реципрочен ефект). Сега, со гравитациската временско издолжување, двата набљудувачи, оние кои се на морско ниво и планинарот кој е на врвот на планина, се сложуваат дека часовникот поблиску до гравитациската маса е побавен, како и соодносот на разликата (што значи дека ова издолжување нема реципрочен ефект). ===Временско издолжување: специјалната против општата теорија за релативноста=== Кај [[теорија за релативноста|теоријата за релативноста]] на [[Алберт Ајнштајн]], временското издолжување во двете околности може да биде сумирана: * Во [[специјална релативност|специјалната релативност]] (или далеку од каква било гравитациска маса),часовниците кои се движат во однос на [[инерцијален појдовен систем|инерцијалниот систем]] работат побавно. Овој ефект е [[специјална релативност#Издолжување на времето|опишан прецизно]] во [[Лоренцови трансформации|Лоренцовите трансформации]]. * Во [[општа релативност|општата релативност]], часовнитице позиционирани на места со помал [[гравитациски потенцијал]] работат побавно. Статиите за гравитациското издолжување на времето и [[црвено поместување|гравитациското црвено поместување]] даваат подетални информации. Овие теории може да се комбинираат (како кај астронаутите од [[Меѓународна Вселенска Станица|МВС]]). ===Преглед на формули=== ===Временско издолжување по релативната брзина=== [[Image:Time dilation.svg|thumb|300px|[[Lorentz factor]] as a function of speed (in natural units where ''c'' = 1). Notice that for small speeds (less than 0.1), γ is approximately 1]] Формулата за одредување на временското издолжување во специјалната релативност е: :<math> \Delta t' = \gamma \, \Delta t = \frac{\Delta t}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}} \,</math> Каде Δt е временски интервал помеѓу два соседни настани (т.е. два настани кои се случуваат на истото место) за точката А во некоја инерцијална рамка (пр. стрелките на часовникот), познати како ''[[точно време]]'', Δ<var>t′</var> е временскиот интервал помеѓу тие два исти настани, мерено по некоја друга точка В која инерцијално се движи со брзина v во размер на претходната точка., е релативната брзина помеѓу точката А и часовникот, c е [[брзина на светлината]], и [[Лоренцовиот фактор]] (означена со грчката буква [[гама]] or &gamma;) е :<math> \gamma = \frac{1}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}} \, .</math> Thus the duration of the clock cycle of a moving clock is found to be increased: it is measured to be "running slow". Така што, времетраењето на циклусот на часовникот постојано се зголемува, измерено е дека се движи бавно. Опсегот на вакви варијанти во вистинскиот живот, каде {{nowrap|1=''v'' ≪ ''c'',}} even considering space travel, are not great enough to produce easily detectableи притоа земајќи ги предвид и всленските патувања, не се доволни за да произведат ефекти за лесно приметлива временско издолжување и вакви исклучително мали ефекти може со сигурност да се игнорираат за многу потреби. Само кога објектот ќе се приближи 30,000 &nbsp;км/[[second|s]] (1/10 од [[брзината на светлината]]) така што временското издолжување станува важна. временското издолжување по Лоренцовата константа била предвидена од [[Јозеф Лармор]] (1897), барем за електроните што орбитираат во јадрото. Така што “... поединечните електрони ги опишуваат соодветните делови на нивните орбити за неколкупати пократки од [останатиот дел] од системот во односот: math>\scriptstyle \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}<nowiki></math></nowiki>" (Larmor 1897).временското издолжување на величината која одговара со оваа (Лоренцова) константа е потврдена и преку експерименти,коишто се опишани подолу. ===Временско издолжување поради истовремено движење и гравитација=== [[Image:Daily satellite time dilation.png|thumb|420px|Daily time dilation (gain or loss if negative) in microseconds as a function of (circular) orbit radius ''r'' = ''rs''/''re'', where ''rs'' is satellite orbit radius and ''re'' is the equatorial Earth radius. At ''r'' ≈ 1.497 {{refn|group="Note"|Average time dilation has a weak dependence on the orbital inclination angle (Ashby 2003, p.32). The ''r'' ≈ 1.497 result corresponds to <ref name="Ashby3">{{Наведено списание |last=Ashby |first=Neil |year=2002 |title=Relativity in the Global Positioning System |url=http://www.physicstoday.org/resource/1/phtoad/v55/i5/p41_s1 |journal=[[Physics Today]] |volume=55 |issue=5 |page=45 |bibcode=2002PhT....55e..41A |doi=10.1063/1.1485583 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> the orbital inclination of modern GPS satellites, which is 55 degrees.}} there is no time dilation. Here the effects of motion and reduced gravity cancel. ISS astronauts fly below, whereas GPS and Geostationary satellites fly above.<ref name="Ashby" />]] Следење на време со голема точност, следењето на сателитите во [[нискоземска орбита|нискоземската орбита]], и одредувањето на времето помеѓу [[пулсирањето]] се акции коишто го побаруваат да се земе во обзир комбинираниот ефект на масата и движењето во создавањето на временското издолжување. Практични примери го вклучуваат [[интернационалното атомско време]] и неговата релација со [[барицентричниот стандарден систем]] којшто се користи за меѓупланетарни објекти. Ефектите на релативистичката временско издолжување за сончевиот Систем и за земјата можат да бидат моделирани многу прецизно со [[решението на Шварцчајлд]] на Ајнштајновите основни равенки. Во Шварцчајлдовиот метрички систем интервалот ''dt''<sub>E</sub> е пресметан со<ref>види равенки 2 & 3 (combined here and divided throughout by c<sup>2</sup>) at pp. 35–36 in {{Наведено списание |last=Moyer |first=T. D. |year=1981 |title=Transformation from proper time on Earth to coordinate time in solar system barycentric space-time frame of reference |journal=[[Celestial Mechanics (journal)|Celestial Mechanics]] |volume=23 |issue= |pages=33–56 |bibcode=1981CeMec..23...33M |doi=10.1007/BF01228543 }}</ref><ref name=ashby02>A version of the same relationship can also be seen at equation 2 in {{Наведено списание |last=Ashbey |first=Neil |year=2002 |url=http://www.ipgp.fr/~tarantola/Files/Professional/GPS/Neil_Ashby_Relativity_GPS.pdf |title=Relativity and the Global Positioning System |journal=[[Physics Today]] |volume=55 |issue=5 |page=45 |bibcode=2002PhT....55e..41A |doi=10.1063/1.1485583 }}</ref> :<math> dt_\text{E}^2 = \left( 1-\frac{2GM_\text{i}}{r_\text{i} c^2} \right) dt_\text{c}^2 - \left( 1-\frac{2GM_\text{i}}{r_\text{i} c^2} \right)^{-1} \frac{dx^2+dy^2+dz^2}{c^2} \,</math> каде: :''dt''<sub>E</sub> е мал инкремент на точното време''t''<sub>E</sub> (интервал којшто може да биде виден на атомски часовник); :''dt''<sub>c</sub> е мал инкремент во координатите ''t''<sub>c</sub>([[координатно време]]); :''dx'', ''dy'' и ''dz'' се мали инкременти на трите координати x,y,z на позициите на часовникот; и :''GM''&thinsp;<sub>i</sub>/''r''&thinsp;<sub>i</sub> ја претставува сумата на Њутновите гравитациски потенцијали коишто се случуваат поради масите во соседството, засновани на нивните растојанија ''r''&thinsp;<sub>i</sub> од часовникот. Оваа сума ''GM''&thinsp;<sub>i</sub>/''r''&thinsp;<sub>i</sub> вклучува секакви бранови потенцијали, и е претставена како ''U'' (користејќи ја астрономската конвенција за знаци). Координатното забрзување на часовникот е одредена со ::<math>v^2 = \frac{dx^2+dy^2+dz^2}{dt_\text{c}^2}. \,</math> Координатното време tc е времето кое што би било прочитано од хипотетичкиот “ координатен часовник“ којшто се наоѓа бесконечно далеку од сите гравитациски маси ( U=0), и стационарно во координатниот систем ( V=0). Точната релација помеѓу бројот на интервалите на точното време и бројот на интервалите на координатното време за часовник со радијална компонента од забрзување е :<math>\frac{dt_\text{E}}{dt_\text{c}} = \sqrt{ 1 - \frac{2U}{c^2} - \frac{v^2}{c^2} - \left( \frac{c^2}{2U} - 1 \right)^{-1} \frac{{v_\shortparallel}^2}{c^2} } \,</math> Каде: v|| е радијално забрзување, и U = GM i/r i е Њутновиот потенцијал,еднаков на половина од забрзувањето потребно за телото да излезе од гравитацијата на вселенското тело на квадрат. Горенаведената равенка е точна по претпоставките на Шварцчајлдовото решение. ==Експериментална потврда==<!--This section is linked from [[Twin paradox]]--> {{Поврзано|Tests of special relativity}} Временското издолжување било испробано голем број на пати. Рутинската работа која што се правела постојано во забрзувачи на честички уште од 1950-тите, како што е [[CERN]], која што континуирано извршува тестови на временското издолжување на специјалната релативност. Специфични експерименти вклучуваат: ===Тестирање на вренските издолжувања на забрзувањето=== * [[Ивес-Стивел експеримент|Ивес и Стивел]] (1938, 1941). Изразената цел на овие експерименти била да се потврди ефектот на времеското издолжување, која што била предвидена од Лармор-Лоренцовата теорија за етерот, коишто се случуваат со движење низ етерот користејќи го Ајнштајновиот предлог дека Доплеровиот ефект во канални зраци би бил соодветен експеримент. Овие екперименти го пресметале Доплеровото менување на зрачењето која што е емитирана од катодни зраци,кога се гледа директно од напред и директно од позади. Високите и ниските честоти не биле класично предвидените вредности ::<math>\frac{f_0}{1 - v/c} \qquad \text{and} \qquad \frac{f_0}{1+v/c}. \,</math> :Високите и ниските честоти на зрачењето на подвижните објекти биле пресметани како<ref> {{Наведена книга |last1=Blaszczak |first1=Z. |year=2007 |title=Laser 2006 |url=https://books.google.com/books?id=xbh0iBmDF0AC&pg=PA59 |page=59 |publisher=[[Springer (publisher)|Springer]] |isbn=3540711139 }}</ref> ::<math>\sqrt{ \frac{1 + v/c}{1 - v/c} } f_0 = \gamma \left(1 + v/c\right) f_0 \qquad \text{and} \qquad \sqrt{ \frac{1 - v/c}{1 + v/c} } f_0 = \gamma \left(1 - v/c\right) f_0, \,</math> :Како што бил заклучокот на Ајнштајн (1905) од Лоренцовата трансформација , кога објектот се движи споро со Лоренцовата константа. * [[Временско издолжување на движечки честички|Роси и Хал]] (1941) ја пспоредиле застапеноста на муоните создадени од космичките зраци на врвот на една планина во споредба со тие коишто биле набљудувани на морско ниво. Иако времето кое што им требало на муоните да пристигнат од врвот на планината до базата се неколку пола животи на муон, муонскиот примерок бил само малку намален. Ова е објаснето со временското издолжување која што е блиску поврзана со големата брзина на експериментите. Со што се заклучило, дека муоните се распаѓале околу 10 пати поспоро во споредба со тоа кога тие би биле во мирување во експериментите. * Хаселкамп, Мондри и Шарман <ref> {{Наведено списание |last1=Hasselkamp |first1=D. |last2=Mondry |first2=E. |last3=Scharmann |first3=A. |year=1979 |title=Direct observation of the transversal Doppler-shift |journal=[[Zeitschrift für Physik A]] |volume=289 |issue=2 |pages=151–155 |bibcode=1979ZPhyA.289..151H |doi=10.1007/BF01435932 }}</ref> (1979) го измериле Доплеровото менување од извор којшто се движи по прави агли до границите на видливоста ( инверзното Доплерово менување). Најопштата врска помеѓу честотите на зрачењето од движечките извори е пресметана со: ::<math>f_\mathrm{detected} = f_\mathrm{rest}{\left(1 - \frac{v}{c} \cos\phi\right)/\sqrt{1 - {v^2}/{c^2}} }</math> :како што заклучил Ајнштајн (1905).<ref> {{Наведена мрежна страница |last=Einstein |first=A. |year=1905 |title=On the electrodynamics of moving bodies |url=http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/specrel/www/ |publisher=[[Fourmilab]] }}</ref> За {{nowrap|''ϕ'' {{=}} 90°}} ({{nowrap|cos''ϕ'' {{=}} 0}}) ова се намалува до {{nowrap|''f''<sub>detected</sub> {{=}} ''f''<sub>rest</sub>γ}}. Така што нема изнверзно Доплерово менување, и ниската честота на изворот којшто се движи може да биде приврзана само на ефектот на времеското издолжување. * Во 2010 временското издолжување била набљудувана при брзини помали од 10&nbsp;метри во секунда користејќи оптички атомски часовници поврзани со 75&nbsp;метри оптичко влакно.<ref name="Chou"> {{Наведено списание |last1=Chou |first1=C. W. |last2=Hume |first2=D. B. |last3=Rosenband |first3=T. |last4=Wineland |first4=D. J. |year=2010 |title=Optical Clocks and Relativity |url=https://archive.org/details/sim_science_2010-09-24_329_5999/page/1630 |journal=Science |volume=329 |issue=5999 |pages=1630–1633 |bibcode=2010Sci...329.1630C |doi=10.1126/science.1192720 |pmid=20929843 }}</ref> ===Тестови на гравитациско временско издолжување=== * Во 1959 [[Роберт Паунд]] and [[Глен А. Ребка]] го измериле малото црвено гравитациско менување во честотата на светлина емитирана на ниска висина, каде Земјиното гравитациско поле е релативно поинтензивно. Резултатите биле во 10% од предвидувањата на општата релативност. Во 1964, Паунд и Џ.Л. Шнајдер го измериле резултатот со 1% од вредноста предвидена со гравитациската временско издолжување.<ref>{{Наведено списание|last=Pound| first=R. V.|author2=Snider J. L. | date= November 2, 1964| title=Effect of Gravity on Nuclear Resonance|url=https://archive.org/details/sim_physical-review-letters_1964-11-02_13_18/page/539| journal=[[Physical Review Letters]]| volume = 13 | issue = 18 | pages=539–540 | doi = 10.1103/PhysRevLett.13.539 | bibcode=1964PhRvL..13..539P}}</ref> (See [[Pound–Rebka experiment]]) *Во 2010 гравитациската временско издолжување била измерена на Земјината површина со висинска разлика од само 1 метар со користење на оптички атомски часовници.<ref name="Chou"/> ===Тестови за комбинираниот ефект помеѓу забрзувањето и гравитациската временско издолжување=== * [[Хафел–Китинг експеримент|Хафел и Китинг]], во 1971, летале цезиумски атомски часовници источно и западно околу Земјата на комерцијални летови за да го споредат поминатото време споредено со времето на часовник којшто останал во Американска морнаричка обзерваторија. Се случиле два различни ефекти. Часовницците биле изложени на стареење побрзо ( покажувале повеќе поминато време) од референтниот часовник, бидејќи тие биле повисоко (на послаб) гравитациски потенцијал за поголем дел од траењето на патувањето. Но , исто така во контраст, часовниците кои се движеле се очекувало да застарат многу поспоро од причина дека се движеле со поголема брзина. Од Од патеките на секое патување, теоријата предвидела дека часовниците кои летале, споредено со референтните часовници во американската обзерваторија требало да изгубат 40±23 наносекунди за време на патувањето на источната страна и требало да добијат 275±21 наносекунди за време на патувањето на запад. Релативно на големината на атомското време во американската обзерваторија часовниците кои летале изгубиле 59±10 наносекунди за време на патувањето на исток и добиле 273±7 наносекунди за време на патувањето на запад (каде што е претставено стандардното отстапување). Во 2005 Националната лабароторија за физика на Велика Британија ја пријавиле нивната лимитирана репликација на овој експримент. Експриментот на В. Британија се разликувал од оригиналниот по тоа што часовниците со цезиум биле пратени на пократок пат ( Лондон- Вашингтон, и обратно), но часовниците биле попрецизни. Добиените резултати се во 4% од предвидувањето на релативноста со несигурноста на мерењата.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Nave |first=C. R. |date=22 August 2005 |title=Hafele and Keating Experiment |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/relativ/airtim.html |work=[[HyperPhysics]] |accessdate=2013-08-05 |archive-date=2017-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418005731/http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/Relativ/airtim.html |url-status=dead }}</ref> In 2005, the [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]] in the United Kingdom reported their limited replication of this experiment.<ref>{{Наведена мрежна страница |year=2005 |title=Einstein |url=http://www.npl.co.uk/upload/pdf/metromnia_issue18.pdf |issue=18 |pages=1–4 |work=[[Metromnia]] |publisher=[[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]] |accessdate=2016-03-28 |archive-date=2008-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030142909/http://www.npl.co.uk/upload/pdf/metromnia_issue18.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[Глобалниот Систем за Позиционирање ]] може да биде сметан за експримент којшто континурано работи на специјалната и општата релативност. Часовниците во орбитата се корегирани и за специјалната и општата релативитистичка временско издолжување како што е опишано погоре, за да (како што е набљудувано од Земјината површина) би работеле со ист интервал како часовниците на површината на Земјата.<ref>{{Наведена книга |title=Understanding GPS: Principles and Applications |first1=Elliott |last1=Kaplan |first2=Christopher |last2=Hegarty |publisher=Artech House |year=2005 |isbn=1-58053-895-9 |page=306 |url=https://books.google.com/books?id=-sPXPuOW7ggC}} [https://books.google.com/books?id=-sPXPuOW7ggC&pg=PA306 Extract of page 306]</ref> ===Животниот век на муонот=== Споредбата на животните векови на муоните со различни брзини е можна. Во лабораторија се произведуваат спори муони, и во атмосферата многу брзи муони се добиваат од космичките зраци. Земајќи го животниот век на муоните во мирување како лабораториска вредност од 2,197 μs, животниот век на муон произведен од космички зрак којшто патува со брзина од 98% од брзината на светлината е околу 5 пати подолг во корелација со набљудувањето.<ref name=Stewart>{{Наведена книга |last=Stewart |first=J. V. |year=2001 |title=Intermediate electromagnetic theory |url=https://books.google.com/books?id=93E_vYuCKHYC&pg=PA705 |page=705 |publisher=[[World Scientific]] |isbn=981-02-4470-3 }}</ref> Во прстенот за чување на муони во CERN животниот век на муоните којшто се движи околу γ = 29.327 бил најден дека е променет на 64.378 μs, со која што се потврдува временското издолжување на точноста од 0.9 ± 0.4 делови на 1000. Во овој експеримент “ часовникот” е времето потребно за да се распадне муон, и процесите се случуваат во движечкиот муон по негов негов “ времеснки интервал” којшто е многу поспор од лабораторискиот часовник. ==Вселенски летови== временското издолжување ќе направи да биде можно патниците на брзодвижечки возила да патуваат во иднината додека би старееле многу малку, со тоа дека големата брзина би го успорувала траењето на времето на возилото релативно со тоа на некој набљудувач. Според тоа, часовникот на леталото( и според релативноста, секој човек којшто патува со него) покажува помалку поминато време од часовниците на набљудувачите на Земјата. За навистина поголеми брзини ефектот е драматичен. На пример, една година од патување кореспондира со десет години на Земјата. Всушност, константно 1 g забрзување би дозволило луѓето да патуваат низ целиот познат универзум во еден човечки животен век.<ref> {{Наведена книга |last1=Calder |first1=Nigel |year=2006 |title=Magic Universe: A grand tour of modern science |url=https://books.google.com/books?id=kbPmQX-OoBgC&pg=PA378 |page=378 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-280669-6 }}</ref> The space travelers could return to Earth billions of years in the future. A scenario based on this idea was presented in the novel ''[[Planet of the Apes (novel)|Planet of the Apes]]'' by [[Pierre Boulle]]. Многу пореално користење на овој ефект би било да овозможи на луѓето да патуваат до блиски ѕвезди без да го потрошат целиот живот на летало. Но, каква било употреба на временско издолжување за време на интерстерално патување би барало користење на нова напредна метода за погон. Проектот Орион е голем обид за остварување на оваа идеја. Денешната технологија за вселенски летови има фундаментални теоретски лимити коишто се засноваат на практичен проблем дека зголемена вредност на енергија е потребна за погон кога леталото ќе се доближи до брзината на светлината. Веројатноста на судирање со мал вселенски отпад и други материјали е исто така практична лимитација. Со забрзувањата како и да е временското издолжување се случува, но е премногу мала да биде фактор во вселенското патување. Патувањето во региони во вселенатѕа каде гравитациската временско издолжување се случува како во гравитациското поле на црната дупка, но надвор од границите на [[хоризонт на настани|хоризонтот на настани]] (границите на црната дупка од каде светлината не излегува) , исто така може да донесе резултати коишто се точни според теоријата. ===Временско издолжување при константна сила=== Во специјална релативност, временското издолжување е едноставно опишана како околностете каде релативното забрзување е непроменливо. Без разлика , Лоренцовите равенки дозволуваат да се измери точното време и движењето во Вселената во едноставен случај на вселенско летало кое што е применет со сила за време на масата на единица мерка, релативно на референтен објект во константно забрзување, еднакво на g низ периодот на пресметување. Нека t е времето во рамки коишто се наречени мирувачки рамки. Нека x е просторна координата, и да дозволува насоката на константнотоо забрзување како и брзината на вселенскиот брод ( релативно на мирувачката рамка) е паралелна на x-оската. Да претпоставиме дека позицијат на вселенското летало во време t=0 кое ќе ни биде x=0 и забрзувањето да биде v0 и дефинирајќи го следниот израз :<math>\gamma_0 = \frac{1}{\sqrt{1-v_0^2/c^2}},</math> Формулите коишто следат опишуваат:<ref>See equations 3, 4, 6 and 9 of {{Наведено списание |first=Lorenzo |last=Iorio |year=2004 |title=An analytical treatment of the Clock Paradox in the framework of the Special and General Theories of Relativity |journal=[[Foundations of Physics Letters]] |volume=18 |issue= |pages=1–19 |arxiv=physics/0405038 |bibcode=2005FoPhL..18....1I |doi=10.1007/s10702-005-2466-8 }}</ref> Позиција: :<math>x(t) = \frac {c^2}{g} \left( \sqrt{1 + \frac{\left(gt + v_0\gamma_0\right)^2}{c^2}} -\gamma_0 \right).</math> Брзина: :<math>v(t) =\frac{gt + v_0\gamma_0}{\sqrt{1 + \frac{ \left(gt + v_0\gamma_0\right)^2}{c^2}}}.</math> Точното време: :<math>\tau(t) = \tau_0 + \int_0^t \sqrt{ 1 - \left( \frac{v(t')}{c} \right)^2 } dt'.</math> Во случајот каде ''v''(0) = ''v''<sub>0</sub> = 0 и ''τ''(0) = ''τ''<sub>0</sub> = 0 интегралот може да биде изразен како логаритамска функција, или како [[Хиперболична функција#Инверзни функции како логаритми|инверзна хиперболична функција]]: :<math>\tau(t) = \frac{c}{g} \ln \left( \frac{gt}{c} + \sqrt{ 1 + \left( \frac{gt}{c} \right)^2 } \right) = \frac{c}{g} \operatorname {arsinh} \left( \frac{gt}{c} \right) .</math> ===Геометрија на вселенското време на временското издолжување на забрзувањето=== [[Image:Time dilation02.gif|right|frame|Time dilation in transverse motion]] Зелените точки и црвените точки во анимацијата претствауваат вселенски летала. Леталата од зелената флото немаат забрзување релативно едно на друго, па часовниците на поединечни летала исто време поминува релативно едно на друго, и може да наместат процедура за да одржуваат синхронизирано стандардно време на флотата. Бродовите од црвената флота се движат со забрзување од 0.866c земајќи ја во обзир зелената флота. Сините точки ги претствуваат пулсирањата на светлината. За еден циклус на пулсирање на светлината помеѓу две зелени летала е потребно две секунди од зеленото време, по една секунда за секоја гранка. Како што можеме да видиме од перспективата на црвените, времето за патување на пулсирањата на светлината коишто ги споделуваат помежу себе е една секунда од црвено време на секоја гранка. Видено од перспективата на зелените, циклусот на споделување на светлински пулсирања на црвените летала патува дијагонален пат којшто е долг две светлосни секунди ( како што може да биде набљудувано од перспективата на зелените, црвените патуваат 1,73 ( ) светлосни секунди на растојание за секои две секунди од зелено време.) Еден од црвените бродови емитува светлосен пулс кон зелените секоја секунда од црвенотот време. Овие пулсови се добиваат од леталата на зелената флота во интервали од две секунди мерени во зелено време. Во анимацијата не е покажано дека сите апекти на физиката се пропорционално вклучени. Светлосните пулсеви кои се емитирани од црвените со одредена честота како што би било пресметано во црвено време се примени на помала честота пресметани од детекторите на зелената флота кои мерат според зелено време, и обратно. Анимацијата кружи помеѓу зелената перспектива и црвената перспектива, за да даде значење на симетријата. Бидејќи не постои такво нешто како апсолутно движење во релативност ( како што е случајот на Њутновите механики) , заедно и зелените и црвените флоти би биле во право да се сметаат себеси неподвижни во нивната рамка за референца. Повторно, од огромно значење е да се разбере дека резултатите од овие односи и пресметки ја рефлектираат реалната состојба на леталата која што произлегува од нивната ситуација на релативно движење. Овоа не е грешка на методот на пресметка или комуникација. == Поврзано == * [[Специјална теорија за релативноста]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Концепти во физиката]] [[Категорија:Време|Издолжување]] [[Категорија:Специјална релативност]] ezwowqq4upeldh6caeo17jaemoqmqqo 0 1150422 5628601 5276761 2026-09-15T06:23:58Z Bjankuloski06 332 /* Забрзани набљудувачи */ Јазична исправка, replaced: евент → настан (2) 5628601 wikitext text/x-wiki [[File:RoundTripToVega.gif|thumb|300px|Во вселенските бродови, мапа-часовниците може да изгледаат несинхронизирани.]] [[File:Relativity of Simultaneity.svg|thumb|Настанот B е истовремен со настанот A во зелениот појдовен систем, но се случува пред во синиот систем, и ќе се случува подоцна во црвениот систем.]] [[File:Relativity of Simultaneity Animation.gif|thumb|Настаните A, B, и C се случуваат во различен редослед, во зависност од движењето на набљудувачот. Белата линија претставува рамнина на едновременст која е променета од минатото кон иднината.]] Во [[физика]]та, релативноста на едновременоста е концептот дека ''далечна едновременост –'' без разлика дали ''два'' настана се случуваат истовремено – не е [[апсолутност|апсолутно]], туку зависи од [[појдовен систем|појдовниот систем на набљудувачот]]. ==Објаснување== Според [[специјална теорија за релативност|специјалната теорија за релативноста]], не е возможно да се каже во апсолутна смисла дека два различни [[настани]] се случуваат во исто време, ако тие настани се одвоени во просторот. На пример, сообраќајната несреќа во Лондон, а друга во Њујорк, кои се случуваат во исто време за набљудувач на земјата, ќе се случубаат во  различни времиња за набљудувач кои лета во авион меѓу Лондон и Њујорк. Дали настаните се симултани е релативно: во мирување од референтна точка на Земјината системта овие  две несреќи може да се случат во исто време, но во други системи (во различна состојба на движење во однос на настани) за некои несреќата во Лондон може да се случи прво, а за други да се случи несреќата  во Њујорк прв план. Меѓутоа, ако двата настани се каузално поврзани (т.е. на време помеѓу настанот А и настан B е поголемо од растојанието помеѓу нив поделено со брзината на светлината), редоследот е сочуван (т.е. "настанот А  му претходи на  настанот Б") во сите системи на повикување. Ако ние замислуваме една референтна систем  со исто време на случување на двата настани кои се на различни точки во просторот, референтна систем што се движи во однос на првата, , ќе даде  различни времиња на двата настани. Ова е прикажано во [[скалест парадокс]], [[мисловен експеримент]] кој го користи примерот за скалата која се движи со голема брзина низ гаража. Математички форма на релативноста на истовременост ("по месно време") беше воведена од страна [[Хендрик Лоренц]] во 1892 година, и физички ја толкува (''V / C),'' како резултат на користење на синхронизација на светлосни сигнали [[Хенри Поенкаре]] во 1900. Сепак , и Лоренц и Поенкаре своите сфаќања ѓи темелеле на [[етер]] како претпочитана но невидлива референтна систем, и продолжиле правејќи разлика помеѓу "вистински пат" (во етер) и "очигледно" момент за придвижување на набљудувачите. [[Алберт Ајнштајн]] во 1905 година, се откажа од (класичнниот) етер и го истакна значењето на релативноста на истовременост за нашето разбирање на просторот и времето. Тој можеше да се определи за неуспехот на апсолутна истовременост од две претпоставки: * на [[принцип на релативност|принципот на релативност]] ''–'' еквивалентност на инертените системи, како што законите на физиката се применуваат подеднакво во сите инерцијални координатни системи; * постојаноста на [[брзина на светлината|брзината на светлината]] откриена во празниот простор, независно од релативно движење на својот извор. ==Експеримент со воз и платформа== [[File:Traincar Relativity1.svg|right|thumb|Експериментот со воз и платформа од појдовен систем на набљудувач кој се наоѓа во возот.]] [[File:Traincar Relativity2.svg|right|thumb|Појдовен систем на набљудувач кој стои на платформа (должината на контракцијата не е прикажана)]] Експеримент се состои од еден набљудувач во внатрешноста воз кој се движи и друг набљудувач кои стои на платформа. Овој експеримент е сличен на оној од страна на [[Даниел Фрост Комсток]] во 1910 година <ref>The thought experiment by Comstock described two platforms in relative motion. See: {{Citation | author=Comstock, D.F. | year=1910 | title= [[s:The Principle of Relativity (Comstock)|The principle of relativity]] | journal=Science | volume =31 | pages =767–772 | doi=10.1126/science.31.803.767 | pmid=17758464 | issue=803|bibcode = 1910Sci....31..767C }}.</ref> и Ајнштајн во 1917 година.<ref>Einstein's thought experiment used two light rays starting at both ends of the platform. See: {{Citation |author=Einstein A.|year=1917|title=[[s:Relativity: The Special and General Theory|Relativity: The Special and General Theory]]|publisher=Springer}}</ref><ref name="Einsteins_train">{{Citation |title=Relativity - The Special and General Theory |first1=Albert |last1=Einstein |publisher=READ BOOKS |year=2009 |isbn=1-4446-3762-2 |pages=30–33 |url=http://books.google.com/books?id=x49nkF7HYncC}}, [http://books.google.com/books?id=x49nkF7HYncC&pg=PA30 Chapter IX] </ref> Блесокот на светлината се наоѓа во центарот на возот кога двајца набљудувачи ќе се разминат еден со друг. Набљудувачот на платформата гледа на предната и задната страна на возот на фиксни растојанија од изворот на светлина и како такви, согласно со овој набљудувач, светлината ќе стигне на предниот и задниот дел на возот во исто време. Набљудувачот кои стои на платформа, од друга страна, не гледа на задната страна од возот, движејки кон точката на која светлината, добива исклучување на предниот дел на возот. Брзината на светлината е иста во сите насоки за сите набљудувачи, светлината на чело на задниот дел на возот ќе имаат помало растојание на покривање од светлината на чело на фронтот. Па така, светлината ќе удира на краевите од возот во различни времиња. [[File:TrainAndPlatformDiagram1.svg|thumb|250px|right|Времепросторен дијаграм на системот на набљудувачот во возот.]] [[File:TrainAndPlatformDiagram2.svg|thumb|250px|right|Истиот дијаграм во системот на набљудувачот кој го гледа возот како се движи кон десно.]] ==='''Време-просторни дијаграми'''=== Корисно е да се визуализира ситуацијата за користење на [[време-простор|време-просторни дијаграми]]. За дадена набљудувач, ''т''  е дефинирана точка следена во времето од потеклото на просторна ''x'' координата, составена вертикално. ''X'' се дефинира како збир на сите точки во просторот во моментот ''t = 0,'' и е составен хоризонтално. Изјавата дека брзината на светлината е иста за сите набљудувачи е претставена со цртање на светлина зраци како агли од 45 °, без оглед на брзината на извор во однос на брзината на набљудувачот. Во првиот дијаграм, ние гледаме дека на двата краја на возот  се појавуваат сиви линии. Бидејќи на краевите од овој воз се во мирување во однос на набљудувач во возот, овие линии се само вертикални линии, покажувајќи го нивното движење низ времето, но не и просторот. Блесокот на светлина е прикажана како со  црвени линии од 45°. Гледаме дека точките на кои двете светла трепкаат на краевите на воз се на исто ниво во дијаграмот. Ова значи дека настаните се истовремени. Во вториот дијаграм, ние гледаме дека двата краја на возот се движиат кон десно, прикажано со паралелни линии. Светлината се претвора во точка, точно на половина пат меѓу двата краја на возот, и повторно се формираат две линии од 45 °, изразувајќи постојаност на брзината на светлината. Во оваа слика, сепак, на точките во кои светлината трепка на краевите на ''возот'' не се на исто ниво; ''тие'' не се истовремено. ==Лоренцови трансформации== Релативноста на истовременост може да се пресмета со помош [[Лоренцoви трансформации]], кои се однесуваат на координатите на еден од набљудувачите и координати на друг во униформа релативно движење во однос на првиот. Се претпостави дека првиот набљудувач користи координати ''т, x, y'' ''и'' z, додека вториот набљудувачот користи координати ''t ", x, y,'' ''и z.'' Сега да претпоставиме дека првиот набљудувач го гледа вториот како се движи во насока кон х со брзина ''v.'' И да претпоставиме дека координатните оски на набљудувачот се паралелни и дека имаат исто потекло. Тогаш, Лоренцовите трансформации покажуваат дека координатите се поврзани со равенките: :<math> t' = \frac{t - {v\,x/c^2}}{\sqrt{1-v^2/c^2}}\ ,</math> :<math> x' = \frac{x - v\,t }{\sqrt{1-v^2/c^2}}\ ,</math> :<math> y' = y\ ,</math> :<math> z' = z\ ,</math> каде ''c е брзината'' на светлината. Ако два настани се случуваат во исто време, во системите на првиот набљудувач, тие ќе имаат идентични вредности на ''t'' -координатите. Меѓутоа, ако тие имаат различни вредности ''на'' x –координатата (различни позиции во ''х'' -насока), можеме да видиме дека тие ќе имаат различни вредности на ''t;'' што ќе се случи во различни времиња во таа систем. [[File:Simultaneity Lines.svg|thumb|250px|Времепросторен дијаграм кој покажува збир на точки кои се сметаат за едновремени од стационарен набљудувач (хоризонтална линија од точки) и збир на точки кои се сметаат за едновремени од страна на набљудувач кој се движи со v = 0.25c (испрекината линија)]] ''Равенката t'='' константа ја дефинира "линијата на истовременост" во ''(х ", т')'' координатен систем за вториот набљудувач, исто како што равенката ''t'' = константа ја дефинира" линија на истовременост "за првиот набљудувач во ''(x, t)'' координатен систем. Може да се види од горните равенки за Лоренц трансформира дека ''t "е'' константна ако и само ако ''т - VX / c'' <sup>2</sup>  е  константа. Збирот на бодови кои го прават ''т'' константа се различни од збир на бодови, кои го правиат ''t =константа.'' Дали настан ќе се смета ''за'' симултан ќе зависи од референтна систем која се користи за да се направи споредбата. Графички, ова може да се претстави со временско-просторен дијаграм сметајки дека едната парцела од збирот на бодовите се смета за симултана генерирана линија која зависи од набљудувачот. Во просторно-временскиот дијаграм, испрекинатата линија гп претставува збирот на бодовите и се смета за истовремено со потеклото на набљудувачот кои се движи со брзина ''V,'' една четвртина од брзината на светлината. Испрекинатата хоризонтална линија претставува збир на бодовите и се смета како истовремени со потекло од страна на стационараниот набљудувач. Овој дијаграм е извлечен со помош на ''(x, t)'' координати на стационарниот набљудувач, и е прилагоден така што брзината на светлината е еден, односно, така што зракот на светлината ќе биде претставена со линија со агол од 45 ° од ''x'' оска. Од нашата претходна анализа, со оглед дека ''V ='' 0,25 и ''с = 1,'' равенката на испрекинатата линија на истовременост ''е'' т - 0.25''x = 0'' и ''со'' v = 0, равенката на точкестата линија на истовременост ''е'' t = 0. Исто така, треба да се спомене дека Лоренц дошол до овие идеи врз основа на претпоставката дека етерот постоел. == Забрзани набљудувачи == [[File:TwentyFiveZones.png|thumb|250px|Кружно патување на радар-времето.]] Лоренцовите трансформации погоре ја користат дефиницијата за продолжена истовременост која би можела да биде наведена како ко-движење или "тангентна систем на словодно плоевње". Од оваа дефиниција може да се изведе заклучок за настаните во гравитациско-криви временски простори, а за забрзани набљудувачи- преку употребата на дефиницијата за радарско работно време / дистанцата која доделува единствено време и положба за секој случај.<ref name="Dolby2001">Carl E. Dolby and Stephen F. Gull (2001) "On radar time and the twin paradox", ''Amer. J. Phys.'' '''69''' (12) 1257-1261 [http://dx.doi.org/10.1119/1.1407254 abstract].</ref> Дефиницијата за радар-време на продолжена-едновременост подалечно ја олеснува визуализацијата на забрзувањето кое го опкружува времепросторот за патувачи на кој било гравитациски објект. Ова е илустрирано со фигурата десно, која покажува радар со нивото на време/позиција на настани во рамен времепростор искусено од патувачи (црвена траекторија) земајќи константно забрзување наоколу. Една забелешка на овој пристап е тоа што времето и местото на оддалечените настани не е целосно дефинирано сè додека светлина од таков настан е во можност да стигне до патникот. ==Наводи== {{Wikibooks|Special relativity}} {{reflist}} ==Поврзано== *[[Andromeda paradox]] *[[Einstein synchronisation]] *[[Hyperbolic-orthogonal]] *[[Ehrenfest's paradox]] {{Relativity}} [[Категорија:Специјална релативност]] [[Категорија:Историја на физиката]] 3cir9l4cknqj8sg4q7zftoi23lx5ddj 4 1150463 5628665 5544265 2026-09-15T09:00:16Z Ehrlich91 24281 /* 2026 */ 5628665 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УН}} '''Уредувачки натпревари''' — проект на заедницата на Википедија на македонски јазик, поддржан од здружението на граѓани „Викимедија МКД“ (во периодот 2015 — 2023 на Споделено знаење). Проектот се состои од организирање на тематски натпревар во уредување кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на Википедија на македонски јазик од страна на пријавените учесници. == Список на уредувачки натпревари == === 2015 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2015|Википедија:Уредувачки натпревари 2015/Статистика}} Во текот на 2015 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Нобелови награди; # СИЕ Пролет 2015; # Византија; и # Олимписки игри. === 2016 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2016|Википедија:Уредувачки натпревари 2016/Статистика}} Во текот на 2016 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Села во Егејска Македонија; # СИЕ Пролет 2016; # Свето Римско Царство; # Градови во Европа; и # Француска книжевност. === 2017 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2017|Википедија:Уредувачки натпревари 2017/Статистика}} Во текот на 2017 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Населени места во Егејска Македонија; # СИЕ Пролет 2017; # Африка; # Средување; и # Вулкани. === 2018 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2018|Википедија:Уредувачки натпревари 2018/Статистика}} Во текот на 2018 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # 1000 статии што секоја Википедија мора да ги има; # СИЕ Пролет 2018; # Временски периоди; и # Острови. === 2019 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2019|Википедија:Уредувачки натпревари 2019/Статистика}} Во текот на 2019 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # СИЕ Пролет 2019; # Држави во светот; # Автомобили; и # Ракомет. === 2020 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2020|Википедија:Уредувачки натпревари 2020/Статистика}} Во текот на 2020 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Населени места во Пиринска Македонија; # СИЕ Пролет 2020; # Потребни статии; # Македонска енциклопедија; и # Викимедиин азиски месец. === 2021 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2021|Википедија:Уредувачки натпревари 2021/Статистика}} Во текот на 2021 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Диносауруси; # СИЕ Пролет 2021; # Летни олимписки игри; и # Сончев Систем. === 2022 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2022|Википедија:Уредувачки натпревари 2022/Статистика}} Во текот на 2022 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Океанографија; # СИЕ Пролет 2022; # Антарктик; и # Фудбал. === 2023 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2023|Википедија:Уредувачки натпревари 2023/Статистика}} Во текот на 2023 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Хемиски соединенија; # СИЕ Пролет 2023; # Поранешни држави; и # Светско наследство. === 2024 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2024|Википедија:Уредувачки натпревари 2024/Статистика}} Во текот на 2024 година се одржал уредувачки натпревар на следната тема: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Генетика|Генетика]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024|СИЕ Пролет 2024]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Ѕвезди|Ѕвезди]]; и # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Средување (2024)|Средување]]. === 2025 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2025|Википедија:Уредувачки натпревари 2025/Статистика}} Во текот на 2025 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|Хемиски елементи и изотопи]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|СИЕ Пролет 2025]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|Европска книжевност]]; и # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Митологија|Митологија]] === 2026 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2026|Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика}} Во текот на 2026 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Минералогија|Минералогија]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|СИЕ Пролет 2026]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Сликарски правци и техники]]; == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови|Уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки викенди|Уредувачки викенди]] * [[Википедија:Уредувачки маратони|Уредувачки маратони]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари| ]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Викимедија МКД]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Споделено знаење]] ecjrniulzv6y588egzndtpz31ba2grz 0 1154881 5628603 5624216 2026-09-15T06:24:50Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: евент → настан 5628603 wikitext text/x-wiki {{Infobox particle |author= Неутрино/Антинеутрино | image = [[File:FirstNeutrinoEventAnnotated.jpg|280px]] | caption = Првата употреба на [[Вилсонова комора]] за откривање на неутрината од 13 ноември 1970 година во [[Аргонска национална лаборатѕорија|Аргонската национална лабораторија]]. Кога неутрино ќе се судри со протонот на водороден атом. Судирот се случува на местото од кое произлегуваат три патеки на десната страна на фотографијата. | num_types = 3 – електронски неутрина, мионско неутрино и тау-неутрино | composition = [[Елементарна честичка]] | statistics = [[Фермион]] | group = [[Лептон]], антилептон | generation = Прва, втора и трета | interaction = [[слабо заемодејство]] и [[гравитација]] | particle = | antiparticle = Антинеутрината се најверојатно слични на неутриното (Погледајте ''[[Мајорански фермион]]''). | theorized = {{SubatomicParticle|Electron neutrino}} (електронско неутрино): [[Волфганг Паули]] (1930)<br />{{SubatomicParticle|Muon neutrino}} (мионско неутрино): кон крајот на 1940-ите {{SubatomicParticle|Tau neutrino}} (тау-неутрино): средина на 1970-ите | discovered = {{SubatomicParticle|Electron neutrino}}: [[Клајд Кован]], [[Фредерик Рајнес]] (1956)<br />{{SubatomicParticle|Muon neutrino}}: [[Леон Ледерман]], [[Мелвин Шварц]] и [[Џек Стајнбергер]] (1962)<br />{{SubatomicParticle|Tau neutrino}}: [[DONUT|заедничкиот проект DONUT]] (2000) | symbol = {{SubatomicParticle|Electron neutrino}}, {{SubatomicParticle|Muon neutrino}}, {{SubatomicParticle|Tau neutrino}}, {{SubatomicParticle|Electron antineutrino}}, {{SubatomicParticle|Muon antineutrino}}, {{SubatomicParticle|Tau antineutrino}} | mass = 0.320 &plusmn; 0.081 eV/c<sup>2</sup> (збир од 3 [[вкус (физика)|вкуса]])<ref name="C4WDefault-3938341">{{Наведена мрежна страница |url=http://scitechdaily.com/astronomers-accurately-measure-mass-neutrinos-first-time/ |title=Astronomers Accurately Measure the Mass of Neutrinos for the First Time |work=scitechdaily.com |date=February 10, 2014 |accessdate=May 7, 2014 |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508044357/http://scitechdaily.com/astronomers-accurately-measure-mass-neutrinos-first-time/ |archivedate=2014-05-08 |url-status=live }}</ref><ref name="C4WDefault-6322926">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.natureworldnews.com/articles/5968/20140210/mass-neutrinos-accurately-calculated-first-time-physicists-report.htm |title=Mass of Neutrinos Accurately Calculated for First Time, Physicists Report |work=natureworldnews.com |date=February 10, 2014 |accessdate=May 7, 2014 |first=James A. |last=Foley |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508044537/http://www.natureworldnews.com/articles/5968/20140210/mass-neutrinos-accurately-calculated-first-time-physicists-report.htm |archivedate=2014-05-08 |url-status=live }}</ref><ref name="arXiv-1308.5870v2">{{Наведено списание |arxiv=1308.5870v2 |bibcode=2014PhRvL.112e1303B |title=Evidence for Massive Neutrinos from Cosmic Microwave Background and Lensing Observations |journal=Physical Review Letters |volume=112 |issue=5 |pages=051303 |last1=Battye |first1=Richard A. |last2=Moss |first2=Adam |year=2014 |doi=10.1103/PhysRevLett.112.051303 |pmid=24580586 }}</ref> | decay_time = | decay_particle = | electric_charge = 0&nbsp;e | color_charge = | spin = {{frac|1|2}} | X_charge = −3 | weak_hypercharge = −1 | B-L = −1 }} '''Неутрино''' (се означува со грчката буква ''[[Ни (буква)|ν]]'') — [[лептон]], [[елементарна честичка]] со [[спин-1/2|половичен спин]], која е ова интеракција само со слаби субатомски сили и гравитација. <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Neutrino |url=http://www.mpg.de/12928/Glossary |work=Glossary for the Research Perspectives of the Max Planck Society |publisher=Max Planck Gesellschaft |accessdate=2012-03-27 |archive-date=2020-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512193336/https://www.mpg.de/12928/Glossary }}</ref>[[Маса]]та на неутриното е мала во споредба со другите субатомски честички. Неутриното е единствениот идентефикуван кандидат за [[темна материја]], поточно [[врела темна материја]].<ref>{{Наведено списание|volume=72|number=17|year=1994|pages= 17–20|title=Sterile neutrinos as dark matter|first1=Scott|last1=Dodelson|first2= Lawrence M. |last2=Widrow|url=http://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.72.17|doi=10.1103/PhysRevLett.72.17|bibcode=1994PhRvL..72...17D|journal=Physical Review Letters}}</ref> Постојат три [[вкус (физика)|видови]] неутрина: електронски неутрина ({{SubatomicParticle|Electron neutrino}}), мионски неутрина ({{SubatomicParticle|Muon neutrino}}), и тау-неутрино ({{SubatomicParticle|Tau neutrino}}). Секој вид има и сопствена [[античестичка]], наречена [[#Антинеутрино|„'''антинеутрино'''“]], која исто така нема електричен полнеж. Неутрината се создадени на начин на кој го зачувуваат [[лептонски број|лептонскиот број]], т.е.,за секое создадено електронско неутрино, се создава [[позитрон]] (антиелектрон), исто така и за секое создадено електронско неутрино, се создава електронско антинеутрино. Неутрината, своето име го добиле според нивниот [[електричен полнеж|полнеж]] кој всушност е неутрален и затоа тие не се под влијание на [[силно заемодејство|силното меѓумолекулско заемодејство]]. Слабото заемодејство е дејство на куси растојанија а пак гравитацијата е премногу слаба на [[субатомска скала|субатомската скала]]. Неутрината можат да бидат создадени на повеќе начини, вклучувајќи и одредени видови на [[радиоактивен распад|радиоактивни распади]], при [[јадрена реакција|јадрените реакции]] како кај [[Сонце]]то. Поголемиот број на неутрина во близина на Земјата се од јадрените реакции во Сонцето. Околу 65 милијарди ({{вред|6.5|e=10}}) [[сончево неутрина|сончеви неутрина]] во секунда минуваат низ секој кубен сентиметар во правец Сонце-Земја.<ref name="J. Bahcall et al. 2005 L85–L88">{{Наведено списание |arxiv=astro-ph/0412440 |bibcode=2005ApJ...621L..85B |doi=10.1086/428929 |title=New Solar Opacities, Abundances, Helioseismology, and Neutrino Fluxes |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=1 |pages=L85–8 |year=2005 |last1=Bahcall |first1=John N. |last2=Serenelli |first2=Aldo M. |last3=Basu |first3=Sarbani }}</ref> Неутрината се [[неутринско колебање|колебаат]] помеѓу различните видови на Неутрина додека се во движење. Односно, електронското неутрино при [[бета-распад]] може да пристигне до детекторот како мионско или тау-неутрино. Овие колебања бараат различните неутрина да имаат различни маси, иако овие маси се многу мали. Од [[космологија|космолошките]] мерења,е пресметано дека сумата на трите неутрина заедно мора да е помала од еден милионит дел од оној на електронот.<ref name="PDGcosmology">{{Наведено списание|last=Olive|first=K. A.|journal=Chinese Physics C|url=http://pdg.lbl.gov/2014/reviews/rpp2014-rev-sum-neutrino-masses.pdf|title=Sum of Neutrino Masses}}</ref> ==Историја== ===Паулиев предлог=== Неутриното <ref group=nb>Поточно, електро нутриното the electron neutrino.</ref> било откриено и претставено за првпат од страна на Волфган Паули во 1930 со цел да објасни како [[бета распаѓањето]] може да заштеди [[зачува на енергија|енергија]], [[зачувување на моментумот|моментум]], и [[зачувување на аголниот моментум|аголен моментум]] ([[Вртење (физика)|обрт]]). Во контраст на Нилс Бор, кој предложил статистичка верзија на законите за конзервација за да го објасни [[Случајот (физика за честичките)|настанот]], Паули поставил хипотеза во врска со сè уште не одреден елемент кој тој го нарекол “неутрон”, и бил дел од конвенцијата во 1930 која ги дала имињата на [[протонот]] и [[електронот]], кои во 1930 биле познати производи за алфа и бета распаѓањето !—што знеле за алфа и бета распаѓањето? Производот не е протон,туку е хелиум јадро--> Toj сметал дека новата честичка била емитирана од јадрото заедно со електронот или бета-честичката во процесот на бета распаѓањето.<ref>{{Наведено списание |bibcode= 1978PhT....31i..23B |doi=10.1063/1.2995181 |title=The idea of the neutrino |url= https://archive.org/details/physics-today_1978-09_31_9/page/23 |journal=Physics Today |volume=31 |issue=9 |pages=23–8 |year=1978 |last1=Brown |first1=Laurie M. }}</ref><ref group="nb">[[Niels Bohr]] бил очигледно со спротивставени ставови во однос на оваа интепретација на бета распаѓањето и бил спремен да прифати дека енергијата,моментумот и аголниот моментум не зачувувале ништо.</ref> Џејмс Чедвик открил многу помасивна јадрена честичка во 1932 и ја нарекол [[неутрон]], оставајќи два типа на честички со исто име. Паули го користел терминот "неутрон" и за честичка која зачувува енергија во бета распаѓање,и за неутрален елемент во јадрото на атомот.<ref group=nb>Овие насатни го принудиле Паули да го преименува помалку масивното,моментум-зачување.</ref> Зборот неутрино влегол во меѓународниот вокабулат преку [[Енрико Ферми]], кој го искористил зборот за време на конференција во Париз во јули 1932.<ref> {{Наведено списание |author=E. Amaldi |date=1984 |title=From the discovery of the neutron to the discovery of nuclear fission |journal=Phys. Rep. |volume=111 |issue= 1–4|page=306}}</ref> Во Фермијовата теорија за бета распаѓањето,Чадвиковиот голем неутрален елемент може да распадне во протон,електрон,и во помалите неутрални елементи(наречени како електрон антинеутрино): :{{SubatomicParticle|Neutron}} → {{SubatomicParticle|Proton+}} + {{SubatomicParticle|Electron-}} + {{SubatomicParticle|Electron antineutrino}} Фермиовите лист, напишан во 1934,го унифицирал Паулиовиот неутрино со Паул Дирак [[позитрон]] и Вернер Хајсенберг неутрон-протон модел и дал солдина база за понатамошната експериментална работа. Сепак,весникот,the journal [[Природа (весник)|Природа]] го одбил Фермовиот лист,кажувајќи дека теоријата е премногу далеку од реалноста.Тој го принел листот до италијански весник,кој го прифатил,но општата незаинтересиранот околу неговата теорија во почетокот резултирала со неговата промена во експерименталнта физика.<ref name=Close2012> {{Наведена книга |author=F. Close |date=2012 |title=Neutrino |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199695997 }}</ref>{{rp|24}}<ref> {{Наведено списание |author=E. Fermi |date=1934 |title=Versuch einer Theorie der β-Strahlen. I |journal=Zeitschrift für Physik A |volume=88 |issue= 3–4|pages=161–177 |bibcode=1934ZPhy...88..161F |doi=10.1007/BF01351864 }} Translated in {{Наведено списание |author=F. L. Wilson |date=1968 |title=Fermi's Theory of Beta Decay |url=http://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1 |journal=American Journal of Physics |volume=36 |issue=12 |page=1150 |bibcode=1968AmJPh..36.1150W |doi=10.1119/1.1974382 }}</ref> Како и да е, дури и во 1934 постоеле сомнежи за Бохрсовата идеја-дека законите за зачувување на енергија не се прикладни-не се точни. На [[Солвејновата конференција]] во 1934, првите знаци на енергија во бета распаѓањето биле забележани, и овие спектри наметнале строгиот лимит врз електроните во секој тип на бета распаѓање.Таков лимит не бив очекуван ако законот за зачувување на енергија не бил наметнат за да биде прифатен. Во 1934 година беше дека е достапна само ограничена (и зачувана) количина на енергија, а новата честичка понекогаш земаше различен дел од оваа ограничена енергија, оставајќи го остатокот за бета честичката. Паули ја искористи приликата јавно да нагласи дека сè уште неоткриеното „неутрино“ мора да е вистинска честичка. ===Директна детекција=== [[File:Clyde Cowan.jpg|thumb|left|Clyde Cowan conducting the neutrino experiment c. 1956]] Во 1942, Ванг Ганчанг прв предложил да се користи [[Електронското фаќање|бета факање]] со цел експериментално да се откријат неутрината to.<ref> {{Наведено списание |author=K.-C. Wang |date=1942 |title=A Suggestion on the Detection of the Neutrino |url=https://archive.org/details/sim_physical-review_january-01-15-1942_61_1-2/page/97 |journal=Physical Review |volume=61 |issue=1–2 |page=97 |bibcode=1942PhRv...61...97W |doi=10.1103/PhysRev.61.97 }}</ref> На На 20 јули 1956 година, проблемот на Наука, Клајд Кован, Фредерик Рајнс, Ф. Б. Харисон, Х. В. Крусе и А. Д. Мекгваер издадоа потврда дека го пронашле неутриното, резултат кој бил награден речиси четириесет години подоцна со Нобелова награда во 1995 година.<ref name="noblp"> {{Наведена мрежна страница |accessdate=29 June 2010 |title=The Nobel Prize in Physics 1995 |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1995/ |publisher=The Nobel Foundation }}</ref> Во овој експеримент, сега познат како експеримент со неутрино на Кован-Рајнс, антинеутрината создадени во нуклеарен реактор со бета распаѓање реагирале со протони за да произведат неутрони и позитрони: :{{SubatomicParticle|Electron antineutrino}} + {{SubatomicParticle|Proton+}} → {{SubatomicParticle|Neutron0}} + {{SubatomicParticle|Electron+}} Позитронот брзо наоѓа елекрон, и тие меѓусебно се поништуваат. Неутронот може да биде забележан ако се фати на соодветно јадро, ослободувајќи гама-зраци. Коинциденцијата на овие два настани-позитрон анхилација и факањето на неутрон-дава уникатна значка на антинеутрино интеракција. ===Неутрински вкус=== Антинеутриното e откриено од страна на Кован and Рејнес и е античестичка на [[електронско неутрино|електронското неутрино]]. Во 1962, [[Лион Ледерман]], [[Мелвин Шварц]] и [[Џек Стајнбергер]] покажале дека постојат повеќе видови на неутрина,но првично ги откриле заемодејствата на [[мион]]ските неутрина (чије хипотетичко име било''неутретто''),<ref> {{cite arXiv |author=I. V. Anicin |date=2005 |title=The Neutrino – Its Past, Present and Future |eprint=physics/0503172 }}</ref> за што ја добиле [[Нобелова награда во Физика|Нобеловата награда за Физика]]. Кога бил откриен третиот вид на [[лептон]],[[тау (честичка)|тау-неутрино]],откриена честичка во 1975 со [[Стенфордски линиски забрзувач на честичка|Стенфордскиот линиски забрзувач на честичка]],за која исто така се очекувало да биде поврзан со неутрино (тау-неутрино).Првите докази за овој трет вид на неутрино се појавиле при набљудување на исчезнатата енергија и импулс кај тау-распаѓањата кои наликуваат на бета распаѓањето,што довело до откривањето на електронското неутрино.Првите заменодејства на тау-неутриното биле јавно објавени во 2000 од страна на [[DONUT|DONUT здружение]] во [[Фермилаб]],а постоењето на оваа честичка било докажано теоретски и експериментално со податоците од [[Голем електронско позитронски судирач|Големиот електронско позитронски судирач]].<ref name=tauonpress>{{cite press | |date=20 July 2000 |title=Physicists Find First Direct Evidence for Tau Neutrino at Fermilab|url=http://www.fnal.gov/pub/presspass/press_releases/donut.html |publisher=Fermilab |quote=In 1989, experimenters at CERN found proof that the tau neutrino is the third and last light neutrino of the Standard Model, but a direct observation was not yet feasible. }}</ref> ===Сончев неутрински проблем=== {{Главна|Сончев неутрински проблем}} При крајот на 60-тите години од минатиот век,биле изведени неколку последователни експерименти од кои се забележало дека бројот на неутрина кои пристугнуваат од Сонцето е помеѓу една третина и една половина од бројот кој бил предвиден за [[електронско неутрино|електронското неутрино]] од [[Стандарден сончев модел|Стандардниот сончев модел]].Овој спор,кој стана познат како [[сончев неутрински проблем|сончевиот неутрински проблем]],остана нерешен околу 30 години.Проблемот е разрешен со откривањето на [[неутринско колебање|неутринските колебања]] и маса ===Колебања=== {{Главна|Неутринско колебање}} Практичен метод за испитување на неутринските колебања првично бил предложен од [[Бруно Понтекорво]] во 1957 користејќи ѓи сличните [[каон]]ски [[каонско колебање|колебања]],во последователен период од 10 години тој го развил математичкиот формализам и современиот запис на вакуумските колебања. Во 1985 г. [[Станислав Михеев]] и [[Алексеј Смирнов]] (надоврзувајќи се на работата на [[Линколн Волфенштајн]]) забележале дека вкусовите колебања можат да бидат изменети кога неутрината се движат низ материјат.Овој ефект е наречен [[Михеев-Смирнов-Волфштајнов ефект]] (МСВ-ефект) и е од важност да се разбере дека многу неутрина оддадени од многуте соединувања во Сонцето минуваат низ густата материја во [[сончево јадро|сончевото јадро]] на нивниот пат кон детекторите на Земјата. Кон почетокот на 1998 година,експериментите започнале да покажуваат дека сончевите и атмосферските неутрина ги менуваат своите вкусови (погледајте [[Суперкамиоканде]] и [[Сабдурска неутринска опсерваторија]]).Ова го разлешило проблемот на сончевото неутрино:електронските неутрина кои се создадени во Сонцето делумно се менуваат во друг вкус кој не може да биде забележан на инструментите на експереминтите. Иако поединечните експерименти,како што е збирот на сончево неутрински експерименти се во согласност со не колебните механизми на запазувањето на неутринскиот вкус,земајќи ги предвид сите заедно,неутринските експериментите го покажуваат постоењето на неутринските колебања. Особено важни во оваа насока се експериментите во реактарот [[КамЛАНД]] и забржувачките експерименти,како на пример [[МИНОС]].Експериментот КамЛАНД навистина ги забележал колебањата при механизмот на промената на неутринскиот вкус кај сончевото електронско неутирно.Слично и МИНОС потврдува дека колебањето на атмосферските неутрина обезбедува подобро определување на квадратното разделување.<ref> {{Наведено списание |author1=M. Maltoni |author2=T. Schwetz |author3=M. Tórtola |author4=J. W. F. Valle |date=2004 |title=Status of global fits to neutrino oscillations |journal=New Journal of Physics |volume=6 |issue=1 |page=122 |arxiv=hep-ph/0405172 |bibcode=2004NJPh....6..122M |doi=10.1088/1367-2630/6/1/122 }}</ref> Јапонскиот научник [[Такааки Каџита]] и Канадскиот научник [[Артур Мекдоналд]] ја доибваат Нобеловата награда за физика во 2015 година токму за ова значајно откритие како теориско и експериментално неутрината го менуваат својот вкус. ===Супернова-неутрина=== {{Поврзано|Ран систем за предупредување од супернови}} [[Рејмонд Девис]] и [[Масатоши Кошиба]] биле наградени со [[Нобелова награда во физика|Нобеловата награда во физика]].Давис за неговата работа на [[Космичко неутрино|Космичкото неутрино]] и Кошиба за неговата прва вистинска обзервација на супернова неутрината.Откривањето на [[сончево неутрино|сончевото неутрино]],и на неутрината откриени на [[СН 1987A]] [[супернова]] го дале почетокот на [[неутринската астрономија]].<ref name= "Pagliaroli2009">{{Наведено списание|bibcode=2009APh....31..163P|title=Improved analysis of SN1987A antineutrino events|journal=Astroparticle Physics|volume=31|issue=3|pages=163–176|author1=Pagliaroli|first1=G.|last2=Vissani|first2=F.|last3=Costantini|first3=M. L.|last4=Ianni|first4=A.|year=2009|doi=10.1016/j.astropartphys.2008.12.010|arxiv = 0810.0466 }}</ref> ==Својства и реакции== Неутрината имаат полуброен [[спин]]от и од таму следи дека е [[фермион]]. Неутрината заемно дејствуваат примарно преку [[слаба јадрена сила|слаба сила]].Откривањето на [[неутринско колебање|неутринското колебање]] покажува дека неутрината имаат маса.ПОстоењето на неутринската маса покажува за постоењето на ситно неутрино [[магнетен момент|магнетниот момент]]<ref name="PDG">{{Наведено списание |bibcode=2004PhLB..592....1P |title=Review of Particle Physics |journal=Physics Letters B |volume=592 |pages=1–5 |last1=Particle Data Group |last2=Eidelman |first2=S. |last3=Hayes |first3=K. G. |last4=Olive |first4=K. A. |last5=Aguilar-Benitez |first5=M. |last6=Amsler |first6=C. |last7=Asner |first7=D. |last8=Babu |first8=K. S. |last9=Barnett |first9=R. M. |last10=Beringer |first10=J. |last11=Burchat |first11=P. R. |last12=Carone |first12=C. D. |last13=Caso |first13=S. |last14=Conforto |first14=G. |last15=Dahl |first15=O. |last16=d'Ambrosio |first16=G. |last17=Doser |first17=M. |last18=Feng |first18=J. L. |last19=Gherghetta |first19=T. |last20=Gibbons |first20=L. |last21=Goodman |first21=M. |last22=Grab |first22=C. |last23=Groom |first23=D. E. |last24=Gurtu |first24=A. |last25=Hagiwara |first25=K. |last26=Hernández-Rey |first26=J. J. |last27=Hikasa |first27=K. |last28=Honscheid |first28=K. |last29=Jawahery |first29=H. |last30=Kolda |first30=C. |display-authors=29 |year=2004 |doi=10.1016/j.physletb.2004.06.001 |arxiv=astro-ph/0406663 }}</ref> од ред на {{вред|e=-19|u=[[Bohr magneton|''μ''<sub>B</sub>]]}}, дозволувајќи за електромагнетни заемодејства меѓу неутрината. Експеримент изведен од [[Ц. С. ВУ]] во [[Колумбијскиот универзитет]] покажал дека неутрината секогаш покажуваат лева [[хиралност (физика)|хиралност]].<ref>{{Наведена мрежна страница |author=S.M. Caroll |date=25 March 2009 |title=Ada Lovelace Day: Chien-Shiung Wu |url=http://blogs.discovermagazine.com/cosmicvariance/2009/03/25/ada-lovelace-day-chien-shiung-wu/ |work=[[Discover Magazine]] |accessdate=2011-09-23 |archive-date=2011-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111203235001/http://blogs.discovermagazine.com/cosmicvariance/2009/03/25/ada-lovelace-day-chien-shiung-wu/ |url-status=dead }}</ref> Многу е тешко да се идентификуваат поединечните заемодејства помеѓу неутрината поради природната радиација. Поради ова, во раните експерименти се користел специјален канал за оваа идентификација: интеракцијата на антинеутриното со водородното јадро кај молекулите на вода. Јадрото на водород е само еден протон и поради тоа јадрени реакции кои би се одвивале кај потешки елементи не мора да се земат предвид при ваквите реакции. Во еден кубен метар вода се случуваат само неколку реакции кога водата е поставена надвор од јадрен реактор,но со тоа се мери рекацијата на плутониумот во реакторот. ===Михеев–Смирнов–Волфенштајнов ефект=== {{Главна|Михеев–Смирнов–Волфенштајнов ефект}} Неутрина кои минуваат низ материја, поминуваат низ процес сличен на движењето на светлината низ проѕирен материјал. Овој процес не може да се набљудува директно, затоа што нема [[јонизирачко зрачење]], но се јавува [[МСВ ефект]]от. Само мал дел од енергијата од неутриното се пренесува на материјалот. ===Јадрени заемодејства=== Неутрината може да дејстуваат на атомско јадро и да го променат во друго јадро.Овој процес се користи кај радиохемиски детектори за неутрина.Во овој случај енергетските нивоа и спинските состојби на целното јадро мора да се земат предвид за да се пресмета веројатноста на интеракцијата. Претежно, веројатноста на реакцијата се зголемува со зголемувањето на бројот на неутрони и протони во јадро. ===Поттикнато цепење=== Слично како што прават неутроните во нуклеарните реактори, неутрината можат да предизвикаат реакции на фисија во тешките јадра. Досега, оваа реакција не е измерена во лабораторија, но се предвидува дека ќе се случи во ѕвездите и суперновите. Процесот влијае на изобилството на изотопи што се гледаат во универзумот. Неутринската фисија на деутериумските јадра е забележана во опсерваторијата за неутрино „Садбери“, која користи детектор за тешка вода.. ===Без самозаемодејство === Набљудувањата на космичката микробранова позадина сугерираат дека неутрината не комуницираат сами со себе.<ref>{{наведени вести |url=http://www.scientificamerican.com/article/astronomers-indirectly-spot-neutrinos-released-just-1-second-after-the-birth-of-the-universe/ |title=Astronomers Indirectly Spot Neutrinos Released Just 1 Second after the Birth of the Universe |last1=Hall |first1=Shannon |date=1 December 2015 |website=scientificamerican.com |publisher=Nature America, Inc. |accessdate=18 December 2015}}</ref> ===Остатоци од супернови=== Енергијата на неутрината на супернова се движи од неколку до неколку десетици MeV. Сепак, се очекува местата каде што се забрзуваат космичките зраци да произведат неутрина кои се најмалку еден милион пати поенергични, произведени од турбулентни гасовити средини оставени од експлозии на супернова: остатоци од супернова. Потеклото на космичките зраци им го припишале на суперновите Валтер Баде и Фриц Цвики; оваа хипотеза ја доработиле Виталиј Л. Гинзбург и Сергеј И. Сировацки, кои го припишале потеклото на остатоци од супернова и го поткрепиле своето тврдење со клучната забелешка дека загубите на космички зраци на Млечниот Пат се компензираат ако ефикасноста на забрзувањето кај остатоците од супернова е околу 10 проценти. Хипотезата на Гинзбург и Сировацки е поткрепена од специфичниот механизам на „забрзување на ударниот бран“ што се случува кај остатоците од супернова, што е во согласност со оригиналната теоретска слика нацртана од Енрико Ферми и добива поддршка од набљудувачки податоци. Неутрината со многу висока енергија сè уште треба да се видат, но оваа гранка на неутринската астрономија е во повој. Главните постоечки или претстојни експерименти кои имаат за цел да набљудуваат неутрина со многу висока енергија од нашата галаксија се Бајкал, АМАНДА, АјсКјуб, АНТАРЕС, НЕМО и Нестор. Поврзани информации се обезбедени од опсерватории за гама зраци со многу висока енергија, како што се ВЕРИТАС, ХЕС и МЕЏИК. Всушност, се претпоставува дека судирите на космичките зраци произведуваат наелектризирани пиони, чие распаѓање ги дава неутрината, како и неутрални пиони, чие распаѓање дава гама зраци: околината на остатокот од супернова е транспарентна за двата вида зрачење. Неутрина со уште поголема енергија, кои произлегуваат од интеракциите на екстрагалактичките космички зраци, може да се набљудуваат со опсерваторијата Пјер Оже или со наменскиот експеримент наречен АНИТА. ===Големата експлозија=== {{Главна|Космичко позадинско неутрино}} Се смета дека, исто како космичкото микробраново позадинско зрачење што останало од Големата експлозија, во нашиот Универзум постои позадинска микробранова материја. Во 1980-тите беше предложено дека ова може да биде објаснување за темната материја за која се смета дека постои во универзумот. Неутрината имаат една важна предност во однос на повеќето други кандидати за темна материја: познато е дека постојат. Сепак, оваа идеја има и сериозни проблеми. Од експериментите со честички е познато дека неутрината се многу лесни. Ова значи дека тие лесно се движат со брзини блиски до брзината на светлината. Поради оваа причина, темната материја направена од неутрина се нарекува „жешка темна материја“. Проблемот е што бидејќи се движат брзо, неутрината би имале тенденција да се шират рамномерно во универзумот пред космолошката експанзија да ги направи доволно ладни за да се соберат во грутки. Ова би предизвикало делот од темната материја составен од неутрина да биде размачкан и неспособен да ги предизвика големите галактички структури што ги гледаме. Понатаму, истите овие галаксии и групи галаксии се чини дека се опкружени со темна материја која не е доволно брза за да избега од тие галаксии. Веројатно оваа материја го обезбедила гравитационото јадро за формирање. Ова имплицира дека неутрината не можат да сочинуваат значаен дел од вкупната количина на темна материја. Од космолошките аргументи, се проценува дека реликтните позадински неутрина имаат густина од 56 од секој тип на кубен сантиметар и температура 1,9 K (1,7⋅10-4 eV) ако се безмасени, многу постудени ако нивната маса надминува 0,001 eV. Иако нивната густина е доста висока, тие сè уште не се забележани во лабораторија, бидејќи нивната енергија е под праговите на повеќето методи за детекција, а поради екстремно ниските пресеци на интеракцијата на неутрината при енергии под eV. Спротивно на тоа, сончевите неутрина од бор-8 - кои се емитираат со поголема енергија - се дефинитивно откриени и покрај тоа што имаат вселенска густина што е помала од онаа на реликтните неутрина за околу 6 реда на големина. ==Мотивација за научен интерес== Ниската маса и неутралниот полнеж на неутрината значат дека тие комуницираат екстремно слабо со други честички и полиња. Оваа карактеристика на слаба интеракција ги интересира научниците бидејќи значи дека неутрината можат да се користат за испитување на средини во кои друго зрачење (како што се светлината или радио брановите) не можат да продрат. Користењето на неутрина како сонда за прв пат беше предложено во средината на 20 век како начин за откривање на условите во јадрото на Сонцето. Сончевото јадро не може да се слика директно бидејќи електромагнетното зрачење (како што е светлината) се дифузира од големата количина и густина на материјата што го опкружува јадрото. Од друга страна, неутрината минуваат низ Сонцето со малку интеракции. Додека фотоните емитирани од сончевото јадро може да бараат 40.000 години за да дифундираат до надворешните слоеви на Сонцето, неутрината генерирани во реакциите на ѕвездена фузија во јадрото го преминуваат ова растојание практично непречено со брзина речиси со брзината на светлината.<ref> {{Наведена книга |author=J.N. Bahcall |date=1989 |title=Neutrino Astrophysics |url=https://archive.org/details/neutrinoastrophy0000bahc |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-37975-X }}</ref><ref> {{Наведено списание |author=D.R. David Jr. |date=2003 |title=Nobel Lecture: A half-century with solar neutrinos |journal=[[Reviews of Modern Physics]] |volume=75 |issue=3 |page=10 |arxiv= |bibcode=2003RvMP...75..985D |doi=10.1103/RevModPhys.75.985 }}</ref> Неутрината се корисни и за испитување на астрофизички извори надвор од Сончевиот систем, бидејќи тие се единствените познати честички кои не се значително ослабени со нивното патување низ меѓуѕвездената средина. Оптичките фотони можат да бидат затемнети или дифузни од прашина, гас и позадинско зрачење. Космичките зраци со висока енергија, во форма на брзи протони и атомски јадра, не се во можност да патуваат повеќе од околу 100 мегапарсеци поради границата Грајзен-Зацепин-Кузмин (гранична вредност на GZK). Спротивно на тоа, неутрината можат да патуваат уште поголеми растојанија, едвај ослабени. Галактичкото јадро на Млечниот Пат е целосно затемнето од густ гас и бројни светли објекти. Неутрината произведени во галактичкото јадро може да бидат мерливи со телескопи за неутрина на Земјата.<ref name=Close2012 /> Друга важна употреба на неутриното е во набљудувањето на супернови, експлозиите што го завршуваат животот на многу масивни ѕвезди. Фазата на колапс на јадрото на супернова е исклучително густ и енергичен настан. Таа е толку густа што ниедни познати честички не се во можност да избегаат од напредувачкиот фронт на јадрото освен неутрината. Следствено, познато е дека суперновите ослободуваат приближно 99% од нивната зрачна енергија во краток (10-секунден) излив на неутрина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://focus.aps.org/story/v24/st4 |title=Physics – Supernova Starting Gun: Neutrinos |publisher=Focus.aps.org |date=2009-07-17 |accessdate=2012-04-05}}</ref> Масата во мирување на неутриното е важен тест за космолошките и астрофизичките теории (видете Темна материја). Значењето на неутриното во испитувањето на космолошките феномени е големо како и секој друг метод, и затоа е главен фокус на проучување во астрофизичките заедници.<ref name="SciAm-Gelmini"> {{Наведено списание |author=G.B. Gelmini |author2=A. Kusenko |author3=T.J. Weiler |date=May 2010 |title=Through Neutrino Eyes |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=through-neutrino-eyes |journal=Scientific American |volume=302 |issue=5 |pages=38–45 |arxiv= |bibcode=2010SciAm.302e..38G |doi=10.1038/scientificamerican0510-38 }}</ref> Проучувањето на неутрината е важно во физиката на честичките бидејќи неутрината обично имаат најмала маса и затоа се примери за честички со најниска енергија теоретизирани во проширувањата на Стандардниот модел на физиката на честичките. Во ноември 2012 година, американските научници користеа забрзувач на честички за да испратат кохерентна неутринска порака низ 780 стапки карпа. Ова ја означува првата употреба на неутрина за комуникација, а идните истражувања може да дозволат бинарни неутрински пораки да бидат испратени на огромни растојанија дури и низ најгустите материјали, како што е јадрото на Земјата.<ref>{{Наведено списание|last1=Stancil|first1=D. D.|last2=Adamson|first2=P.|last3=Alania|first3=M.|last4=Aliaga|first4=L.|last5=Andrews|first5=M.|last6=Del Castillo|first6=C. Araujo|last7=Bagby|first7=L.|last8=Bazo Alba|first8=J. L.|last9=Bodek|first9=A.|display-authors=4|date=2012|title=Demonstration of Communication Using Neutrinos|url=http://lss.fnal.gov/archive/2012/pub/fermilab-pub-12-073-e.pdf|journal=Modern Physics Letters A|volume=27|issue=12|pages=1250077|arxiv=1203.2847|bibcode=2012MPLA...2750077S|doi=10.1142/S0217732312500770|laydate=March 15, 2012|first14=A.|first30=J.|last27=Dytman|first27=S. A.|last28=Eberly|first28=B.|last29=Fein|first29=J. R.|last30=Felix|last13=Budd|first13=H.|last26=Downey|first12=W. K.|last12=Brooks|first11=R.|last11=Bradford|first10=D.|last10=Boehnlein|first26=J. M.|first25=J.|last15=Caicedo|first19=E.|first15=D. A. M.|last16=Capista|first16=D. P.|last17=Castromonte|first17=C. M.|last18=Chamorro|first18=A.|last14=Butkevich|last20=Christy|last25=Devan|first20=M. E.|last21=Chvojka|first21=J.|last22=Conrow|first22=P. D.|last23=Danko|first23=I.|last24=Day|first24=M.|last19=Charlton|access-date=2016-04-02|archive-date=2015-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213035926/http://lss.fnal.gov/archive/2012/pub/fermilab-pub-12-073-e.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Поврзано== * [[Список на неутрински експерименти]] ==Белешки== {{Reflist|group=nb|30em}} ==Наводи== {{наводи|30em}} ==Литература== {{refbegin}} * {{Cite arXiv |last1=Adam |first1=T. |author2= (OPERA collaboration) |date=2011 |title=Measurement of the neutrino velocity with the OPERA detector in the CNGS beam |eprint=1109.4897 |class=hep-ex |display-authors=etal}} * {{Наведено списание |last1=Alberico |first1=W. M. |last2=Bilenky |first2=S. M. |date=2004 |title=Neutrino Oscillations, Masses And Mixing |journal=Physics of Particles and Nuclei |volume=35 |issue= |pages=297–323 |arxiv=hep-ph/0306239 |bibcode=2003hep.ph....6239A }} * {{Наведена книга |last=Bahcall |first1=J. N. |date=1989 |title=Neutrino Astrophysics |url=https://archive.org/details/neutrinoastrophy0000bahc |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-35113-8 }} * {{Наведена мрежна страница |last=Bumfiel |first=G. |date=1 October 2001 |title=The Milky Way's Hidden Black Hole |url=http://www.scientificamerican.com/article/the-milky-ways-hidden-bla/ |work=Scientific American |accessdate=2010-04-23 }} * {{Наведена книга |last=Close |first=F. |date=2010 |title=Neutrino |url=https://archive.org/details/neutrino0000clos_f9o5 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-957459-9 }} * {{Наведена книга |last=Griffiths |first=D. J. |date=1987 |title=Introduction to Elementary Particles |url=https://archive.org/details/introductiontoel0000grif_o7r4 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=0-471-60386-4 }} * {{Наведена книга |last=Perkins |first=D. H. |date=1999 |title=Introduction to High Energy Physics |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-62196-8 }} * {{Наведена книга |last=Povh |first=B. |date=1995 |title=Particles and Nuclei: An Introduction to the Physical Concepts |publisher=Springer-Verlag |isbn=0-387-59439-6 }} * {{Наведена мрежна страница |author=Riazuddin |date=2005 |title=Neutrinos |url=http://www.ncp.edu.pk/docs/12th_rgdocs/Riazuddin.pdf |publisher=National Center for Physics |accessdate=2016-04-02 |archive-date=2011-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007003127/http://www.ncp.edu.pk/docs/12th_rgdocs/Riazuddin.pdf |url-status=dead }} * {{Наведена книга |last=Schopper |first=H. F. |date=1966 |title=Weak interactions and nuclear beta decay |url=https://archive.org/details/weakinteractions0000scho |publisher=North-Holland (imprint) |isbn= }} * {{Наведена мрежна страница |last1=Tammann |first1=G. A. |last2=Thielemann |first2=F. K. |last3=Trautmann |first3=D. |date=2003 |title=Opening new windows in observing the Universe |url=http://www.europhysicsnews.org/articles/epn/abs/2003/02/epn03208/epn03208.html |publisher=Europhysics News |accessdate=2006-06-08 |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306025006/https://www.europhysicsnews.org/articles/epn/abs/2003/02/epn03208/epn03208.html |url-status=dead }} * {{Наведена книга |last1=Tipler |first1=P. |last2=Llewellyn |first2=R. |date=2002 |title=Modern Physics |url=https://archive.org/details/modernphysics0000tipl |edition=4 |publisher=W. H. Freeman |isbn=0-7167-4345-0 }} * {{Наведена книга |last=Tomonaga |first=S.-I. |date=1997 |title=The Story of Spin |url=https://archive.org/details/storyofspin0000tomo |publisher=University of Chicago Press |isbn= }} * {{Наведена книга |last=Zuber |first=K. |date=2003 |title=Neutrino Physics |url=https://archive.org/details/neutrinophysics0000zube |publisher=IOP Publishing |isbn=978-0-7503-0750-5 }} {{refend}} ==Надворешни врски== {{Wiktionary|neutrino}} * [http://www.ps.uci.edu/~superk/neutrino.html "What's a Neutrino?"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100925101827/http://www.ps.uci.edu/~superk/neutrino.html |date=2010-09-25 }}, Dave Casper (University of California, Irvine) * [http://www.nu.to.infn.it/ Neutrino unbound]: On-line review and e-archive on Neutrino Physics and Astrophysics * [http://www.pbs.org/wgbh/nova/neutrino/ Nova: The Ghost Particle]: Documentary on US public television from WGBH * [http://space.newscientist.com/article/dn13414-universe-submerged-in-a-sea-of-chilled-neutrinos.html?feedId=online-news_rss20 Universe submerged in a sea of chilled neutrinos] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080510083931/http://space.newscientist.com/article/dn13414-universe-submerged-in-a-sea-of-chilled-neutrinos.html?feedId=online-news_rss20 |date=2008-05-10 }}, ''New Scientist'', 5 March 2008 *[http://www.hep.anl.gov/ndk/hypertext/ The neutrino oscillation industry] * [https://web.archive.org/web/20070927012833/http://www.mpi-hd.mpg.de/non_acc/POSITIVE-EVID/NEW-2004/PL586-2004.pdf Search for neutrinoless double beta decay with enriched 76Ge in Gran Sasso 1990–2003] * [http://www.nytimes.com/2002/04/28/weekinreview/ideas-trends-cosmic-weight-gain-a-wispy-particle-bulks-up.html?pagewanted=all&src=pm Cosmic Weight Gain: A Wispy Particle Bulks Up by George Johnson] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/science_and_environment/10364160.stm Neutrino 'ghost particle' sized up by astronomers] BBC News 22 June 2010 * {{Наведена мрежна страница|last=Merrifield|first=Michael|title=Neutrinos|url=http://www.sixtysymbols.com/videos/neutrinos.htm|work=Sixty Symbols|publisher=Brady Haran for the University of Nottingham|author2=Copeland, Ed|author3=Bowley, Roger|date=2010}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.youtube.com/watch?v=AYqEtm0X2Sc&feature=youtu.be The Neutrino with Dr. Clyde L. Cowan (Lecture on Project Poltergeist by Clyde Cowan)] * [http://www.nuclear-power.net/nuclear-power/reactor-physics/atomic-nuclear-physics/fundamental-particles/antineutrino/nuclear-reactor-antineutrino-source/ Nuclear Reactor as the Source of Antineutrinos] * [https://www.bibnum.education.fr/physique/physique-nucleaire/chers-mesdames-et-messieurs-radioactifs Pauli's letter (December 1930)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160315140410/https://www.bibnum.education.fr/physique/physique-nucleaire/chers-mesdames-et-messieurs-radioactifs |date=2016-03-15 }}, the hypothesis of the neutrino (online and analyzed, for English version click 'Télécharger') {{particles}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Темна материја]] [[Категорија:Елементарни честички]] [[Категорија:Егзотична материја]] [[Категорија:Лептони]] [[Категорија:Неутрина| ]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 26uq8xfohifmejrfm555fhbpj7gl4a9 0 1156270 5628836 5623056 2026-09-15T11:23:54Z BT405 9277 5628836 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2017 | слоган = Celebrate Diversity | слика = Eurovision Song Contest 2017 logo.svg | полуфинале1 = 9 мај 2017 | полуфинале2 = 11 мај 2017 | финале = 13 мај 2017 | издание = 62-ро | домаќин = {{flagicon|Украина}} [[UA:PBC]] | место = Меѓународен изложбен центар, [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Олександр Скичко]], [[Володимир Остапчук]] и [[Тимур Мирошниченко]] | радиодифузер = [[UA:PBC]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Португалија}}, {{flag|Романија}} | не_учествуваат = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Русија}} | карта = ESC 2017 Map.svg | green = 1 | yellow = 1 | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Португалија}}<br />[[Салвадор Собрал]] | победничка_песна = Amar pelos dois | претходна = 2016 | следна = 2018 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 2017''' беше 62-ри по ред избор за песна на [[Евровизија]] каде домаќин беше Украина, по победата на Евровизија 2016. Напреварот подлежеше на полуфиналиња , како што досега било со две, формат кој е воведен од 2008 година. Датите за Евровизија 2017 беа 9 и 11 мај (полуфиналиња) и 13 мај (финале). Вкупно 42 земји учествуваа на ова издание на Евровизија. ==Локација== ===Фаза на аукција=== {{location map+ |Ukraine |width=250 |float=left |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин е биде означен со сино.|places= <small>{{location map~|Ukraine |lat=48.4647 |long=35.0462 |label=[[Днепар (град)|Днепар]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.004444 |long=36.231389 |label=[[Харков]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.633333 |long=32.583333 |label=[[Херсон]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.45 |long=30.523333 |label=[[Киев]]|mark=Blue pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=49.85 |long=24.016667 |label=[[Лавов]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.485722 |long=30.743444 |label=[[Одеса]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> }} Заменик началникот на националната телевизија во Украина (НТУ), Викторија Романова, изјави на 18 мај 2016<ref>Jordan, Paul (9 September 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=kyiv_to_host_eurovision_2017 "Kyiv to host Eurovision 2017!"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 9 September 2016.</ref> година дека првиот состанот за настанот ќе се одржи пред 8 јуни 2016 година, кога ЕРД и НТУ ќе ги разгледуваат техничките побарувања за натпреварот. Романова исто така објави дека градот домаќин ќе биде објавен во текот на летото.<ref>[http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ "International Exhibition Centre - History and perspective"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161022141308/http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ |date=2016-10-22 }}. ''mvc-expo.com''. Retrieved 9 September 2016.</ref><ref>[http://nv.ua/ukr/style/evrovision-2016/organizatori-kazhut-shcho-pidgotovka-do-jevrobachennja-2017-rozpochnetsja-za-tri-tizhni-126116.html <nowiki>"Організатори кажуть, що підготовка до Євробачення 2017 розпочнеться за три тижні" [Organisers say that preparations for Eurovision 2017 will start in three weeks]</nowiki>]. ''nv.ua'' (in Ukrainian). 18 May 2016. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (18 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/18/esc17-first-meeting-held-three-weeks/ "ESC'17: First Meeting To Be Held in Three Weeks"]. ''Eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>[http://hromadske.ua/posts/pidhotovka-do-yevrobachennia-2017-rozpochnetsia-za-try-tyzhni-orhanizatorka <nowiki>"Підготовка до «Євробачення-2017» розпочнеться за три тижні — організаторка" [Preparations for Eurovision 2017 start in three weeks - organiser]</nowiki>]. ''hromadske.ua'' (in Ukrainian). [[Hromadske TV]]. 15 May 2016. Retrieved 19 May 2016.</ref> На 23 јуни 2016, НТУ и украинската влада формално започнаа со акција за заинтересираните градови да можат да аплицираат за домаќини на Евровизија 2017.<ref name="eurovision.tv">Brey, Marco (24 June 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=search_for_2017_eurovision_host_city_has_started "Search for 2017 Eurovision host city has started"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 25 June 2016</ref><ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80487 "Відбір міста, що прийматиме Євробачення-2017, розпочато!"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160625130046/http://1tv.com.ua/news/channel/80487|date=2016-06-25}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> Критериумот за избор беше завшрен од владата и воден од министерот на украина, Владмирир Гројсман. Изборот ќе биде одржан во четири фази. *24 јуни-8 јули: заинтересираните градови можат да аплицираат *8-15 јули: Групите на НТУ и членовите на организацискиот комитет ќе ги разгледаат аукциите до формалните презентери. *18-22 јули: Градовите кандидати ќе ги презентираат нивните аукции до организаторскиот комитет. Два градови ќе бидат избрани и нивните аукции ќе бидат претстави на ЕРД. *22 јули-1 август: Избраниот град домаќин ќе биде истражуван од членовите на ЕРД и членовите на организациските комитети да ја истражат инфраструктурата на градот и нивните понуди за имплементрација. Кога ќе биде донесена одлука, ќе се одржи прес-конференција за да се дадат сите детали. '''Следните критериуми се назначени како најбитни за избор на град домаќин''':<ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80486 "Положення про організацію відбору міста та арени Євробачення-2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133135/http://1tv.com.ua/news/channel/80486|date=2016-08-06}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> *Арената мора да биде покриена и да има капацитет со намалку 7000 гледачи, а се претпочита да има капацитет од 10.000. *Хотелите мора да имаат европски стандарди и регулирани цени и нивната оддалеченост да не е многу голема од самата арена. Градот мора да обезбеди барем 2000 соби: 1000 за делегациите на учеснците и 1000 за медиумите и обожавателите. *Градот домаќин мора да гарантира безбедност и сигурност на учениците, гостите и делегациите. *Градот домаќин мора да има модерна транспорна инфраструктура: меѓународен аеродром, можност за гуларен транспорт помеѓу аеродромот , градот и хотелите. Шест градови се пријавјси до крајниот рок (8 јули). Днепар, Харков, Херсон, Киев, Лавов и Одеса<ref>Vikhrov, Natalie (8 July 2016). [http://www.kyivpost.com/article/content/lifestyle/six-cities-officially-apply-to-host-eurovision-2017-418217.html "Six cities officially apply to host Eurovision 2017"]. ''[[Kyiv Post]]''. Retrieved 8 July 2016.</ref>. Пред почетокот на процесот на наддавање, градовите на Черксај, Ирпин, Ужхород Вињациа изразија интерес за домаќин на натпреварот. Министерката за култура Јевен Њшчук на Украина изјави дека соодветно место за натпревар не постои во Украина, што укажува дека треба да се смета за изградба на ново место во Киев или Лавов.<ref>Pasyutina, Anastasia (1 July 2016). [https://ctrana.news/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html "Какой город больше всего подходит для Евровидения 2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133142/http://strana.ua/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html|date=2016-08-06}}. ''strana.ua'' (in Russian). Strana. Retrieved 5 July 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (14 June 2016). [http://eurovoix.com/2016/06/14/esc17-irpin-shows-interest-bidding-eurovision-2017/ "ESC'17: Irpin shows interest in bidding for Eurovision 2017"]. Eurovoix.</ref><ref name="ReferenceA">[http://www.eurovision.tv/page/news?id=six_cities_bid_to_host_eurovision_2017 "Watch live: Six potential host cities take part in live televised special"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. 20 July 2016. Retrieved 20 July 2016.</ref><ref name="ReferenceA"/> {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Арена ! Капацитет ! Забелешка |- | Днепар | не објавено | | |- | Харков | Metalist Oblast Sports Complex | 40,003 | Беше домаќин на три натпревари од групната фаза на Евро 2012. Ќе бара значајни градежни вклучувајќи додавање на покрив. |- | Херсон | не објавено | | |- | Киев | Palace of Sports | 10,000 | Беше домаќин на Евровизија во 2005 година, а и на детската Евровизија 2009. |- | rowspan="2" | Лавов | Arena Lviv | 34,915 | Беше домаќин на три натпревари на групната фаза на Евро 2012 година и бара изградба на покрив. |- | Недовршена арена | не објавено | Незавршено место првично планирано за Евробаскетот 2015 година, беше 25% завршен кога изградба прекина. |- | Одеса | не објавено | | |- |} ==Формат== Прелиминарните датуми за натпреварот беа објавени на 14 март 2016 година на состанокот на шефови на Делегацијата во Стокхолм<ref>Brey, Marco (14 March 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=follow_live_heads_of_delegation_meet_in_stockholm "Follow live: Heads of Delegation meet in Stockholm"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 15 March 2016.</ref>, со полуфиналето ќе се одржи на 16 и 18 мај, а финалето на 20 мај 2017 година овие прелиминарни датуми беа избрани од страна на ЕБУ за да се избегне на натпреварот се судри со некои големи телевизиски и спортски настани ќе се одржи во тоа време. овие датуми подоцна се промени од страна на ЕБУ со полуфиналето е закажано за 9 и 11 мај, а финалето на 13 мај<ref name="eurovision.tv"/> . ова е, наводно поради барањето на NTU како и претходните датуми се судрија со Денот на сеќавање на жртвите на геноцидот на Кримскиот Татар на 18 мај. на сегашните прелиминарните датуми се совпаѓа со вториот дел од во полуфиналето на 2016-17 Лигата на шампионите и Лига Европа 2016-17. ===Првични дати=== Првичните дати за одржување на Евровизија 2017 беа објавени на 14ти март 2016 година на состанок во Стокхолм, со што е означено полуфиналињата да бидат одржани на 16ти и 18ти мај, и финалето на 20 мај 2017<ref>Gallagher, Robyn (24 June 2016). [http://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ "Eurovision 2017: Ukraine broadcaster NTU proposes new dates"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240524021035/https://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ |date=2024-05-24 }}. wiwibloggs. Retrieved 26 June 201</ref>. Овие првични дати беа избрани од Европската радиодифузија, со што би се закажал термин кој не би се поклопувал со каков било друг настан во истиот период. ==Земји учеснички== Ждрепката за распоредување на учесниците во полуфиналињата се одржа на 31 јануари 2017 година со водителите Тимур Мирошунченко и Ника Ломстамтомова<ref>[http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ "EUROVISION-2017: 43 COUNTRIES WILL VISIT KIEV"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201128183021/http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ |date=2020-11-28 }}. ''unknownukraine.com/eurovision-2017''.</ref>. 37 - те полуфиналисти беа распределени во 6 групи засновани на минатогодишните гласања на државите засновани на телевоутингот од самите држави. Ваквите групи помагаат да се редуцираат шансите за да се избегне т.н. „бодови за соседите“. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| * {{Esc|Албанија}} * {{Esc|Хрватска}} * {{Esc|Македонија}} * {{Esc|Црна Гора}} * {{Esc|Србија}} * {{Esc|Словенија}} * {{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| * {{Esc|Данска}} * {{Esc|Естонија}} * {{Esc|Финска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Норвешка}} * {{Esc|Шведска}} | valign="top"| * {{Esc|Ерменија}} * {{Esc|Азербејџан}} * {{Esc|Белорусија}} * {{Esc|Грузија}} * {{Esc|Израел}} * {{Esc|Русија}} | valign="top"| * {{Esc|Бугарија}} * {{Esc|Кипар}} * {{Esc|Грција}} * {{Esc|Унгарија}} * {{Esc|Молдавија}} * {{Esc|Романија}} | valign="top"| * {{Esc|Австралија}} * {{Esc|Австрија}} * {{Esc|Чешка}} * {{Esc|Малта}} * {{Esc|Португалија}} * {{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| * {{Esc|Белгија}} * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Латвија}} * {{Esc|Литванија}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Полска}} |} === Визуелен дизајн === На 30 јануари 2017, беше презентирана и темата за фестивалот која што гласи „Celebrate Diversity“ (Прослава на различноста) каде што Џон Ола Санд објасни дека „Нацијата што прославува разиличност е во срцето на вредностите на Евровизија: се е вклучено и сите држави низ Европа и надвор од неа, доаѓаат заедно да се прослават двете наши заединчки и уникатни разлики, како што стилизира „зрнца“ што е и логото со историски моменти од накит во Украина. [[Податотека:The_stage_of_the_Eurovision_Song_Contest_2017.jpg||thumb|alt=Евровизиската сцена во Киев|Евровизиската сцена во Киев]] === Водители === На 27 февруари 2017 год, беше објавено дека водители на ова издание на Евровизија ќе бидат Олександр Скичко и Володимир Остапчук, а Тимур Мирошниченко ќе биде дел од „Зелената соба“. За првпат на Евровизија ќе бидат тројца машки водители и по вторпат, после 1956 година со соло машки водители и дека ќе нема женски водител. Миропниченко има претходно искуство како водител на Евровизија, во 2009 и 2013 беше водител на „Детската Евровизија“. ===Полуфинале 1=== [[File:ESC 2017 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Учесници во првото полуфинале}} {{легенда|#FFAAAA|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Учесници во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во второто полуфинале}}]] Осумнаесет држави се натпреваруваа во првото полуфинале. Италија, Шпанија и Велика Британија гласа исто така во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- !# ! Држава<ref name="ReferenceB">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Песна<ref name="ReferenceB"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Шведска}} | Робин Бенгтссон | "I Can't Go On" |Англиски | '"Не можам да продолжам" |3 |117 |- |02 | {{Esc|Грузија}} | Тако Гачечиладзе | "Keep the Faith" | Англиски | "Зачуваја Вербата" |11 |99 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Австралија}} | Изаја | "Don't come easy" |Англиски | "Не доаѓај лесно" |6 |160 |- |04 | {{Esc|Албанија}} | Линдита Халими | "World" | Англиски | "Свет" |14 |76 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Белгија}} | Бланш | "City Lights" | Англиски | "Градски светла" |4 |165 |- |06 | {{Esc|Црна Гора}} | Славко Калезиќ | "Space" | Англиски | "Вселена" |16 |56 |- |07 | {{Esc|Финска}} | Норма Џон | Blackbird" | Англиски | "Ќос" |12 |92 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Азербејџан}} | Диана Хаџијева | "Skeletons" | Англиски | "Скелети" |8 |150 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Португалија}} | [[Салвадор Собрал]] | "Amar Pelos Dois" | Португалски | "Сакање за двајцата" |1 |370 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Грција}} | Деми | "This Is Love" | Англиски | "Ова е љубов" |10 |115 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Полска}} | Каша Мош | "Flashlight" | Англиски | "Фенерче" |9 |119 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Молдавија}} | SunStroke Project | "Hey, Mamma!" | Англиски | – |2 |291 |- |13 | {{Esc|Исланд}} | Свала | "Paper" | Англиски | "Хартија" |15 |60 |- |14 | {{Esc|Чешка}} | Мартина Барта | "My Turn" | Англиски | "Мојот ред" |13 |83 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Кипар}} | Ховиг | "Gravity" | Англиски | "Гравитација" |5 |164 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |16 | {{Esc|Ерменија}} | Арцвик | "Fly With Me" | Англиски | "Летај со мене" |7 |152 |- |17 | {{Esc|Словенија}} | Омар Набер | "On My Way | Англиски | "На мојот пат" |17 |36 |- |18 | {{Esc|Латвија}} | Триана Парк | "Line" | Англиски | "Линија" |18 |21 |} ===Полу финале 2=== Осумнаесет држави учествуваа во второто полуфинале. Франција, Германија и Украина гласаа исто така. {| class="sortable wikitable" |+ |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceC">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2183 "Eurovision Song Contest 2017 Second Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceC"/> ! Песна<ref name="ReferenceC"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Србија}} | Тијана Богиќевиќ | "In Too Deep" | Англиски | "Премногу длабоко" |11 |98 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |02 | {{Esc|Австрија}} | Натан Трент | "Running on Air" | Англиски | "Трчајќи на воздух" |7 |147 |- |03 | {{Esc|Македонија}} | [[Јана Бурческа]] | "[[Dance Alone]]" | Англиски | "Танцувам сама" |15 |69 |- |04 | {{Esc|Малта}} | Клаудија Фаниело | "Breathlessly" | Англиски | "Безздивно" |16 |55 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Романија}} | Илинка и Алекс Флореа | "Yodel It" | Англиски | "Јоделај го" |6 |174 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Холандија}} | O'G3NE | "Lights and Shadows" | Англиски | "Светла и сенки" |4 |200 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Унгарија}} | Јоци Папаи | "Origo" | Унгарски, романски | "Потекло" |2 |231 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Данска}} | Ања Ниссен | "Where I am" | Англиски | "Каде сум" |10 |101 |- |09 | {{Esc|Ирска}} | Брендан Марреј | "Dying To Try" | Англиски | "Умирање за пробување" |13 |86 |- |10 | {{Esc|Сан Марино}} | Валентина Монетта и Џимми Уилсон | "Spirit of the Night" | Англиски | "Духот на ноќта" |18 |1 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Хрватска}} | Жак Худек | [[My Friend|"My Friend"]] | Англиски, италијански | "Мој пријател" |8 |141 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Норвешка}} | ЈОВСТ фт. Александер Валманн | "Grab the Moment" | Англиски | "Фати го моментот" |5 |189 |- |13 | {{Esc|Швајцарија}} | Тајмбелл | "Apollo" | Англиски | "Аполо" |12 |97 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |14 | {{Esc|Белорусија}} | НАВИ | "Historyja majho žyccia" | Белоруски | "Приказна на мојот живот" |9 |110 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Бугарија}} | [[Кристијан Костов|Кристиан Костов]] |"Beautiful Mess" | Англиски | "Прекрасен хаос" |1 |403 |- |16 | {{Esc|Литванија}} | Флуздмарк | "Rain of Revolution" | Англиски | "Дожд од револуција" |17 |42 |- |17 | {{Esc|Естонија}} | Коит Тооме и Лаура | "Verona" | Англиски | – |14 |85 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Израел}} | Имри Зив | "I Feel Alive" | Англиски | "Се чувствувам жив" |3 |207 |} ===Финале=== Финалето се одржа на 13.05.2017 година во Киев, во борбата за прво место беа 26 земји, а победата ја одведе Португалија со 785 бода. Второ место се пласира Бугарија со 615 бода,а третото место припадна на Молдавија со 374 бода. Последно место со 5 бода припадна на Шпанија. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="sortable wikitable" |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceD">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceD"/> ! Песна<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Израел}} |Имри Зив |"I Feel Alive" |Англиски |"Се чувствувам жив" |23 |39 |- |02 |{{Esc|Полска}} |Каша Мош |"Flashlight" |Англиски |"Фенерче" |22 |64 |- |03 |{{Esc|Белорусија}} |НАВИ |"Historyja majho žyccia" |Белоруски |"Приказна на мојот живот" |17 |83 |- |04 |{{Esc|Австрија}} |Натан Трент |"Running on Air" |Англиски |"Трчајќи на воздух" |16 |93 |- |05 |{{Esc|Ерменија}} |Арцвик |"Fly With Me" |Англиски |"Летај со мене" |18 |79 |- |06 |{{Esc|Холандија}} |O'G3NE |"Lights and Shadows" |Англиски |"Светла и сенки" |11 |150 |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |07 |{{Esc|Молдавија}} |SunStroke Project |"Hey, Mamma!" |Англиски |"Хеј мамо!" |3 |374 |- |08 |{{Esc|Унгарија}} |Јоци Папаи |"Origo" |Унгарски, ромски |"Потекло" |8 |200 |- |09 | {{Esc|Италија}} |Франческо Габбани | "Occidentali's Karma" | Италијански |"Кармата на западните" |6 |344 |- |10 |{{Esc|Данска}} |Ања Нисен |"Where am I" |Англиски |"Каде сум" |20 |77 |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |11 |{{Esc|Португалија}} |Салвадор Собрал |"Amar Pelos Dois" |Португалски |"Сакање за двајцата" |1 |785 |- |12 |{{Esc|Азербејџан}} |Дијана Хаџијева |"Skeletons" |Англиски |"Скелети" |14 |120 |- |13 |{{Esc|Хрватска}} |Жак Худек |"My Friend" |Англиски, италијански |"Мој пријател" |13 |128 |- |14 |{{Esc|Австралија}} |Изаиа |"Don't come easy" |Англиски |"Не доаѓај лесно" |9 |173 |- |15 |{{Esc|Грција}} |Деми |"This Is Love" |"Ова е љубов" |Англиски |19 |77 |- style="font-weight: bold; background: #ff0000; |16 |{{Esc|Шпанија}} |Манел Наваро |"Do It for Your Lover" |Шпански, англиски |"Направи го за твојот љубовник" |26 |5 |- |17 |{{Esc|Норвешка}} |ЈОВСТ feat. Александер Валман |"Grab the Moment" |Англиски |"Фати го моментот" |10 |158 |- |18 | {{Esc|Велика Британија}} | Луси Џонс | "Never Give Up on You" |Англиски |"Нема никогаш да се откажам од тебе" |15 |111 |- |19 |{{Esc|Кипар}} |Ховиг |"Gravity" |Англиски |"Гравитаџија" |21 |68 |- |20 |{{Esc|Романија}} |Илинка и Алекс Флореа |"Yodel It" |Англиски |"Јоделај го" |7 |282 |- |21 | {{Esc|Германија}} | Левина | "Perfect Life" | Англиски |"Перфектен живот" |25 |6 |- |22 |{{Esc|Украина}} |О.Торвалд |"Time" |Англиски |"Време" |24 |36 |- |23 |{{Esc|Белгија}} |Бланш |"City Lights" |Англиски |"Градски светла" |4 |363 |- |24 |{{Esc|Шведска}} |Робин Бемгтсон |"I Can't Go On" |Англиски |"Не можам да продолжам" |5 |344 |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Бугарија}} |Кристијан Костов |"Beautiful Mess" |Англиски |"Прекрасен хаос" |2 |615 |- |26 | {{Esc|Франција}} | Алма | "Requiem" | Француски, англиски |"Реквием" |12 |135 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. === Полуфинале 1 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 1 гласови од телевоутинг/жири во првото полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |155 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Малта}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |227 |124 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 |4 |'''12''' |6 |'''12''' | |5 |2 |4 |8 |8 |10 |8 |5 |7 |2 |10 |3 |1 |- style="background:#A4D1EF;" |103 | style="background:#AAAAAA;" | |4 |8 |10 |5 |3 |7 |6 |10 |3 |5 |1 |10 |2 |5 |4 |5 |7 |1 |6 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |99 |62 |6 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 |3 | |3 |6 |3 |4 |10 |5 |7 | | |6 |5 | |2 | |1 |- style="background:#A4D1EF;" |37 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |'''12''' |6 |6 | |2 | | |1 |8 | | |2 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |160 |139 |'''12''' |6 | style="background:#AAAAAA;" | |5 |10 |3 |8 |7 |6 | |8 |6 |10 |'''12''' |7 |1 |'''12''' |10 |1 |8 |7 |- style="background:#A4D1EF;" |21 |2 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 |1 |1 | |2 | | | | |6 | |2 |3 |3 | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Албанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |76 |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |10 | |10 | |10 | | | | | | | | |8 | | |- style="background:#A4D1EF;" |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |'''12''' | |3 | |5 | |10 | | | | |1 | |7 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |165 |40 |3 | | |3 | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |1 |7 | |2 |3 |3 | |2 |5 |5 |2 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |125 |10 |5 |4 |8 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |10 |7 |8 |4 |8 | |7 |6 |4 |6 |8 |10 |6 |8 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |56 |17 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |8 | |7 | | | |2 | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |39 |1 | |7 | | | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 | | | |8 |2 | | |1 |6 | |5 |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Финска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |92 |41 |7 | |7 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 | |1 |3 |3 |1 |6 | |6 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |51 |8 | |2 |5 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 |1 |4 | |3 |3 | | |2 |5 | |5 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |87 | |10 |3 |7 |5 |7 | | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 | |4 |6 |4 |4 | |3 |1 |'''12''' |5 | |- style="background:#A4D1EF;" |63 | |'''12''' |1 | | |6 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | | |'''12''' | |'''12''' |10 | |7 |2 | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |370 |'''173''' |5 |'''12''' |6 |6 |7 |4 |10 |'''12''' | style="background:#AAAAAA;" | |5 |'''12''' |'''12''' |'''12''' |7 |10 |7 |8 |'''12''' |4 |'''12''' |10 |- style="background:#A4D1EF;" |'''194''' |'''12''' |8 |10 |'''12''' |'''12''' |7 |'''12''' |8 | style="background:#AAAAAA;" | |10 |'''12''' |6 |'''12''' |7 |6 |7 |'''12''' |'''12''' |10 |'''12''' |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |115 |61 | | |1 |8 | |'''12''' | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |7 |1 | |'''12''' |10 | | | |6 | |- style="background:#A4D1EF;" |54 | |2 |3 |6 |6 |4 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |2 | | | |'''12''' |5 | | |4 | |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |119 |50 | | |'''12''' |2 |4 | |2 |3 |1 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | |8 |2 |2 |4 |3 | | |6 |- style="background:#A4D1EF;" |69 |6 |3 | |2 |8 | | |1 | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 |8 |3 |2 | |3 |8 |3 |'''12''' |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |291 |111 |10 |3 |10 |'''12''' |1 |5 |6 |5 |10 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |6 | | |8 |6 |7 |7 |'''12''' |- style="background:#A4D1EF;" |180 |5 |6 |'''12''' |7 |10 |10 |8 |10 |'''12''' |7 |10 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |10 |7 |10 |10 |8 |'''12''' |10 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |60 |29 |2 |2 |2 | |2 | |5 |2 | | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | | | |3 | |8 | |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |31 |7 |1 | |4 | | |5 | | | |1 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |4 | |7 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Чешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |81 |4 |1 |4 | |6 |2 | |4 |'''12''' | |3 | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |10 |7 | |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |2 | | | | | | | | |2 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |61 |8 |5 | | |8 | |7 | | |6 | | |4 |5 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' | | |3 | |3 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |4 |7 |6 |3 |4 |5 |6 | |3 |'''12''' |7 |7 |4 |4 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' |4 |6 |3 | |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |7 |87 | |7 |5 |10 | |8 |4 | |4 |'''12''' |6 |10 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |6 | |5 |- style="background:#A4D1EF;" |65 |3 |10 |5 | |7 | |4 | | |8 |6 |4 | |5 |8 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 | |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Словенија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |17 |16 |1 |4 | | | |1 |1 | | | |5 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | |4 | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | |2 |8 |2 | |4 | |3 | | |1 | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |18 |1 | | | | | | | |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | | | |1 |4 | | | |5 |1 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |2 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во првото полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |7 |Португалија |Азербејџан, Грузија, Исланд, Латвија, Молдавија, Полска, Шпанија |- |3 |Австралија |Чешка, Словенија, Шведска |- | rowspan="3" |2 |Грција |Црна Гора, Кипар |- |Молдавија |Албанија, Велика Британија |- |Шведска |Белгија, Финска |- | rowspan="5" |1 |Ерменија |Грција |- |Азербејџан |Италија |- |Кипар |Ерменија |- |Чешка |Португалија |- |Полска |Австралија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во првото полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Португалија |Албанија, Белгија, Финска, Исланд, Латвија, Полска, Словенија, Шпанија, Шведска |- | rowspan="2" |3 |Азербејџан |Чешка, Грузија, Молдавија |- |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија |- |2 |Кипар |Ерменија, Грција |- | rowspan="4" |1 |Албанија |Црна Гора |- |Грузија |Азербејџан |- |Грција |Кипар |- |Полска |Велика Британија |} === Полуфинале 2 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 2 гласови од телевоутинг/жири во второто полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |115 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Малта}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="43" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Србија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |98 |53 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |2 |  |6 |4 |8 |2 |2 |2 |6 |6 |4 |2 |  |1 |  |1 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |45 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |12 |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |12 |  |  |  |  |  |5 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |147 |115 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |5 |8 |8 |7 |10 |7 |5 |4 |7 |6 |12 |4 |5 |8 |4 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |32 |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |1 |4 |6 |3 |3 |  |1 |4 |  |2 |  |  |  |  |3 |  |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |69 |29 |5 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |8 |  |  |2 |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |8 |  |3 |- style="background:#A4D1EF;" |40 |10 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |  |  |  |4 |6 |  |3 |  |12 |  |  |5 |  | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |55 |55 |2 |6 |8 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |3 |  |  |5 |1 |1 |  |  |5 |7 |1 |4 |2 |6 |3 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |174 |26 |  |  |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |4 |- style="background:#A4D1EF;" |6 |7 |3 |7 |  | style="background:#AAAAAA;" |8 |7 |8 |8 |8 |7 |8 |7 |5 |7 |6 |12 |10 |12 |7 |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |149 |8 |8 |6 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |3 |12 |12 |8 |8 |8 |8 |5 |6 |  |5 |8 |6 |- style="background:#A4D1EF;" |51 |  |4 |2 |3 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |7 |5 |3 |2 |3 |4 |  |1 |  |2 |4 |  |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |231 |66 |12 |3 |5 |  |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |3 |10 |2 |5 |  |  |2 |2 |12 |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |165 |12 |12 |6 |6 |12 |10 | style="background:#AAAAAA;" |  |4 |6 |10 |12 |6 |8 |10 |8 |5 |8 |7 |7 |10 |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |101 |96 |4 |  |7 |5 |10 |10 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |5 |8 |10 |3 |2 |4 |6 |8 |4 |2 |1 |  |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |4 |  |  |  | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ирска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |86 |45 |  |10 |  |1 |3 |  |5 |2 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |2 |  |1 |8 |7 |  |  |4 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |41 |  |3 |1 |4 |6 |2 |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |  |2 |  |3 |  |4 |7 |1 |1 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |С.Марино | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |1 |0 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |141 |37 |3 |1 |  |  |7 |2 |  |  |  |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |3 |6 |  |  |  |  |5 |5 |- style="background:#A4D1EF;" |104 |7 |10 |8 |8 |5 |4 |10 |  |7 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |10 |4 |6 |2 |5 |  |2 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |189 |137 |1 |5 |  |  |2 |7 |7 |12 |7 |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |5 |12 |10 |10 |3 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |52 |3 |  |  |  |2 |5 |5 |10 |2 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |6 |3 |7 |3 |  |  |2 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |97 |48 |  |4 |1 |  |6 |4 |  |4 |8 |  |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |7 |3 |1 |  |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |49 |4 |2 |5 |5 |10 |  |1 |1 |  |5 |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |4 |1 |  |2 |4 |  |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |110 |55 |  |7 |  |7 |  |  |3 |  |  |  |7 |  |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |  |5 |10 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |55 |2 |1 |  |  |1 |3 |2 |  |1 |  |3 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |5 |8 |6 |8 |3 |  |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |403 |199 |10 |12 |12 |12 |8 |12 |12 |6 |12 |8 |6 |12 |12 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |12 |6 |7 |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |204 |8 |8 |10 |12 |8 |12 |12 |12 |10 |12 |8 |12 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |12 |8 |12 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Литванија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |42 |17 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |7 |  | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |25 |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |10 |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Естонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |85 |16 |  |2 |2 |3 |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |1 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |7 |  |  | |- style="background:#A4D1EF;" |69 |  |  |4 |2 |3 |  |4 |2 |3 |  |  |5 |1 |8 |2 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |6 |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |207 |75 |7 |  |  |10 |4 |5 |1 |5 |6 |  |3 |7 |4 |  |10 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |12 |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |132 |5 |5 |7 |10 |7 |7 |8 |6 |4 |7 |5 |7 |5 |7 |10 |3 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |8 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во второто полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |10 |Бугарија |Австрија, Македонија, Малта, Холандија, Унгарија, Ирска, Норвешка, Швајцарија, Белорусија, Естонија |- | rowspan="2" |3 |Холандија |Романија, Сан Марино, Хрватска |- |Норвешка |Данска, Литванија, Германија |- |2 |Унгарија |Србија, Израел |- | rowspan="3" |1 |Израел |Франција |- |Австрија |Бугарија |- |Белорусија |Украина |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во второто полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Бугарија |Малта, Холандија, Унгарија, Данска, Сан Марино, Норвешка, Белорусија, Израел, Германија |- |4 |Унгарија |Србија, Австрија, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" |2 |Романија |Естонија, Франција |- |Србија |Македонија, Швајцарија |- | rowspan="4" |1 |Белорусија |Украина |- |Естонија |Литванија |- |Македонија |Бугарија |- |Литванија |Ирска |} === Финале === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Финале гласови од телевоутинг/жири во финалето |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Португалија}} |376 |{{Esc|Португалија}} |382 |- |2 |{{Esc|Бугарија}} |337 |{{Esc|Бугарија}} |278 |- |3 |{{Esc|Молдавија}} |264 |{{Esc|Шведска}} |218 |- |4 |{{Esc|Белгија}} |255 |{{Esc|Австралија}} |171 |- |5 |{{Esc|Романија}} |224 |{{Esc|Холандија}} |135 |- |6 |{{Esc|Италија}} |208 |{{Esc|Норвешка}} |129 |- |7 |{{Esc|Унгарија}} |152 |{{Esc|Италија}} |126 |- |8 |{{Esc|Шведска}} |126 |{{Esc|Молдавија}} |110 |- |9 |{{Esc|Хрватска}} |103 |{{Esc|Белгија}} |108 |- |10 |{{Esc|Франција}} |90 |{{Esc|Велика Британија}} |99 |- |11 |{{Esc|Азербејџан}} |42 |{{Esc|Австрија}} |93 |- |12 |{{Esc|Полска}} |42 |{{Esc|Азербејџан}} |78 |- |13 |{{Esc|Белорусија}} |33 |{{Esc|Данска}} |69 |- |14 |{{Esc|Кипар}} |32 |{{Esc|Ерменија}} |58 |- |15 |{{Esc|Норвешка}} |29 |{{Esc|Романија}} |58 |- |16 |{{Esc|Грција}} |29 |{{Esc|Белорусија}} |50 |- |17 |{{Esc|Украина}} |24 |{{Esc|Унгарија}} |48 |- |18 |{{Esc|Ерменија}} |21 |{{Esc|Грција}} |48 |- |19 |{{Esc|Холандија}} |15 |{{Esc|Франција}} |45 |- |20 |{{Esc|Велика Британија}} |12 |{{Esc|Кипар}} |36 |- |21 |{{Esc|Данска}} |8 |{{Esc|Израел}} |34 |- |22 |{{Esc|Израел}} |5 |{{Esc|Хрватска}} |25 |- |23 |{{Esc|Шпанија}} |5 |{{Esc|Полска}} |23 |- |24 |{{Esc|Германија}} |3 |{{Esc|Украина}} |12 |- |25 |{{Esc|Австралија}} |2 |{{Esc|Германија}} |3 |- |26 |{{Esc|Австрија}} |0 |{{Esc|Шпанија}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |39 |34 |  |4 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |5 |  |  |6 |  |  |  |  |  |8 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |1 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |64 |23 |  |6 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |4 |  |  |  |  |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |41 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |3 |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |3 |2 |  |  |1 |7 |  |  |  |  |  |  |4 |  |10 |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |50 |  |12 |  |2 |1 |  |  |2 |  |  |7 |  |  |  |  |3 |  |  |3 |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |5 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |33 |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |93 |93 |4 |  |  |6 |  |1 |  |  |  |7 |  |  |3 |  |1 |  |5 |  |2 |1 |12 |  |4 |3 |1 |2 |10 |  |3 |7 |5 |  |4 |1 |  |  |3 |  |3 |1 |4 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |79 |58 |  |  |4 |  |  |4 |7 |1 |  |1 |  |  |  |  |  |8 |3 |  |6 |  |4 |  |5 |1 |4 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |2 |3 |  |2 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |21 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |135 |3 |  |7 |  |  |  |  |  |  |5 |12 |4 |1 |  |4 |  |2 |4 |  |  |10 |  |  |4 |  |7 |3 |7 |  |4 |1 |  |5 |12 |8 |1 |  |8 |4 |8 |8 |3 |- style="background:#A4D1EF;" |15 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |1 |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |374 |110 |8 |10 |  |1 |3 |  |  |  |6 |3 |  |2 |7 |3 |  |7 |  |  |  |8 |  |  |7 |10 |8 |  |6 |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |6 |  |3 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |264 |8 |10 |8 |8 |5 |3 |  |1 |2 |8 |3 |6 |6 |5 |7 |6 |8 |4 |  |6 |10 |6 |7 |12 |12 |7 |12 |  |5 |8 |  |6 |10 |12 |10 |3 |7 |6 |6 |4 |5 |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |48 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |1 |1 |  |  |4 |10 |  |  |1 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |8 |- style="background:#A4D1EF;" |152 |4 |7 |4 |2 |1 |7 |6 |2 |3 |3 |5 |4 |  |4 |2 |  |2 |8 |  |  |6 |2 |12 |  |4 |3 |2 |5 |6 |2 |  |  |8 |10 |  |5 |1 |5 |1 |12 |  |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Италија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |334 |126 |6 |  |3 |  |2 |8 |12 |12 |  |  |6 |7 |10 |7 |10 |4 |8 |  |  |2 |  |5 |8 |  |  |  |  |2 |  |  |2 |10 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |- style="background:#A4D1EF;" |208 |1 |6 |10 |3 |8 |10 |12 |12 |8 |  |6 |2 |8 |8 |5 |7 |5 |5 |4 |4 |  |7 |6 |2 |  |4 |4 |10 |2 |1 |5 |8 |  |6 |4 |10 |5 |  |2 |7 |1 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |69 |5 |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |8 |  |4 |  |  |  |5 |  |  |  |3 |  |5 |  |  |  |  |8 |  |  |  |3 |5 |5 |  |  |  |2 |3 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |758 |382 |12 |8 |12 |12 |12 |  |6 |10 |10 |10 |8 |10 |12 |8 |12 |5 |12 |8 |7 |12 |  |12 |12 |7 |5 |10 |  |12 |12 |5 |12 |8 |10 |6 |12 |12 |8 |12 |12 |7 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |376 |10 |8 |7 |10 |12 |8 |8 |8 |7 |5 |12 |12 |12 |12 |12 |8 |12 |10 |6 |10 |7 |12 |8 |7 |5 |12 |  |12 |12 |10 |8 |7 |7 |7 |7 |8 |12 |10 |8 |10 |8 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |120 |78 |  |  |5 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |5 |  |5 |  |  |  |12 |  |12 |  |  |1 |10 |1 |  |  |4 |  |4 |1 |  |  |  |6 |- style="background:#A4D1EF;" |42 |  |  |1 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |10 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |128 |25 |  |1 |  |  |  |5 |  |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |2 |  |3 |  |  |12 |7 |3 |10 |  |4 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |5 |1 |6 |8 |  |8 |3 |3 |  |  |  |3 |5 |12 |  |1 |5 |  |  |  |- | colspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" | ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |173 |171 |10 |  |  |5 |  |  |4 |  |8 |8 |  |3 |8 |10 |2 |  |1 |7 |4 |  |  |10 |3 |  |  |5 |5 |4 |4 |  |  |4 |7 |4 |7 |7 |6 |7 |10 |6 |10 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |48 |  |5 |  |  |  |12 |1 |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |10 |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |  |  | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |1 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шпанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |158 |129 |  |  |10 |7 |5 |  |  |  |2 |6 |3 |  |  |1 |7 |  |10 |10 |  |5 |  |1 |  |  |3 |12 |2 |5 |7 |2 |7 |  |6 |  |6 |  |7 |3 |  |2 |  | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |6 |  |  |1 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |2 |  |  |6 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Велика Британија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |111 |99 |  |  |6 |4 |  |  |8 |  |3 |  |1 |1 |  |2 |3 |1 |  |6 |  |4 |  |7 |  |12 |  |6 |  |  |5 |  |  |5 |  |  |3 |10 |2 |5 |  |  |5 |  |- style="background:#A4D1EF;" |12 |  |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |68 |36 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |12 |  |  |  |7 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |5 |  |  |  | | |- style="background:#A4D1EF;" |32 |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |12 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |282 |58 |  |3 |  |3 |  |10 |3 |5 |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |12 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |1 |8 |  |  |  |  |  |  |  | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |224 |3 |2 |6 |5 |7 |  |4 |6 |  |4 |10 |10 |7 |3 |10 |1 |4 |6 |12 |2 |8 |5 |4 |10 |10 |6 |7 |4 |7 |12 |  |4 |2 |  |6 |2 |6 |7 |7 |6 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Германија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |6 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Украина | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |36 |12 |  |7 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |24 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |3 |  |  |  |4 |  |1 |  |  |  |  |2 |  |  |7 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |363 |108 |1 |  |8 |10 |8 |6 |  |  |  |2 |2 |  |4 |  |  |  |4 |2 |  |  |  |2 |  |  |7 |  |8 |6 |2 |12 |  |3 |  |  |  |5 |  |10 |5 |  |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |255 |12 |4 |5 |12 |6 |4 |5 |5 |4 |6 |8 |7 |4 |10 |8 |5 |10 |12 |2 |5 |4 |10 |3 |4 |2 |10 |10 |7 |10 |5 |  |2 |6 |5 |8 |6 |  |12 |3 |5 |4 |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |344 |218 |  |  |  |  |10 |7 |  |  |1 |12 |4 |6 |5 |12 |8 |  |6 |3 |8 |6 |  |8 |2 |6 |10 |4 |7 |10 |6 |6 |8 |6 |8 |7 |1 |6 |12 |4 |8 |4 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |126 |  |3 |2 |4 |3 |  |2 |7 |5 |12 |1 |5 |5 |6 |  |3 |3 |3 |3 |3 |2 |8 |1 |6 |  |  |1 |1 |4 |  |1 |5 |3 |2 |3 |1 |2 |3 |4 |2 |  |7 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |615 |278 |7 |2 |2 |8 |7 |2 |10 |8 |12 |4 |10 |12 |6 |6 |5 |2 |7 |12 |10 |  |  |6 |6 |8 |2 |8 |  |8 |10 |10 |6 |7 |12 |10 |10 |8 |10 |6 |7 |10 |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |337 |7 |12 |12 |7 |10 |6 |10 |10 |12 |10 |7 |8 |10 |7 |4 |10 |7 |7 |8 |7 |  |4 |10 |5 |8 |5 |8 |6 |8 |6 |7 |10 |12 |8 |12 |7 |8 |8 |12 |8 |12 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Франција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |135 |45 |  |  |  |  |6 |3 |5 |4 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |6 |  |4 |1 |  |  |  |2 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |5 |- style="background:#A4D1EF;" |90 |  |5 |  |  |4 |2 |1 |  |6 |  |  |  |3 |1 |  |4 |  |1 |5 |8 |12 |  |2 |  |1 |  |6 |2 |  |  |3 |3 |4 |4 |1 |  |3 |  |  |3 |  |6 |- |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од стручното жири во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |18 |Португалија |Шведска, Сан Марино, Латвија, Израел, Шпанија, Франција, Литванија, Ерменија, Исланд, Србија, Швајцарија, Холандија, Грузија, Унгарија, Словенија, Полска, Велика Британија, Чешка |- |4 |Бугарија |Македонија, Норвешка, Естонија, Белорусија |- |3 |Шведска |Данска, Финска, Белгија |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Холандија |Австрија, Романија |- |Азербејџан |Италија,  Португалија |- |Белорусија |Азербејџан, Украина |- |Грција |Црна Гора, Кипар |- | rowspan="6" |1 |Романија |Молдавија |- |Унгарија |Хрватска |- |Норвешка |Германија |- |Велика Британија |Австралија |- |Австрија |Бугарија |- |Кипар |Грција |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |12 |Португалија |Израел, Австрија, Норвешка, Шпанија, Финска, Франција, Литванија, Исланд, Германија, Швајцарија, Холандија, Белгија |- |7 |Бугарија |Азербејџан, Сан Марино, Македонија, Белорусија, Унгарија, Велика Британија, Чешка |- |5 |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија, Романија, Украина |- |4 |Белгија |Шведска, Латвија, Естонија, Полска |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Романија |Молдавија, Ирска |- |Унгарија |Србија, Хрватска |- |Хрватска |Црна Гора, Словенија |- |Кипар |Грција, Ерменија |- | rowspan="4" |1 |Шведска |Данска |- |Франција |Бугарија |- |Азербејџан |Грузија |- |Грција |Кипар |} == Други држави == === Активни членки на Европската радиодифузија === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Националната телевизија во Андора објави на 19 мај 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, без да посочат каква било причина.<ref>Granger, Anthony (19 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/19/andorra-no-return-eurovision-2017/ "Andorra: No return to Eurovision in 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 1 June 2016.</ref><br>2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– Сè уште не е познато дали националната телевизија на БиХ ќе биде во можност да учествува на ова издаение на Ервовизија, после што беше објавено на 25 мај 2016 година дека ЕРД ќе ја дисквалификува BHRT од членството поради долг од околу 5,4 милиони евра. BHRT има рок до 8 јуни да подмири дел од долгот за да не се соочи со дисквалификација.<ref>Granger, Anthony (14 December 2016). [https://eurovoix.com/2016/12/14/bosnia-herzegovina-ebu-imposes-sanctions-bhrt/ "Bosnia & Herzegovina: EBU Imposes Sanctions on BHRT"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 14 December 2016</ref><br>3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Националната телевизија на Луксембург објави на 25 мај 2016 година дека тие нема да учествуваат во 2017 година.<ref>Granger, Anthony (25 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/25/luxembourg-will-not-participate-eurovision-2017/ "Luxembourg: will not participate in Eurovision 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 25 May 2016.</ref><br>4. {{Esc|Монако}}&nbsp;– Националната телевизија објави дека нема да учествуваат<ref>Jiandani, Sanjay (19 August 2016). [http://esctoday.com/137076/monaco-tmc-will-not-return-eurovision-2017 "Monaco: TMC will not participate in Eurovision 2017"]. esctoday.com. Retrieved 19 August 2016.</ref><br>5. {{Esc|Русија}}&nbsp;– Иако Русија веќе испрати свој претставник на овогодинешното издание на Евровизија, Украинските служби не дозволија пристап на претставничката Јулија Самојлова, поради изречена забрана за пристап на нивна територија во период од 3 години. ЕБУ понудија Русија да настапува преку сателит или да избере нов претставник, но Русија ги одби двете понуди.<br> 6. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– Националната телевизија на Словачка излезе со соопштение дека нивното отсуствување од Евровизија од 2012 година па наваму е од финансиски карактер и дека не планираат да учествуваат на истото сè додека Евровизија претставува „привлечен проект“. Исто така, истакнаа дека се фокусирани на домашна продукција каде што имаат домашни проекти. За понатамошно учество ќе се искажат кон крајот на 2016 година.<ref>Jiandani, Sanjay (24 October 2016). [http://esctoday.com/137446/slovakia-rtvs-will-not-participate-in-eurovision-2017 "Slovakia: RTVS will not participate in Eurovision 2017"]. ''ESCToday''. Retrieved 24 October 2016.</ref><br>7. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Турската национална телевизија истакна дека ќе се вратат назад на Евровизија, но не прецизирале кога точно. Причината за нивното повлекување досега бил начинот на којшто се гласало и приоритетите на „Гоелмата петка“<ref>Granger, Anthony (23 October 2016). [https://eurovoix.com/2016/10/23/turkey-ntu-director-general-states-turkey-will-not-participate-in-eurovision-2017/ "Turkey: NTU Director General States Turkey Will Not Participate in Eurovision 2017"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 24 October 2016.</ref> === Други членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– - Казахстан е членка на Европската радиодифузија па можно е и нивно учество <ref name="Jordan, Paul 2016">Jordan, Paul (31 October 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=43_countries_to_participate_in_eurovision_2017 "43 countries to participate in Eurovision 2017"]. ''eurovision.tv''. Retrieved 31 October 2016.</ref> === Дражави кои не се членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Косово}}&nbsp;– Косово не е членка на ЕРД, така да сè уште нема право за учество на натпреварот.<ref name="Jordan, Paul 2016"/><br> 2. {{знаме|Лихтенштајн}}&nbsp;– Националната телевизија 1FLTV објавила на 21 септември 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, сепак не порекнуваат дека не би се вратиле да учествуваат во наредна година.<ref>Jiandani, Sanjay (21 September 2016). [http://esctoday.com/137674/liechtenstein-1-fl-tv-will-not-debut-kyiv-sets-eyes-future-esc-participation "Liechtenstein: 1 FL TV will not debut in Kyiv; sets its eyes on a future ESC participation"]. ''ESCToday''. Retrieved 21 September 2016.</ref><br> 3. {{знаме|САД}}&nbsp;– После настапувањто на Австралија за првпат на Евровизија, како почестен гостин, можно е и САД да учествуваат во иднина, но за сега нема никаква информација.<ref>[http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016 "Eurovision Song Contest 2016 – About the Show"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160602193932/http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016|date=2016-06-02}}. ''logotv.com''. [[Logo TV]]. Retrieved 2 May 2016.</ref><ref>Parker, Lyndsey (9 May 2016). [https://www.yahoo.com/music/see-kim-chi-bob-the-drag-queen-and-naomi-smalls-173047105.html "See Kim Chi, Bob the Drag Queen, and Naomi Smalls Serve 'Realness' in Exclusive 'RuPaul's Drag Race' Music Video Preview"]. ''[[Yahoo!]]''. Retrieved 11 May 2016.</ref> == Инциденти == === Избор на француската песна === Француската национална телевизија, ја објави Алма за нивни претставник со песната „Requiem“ на 9 февруари 2017&nbsp;г. На 17 февруари 2017 год беше откриено дека песната била претходно снимена и изведена на 1 септември 2016 година, со што ги прекршува правилата за избор на песна на Европската Радиодифузија. Понатамошни истражувања покажаа дека песната била изведена на крајот на јануари 2015&nbsp;г. Додека францускиот радиодифузер уверува дека не се прекршени никакви правила, сè уште нема никаква одлука за дисквалификација на Франција од фестивалот досега. На 21 февруари 2017 беше објавено дека Алма и нејзиниот тим биле во продукција правејќи билингуална верзија од песната - на Англиски и Француски.<ref>Herbert, Emily (21 February 2017). [https://eurovoix.com/2017/02/21/france-requiem-bilingual/ "France: "Requiem" to Be Performed in French & English"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 21 February 2017.</ref> === Изборот на претставничката од Русија === На 13 март 2017 год, Русија ја објави евровизиската песна со која Јулија Самојлова ќе се натпреварува на годинешнто издание на ''„Евровизија“'', а 27-годишната пејачка, која е лице со телесна инвалидност, сега е под истрага во земјата домаќин на фестивалот, Украина. Имено, како што пренесува порталот ''„Оикотајмс“'', повикувајќи се на извори од ''„Дојче веле“,'' украинската Агенција за разузнавање објавила дека руската претставничка е под истрага откако било откриено дека настапувала во кримскиот град Керч во 2015, само една година откако полуостровот бил преземен од Русија. Доколку не влегла во земјата преку копно, таа би можела да се соочи со забрана за учество во натпреварот. После руското преземање на Крим, директно патување во Украина преку Русија било забрането, а на секојшто ќе направи ваков прекршок ќе му биде забрането да влезе во Украина во период од неколку години. Украина соопшти дека нема да прави исклучоци ниту за фестивалот. Сето тоа уште еднаш ги разгори шпекулациите дека Русија ќе го бојкотира годинешниот фестивал во Киев. Двете земји се во лоши односи после преземањето на Крим и вооружените конфликти меѓу проруските сепаратисти и источниот дел на Украина, а и на голем број руски уметници им е забрането да настапуваат во Украина.<ref>[https://sputniknews.com/russia/201703221051846606-russia-samoilova-eurovision/ "Russia to Boycott Eurovision if Contest Leadership Does Not Defend Samoilova"]. ''Sputnik International''. Retrieved 22 March 2017.</ref> На Русија ѝ било понудено да настапува преку сателит или да избере нов учесник, но руската делегација ги одбила и двете понуди, се почитува одлуката на Украина за Јулија Самојлова да нема пристап на нејзина територија, Русија е дисквалификувана, официјално на 13 април 2017 година. === Компромис на Израелската Радиодифузија === Израелската радиодифузија (IBA) се соочува со потенцијален компромис предложен од премиерот Венјамин Нетанјаху и министерот за финансии, Моше Кахлон. Компромисот подразбира делење на IBA во два одделни субјекти; од кои прваиот е на Израел, „јавно Радиодифузна Компанија“ (IPBC), а вториот се основани на телевизиски вести и тековни настани.  === Преговори за пеењето во живо === Норвешката национална телевизија е во преговори за емитување на настап со плејбек вокали во текот на изведбата во живо и потребно е да се загарантира интерпретација во живо за време на настапот. ЕРД го одби барањето на норвешката национална телевизија за да се отстрани тоа правило, бидејќи оводоинешниот претставник од Норвешка во својот настап има делови во песната со електронски глас, со што се прекршува правилото. Ваков проблем се јавил и претходно во 1999 година, кога хрватската претставничка Дорис Драговиќ имала машки вокал во изведбата. Можно беше да ѝ биде намален вкупниот број на бодови за една третина, од 118 на 79 бода, но тоа не се случило. === Инцидент со настапот на Џамала === За време на пребројувањето на гласовите во финалето, настапуваше Џамала, победничката на Евровизија 2016 и за време на тој настап, непознат човек од публиката со австралиско знаме се искачи на сцената каде започна за да се соблекува. Многу брзо беше отстранет од страна на обезбедувањето. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Type = Компилација | Artist = Eurovision Song Contest | Cover = ESC 2017 album cover.jpg | Alt = | Released = 28 април 2017 | Recorded = | Genre = Поп-музика|Поп| Length = {{unbulleted list|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 1)|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 2)}} | Label = Universal Music Group|Универзал| Producer = | Last album = ''Eurovision Song Contest 2016#Official album|| This album = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Next album = |}} '''''Eurovision Song Contest: Kyiv 2017''''' е официјалното име на компилацијата со песни коишто ќе се натпреваруваат на Евровизија 2017. Ги содржи и песните од државите кои не се квалификувани во финалето. Официјалното претставување беше на 21 април 2017, а во продажба започна од 28 април 2017 година. {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Lindita | title1 = Botë | length1 = | extra2 = Artsvik | title2 = Fly with Me | length2 = | extra3 = Nathan Trent | title3 = Running on Air | length3 = 2:43 | extra4 = Isaiah Firebrace | title4 = Don't Come Easy | length4 = 3:07 | extra5 = Diana Hajiyeva | length5 = 2:59 | extra6 = Blanche | title6 = City Lights | length6 = 2:54 | extra7 = Kristian Kostov | title7 = Beautiful Mess | length7 = 3:00 | extra8 = NAVI | title8 = Historyja majho žyccia | length8 = 2:59 | extra9 = Timebelle | title9 = Apollo | length9 = 2:59 | extra10 = Hovig Demirjian | title10 = Gravity | length10 = 2:59 | extra11 = Martina Bárta | title11 = My Turn | length11 = | extra12 = Levina | title12 = Perfect Life | length12 = 3:01 | extra13 = Anja Nissen | title13 = Where I Am | length13 = 2:59 | extra14 = Koit Toome and Laura Põldvere | title14 = Verona | length14 = 3:16 | extra15 = Manel Navarro | title15 = Do It for Your Lover | length15 = 3:24 | extra16 = Norma John | title16 = Blackbird | length16 = 3:07 | extra17 = Alma | title17 = Requiem | length17 = 3:03 | extra18 = Lucie Jones | title18 = Never Give Up on You | length18 = 3:00 | extra19 = Tamara Gachechiladze | title19 = Keep the Faith | length19 = | extra20 = Demy | title20 = This Is Love | length20 = 3:06 | extra21 = Jacques Houdek | title21 = My Friend | length21 = 3:00 | extra22 = Joci Pápai | title22 = Origo | length22 = 3:23 }} {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Brendan Murray | title1 = Dying to Try | length1 = | extra2 = Imri Ziv | title2 = I Feel Alive | length2 = 3:00 | extra3 = Svala | title3 = Paper | length3 = 3:00 | extra4 = Francesco Gabbani | title4 = Occidentali's Karma | length4 = 3:08 | extra5 = Fusedmarc | title5 = Rain of Revolution | length5 = | extra6 = Triana Park | title6 = Line | length6 = 3:06 | extra7 = SunStroke Project | title7 = Hey, Mamma! | length7 = 2:59 | extra8 = Slavko Kalezić | title8 = Space | length8 = | extra9 = Jana Burčeska | title9 = Dance Alone | length9 = | extra10 = Claudia Faniello | title10 = Breathlessly | length10 = 3:00 | extra11 = O'G3NE | title11 = Lights and Shadows | length11 = 3:00 | extra12 = JOWST | title12 = Grab the Moment | length12 = 2:55 | extra13 = Kasia Moś | title13 = Flashlight | length13 = 3:00 | extra14 = Salvador Sobral | title14 = Amar pelos dois | length14 = 3:05 | extra15 = Ilinca Băcilă | title15 = Yodel It! | length15 = 2:56 | extra16 = Tijana Bogićević | title16 = In Too Deep | length16 = | extra17 = Yuliya Samoylova | title17 = Flame Is Burning | length17 = | extra18 = Robin Bengtsson | title18 = I Can't Go On | length18 = 3:03 | extra19 = Omar Naber | title19 = On My Way | length19 = | extra20 = Valentina Monetta и Jimmie Wilson | title20 = Spirit of the Night | length20 = 3:06 | extra21 = O.Torvald | title21 = Time | length21 = 3:06 }} == Интернационално емитување и презентери == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Wiktoria<br> 2. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– Tural Asadov<br> 3. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo<br> 4. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Aminata<br> 5. {{Esc|Израел}}&nbsp;– Ofer Nachshon<br> 6. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Tijana Miskovic<br> 7. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu<br> 8. {{Esc|Малта}}&nbsp;– Martha Fenech<br> 9. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Ilija Grujoski<br> 10. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ulla Essendrop<br> 11. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Kati Bellowitsch<br> 12. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Marcus & Martinus<br> 13. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– Nieves Álvarez<br> 14. {{Esc|Финска}}&nbsp;– Jenni Vartiainen<br> 15. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Élodie Gossuin<br> 16. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Constantinous Christoforou<br> 17. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Jüri Pootsmann<br> 19. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag<br> 20. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Iveta Mukuchyan<br> 21. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– Boryana Gramatikova<br> 22. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– Bo Halldórsson<br> 23. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Sanja Vucic<br> 24. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Lee Lin Chin<br> 25. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Giulia Valentina<br> 26. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Barbara Schöneberger<br> 27. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– Filomena Cautela<br> 28. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– Luca Hänni<br> 29. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– Douwe Bob<br> 30. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Nicky Byrne<br> 31. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– Nika Kocharov<br> 32. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– John Karayiannis<br> 33. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Alyona Lanskaya<br> 34. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Sonia Argint-Ionescu<br> 35. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Csilla Tatár<br> 36. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Katarina Cas<br> 37. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– Fanny Gillard<br> 38. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Anna Popek<br> 39. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Katrina Leskanich<br> 40. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Uršula Tolj<br> 41. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Radka Rosická<br> 42. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko {{Div col end}} === Коментатори === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey (SBS, сите фестивали) <br> 2. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Andi Knoll (ORF eins, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– TBC (İTV, сите фестивали)<br> 4. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu (TVSH, RTSH HD, RTSH Muzikë и Radio Tirana, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– француски: Maureen Louys и Jean-Louis Lahaye (La Une, сите фестивали); холандски: Peter Van de Veire (één и Radio 2, сите фестивали)<br> 6. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Evgeny Perlin (Belarus-1 и Belarus 24, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 8. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– TBC (BNT 1, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Mel Giedroyc и Scott Mills (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале) <br> 10. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Peter Urban (One, сите фестивали; NDR Fernsehen, полуфинале 2; Das Erste, финале)<br> 11. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– TBC (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Giorgos Kapoutzidis и Maria Kozakou (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 1, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 13. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ole Tøpholm (DR1, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Avet Barseghyan и Gohar Gasparyan (Armenia 1 and Public Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 15. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Marko Reikop (ETV, сите фестивали)<br> 16. {{Esc|Израел}}&nbsp;– без коментатор (IBA);Kobi Menora, Dori Ben Ze’ev и Alon Amir (88FM, сите фестивали)<br> 17. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Marty Whelan (RTÉ2, полуфиналиња; RTÉ One, финале)<br> 18. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– TBC (RÚV и Rás 2, сите фестивали)<br> 19. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Andrea Delogu и Ema Stokholma (Rai 4, полуфиналиња); Flavio Insinna и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 20. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– Tasos Tryfonos и Christiana Artemiou (RIK 1, RIK SAT, RIK HD и Trito Programma, сите фестивали)<br> 21. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Valters Frīdenbergs (LTV1, полуфиналиња); Toms Grēviņš (LTV1, финале)<br> 22. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Darius Užkuraitis и Gerūta Griniūtė (LRT и LRT Radijas, сите фестивали)<br> 23. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Каролина Петковска (МРТ 1, сите фестивали)<br> 24. {{Esc|Малта}}&nbsp;– TBC (TVM, сите фестивали)<br> 25. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag (Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical и Radio Moldova Tineret, сите фестивали)<br> 26. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Olav Viksmo-Slettan (NRK1, сите фестивали);Ronny Brede Aase, Silje Nordnes и Markus Neby (NRK3, финале); Ole Christian Øen (NRK P1, второ полуфинале и финале)<br> 27. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Artur Orzech (TVP 1, сите фестивали)<br> 28. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– José Carlos Malato и Nuno Galopim (RTP1 и RTP Internacional)<br> 29. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Liana Stanciu и Radu Andrei Tudor (TVR1 и TVR HD, сите фестивали)<br> 30. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo (SMtv San Marino и Radio San Marino, сите фествали)<br> 31. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Andrej Hofer (RTV SLO2, полуфиналиња; RTV SLO1, финале; Radio Val 202, второ полуфинале и финале; Radio Maribor, сите фестивали)<br> 32. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Silvana Grujić и Olga Kapor (RTS 1, RTS HD и RTS Sat, прво полуфинале)<br> 33. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko (UA:PBC, сите фестивали)<br> 34. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали<br> 35. {{Esc|Финска}}&nbsp;– фински: Mikko Silvennoinen. шведски: Eva Frant иJohan Lindroos (Yle TV1, полуфинале 1) (Yle TV2, полуфинале 2 и финале)<br> 36. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Marianne James, Stéphane Bern и Amir Haddad (France 2, финале), Marianne James и Jarry (France 4, полуфиналиња)<br> 37. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– TBC (NPO 1 и BVN, сите фестивали)<br> 38. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Duško Čurlić (HRT 1, сите фестивали), Zlatko Turkalj Turki (HRT 2, сите фестивали) <br> 39. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Dražen Bauković и Tijana Mišković (TVCG 1 и TVCG SAT, сите фестивали)<br> 40. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Libor Bouček (ČT2, полуфиналиња; ČT1, финале)<br> 41. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– германски: Sven Epiney (SRF zwei, полуфиналиња и SRF 1, финале); италијански: Clarissa Tami и Sebalter (RSI La 2, полуфиналиња и RSI La 1, финале); француски: Jean-Marc Richard и Nicolas Tanner (RTS Deux, полуфиналиња и RTS Un, финале)<br> 42. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Måns Zelmerlöw и Edward af Sillén (SVT1, сите фестивали)<br> 44. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– José María Íñigo и Julia Varela (La 2, полуфиналиња; La 1, финале)<br> {{Div col end}} ==== Држави коишто не се учеснички ==== {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 2. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– Kaldybek Zhaysanbaev и Diana Snegina (Khabar Agency)<br> 3. {{знаме|Кина}}&nbsp;– Lee Wei Song и Lee Shih Shiong (Hunan TV) <br> 4. {{знаме|Гренланд}}&nbsp;– TBA (KNR, финале)<br> 5. {{знаме|Јапонија}}&nbsp;– TBA (NHK, сите фестивали)<br> 6. {{знаме|САД}}&nbsp;– Francisca Lachapel и Vanessa Claudio (Univision, сите фестивали)<br> {{Div col end}} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Commons|Cat|Eurovision Song Contest 2017}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2017]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2017 година]] 3fjaw8yokbdcflm8sets4wjort0tpxt 5628842 5628836 2026-09-15T11:27:12Z BT405 9277 5628842 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2017 | слоган = Celebrate Diversity | слика = Esc 2017 logo.jpg | полуфинале1 = 9 мај 2017 | полуфинале2 = 11 мај 2017 | финале = 13 мај 2017 | издание = 62-ро | домаќин = {{flagicon|Украина}} [[UA:PBC]] | место = Меѓународен изложбен центар, [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Олександр Скичко]], [[Володимир Остапчук]] и [[Тимур Мирошниченко]] | радиодифузер = [[UA:PBC]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Португалија}}, {{flag|Романија}} | не_учествуваат = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Русија}} | карта = ESC 2017 Map.svg | green = 1 | yellow = 1 | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Португалија}}<br />[[Салвадор Собрал]] | победничка_песна = Amar pelos dois | претходна = 2016 | следна = 2018 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 2017''' беше 62-ри по ред избор за песна на [[Евровизија]] каде домаќин беше Украина, по победата на Евровизија 2016. Напреварот подлежеше на полуфиналиња , како што досега било со две, формат кој е воведен од 2008 година. Датите за Евровизија 2017 беа 9 и 11 мај (полуфиналиња) и 13 мај (финале). Вкупно 42 земји учествуваа на ова издание на Евровизија. ==Локација== ===Фаза на аукција=== {{location map+ |Ukraine |width=250 |float=left |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин е биде означен со сино.|places= <small>{{location map~|Ukraine |lat=48.4647 |long=35.0462 |label=[[Днепар (град)|Днепар]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.004444 |long=36.231389 |label=[[Харков]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.633333 |long=32.583333 |label=[[Херсон]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.45 |long=30.523333 |label=[[Киев]]|mark=Blue pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=49.85 |long=24.016667 |label=[[Лавов]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.485722 |long=30.743444 |label=[[Одеса]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> }} Заменик началникот на националната телевизија во Украина (НТУ), Викторија Романова, изјави на 18 мај 2016<ref>Jordan, Paul (9 September 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=kyiv_to_host_eurovision_2017 "Kyiv to host Eurovision 2017!"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 9 September 2016.</ref> година дека првиот состанот за настанот ќе се одржи пред 8 јуни 2016 година, кога ЕРД и НТУ ќе ги разгледуваат техничките побарувања за натпреварот. Романова исто така објави дека градот домаќин ќе биде објавен во текот на летото.<ref>[http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ "International Exhibition Centre - History and perspective"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161022141308/http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ |date=2016-10-22 }}. ''mvc-expo.com''. Retrieved 9 September 2016.</ref><ref>[http://nv.ua/ukr/style/evrovision-2016/organizatori-kazhut-shcho-pidgotovka-do-jevrobachennja-2017-rozpochnetsja-za-tri-tizhni-126116.html <nowiki>"Організатори кажуть, що підготовка до Євробачення 2017 розпочнеться за три тижні" [Organisers say that preparations for Eurovision 2017 will start in three weeks]</nowiki>]. ''nv.ua'' (in Ukrainian). 18 May 2016. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (18 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/18/esc17-first-meeting-held-three-weeks/ "ESC'17: First Meeting To Be Held in Three Weeks"]. ''Eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>[http://hromadske.ua/posts/pidhotovka-do-yevrobachennia-2017-rozpochnetsia-za-try-tyzhni-orhanizatorka <nowiki>"Підготовка до «Євробачення-2017» розпочнеться за три тижні — організаторка" [Preparations for Eurovision 2017 start in three weeks - organiser]</nowiki>]. ''hromadske.ua'' (in Ukrainian). [[Hromadske TV]]. 15 May 2016. Retrieved 19 May 2016.</ref> На 23 јуни 2016, НТУ и украинската влада формално започнаа со акција за заинтересираните градови да можат да аплицираат за домаќини на Евровизија 2017.<ref name="eurovision.tv">Brey, Marco (24 June 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=search_for_2017_eurovision_host_city_has_started "Search for 2017 Eurovision host city has started"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 25 June 2016</ref><ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80487 "Відбір міста, що прийматиме Євробачення-2017, розпочато!"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160625130046/http://1tv.com.ua/news/channel/80487|date=2016-06-25}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> Критериумот за избор беше завшрен од владата и воден од министерот на украина, Владмирир Гројсман. Изборот ќе биде одржан во четири фази. *24 јуни-8 јули: заинтересираните градови можат да аплицираат *8-15 јули: Групите на НТУ и членовите на организацискиот комитет ќе ги разгледаат аукциите до формалните презентери. *18-22 јули: Градовите кандидати ќе ги презентираат нивните аукции до организаторскиот комитет. Два градови ќе бидат избрани и нивните аукции ќе бидат претстави на ЕРД. *22 јули-1 август: Избраниот град домаќин ќе биде истражуван од членовите на ЕРД и членовите на организациските комитети да ја истражат инфраструктурата на градот и нивните понуди за имплементрација. Кога ќе биде донесена одлука, ќе се одржи прес-конференција за да се дадат сите детали. '''Следните критериуми се назначени како најбитни за избор на град домаќин''':<ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80486 "Положення про організацію відбору міста та арени Євробачення-2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133135/http://1tv.com.ua/news/channel/80486|date=2016-08-06}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> *Арената мора да биде покриена и да има капацитет со намалку 7000 гледачи, а се претпочита да има капацитет од 10.000. *Хотелите мора да имаат европски стандарди и регулирани цени и нивната оддалеченост да не е многу голема од самата арена. Градот мора да обезбеди барем 2000 соби: 1000 за делегациите на учеснците и 1000 за медиумите и обожавателите. *Градот домаќин мора да гарантира безбедност и сигурност на учениците, гостите и делегациите. *Градот домаќин мора да има модерна транспорна инфраструктура: меѓународен аеродром, можност за гуларен транспорт помеѓу аеродромот , градот и хотелите. Шест градови се пријавјси до крајниот рок (8 јули). Днепар, Харков, Херсон, Киев, Лавов и Одеса<ref>Vikhrov, Natalie (8 July 2016). [http://www.kyivpost.com/article/content/lifestyle/six-cities-officially-apply-to-host-eurovision-2017-418217.html "Six cities officially apply to host Eurovision 2017"]. ''[[Kyiv Post]]''. Retrieved 8 July 2016.</ref>. Пред почетокот на процесот на наддавање, градовите на Черксај, Ирпин, Ужхород Вињациа изразија интерес за домаќин на натпреварот. Министерката за култура Јевен Њшчук на Украина изјави дека соодветно место за натпревар не постои во Украина, што укажува дека треба да се смета за изградба на ново место во Киев или Лавов.<ref>Pasyutina, Anastasia (1 July 2016). [https://ctrana.news/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html "Какой город больше всего подходит для Евровидения 2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133142/http://strana.ua/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html|date=2016-08-06}}. ''strana.ua'' (in Russian). Strana. Retrieved 5 July 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (14 June 2016). [http://eurovoix.com/2016/06/14/esc17-irpin-shows-interest-bidding-eurovision-2017/ "ESC'17: Irpin shows interest in bidding for Eurovision 2017"]. Eurovoix.</ref><ref name="ReferenceA">[http://www.eurovision.tv/page/news?id=six_cities_bid_to_host_eurovision_2017 "Watch live: Six potential host cities take part in live televised special"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. 20 July 2016. Retrieved 20 July 2016.</ref><ref name="ReferenceA"/> {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Арена ! Капацитет ! Забелешка |- | Днепар | не објавено | | |- | Харков | Metalist Oblast Sports Complex | 40,003 | Беше домаќин на три натпревари од групната фаза на Евро 2012. Ќе бара значајни градежни вклучувајќи додавање на покрив. |- | Херсон | не објавено | | |- | Киев | Palace of Sports | 10,000 | Беше домаќин на Евровизија во 2005 година, а и на детската Евровизија 2009. |- | rowspan="2" | Лавов | Arena Lviv | 34,915 | Беше домаќин на три натпревари на групната фаза на Евро 2012 година и бара изградба на покрив. |- | Недовршена арена | не објавено | Незавршено место првично планирано за Евробаскетот 2015 година, беше 25% завршен кога изградба прекина. |- | Одеса | не објавено | | |- |} ==Формат== Прелиминарните датуми за натпреварот беа објавени на 14 март 2016 година на состанокот на шефови на Делегацијата во Стокхолм<ref>Brey, Marco (14 March 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=follow_live_heads_of_delegation_meet_in_stockholm "Follow live: Heads of Delegation meet in Stockholm"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 15 March 2016.</ref>, со полуфиналето ќе се одржи на 16 и 18 мај, а финалето на 20 мај 2017 година овие прелиминарни датуми беа избрани од страна на ЕБУ за да се избегне на натпреварот се судри со некои големи телевизиски и спортски настани ќе се одржи во тоа време. овие датуми подоцна се промени од страна на ЕБУ со полуфиналето е закажано за 9 и 11 мај, а финалето на 13 мај<ref name="eurovision.tv"/> . ова е, наводно поради барањето на NTU како и претходните датуми се судрија со Денот на сеќавање на жртвите на геноцидот на Кримскиот Татар на 18 мај. на сегашните прелиминарните датуми се совпаѓа со вториот дел од во полуфиналето на 2016-17 Лигата на шампионите и Лига Европа 2016-17. ===Првични дати=== Првичните дати за одржување на Евровизија 2017 беа објавени на 14ти март 2016 година на состанок во Стокхолм, со што е означено полуфиналињата да бидат одржани на 16ти и 18ти мај, и финалето на 20 мај 2017<ref>Gallagher, Robyn (24 June 2016). [http://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ "Eurovision 2017: Ukraine broadcaster NTU proposes new dates"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240524021035/https://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ |date=2024-05-24 }}. wiwibloggs. Retrieved 26 June 201</ref>. Овие првични дати беа избрани од Европската радиодифузија, со што би се закажал термин кој не би се поклопувал со каков било друг настан во истиот период. ==Земји учеснички== Ждрепката за распоредување на учесниците во полуфиналињата се одржа на 31 јануари 2017 година со водителите Тимур Мирошунченко и Ника Ломстамтомова<ref>[http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ "EUROVISION-2017: 43 COUNTRIES WILL VISIT KIEV"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201128183021/http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ |date=2020-11-28 }}. ''unknownukraine.com/eurovision-2017''.</ref>. 37 - те полуфиналисти беа распределени во 6 групи засновани на минатогодишните гласања на државите засновани на телевоутингот од самите држави. Ваквите групи помагаат да се редуцираат шансите за да се избегне т.н. „бодови за соседите“. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| * {{Esc|Албанија}} * {{Esc|Хрватска}} * {{Esc|Македонија}} * {{Esc|Црна Гора}} * {{Esc|Србија}} * {{Esc|Словенија}} * {{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| * {{Esc|Данска}} * {{Esc|Естонија}} * {{Esc|Финска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Норвешка}} * {{Esc|Шведска}} | valign="top"| * {{Esc|Ерменија}} * {{Esc|Азербејџан}} * {{Esc|Белорусија}} * {{Esc|Грузија}} * {{Esc|Израел}} * {{Esc|Русија}} | valign="top"| * {{Esc|Бугарија}} * {{Esc|Кипар}} * {{Esc|Грција}} * {{Esc|Унгарија}} * {{Esc|Молдавија}} * {{Esc|Романија}} | valign="top"| * {{Esc|Австралија}} * {{Esc|Австрија}} * {{Esc|Чешка}} * {{Esc|Малта}} * {{Esc|Португалија}} * {{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| * {{Esc|Белгија}} * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Латвија}} * {{Esc|Литванија}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Полска}} |} === Визуелен дизајн === На 30 јануари 2017, беше презентирана и темата за фестивалот која што гласи „Celebrate Diversity“ (Прослава на различноста) каде што Џон Ола Санд објасни дека „Нацијата што прославува разиличност е во срцето на вредностите на Евровизија: се е вклучено и сите држави низ Европа и надвор од неа, доаѓаат заедно да се прослават двете наши заединчки и уникатни разлики, како што стилизира „зрнца“ што е и логото со историски моменти од накит во Украина. [[Податотека:The_stage_of_the_Eurovision_Song_Contest_2017.jpg||thumb|alt=Евровизиската сцена во Киев|Евровизиската сцена во Киев]] === Водители === На 27 февруари 2017 год, беше објавено дека водители на ова издание на Евровизија ќе бидат Олександр Скичко и Володимир Остапчук, а Тимур Мирошниченко ќе биде дел од „Зелената соба“. За првпат на Евровизија ќе бидат тројца машки водители и по вторпат, после 1956 година со соло машки водители и дека ќе нема женски водител. Миропниченко има претходно искуство како водител на Евровизија, во 2009 и 2013 беше водител на „Детската Евровизија“. ===Полуфинале 1=== [[File:ESC 2017 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Учесници во првото полуфинале}} {{легенда|#FFAAAA|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Учесници во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во второто полуфинале}}]] Осумнаесет држави се натпреваруваа во првото полуфинале. Италија, Шпанија и Велика Британија гласа исто така во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- !# ! Држава<ref name="ReferenceB">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Песна<ref name="ReferenceB"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Шведска}} | Робин Бенгтссон | "I Can't Go On" |Англиски | '"Не можам да продолжам" |3 |117 |- |02 | {{Esc|Грузија}} | Тако Гачечиладзе | "Keep the Faith" | Англиски | "Зачуваја Вербата" |11 |99 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Австралија}} | Изаја | "Don't come easy" |Англиски | "Не доаѓај лесно" |6 |160 |- |04 | {{Esc|Албанија}} | Линдита Халими | "World" | Англиски | "Свет" |14 |76 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Белгија}} | Бланш | "City Lights" | Англиски | "Градски светла" |4 |165 |- |06 | {{Esc|Црна Гора}} | Славко Калезиќ | "Space" | Англиски | "Вселена" |16 |56 |- |07 | {{Esc|Финска}} | Норма Џон | Blackbird" | Англиски | "Ќос" |12 |92 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Азербејџан}} | Диана Хаџијева | "Skeletons" | Англиски | "Скелети" |8 |150 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Португалија}} | [[Салвадор Собрал]] | "Amar Pelos Dois" | Португалски | "Сакање за двајцата" |1 |370 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Грција}} | Деми | "This Is Love" | Англиски | "Ова е љубов" |10 |115 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Полска}} | Каша Мош | "Flashlight" | Англиски | "Фенерче" |9 |119 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Молдавија}} | SunStroke Project | "Hey, Mamma!" | Англиски | – |2 |291 |- |13 | {{Esc|Исланд}} | Свала | "Paper" | Англиски | "Хартија" |15 |60 |- |14 | {{Esc|Чешка}} | Мартина Барта | "My Turn" | Англиски | "Мојот ред" |13 |83 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Кипар}} | Ховиг | "Gravity" | Англиски | "Гравитација" |5 |164 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |16 | {{Esc|Ерменија}} | Арцвик | "Fly With Me" | Англиски | "Летај со мене" |7 |152 |- |17 | {{Esc|Словенија}} | Омар Набер | "On My Way | Англиски | "На мојот пат" |17 |36 |- |18 | {{Esc|Латвија}} | Триана Парк | "Line" | Англиски | "Линија" |18 |21 |} ===Полу финале 2=== Осумнаесет држави учествуваа во второто полуфинале. Франција, Германија и Украина гласаа исто така. {| class="sortable wikitable" |+ |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceC">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2183 "Eurovision Song Contest 2017 Second Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceC"/> ! Песна<ref name="ReferenceC"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Србија}} | Тијана Богиќевиќ | "In Too Deep" | Англиски | "Премногу длабоко" |11 |98 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |02 | {{Esc|Австрија}} | Натан Трент | "Running on Air" | Англиски | "Трчајќи на воздух" |7 |147 |- |03 | {{Esc|Македонија}} | [[Јана Бурческа]] | "[[Dance Alone]]" | Англиски | "Танцувам сама" |15 |69 |- |04 | {{Esc|Малта}} | Клаудија Фаниело | "Breathlessly" | Англиски | "Безздивно" |16 |55 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Романија}} | Илинка и Алекс Флореа | "Yodel It" | Англиски | "Јоделај го" |6 |174 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Холандија}} | O'G3NE | "Lights and Shadows" | Англиски | "Светла и сенки" |4 |200 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Унгарија}} | Јоци Папаи | "Origo" | Унгарски, романски | "Потекло" |2 |231 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Данска}} | Ања Ниссен | "Where I am" | Англиски | "Каде сум" |10 |101 |- |09 | {{Esc|Ирска}} | Брендан Марреј | "Dying To Try" | Англиски | "Умирање за пробување" |13 |86 |- |10 | {{Esc|Сан Марино}} | Валентина Монетта и Џимми Уилсон | "Spirit of the Night" | Англиски | "Духот на ноќта" |18 |1 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Хрватска}} | Жак Худек | [[My Friend|"My Friend"]] | Англиски, италијански | "Мој пријател" |8 |141 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Норвешка}} | ЈОВСТ фт. Александер Валманн | "Grab the Moment" | Англиски | "Фати го моментот" |5 |189 |- |13 | {{Esc|Швајцарија}} | Тајмбелл | "Apollo" | Англиски | "Аполо" |12 |97 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |14 | {{Esc|Белорусија}} | НАВИ | "Historyja majho žyccia" | Белоруски | "Приказна на мојот живот" |9 |110 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Бугарија}} | [[Кристијан Костов|Кристиан Костов]] |"Beautiful Mess" | Англиски | "Прекрасен хаос" |1 |403 |- |16 | {{Esc|Литванија}} | Флуздмарк | "Rain of Revolution" | Англиски | "Дожд од револуција" |17 |42 |- |17 | {{Esc|Естонија}} | Коит Тооме и Лаура | "Verona" | Англиски | – |14 |85 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Израел}} | Имри Зив | "I Feel Alive" | Англиски | "Се чувствувам жив" |3 |207 |} ===Финале=== Финалето се одржа на 13.05.2017 година во Киев, во борбата за прво место беа 26 земји, а победата ја одведе Португалија со 785 бода. Второ место се пласира Бугарија со 615 бода,а третото место припадна на Молдавија со 374 бода. Последно место со 5 бода припадна на Шпанија. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="sortable wikitable" |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceD">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceD"/> ! Песна<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Израел}} |Имри Зив |"I Feel Alive" |Англиски |"Се чувствувам жив" |23 |39 |- |02 |{{Esc|Полска}} |Каша Мош |"Flashlight" |Англиски |"Фенерче" |22 |64 |- |03 |{{Esc|Белорусија}} |НАВИ |"Historyja majho žyccia" |Белоруски |"Приказна на мојот живот" |17 |83 |- |04 |{{Esc|Австрија}} |Натан Трент |"Running on Air" |Англиски |"Трчајќи на воздух" |16 |93 |- |05 |{{Esc|Ерменија}} |Арцвик |"Fly With Me" |Англиски |"Летај со мене" |18 |79 |- |06 |{{Esc|Холандија}} |O'G3NE |"Lights and Shadows" |Англиски |"Светла и сенки" |11 |150 |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |07 |{{Esc|Молдавија}} |SunStroke Project |"Hey, Mamma!" |Англиски |"Хеј мамо!" |3 |374 |- |08 |{{Esc|Унгарија}} |Јоци Папаи |"Origo" |Унгарски, ромски |"Потекло" |8 |200 |- |09 | {{Esc|Италија}} |Франческо Габбани | "Occidentali's Karma" | Италијански |"Кармата на западните" |6 |344 |- |10 |{{Esc|Данска}} |Ања Нисен |"Where am I" |Англиски |"Каде сум" |20 |77 |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |11 |{{Esc|Португалија}} |Салвадор Собрал |"Amar Pelos Dois" |Португалски |"Сакање за двајцата" |1 |785 |- |12 |{{Esc|Азербејџан}} |Дијана Хаџијева |"Skeletons" |Англиски |"Скелети" |14 |120 |- |13 |{{Esc|Хрватска}} |Жак Худек |"My Friend" |Англиски, италијански |"Мој пријател" |13 |128 |- |14 |{{Esc|Австралија}} |Изаиа |"Don't come easy" |Англиски |"Не доаѓај лесно" |9 |173 |- |15 |{{Esc|Грција}} |Деми |"This Is Love" |"Ова е љубов" |Англиски |19 |77 |- style="font-weight: bold; background: #ff0000; |16 |{{Esc|Шпанија}} |Манел Наваро |"Do It for Your Lover" |Шпански, англиски |"Направи го за твојот љубовник" |26 |5 |- |17 |{{Esc|Норвешка}} |ЈОВСТ feat. Александер Валман |"Grab the Moment" |Англиски |"Фати го моментот" |10 |158 |- |18 | {{Esc|Велика Британија}} | Луси Џонс | "Never Give Up on You" |Англиски |"Нема никогаш да се откажам од тебе" |15 |111 |- |19 |{{Esc|Кипар}} |Ховиг |"Gravity" |Англиски |"Гравитаџија" |21 |68 |- |20 |{{Esc|Романија}} |Илинка и Алекс Флореа |"Yodel It" |Англиски |"Јоделај го" |7 |282 |- |21 | {{Esc|Германија}} | Левина | "Perfect Life" | Англиски |"Перфектен живот" |25 |6 |- |22 |{{Esc|Украина}} |О.Торвалд |"Time" |Англиски |"Време" |24 |36 |- |23 |{{Esc|Белгија}} |Бланш |"City Lights" |Англиски |"Градски светла" |4 |363 |- |24 |{{Esc|Шведска}} |Робин Бемгтсон |"I Can't Go On" |Англиски |"Не можам да продолжам" |5 |344 |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Бугарија}} |Кристијан Костов |"Beautiful Mess" |Англиски |"Прекрасен хаос" |2 |615 |- |26 | {{Esc|Франција}} | Алма | "Requiem" | Француски, англиски |"Реквием" |12 |135 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. === Полуфинале 1 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 1 гласови од телевоутинг/жири во првото полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |155 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Малта}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |227 |124 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 |4 |'''12''' |6 |'''12''' | |5 |2 |4 |8 |8 |10 |8 |5 |7 |2 |10 |3 |1 |- style="background:#A4D1EF;" |103 | style="background:#AAAAAA;" | |4 |8 |10 |5 |3 |7 |6 |10 |3 |5 |1 |10 |2 |5 |4 |5 |7 |1 |6 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |99 |62 |6 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 |3 | |3 |6 |3 |4 |10 |5 |7 | | |6 |5 | |2 | |1 |- style="background:#A4D1EF;" |37 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |'''12''' |6 |6 | |2 | | |1 |8 | | |2 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |160 |139 |'''12''' |6 | style="background:#AAAAAA;" | |5 |10 |3 |8 |7 |6 | |8 |6 |10 |'''12''' |7 |1 |'''12''' |10 |1 |8 |7 |- style="background:#A4D1EF;" |21 |2 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 |1 |1 | |2 | | | | |6 | |2 |3 |3 | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Албанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |76 |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |10 | |10 | |10 | | | | | | | | |8 | | |- style="background:#A4D1EF;" |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |'''12''' | |3 | |5 | |10 | | | | |1 | |7 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |165 |40 |3 | | |3 | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |1 |7 | |2 |3 |3 | |2 |5 |5 |2 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |125 |10 |5 |4 |8 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |10 |7 |8 |4 |8 | |7 |6 |4 |6 |8 |10 |6 |8 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |56 |17 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |8 | |7 | | | |2 | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |39 |1 | |7 | | | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 | | | |8 |2 | | |1 |6 | |5 |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Финска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |92 |41 |7 | |7 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 | |1 |3 |3 |1 |6 | |6 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |51 |8 | |2 |5 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 |1 |4 | |3 |3 | | |2 |5 | |5 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |87 | |10 |3 |7 |5 |7 | | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 | |4 |6 |4 |4 | |3 |1 |'''12''' |5 | |- style="background:#A4D1EF;" |63 | |'''12''' |1 | | |6 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | | |'''12''' | |'''12''' |10 | |7 |2 | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |370 |'''173''' |5 |'''12''' |6 |6 |7 |4 |10 |'''12''' | style="background:#AAAAAA;" | |5 |'''12''' |'''12''' |'''12''' |7 |10 |7 |8 |'''12''' |4 |'''12''' |10 |- style="background:#A4D1EF;" |'''194''' |'''12''' |8 |10 |'''12''' |'''12''' |7 |'''12''' |8 | style="background:#AAAAAA;" | |10 |'''12''' |6 |'''12''' |7 |6 |7 |'''12''' |'''12''' |10 |'''12''' |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |115 |61 | | |1 |8 | |'''12''' | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |7 |1 | |'''12''' |10 | | | |6 | |- style="background:#A4D1EF;" |54 | |2 |3 |6 |6 |4 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |2 | | | |'''12''' |5 | | |4 | |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |119 |50 | | |'''12''' |2 |4 | |2 |3 |1 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | |8 |2 |2 |4 |3 | | |6 |- style="background:#A4D1EF;" |69 |6 |3 | |2 |8 | | |1 | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 |8 |3 |2 | |3 |8 |3 |'''12''' |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |291 |111 |10 |3 |10 |'''12''' |1 |5 |6 |5 |10 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |6 | | |8 |6 |7 |7 |'''12''' |- style="background:#A4D1EF;" |180 |5 |6 |'''12''' |7 |10 |10 |8 |10 |'''12''' |7 |10 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |10 |7 |10 |10 |8 |'''12''' |10 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |60 |29 |2 |2 |2 | |2 | |5 |2 | | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | | | |3 | |8 | |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |31 |7 |1 | |4 | | |5 | | | |1 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |4 | |7 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Чешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |81 |4 |1 |4 | |6 |2 | |4 |'''12''' | |3 | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |10 |7 | |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |2 | | | | | | | | |2 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |61 |8 |5 | | |8 | |7 | | |6 | | |4 |5 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' | | |3 | |3 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |4 |7 |6 |3 |4 |5 |6 | |3 |'''12''' |7 |7 |4 |4 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' |4 |6 |3 | |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |7 |87 | |7 |5 |10 | |8 |4 | |4 |'''12''' |6 |10 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |6 | |5 |- style="background:#A4D1EF;" |65 |3 |10 |5 | |7 | |4 | | |8 |6 |4 | |5 |8 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 | |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Словенија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |17 |16 |1 |4 | | | |1 |1 | | | |5 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | |4 | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | |2 |8 |2 | |4 | |3 | | |1 | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |18 |1 | | | | | | | |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | | | |1 |4 | | | |5 |1 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |2 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во првото полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |7 |Португалија |Азербејџан, Грузија, Исланд, Латвија, Молдавија, Полска, Шпанија |- |3 |Австралија |Чешка, Словенија, Шведска |- | rowspan="3" |2 |Грција |Црна Гора, Кипар |- |Молдавија |Албанија, Велика Британија |- |Шведска |Белгија, Финска |- | rowspan="5" |1 |Ерменија |Грција |- |Азербејџан |Италија |- |Кипар |Ерменија |- |Чешка |Португалија |- |Полска |Австралија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во првото полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Португалија |Албанија, Белгија, Финска, Исланд, Латвија, Полска, Словенија, Шпанија, Шведска |- | rowspan="2" |3 |Азербејџан |Чешка, Грузија, Молдавија |- |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија |- |2 |Кипар |Ерменија, Грција |- | rowspan="4" |1 |Албанија |Црна Гора |- |Грузија |Азербејџан |- |Грција |Кипар |- |Полска |Велика Британија |} === Полуфинале 2 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 2 гласови од телевоутинг/жири во второто полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |115 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Малта}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="43" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Србија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |98 |53 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |2 |  |6 |4 |8 |2 |2 |2 |6 |6 |4 |2 |  |1 |  |1 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |45 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |12 |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |12 |  |  |  |  |  |5 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |147 |115 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |5 |8 |8 |7 |10 |7 |5 |4 |7 |6 |12 |4 |5 |8 |4 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |32 |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |1 |4 |6 |3 |3 |  |1 |4 |  |2 |  |  |  |  |3 |  |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |69 |29 |5 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |8 |  |  |2 |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |8 |  |3 |- style="background:#A4D1EF;" |40 |10 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |  |  |  |4 |6 |  |3 |  |12 |  |  |5 |  | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |55 |55 |2 |6 |8 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |3 |  |  |5 |1 |1 |  |  |5 |7 |1 |4 |2 |6 |3 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |174 |26 |  |  |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |4 |- style="background:#A4D1EF;" |6 |7 |3 |7 |  | style="background:#AAAAAA;" |8 |7 |8 |8 |8 |7 |8 |7 |5 |7 |6 |12 |10 |12 |7 |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |149 |8 |8 |6 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |3 |12 |12 |8 |8 |8 |8 |5 |6 |  |5 |8 |6 |- style="background:#A4D1EF;" |51 |  |4 |2 |3 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |7 |5 |3 |2 |3 |4 |  |1 |  |2 |4 |  |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |231 |66 |12 |3 |5 |  |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |3 |10 |2 |5 |  |  |2 |2 |12 |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |165 |12 |12 |6 |6 |12 |10 | style="background:#AAAAAA;" |  |4 |6 |10 |12 |6 |8 |10 |8 |5 |8 |7 |7 |10 |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |101 |96 |4 |  |7 |5 |10 |10 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |5 |8 |10 |3 |2 |4 |6 |8 |4 |2 |1 |  |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |4 |  |  |  | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ирска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |86 |45 |  |10 |  |1 |3 |  |5 |2 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |2 |  |1 |8 |7 |  |  |4 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |41 |  |3 |1 |4 |6 |2 |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |  |2 |  |3 |  |4 |7 |1 |1 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |С.Марино | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |1 |0 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |141 |37 |3 |1 |  |  |7 |2 |  |  |  |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |3 |6 |  |  |  |  |5 |5 |- style="background:#A4D1EF;" |104 |7 |10 |8 |8 |5 |4 |10 |  |7 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |10 |4 |6 |2 |5 |  |2 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |189 |137 |1 |5 |  |  |2 |7 |7 |12 |7 |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |5 |12 |10 |10 |3 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |52 |3 |  |  |  |2 |5 |5 |10 |2 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |6 |3 |7 |3 |  |  |2 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |97 |48 |  |4 |1 |  |6 |4 |  |4 |8 |  |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |7 |3 |1 |  |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |49 |4 |2 |5 |5 |10 |  |1 |1 |  |5 |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |4 |1 |  |2 |4 |  |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |110 |55 |  |7 |  |7 |  |  |3 |  |  |  |7 |  |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |  |5 |10 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |55 |2 |1 |  |  |1 |3 |2 |  |1 |  |3 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |5 |8 |6 |8 |3 |  |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |403 |199 |10 |12 |12 |12 |8 |12 |12 |6 |12 |8 |6 |12 |12 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |12 |6 |7 |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |204 |8 |8 |10 |12 |8 |12 |12 |12 |10 |12 |8 |12 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |12 |8 |12 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Литванија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |42 |17 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |7 |  | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |25 |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |10 |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Естонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |85 |16 |  |2 |2 |3 |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |1 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |7 |  |  | |- style="background:#A4D1EF;" |69 |  |  |4 |2 |3 |  |4 |2 |3 |  |  |5 |1 |8 |2 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |6 |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |207 |75 |7 |  |  |10 |4 |5 |1 |5 |6 |  |3 |7 |4 |  |10 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |12 |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |132 |5 |5 |7 |10 |7 |7 |8 |6 |4 |7 |5 |7 |5 |7 |10 |3 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |8 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во второто полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |10 |Бугарија |Австрија, Македонија, Малта, Холандија, Унгарија, Ирска, Норвешка, Швајцарија, Белорусија, Естонија |- | rowspan="2" |3 |Холандија |Романија, Сан Марино, Хрватска |- |Норвешка |Данска, Литванија, Германија |- |2 |Унгарија |Србија, Израел |- | rowspan="3" |1 |Израел |Франција |- |Австрија |Бугарија |- |Белорусија |Украина |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во второто полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Бугарија |Малта, Холандија, Унгарија, Данска, Сан Марино, Норвешка, Белорусија, Израел, Германија |- |4 |Унгарија |Србија, Австрија, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" |2 |Романија |Естонија, Франција |- |Србија |Македонија, Швајцарија |- | rowspan="4" |1 |Белорусија |Украина |- |Естонија |Литванија |- |Македонија |Бугарија |- |Литванија |Ирска |} === Финале === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Финале гласови од телевоутинг/жири во финалето |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Португалија}} |376 |{{Esc|Португалија}} |382 |- |2 |{{Esc|Бугарија}} |337 |{{Esc|Бугарија}} |278 |- |3 |{{Esc|Молдавија}} |264 |{{Esc|Шведска}} |218 |- |4 |{{Esc|Белгија}} |255 |{{Esc|Австралија}} |171 |- |5 |{{Esc|Романија}} |224 |{{Esc|Холандија}} |135 |- |6 |{{Esc|Италија}} |208 |{{Esc|Норвешка}} |129 |- |7 |{{Esc|Унгарија}} |152 |{{Esc|Италија}} |126 |- |8 |{{Esc|Шведска}} |126 |{{Esc|Молдавија}} |110 |- |9 |{{Esc|Хрватска}} |103 |{{Esc|Белгија}} |108 |- |10 |{{Esc|Франција}} |90 |{{Esc|Велика Британија}} |99 |- |11 |{{Esc|Азербејџан}} |42 |{{Esc|Австрија}} |93 |- |12 |{{Esc|Полска}} |42 |{{Esc|Азербејџан}} |78 |- |13 |{{Esc|Белорусија}} |33 |{{Esc|Данска}} |69 |- |14 |{{Esc|Кипар}} |32 |{{Esc|Ерменија}} |58 |- |15 |{{Esc|Норвешка}} |29 |{{Esc|Романија}} |58 |- |16 |{{Esc|Грција}} |29 |{{Esc|Белорусија}} |50 |- |17 |{{Esc|Украина}} |24 |{{Esc|Унгарија}} |48 |- |18 |{{Esc|Ерменија}} |21 |{{Esc|Грција}} |48 |- |19 |{{Esc|Холандија}} |15 |{{Esc|Франција}} |45 |- |20 |{{Esc|Велика Британија}} |12 |{{Esc|Кипар}} |36 |- |21 |{{Esc|Данска}} |8 |{{Esc|Израел}} |34 |- |22 |{{Esc|Израел}} |5 |{{Esc|Хрватска}} |25 |- |23 |{{Esc|Шпанија}} |5 |{{Esc|Полска}} |23 |- |24 |{{Esc|Германија}} |3 |{{Esc|Украина}} |12 |- |25 |{{Esc|Австралија}} |2 |{{Esc|Германија}} |3 |- |26 |{{Esc|Австрија}} |0 |{{Esc|Шпанија}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |39 |34 |  |4 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |5 |  |  |6 |  |  |  |  |  |8 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |1 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |64 |23 |  |6 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |4 |  |  |  |  |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |41 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |3 |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |3 |2 |  |  |1 |7 |  |  |  |  |  |  |4 |  |10 |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |50 |  |12 |  |2 |1 |  |  |2 |  |  |7 |  |  |  |  |3 |  |  |3 |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |5 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |33 |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |93 |93 |4 |  |  |6 |  |1 |  |  |  |7 |  |  |3 |  |1 |  |5 |  |2 |1 |12 |  |4 |3 |1 |2 |10 |  |3 |7 |5 |  |4 |1 |  |  |3 |  |3 |1 |4 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |79 |58 |  |  |4 |  |  |4 |7 |1 |  |1 |  |  |  |  |  |8 |3 |  |6 |  |4 |  |5 |1 |4 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |2 |3 |  |2 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |21 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |135 |3 |  |7 |  |  |  |  |  |  |5 |12 |4 |1 |  |4 |  |2 |4 |  |  |10 |  |  |4 |  |7 |3 |7 |  |4 |1 |  |5 |12 |8 |1 |  |8 |4 |8 |8 |3 |- style="background:#A4D1EF;" |15 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |1 |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |374 |110 |8 |10 |  |1 |3 |  |  |  |6 |3 |  |2 |7 |3 |  |7 |  |  |  |8 |  |  |7 |10 |8 |  |6 |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |6 |  |3 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |264 |8 |10 |8 |8 |5 |3 |  |1 |2 |8 |3 |6 |6 |5 |7 |6 |8 |4 |  |6 |10 |6 |7 |12 |12 |7 |12 |  |5 |8 |  |6 |10 |12 |10 |3 |7 |6 |6 |4 |5 |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |48 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |1 |1 |  |  |4 |10 |  |  |1 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |8 |- style="background:#A4D1EF;" |152 |4 |7 |4 |2 |1 |7 |6 |2 |3 |3 |5 |4 |  |4 |2 |  |2 |8 |  |  |6 |2 |12 |  |4 |3 |2 |5 |6 |2 |  |  |8 |10 |  |5 |1 |5 |1 |12 |  |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Италија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |334 |126 |6 |  |3 |  |2 |8 |12 |12 |  |  |6 |7 |10 |7 |10 |4 |8 |  |  |2 |  |5 |8 |  |  |  |  |2 |  |  |2 |10 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |- style="background:#A4D1EF;" |208 |1 |6 |10 |3 |8 |10 |12 |12 |8 |  |6 |2 |8 |8 |5 |7 |5 |5 |4 |4 |  |7 |6 |2 |  |4 |4 |10 |2 |1 |5 |8 |  |6 |4 |10 |5 |  |2 |7 |1 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |69 |5 |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |8 |  |4 |  |  |  |5 |  |  |  |3 |  |5 |  |  |  |  |8 |  |  |  |3 |5 |5 |  |  |  |2 |3 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |758 |382 |12 |8 |12 |12 |12 |  |6 |10 |10 |10 |8 |10 |12 |8 |12 |5 |12 |8 |7 |12 |  |12 |12 |7 |5 |10 |  |12 |12 |5 |12 |8 |10 |6 |12 |12 |8 |12 |12 |7 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |376 |10 |8 |7 |10 |12 |8 |8 |8 |7 |5 |12 |12 |12 |12 |12 |8 |12 |10 |6 |10 |7 |12 |8 |7 |5 |12 |  |12 |12 |10 |8 |7 |7 |7 |7 |8 |12 |10 |8 |10 |8 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |120 |78 |  |  |5 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |5 |  |5 |  |  |  |12 |  |12 |  |  |1 |10 |1 |  |  |4 |  |4 |1 |  |  |  |6 |- style="background:#A4D1EF;" |42 |  |  |1 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |10 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |128 |25 |  |1 |  |  |  |5 |  |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |2 |  |3 |  |  |12 |7 |3 |10 |  |4 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |5 |1 |6 |8 |  |8 |3 |3 |  |  |  |3 |5 |12 |  |1 |5 |  |  |  |- | colspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" | ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |173 |171 |10 |  |  |5 |  |  |4 |  |8 |8 |  |3 |8 |10 |2 |  |1 |7 |4 |  |  |10 |3 |  |  |5 |5 |4 |4 |  |  |4 |7 |4 |7 |7 |6 |7 |10 |6 |10 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |48 |  |5 |  |  |  |12 |1 |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |10 |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |  |  | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |1 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шпанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |158 |129 |  |  |10 |7 |5 |  |  |  |2 |6 |3 |  |  |1 |7 |  |10 |10 |  |5 |  |1 |  |  |3 |12 |2 |5 |7 |2 |7 |  |6 |  |6 |  |7 |3 |  |2 |  | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |6 |  |  |1 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |2 |  |  |6 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Велика Британија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |111 |99 |  |  |6 |4 |  |  |8 |  |3 |  |1 |1 |  |2 |3 |1 |  |6 |  |4 |  |7 |  |12 |  |6 |  |  |5 |  |  |5 |  |  |3 |10 |2 |5 |  |  |5 |  |- style="background:#A4D1EF;" |12 |  |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |68 |36 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |12 |  |  |  |7 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |5 |  |  |  | | |- style="background:#A4D1EF;" |32 |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |12 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |282 |58 |  |3 |  |3 |  |10 |3 |5 |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |12 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |1 |8 |  |  |  |  |  |  |  | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |224 |3 |2 |6 |5 |7 |  |4 |6 |  |4 |10 |10 |7 |3 |10 |1 |4 |6 |12 |2 |8 |5 |4 |10 |10 |6 |7 |4 |7 |12 |  |4 |2 |  |6 |2 |6 |7 |7 |6 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Германија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |6 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Украина | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |36 |12 |  |7 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |24 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |3 |  |  |  |4 |  |1 |  |  |  |  |2 |  |  |7 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |363 |108 |1 |  |8 |10 |8 |6 |  |  |  |2 |2 |  |4 |  |  |  |4 |2 |  |  |  |2 |  |  |7 |  |8 |6 |2 |12 |  |3 |  |  |  |5 |  |10 |5 |  |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |255 |12 |4 |5 |12 |6 |4 |5 |5 |4 |6 |8 |7 |4 |10 |8 |5 |10 |12 |2 |5 |4 |10 |3 |4 |2 |10 |10 |7 |10 |5 |  |2 |6 |5 |8 |6 |  |12 |3 |5 |4 |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |344 |218 |  |  |  |  |10 |7 |  |  |1 |12 |4 |6 |5 |12 |8 |  |6 |3 |8 |6 |  |8 |2 |6 |10 |4 |7 |10 |6 |6 |8 |6 |8 |7 |1 |6 |12 |4 |8 |4 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |126 |  |3 |2 |4 |3 |  |2 |7 |5 |12 |1 |5 |5 |6 |  |3 |3 |3 |3 |3 |2 |8 |1 |6 |  |  |1 |1 |4 |  |1 |5 |3 |2 |3 |1 |2 |3 |4 |2 |  |7 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |615 |278 |7 |2 |2 |8 |7 |2 |10 |8 |12 |4 |10 |12 |6 |6 |5 |2 |7 |12 |10 |  |  |6 |6 |8 |2 |8 |  |8 |10 |10 |6 |7 |12 |10 |10 |8 |10 |6 |7 |10 |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |337 |7 |12 |12 |7 |10 |6 |10 |10 |12 |10 |7 |8 |10 |7 |4 |10 |7 |7 |8 |7 |  |4 |10 |5 |8 |5 |8 |6 |8 |6 |7 |10 |12 |8 |12 |7 |8 |8 |12 |8 |12 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Франција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |135 |45 |  |  |  |  |6 |3 |5 |4 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |6 |  |4 |1 |  |  |  |2 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |5 |- style="background:#A4D1EF;" |90 |  |5 |  |  |4 |2 |1 |  |6 |  |  |  |3 |1 |  |4 |  |1 |5 |8 |12 |  |2 |  |1 |  |6 |2 |  |  |3 |3 |4 |4 |1 |  |3 |  |  |3 |  |6 |- |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од стручното жири во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |18 |Португалија |Шведска, Сан Марино, Латвија, Израел, Шпанија, Франција, Литванија, Ерменија, Исланд, Србија, Швајцарија, Холандија, Грузија, Унгарија, Словенија, Полска, Велика Британија, Чешка |- |4 |Бугарија |Македонија, Норвешка, Естонија, Белорусија |- |3 |Шведска |Данска, Финска, Белгија |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Холандија |Австрија, Романија |- |Азербејџан |Италија,  Португалија |- |Белорусија |Азербејџан, Украина |- |Грција |Црна Гора, Кипар |- | rowspan="6" |1 |Романија |Молдавија |- |Унгарија |Хрватска |- |Норвешка |Германија |- |Велика Британија |Австралија |- |Австрија |Бугарија |- |Кипар |Грција |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |12 |Португалија |Израел, Австрија, Норвешка, Шпанија, Финска, Франција, Литванија, Исланд, Германија, Швајцарија, Холандија, Белгија |- |7 |Бугарија |Азербејџан, Сан Марино, Македонија, Белорусија, Унгарија, Велика Британија, Чешка |- |5 |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија, Романија, Украина |- |4 |Белгија |Шведска, Латвија, Естонија, Полска |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Романија |Молдавија, Ирска |- |Унгарија |Србија, Хрватска |- |Хрватска |Црна Гора, Словенија |- |Кипар |Грција, Ерменија |- | rowspan="4" |1 |Шведска |Данска |- |Франција |Бугарија |- |Азербејџан |Грузија |- |Грција |Кипар |} == Други држави == === Активни членки на Европската радиодифузија === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Националната телевизија во Андора објави на 19 мај 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, без да посочат каква било причина.<ref>Granger, Anthony (19 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/19/andorra-no-return-eurovision-2017/ "Andorra: No return to Eurovision in 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 1 June 2016.</ref><br>2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– Сè уште не е познато дали националната телевизија на БиХ ќе биде во можност да учествува на ова издаение на Ервовизија, после што беше објавено на 25 мај 2016 година дека ЕРД ќе ја дисквалификува BHRT од членството поради долг од околу 5,4 милиони евра. BHRT има рок до 8 јуни да подмири дел од долгот за да не се соочи со дисквалификација.<ref>Granger, Anthony (14 December 2016). [https://eurovoix.com/2016/12/14/bosnia-herzegovina-ebu-imposes-sanctions-bhrt/ "Bosnia & Herzegovina: EBU Imposes Sanctions on BHRT"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 14 December 2016</ref><br>3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Националната телевизија на Луксембург објави на 25 мај 2016 година дека тие нема да учествуваат во 2017 година.<ref>Granger, Anthony (25 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/25/luxembourg-will-not-participate-eurovision-2017/ "Luxembourg: will not participate in Eurovision 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 25 May 2016.</ref><br>4. {{Esc|Монако}}&nbsp;– Националната телевизија објави дека нема да учествуваат<ref>Jiandani, Sanjay (19 August 2016). [http://esctoday.com/137076/monaco-tmc-will-not-return-eurovision-2017 "Monaco: TMC will not participate in Eurovision 2017"]. esctoday.com. Retrieved 19 August 2016.</ref><br>5. {{Esc|Русија}}&nbsp;– Иако Русија веќе испрати свој претставник на овогодинешното издание на Евровизија, Украинските служби не дозволија пристап на претставничката Јулија Самојлова, поради изречена забрана за пристап на нивна територија во период од 3 години. ЕБУ понудија Русија да настапува преку сателит или да избере нов претставник, но Русија ги одби двете понуди.<br> 6. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– Националната телевизија на Словачка излезе со соопштение дека нивното отсуствување од Евровизија од 2012 година па наваму е од финансиски карактер и дека не планираат да учествуваат на истото сè додека Евровизија претставува „привлечен проект“. Исто така, истакнаа дека се фокусирани на домашна продукција каде што имаат домашни проекти. За понатамошно учество ќе се искажат кон крајот на 2016 година.<ref>Jiandani, Sanjay (24 October 2016). [http://esctoday.com/137446/slovakia-rtvs-will-not-participate-in-eurovision-2017 "Slovakia: RTVS will not participate in Eurovision 2017"]. ''ESCToday''. Retrieved 24 October 2016.</ref><br>7. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Турската национална телевизија истакна дека ќе се вратат назад на Евровизија, но не прецизирале кога точно. Причината за нивното повлекување досега бил начинот на којшто се гласало и приоритетите на „Гоелмата петка“<ref>Granger, Anthony (23 October 2016). [https://eurovoix.com/2016/10/23/turkey-ntu-director-general-states-turkey-will-not-participate-in-eurovision-2017/ "Turkey: NTU Director General States Turkey Will Not Participate in Eurovision 2017"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 24 October 2016.</ref> === Други членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– - Казахстан е членка на Европската радиодифузија па можно е и нивно учество <ref name="Jordan, Paul 2016">Jordan, Paul (31 October 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=43_countries_to_participate_in_eurovision_2017 "43 countries to participate in Eurovision 2017"]. ''eurovision.tv''. Retrieved 31 October 2016.</ref> === Дражави кои не се членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Косово}}&nbsp;– Косово не е членка на ЕРД, така да сè уште нема право за учество на натпреварот.<ref name="Jordan, Paul 2016"/><br> 2. {{знаме|Лихтенштајн}}&nbsp;– Националната телевизија 1FLTV објавила на 21 септември 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, сепак не порекнуваат дека не би се вратиле да учествуваат во наредна година.<ref>Jiandani, Sanjay (21 September 2016). [http://esctoday.com/137674/liechtenstein-1-fl-tv-will-not-debut-kyiv-sets-eyes-future-esc-participation "Liechtenstein: 1 FL TV will not debut in Kyiv; sets its eyes on a future ESC participation"]. ''ESCToday''. Retrieved 21 September 2016.</ref><br> 3. {{знаме|САД}}&nbsp;– После настапувањто на Австралија за првпат на Евровизија, како почестен гостин, можно е и САД да учествуваат во иднина, но за сега нема никаква информација.<ref>[http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016 "Eurovision Song Contest 2016 – About the Show"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160602193932/http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016|date=2016-06-02}}. ''logotv.com''. [[Logo TV]]. Retrieved 2 May 2016.</ref><ref>Parker, Lyndsey (9 May 2016). [https://www.yahoo.com/music/see-kim-chi-bob-the-drag-queen-and-naomi-smalls-173047105.html "See Kim Chi, Bob the Drag Queen, and Naomi Smalls Serve 'Realness' in Exclusive 'RuPaul's Drag Race' Music Video Preview"]. ''[[Yahoo!]]''. Retrieved 11 May 2016.</ref> == Инциденти == === Избор на француската песна === Француската национална телевизија, ја објави Алма за нивни претставник со песната „Requiem“ на 9 февруари 2017&nbsp;г. На 17 февруари 2017 год беше откриено дека песната била претходно снимена и изведена на 1 септември 2016 година, со што ги прекршува правилата за избор на песна на Европската Радиодифузија. Понатамошни истражувања покажаа дека песната била изведена на крајот на јануари 2015&nbsp;г. Додека францускиот радиодифузер уверува дека не се прекршени никакви правила, сè уште нема никаква одлука за дисквалификација на Франција од фестивалот досега. На 21 февруари 2017 беше објавено дека Алма и нејзиниот тим биле во продукција правејќи билингуална верзија од песната - на Англиски и Француски.<ref>Herbert, Emily (21 February 2017). [https://eurovoix.com/2017/02/21/france-requiem-bilingual/ "France: "Requiem" to Be Performed in French & English"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 21 February 2017.</ref> === Изборот на претставничката од Русија === На 13 март 2017 год, Русија ја објави евровизиската песна со која Јулија Самојлова ќе се натпреварува на годинешнто издание на ''„Евровизија“'', а 27-годишната пејачка, која е лице со телесна инвалидност, сега е под истрага во земјата домаќин на фестивалот, Украина. Имено, како што пренесува порталот ''„Оикотајмс“'', повикувајќи се на извори од ''„Дојче веле“,'' украинската Агенција за разузнавање објавила дека руската претставничка е под истрага откако било откриено дека настапувала во кримскиот град Керч во 2015, само една година откако полуостровот бил преземен од Русија. Доколку не влегла во земјата преку копно, таа би можела да се соочи со забрана за учество во натпреварот. После руското преземање на Крим, директно патување во Украина преку Русија било забрането, а на секојшто ќе направи ваков прекршок ќе му биде забрането да влезе во Украина во период од неколку години. Украина соопшти дека нема да прави исклучоци ниту за фестивалот. Сето тоа уште еднаш ги разгори шпекулациите дека Русија ќе го бојкотира годинешниот фестивал во Киев. Двете земји се во лоши односи после преземањето на Крим и вооружените конфликти меѓу проруските сепаратисти и источниот дел на Украина, а и на голем број руски уметници им е забрането да настапуваат во Украина.<ref>[https://sputniknews.com/russia/201703221051846606-russia-samoilova-eurovision/ "Russia to Boycott Eurovision if Contest Leadership Does Not Defend Samoilova"]. ''Sputnik International''. Retrieved 22 March 2017.</ref> На Русија ѝ било понудено да настапува преку сателит или да избере нов учесник, но руската делегација ги одбила и двете понуди, се почитува одлуката на Украина за Јулија Самојлова да нема пристап на нејзина територија, Русија е дисквалификувана, официјално на 13 април 2017 година. === Компромис на Израелската Радиодифузија === Израелската радиодифузија (IBA) се соочува со потенцијален компромис предложен од премиерот Венјамин Нетанјаху и министерот за финансии, Моше Кахлон. Компромисот подразбира делење на IBA во два одделни субјекти; од кои прваиот е на Израел, „јавно Радиодифузна Компанија“ (IPBC), а вториот се основани на телевизиски вести и тековни настани.  === Преговори за пеењето во живо === Норвешката национална телевизија е во преговори за емитување на настап со плејбек вокали во текот на изведбата во живо и потребно е да се загарантира интерпретација во живо за време на настапот. ЕРД го одби барањето на норвешката национална телевизија за да се отстрани тоа правило, бидејќи оводоинешниот претставник од Норвешка во својот настап има делови во песната со електронски глас, со што се прекршува правилото. Ваков проблем се јавил и претходно во 1999 година, кога хрватската претставничка Дорис Драговиќ имала машки вокал во изведбата. Можно беше да ѝ биде намален вкупниот број на бодови за една третина, од 118 на 79 бода, но тоа не се случило. === Инцидент со настапот на Џамала === За време на пребројувањето на гласовите во финалето, настапуваше Џамала, победничката на Евровизија 2016 и за време на тој настап, непознат човек од публиката со австралиско знаме се искачи на сцената каде започна за да се соблекува. Многу брзо беше отстранет од страна на обезбедувањето. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Type = Компилација | Artist = Eurovision Song Contest | Cover = ESC 2017 album cover.jpg | Alt = | Released = 28 април 2017 | Recorded = | Genre = Поп-музика|Поп| Length = {{unbulleted list|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 1)|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 2)}} | Label = Universal Music Group|Универзал| Producer = | Last album = ''Eurovision Song Contest 2016#Official album|| This album = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Next album = |}} '''''Eurovision Song Contest: Kyiv 2017''''' е официјалното име на компилацијата со песни коишто ќе се натпреваруваат на Евровизија 2017. Ги содржи и песните од државите кои не се квалификувани во финалето. Официјалното претставување беше на 21 април 2017, а во продажба започна од 28 април 2017 година. {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Lindita | title1 = Botë | length1 = | extra2 = Artsvik | title2 = Fly with Me | length2 = | extra3 = Nathan Trent | title3 = Running on Air | length3 = 2:43 | extra4 = Isaiah Firebrace | title4 = Don't Come Easy | length4 = 3:07 | extra5 = Diana Hajiyeva | length5 = 2:59 | extra6 = Blanche | title6 = City Lights | length6 = 2:54 | extra7 = Kristian Kostov | title7 = Beautiful Mess | length7 = 3:00 | extra8 = NAVI | title8 = Historyja majho žyccia | length8 = 2:59 | extra9 = Timebelle | title9 = Apollo | length9 = 2:59 | extra10 = Hovig Demirjian | title10 = Gravity | length10 = 2:59 | extra11 = Martina Bárta | title11 = My Turn | length11 = | extra12 = Levina | title12 = Perfect Life | length12 = 3:01 | extra13 = Anja Nissen | title13 = Where I Am | length13 = 2:59 | extra14 = Koit Toome and Laura Põldvere | title14 = Verona | length14 = 3:16 | extra15 = Manel Navarro | title15 = Do It for Your Lover | length15 = 3:24 | extra16 = Norma John | title16 = Blackbird | length16 = 3:07 | extra17 = Alma | title17 = Requiem | length17 = 3:03 | extra18 = Lucie Jones | title18 = Never Give Up on You | length18 = 3:00 | extra19 = Tamara Gachechiladze | title19 = Keep the Faith | length19 = | extra20 = Demy | title20 = This Is Love | length20 = 3:06 | extra21 = Jacques Houdek | title21 = My Friend | length21 = 3:00 | extra22 = Joci Pápai | title22 = Origo | length22 = 3:23 }} {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Brendan Murray | title1 = Dying to Try | length1 = | extra2 = Imri Ziv | title2 = I Feel Alive | length2 = 3:00 | extra3 = Svala | title3 = Paper | length3 = 3:00 | extra4 = Francesco Gabbani | title4 = Occidentali's Karma | length4 = 3:08 | extra5 = Fusedmarc | title5 = Rain of Revolution | length5 = | extra6 = Triana Park | title6 = Line | length6 = 3:06 | extra7 = SunStroke Project | title7 = Hey, Mamma! | length7 = 2:59 | extra8 = Slavko Kalezić | title8 = Space | length8 = | extra9 = Jana Burčeska | title9 = Dance Alone | length9 = | extra10 = Claudia Faniello | title10 = Breathlessly | length10 = 3:00 | extra11 = O'G3NE | title11 = Lights and Shadows | length11 = 3:00 | extra12 = JOWST | title12 = Grab the Moment | length12 = 2:55 | extra13 = Kasia Moś | title13 = Flashlight | length13 = 3:00 | extra14 = Salvador Sobral | title14 = Amar pelos dois | length14 = 3:05 | extra15 = Ilinca Băcilă | title15 = Yodel It! | length15 = 2:56 | extra16 = Tijana Bogićević | title16 = In Too Deep | length16 = | extra17 = Yuliya Samoylova | title17 = Flame Is Burning | length17 = | extra18 = Robin Bengtsson | title18 = I Can't Go On | length18 = 3:03 | extra19 = Omar Naber | title19 = On My Way | length19 = | extra20 = Valentina Monetta и Jimmie Wilson | title20 = Spirit of the Night | length20 = 3:06 | extra21 = O.Torvald | title21 = Time | length21 = 3:06 }} == Интернационално емитување и презентери == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Wiktoria<br> 2. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– Tural Asadov<br> 3. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo<br> 4. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Aminata<br> 5. {{Esc|Израел}}&nbsp;– Ofer Nachshon<br> 6. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Tijana Miskovic<br> 7. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu<br> 8. {{Esc|Малта}}&nbsp;– Martha Fenech<br> 9. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Ilija Grujoski<br> 10. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ulla Essendrop<br> 11. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Kati Bellowitsch<br> 12. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Marcus & Martinus<br> 13. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– Nieves Álvarez<br> 14. {{Esc|Финска}}&nbsp;– Jenni Vartiainen<br> 15. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Élodie Gossuin<br> 16. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Constantinous Christoforou<br> 17. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Jüri Pootsmann<br> 19. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag<br> 20. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Iveta Mukuchyan<br> 21. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– Boryana Gramatikova<br> 22. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– Bo Halldórsson<br> 23. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Sanja Vucic<br> 24. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Lee Lin Chin<br> 25. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Giulia Valentina<br> 26. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Barbara Schöneberger<br> 27. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– Filomena Cautela<br> 28. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– Luca Hänni<br> 29. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– Douwe Bob<br> 30. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Nicky Byrne<br> 31. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– Nika Kocharov<br> 32. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– John Karayiannis<br> 33. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Alyona Lanskaya<br> 34. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Sonia Argint-Ionescu<br> 35. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Csilla Tatár<br> 36. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Katarina Cas<br> 37. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– Fanny Gillard<br> 38. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Anna Popek<br> 39. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Katrina Leskanich<br> 40. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Uršula Tolj<br> 41. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Radka Rosická<br> 42. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko {{Div col end}} === Коментатори === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey (SBS, сите фестивали) <br> 2. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Andi Knoll (ORF eins, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– TBC (İTV, сите фестивали)<br> 4. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu (TVSH, RTSH HD, RTSH Muzikë и Radio Tirana, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– француски: Maureen Louys и Jean-Louis Lahaye (La Une, сите фестивали); холандски: Peter Van de Veire (één и Radio 2, сите фестивали)<br> 6. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Evgeny Perlin (Belarus-1 и Belarus 24, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 8. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– TBC (BNT 1, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Mel Giedroyc и Scott Mills (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале) <br> 10. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Peter Urban (One, сите фестивали; NDR Fernsehen, полуфинале 2; Das Erste, финале)<br> 11. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– TBC (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Giorgos Kapoutzidis и Maria Kozakou (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 1, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 13. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ole Tøpholm (DR1, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Avet Barseghyan и Gohar Gasparyan (Armenia 1 and Public Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 15. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Marko Reikop (ETV, сите фестивали)<br> 16. {{Esc|Израел}}&nbsp;– без коментатор (IBA);Kobi Menora, Dori Ben Ze’ev и Alon Amir (88FM, сите фестивали)<br> 17. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Marty Whelan (RTÉ2, полуфиналиња; RTÉ One, финале)<br> 18. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– TBC (RÚV и Rás 2, сите фестивали)<br> 19. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Andrea Delogu и Ema Stokholma (Rai 4, полуфиналиња); Flavio Insinna и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 20. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– Tasos Tryfonos и Christiana Artemiou (RIK 1, RIK SAT, RIK HD и Trito Programma, сите фестивали)<br> 21. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Valters Frīdenbergs (LTV1, полуфиналиња); Toms Grēviņš (LTV1, финале)<br> 22. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Darius Užkuraitis и Gerūta Griniūtė (LRT и LRT Radijas, сите фестивали)<br> 23. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Каролина Петковска (МРТ 1, сите фестивали)<br> 24. {{Esc|Малта}}&nbsp;– TBC (TVM, сите фестивали)<br> 25. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag (Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical и Radio Moldova Tineret, сите фестивали)<br> 26. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Olav Viksmo-Slettan (NRK1, сите фестивали);Ronny Brede Aase, Silje Nordnes и Markus Neby (NRK3, финале); Ole Christian Øen (NRK P1, второ полуфинале и финале)<br> 27. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Artur Orzech (TVP 1, сите фестивали)<br> 28. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– José Carlos Malato и Nuno Galopim (RTP1 и RTP Internacional)<br> 29. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Liana Stanciu и Radu Andrei Tudor (TVR1 и TVR HD, сите фестивали)<br> 30. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo (SMtv San Marino и Radio San Marino, сите фествали)<br> 31. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Andrej Hofer (RTV SLO2, полуфиналиња; RTV SLO1, финале; Radio Val 202, второ полуфинале и финале; Radio Maribor, сите фестивали)<br> 32. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Silvana Grujić и Olga Kapor (RTS 1, RTS HD и RTS Sat, прво полуфинале)<br> 33. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko (UA:PBC, сите фестивали)<br> 34. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали<br> 35. {{Esc|Финска}}&nbsp;– фински: Mikko Silvennoinen. шведски: Eva Frant иJohan Lindroos (Yle TV1, полуфинале 1) (Yle TV2, полуфинале 2 и финале)<br> 36. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Marianne James, Stéphane Bern и Amir Haddad (France 2, финале), Marianne James и Jarry (France 4, полуфиналиња)<br> 37. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– TBC (NPO 1 и BVN, сите фестивали)<br> 38. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Duško Čurlić (HRT 1, сите фестивали), Zlatko Turkalj Turki (HRT 2, сите фестивали) <br> 39. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Dražen Bauković и Tijana Mišković (TVCG 1 и TVCG SAT, сите фестивали)<br> 40. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Libor Bouček (ČT2, полуфиналиња; ČT1, финале)<br> 41. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– германски: Sven Epiney (SRF zwei, полуфиналиња и SRF 1, финале); италијански: Clarissa Tami и Sebalter (RSI La 2, полуфиналиња и RSI La 1, финале); француски: Jean-Marc Richard и Nicolas Tanner (RTS Deux, полуфиналиња и RTS Un, финале)<br> 42. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Måns Zelmerlöw и Edward af Sillén (SVT1, сите фестивали)<br> 44. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– José María Íñigo и Julia Varela (La 2, полуфиналиња; La 1, финале)<br> {{Div col end}} ==== Држави коишто не се учеснички ==== {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 2. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– Kaldybek Zhaysanbaev и Diana Snegina (Khabar Agency)<br> 3. {{знаме|Кина}}&nbsp;– Lee Wei Song и Lee Shih Shiong (Hunan TV) <br> 4. {{знаме|Гренланд}}&nbsp;– TBA (KNR, финале)<br> 5. {{знаме|Јапонија}}&nbsp;– TBA (NHK, сите фестивали)<br> 6. {{знаме|САД}}&nbsp;– Francisca Lachapel и Vanessa Claudio (Univision, сите фестивали)<br> {{Div col end}} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Commons|Cat|Eurovision Song Contest 2017}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2017]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2017 година]] ldex8qc5kvh64td65fjoeg8w1cloovc 5628843 5628842 2026-09-15T11:28:24Z BT405 9277 5628843 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2017 | слоган = Celebrate Diversity | слика = Esc 2017 logo.jpg | полуфинале1 = 9 мај 2017 | полуфинале2 = 11 мај 2017 | финале = 13 мај 2017 | издание = 62-ро | домаќин = {{flagicon|Украина}} [[UA:PBC]] | место = Меѓународен изложбен центар, [[Киев]], [[Украина]] | презентери = [[Олександр Скичко]], [[Володимир Остапчук]] и [[Тимур Мирошниченко]] | радиодифузер = [[UA:PBC]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 42 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Португалија}}, {{flag|Романија}} | не_учествуваат = {{flag|Босна и Херцеговина}}, {{flag|Русија}} | карта = ESC 2017 Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Португалија}}<br />[[Салвадор Собрал]] | победничка_песна = Amar pelos dois | претходна = 2016 | следна = 2018 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Евровизија 2017''' беше 62-ри по ред избор за песна на [[Евровизија]] каде домаќин беше Украина, по победата на Евровизија 2016. Напреварот подлежеше на полуфиналиња , како што досега било со две, формат кој е воведен од 2008 година. Датите за Евровизија 2017 беа 9 и 11 мај (полуфиналиња) и 13 мај (финале). Вкупно 42 земји учествуваа на ова издание на Евровизија. ==Локација== ===Фаза на аукција=== {{location map+ |Ukraine |width=250 |float=left |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин е биде означен со сино.|places= <small>{{location map~|Ukraine |lat=48.4647 |long=35.0462 |label=[[Днепар (град)|Днепар]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.004444 |long=36.231389 |label=[[Харков]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.633333 |long=32.583333 |label=[[Херсон]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=50.45 |long=30.523333 |label=[[Киев]]|mark=Blue pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=49.85 |long=24.016667 |label=[[Лавов]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Ukraine |lat=46.485722 |long=30.743444 |label=[[Одеса]]|position=left|mark=Red pog.svg}}</small> }} Заменик началникот на националната телевизија во Украина (НТУ), Викторија Романова, изјави на 18 мај 2016<ref>Jordan, Paul (9 September 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=kyiv_to_host_eurovision_2017 "Kyiv to host Eurovision 2017!"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 9 September 2016.</ref> година дека првиот состанот за настанот ќе се одржи пред 8 јуни 2016 година, кога ЕРД и НТУ ќе ги разгледуваат техничките побарувања за натпреварот. Романова исто така објави дека градот домаќин ќе биде објавен во текот на летото.<ref>[http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ "International Exhibition Centre - History and perspective"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161022141308/http://www.mvc-expo.com.ua/en/about/perspective/ |date=2016-10-22 }}. ''mvc-expo.com''. Retrieved 9 September 2016.</ref><ref>[http://nv.ua/ukr/style/evrovision-2016/organizatori-kazhut-shcho-pidgotovka-do-jevrobachennja-2017-rozpochnetsja-za-tri-tizhni-126116.html <nowiki>"Організатори кажуть, що підготовка до Євробачення 2017 розпочнеться за три тижні" [Organisers say that preparations for Eurovision 2017 will start in three weeks]</nowiki>]. ''nv.ua'' (in Ukrainian). 18 May 2016. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (18 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/18/esc17-first-meeting-held-three-weeks/ "ESC'17: First Meeting To Be Held in Three Weeks"]. ''Eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 18 May 2016.</ref><ref>[http://hromadske.ua/posts/pidhotovka-do-yevrobachennia-2017-rozpochnetsia-za-try-tyzhni-orhanizatorka <nowiki>"Підготовка до «Євробачення-2017» розпочнеться за три тижні — організаторка" [Preparations for Eurovision 2017 start in three weeks - organiser]</nowiki>]. ''hromadske.ua'' (in Ukrainian). [[Hromadske TV]]. 15 May 2016. Retrieved 19 May 2016.</ref> На 23 јуни 2016, НТУ и украинската влада формално започнаа со акција за заинтересираните градови да можат да аплицираат за домаќини на Евровизија 2017.<ref name="eurovision.tv">Brey, Marco (24 June 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=search_for_2017_eurovision_host_city_has_started "Search for 2017 Eurovision host city has started"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 25 June 2016</ref><ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80487 "Відбір міста, що прийматиме Євробачення-2017, розпочато!"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160625130046/http://1tv.com.ua/news/channel/80487|date=2016-06-25}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> Критериумот за избор беше завшрен од владата и воден од министерот на украина, Владмирир Гројсман. Изборот ќе биде одржан во четири фази. *24 јуни-8 јули: заинтересираните градови можат да аплицираат *8-15 јули: Групите на НТУ и членовите на организацискиот комитет ќе ги разгледаат аукциите до формалните презентери. *18-22 јули: Градовите кандидати ќе ги презентираат нивните аукции до организаторскиот комитет. Два градови ќе бидат избрани и нивните аукции ќе бидат претстави на ЕРД. *22 јули-1 август: Избраниот град домаќин ќе биде истражуван од членовите на ЕРД и членовите на организациските комитети да ја истражат инфраструктурата на градот и нивните понуди за имплементрација. Кога ќе биде донесена одлука, ќе се одржи прес-конференција за да се дадат сите детали. '''Следните критериуми се назначени како најбитни за избор на град домаќин''':<ref>[http://1tv.com.ua/news/channel/80486 "Положення про організацію відбору міста та арени Євробачення-2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133135/http://1tv.com.ua/news/channel/80486|date=2016-08-06}}. ''1tv.com.ua'' (in Ukrainian). [[National Television Company of Ukraine|NTU]]. 23 June 2016. Retrieved 4 July 2016.</ref> *Арената мора да биде покриена и да има капацитет со намалку 7000 гледачи, а се претпочита да има капацитет од 10.000. *Хотелите мора да имаат европски стандарди и регулирани цени и нивната оддалеченост да не е многу голема од самата арена. Градот мора да обезбеди барем 2000 соби: 1000 за делегациите на учеснците и 1000 за медиумите и обожавателите. *Градот домаќин мора да гарантира безбедност и сигурност на учениците, гостите и делегациите. *Градот домаќин мора да има модерна транспорна инфраструктура: меѓународен аеродром, можност за гуларен транспорт помеѓу аеродромот , градот и хотелите. Шест градови се пријавјси до крајниот рок (8 јули). Днепар, Харков, Херсон, Киев, Лавов и Одеса<ref>Vikhrov, Natalie (8 July 2016). [http://www.kyivpost.com/article/content/lifestyle/six-cities-officially-apply-to-host-eurovision-2017-418217.html "Six cities officially apply to host Eurovision 2017"]. ''[[Kyiv Post]]''. Retrieved 8 July 2016.</ref>. Пред почетокот на процесот на наддавање, градовите на Черксај, Ирпин, Ужхород Вињациа изразија интерес за домаќин на натпреварот. Министерката за култура Јевен Њшчук на Украина изјави дека соодветно место за натпревар не постои во Украина, што укажува дека треба да се смета за изградба на ново место во Киев или Лавов.<ref>Pasyutina, Anastasia (1 July 2016). [https://ctrana.news/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html "Какой город больше всего подходит для Евровидения 2017"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160806133142/http://strana.ua/articles/rassledovania/20688-kiev-lvov-odessa-dnepr-kakoj-gorod-bolshe-vsego-podhodit-dlya-evrovideniya-2017.html|date=2016-08-06}}. ''strana.ua'' (in Russian). Strana. Retrieved 5 July 2016.</ref><ref>Granger, Anthony (14 June 2016). [http://eurovoix.com/2016/06/14/esc17-irpin-shows-interest-bidding-eurovision-2017/ "ESC'17: Irpin shows interest in bidding for Eurovision 2017"]. Eurovoix.</ref><ref name="ReferenceA">[http://www.eurovision.tv/page/news?id=six_cities_bid_to_host_eurovision_2017 "Watch live: Six potential host cities take part in live televised special"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. 20 July 2016. Retrieved 20 July 2016.</ref><ref name="ReferenceA"/> {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Арена ! Капацитет ! Забелешка |- | Днепар | не објавено | | |- | Харков | Metalist Oblast Sports Complex | 40,003 | Беше домаќин на три натпревари од групната фаза на Евро 2012. Ќе бара значајни градежни вклучувајќи додавање на покрив. |- | Херсон | не објавено | | |- | Киев | Palace of Sports | 10,000 | Беше домаќин на Евровизија во 2005 година, а и на детската Евровизија 2009. |- | rowspan="2" | Лавов | Arena Lviv | 34,915 | Беше домаќин на три натпревари на групната фаза на Евро 2012 година и бара изградба на покрив. |- | Недовршена арена | не објавено | Незавршено место првично планирано за Евробаскетот 2015 година, беше 25% завршен кога изградба прекина. |- | Одеса | не објавено | | |- |} ==Формат== Прелиминарните датуми за натпреварот беа објавени на 14 март 2016 година на состанокот на шефови на Делегацијата во Стокхолм<ref>Brey, Marco (14 March 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=follow_live_heads_of_delegation_meet_in_stockholm "Follow live: Heads of Delegation meet in Stockholm"]. ''eurovision.tv''. European Broadcasting Union. Retrieved 15 March 2016.</ref>, со полуфиналето ќе се одржи на 16 и 18 мај, а финалето на 20 мај 2017 година овие прелиминарни датуми беа избрани од страна на ЕБУ за да се избегне на натпреварот се судри со некои големи телевизиски и спортски настани ќе се одржи во тоа време. овие датуми подоцна се промени од страна на ЕБУ со полуфиналето е закажано за 9 и 11 мај, а финалето на 13 мај<ref name="eurovision.tv"/> . ова е, наводно поради барањето на NTU како и претходните датуми се судрија со Денот на сеќавање на жртвите на геноцидот на Кримскиот Татар на 18 мај. на сегашните прелиминарните датуми се совпаѓа со вториот дел од во полуфиналето на 2016-17 Лигата на шампионите и Лига Европа 2016-17. ===Првични дати=== Првичните дати за одржување на Евровизија 2017 беа објавени на 14ти март 2016 година на состанок во Стокхолм, со што е означено полуфиналињата да бидат одржани на 16ти и 18ти мај, и финалето на 20 мај 2017<ref>Gallagher, Robyn (24 June 2016). [http://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ "Eurovision 2017: Ukraine broadcaster NTU proposes new dates"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240524021035/https://wiwibloggs.com/2016/06/24/eurovision-2017-ukraine-broadcaster-proposes-new-dates/145614/ |date=2024-05-24 }}. wiwibloggs. Retrieved 26 June 201</ref>. Овие првични дати беа избрани од Европската радиодифузија, со што би се закажал термин кој не би се поклопувал со каков било друг настан во истиот период. ==Земји учеснички== Ждрепката за распоредување на учесниците во полуфиналињата се одржа на 31 јануари 2017 година со водителите Тимур Мирошунченко и Ника Ломстамтомова<ref>[http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ "EUROVISION-2017: 43 COUNTRIES WILL VISIT KIEV"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201128183021/http://unknownukraine.com/eurovision-2017-43-countries-including-the-russian-federation-will-visit-kiev/ |date=2020-11-28 }}. ''unknownukraine.com/eurovision-2017''.</ref>. 37 - те полуфиналисти беа распределени во 6 групи засновани на минатогодишните гласања на државите засновани на телевоутингот од самите држави. Ваквите групи помагаат да се редуцираат шансите за да се избегне т.н. „бодови за соседите“. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| * {{Esc|Албанија}} * {{Esc|Хрватска}} * {{Esc|Македонија}} * {{Esc|Црна Гора}} * {{Esc|Србија}} * {{Esc|Словенија}} * {{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| * {{Esc|Данска}} * {{Esc|Естонија}} * {{Esc|Финска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Норвешка}} * {{Esc|Шведска}} | valign="top"| * {{Esc|Ерменија}} * {{Esc|Азербејџан}} * {{Esc|Белорусија}} * {{Esc|Грузија}} * {{Esc|Израел}} * {{Esc|Русија}} | valign="top"| * {{Esc|Бугарија}} * {{Esc|Кипар}} * {{Esc|Грција}} * {{Esc|Унгарија}} * {{Esc|Молдавија}} * {{Esc|Романија}} | valign="top"| * {{Esc|Австралија}} * {{Esc|Австрија}} * {{Esc|Чешка}} * {{Esc|Малта}} * {{Esc|Португалија}} * {{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| * {{Esc|Белгија}} * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Латвија}} * {{Esc|Литванија}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Полска}} |} === Визуелен дизајн === На 30 јануари 2017, беше презентирана и темата за фестивалот која што гласи „Celebrate Diversity“ (Прослава на различноста) каде што Џон Ола Санд објасни дека „Нацијата што прославува разиличност е во срцето на вредностите на Евровизија: се е вклучено и сите држави низ Европа и надвор од неа, доаѓаат заедно да се прослават двете наши заединчки и уникатни разлики, како што стилизира „зрнца“ што е и логото со историски моменти од накит во Украина. [[Податотека:The_stage_of_the_Eurovision_Song_Contest_2017.jpg||thumb|alt=Евровизиската сцена во Киев|Евровизиската сцена во Киев]] === Водители === На 27 февруари 2017 год, беше објавено дека водители на ова издание на Евровизија ќе бидат Олександр Скичко и Володимир Остапчук, а Тимур Мирошниченко ќе биде дел од „Зелената соба“. За првпат на Евровизија ќе бидат тројца машки водители и по вторпат, после 1956 година со соло машки водители и дека ќе нема женски водител. Миропниченко има претходно искуство како водител на Евровизија, во 2009 и 2013 беше водител на „Детската Евровизија“. ===Полуфинале 1=== [[File:ESC 2017 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Учесници во првото полуфинале}} {{легенда|#FFAAAA|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Учесници во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Учесници пласирани директно во финале кои ќе гласаат во второто полуфинале}}]] Осумнаесет држави се натпреваруваа во првото полуфинале. Италија, Шпанија и Велика Британија гласа исто така во ова полуфинале. {| class="sortable wikitable" |- !# ! Држава<ref name="ReferenceB">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2173 "Eurovision Song Contest 2017 First Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Песна<ref name="ReferenceB"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Шведска}} | Робин Бенгтссон | "I Can't Go On" |Англиски | '"Не можам да продолжам" |3 |117 |- |02 | {{Esc|Грузија}} | Тако Гачечиладзе | "Keep the Faith" | Англиски | "Зачуваја Вербата" |11 |99 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Австралија}} | Изаја | "Don't come easy" |Англиски | "Не доаѓај лесно" |6 |160 |- |04 | {{Esc|Албанија}} | Линдита Халими | "World" | Англиски | "Свет" |14 |76 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Белгија}} | Бланш | "City Lights" | Англиски | "Градски светла" |4 |165 |- |06 | {{Esc|Црна Гора}} | Славко Калезиќ | "Space" | Англиски | "Вселена" |16 |56 |- |07 | {{Esc|Финска}} | Норма Џон | Blackbird" | Англиски | "Ќос" |12 |92 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Азербејџан}} | Диана Хаџијева | "Skeletons" | Англиски | "Скелети" |8 |150 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Португалија}} | [[Салвадор Собрал]] | "Amar Pelos Dois" | Португалски | "Сакање за двајцата" |1 |370 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Грција}} | Деми | "This Is Love" | Англиски | "Ова е љубов" |10 |115 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Полска}} | Каша Мош | "Flashlight" | Англиски | "Фенерче" |9 |119 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Молдавија}} | SunStroke Project | "Hey, Mamma!" | Англиски | – |2 |291 |- |13 | {{Esc|Исланд}} | Свала | "Paper" | Англиски | "Хартија" |15 |60 |- |14 | {{Esc|Чешка}} | Мартина Барта | "My Turn" | Англиски | "Мојот ред" |13 |83 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Кипар}} | Ховиг | "Gravity" | Англиски | "Гравитација" |5 |164 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |16 | {{Esc|Ерменија}} | Арцвик | "Fly With Me" | Англиски | "Летај со мене" |7 |152 |- |17 | {{Esc|Словенија}} | Омар Набер | "On My Way | Англиски | "На мојот пат" |17 |36 |- |18 | {{Esc|Латвија}} | Триана Парк | "Line" | Англиски | "Линија" |18 |21 |} ===Полу финале 2=== Осумнаесет држави учествуваа во второто полуфинале. Франција, Германија и Украина гласаа исто така. {| class="sortable wikitable" |+ |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceC">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2183 "Eurovision Song Contest 2017 Second Semi-Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceC"/> ! Песна<ref name="ReferenceC"/> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Србија}} | Тијана Богиќевиќ | "In Too Deep" | Англиски | "Премногу длабоко" |11 |98 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |02 | {{Esc|Австрија}} | Натан Трент | "Running on Air" | Англиски | "Трчајќи на воздух" |7 |147 |- |03 | {{Esc|Македонија}} | [[Јана Бурческа]] | "[[Dance Alone]]" | Англиски | "Танцувам сама" |15 |69 |- |04 | {{Esc|Малта}} | Клаудија Фаниело | "Breathlessly" | Англиски | "Безздивно" |16 |55 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Романија}} | Илинка и Алекс Флореа | "Yodel It" | Англиски | "Јоделај го" |6 |174 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Холандија}} | O'G3NE | "Lights and Shadows" | Англиски | "Светла и сенки" |4 |200 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Унгарија}} | Јоци Папаи | "Origo" | Унгарски, романски | "Потекло" |2 |231 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Данска}} | Ања Ниссен | "Where I am" | Англиски | "Каде сум" |10 |101 |- |09 | {{Esc|Ирска}} | Брендан Марреј | "Dying To Try" | Англиски | "Умирање за пробување" |13 |86 |- |10 | {{Esc|Сан Марино}} | Валентина Монетта и Џимми Уилсон | "Spirit of the Night" | Англиски | "Духот на ноќта" |18 |1 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |11 | {{Esc|Хрватска}} | Жак Худек | [[My Friend|"My Friend"]] | Англиски, италијански | "Мој пријател" |8 |141 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |12 | {{Esc|Норвешка}} | ЈОВСТ фт. Александер Валманн | "Grab the Moment" | Англиски | "Фати го моментот" |5 |189 |- |13 | {{Esc|Швајцарија}} | Тајмбелл | "Apollo" | Англиски | "Аполо" |12 |97 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |14 | {{Esc|Белорусија}} | НАВИ | "Historyja majho žyccia" | Белоруски | "Приказна на мојот живот" |9 |110 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Бугарија}} | [[Кристијан Костов|Кристиан Костов]] |"Beautiful Mess" | Англиски | "Прекрасен хаос" |1 |403 |- |16 | {{Esc|Литванија}} | Флуздмарк | "Rain of Revolution" | Англиски | "Дожд од револуција" |17 |42 |- |17 | {{Esc|Естонија}} | Коит Тооме и Лаура | "Verona" | Англиски | – |14 |85 |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Израел}} | Имри Зив | "I Feel Alive" | Англиски | "Се чувствувам жив" |3 |207 |} ===Финале=== Финалето се одржа на 13.05.2017 година во Киев, во борбата за прво место беа 26 земји, а победата ја одведе Португалија со 785 бода. Второ место се пласира Бугарија со 615 бода,а третото место припадна на Молдавија со 374 бода. Последно место со 5 бода припадна на Шпанија. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="sortable wikitable" |- ! # ! Држава<ref name="ReferenceD">[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017.</ref> ! Изведувач<ref name="ReferenceD"/> ! Песна<ref>[http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2163 "Eurovision Song Contest 2017 Grand Final"]. ''eurovision.tv''. [[European Broadcasting Union]]. Retrieved 30 January 2017</ref> ! Јазик ! Превод !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Израел}} |Имри Зив |"I Feel Alive" |Англиски |"Се чувствувам жив" |23 |39 |- |02 |{{Esc|Полска}} |Каша Мош |"Flashlight" |Англиски |"Фенерче" |22 |64 |- |03 |{{Esc|Белорусија}} |НАВИ |"Historyja majho žyccia" |Белоруски |"Приказна на мојот живот" |17 |83 |- |04 |{{Esc|Австрија}} |Натан Трент |"Running on Air" |Англиски |"Трчајќи на воздух" |16 |93 |- |05 |{{Esc|Ерменија}} |Арцвик |"Fly With Me" |Англиски |"Летај со мене" |18 |79 |- |06 |{{Esc|Холандија}} |O'G3NE |"Lights and Shadows" |Англиски |"Светла и сенки" |11 |150 |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |07 |{{Esc|Молдавија}} |SunStroke Project |"Hey, Mamma!" |Англиски |"Хеј мамо!" |3 |374 |- |08 |{{Esc|Унгарија}} |Јоци Папаи |"Origo" |Унгарски, ромски |"Потекло" |8 |200 |- |09 | {{Esc|Италија}} |Франческо Габбани | "Occidentali's Karma" | Италијански |"Кармата на западните" |6 |344 |- |10 |{{Esc|Данска}} |Ања Нисен |"Where am I" |Англиски |"Каде сум" |20 |77 |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |11 |{{Esc|Португалија}} |Салвадор Собрал |"Amar Pelos Dois" |Португалски |"Сакање за двајцата" |1 |785 |- |12 |{{Esc|Азербејџан}} |Дијана Хаџијева |"Skeletons" |Англиски |"Скелети" |14 |120 |- |13 |{{Esc|Хрватска}} |Жак Худек |"My Friend" |Англиски, италијански |"Мој пријател" |13 |128 |- |14 |{{Esc|Австралија}} |Изаиа |"Don't come easy" |Англиски |"Не доаѓај лесно" |9 |173 |- |15 |{{Esc|Грција}} |Деми |"This Is Love" |"Ова е љубов" |Англиски |19 |77 |- style="font-weight: bold; background: #ff0000; |16 |{{Esc|Шпанија}} |Манел Наваро |"Do It for Your Lover" |Шпански, англиски |"Направи го за твојот љубовник" |26 |5 |- |17 |{{Esc|Норвешка}} |ЈОВСТ feat. Александер Валман |"Grab the Moment" |Англиски |"Фати го моментот" |10 |158 |- |18 | {{Esc|Велика Британија}} | Луси Џонс | "Never Give Up on You" |Англиски |"Нема никогаш да се откажам од тебе" |15 |111 |- |19 |{{Esc|Кипар}} |Ховиг |"Gravity" |Англиски |"Гравитаџија" |21 |68 |- |20 |{{Esc|Романија}} |Илинка и Алекс Флореа |"Yodel It" |Англиски |"Јоделај го" |7 |282 |- |21 | {{Esc|Германија}} | Левина | "Perfect Life" | Англиски |"Перфектен живот" |25 |6 |- |22 |{{Esc|Украина}} |О.Торвалд |"Time" |Англиски |"Време" |24 |36 |- |23 |{{Esc|Белгија}} |Бланш |"City Lights" |Англиски |"Градски светла" |4 |363 |- |24 |{{Esc|Шведска}} |Робин Бемгтсон |"I Can't Go On" |Англиски |"Не можам да продолжам" |5 |344 |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Бугарија}} |Кристијан Костов |"Beautiful Mess" |Англиски |"Прекрасен хаос" |2 |615 |- |26 | {{Esc|Франција}} | Алма | "Requiem" | Француски, англиски |"Реквием" |12 |135 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. === Полуфинале 1 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 1 гласови од телевоутинг/жири во првото полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |155 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Малта}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |227 |124 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 |4 |'''12''' |6 |'''12''' | |5 |2 |4 |8 |8 |10 |8 |5 |7 |2 |10 |3 |1 |- style="background:#A4D1EF;" |103 | style="background:#AAAAAA;" | |4 |8 |10 |5 |3 |7 |6 |10 |3 |5 |1 |10 |2 |5 |4 |5 |7 |1 |6 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |99 |62 |6 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 |3 | |3 |6 |3 |4 |10 |5 |7 | | |6 |5 | |2 | |1 |- style="background:#A4D1EF;" |37 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |'''12''' |6 |6 | |2 | | |1 |8 | | |2 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |160 |139 |'''12''' |6 | style="background:#AAAAAA;" | |5 |10 |3 |8 |7 |6 | |8 |6 |10 |'''12''' |7 |1 |'''12''' |10 |1 |8 |7 |- style="background:#A4D1EF;" |21 |2 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 |1 |1 | |2 | | | | |6 | |2 |3 |3 | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Албанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |76 |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |10 | |10 | |10 | | | | | | | | |8 | | |- style="background:#A4D1EF;" |38 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |'''12''' | |3 | |5 | |10 | | | | |1 | |7 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |165 |40 |3 | | |3 | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |1 |7 | |2 |3 |3 | |2 |5 |5 |2 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |125 |10 |5 |4 |8 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |10 |7 |8 |4 |8 | |7 |6 |4 |6 |8 |10 |6 |8 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |56 |17 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |8 | |7 | | | |2 | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |39 |1 | |7 | | | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 | | | |8 |2 | | |1 |6 | |5 |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Финска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |92 |41 |7 | |7 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 | |1 |3 |3 |1 |6 | |6 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |51 |8 | |2 |5 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |7 |1 |4 | |3 |3 | | |2 |5 | |5 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |87 | |10 |3 |7 |5 |7 | | style="background:#AAAAAA;" | |8 |8 | |4 |6 |4 |4 | |3 |1 |'''12''' |5 | |- style="background:#A4D1EF;" |63 | |'''12''' |1 | | |6 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | | |'''12''' | |'''12''' |10 | |7 |2 | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |370 |'''173''' |5 |'''12''' |6 |6 |7 |4 |10 |'''12''' | style="background:#AAAAAA;" | |5 |'''12''' |'''12''' |'''12''' |7 |10 |7 |8 |'''12''' |4 |'''12''' |10 |- style="background:#A4D1EF;" |'''194''' |'''12''' |8 |10 |'''12''' |'''12''' |7 |'''12''' |8 | style="background:#AAAAAA;" | |10 |'''12''' |6 |'''12''' |7 |6 |7 |'''12''' |'''12''' |10 |'''12''' |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |115 |61 | | |1 |8 | |'''12''' | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |2 |7 |1 | |'''12''' |10 | | | |6 | |- style="background:#A4D1EF;" |54 | |2 |3 |6 |6 |4 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |2 | | | |'''12''' |5 | | |4 | |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |119 |50 | | |'''12''' |2 |4 | |2 |3 |1 | | style="background:#AAAAAA;" | |1 | |8 |2 |2 |4 |3 | | |6 |- style="background:#A4D1EF;" |69 |6 |3 | |2 |8 | | |1 | |2 | style="background:#AAAAAA;" | |3 |5 |8 |3 |2 | |3 |8 |3 |'''12''' |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |291 |111 |10 |3 |10 |'''12''' |1 |5 |6 |5 |10 |3 | | style="background:#AAAAAA;" | | |6 | | |8 |6 |7 |7 |'''12''' |- style="background:#A4D1EF;" |180 |5 |6 |'''12''' |7 |10 |10 |8 |10 |'''12''' |7 |10 | style="background:#AAAAAA;" | |8 |10 |7 |10 |10 |8 |'''12''' |10 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |60 |29 |2 |2 |2 | |2 | |5 |2 | | | |2 | style="background:#AAAAAA;" | | | |3 | |8 | |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |31 |7 |1 | |4 | | |5 | | | |1 | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |4 | |7 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Чешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |81 |4 |1 |4 | |6 |2 | |4 |'''12''' | |3 | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |10 |7 | |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |2 | | | | | | | | |2 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |61 |8 |5 | | |8 | |7 | | |6 | | |4 |5 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' | | |3 | |3 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |4 |7 |6 |3 |4 |5 |6 | |3 |'''12''' |7 |7 |4 |4 | style="background:#AAAAAA;" | |'''12''' |4 |6 |3 | |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |7 |87 | |7 |5 |10 | |8 |4 | |4 |'''12''' |6 |10 | | |5 | style="background:#AAAAAA;" | |1 |4 |6 | |5 |- style="background:#A4D1EF;" |65 |3 |10 |5 | |7 | |4 | | |8 |6 |4 | |5 |8 | style="background:#AAAAAA;" | | |1 | |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Словенија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |17 |16 |1 |4 | | | |1 |1 | | | |5 | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | |4 | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | |2 |8 |2 | |4 | |3 | | |1 | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |18 |1 | | | | | | | |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |20 | | | | | | |1 |4 | | | |5 |1 | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | |2 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во првото полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |7 |Португалија |Азербејџан, Грузија, Исланд, Латвија, Молдавија, Полска, Шпанија |- |3 |Австралија |Чешка, Словенија, Шведска |- | rowspan="3" |2 |Грција |Црна Гора, Кипар |- |Молдавија |Албанија, Велика Британија |- |Шведска |Белгија, Финска |- | rowspan="5" |1 |Ерменија |Грција |- |Азербејџан |Италија |- |Кипар |Ерменија |- |Чешка |Португалија |- |Полска |Австралија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во првото полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Португалија |Албанија, Белгија, Финска, Исланд, Латвија, Полска, Словенија, Шпанија, Шведска |- | rowspan="2" |3 |Азербејџан |Чешка, Грузија, Молдавија |- |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија |- |2 |Кипар |Ерменија, Грција |- | rowspan="4" |1 |Албанија |Црна Гора |- |Грузија |Азербејџан |- |Грција |Кипар |- |Полска |Велика Британија |} === Полуфинале 2 === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Полуфинале 2 гласови од телевоутинг/жири во второто полуфинале |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Бугарија}} |204 |{{Esc|Бугарија}} |199 |- |2 |{{Esc|Унгарија}} |165 |{{Esc|Холандија}} |149 |- |3 |{{Esc|Романија}} |148 |{{Esc|Норвешка}} |137 |- |4 |{{Esc|Израел}} |132 |{{Esc|Австрија}} |115 |- |5 |{{Esc|Хрватска}} |104 |{{Esc|Данска}} |96 |- |6 |{{Esc|Естонија}} |69 |{{Esc|Израел}} |75 |- |7 |{{Esc|Белорусија}} |55 |{{Esc|Унгарија}} |66 |- |8 |{{Esc|Норвешка}} |52 |{{Esc|Малта}} |55 |- |9 |{{Esc|Холандија}} |51 |{{Esc|Белорусија}} |55 |- |10 |{{Esc|Швајцарија}} |49 |{{Esc|Србија}} |53 |- |11 |{{Esc|Србија}} |45 |{{Esc|Швајцарија}} |48 |- |12 |{{Esc|Ирска}} |41 |{{Esc|Ирска}} |45 |- |13 |{{Esc|Македонија}} |40 |{{Esc|Хрватска}} |37 |- |14 |{{Esc|Австрија}} |32 |{{Esc|Македонија}} |29 |- |15 |{{Esc|Литванија}} |25 |{{Esc|Романија}} |26 |- |16 |{{Esc|Данска}} |5 |{{Esc|Литванија}} |17 |- |17 |{{Esc|Сан Марино}} |1 |{{Esc|Естонија}} |16 |- |18 |{{Esc|Малта}} |0 |{{Esc|Сан Марино}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="43" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="36" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Србија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |98 |53 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |2 |  |6 |4 |8 |2 |2 |2 |6 |6 |4 |2 |  |1 |  |1 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |45 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |12 |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |12 |  |  |  |  |  |5 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |147 |115 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |5 |8 |8 |7 |10 |7 |5 |4 |7 |6 |12 |4 |5 |8 |4 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |32 |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |1 |4 |6 |3 |3 |  |1 |4 |  |2 |  |  |  |  |3 |  |4 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |69 |29 |5 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |8 |  |  |2 |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |8 |  |3 |- style="background:#A4D1EF;" |40 |10 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |  |  |  |4 |6 |  |3 |  |12 |  |  |5 |  | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |55 |55 |2 |6 |8 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |3 |  |  |5 |1 |1 |  |  |5 |7 |1 |4 |2 |6 |3 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |174 |26 |  |  |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |4 |- style="background:#A4D1EF;" |6 |7 |3 |7 |  | style="background:#AAAAAA;" |8 |7 |8 |8 |8 |7 |8 |7 |5 |7 |6 |12 |10 |12 |7 |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |149 |8 |8 |6 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |3 |12 |12 |8 |8 |8 |8 |5 |6 |  |5 |8 |6 |- style="background:#A4D1EF;" |51 |  |4 |2 |3 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |7 |5 |3 |2 |3 |4 |  |1 |  |2 |4 |  |5 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |231 |66 |12 |3 |5 |  |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |3 |  |3 |10 |2 |5 |  |  |2 |2 |12 |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |165 |12 |12 |6 |6 |12 |10 | style="background:#AAAAAA;" |  |4 |6 |10 |12 |6 |8 |10 |8 |5 |8 |7 |7 |10 |6 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |101 |96 |4 |  |7 |5 |10 |10 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |5 |8 |10 |3 |2 |4 |6 |8 |4 |2 |1 |  |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |4 |  |  |  | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ирска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |86 |45 |  |10 |  |1 |3 |  |5 |2 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |  |  |2 |  |1 |8 |7 |  |  |4 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |41 |  |3 |1 |4 |6 |2 |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |  |2 |  |3 |  |4 |7 |1 |1 | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |С.Марино | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |1 |0 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |1 | | | | | | | | | | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | | | | | |1 | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |141 |37 |3 |1 |  |  |7 |2 |  |  |  |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |3 |6 |  |  |  |  |5 |5 |- style="background:#A4D1EF;" |104 |7 |10 |8 |8 |5 |4 |10 |  |7 |6 | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |10 |4 |6 |2 |5 |  |2 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |189 |137 |1 |5 |  |  |2 |7 |7 |12 |7 |10 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |5 |12 |10 |10 |3 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |52 |3 |  |  |  |2 |5 |5 |10 |2 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |  |6 |3 |7 |3 |  |  |2 |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |97 |48 |  |4 |1 |  |6 |4 |  |4 |8 |  |  |5 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |7 |3 |1 |  |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |49 |4 |2 |5 |5 |10 |  |1 |1 |  |5 |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |2 |4 |1 |  |2 |4 |  |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |110 |55 |  |7 |  |7 |  |  |3 |  |  |  |7 |  |1 | style="background:#AAAAAA;" |  |  |3 |  |5 |10 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |55 |2 |1 |  |  |1 |3 |2 |  |1 |  |3 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |5 |8 |6 |8 |3 |  |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |403 |199 |10 |12 |12 |12 |8 |12 |12 |6 |12 |8 |6 |12 |12 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |12 |6 |7 |10 |8 |- style="background:#A4D1EF;" |204 |8 |8 |10 |12 |8 |12 |12 |12 |10 |12 |8 |12 |6 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |10 |12 |8 |12 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Литванија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |42 |17 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |7 |  | style="background:#AAAAAA;" | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |25 |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |10 |  |1 |  | style="background:#AAAAAA;" |  |1 |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Естонија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |85 |16 |  |2 |2 |3 |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |1 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |7 |  |  | |- style="background:#A4D1EF;" |69 |  |  |4 |2 |3 |  |4 |2 |3 |  |  |5 |1 |8 |2 |12 | style="background:#AAAAAA;" |  |6 |6 |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |207 |75 |7 |  |  |10 |4 |5 |1 |5 |6 |  |3 |7 |4 |  |10 |  |  | style="background:#AAAAAA;" |  |12 |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |132 |5 |5 |7 |10 |7 |7 |8 |6 |4 |7 |5 |7 |5 |7 |10 |3 |4 | style="background:#AAAAAA;" |  |10 |8 |7 |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани 12-те бодови доделени од стручното жири во второто полуфиналеl: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |10 |Бугарија |Австрија, Македонија, Малта, Холандија, Унгарија, Ирска, Норвешка, Швајцарија, Белорусија, Естонија |- | rowspan="2" |3 |Холандија |Романија, Сан Марино, Хрватска |- |Норвешка |Данска, Литванија, Германија |- |2 |Унгарија |Србија, Израел |- | rowspan="3" |1 |Израел |Франција |- |Австрија |Бугарија |- |Белорусија |Украина |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во второто полуфинале {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |9 |Бугарија |Малта, Холандија, Унгарија, Данска, Сан Марино, Норвешка, Белорусија, Израел, Германија |- |4 |Унгарија |Србија, Австрија, Романија, Хрватска |- | rowspan="2" |2 |Романија |Естонија, Франција |- |Србија |Македонија, Швајцарија |- | rowspan="4" |1 |Белорусија |Украина |- |Естонија |Литванија |- |Македонија |Бугарија |- |Литванија |Ирска |} === Финале === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" ! colspan="5" |Финале гласови од телевоутинг/жири во финалето |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- |1 |{{Esc|Португалија}} |376 |{{Esc|Португалија}} |382 |- |2 |{{Esc|Бугарија}} |337 |{{Esc|Бугарија}} |278 |- |3 |{{Esc|Молдавија}} |264 |{{Esc|Шведска}} |218 |- |4 |{{Esc|Белгија}} |255 |{{Esc|Австралија}} |171 |- |5 |{{Esc|Романија}} |224 |{{Esc|Холандија}} |135 |- |6 |{{Esc|Италија}} |208 |{{Esc|Норвешка}} |129 |- |7 |{{Esc|Унгарија}} |152 |{{Esc|Италија}} |126 |- |8 |{{Esc|Шведска}} |126 |{{Esc|Молдавија}} |110 |- |9 |{{Esc|Хрватска}} |103 |{{Esc|Белгија}} |108 |- |10 |{{Esc|Франција}} |90 |{{Esc|Велика Британија}} |99 |- |11 |{{Esc|Азербејџан}} |42 |{{Esc|Австрија}} |93 |- |12 |{{Esc|Полска}} |42 |{{Esc|Азербејџан}} |78 |- |13 |{{Esc|Белорусија}} |33 |{{Esc|Данска}} |69 |- |14 |{{Esc|Кипар}} |32 |{{Esc|Ерменија}} |58 |- |15 |{{Esc|Норвешка}} |29 |{{Esc|Романија}} |58 |- |16 |{{Esc|Грција}} |29 |{{Esc|Белорусија}} |50 |- |17 |{{Esc|Украина}} |24 |{{Esc|Унгарија}} |48 |- |18 |{{Esc|Ерменија}} |21 |{{Esc|Грција}} |48 |- |19 |{{Esc|Холандија}} |15 |{{Esc|Франција}} |45 |- |20 |{{Esc|Велика Британија}} |12 |{{Esc|Кипар}} |36 |- |21 |{{Esc|Данска}} |8 |{{Esc|Израел}} |34 |- |22 |{{Esc|Израел}} |5 |{{Esc|Хрватска}} |25 |- |23 |{{Esc|Шпанија}} |5 |{{Esc|Полска}} |23 |- |24 |{{Esc|Германија}} |3 |{{Esc|Украина}} |12 |- |25 |{{Esc|Австралија}} |2 |{{Esc|Германија}} |3 |- |26 |{{Esc|Австрија}} |0 |{{Esc|Шпанија}} |0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" |{{легенда|#FFFFFF|Жири|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|Телевоутинг|outline=#AAAAAA}} ! colspan="44" |Резултати од гласање |- ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Израел | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |39 |34 |  |4 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |5 |  |  |6 |  |  |  |  |  |8 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |1 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |64 |23 |  |6 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |4 |  |  |  |  |1 | |- style="background:#A4D1EF;" |41 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |3 |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |3 |2 |  |  |1 |7 |  |  |  |  |  |  |4 |  |10 |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |83 |50 |  |12 |  |2 |1 |  |  |2 |  |  |7 |  |  |  |  |3 |  |  |3 |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |5 |  |12 |- style="background:#A4D1EF;" |33 |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |2 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |3 |8 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австрија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |93 |93 |4 |  |  |6 |  |1 |  |  |  |7 |  |  |3 |  |1 |  |5 |  |2 |1 |12 |  |4 |3 |1 |2 |10 |  |3 |7 |5 |  |4 |1 |  |  |3 |  |3 |1 |4 |  |- style="background:#A4D1EF;" |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |79 |58 |  |  |4 |  |  |4 |7 |1 |  |1 |  |  |  |  |  |8 |3 |  |6 |  |4 |  |5 |1 |4 |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |2 |3 |  |2 | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |21 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |6 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Холандија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |150 |135 |3 |  |7 |  |  |  |  |  |  |5 |12 |4 |1 |  |4 |  |2 |4 |  |  |10 |  |  |4 |  |7 |3 |7 |  |4 |1 |  |5 |12 |8 |1 |  |8 |4 |8 |8 |3 |- style="background:#A4D1EF;" |15 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |1 |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Молдавија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |374 |110 |8 |10 |  |1 |3 |  |  |  |6 |3 |  |2 |7 |3 |  |7 |  |  |  |8 |  |  |7 |10 |8 |  |6 |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |6 |  |3 |4 |- style="background:#A4D1EF;" |264 |8 |10 |8 |8 |5 |3 |  |1 |2 |8 |3 |6 |6 |5 |7 |6 |8 |4 |  |6 |10 |6 |7 |12 |12 |7 |12 |  |5 |8 |  |6 |10 |12 |10 |3 |7 |6 |6 |4 |5 |12 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Унгарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |200 |48 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |1 |1 |  |  |4 |10 |  |  |1 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |8 |- style="background:#A4D1EF;" |152 |4 |7 |4 |2 |1 |7 |6 |2 |3 |3 |5 |4 |  |4 |2 |  |2 |8 |  |  |6 |2 |12 |  |4 |3 |2 |5 |6 |2 |  |  |8 |10 |  |5 |1 |5 |1 |12 |  |4 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Италија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |334 |126 |6 |  |3 |  |2 |8 |12 |12 |  |  |6 |7 |10 |7 |10 |4 |8 |  |  |2 |  |5 |8 |  |  |  |  |2 |  |  |2 |10 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |- style="background:#A4D1EF;" |208 |1 |6 |10 |3 |8 |10 |12 |12 |8 |  |6 |2 |8 |8 |5 |7 |5 |5 |4 |4 |  |7 |6 |2 |  |4 |4 |10 |2 |1 |5 |8 |  |6 |4 |10 |5 |  |2 |7 |1 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Данска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |69 |5 |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |  |8 |  |4 |  |  |  |5 |  |  |  |3 |  |5 |  |  |  |  |8 |  |  |  |3 |5 |5 |  |  |  |2 |3 |6 |  |- style="background:#A4D1EF;" |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Португалија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |758 |382 |12 |8 |12 |12 |12 |  |6 |10 |10 |10 |8 |10 |12 |8 |12 |5 |12 |8 |7 |12 |  |12 |12 |7 |5 |10 |  |12 |12 |5 |12 |8 |10 |6 |12 |12 |8 |12 |12 |7 |12 |10 |- style="background:#A4D1EF;" |376 |10 |8 |7 |10 |12 |8 |8 |8 |7 |5 |12 |12 |12 |12 |12 |8 |12 |10 |6 |10 |7 |12 |8 |7 |5 |12 |  |12 |12 |10 |8 |7 |7 |7 |7 |8 |12 |10 |8 |10 |8 |10 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |120 |78 |  |  |5 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |5 |  |5 |  |  |  |12 |  |12 |  |  |1 |10 |1 |  |  |4 |  |4 |1 |  |  |  |6 |- style="background:#A4D1EF;" |42 |  |  |1 |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |10 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |10 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрватска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |128 |25 |  |1 |  |  |  |5 |  |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |7 |- style="background:#A4D1EF;" |103 |2 |  |3 |  |  |12 |7 |3 |10 |  |4 |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |  |5 |1 |6 |8 |  |8 |3 |3 |  |  |  |3 |5 |12 |  |1 |5 |  |  |  |- | colspan="2" style="text-align:left; background:#F2F2F2" | ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|57x57пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|101x101пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] |- ! rowspan="26" |[[Податотека:ESCUcesnici1.jpg|безрамка|66x66пкс]] | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Австралија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |173 |171 |10 |  |  |5 |  |  |4 |  |8 |8 |  |3 |8 |10 |2 |  |1 |7 |4 |  |  |10 |3 |  |  |5 |5 |4 |4 |  |  |4 |7 |4 |7 |7 |6 |7 |10 |6 |10 |2 |- style="background:#A4D1EF;" |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |77 |48 |  |5 |  |  |  |12 |1 |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |10 |6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |  |  |  | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |1 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шпанија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |5 |0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 | | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Норвешка | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |158 |129 |  |  |10 |7 |5 |  |  |  |2 |6 |3 |  |  |1 |7 |  |10 |10 |  |5 |  |1 |  |  |3 |12 |2 |5 |7 |2 |7 |  |6 |  |6 |  |7 |3 |  |2 |  | |- style="background:#A4D1EF;" |29 |6 |  |  |1 |  |  |  |  |  |7 |  |  |  |2 |  |  |6 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |1 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Велика Британија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |111 |99 |  |  |6 |4 |  |  |8 |  |3 |  |1 |1 |  |2 |3 |1 |  |6 |  |4 |  |7 |  |12 |  |6 |  |  |5 |  |  |5 |  |  |3 |10 |2 |5 |  |  |5 |  |- style="background:#A4D1EF;" |12 |  |  |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Кипар | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |68 |36 |2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |5 |  |12 |  |  |  |7 |  |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |4 |  |  |  |  |  |5 |  |  |  | | |- style="background:#A4D1EF;" |32 |  |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |12 |  |  |  |12 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |2 |  |  |  |2 |  |  |  |  |  |  |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |282 |58 |  |3 |  |3 |  |10 |3 |5 |4 |  |  |  |  |  |  |6 |  |  |12 |  |3 |  |  |  |  |  |  |  |1 |8 |  |  |  |  |  |  |  | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |224 |3 |2 |6 |5 |7 |  |4 |6 |  |4 |10 |10 |7 |3 |10 |1 |4 |6 |12 |2 |8 |5 |4 |10 |10 |6 |7 |4 |7 |12 |  |4 |2 |  |6 |2 |6 |7 |7 |6 |6 |3 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Германија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |6 |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 | | | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Украина | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |36 |12 |  |7 |  |  |4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- style="background:#A4D1EF;" |24 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |7 |  |3 |  |  |  |4 |  |1 |  |  |  |  |2 |  |  |7 |  |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |363 |108 |1 |  |8 |10 |8 |6 |  |  |  |2 |2 |  |4 |  |  |  |4 |2 |  |  |  |2 |  |  |7 |  |8 |6 |2 |12 |  |3 |  |  |  |5 |  |10 |5 |  |  |1 |- style="background:#A4D1EF;" |255 |12 |4 |5 |12 |6 |4 |5 |5 |4 |6 |8 |7 |4 |10 |8 |5 |10 |12 |2 |5 |4 |10 |3 |4 |2 |10 |10 |7 |10 |5 |  |2 |6 |5 |8 |6 |  |12 |3 |5 |4 |5 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Шведска | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |344 |218 |  |  |  |  |10 |7 |  |  |1 |12 |4 |6 |5 |12 |8 |  |6 |3 |8 |6 |  |8 |2 |6 |10 |4 |7 |10 |6 |6 |8 |6 |8 |7 |1 |6 |12 |4 |8 |4 |7 |  |- style="background:#A4D1EF;" |126 |  |3 |2 |4 |3 |  |2 |7 |5 |12 |1 |5 |5 |6 |  |3 |3 |3 |3 |3 |2 |8 |1 |6 |  |  |1 |1 |4 |  |1 |5 |3 |2 |3 |1 |2 |3 |4 |2 |  |7 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Бугарија | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |615 |278 |7 |2 |2 |8 |7 |2 |10 |8 |12 |4 |10 |12 |6 |6 |5 |2 |7 |12 |10 |  |  |6 |6 |8 |2 |8 |  |8 |10 |10 |6 |7 |12 |10 |10 |8 |10 |6 |7 |10 |2 |  |- style="background:#A4D1EF;" |337 |7 |12 |12 |7 |10 |6 |10 |10 |12 |10 |7 |8 |10 |7 |4 |10 |7 |7 |8 |7 |  |4 |10 |5 |8 |5 |8 |6 |8 |6 |7 |10 |12 |8 |12 |7 |8 |8 |12 |8 |12 |2 |- | rowspan="2" style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Франција | rowspan="2" style="text-align:right; background:#f2f2f2;" |135 |45 |  |  |  |  |6 |3 |5 |4 |5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |3 |  |  |  |  |6 |  |4 |1 |  |  |  |2 |  |  |  |  |1 |  |  |  |  |5 |- style="background:#A4D1EF;" |90 |  |5 |  |  |4 |2 |1 |  |6 |  |  |  |3 |1 |  |4 |  |1 |5 |8 |12 |  |2 |  |1 |  |6 |2 |  |  |3 |3 |4 |4 |1 |  |3 |  |  |3 |  |6 |- |} ==== 12 бода ==== ===== Жири ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од стручното жири во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |18 |Португалија |Шведска, Сан Марино, Латвија, Израел, Шпанија, Франција, Литванија, Ерменија, Исланд, Србија, Швајцарија, Холандија, Грузија, Унгарија, Словенија, Полска, Велика Британија, Чешка |- |4 |Бугарија |Македонија, Норвешка, Естонија, Белорусија |- |3 |Шведска |Данска, Финска, Белгија |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Холандија |Австрија, Романија |- |Азербејџан |Италија,  Португалија |- |Белорусија |Азербејџан, Украина |- |Грција |Црна Гора, Кипар |- | rowspan="6" |1 |Романија |Молдавија |- |Унгарија |Хрватска |- |Норвешка |Германија |- |Велика Британија |Австралија |- |Австрија |Бугарија |- |Кипар |Грција |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани доделените 12 бода од телевоутингот во финалето: {| class="wikitable" style="width:100%;" !Бр. !Учесник !Држава која ги дала 12-те бодови |- |12 |Португалија |Израел, Австрија, Норвешка, Шпанија, Финска, Франција, Литванија, Исланд, Германија, Швајцарија, Холандија, Белгија |- |7 |Бугарија |Азербејџан, Сан Марино, Македонија, Белорусија, Унгарија, Велика Британија, Чешка |- |5 |Молдавија |Австралија, Италија, Португалија, Романија, Украина |- |4 |Белгија |Шведска, Латвија, Естонија, Полска |- | rowspan="5" |2 |Италија |Албанија, Малта |- |Романија |Молдавија, Ирска |- |Унгарија |Србија, Хрватска |- |Хрватска |Црна Гора, Словенија |- |Кипар |Грција, Ерменија |- | rowspan="4" |1 |Шведска |Данска |- |Франција |Бугарија |- |Азербејџан |Грузија |- |Грција |Кипар |} == Други држави == === Активни членки на Европската радиодифузија === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Националната телевизија во Андора објави на 19 мај 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, без да посочат каква било причина.<ref>Granger, Anthony (19 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/19/andorra-no-return-eurovision-2017/ "Andorra: No return to Eurovision in 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 1 June 2016.</ref><br>2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– Сè уште не е познато дали националната телевизија на БиХ ќе биде во можност да учествува на ова издаение на Ервовизија, после што беше објавено на 25 мај 2016 година дека ЕРД ќе ја дисквалификува BHRT од членството поради долг од околу 5,4 милиони евра. BHRT има рок до 8 јуни да подмири дел од долгот за да не се соочи со дисквалификација.<ref>Granger, Anthony (14 December 2016). [https://eurovoix.com/2016/12/14/bosnia-herzegovina-ebu-imposes-sanctions-bhrt/ "Bosnia & Herzegovina: EBU Imposes Sanctions on BHRT"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 14 December 2016</ref><br>3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Националната телевизија на Луксембург објави на 25 мај 2016 година дека тие нема да учествуваат во 2017 година.<ref>Granger, Anthony (25 May 2016). [http://eurovoix.com/2016/05/25/luxembourg-will-not-participate-eurovision-2017/ "Luxembourg: will not participate in Eurovision 2017"]. ''Eurovoix''. Retrieved 25 May 2016.</ref><br>4. {{Esc|Монако}}&nbsp;– Националната телевизија објави дека нема да учествуваат<ref>Jiandani, Sanjay (19 August 2016). [http://esctoday.com/137076/monaco-tmc-will-not-return-eurovision-2017 "Monaco: TMC will not participate in Eurovision 2017"]. esctoday.com. Retrieved 19 August 2016.</ref><br>5. {{Esc|Русија}}&nbsp;– Иако Русија веќе испрати свој претставник на овогодинешното издание на Евровизија, Украинските служби не дозволија пристап на претставничката Јулија Самојлова, поради изречена забрана за пристап на нивна територија во период од 3 години. ЕБУ понудија Русија да настапува преку сателит или да избере нов претставник, но Русија ги одби двете понуди.<br> 6. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– Националната телевизија на Словачка излезе со соопштение дека нивното отсуствување од Евровизија од 2012 година па наваму е од финансиски карактер и дека не планираат да учествуваат на истото сè додека Евровизија претставува „привлечен проект“. Исто така, истакнаа дека се фокусирани на домашна продукција каде што имаат домашни проекти. За понатамошно учество ќе се искажат кон крајот на 2016 година.<ref>Jiandani, Sanjay (24 October 2016). [http://esctoday.com/137446/slovakia-rtvs-will-not-participate-in-eurovision-2017 "Slovakia: RTVS will not participate in Eurovision 2017"]. ''ESCToday''. Retrieved 24 October 2016.</ref><br>7. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Турската национална телевизија истакна дека ќе се вратат назад на Евровизија, но не прецизирале кога точно. Причината за нивното повлекување досега бил начинот на којшто се гласало и приоритетите на „Гоелмата петка“<ref>Granger, Anthony (23 October 2016). [https://eurovoix.com/2016/10/23/turkey-ntu-director-general-states-turkey-will-not-participate-in-eurovision-2017/ "Turkey: NTU Director General States Turkey Will Not Participate in Eurovision 2017"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 24 October 2016.</ref> === Други членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– - Казахстан е членка на Европската радиодифузија па можно е и нивно учество <ref name="Jordan, Paul 2016">Jordan, Paul (31 October 2016). [http://www.eurovision.tv/page/news?id=43_countries_to_participate_in_eurovision_2017 "43 countries to participate in Eurovision 2017"]. ''eurovision.tv''. Retrieved 31 October 2016.</ref> === Дражави кои не се членки на Европската Радиодифузија === 1. {{знаме|Косово}}&nbsp;– Косово не е членка на ЕРД, така да сè уште нема право за учество на натпреварот.<ref name="Jordan, Paul 2016"/><br> 2. {{знаме|Лихтенштајн}}&nbsp;– Националната телевизија 1FLTV објавила на 21 септември 2016 година дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија, сепак не порекнуваат дека не би се вратиле да учествуваат во наредна година.<ref>Jiandani, Sanjay (21 September 2016). [http://esctoday.com/137674/liechtenstein-1-fl-tv-will-not-debut-kyiv-sets-eyes-future-esc-participation "Liechtenstein: 1 FL TV will not debut in Kyiv; sets its eyes on a future ESC participation"]. ''ESCToday''. Retrieved 21 September 2016.</ref><br> 3. {{знаме|САД}}&nbsp;– После настапувањто на Австралија за првпат на Евровизија, како почестен гостин, можно е и САД да учествуваат во иднина, но за сега нема никаква информација.<ref>[http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016 "Eurovision Song Contest 2016 – About the Show"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160602193932/http://www.logotv.com/shows/eurovision-song-contest-2016|date=2016-06-02}}. ''logotv.com''. [[Logo TV]]. Retrieved 2 May 2016.</ref><ref>Parker, Lyndsey (9 May 2016). [https://www.yahoo.com/music/see-kim-chi-bob-the-drag-queen-and-naomi-smalls-173047105.html "See Kim Chi, Bob the Drag Queen, and Naomi Smalls Serve 'Realness' in Exclusive 'RuPaul's Drag Race' Music Video Preview"]. ''[[Yahoo!]]''. Retrieved 11 May 2016.</ref> == Инциденти == === Избор на француската песна === Француската национална телевизија, ја објави Алма за нивни претставник со песната „Requiem“ на 9 февруари 2017&nbsp;г. На 17 февруари 2017 год беше откриено дека песната била претходно снимена и изведена на 1 септември 2016 година, со што ги прекршува правилата за избор на песна на Европската Радиодифузија. Понатамошни истражувања покажаа дека песната била изведена на крајот на јануари 2015&nbsp;г. Додека францускиот радиодифузер уверува дека не се прекршени никакви правила, сè уште нема никаква одлука за дисквалификација на Франција од фестивалот досега. На 21 февруари 2017 беше објавено дека Алма и нејзиниот тим биле во продукција правејќи билингуална верзија од песната - на Англиски и Француски.<ref>Herbert, Emily (21 February 2017). [https://eurovoix.com/2017/02/21/france-requiem-bilingual/ "France: "Requiem" to Be Performed in French & English"]. ''eurovoix.com''. Eurovoix. Retrieved 21 February 2017.</ref> === Изборот на претставничката од Русија === На 13 март 2017 год, Русија ја објави евровизиската песна со која Јулија Самојлова ќе се натпреварува на годинешнто издание на ''„Евровизија“'', а 27-годишната пејачка, која е лице со телесна инвалидност, сега е под истрага во земјата домаќин на фестивалот, Украина. Имено, како што пренесува порталот ''„Оикотајмс“'', повикувајќи се на извори од ''„Дојче веле“,'' украинската Агенција за разузнавање објавила дека руската претставничка е под истрага откако било откриено дека настапувала во кримскиот град Керч во 2015, само една година откако полуостровот бил преземен од Русија. Доколку не влегла во земјата преку копно, таа би можела да се соочи со забрана за учество во натпреварот. После руското преземање на Крим, директно патување во Украина преку Русија било забрането, а на секојшто ќе направи ваков прекршок ќе му биде забрането да влезе во Украина во период од неколку години. Украина соопшти дека нема да прави исклучоци ниту за фестивалот. Сето тоа уште еднаш ги разгори шпекулациите дека Русија ќе го бојкотира годинешниот фестивал во Киев. Двете земји се во лоши односи после преземањето на Крим и вооружените конфликти меѓу проруските сепаратисти и источниот дел на Украина, а и на голем број руски уметници им е забрането да настапуваат во Украина.<ref>[https://sputniknews.com/russia/201703221051846606-russia-samoilova-eurovision/ "Russia to Boycott Eurovision if Contest Leadership Does Not Defend Samoilova"]. ''Sputnik International''. Retrieved 22 March 2017.</ref> На Русија ѝ било понудено да настапува преку сателит или да избере нов учесник, но руската делегација ги одбила и двете понуди, се почитува одлуката на Украина за Јулија Самојлова да нема пристап на нејзина територија, Русија е дисквалификувана, официјално на 13 април 2017 година. === Компромис на Израелската Радиодифузија === Израелската радиодифузија (IBA) се соочува со потенцијален компромис предложен од премиерот Венјамин Нетанјаху и министерот за финансии, Моше Кахлон. Компромисот подразбира делење на IBA во два одделни субјекти; од кои прваиот е на Израел, „јавно Радиодифузна Компанија“ (IPBC), а вториот се основани на телевизиски вести и тековни настани.  === Преговори за пеењето во живо === Норвешката национална телевизија е во преговори за емитување на настап со плејбек вокали во текот на изведбата во живо и потребно е да се загарантира интерпретација во живо за време на настапот. ЕРД го одби барањето на норвешката национална телевизија за да се отстрани тоа правило, бидејќи оводоинешниот претставник од Норвешка во својот настап има делови во песната со електронски глас, со што се прекршува правилото. Ваков проблем се јавил и претходно во 1999 година, кога хрватската претставничка Дорис Драговиќ имала машки вокал во изведбата. Можно беше да ѝ биде намален вкупниот број на бодови за една третина, од 118 на 79 бода, но тоа не се случило. === Инцидент со настапот на Џамала === За време на пребројувањето на гласовите во финалето, настапуваше Џамала, победничката на Евровизија 2016 и за време на тој настап, непознат човек од публиката со австралиско знаме се искачи на сцената каде започна за да се соблекува. Многу брзо беше отстранет од страна на обезбедувањето. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Type = Компилација | Artist = Eurovision Song Contest | Cover = ESC 2017 album cover.jpg | Alt = | Released = 28 април 2017 | Recorded = | Genre = Поп-музика|Поп| Length = {{unbulleted list|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 1)|{{Duration|m=00|s=00}} (CD 2)}} | Label = Universal Music Group|Универзал| Producer = | Last album = ''Eurovision Song Contest 2016#Official album|| This album = Eurovision Song Contest: Kyiv 2017 | Next album = |}} '''''Eurovision Song Contest: Kyiv 2017''''' е официјалното име на компилацијата со песни коишто ќе се натпреваруваат на Евровизија 2017. Ги содржи и песните од државите кои не се квалификувани во финалето. Официјалното претставување беше на 21 април 2017, а во продажба започна од 28 април 2017 година. {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Lindita | title1 = Botë | length1 = | extra2 = Artsvik | title2 = Fly with Me | length2 = | extra3 = Nathan Trent | title3 = Running on Air | length3 = 2:43 | extra4 = Isaiah Firebrace | title4 = Don't Come Easy | length4 = 3:07 | extra5 = Diana Hajiyeva | length5 = 2:59 | extra6 = Blanche | title6 = City Lights | length6 = 2:54 | extra7 = Kristian Kostov | title7 = Beautiful Mess | length7 = 3:00 | extra8 = NAVI | title8 = Historyja majho žyccia | length8 = 2:59 | extra9 = Timebelle | title9 = Apollo | length9 = 2:59 | extra10 = Hovig Demirjian | title10 = Gravity | length10 = 2:59 | extra11 = Martina Bárta | title11 = My Turn | length11 = | extra12 = Levina | title12 = Perfect Life | length12 = 3:01 | extra13 = Anja Nissen | title13 = Where I Am | length13 = 2:59 | extra14 = Koit Toome and Laura Põldvere | title14 = Verona | length14 = 3:16 | extra15 = Manel Navarro | title15 = Do It for Your Lover | length15 = 3:24 | extra16 = Norma John | title16 = Blackbird | length16 = 3:07 | extra17 = Alma | title17 = Requiem | length17 = 3:03 | extra18 = Lucie Jones | title18 = Never Give Up on You | length18 = 3:00 | extra19 = Tamara Gachechiladze | title19 = Keep the Faith | length19 = | extra20 = Demy | title20 = This Is Love | length20 = 3:06 | extra21 = Jacques Houdek | title21 = My Friend | length21 = 3:00 | extra22 = Joci Pápai | title22 = Origo | length22 = 3:23 }} {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = {{Duration|m=00|s=00}} | extra1 = Brendan Murray | title1 = Dying to Try | length1 = | extra2 = Imri Ziv | title2 = I Feel Alive | length2 = 3:00 | extra3 = Svala | title3 = Paper | length3 = 3:00 | extra4 = Francesco Gabbani | title4 = Occidentali's Karma | length4 = 3:08 | extra5 = Fusedmarc | title5 = Rain of Revolution | length5 = | extra6 = Triana Park | title6 = Line | length6 = 3:06 | extra7 = SunStroke Project | title7 = Hey, Mamma! | length7 = 2:59 | extra8 = Slavko Kalezić | title8 = Space | length8 = | extra9 = Jana Burčeska | title9 = Dance Alone | length9 = | extra10 = Claudia Faniello | title10 = Breathlessly | length10 = 3:00 | extra11 = O'G3NE | title11 = Lights and Shadows | length11 = 3:00 | extra12 = JOWST | title12 = Grab the Moment | length12 = 2:55 | extra13 = Kasia Moś | title13 = Flashlight | length13 = 3:00 | extra14 = Salvador Sobral | title14 = Amar pelos dois | length14 = 3:05 | extra15 = Ilinca Băcilă | title15 = Yodel It! | length15 = 2:56 | extra16 = Tijana Bogićević | title16 = In Too Deep | length16 = | extra17 = Yuliya Samoylova | title17 = Flame Is Burning | length17 = | extra18 = Robin Bengtsson | title18 = I Can't Go On | length18 = 3:03 | extra19 = Omar Naber | title19 = On My Way | length19 = | extra20 = Valentina Monetta и Jimmie Wilson | title20 = Spirit of the Night | length20 = 3:06 | extra21 = O.Torvald | title21 = Time | length21 = 3:06 }} == Интернационално емитување и презентери == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Wiktoria<br> 2. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– Tural Asadov<br> 3. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo<br> 4. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Aminata<br> 5. {{Esc|Израел}}&nbsp;– Ofer Nachshon<br> 6. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Tijana Miskovic<br> 7. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu<br> 8. {{Esc|Малта}}&nbsp;– Martha Fenech<br> 9. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Ilija Grujoski<br> 10. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ulla Essendrop<br> 11. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Kati Bellowitsch<br> 12. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Marcus & Martinus<br> 13. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– Nieves Álvarez<br> 14. {{Esc|Финска}}&nbsp;– Jenni Vartiainen<br> 15. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Élodie Gossuin<br> 16. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Constantinous Christoforou<br> 17. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Jüri Pootsmann<br> 19. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag<br> 20. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Iveta Mukuchyan<br> 21. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– Boryana Gramatikova<br> 22. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– Bo Halldórsson<br> 23. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Sanja Vucic<br> 24. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Lee Lin Chin<br> 25. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Giulia Valentina<br> 26. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Barbara Schöneberger<br> 27. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– Filomena Cautela<br> 28. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– Luca Hänni<br> 29. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– Douwe Bob<br> 30. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Nicky Byrne<br> 31. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– Nika Kocharov<br> 32. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– John Karayiannis<br> 33. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Alyona Lanskaya<br> 34. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Sonia Argint-Ionescu<br> 35. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Csilla Tatár<br> 36. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Katarina Cas<br> 37. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– Fanny Gillard<br> 38. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Anna Popek<br> 39. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Katrina Leskanich<br> 40. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Uršula Tolj<br> 41. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Radka Rosická<br> 42. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko {{Div col end}} === Коментатори === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey (SBS, сите фестивали) <br> 2. {{Esc|Австрија}}&nbsp;– Andi Knoll (ORF eins, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Азербејџан}}&nbsp;– TBC (İTV, сите фестивали)<br> 4. {{Esc|Албанија}}&nbsp;– Andri Xhahu (TVSH, RTSH HD, RTSH Muzikë и Radio Tirana, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Белгија}}&nbsp;– француски: Maureen Louys и Jean-Louis Lahaye (La Une, сите фестивали); холандски: Peter Van de Veire (één и Radio 2, сите фестивали)<br> 6. {{Esc|Белорусија}}&nbsp;– Evgeny Perlin (Belarus-1 и Belarus 24, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 8. {{Esc|Бугарија}}&nbsp;– TBC (BNT 1, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp;– Mel Giedroyc и Scott Mills (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале) <br> 10. {{Esc|Германија}}&nbsp;– Peter Urban (One, сите фестивали; NDR Fernsehen, полуфинале 2; Das Erste, финале)<br> 11. {{Esc|Грузија}}&nbsp;– TBC (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Грција}}&nbsp;– Giorgos Kapoutzidis и Maria Kozakou (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 1, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 13. {{Esc|Данска}}&nbsp;– Ole Tøpholm (DR1, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Ерменија}}&nbsp;– Avet Barseghyan и Gohar Gasparyan (Armenia 1 and Public Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 15. {{Esc|Естонија}}&nbsp;– Marko Reikop (ETV, сите фестивали)<br> 16. {{Esc|Израел}}&nbsp;– без коментатор (IBA);Kobi Menora, Dori Ben Ze’ev и Alon Amir (88FM, сите фестивали)<br> 17. {{Esc|Ирска}}&nbsp;– Marty Whelan (RTÉ2, полуфиналиња; RTÉ One, финале)<br> 18. {{Esc|Исланд}}&nbsp;– TBC (RÚV и Rás 2, сите фестивали)<br> 19. {{Esc|Италија}}&nbsp;– Andrea Delogu и Ema Stokholma (Rai 4, полуфиналиња); Flavio Insinna и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 20. {{Esc|Кипар}}&nbsp;– Tasos Tryfonos и Christiana Artemiou (RIK 1, RIK SAT, RIK HD и Trito Programma, сите фестивали)<br> 21. {{Esc|Латвија}}&nbsp;– Valters Frīdenbergs (LTV1, полуфиналиња); Toms Grēviņš (LTV1, финале)<br> 22. {{Esc|Литванија}}&nbsp;– Darius Užkuraitis и Gerūta Griniūtė (LRT и LRT Radijas, сите фестивали)<br> 23. {{Esc|Македонија}}&nbsp;– Каролина Петковска (МРТ 1, сите фестивали)<br> 24. {{Esc|Малта}}&nbsp;– TBC (TVM, сите фестивали)<br> 25. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Gloria Gorceag (Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical и Radio Moldova Tineret, сите фестивали)<br> 26. {{Esc|Норвешка}}&nbsp;– Olav Viksmo-Slettan (NRK1, сите фестивали);Ronny Brede Aase, Silje Nordnes и Markus Neby (NRK3, финале); Ole Christian Øen (NRK P1, второ полуфинале и финале)<br> 27. {{Esc|Полска}}&nbsp;– Artur Orzech (TVP 1, сите фестивали)<br> 28. {{Esc|Португалија}}&nbsp;– José Carlos Malato и Nuno Galopim (RTP1 и RTP Internacional)<br> 29. {{Esc|Романија}}&nbsp;– Liana Stanciu и Radu Andrei Tudor (TVR1 и TVR HD, сите фестивали)<br> 30. {{Esc|Сан Марино}}&nbsp;– Lia Fiorio и Gigi Restivo (SMtv San Marino и Radio San Marino, сите фествали)<br> 31. {{Esc|Словенија}}&nbsp;– Andrej Hofer (RTV SLO2, полуфиналиња; RTV SLO1, финале; Radio Val 202, второ полуфинале и финале; Radio Maribor, сите фестивали)<br> 32. {{Esc|Србија}}&nbsp;– Silvana Grujić и Olga Kapor (RTS 1, RTS HD и RTS Sat, прво полуфинале)<br> 33. {{Esc|Украина}}&nbsp;– Pavlo Shylko (UA:PBC, сите фестивали)<br> 34. {{Esc|Унгарија}}&nbsp;– Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали<br> 35. {{Esc|Финска}}&nbsp;– фински: Mikko Silvennoinen. шведски: Eva Frant иJohan Lindroos (Yle TV1, полуфинале 1) (Yle TV2, полуфинале 2 и финале)<br> 36. {{Esc|Франција}}&nbsp;– Marianne James, Stéphane Bern и Amir Haddad (France 2, финале), Marianne James и Jarry (France 4, полуфиналиња)<br> 37. {{Esc|Холандија}}&nbsp;– TBC (NPO 1 и BVN, сите фестивали)<br> 38. {{Esc|Хрватска}}&nbsp;– Duško Čurlić (HRT 1, сите фестивали), Zlatko Turkalj Turki (HRT 2, сите фестивали) <br> 39. {{Esc|Црна Гора}}&nbsp;– Dražen Bauković и Tijana Mišković (TVCG 1 и TVCG SAT, сите фестивали)<br> 40. {{Esc|Чешка}}&nbsp;– Libor Bouček (ČT2, полуфиналиња; ČT1, финале)<br> 41. {{Esc|Швајцарија}}&nbsp;– германски: Sven Epiney (SRF zwei, полуфиналиња и SRF 1, финале); италијански: Clarissa Tami и Sebalter (RSI La 2, полуфиналиња и RSI La 1, финале); француски: Jean-Marc Richard и Nicolas Tanner (RTS Deux, полуфиналиња и RTS Un, финале)<br> 42. {{Esc|Шведска}}&nbsp;– Måns Zelmerlöw и Edward af Sillén (SVT1, сите фестивали)<br> 44. {{Esc|Шпанија}}&nbsp;– José María Íñigo и Julia Varela (La 2, полуфиналиња; La 1, финале)<br> {{Div col end}} ==== Држави коишто не се учеснички ==== {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– не објавено<br> 2. {{знаме|Казахстан}}&nbsp;– Kaldybek Zhaysanbaev и Diana Snegina (Khabar Agency)<br> 3. {{знаме|Кина}}&nbsp;– Lee Wei Song и Lee Shih Shiong (Hunan TV) <br> 4. {{знаме|Гренланд}}&nbsp;– TBA (KNR, финале)<br> 5. {{знаме|Јапонија}}&nbsp;– TBA (NHK, сите фестивали)<br> 6. {{знаме|САД}}&nbsp;– Francisca Lachapel и Vanessa Claudio (Univision, сите фестивали)<br> {{Div col end}} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Commons|Cat|Eurovision Song Contest 2017}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија 2017]] [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Украинска музика]] [[Категорија:Култура на Киев]] [[Категорија:Музиката во 2017 година]] 9ybwxolapvg8ofehzdm838nfjdo5pcr 0 1171910 5628605 5626404 2026-09-15T06:28:59Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ Јазична исправка, replaced: авијач → авивач 5628605 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Стадион | име = Стадион „Рајко Митиќ“ | прекар = '''Маракана''' | слика = [[Image:Fk Red Star stadium.jpg|300px]] | целоиме =Стадион „Рајко Митиќ“ | локација = [[Белград]], [[Србија]] | координати = {{Coord|44.7832|20.4649|region:RS_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | темели =1960 | изграден =1963 | отворен = 1 септември 1963 | реновиран = 2008 | проширен = | затворен = | срушен = | сопственик = [[ФК Црвена ѕвезда]] | оператор = [[ФК Црвена ѕвезда]] | подлога = [[трева]] | цена = | архитект = | структурен_инженер = | сервис_инженер = | главен_изведувач = | менаџер = | главни_изведувачи = | поранешни_имиња = Стадион „Црвена ѕвезда“ | играат = [[ФК Црвена ѕвезда]] | сместивост = 55,538<ref>http://stadiumdb.com/stadiums/ser/marakana</ref> | димензии =110 x 73 метри | табла =[[LED]] }} '''Стадион „Рајко Митиќ“''' (порано '''Стадион на Црвена ѕвезда'''; популарно познат и како '''Маракана''') е [[фудбал]]ски и [[атлетика|атлетски]] [[стадион]] во [[Белград]] на кој игра [[ФК Црвена ѕвезда]]. На него официјални натпревари игра и [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|фудбалската репрезентација на Србија]]. Стадионот се наоѓа во населбата [[Дедиње]] во [[Градската општина Савски венац|општина Савски венец]]. Сместивоста на стадионот е 55 568 гледачи. Стадионот го носи името во чест на „првата Ѕвездина ѕвезда“ [[Рајко Митиќ]]. [[Податотека:Zvezda_stadion.jpg|мини|Стадионот Рајко Митиќ]] == Историја == Маракана е градена од [[1960]]. до [[1963]]. година. Всушност таа го заменила стариот стадион на [[СК Југославија]] кој бил изграден [[1927]]. година и на кој Црвена ѕвезда го одиграла последниот натпревар против [[ФК Нови Сад|Нови Сада]]. Првиот натпревар на Маракана бил одигран на [[1 септември]] [[1963]]. године против [[ФК Риека|Ријека]] (2-1). Тогаш на сè уште не завршените трибини, натпреварот го следеле 55.000 гледачи, а подоцна е забележана рекордна посетеност на натпреварот против [[ФК Партизан|Партизан]] – 74.000 гледачи. Следната година ,стадионот бил потполно завршен, сместивоста официјално изнесувала 95 000 гледачи.Првиот гол на популарната “Маракана” го постигнал [[Трифун Михајловиќ]], на средбата со пионерите на Ѕвезда и Единство од Земун, како предигра на првенствениот натпревар против [[ФК Риека|Ријека]]. Први официјален, прволигашки погодок,бил дело на Ријечанинот Вукоја, додека првиот гол за сениорскиот тим на Црвена ѕвезда го постигнал [[Душан Маравиќ]], на истиот натпревар. [[Податотека:Beograd_7652.jpg|мини|Трибината на најверните навивачи на Црвена ѕвезда, Делије Север.]] Најголем број гледачи бил забележен на [[23 април]] [[1975]]. година против унгарскиот [[ФК Ференцварош|Ференцварош]] во натпреварот од полуфиналето на [[Купот на победниците на куповите]]. Тагаш биле продадени 96.070 влезници, но се проценува дека на стадионот било околу 110.000 гледачи, колку што била сместивоста на стадионот во тоа време.<ref name="цз">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |title=Званични портал ФК Црвена звезда - Стадион |accessdate=2017-02-06 |archive-date=2016-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222222914/http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |url-status=dead }}</ref> Во меѓувреме, таа бројка е драстично смалена. Пратејќи ја модернизацијата и истовремено исполнувајќи ги условите и правилата на [[УЕФА|Европската фудбалска Унија]], сè со цел да се подигне комодитетот на навивачите и нивната безбедност, биле забранети местата за стоење, со тоа што се поставиле столици на сите четри трибини. Така данес сместивоста на стадионот официјално изнесува 55.538 места. Покрај самиот терен на стадионот има многу следечки содржини (помошни терени, медицински центар) како и музеј на ФК Црвена ѕвезда. На Маракана било одиграно финалето на [[Куп на шампиони 1973/74|Куп на шампионите]] на [[30 април]] [[1973]]. година помеѓу [[ФК Ајакс|Ајакс]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]] (1-0). Тогаш на натпреварот присуствувало 91.564 гледачи.<ref name="цз" /> На стадионот на Црвена ѕвезда се одржававале натпревари во рамките на [[Летната универзијада 2009.|Универзијада во Белград 2009]]. година. Во текот на летото 2008. година уредена е нова дренажа, заменена со трева, заменети биле и светилките на рефлекторите, а во 2010 година и нови столици на источната трибина. Управата на клубот на 21 декември 2014. година донела одлука за преименовање на стадионот во чест на легендарниот фудбалер и првата Ѕвездина ѕвезда [[Рајко Митиќ]]. ==Поврзано== * Список на стадиони во Србија ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Надворешни врски== {{рв|Stadium "Rajko Mitić"|Stadion Crvena Zvezda}} *[http://www.crvenazvezdafk.com FC Red Star official website] *[http://crvenazvezdafk.com/sr/stadion.html FC Red Star Belgrade Stadion] *[http://www.oaza.rs/sport/delije/index.php?lang_id=1&page_id=207 Stadium pictures on Delije web site]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.stadiumguide.com/crvenazvezda.htm Stadium Guide Article] *[http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu 360° Marakana Virtual tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110620215058/http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu |date=2011-06-20 }} {{s-start}} {{succession box | title=[[Уефа Лига на Шампионите|Европски Куп]]<br>[[Европски Куп на шамионските финалиња Финале]]| before=[[Фејнорд Стадион|Де Куип]] <br>[[Ротердам]]| after=[[Кралскиот Стадион Хејсел|Хејсел Стадион]] <br>[[Брисел]]| years=[[Европски Куп 1972–73|1973]] }} {{succession box | title=[[Уефа Европско фудбалско првенство]]<br>Final Venue| before=[[Кралскиот Стадион Хејсел]] <br>[[Брисел]]| after=[[Стадион Олимпико]] <br/>[[Рим]]| years=[[1976 Уефа Европско фудбалско првенство|1976]] }} {{s-end}} [[Категорија:Спортски зданија во Србија]] [[Категорија:Спортот во Белград]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Стадиони во Европа]] [[Категорија:Стадиони во Србија]] slqz5c3g7hnec9vcc9ak0yam5bfkkd1 0 1172567 5628841 5608015 2026-09-15T11:27:00Z BT405 9277 5628841 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2018 | слоган = All Aboard! | слика = Esc 2018.jpg | полуфинале1 = 8 мај 2018 | полуфинале2 = 10 мај 2018 | финале = 12 мај 2018 | издание = 63-то | домаќин = {{flagicon|Португалија}} [[RTP]] | место = Алтис Арена, [[Лисабон]], [[Португалија]] | презентери = [[Катарина Фуртадо]], [[Даниела Руа]], [[Филомена Каутела]] и [[Силвија Алберто]] | радиодифузер = [[RTP]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 43 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Русија}} | не_учествуваат = Нема | карта = ESC 2018 Map.svg | green = 1 | yellow = 1 | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Израел}}<br />[[Нета Барзилај|Нета]] | победничка_песна = Toy | претходна = 2017 | следна = 2019 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 2018''' беше 63-тото издание на Евровизија. Се одржало во Алтис Арената во Португалија, која победи на Евровизија 2017 со изведувачот Салвадор Собрал и песната „Amar Pelos Dois“ со рекордни 758 бода, вкупно од телевоутингот и стручното жири. Натпреварот се состоел од две полуфиналиња на 8 и 10 мај и финале на 12 мај 2018 година. Официјално, четириесет и три држави го имаат потврдено своето учество на фестивалот со што се изедначува рекордот од 2008 и 2011 година. Русија се враќа по едногодишно отсуство и за првпат после 2011 година, нема држава која се откажала од учество. == Локација == ''За повеќе детали за државата домаќин, видете [[Португалија]]'' Натпреварот се одржал за првпат во Португалија, по победата на земјата во изданието од 2017 година со песната „Amar Pelos Dois“, изведена од Салвадор Собрал. ===Фаза на аукција и избор на град=== {{location map+ |Португалија |width=200 |float=right |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин ќе биде означен со зелено. |places= <small>{{location map~|Португалија |lat= 38.751106|long=-9.152584|label=[[Лисабон]]|position=right|mark=Green pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=41.44253 |long=-8.291785699999991 |label=[[Гимарис]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=41.1396 |long=-8.5291 |label=[[Гондомар]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=37.0194 |long=-7.9304 |label=[[Фаро]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=40.9268 |long=-8.5483 |label=[[Санта Марија Де Феира]]|mark=Red pog.svg}}</small> }} На денот на Евровизискиот финален натпревар во 2017 година, беше објавено дека португалскиот радиодифузер [[Радио Телевизија Португалија]] (РТП) ќе го прифати предизвикот да го организира натпреварот во 2018 година во случај на победа.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Costa|first1=Nelson|title=ESC2017: Organização da Eurovisão falou com a RTP na hipótese de vitória|url=http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|website=escportugal.pt|publisher=ESC Portugal|accessdate=14 May 2017|date=13 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515090800/http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|archivedate=15 May 2017|df=dmy-all}}</ref> По триумфот на Собрал, извршниот надзорник на ЕБУ , Џон Ола Санд, ја издаде поканата за организирање на Евровизија 2018, на RTP за време на прес-конференција на победникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Costa|first1=Nelson|title=ESC2017: Organização da Eurovisão falou com a RTP na hipótese de vitória|url=http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|website=escportugal.pt|publisher=ESC Portugal|accessdate=14 May 2017|date=13 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515090800/http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|archivedate=15 May 2017|df=dmy-all}}</ref> Следниот ден, генералниот директор на РТП, Нуно Артур Силвиа, потврди дека РТП ќе ја организира Евровизија 2018 и ја спомна МЕО Арена (подоцна преименувана во Алтис Арена) во [[Лисабон]] како највозможно место за организирање на натпреварот.<ref name="MEO Arena">{{Наведена мрежна страница|last1=Granger|first1=Anthony|title=ESC'18 organisers suggest MEO Arena as venue|url=https://eurovoix.com/2017/05/14/esc18-organisers-suggest-meo-arena-venue/|website=eurovoix.com|publisher=Eurovoix|accessdate=15 May 2017|date=14 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516161817/https://eurovoix.com/2017/05/14/esc18-organisers-suggest-meo-arena-venue/|archivedate=16 May 2017|df=dmy-all}}</ref> [[File:View of MEO Arena 2014 from North.jpg|thumb|десно|Лисабонска арена]] {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Место ! Капацитет ! Забелешки |- | [[Лисабон]] | [[MEO Arena]]<ref name="MEO Arena"/> | 20,000 | Домаќин на [[Експо '98]],<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Nash|first1=Elizabeth|title=Expo 98: Lisbon dreams of turning wasteland into lasting beauty|url=http://www.independent.co.uk/news/expo-98-lisbon-dreams-of-turning-wasteland-into-lasting-beauty-1141712.html|website=independent.co.uk|publisher=The Independent|accessdate=15 May 2017|date=30 January 1998}}</ref> [[FIBA]] 1999,<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=FIBA Archives|title=1999 World Championship for Junior Men|url=http://www.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/sid/2896/_/index.html|publisher=[[FIBA]]|accessdate=15 May 2017|date=25 July 1999|archive-date=2017-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418213439/http://www.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/sid/2896/_/index.html|url-status=dead}}</ref> и [[МТВ Музички Награди 2005]],<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=NME|title=MTV Europe Music Awards announce 2005 venue|url=http://www.nme.com/news/music/outkast-106-1358848|website=nme.com|publisher=[[NME]]|accessdate=15 May 2017|date=8 December 2004}}</ref> и различни концерти. |- |[[Гондомар]] |[[Pavilhão Multiusos de Guimarães|Multiusos de Guimarães]] |5 000 |<small>Домаќин на големи концерти и меѓународни настани.</small> |- |[[Фаро]] |[[Estadio Algarve]] |35 000 |<small>И покрај тоа што има павилјон со капацитет за одржување на Евровизија, градот на Фаро го искажа својот интерес за да биде град домаќин. Една опција е да биде стадионот „Алгарве“, каде се одржуваа натпревари на Евро 2004, но ќе мора да се направи исправка и да се покрие.</small> |- |[[Санта Марија де Феира|Санта Марија Де Феира]] |Europarque |11 000 |<small>Во оваа арена се имаат одржано едни од најважните настани во регионот на Порто, како на пример финалето на фестивалот „RTP da Canção“ во 2001 година и многу концерти и меѓународни настани.</small> |- |} Основните услови кои треба градот домаќин да ги исполнува, се истите како и во Киев: * Соодветна арена која има капацитет од минимум 10.000 гости; * Интернационален прес центар за 1.500 новинари; * Соодветен смештај кој вклучува хотелски соби, со различна ценовна категорија, каде што ќе можат да бидат сместени најмалку 2.000 делегати, акредитирани новинари и коментатори; * Делотворен јавен транспорт, вклучувајќи и близок интернационлен аеродром со спремна и достапна поврзаност до градот, арената и хотелите. == Формат == === Визуелен дизајн === Слоганот за овој фестивал е ''All Aboard!'', кој беше објавен на 7 ноември 2017 на пресконференција одржана во Лисабон. Овој дизајн ги опфаќа специфичностите на океанот во Лисабон и локацијата на Португалија на Атлантскиот Океан и морската историја на државата. === Водители === На 8 јануари 2018 година, РТП и ЕБУ ги објавија избраните водители и за првпат, тоа ќе бидат четири женски презентери и тоа Силвија Алберто, Филомена Каутела и Катарина Фуртадо, заедно со глумицата Даниела Руах. Првпат после 2015 и вторпат како водителите се од еден пол. === Жрепка во полуфинале === На 29 јануари 2018 година се одржа жрепката за распоред на учесниците во полуфиналињата. Поделени во шест групи, претежно соседски држави, со цел да се одбегне „соседското гласање“. Тука беа сите држави учеснички освен домаќинот Португалија и учесничките во т.н. „големата петка“ која е составена од Франција, Германија, Италија, Шпанија и Велика Британија. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| *{{Esc|Албанија}} *{{Esc|Хрватска}} *{{Esc|Македонија}} *{{Esc|Црна Гора}} *{{Esc|Србија}} *{{Esc|Словенија}} *{{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| *{{Esc|Данска}} *{{Esc|Финска}} *{{Esc|Исланд}} *{{Esc|Ирска}} *{{Esc|Норвешка}} *{{Esc|Шведска}} | valign="top"| *{{Esc|Ерменија|y = 2018}} *{{Esc|Азербејџан|y = 2018}} *{{Esc|Белорусија|y = 2018}} *{{Esc|Грузија|y = 2018}} *{{Esc|Русија|y = 2018}} *{{Esc|Украина|y = 2018}} | valign="top"| *{{Esc|Бугарија|y = 2018}} *{{Esc|Кипар|y = 2018}} *{{Esc|Грција|y = 2018}} *{{Esc|Унгарија}} *{{Esc|Молдавија}} *{{Esc|Романија}} | valign="top"| *{{Esc|Австралија}} *{{Esc|Австрија}} *{{Esc|Чешка}} *{{Esc|Израел}} *{{Esc|Малта}} *{{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| *{{Esc|Белгија}} *{{Esc|Естонија}} *{{Esc|Латвија}} *{{Esc|Литванија}} *{{Esc|Холандија}} *{{Esc|Полска}} |} === Отворање на фестивалот === == Список на учесници == [[File:ESC 2018 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Држави учеснички во првото полуфинале.}} {{легенда|#FFAAAA|Директно квалификувани држави кои имаат право да гласат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Држави учеснички во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Директно квалификувани држави кои имаат право да гласат во второто полуфинале}}]] Овие држави го потврдија своето учество на фестивалот: === Полуфинале 1 === Деветнаесет држави ќе се натпреваруваат во првото полуфинале кое ќе се одржи на 8 мај 2018 година. {{color box|#00FF00}} квалификувани во финале {| class="sortable wikitable" |- ! # !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Азербејџан}} | Aisel | "X My Heart" | англиски |11 |94 |- |02 | {{Esc|Исланд}} | Ari Ólafsson | "Our Choice" | англиски |19 |15 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Албанија}} | Eugent Bushpepa | "Mall" | албански |8 |162 |- |04 | {{Esc|Белгија}} | Sennek | "A Matter of Time" | англиски |12 |91 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Чешка}} | Mikolas Josef | "Lie to Me" | англиски |3 |232 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Литванија}} | Ieva Zasimauskaitė | "When We're Old" | англиски, литвански {{ref|a|2}} |9 |119 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Израел}} | Netta | "Toy" | англиски{{ref|a|1}} |1 |283 |- |08 | {{Esc|Белорусија}} | Alekseev | "Forever" | англиски |16 |65 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Естонија}} | Elina Nechayeva | "La forza" | италијански |5 |231 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Бугарија}} | Equinox | "Bones" | англиски |7 |177 |- |11 | {{Esc|Македонија}} | Eye Cue | "[[Lost and Found]]" | англиски |18 |24 |- |12 | {{Esc|Хрватска}} | Franka | "Crazy" | англиски |17 |63 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |13 | {{Esc|Австрија}} | Cesár Sampson | "Nobody but You" | англиски |4 |201 |- |14 | {{Esc|Грција}} | Yianna Terzi | "Oneiro mou" <small>(Όνειρό μου)</small> | грчки |14 |81 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Финска}} | Saara Aalto | "Monsters" | англиски |10 |108 |- |16 | {{Esc|Ерменија}} | Sevak Khanagyan | "Qami" <small>(Քամի)</small> | ерменски |15 |79 |- |17 | {{Esc|Швајцарија}} | Zibbz | "Stones" | англиски |13 |86 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Ирска}} | Ryan O'Shaughnessy | "Together" | англиски |6 |179 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |19 | {{Esc|Кипар}} | Eleni Foureira | "Fuego" | англиски{{ref|a|3}} |2 |262 |} : 1.{{note|a}}Содржи зборови на израелски. : 2.{{note|a}}Верзија со неколку редови на литватски беше изведена на националниот избор, но официјалното видео и текст се целосно на англиски јазик.<ref>[https://eurovision.tv/participant/Ieva-zasimauskaite Ieva Zasimauskaitė], Eurovision Song Contest.</ref> Сè уште не е потврдено која верзија ќе биде изведена. : 3.{{note|a}}Иако целиот текст е на англиски, зборот 'Fuego' се повторува во песната. ===Полуфинале 2=== Осумнаесет држави ќе учествуваат во второто полуфинале. Франција, Германија и Италија ќе гласаат во ова полуфинале кое ќе се одржи на 10 мај 2018 година. {{color box|#00FF00}} квалификувани во финале {| class="sortable wikitable" |- !# !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Норвешка}} | Alexander Rybak | "That's How You Write a Song" | англиски |1 |266 |- |02 | {{Esc|Романија}} | The Humans | "Goodbye" | англиски |11 |107 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Србија}} | Sanja Ilić & Balkanika | "Nova deca" <small>(Нова деца) | српски{{ref|b|5}} |9 |117 |- |04 | {{Esc|Сан Марино}} | Jessika feat. Jenifer Brening | "Who We Are" | англиски |17 |28 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Данска}} | Rasmussen | "Higher Ground" | англиски{{ref|b|4}} |5 |204 |- |06 | {{Esc|Русија}} | Julia Samoylova | "I Won't Break" | англиски |15 |65 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Молдавија}} | DoReDoS | "My Lucky Day" | англиски |3 |235 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Холандија}} | Waylon | "Outlaw in 'Em" | англиски |7 |174 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Австралија}} | Jessica Mauboy | We Got Love | англиски |4 |212 |- |10 | {{Esc|Грузија}} | Ethno-Jazz Band Iriao | "For You" | грузиски{{ref|b|6}} |18 |24 |- |11 | {{Esc|Полска}} | Gromee feat. Lukas Meijer | "Light Me Up" | англиски |14 |81 |- |12 | {{Esc|Малта}} | Christabelle | "Taboo" | англиски |13 |101 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |13 | {{Esc|Унгарија}} | AWS | "Viszlát nyár" | унгарски |10 |111 |- |14 | {{Esc|Латвија}} | Laura Rizzotto | "Funny Girl" | англиски |12 |106 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Шведска}} | Benjamin Ingrosso | "Dance You Off" | англиски |2 |254 |- |16 | {{Esc|Црна Гора}} | Vanja Radovanović | "Inje" | црногорски |16 |40 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |17 | {{Esc|Словенија}} | Lea Sirk | "Hvala, ne!" | словенечки |8 |132 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Украина}} | Mélovin | "Under the Ladder" | англиски |6 |179 |} : 4.{{note|b}}Содржи фраза на исландски јазик која се повторува двапати.<ref>[https://eurovision.tv/participant/rasmussen Rasmussen], Eurovision Song Contest.</ref> : 5.{{note|b}}Содржи фрази на торлатски дијалект. : 6.{{note|b}}Иако песната е со англиски наслов, целиот текст е на грузиски јазик. ===Финале=== Финалето ќе се одржи на 12 мај 2018 година. Вкупно 26 држави ќе се натпреваруваат во финалето, десет од првото и десет од второто полуфинале како и „големата петка“ и државата домаќин. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="wikitable sortable" !# !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Украина}} |Mélovin |"Under the Ladder" |англиски |17 |130 |- |02 |{{Esc|Шпанија}} |Amaia & Alfred |"Tu canción" |шпански |23 |61 |- |03 |{{Esc|Словенија}} |Lea Sirk |"Hvala, ne!" |словенечки |22 |64 |- |04 |{{Esc|Литванија}} |Ieva Zasimauskaitė |"When We're Old" |англиски |12 |181 |- |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |05 |{{Esc|Австрија}} |Cesár Sampson |"Nobody but You" |англиски |3 |342 |- |06 |{{Esc|Естонија}} |Elina Nechayeva |"La forza" |италијански |8 |245 |- |07 |{{Esc|Норвешка}} |Alexander Rybak |"That's How You Write a Song" |англиски |15 |144 |- |- style="font-weight: bold; background: #ff0000;" |08 |{{Esc|Португалија}} |Cláudia Pascoal |"O jardim" |португалски |26 |39 |- |09 |{{Esc|Велика Британија}} |SuRie |"Storm" |англиски |24 |48 |- |10 |{{Esc|Србија}} |Sanja Ilić & Balkanika |"Nova deca" <small>(Нова деца)</small> |српски |19 |113 |- |11 |{{Esc|Германија}} |[[Михаел Шулте|Michael Schulte]] |"You Let Me Walk Alone" |англиски |4 |340 |- |12 |{{Esc|Албанија}} |Eugent Bushpepa |"Mall" |албански |11 |184 |- |13 |{{Esc|Франција}} |Madame Monsieur |"Mercy" |француски |13 |173 |- |14 |{{Esc|Чешка}} |Mikolas Josef |"Lie to Me" |англиски |6 |281 |- |15 |{{Esc|Данска}} |Rasmussen |"Higher Ground" |англиски |9 |226 |- |16 |{{Esc|Австралија}} |Jessica Mauboy |"We Got Love" |англиски |20 |99 |- |17 |{{Esc|Финска}} |Saara Aalto |"Monsters" |англиски |25 |46 |- |18 |{{Esc|Бугарија}} |Equinox |"Bones" |англиски |14 |166 |- |19 |{{Esc|Молдавија}} |DoReDoS |"My Lucky Day" |англиски |10 |209 |- |20 |{{Esc|Шведска}} |Benjamin Ingrosso |"Dance You Off" |англиски |7 |274 |- |21 |{{Esc|Унгарија}} |AWS |"Viszlát nyár" |унгарски |21 |93 |- |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |22 |{{Esc|Израел}} |Netta |"Toy" |англиски |1 |529 |- |23 |{{Esc|Холандија}} |Waylon |"Outlaw in 'Em" |англиски |18 |121 |- |24 |{{Esc|Ирска}} |Ryan O'Shaughnessy |"Together" |англиски |16 |136 |- |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Кипар}} |Eleni Foureira |"Fuego" |англиски |2 |436 |- |26 |{{Esc|Италија}} |Ermal Meta & Fabrizio Moro |"Non mi avete fatto niente" |италијански |5 |308 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. ===Полуфинале 1=== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Полуфинале 1 |- ! # ! Телевоутинг ! Бодови ! Жири ! Бодови |- | 1 | {{Esc|Кипар}} | 173 | {{Esc|Израел}} | 167 |- | 2 | {{Esc|Чешка}} | 134 | {{Esc|Австрија}} | 115 |- | 3 | {{Esc|Естонија}} | 120 | {{Esc|Албанија}} | 114 |- | 4 | {{Esc|Израел}} | 116 | {{Esc|Бугарија}} | 107 |- | 5 | {{Esc|Австрија}} | 116 | {{Esc|Чешка}} | 98 |- | 6 | {{Esc|Ирска}} | 108 | {{Esc|Кипар}} | 89 |- | 7 | {{Esc|Финска}} | 73 | {{Esc|Естонија}} | 81 |- | 8 | {{Esc|Бугарија}} | 70 | {{Esc|Ирска}} | 71 |- | 9 | {{Esc|Литванија}} | 62 | {{Esc|Белгија}} | 71 |- | 10 | {{Esc|Грција}} | 53 | {{Esc|Швајцарија}} | 59 |- | 11 | {{Esc|Албанија}} | 48 | {{Esc|Литванија}} | 57 |- | 12 | {{Esc|Азербејџан}} | 47 | {{Esc|Азербејџан}} | 47 |- | 13 | {{Esc|Белорусија}} | 45 | {{Esc|Хрватска}} | 46 |- | 14 | {{Esc|Ерменија}} | 41 | {{Esc|Ерменија}} | 38 |- | 15 | {{Esc|Швајцарија}} | 27 | {{Esc|Финска}} | 35 |- | 16 | {{Esc|Белгија}} | 20 | {{Esc|Грција}} | 28 |- | 17 | {{Esc|Хрватска}} | 17 | {{Esc|Белорусија}} | 20 |- | 18 | {{Esc|Македонија}} | 6 | {{Esc|Македонија}} | 18 |- | 19 | {{Esc|Исланд}} | 0 | {{Esc|Исланд}} | 15 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100%телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето на жирито<ref name=sf1scoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 First Semi-final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/first-semi-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512234516/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/first-semi-final/scoreboard}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCESCVkupnoPoeni.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |- ! rowspan="19" | [[File:ESCUcesnici1.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Азербејџан | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 94 |47|| style="background:#AAAAAA;" | ||  ||5|| ||  ||  ||10|| ||3|| ||7||  ||||'''12'''||  ||  || ||  ||10||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Исланд | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 15 |0|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||1||4|| ||  ||7||  || ||2||  ||  || ||  ||  ||1|| ||  ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Албанија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''162''' |48||7||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||4||5||1||4||'''12'''||1||6||10||4||6||8||6||5|| ||  ||7||5||4||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Белгија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 91 |20||||2||4||style="background:#AAAAAA;" | ||10||8||  || ||4||'''12'''||  ||1||7|| ||5||6|| ||2||  ||10||   || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Чешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''232''' |134||  ||5||  ||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||5||3||10||  ||7||8||10||8||2||  ||7||8||4||1||3||7|| |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Литванија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''119''' |62||||  ||1||  ||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||2|| ||10||10||  ||8||2||  ||2||||7|||| ||'''12'''||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Израел''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''283''' |116||4||10||10||7||'''12'''||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||6|| ||5||5||'''12'''||'''12'''||4||'''12'''||'''12'''||5||10||'''12'''||2||'''12'''||8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Белорусија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |45||'''12'''|| ||7||  ||  || ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  |||| ||  ||1|| ||  || ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Естонија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''201''' |120||1||6||  ||  || ||4||  || ||style="background:#AAAAAA;" | || ||4||  ||3||10||  ||8||'''12'''||8||5||8||6||6 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Бугарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''177''' |70||2|| ||6||2||7||3||  ||5||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||'''12'''||6||4||6||10||||3||6||6||7||3||'''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Македонија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |6||6||  ||8||  || ||  ||1|| ||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||||3|| |||| ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Хрватска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 63 |17||5||  ||  || ||  ||  ||6||8||2||4||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||||5||  |||| ||  ||4||1|| ||5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''231''' |116||  ||7|| ||'''12'''||1||10||'''12'''||1||'''12'''||8|||||| style="background:#AAAAAA;" | || ||8||4||6||7||3||6||8||10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Грција | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |53||10||1||3|| ||  ||  ||  || ||  || ||  ||3||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||2|| ||1||8||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Финска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''108''' |73||  ||4||  || ||  ||2||7||3||5||1||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | || ||2||5||2||  ||1||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ерменија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 79 |41||  ||  || ||6||2||  ||5||4||||2||||  ||10|| ||3|| style="background:#AAAAAA;" | || ||  || ||4||  ||2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Швајцарија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 86 |27||3||3||2||8||6||6||8|| ||  || ||||5||1||1||1||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||3||  || ||5||4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Ирска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |108||  ||8||  ||5||8||'''12'''||  ||2||6|| ||1||7||5||  ||4||||10|| style="background:#AAAAAA;" | || ||  ||2||1 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Кипар''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''262''' |173||8|| ||'''12'''||3||  ||  ||  || ||8||3||3||2||||7||7||10||4||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||  ||10|| |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| {{легенда|#A4EAA9|100% телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето од телевоутинг |- ! rowspan="2"| [[File:ESCVkupnoPoeni.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |- ! rowspan="19" | [[File:ESCUcesnici1.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 94 |47|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||7||  ||10|| ||5|| ||  ||  ||5||5||4||3||  ||  || ||  || ||7||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 15 |15|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Албанија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''162''' |114||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||3|| ||  || ||  || ||'''12'''||4||1||10||1|| ||10||1||  ||  ||5||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 91 |71||2||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||8||2||2||3||  || ||  ||  || ||  ||3|| ||  || ||  ||   || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Чешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''232''' |98||8||'''12'''||2||8|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||'''12'''||8||7||3||6||10||10||6||7||7||3||4||7||1||4||2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Литванија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''119''' |57||1||3|| ||4|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||6||10|| ||  ||  || ||  ||2||  || ||'''12'''||3||6||3||'''12''' |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Израел''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''283''' |167||10||8||4||3||'''12'''||1|| style="background:#AAAAAA;" | ||10||1||7||3||  ||6||2||10||4||8||5||8||2||7||5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |20||'''12'''|| ||  ||  || ||6|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||  || ||  ||1||3||10|| ||  ||5|| ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Естеонија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''201''' |81||3||6||6||5||5||'''12'''||7||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||4|| ||6||3||8||'''12'''||5||1||10||6||'''12'''||2||4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Бугарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''177''' |107||4||  ||5||  ||2||2||3||5||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||8||  ||5||7||  ||2|| ||3||10||  ||8||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |18||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||5|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрваска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 63 |46||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||2||  || ||1||4||  ||  ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''231''' |115||5||7||3||10||6||10||8||4||8||8||  ||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||||8||6||'''12'''||8||1||5||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Greece | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |28||  ||  ||10||1|| ||  ||  || || ||10||4||3|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||8||2||||'''12'''||  ||  ||3 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Финска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''108''' |35|| ||10||8||2||1||3||6||||'''12'''||1||2|| ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||5||6||  ||4||6||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 79 |38||  ||  || ||6||8||  ||  ||'''12'''|| ||6||  ||  ||||5|| ||style="background:#AAAAAA;" | || ||  ||4|| ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 86 |59||  ||2||1||  || ||  ||1|| ||2||  ||1||2||8|| ||4|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||2||  ||3||1|| |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Ирска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |71||6||4|| ||'''12'''||4||4||4||1||5|| ||  ||8||'''12'''||4||6||  ||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||2||8||'''12'''||10 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Кипар''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''262''' |89||7||5||'''12'''||7||7||5||10||7||4||'''12'''||7||'''12'''||7||'''12'''||5||'''12'''||7||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||10||10||8 |} ==== 12 бода ==== Државите со задеблено го имаат дадено максимумот од 24 бода (12 бода од жири и 12 бода од телевоутинг) ===== Жири ===== Подолу се прикажани сите доделени 12 бода од секоја држава од професионалното жири во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- !#!!Држава!!Држава која ги дала бодовите |- |7|| {{Esc|Израел}} || Ерменија, Австрија, Хрватска, Кипар, '''Чешка,''' Финска, Шпанија |- |3|| {{Esc|Австрија}} || Белгија, Израел, Естонија |- | rowspan="3" | 2 || {{Esc|Албанија}} || Belarus, Iceland |- | {{Esc|Бугарија}} ||Македонија, Велика Британија |- | {{Esc|Кипар}} ||'''Албанија,''' Ирска |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Азербејџан}} ||Грција |- | {{Esc|Белорусија}} ||'''Азербејџан''' |- | {{Esc|Белгија}} ||Бугарија |- |{{Esc|Естонија}} |Швајцарија |- |{{Esc|Ирска}} |Литванија |- |{{Esc|Литванија}} |Португалија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани сите доделени 12 бода од секоја држава од телевоутингот во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Држава !! Држава која ги дала 12 бода |- |5|| {{Esc|Кипар}} || '''Албанија,''' Ерменија, Бугарија, Хрватска, Грција |- | rowspan="2" | 3 || {{Esc|Естонија}} ||Финска, Литванија, Португалија |- | {{Esc|Ирска}} ||Австрија, Белгија, Шпанија |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Чешка}} ||Исланд, Израел |- | {{Esc|Литванија}} ||Ирска, Велка Британија |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} ||Македонија |- | {{Esc|Ерменија}} ||Белорусија |- | {{Esc|Австрија}} ||Швајцарија |- |{{Esc|Белорусија}} |'''Азербејџан''' |- |{{Esc|Финска}} |Естонија |- |{{Esc|Грција}} |Кипар |- |{{Esc|Израел}} |'''Чешка''' |} ===Полуфинале 2=== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Полуфинале 2 |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- | 1 | {{Esc|Данска}} | 164 | {{Esc|Шведска}} | 171 |- | 2 | {{Esc|Молдавија}} | 153 | {{Esc|Норвешка}} | 133 |- | 3 | {{Esc|Норвешка}} | 133 | {{Esc|Австралија}} | 130 |- | 4 | {{Esc|Украина}} | 114 | {{Esc|Холандија}} | 127 |- | 5 | {{Esc|Унгарија}} | 88 | {{Esc|Малта}} | 93 |- | 6 | {{Esc|Шведска}} | 83 | {{Esc|Латвија}} | 92 |- | 7 | {{Esc|Австралија}} | 82 | {{Esc|Молдавија}} | 82 |- | 8 | {{Esc|Србија}} | 72 | {{Esc|Романија}} | 67 |- | 9 | {{Esc|Словенија}} | 65 | {{Esc|Словенија}} | 67 |- | 10 | {{Esc|Полска}} | 60 | {{Esc|Украина}} | 65 |- | 11 | {{Esc|Русија}} | 51 | {{Esc|Србија}} | 45 |- | 12 | {{Esc|Холандија}} | 47 | {{Esc|Данска}} | 40 |- | 13 | {{Esc|Романија}} | 40 | {{Esc|Унгарија}} | 23 |- | 14 | {{Esc|Црна Гора}} | 17 | {{Esc|Црна Гора}} | 23 |- | 15 | {{Esc|Латвија}} | 14 | {{Esc|Полска}} | 21 |- | 16 | {{Esc|Сан Марино}} | 14 | {{Esc|Сан Марино}} | 14 |- | 17 | {{Esc|Грузија}} | 13 | {{Esc|Русија}} | 14 |- | 18 | {{Esc|Малта}} | 8 | {{Esc|Грузија}} | 11 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| {{легенда|#A4EAA9|100% телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето од жирито<ref name=sf2scoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 Second Semi-final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/second-semi-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512234507/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/second-semi-final/scoreboard|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |-style="background:#ffdead;" ! rowspan="18" | [[File:ESCConJ.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Норвешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''266''' | 133 || style="background:#AAAAAA;" | || 2||8 || 7|| 6 || 10 ||4  ||10 ||8  || 5||4  || 12 ||7  ||  5|| '''12''' ||6  ||7 || 1 ||2  ||5 ||'''12'''  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 107 | 40 || 2 ||style="background:#AAAAAA;" | ||1  || ||  ||  4|| '''12''' ||2||  || 6 || 3 || 2 || '''12''' ||  3||3 ||8  ||6 ||2  || 1 || ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Србија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''117''' |72  ||  ||6 ||style="background:#AAAAAA;" | ||6  ||1 ||7  ||  || || ||  ||  || 1 ||6 ||  ||  || '''12''' ||4 ||  ||  || 1 ||  1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Сан Марино | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 28 | 14 ||  ||5  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||1 ||  || ||  || ||  || 3 ||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Данска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''204''' | 164 ||  ||  ||5 || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  1|| ||6  || ||  ||8  ||5 ||  ||  || 1 || ||4 ||  ||  ||  10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Русија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 | 51 ||4  ||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  7|| ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  || 3 ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Молдавија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''235''' | 153 ||  ||  '''12'''|| || 10 ||2  || '''12''' ||style="background:#AAAAAA;" | ||3 ||10  ||3 ||  || 4 ||  || 6 ||2 || 5 ||5 ||  ||  || 4 || 4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Холандија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''174''' |47  || 8 || 8 || 10 ||4  || 5 ||  || 5 ||style="background:#AAAAAA;" | ||1  || 10 ||10  || ||8  ||8  ||6  || 4 ||10|| '''12''' ||8  ||7  ||  3 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''212''' | 82 || 10 ||  || 6 ||  || '''12''' ||3  || 10 ||4 ||style="background:#AAAAAA;" | || || 8 ||7 ||10  ||'''12'''  || 10 || 3 ||2||6||'''12'''||8||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 | 13 ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||1  || 2 ||  ||  || || 8 ||  ||  ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 | 60 || 1 ||  ||  || 2 || ||2  ||  || 5|| || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || 4 || || 1 ||  || ||  ||4  || 2 ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 101 |8  ||  6||10 ||4  ||8  || 8 || || 2 ||1 || 3 ||4  || 1 ||style="background:#AAAAAA;" | || ||7  || 4 || 7 || 8||  ||6  || 6 ||  8 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Унгарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''111''' |  88||  ||3  ||  || ||  ||5  ||  || ||  4|| 2 ||  6|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  ||  ||3 || ||  ||  ||    |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 106 |14  ||7|| 1 ||3  ||5 ||7  ||  || 3 || 7||5 ||8  || 7 ||  || 2 ||style="background:#AAAAAA;" | ||7  || || || 10 ||10  || 10 ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Шведска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''254''' | 83 ||'''12''' ||  ||'''12'''  || '''12''' || 10 || 8 ||  ||'''12''' || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 10 || 3 ||10 ||style="background:#AAAAAA;" | ||2  ||'''12''' ||7  ||7  || '''12''' ||  6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 40 |17  ||  ||  7|| 7 ||  || ||  ||  || || ||  ||  || 5 || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | || 1||3  || ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Словенија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''132''' |65  || 5 || 4 || 2 || 3 ||4  || || 6 || 8||2  ||1  || 5 || ||  || 4 ||8  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||5  ||5 ||3  ||  2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Украина''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' | 114 ||3  ||  || ||1  || 3 ||6  ||8  || 6|| 7 || 7 || 2 ||6  ||  || 1||5  ||10  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Voting results (Televoting vote)<ref name=sf2scoreboard/> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |-style="background:#ffdead;" ! rowspan="18" | [[File:ESCConJ.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Норвешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" |'''266''' |133|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||6||7||'''12'''||8||6||10||6||5||7||6||8||4||10||5||10||8||4||4||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 107 |67|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||  ||8|| ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||8|| ||'''12''' |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Србија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''117''' |45||1||4|| style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||6||10||1||  ||  || ||  ||2||  ||4||'''12'''||'''12'''||  ||10||6||4 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Сан Марино | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 28 |14||  ||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  || ||2||  || ||'''12'''||  ||  || ||  || ||  ||  ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Данска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''204''' |40||'''12'''||8||4||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||4||'''12'''||'''12'''||3||8||8||'''12'''||7||'''12'''||3||8||10||5||10||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Русија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |14|| ||1||7||1|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||8|| ||  ||6|| ||3||  ||'''12'''||  ||8|| ||3|| ||  ||2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Молдавија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''235''' |82||5||'''12'''||5||6||6||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||10||'''12'''||2||4||10||8||5||4||6||'''12'''||'''12'''||5||10 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Холандија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''174''' |127||7||3|| ||2||7||  ||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||1||1||5||4||1||6||2||1||  || ||3||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''212''' |130||8||7||3||4||8||1||5||4|| style="background:#AAAAAA;" | || ||3||10||3||2||7||  ||4||  ||6||7|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |11||  ||  || ||  ||  ||3|| || || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||5||  ||  || ||5||  || ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |21||6||  ||  || ||4||  ||  ||5||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||1||7||  ||8|| || ||7||7||'''12'''||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 101 |93||  ||  || ||  ||1||  ||  || ||7||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Унгарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''111''' |23||2||10||'''12'''||8|| ||4||1||8||3||4||10||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||3||1||1||5||2||  ||8||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 106 |92||  ||  || ||  ||2||  ||  || ||  ||7||4||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  || ||1||  || ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Шведска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''254''' |171||10||2||1||5||10||5||2||6||8||2||5||7||1||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||4||1||  ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 40 |23||  ||  ||10|| ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||7||  || ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Словенија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''132''' |67||3|| ||8||3||3||2||  ||3||4||  ||6|| ||5||  ||3||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||2||5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Украина''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |65||4||5||2||10||5||10||7||2||5||10||'''12'''||2||6||10||2||7||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||3||1||8 |} ==== 12 бода ==== Countries in bold gave the maximum 24 points (12 points apiece from professional jury and televoting) to the specified entrant. ===== Jury ===== Below is a summary of the maximum 12 points awarded by each country's professional jury in the second semi-final: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 9 || {{Esc|Sweden}} || Australia, Georgia, Germany, Netherlands, Norway, Poland, San Marino, Slovenia, Serbia |- | rowspan="2" | 3 || {{Esc|Australia}} || Denmark, France, Latvia |- | {{Esc|Norway}} || Italy, Malta, Sweden |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Romania}} || Hungary, '''Moldova''' |- | {{Esc|Moldova}} || '''Romania''', '''Russia''' |- | rowspan="2" | 1 || {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''' |- | {{Esc|Netherlands}} || Ukraine |- |} ===== Televoting ===== Below is a summary of the maximum 12 points awarded by each country's televote in the second semi-final: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 6 || {{Esc|Denmark}} || Australia, Hungary, Netherlands, Norway, San Marino, Sweden |- | 5 || {{Esc|Moldova}} || France, Georgia, '''Romania''', '''Russia''', Ukraine |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Romania}} || Italy, '''Moldova''' |- | {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''', Slovenia |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Hungary}} || Serbia |- | {{Esc|Norway}} || Denmark |- | {{Esc|Poland}} || Germany |- | {{Esc|Russia}} || Latvia |- | {{Esc|San Marino}} || Malta |- | {{Esc|Ukraine}} || Poland |- |} === Final === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Final |- ! Place ! Televoting ! Points ! Jury ! Points |- | 1 | {{Esc|Israel}} | 317 | {{Esc|Austria}} | 271 |- | 2 | {{Esc|Cyprus}} | 253 | {{Esc|Sweden}} | 253 |- | 3 | {{Esc|Italy}} | 249 | {{Esc|Israel}} | 212 |- | 4 | {{Esc|Czech Republic}} | 215 | {{Esc|Germany}} | 204 |- | 5 | {{Esc|Denmark}} | 188 | {{Esc|Cyprus}} | 183 |- | 6 | {{Esc|Germany}} | 136 | {{Esc|Estonia}} | 143 |- | 7 | {{Esc|Ukraine}} | 119 | {{Esc|Albania}} | 126 |- | 8 | {{Esc|Moldova}} | 115 | {{Esc|France}} | 114 |- | 9 | {{Esc|Estonia}} | 102 | {{Esc|Bulgaria}} | 100 |- | 10 | {{Esc|Lithuania}} | 91 | {{Esc|Moldova}} | 94 |- | 11 | {{Esc|Norway}} | 84 | {{Esc|Lithuania}} | 90 |- | 12 | {{Esc|Serbia}} | 75 | {{Esc|Australia}} | 90 |- | 13 | {{Esc|Austria}} | 71 | {{Esc|Netherlands}} | 89 |- | 14 | {{Esc|Bulgaria}} | 66 | {{Esc|Ireland}} | 74 |- | 15 | {{Esc|Hungary}} | 65 | {{Esc|Czech Republic}} | 66 |- | 16 | {{Esc|Ireland}} | 62 | {{Esc|Norway}} | 60 |- | 17 | {{Esc|France}} | 59 | {{Esc|Italy}} | 59 |- | 18 | {{Esc|Albania}} | 58 | {{Esc|Spain}} | 43 |- | 19 | {{Esc|Netherlands}} | 32 | {{Esc|Slovenia}} | 41 |- | 20 | {{Esc|United Kingdom}} | 25 | {{Esc|Denmark}} | 38 |- | 21 | {{Esc|Finland}} | 23 | {{Esc|Serbia}} | 38 |- | 22 | {{Esc|Slovenia}} | 23 | {{Esc|Hungary}} | 28 |- | 23 | {{Esc|Sweden}} | 21 | {{Esc|United Kingdom}} | 23 |- | 24 | {{Esc|Spain}} | 18 | {{Esc|Finland}} | 23 |- | 25 | {{Esc|Portugal}} | 18 | {{Esc|Portugal}} | 21 |- | 26 | {{Esc|Australia}} | 9 | {{Esc|Ukraine}} | 11 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="45" | Voting results (Jury vote)<ref name=gfscoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 Grand Final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/grand-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512232629/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/grand-final/scoreboard|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|87x87px|Total Score]] ! ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |- |- ! rowspan="26" | [[File:ESCConJ.svg|62x62px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ukraine | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 130 | 119 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 6 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || 5 ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Spain | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 61 | 18 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 6 || 1 ||  || ||  ||  || 1 || 10 || ||  ||  || 1 || 2 || ||  || 7 ||  ||  || 7 ||  || ||  ||  ||  || 6 ||  || ||  ||  || ||  ||  || 2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Slovenia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 64 | 23 || 5 ||  || 4 || 6 || 1 || 2 ||  ||  ||  || 5 ||  || ||  || 1 ||  || ||  || 1 || 7 ||  || ||   ||  || 2 || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||  || 4 ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Lithuania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 181 | 91 ||  ||  || 5 || || 7 ||  ||  || 2 || ||  ||  || ||  || 4 ||  || '''12''' ||  || 6 || 1 || ||  ||   || 3 || ||  || 3 || 10 ||  || ||  || 10 ||  || 5 || || 4 || || 3 || 8 ||  || 1  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || || 6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Austria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 342 | 71 || 7 ||  || 10 ||  || 10 ||  || 1 || 8 || 8 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 8 || '''12''' || 10 || 7 ||  ||  || 5 || '''12''' || 5 || '''12''' || 3 || '''12''' || 8 || 7 || 7 || 5 || '''12''' || 4 || 2 || 1 || '''12''' ||  || 8 ||  || 10 || 7 ||  || 4 || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 10 || 8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Estonia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 245 | 102 || 1 || 3 ||  || 5 || 4 || '''12''' ||  || 10 || 1 || 2 || 7 || 6 ||  || 8 ||   ||  || 3 || 3 ||  || 7 || '''12''' ||   || ||  || 4  || 8 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 3 || 1 || ||  || 3 ||  || 5 || 2 || || 6 || 10 ||  ||  ||  || 5 || '''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Norway | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 144 | 84 ||  ||  || 8 || || 3 ||  || 4 ||  || ||  ||  || 5 || 2 || ||  || 5 || ||  ||  ||  || 2 ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || '''12''' ||  || 4 || 6 ||  || ||  ||  || 2 || 7 || ||  ||  || ||  ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Portugal | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 39 | 18 ||  ||  || ||  || 2 ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || 6 ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 3 || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || 3 || ||  || 7  || ||style="text-align:left; background:#aaa;" | |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | United Kingdom | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 48 | 25 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 2 ||  || 2 || ||  ||  || ||  ||   ||  || 3 || 6 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || 2 || || ||  ||  || 8 || ||   ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Serbia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 113 | 75 ||  || 10 ||  || 3 || || 8 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || 3 || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||  || 2 ||  || '''12''' ||  || ||  ||  || ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Germany | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 340 | 136 ||  || 2 ||  || 10 || '''12''' || 3 ||  || 7 || 7 || 10 || '''12''' ||  || 1 || 3 || 6 ||  || 8 || 4 || || 6 || 4 || 5 || '''12''' || 8 || 10 || 10 || 6 || 10 ||  || 5 || 6 || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 1 || 4 || '''12''' || 5 || 10 || 5 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Albania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 184 | 58 ||  || '''12''' || 7 ||  ||  || 6 || || 4 ||  || 7 ||  || 7 || || || style="text-align:left; background:#aaa;" |  || 1 || 2 || || 6 || 10 ||  || 2 ||  || ||  ||  ||  || 1 || 6 ||  || 7 || 7 || 10 || 10 ||  || ||  ||  ||  || 7 ||  || 4 || 10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | France | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 173 | 59 || '''12''' || ||  ||  || ||  || 8 ||  || 6 || || 2 ||  || 5 || 10 ||  7 || 6 || 4 ||  ||  || 3 ||  || 3 || 7 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  || 3 || 4 || 5 || 5 ||  || ||  || 5 || 2 ||  || ||  || 10 || 2 || 5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Czech Republic | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 281 | 215 || 4 ||  || 6 ||  || || 4 || 5 ||  || 4 || 3 ||  || ||  ||  ||  1 || 4 ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 1 ||  ||  7 || || 4 ||  || 1 ||  ||  || 5 ||6|| 8 ||  ||  || ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || 3 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Denmark | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 226 | 188 || 3 ||  || 3 ||  || ||  ||  || 1 || ||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||   ||  || 8 || ||  ||  || ||||  ||  || '''12''' || 6 ||  || 3 || ||  || 2 ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Australia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 99 | 9 || 2 ||  || 2 || 2 ||  || || 3 ||  ||  ||  || 10 ||  || 8 || 6 ||  || ||  || 2 ||  ||  || 7 ||   || 6 || 10 ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||2||  ||  || 7 || || 7 ||  || 5 ||  || 7 || 4 || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Finland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 46 | 23 ||  ||  || ||  ||  || 5 || ||  ||  || ||  || 4 || 3 || ||  ||  ||  ||  || 3 ||  || ||   ||  || ||  ||  || 2 || ||  ||||  || ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 6 ||  || || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Bulgaria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 166 | 66 ||  || 5 ||  || ||  ||  || 2 || 6 || || 6 || 1 || 8 || 6 || || 8 || 7 || 10 ||  || 4 || || 8 ||   ||  || ||  ||  || 7 || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  || 10 ||  || 2 || 1 || 2 ||  || ||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Moldova | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 209 | 115 ||  || 7 ||  || 7 || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || || 2 || 8 ||  || 7 || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||   || ||  ||  || 2 || || 5 || 10 || 10 ||  || 10 ||  || 8 || ||  || '''12''' ||  || ||  ||  || 6 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Sweden | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 274 | 21 || 6 ||  || 1 || 8 || 8 || 7 || 7 || '''12''' || 2 || 8 || 4 || 2 ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  || '''12''' || 4 ||  || ||  || 8 || 5 ||  || 8 || 10 || 5 || 1 || '''12''' || 5 || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 2 || 8 || 1 || || '''12''' || 8 || 10 || 5 || 10 || 6 || 8 || '''12''' || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Hungary | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 93 | 65 ||  || 8 ||  || ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||  ||  || 2 || ||  ||   || ||  ||  || ||  ||  || 4 || ||  || 6 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  ||  || 3 || 3 || 2 || || |- style="background:gold;" | style="text-align:left; background:gold;" | '''Israel''' | style="text-align:right; background:gold;" | '''529''' | 317 || 10 || 1 || || '''12''' || 5 || 1 || 6 || 3 || 10 || '''12''' || 3 || 10 || 7 ||  || 5 || 10 || 7 ||  || '''12''' || 8 || 10 || 6  ||  || '''12''' || 2 || 6 ||  || 2 ||  || 8 || 4 || 4 || 6 ||  || 1 || '''12''' || 8 || 1 ||  style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 6 || 1 || 1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Netherlands | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 121 | 32 || 8 ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 5 ||  || 1 ||  || ||  || 5 ||  || ||  || 8 ||  ||  || 1 || 10 || 4  || 6 ||  ||  || 1 || 7 ||  || 3 ||  ||  || 4 || 3 || 5 ||  ||  || ||  || 8 || 3 || 7 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ireland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 136 | 62 ||  ||  ||  || 1 ||  || ||  ||  || 5 || 4 || || 3 || 4 ||  ||   || 3 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 10 || 4 ||  ||  || 1 || 1 || 5 || 4 ||  ||  || ||  || 1 ||  || 3 || || 8 || 2 ||  || 6 ||  || 5 || 4 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Cyprus | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 436 | 253 ||  || 4 || '''12''' ||  || 6 || 10 || '''12''' ||  || '''12''' ||  || 5 || || '''12''' ||  || 10  ||  || '''12''' || 5 ||  || 2 || 6 || 4  || 5 || || 3 ||  || 8 ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 7 || 3 || '''12''' ||  || 1 || 3 || 6 || 7 || 7 ||  ||  || 1 || 8 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Italy | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 308 | 249 ||  ||  ||  || 4 ||  || || 10 ||  || 3 ||  || ||  ||  || || '''12''' ||  || ||  ||  || ||  ||   || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 8 || 8 ||  ||  || 1 || || 4 ||  || 4 || 1 ||  || ||  ||  || ||4 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="45" | Voting results (Televoting vote)<ref name=gfscoreboard/> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|87x87px|Total Score]] ! {{verth|Jury Score|nb=1}} ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |- ! rowspan="26" | [[File:ESCConJ.svg|62x62px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ukraine | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 130 | 11 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||8||'''12'''||5||  ||4||  ||8|| ||  ||  || ||  ||3||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||10||  ||   ||4||8|| ||  ||  ||2||4||1|| ||  ||7||  ||  || 8 ||  ||7||'''12'''||  ||  ||4 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Spain | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 61 | 43 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||   ||5|| ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||1||  ||  || ||  ||'''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Slovenia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 64 | 41 ||  ||  || ||  ||  ||2|| ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  ||7|| ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||  ||8|| ||  ||  || ||||6||  || ||  || ||  ||  ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Lithuania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 181 | 90 || <!-- UKR -->2 ||  || ||  ||  ||  || <!-- MLT --> 5 || 7 ||  ||  ||  || <!-- UK --> '''12''' || <!-- SE --> 7 || <!-- LAT--> '''12''' ||  || || <!-- IRL--> '''12''' || ||  ||  || ||  || <!-- NOR --> '''12''' ||  || ||  || <!-- EST --> '''12''' ||  || <!-- CYP --> 6 ||  ||  ||  || ||  || <!-- GER--> 4 || ||  || ||  ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | |||| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Austria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 342 | 271 ||  ||  || ||  ||3||  || ||1||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10||  || <!-- SE --> 2 ||  ||2|| ||  ||  || ||5||  ||3||8||  || ||  ||6||  || ||6||4||  ||3||  ||5|| <!-- FI --> 3 ||  ||4||1|| || <!-- LT --> 3 ||2|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Estonia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 245 | 143 ||3||  ||  || ||  ||  || ||6||2||  ||  || ||  ||10||4||  ||4|| ||5||  ||1||   ||  ||7||6|| || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||4||2||2||4||  || ||  || <!-- FI --> '''12''' || 3 ||  ||8||  || <!-- LT --> '''12''' || ||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Norway | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 144 | 60 || ||7||10||  ||1||  || ||  ||3||  ||8|| || <!-- SE --> 8 ||2|| ||   ||  || ||  ||4||5||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||1||2||3||5||7||  ||3||5|| ||  ||  || <!-- RU --> 5 ||  || ||  ||  ||5|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Portugal | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 39 | 21 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||8||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  ||10||  || ||   ||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" | |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | United Kingdom | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 48 | 23 ||  ||  || ||1||  ||  ||1|| ||  ||  ||3|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||3|| ||10||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||6|| ||  ||  || ||  ||  || ||  ||1||  || ||  ||  || ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Serbia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 113 | 38 ||  ||  || ||  ||  ||10|| ||  ||  ||8|| ||  ||  || ||   ||'''12'''||  || ||  ||  || ||   ||  ||1||1|| ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||7|| ||  ||'''12'''||  || ||  ||'''12'''||  || ||  ||'''12'''|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Germany | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 340 | 204 ||  ||3||  ||4||'''12'''||  ||4|| ||6||6||'''12'''||3|| <!-- SE --> 5 ||  ||8||3||8||4||3||8||4||2||6||  ||3||2|| ||  ||3||  || ||2||1||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||6||3||1|| <!-- LT --> 2 ||4||8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Albania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 184 | 126 ||  ||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||  ||  ||2|| ||   || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||4||  || ||  ||  || ||   ||  || ||'''12'''||  ||  || ||  ||  || ||10||  ||10||  ||  ||  ||7|| ||  ||  ||1|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | France | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 173 | 114 ||7||  ||  || ||  ||  || ||4||4||  ||  || ||  ||  ||5|| ||  ||  || ||6||  ||8||1|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  ||1||5|| ||  ||  || ||  || <!-- FI --> 4 ||  || ||6||3|| <!-- LT --> 5 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Czech Republic | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 281 | 66 ||10||6||5||10||6||5||3||  ||10||'''12'''||6||5|| <!-- SE --> 3 ||4||  ||5||7||3|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10||6||1||4||  || ||3||5||5||8||8||3||7||8||  ||8|| <!-- FI --> 5 || 2 ||  ||'''12'''||4|| <!-- LT --> 8 ||8|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Denmark | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 226 | 38 ||8||  ||7||6||8||  ||2||2|| ||5|| style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||2|| <!-- SE --> '''12''' ||5||  ||2||2||2||7||'''12'''||  ||5||10||2||4||10||8||4||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||3|| <!-- FI --> 10 || 7 ||2||4||6|| <!-- LT --> 10 ||7||2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Australia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 99 | 90 ||  ||  || ||  ||  || ||6||  ||  || ||2||1||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Finland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 46 | 23 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || <!-- SE --> 6 ||  ||  ||  ||  || ||||3||  ||   || ||  ||  ||4||10|| ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Bulgaria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 166 | 100 || ||1||1||  ||  ||7||7|| ||5||  ||  ||6|| || ||6||1||  ||5||1||  ||3||  ||  ||  || ||  ||  ||2||'''12'''||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||5|| ||4||  ||  || ||  ||  ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Moldova | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 209 | 94 ||6||4||6||2|| ||1||  ||3||  || ||  ||4||  ||7|| ||  ||1||'''12'''||6||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||   ||  ||6||10||5||1||1||  ||1||8||1||2||  || ||  || <!-- RU --> '''12''' ||  ||10||  ||  || ||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Sweden | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 274 | 253 ||  ||2||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||7||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||  ||  ||  || ||  ||||2||  ||  ||3||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||2||  ||  || <!-- RU --> 1 ||  ||  ||  || <!-- LT --> 4 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Hungary | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 93 | 28 ||1||  ||2||  ||2|| ||  ||  || ||3||  ||  ||  || ||  || ||  ||10||  || ||2||   ||  || ||2||  ||3||'''12'''||  || ||5||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||3||2||8|| ||  ||  ||7|| ||3|| |- style="background:gold;" | style="text-align:left; background:gold;" | '''Israel''' | style="text-align:right; background:gold;" | '''529''' | 212 ||'''12'''||'''12'''||8||'''12'''||10||3||8||'''12'''||'''12'''||7||  ||7|| <!-- SE --> 10  ||8||1||6||6||8||10||7||'''12'''||10||7||'''12'''||7||'''12'''||  ||7||10||10||10||6||10||1||10||7|| 10 ||5|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10|| <!-- LT --> 1 || ||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Netherlands | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 121 | 89 ||  ||  || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  || ||5||  || <!-- SE --> 1 ||  || ||  ||3||  ||  ||  || ||'''12'''||5||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  ||4||  ||  || <!-- FI --> 2 ||  ||  || ||  ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ireland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 136 | 74 ||  ||  || ||3||4||  ||  || ||1||4||4||10|| ||  ||7||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||1||4|| ||  ||4||  || ||  ||8||  || ||  ||  || ||  ||  || ||7||  ||  || ||  ||2||  || ||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Cyprus | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 436 | 183 ||4||10||3||7||5||8||10||10||8||1||1||8|| <!-- SE --> 4 ||1||10||8||5||7||8||1||7||7||2||3||5||7||4||10|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||'''12'''||'''12'''||'''12'''||7||5||6|| <!-- FI --> 1 || <!-- RU --> 4 ||3||2||8|| <!-- LT --> 6 ||6||5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Italy | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 308 | 59 ||5||5||4||8||7||6||'''12'''||5||7||10||  || ||  ||6||'''12'''||10||  ||6||2|| ||8||6||  ||10|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||7 ||6||7||3||6||8||6||8||'''12'''|| <!-- FI --> 6 || 6 ||8||5||5|| <!-- LT --> 7 ||10||10 |} ==== 12 points ==== Countries in bold gave the maximum 24 points (12 points apiece from professional jury and televoting) to the specified entrant. ===== Jury ===== {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 9|| {{Esc|Austria}} || Belgium, Bulgaria, Estonia, Iceland, Israel, Lithuania, Romania, Poland, United Kingdom |- | 8|| {{Esc|Sweden}} || Armenia, Australia, Cyprus, Georgia, Germany, Latvia, Serbia, Slovenia |- |6 || {{Esc|Cyprus}} || Belarus, '''Greece''', Ireland, Malta, Spain, Sweden |- |5 || {{Esc|Israel}} || Austria, Czech Republic, '''France''', Finland, '''San Marino''' |- |4 || {{Esc|Germany}} || '''Denmark''', '''Netherlands''', Norway, Switzerland |- |3 || {{Esc|Estonia}} || Macedonia, Moldova, Portugal |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Lithuania}} || Croatia |- | {{Esc|Norway}} || Italy |- | {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''' |- | {{Esc|Albania}} || Azerbaijan |- | {{Esc|France}} || Ukraine |- | {{Esc|Denmark}} || '''Hungary''' |- | {{Esc|Moldova}} || '''Russia''' |- | {{Esc|Italy}} || '''Albania''' |} ===== Televoting ===== {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 8 || {{Esc|Israel}} || Australia, Azerbaijan, '''France''', Georgia, Moldova, '''San Marino''', Spain, Ukraine |- | 5 || {{Esc|Lithuania}} || Estonia, Ireland, Latvia, Norway, United Kingdom |- | 4 || {{Esc|Serbia}} || Croatia, '''Montenegro''', Slovenia, Switzerland |- | rowspan="4" | 3 || {{Esc|Cyprus}} || Armenia, Bulgaria, '''Greece''' |- | {{Esc|Denmark}} || '''Hungary''', Iceland, Sweden |- | {{Esc|Italy}} || '''Albania''', Germany, Malta |- | {{Esc|Ukraine}} || Belarus, Czech Republic, Poland |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Czech Republic}} || Austria, Israel |- | {{Esc|Estonia}} || Finland, Lithuania |- | {{Esc|Germany}} || '''Denmark''', '''Netherlands''' |- | {{Esc|Albania}} || Italy, Macedonia |- | {{Esc|Moldova}} || Romania, '''Russia''' |- | rowspan="4" | 1 || {{Esc|Bulgaria}} || Cyprus |- | {{Esc|Hungary}} || Serbia |- | {{Esc|Spain}} || Portugal |- | {{Esc|Netherlands}} || Belgium |} == Други држави == === Други учесници === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Генералниот директ на националната телевизија на Андора, на 14 мај 2017 година најави дека Андора нема да учествува на ова издание на Евровизија поради финансиски проблеми и рестрикции на телевизијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2017/05/14/andorra-no-return-eurovision-song-contest-2018/|title=Andorra: No Return To The Eurovision Song Contest in 2018|last=Granger|first=Anthony|date=14 May 2017|website=Eurovoix|access-date=15 May 2017}}</ref> 2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– На 14 август 2017 година, националната телевизија на БиХ потврди дека не се заинтересирани за учество на ова издание на Евровизија поради финансиски проблеми. Иако немаат официјално потврдено, тоа треба да го направат до 15 септември. 3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Директорот на програмата на луксмбуршката телевизија РТЛ минатата година ги објасна причините поради која Луксембург не учествува на Евровизија. Тој исто така забележа дека шансата за успех на Луксембург на Евровизија е ограничен, «Верувам дека (со) зголемувањето на Евровизија, деновите (на победа) ги нема. Со новиот гласачки систем, Луксембург нема да биди успешен. Малите држави немаат повеќе успех». Луксембург последен пат учествуваше на Евровизија во 1993. 4. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Молдавија учествуваше на Евровизија 2017, но сѐ уште нема никаков одговор за учество на ова издание на Евровизија 5. {{Esc|Монако}}&nbsp;– На 31 август 2017 година, националната телевизија на Монако објави дека Монако нема да учествува на ова издание на Евровизија. 6. {{Esc|Мароко}}&nbsp;– Сѐ уште не се знае дали Мароко би се вратиле на Евровизија, но според досегашниот интернес, веројатно не би учествувале на ова издание на Евровизија. 7. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– RTVS, словачката национална телевизија објавија промена на правилата за избор на песна и претставник на Евровизија, објавувајќи дека нема да има песни кои ќе се изведуваат на англиски јазик. Но, сѐ уште немаат потврдено нивно учество. 8. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Вечерта на 12 јули 2017 година, Сертаб Еренер, која победи на Евровизија 2003 година, објавила на инстаграм дека Турција би се вратила и дека ѝ посакува среќа на нареднот претставник. Претставниците од 2009 и 2010 година исто така изјавија дека Турција ќе се враќа на Евровизија оваа година. Но и покрај овие извави, на 7 август 2017 година, беше изјавено дека не е планирано враќање на Турција на Евровизија. Истиот ден, TRT, националната телевизија на Турција објави дека нема да учествуваат. === Придружни членки === <br> 1. {{Esc|Казахстан}}&nbsp;– Казахстан е членка на ЕРД од 1 јануари 2016 година, па можно е нивно учество на ова издание на Евровизија. === Држави кои не се членки на ЕБУ === 1. {{Esc|Косово}}&nbsp;– Косоварската национална телевизија изјавија дека се надеваат за учество на овогодинешното издание на Евровизија. Директорот на националната телевизија изјавил дека добил поддршка од балканските држави со цел нивно учество на Евровизија. 2. {{Esc|Лихтенштајн}}&nbsp;– На 1 септември 2017 година, националната телевизија објави дека нема да учествуваат на овогодинешното издание на Евровизија. == Коментатори и презентери на бодови == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}– &nbsp;Ricardo Gonçalves<br> 2. {{Esc|Белорусија}}– &nbsp;Naviband <br> 3. {{Esc|Белгија}}– &nbsp;Danira Boukhriss Terkessidis<br> 4. {{Esc|Хрватска}}– &nbsp;Uršula Tolj<br> 5. {{Esc|Кипар}}– &nbsp;Hovig <br> 6. {{Esc|Чешка}}- &nbsp;Radka Rosická<br> 7. {{Esc|Данска}}– &nbsp;Ulla Essendrop<br> 8. {{Esc|Естонија}}– &nbsp;Ott Evestus<br> 9. {{Esc|Финска}}- &nbsp;Anna Abreu<br> 10. {{Esc|Франција}}– &nbsp;Élodie Gossuin<br> 11. {{Esc|Грузија}}– &nbsp;Tamara Gachechiladze <br> 12. {{Esc|Германија}}– &nbsp;Barbara Schöneberger<br> 13. {{Esc|Грција}}– &nbsp;Olina Xenopoulou<br> 14. {{Esc|Исланд}}– &nbsp;Edda Sif Pálsdóttir<br> 15. {{Esc|Израел}}– &nbsp;Lucy Ayoub<br> 16. {{Esc|Италија}}– &nbsp;Giulia Valentina Palermo<br> 17. {{Esc|Литванија}}– &nbsp;Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Холандија}}– &nbsp;O'G3NE<br> 19. {{Esc|Норвешка}}- &nbsp;Aleksander Walmann и JOWST <br> 20. {{Esc|Полска}}– &nbsp;Marcelina Zawadzka<br> 21. {{Esc|Португалија}}- &nbsp;Pedro Fernandes<br> 22. {{Esc|Романија}}– &nbsp;Sonia Argint-Ionescu<br> 23. {{Esc|Сан Марино}}– &nbsp;John Kennedy O'Connor<br> 24. {{Esc|Словенија}}– &nbsp;Maja Keuc <br> 25. {{Esc|Шпанија}}– &nbsp;Nieves Álvarez<br> 26. {{Esc|Шведска}}– &nbsp;Felix Sandman <br> 27. {{Esc|Швајцарија}}– &nbsp;Letícia Carvalho<br> 28. {{Esc|Украина}}– &nbsp;Nata Zhyzhchenko<br> 29. {{Esc|Велика Британија}}– &nbsp;Mel Giedroyc {{Div col end}} === Коментатори === Повеќето држави ќе испратат свои коментатори директно во Лисабон или преку нивната национална телевизија. Подолу е прикажан списокот на потврдени коментатори: {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey(SBS, сите фестивали)<br> 2. {{Esc|Ерменија}}&nbsp; – не објавено(Armenia 1 иPublic Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Кипар}}&nbsp; – Costas Constantinou, Vaso Kominou (CyBC, сите фестивали) <br> 4. {{Esc|Чешка}}&nbsp; – Libor Bouček (ČT, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Франција}}&nbsp; – Christophe Willem и André Manoukian (France 4, полуфиналиња), Stéphane Bern, Christophe Willem иAlma (France 2, финале)<br> 6. {{Esc|Грузија}}&nbsp; – Demetre Ergemlidze (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Германија}}&nbsp;– не објавено(One, полуфиналиња), Peter Urban (Das Erste, финале)<br> 8. {{Esc|Грција}}&nbsp; – Alexandros Lizardos иDaphne Skalioni (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 2, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Унгарија}}&nbsp; – Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали)<br> 10. {{Esc|Италија}}&nbsp; – необјавено(Rai 4, полуфиналиња), Serena Rossi и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 11. {{Esc|Русија}}&nbsp; – необјавено(Channel One, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Шпанија}}&nbsp; – Tony Aguilar и Julia Varela (La 1, финале)<br> 13. {{Esc|Украина}}&nbsp; – Serhiy Prytula (STB, сите фестивали), Timur Miroshnychenko и Tetiana Terekhova (UA:PBC, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp; – Scott Mills и Rylan Clark-Neal (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале)<br> {{Div col end}} === Држави кои не учествуваат === 1. {{Esc|САД}}&nbsp;– Michelle Visage и Ross Mathews (Logo TV, сите фестивали) == Инциденти == === Избор на белоруската песна === На 10 јануари 2018 година, на руската социјална мрежа VK беше објавено дека украинскиот пејач Алексеев извел руска верзија на својата песна "Засекогаш" (како Навсегда) во мај 2017 година во Ставропол - пред 1 септември 2017 година, кога започна конкурсот за нови песни од страна на ЕБУ, со што тоа беше потенцијално кршење на правилата на натпреварот. Шест уметници се заканиле дека ќе се повлечат од селекцијата ако им било дозволено да се натпреварува. На Алексеев конечно му беше дозволено да се натпреварува со БТРК по мелодичната преработка на песната, а потоа го освои изборот, со што ја претставува Белорусија на натпреварот за песна на Евровизија 2018. Сепак, на 23 февруари 2018 година, беше објавено дека ЕБУ му дал дозвола на Алексеев да ја изведе својата оригинална верзија на песната на англиски јазик на натпреварот, и тој ќе се одлучи да ја пее таа верзија на песната во мај. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Lisbon 2018 | Type = компликација | Artist = Евровизија | Cover = <!--ESC 2018 album cover.jpg--> | Alt = | Released = 20 април 2018 | Recorded = | Genre = поп | Length = <!--{{unbulleted list|{{Duration|m=|s=}} (CD 1)|{{Duration|m=|s=}} (CD 2)}}--> | Label = Universal | Producer = | Last album = ''[[Eurovision Song Contest 2017#Official album|Eurovision Song Contest: Kyiv 2017]]'' <br />(2017) | This album = '''''Eurovision Song Contest: Lisbon 2018''''' <br />(2018) | Next album = }} '''''Eurovision Song Contest: Lisbon 2018''''' е официјалнот име на албумот за овогодинешното издание на Евровизија. Ги содржи сите песни од полуфиналињата и финалето. Официјално е издаден на 20 април 2018 година и содржи 43 песни. {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = | extra1 = Eugent Bushpepa | title1 = Mall | note1= {{Esc|Албанија}} | length1 = | extra2 = Sevak Khanagyan | title2 = Qami | note2= {{Esc|Ерменија}} | length2 = | extra3 = Jessica Mauboy | title3 = We Got Love | note3= {{Esc|Австралија}} | length3 = | extra4 = Cesár Sampson | title4 =Nobody but You | note4= {{Esc|Австрија}} | length4 = | extra5 = Aisel | title5 = X My Heart | note5= {{Esc|Азербејџан}} | length5 = | extra6 = Sennek | title6 = A Matter of Time | note6= {{Esc|Белгија}} | length6 = | extra7 = Equinox | title7 = Bones | note7= {{Esc|Бугарија}} | length7 = | extra8 = Alekseev | title8 = Forever | note8= {{Esc|Белорусија}} | length8 = | extra9 = Zibbz | title9 = Stones | note9= {{Esc|Швајцарија}} | length9 = | extra10 = Eleni Foureira | title10 = Fuego | note10= {{Esc|Кипар}} | length10 = | extra11 = Mikolas Josef | title11 = Lie to Me | note11= {{Esc|Чешка}} | length11 = | extra12 = Michael Schulte | title12 = You Let Me Walk Alone | note12= {{Esc|Германија}} | length12 = | extra13 = Rasmussen | title13 = Higher Ground | note13= {{Esc|Данска}} | length13 = | extra14 = Amaia and Alfred García | title14 = Tu canción | note14= {{Esc|Шпанија}} | length14 = | extra15 = Elina Nechayeva | title15 = La Forza | note15= {{Esc|Естонија}} | length15 = | extra16 = Saara Aalto | title16 = Monsters | note16= {{Esc|Финска}} | length16 = | extra17 = Madame Monsieur | title17 = Mercy | note17= {{Esc|Франција}} | length17 = | extra18 = SuRie | title18 = Storm | note18= {{Esc|Велика Британија}} | length18 = | extra19 = Iriao | title19 = For You | note19= {{Esc|Грузија}} | length19 = | extra20 = Yianna Terzi | title20 = Oneiro mou | note20= {{Esc|Грција}} | length20 = | extra21 = Franka | title21 = Crazy | note21= {{Esc|Хрватска}} | length21 = | extra22 = AWS (band)|AWS | title22 = Viszlát nyár | note22= {{Esc|Унгарија}} | length22 = }} {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = | extra1 = Ryan O'Shaughnessy | title1 = Together | note1= {{Esc|Ирска}} | length1 = | extra2 = Ari Ólafsson | title2 = Our Choice | note2= {{Esc|Исланд}} | length2 = | extra3 = Netta | title3 = Toy | note3= {{Esc|Израел}} | length3 = | extra4 = Ermal Meta and Fabrizio Moro | title4 = Non mi avete fatto niente | note4= {{Esc|Italy}} | length4 = | extra5 = Ieva Zasimauskaitė | title5 = When We're Old | note5= {{Esc|Литванија}} | length5 = | extra6 = Laura Rizzotto | title6 = Funny Girl | note6= {{Esc|Латвија}} | length6 = | extra7 = DoReDoS | title7 = My Lucky Day | note7= {{Esc|Молдавија}} | length7 = | extra8 = Eye Cue | title8 = Lost and Found | note8= {{Esc|Македонија}} | length8 = | extra9 = Christabelle | title9 = Taboo | note9= {{Esc|Малта}} | length9 = | extra10 = Vanja Radovanović | title10 = Inje | note10= {{Esc|Црна Гора}} | length10 = | extra11 = Waylon | title11 = Outlaw in 'Em | note11= {{Esc|Холандија}} | length11 = | extra12 = Alexander Rybak | title12 = That's How You Write a Song | note12= {{Esc|Норвешка}} | length12 = | extra13 = Gromee and Lukas Meijer | title13 = Light Me Up | note13= {{Esc|Полска}} | length13 = | extra14 = Cláudia Pascoal | title14 = O jardim | note14= {{Esc|Португалија}} | length14 = | extra15 = The Humans | title15 = The Humans | note15= {{Esc|Романија}} | length15 = | extra16 = Julia Samoylova | title16 = I Won't Break | note16= {{Esc|Русија}} | length16 = | extra17 = Jessika and Jenifer Brening | title17 = Who We Are | note17= {{Esc|Сан Марино}} | length17 = | extra18 = Sanja Ilić and Balkanika | title18 = Nova deca | note18= {{Esc|Србија}} | length18 = | extra19 = Lea Sirk | title19 = Hvala, ne! | note19= {{Esc|Словенија}} | length19 = | extra20 = Benjamin Ingrosso | title20 = Dance You Off | note20= {{Esc|Шведска}} | length20 = | extra21 = Mélovin | title21 = Under the Ladder | note21= {{Esc|Украина}} | length21 = }} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Португалска музика]] [[Категорија:Лисабон]] [[Категорија:Музиката во 2018 година]] klbf30yj59aogudp14gv7eyd8hery4i 5628845 5628841 2026-09-15T11:29:10Z BT405 9277 5628845 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2018 | слоган = All Aboard! | слика = Esc 2018.jpg | полуфинале1 = 8 мај 2018 | полуфинале2 = 10 мај 2018 | финале = 12 мај 2018 | издание = 63-то | домаќин = {{flagicon|Португалија}} [[RTP]] | место = Алтис Арена, [[Лисабон]], [[Португалија]] | презентери = [[Катарина Фуртадо]], [[Даниела Руа]], [[Филомена Каутела]] и [[Силвија Алберто]] | радиодифузер = [[RTP]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 43 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Русија}} | не_учествуваат = Нема | карта = ESC 2018 Map_2.svg | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Израел}}<br />[[Нета Барзилај|Нета]] | победничка_песна = Toy | претходна = 2017 | следна = 2019 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Евровизија 2018''' беше 63-тото издание на Евровизија. Се одржало во Алтис Арената во Португалија, која победи на Евровизија 2017 со изведувачот Салвадор Собрал и песната „Amar Pelos Dois“ со рекордни 758 бода, вкупно од телевоутингот и стручното жири. Натпреварот се состоел од две полуфиналиња на 8 и 10 мај и финале на 12 мај 2018 година. Официјално, четириесет и три држави го имаат потврдено своето учество на фестивалот со што се изедначува рекордот од 2008 и 2011 година. Русија се враќа по едногодишно отсуство и за првпат после 2011 година, нема држава која се откажала од учество. == Локација == ''За повеќе детали за државата домаќин, видете [[Португалија]]'' Натпреварот се одржал за првпат во Португалија, по победата на земјата во изданието од 2017 година со песната „Amar Pelos Dois“, изведена од Салвадор Собрал. ===Фаза на аукција и избор на град=== {{location map+ |Португалија |width=200 |float=right |caption=Локациите на градовите кандидати се означени со црвено. Градот домаќин ќе биде означен со зелено. |places= <small>{{location map~|Португалија |lat= 38.751106|long=-9.152584|label=[[Лисабон]]|position=right|mark=Green pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=41.44253 |long=-8.291785699999991 |label=[[Гимарис]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=41.1396 |long=-8.5291 |label=[[Гондомар]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=37.0194 |long=-7.9304 |label=[[Фаро]]|mark=Red pog.svg}}</small> <small>{{location map~|Португалија |lat=40.9268 |long=-8.5483 |label=[[Санта Марија Де Феира]]|mark=Red pog.svg}}</small> }} На денот на Евровизискиот финален натпревар во 2017 година, беше објавено дека португалскиот радиодифузер [[Радио Телевизија Португалија]] (РТП) ќе го прифати предизвикот да го организира натпреварот во 2018 година во случај на победа.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Costa|first1=Nelson|title=ESC2017: Organização da Eurovisão falou com a RTP na hipótese de vitória|url=http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|website=escportugal.pt|publisher=ESC Portugal|accessdate=14 May 2017|date=13 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515090800/http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|archivedate=15 May 2017|df=dmy-all}}</ref> По триумфот на Собрал, извршниот надзорник на ЕБУ , Џон Ола Санд, ја издаде поканата за организирање на Евровизија 2018, на RTP за време на прес-конференција на победникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Costa|first1=Nelson|title=ESC2017: Organização da Eurovisão falou com a RTP na hipótese de vitória|url=http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|website=escportugal.pt|publisher=ESC Portugal|accessdate=14 May 2017|date=13 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515090800/http://www.escportugal.pt/2017/05/esc2017-organizacao-da-eurovisao-falou.html|archivedate=15 May 2017|df=dmy-all}}</ref> Следниот ден, генералниот директор на РТП, Нуно Артур Силвиа, потврди дека РТП ќе ја организира Евровизија 2018 и ја спомна МЕО Арена (подоцна преименувана во Алтис Арена) во [[Лисабон]] како највозможно место за организирање на натпреварот.<ref name="MEO Arena">{{Наведена мрежна страница|last1=Granger|first1=Anthony|title=ESC'18 organisers suggest MEO Arena as venue|url=https://eurovoix.com/2017/05/14/esc18-organisers-suggest-meo-arena-venue/|website=eurovoix.com|publisher=Eurovoix|accessdate=15 May 2017|date=14 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516161817/https://eurovoix.com/2017/05/14/esc18-organisers-suggest-meo-arena-venue/|archivedate=16 May 2017|df=dmy-all}}</ref> [[File:View of MEO Arena 2014 from North.jpg|thumb|десно|Лисабонска арена]] {| class="sortable wikitable" |- ! Град ! Место ! Капацитет ! Забелешки |- | [[Лисабон]] | [[MEO Arena]]<ref name="MEO Arena"/> | 20,000 | Домаќин на [[Експо '98]],<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Nash|first1=Elizabeth|title=Expo 98: Lisbon dreams of turning wasteland into lasting beauty|url=http://www.independent.co.uk/news/expo-98-lisbon-dreams-of-turning-wasteland-into-lasting-beauty-1141712.html|website=independent.co.uk|publisher=The Independent|accessdate=15 May 2017|date=30 January 1998}}</ref> [[FIBA]] 1999,<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=FIBA Archives|title=1999 World Championship for Junior Men|url=http://www.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/sid/2896/_/index.html|publisher=[[FIBA]]|accessdate=15 May 2017|date=25 July 1999|archive-date=2017-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418213439/http://www.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/sid/2896/_/index.html|url-status=dead}}</ref> и [[МТВ Музички Награди 2005]],<ref>{{Наведена мрежна страница|author1=NME|title=MTV Europe Music Awards announce 2005 venue|url=http://www.nme.com/news/music/outkast-106-1358848|website=nme.com|publisher=[[NME]]|accessdate=15 May 2017|date=8 December 2004}}</ref> и различни концерти. |- |[[Гондомар]] |[[Pavilhão Multiusos de Guimarães|Multiusos de Guimarães]] |5 000 |<small>Домаќин на големи концерти и меѓународни настани.</small> |- |[[Фаро]] |[[Estadio Algarve]] |35 000 |<small>И покрај тоа што има павилјон со капацитет за одржување на Евровизија, градот на Фаро го искажа својот интерес за да биде град домаќин. Една опција е да биде стадионот „Алгарве“, каде се одржуваа натпревари на Евро 2004, но ќе мора да се направи исправка и да се покрие.</small> |- |[[Санта Марија де Феира|Санта Марија Де Феира]] |Europarque |11 000 |<small>Во оваа арена се имаат одржано едни од најважните настани во регионот на Порто, како на пример финалето на фестивалот „RTP da Canção“ во 2001 година и многу концерти и меѓународни настани.</small> |- |} Основните услови кои треба градот домаќин да ги исполнува, се истите како и во Киев: * Соодветна арена која има капацитет од минимум 10.000 гости; * Интернационален прес центар за 1.500 новинари; * Соодветен смештај кој вклучува хотелски соби, со различна ценовна категорија, каде што ќе можат да бидат сместени најмалку 2.000 делегати, акредитирани новинари и коментатори; * Делотворен јавен транспорт, вклучувајќи и близок интернационлен аеродром со спремна и достапна поврзаност до градот, арената и хотелите. == Формат == === Визуелен дизајн === Слоганот за овој фестивал е ''All Aboard!'', кој беше објавен на 7 ноември 2017 на пресконференција одржана во Лисабон. Овој дизајн ги опфаќа специфичностите на океанот во Лисабон и локацијата на Португалија на Атлантскиот Океан и морската историја на државата. === Водители === На 8 јануари 2018 година, РТП и ЕБУ ги објавија избраните водители и за првпат, тоа ќе бидат четири женски презентери и тоа Силвија Алберто, Филомена Каутела и Катарина Фуртадо, заедно со глумицата Даниела Руах. Првпат после 2015 и вторпат како водителите се од еден пол. === Жрепка во полуфинале === На 29 јануари 2018 година се одржа жрепката за распоред на учесниците во полуфиналињата. Поделени во шест групи, претежно соседски држави, со цел да се одбегне „соседското гласање“. Тука беа сите држави учеснички освен домаќинот Португалија и учесничките во т.н. „големата петка“ која е составена од Франција, Германија, Италија, Шпанија и Велика Британија. {| class="wikitable" |- !Група 1 !Група 2 !Група 3 !Група 4 !Група 5 !Група 6 |- | valign="top"| *{{Esc|Албанија}} *{{Esc|Хрватска}} *{{Esc|Македонија}} *{{Esc|Црна Гора}} *{{Esc|Србија}} *{{Esc|Словенија}} *{{Esc|Швајцарија}} | valign="top"| *{{Esc|Данска}} *{{Esc|Финска}} *{{Esc|Исланд}} *{{Esc|Ирска}} *{{Esc|Норвешка}} *{{Esc|Шведска}} | valign="top"| *{{Esc|Ерменија|y = 2018}} *{{Esc|Азербејџан|y = 2018}} *{{Esc|Белорусија|y = 2018}} *{{Esc|Грузија|y = 2018}} *{{Esc|Русија|y = 2018}} *{{Esc|Украина|y = 2018}} | valign="top"| *{{Esc|Бугарија|y = 2018}} *{{Esc|Кипар|y = 2018}} *{{Esc|Грција|y = 2018}} *{{Esc|Унгарија}} *{{Esc|Молдавија}} *{{Esc|Романија}} | valign="top"| *{{Esc|Австралија}} *{{Esc|Австрија}} *{{Esc|Чешка}} *{{Esc|Израел}} *{{Esc|Малта}} *{{Esc|Сан Марино}} | valign="top"| *{{Esc|Белгија}} *{{Esc|Естонија}} *{{Esc|Латвија}} *{{Esc|Литванија}} *{{Esc|Холандија}} *{{Esc|Полска}} |} === Отворање на фестивалот === == Список на учесници == [[File:ESC 2018 Semi-Finals.svg|thumb|{{легенда|#D40000|Држави учеснички во првото полуфинале.}} {{легенда|#FFAAAA|Директно квалификувани држави кои имаат право да гласат во првото полуфинале}} {{легенда|#000080|Држави учеснички во второто полуфинале}} {{легенда|#99CCFF|Директно квалификувани држави кои имаат право да гласат во второто полуфинале}}]] Овие држави го потврдија своето учество на фестивалот: === Полуфинале 1 === Деветнаесет држави ќе се натпреваруваат во првото полуфинале кое ќе се одржи на 8 мај 2018 година. {{color box|#00FF00}} квалификувани во финале {| class="sortable wikitable" |- ! # !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |01 | {{Esc|Азербејџан}} | Aisel | "X My Heart" | англиски |11 |94 |- |02 | {{Esc|Исланд}} | Ari Ólafsson | "Our Choice" | англиски |19 |15 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Албанија}} | Eugent Bushpepa | "Mall" | албански |8 |162 |- |04 | {{Esc|Белгија}} | Sennek | "A Matter of Time" | англиски |12 |91 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Чешка}} | Mikolas Josef | "Lie to Me" | англиски |3 |232 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |06 | {{Esc|Литванија}} | Ieva Zasimauskaitė | "When We're Old" | англиски, литвански {{ref|a|2}} |9 |119 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Израел}} | Netta | "Toy" | англиски{{ref|a|1}} |1 |283 |- |08 | {{Esc|Белорусија}} | Alekseev | "Forever" | англиски |16 |65 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Естонија}} | Elina Nechayeva | "La forza" | италијански |5 |231 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |10 | {{Esc|Бугарија}} | Equinox | "Bones" | англиски |7 |177 |- |11 | {{Esc|Македонија}} | Eye Cue | "[[Lost and Found]]" | англиски |18 |24 |- |12 | {{Esc|Хрватска}} | Franka | "Crazy" | англиски |17 |63 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |13 | {{Esc|Австрија}} | Cesár Sampson | "Nobody but You" | англиски |4 |201 |- |14 | {{Esc|Грција}} | Yianna Terzi | "Oneiro mou" <small>(Όνειρό μου)</small> | грчки |14 |81 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Финска}} | Saara Aalto | "Monsters" | англиски |10 |108 |- |16 | {{Esc|Ерменија}} | Sevak Khanagyan | "Qami" <small>(Քամի)</small> | ерменски |15 |79 |- |17 | {{Esc|Швајцарија}} | Zibbz | "Stones" | англиски |13 |86 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Ирска}} | Ryan O'Shaughnessy | "Together" | англиски |6 |179 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |19 | {{Esc|Кипар}} | Eleni Foureira | "Fuego" | англиски{{ref|a|3}} |2 |262 |} : 1.{{note|a}}Содржи зборови на израелски. : 2.{{note|a}}Верзија со неколку редови на литватски беше изведена на националниот избор, но официјалното видео и текст се целосно на англиски јазик.<ref>[https://eurovision.tv/participant/Ieva-zasimauskaite Ieva Zasimauskaitė], Eurovision Song Contest.</ref> Сè уште не е потврдено која верзија ќе биде изведена. : 3.{{note|a}}Иако целиот текст е на англиски, зборот 'Fuego' се повторува во песната. ===Полуфинале 2=== Осумнаесет држави ќе учествуваат во второто полуфинале. Франција, Германија и Италија ќе гласаат во ова полуфинале кое ќе се одржи на 10 мај 2018 година. {{color box|#00FF00}} квалификувани во финале {| class="sortable wikitable" |- !# !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |01 | {{Esc|Норвешка}} | Alexander Rybak | "That's How You Write a Song" | англиски |1 |266 |- |02 | {{Esc|Романија}} | The Humans | "Goodbye" | англиски |11 |107 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |03 | {{Esc|Србија}} | Sanja Ilić & Balkanika | "Nova deca" <small>(Нова деца) | српски{{ref|b|5}} |9 |117 |- |04 | {{Esc|Сан Марино}} | Jessika feat. Jenifer Brening | "Who We Are" | англиски |17 |28 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |05 | {{Esc|Данска}} | Rasmussen | "Higher Ground" | англиски{{ref|b|4}} |5 |204 |- |06 | {{Esc|Русија}} | Julia Samoylova | "I Won't Break" | англиски |15 |65 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |07 | {{Esc|Молдавија}} | DoReDoS | "My Lucky Day" | англиски |3 |235 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |08 | {{Esc|Холандија}} | Waylon | "Outlaw in 'Em" | англиски |7 |174 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |09 | {{Esc|Австралија}} | Jessica Mauboy | We Got Love | англиски |4 |212 |- |10 | {{Esc|Грузија}} | Ethno-Jazz Band Iriao | "For You" | грузиски{{ref|b|6}} |18 |24 |- |11 | {{Esc|Полска}} | Gromee feat. Lukas Meijer | "Light Me Up" | англиски |14 |81 |- |12 | {{Esc|Малта}} | Christabelle | "Taboo" | англиски |13 |101 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |13 | {{Esc|Унгарија}} | AWS | "Viszlát nyár" | унгарски |10 |111 |- |14 | {{Esc|Латвија}} | Laura Rizzotto | "Funny Girl" | англиски |12 |106 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |15 | {{Esc|Шведска}} | Benjamin Ingrosso | "Dance You Off" | англиски |2 |254 |- |16 | {{Esc|Црна Гора}} | Vanja Radovanović | "Inje" | црногорски |16 |40 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |17 | {{Esc|Словенија}} | Lea Sirk | "Hvala, ne!" | словенечки |8 |132 |- |- style="font-weight: bold; background: #ADFF2F;" |18 | {{Esc|Украина}} | Mélovin | "Under the Ladder" | англиски |6 |179 |} : 4.{{note|b}}Содржи фраза на исландски јазик која се повторува двапати.<ref>[https://eurovision.tv/participant/rasmussen Rasmussen], Eurovision Song Contest.</ref> : 5.{{note|b}}Содржи фрази на торлатски дијалект. : 6.{{note|b}}Иако песната е со англиски наслов, целиот текст е на грузиски јазик. ===Финале=== Финалето ќе се одржи на 12 мај 2018 година. Вкупно 26 држави ќе се натпреваруваат во финалето, десет од првото и десет од второто полуфинале како и „големата петка“ и државата домаќин. {{color box|#FFDF00}} Прво место {{color box|#D3D3D3}} Второ место {{color box|#CD7F32}} Трето место {{color box|#ff0000}} Последно место {| class="wikitable sortable" !# !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Место !Бодови |- |01 |{{Esc|Украина}} |Mélovin |"Under the Ladder" |англиски |17 |130 |- |02 |{{Esc|Шпанија}} |Amaia & Alfred |"Tu canción" |шпански |23 |61 |- |03 |{{Esc|Словенија}} |Lea Sirk |"Hvala, ne!" |словенечки |22 |64 |- |04 |{{Esc|Литванија}} |Ieva Zasimauskaitė |"When We're Old" |англиски |12 |181 |- |- style="font-weight: bold; background: #CD7F32;" |05 |{{Esc|Австрија}} |Cesár Sampson |"Nobody but You" |англиски |3 |342 |- |06 |{{Esc|Естонија}} |Elina Nechayeva |"La forza" |италијански |8 |245 |- |07 |{{Esc|Норвешка}} |Alexander Rybak |"That's How You Write a Song" |англиски |15 |144 |- |- style="font-weight: bold; background: #ff0000;" |08 |{{Esc|Португалија}} |Cláudia Pascoal |"O jardim" |португалски |26 |39 |- |09 |{{Esc|Велика Британија}} |SuRie |"Storm" |англиски |24 |48 |- |10 |{{Esc|Србија}} |Sanja Ilić & Balkanika |"Nova deca" <small>(Нова деца)</small> |српски |19 |113 |- |11 |{{Esc|Германија}} |[[Михаел Шулте|Michael Schulte]] |"You Let Me Walk Alone" |англиски |4 |340 |- |12 |{{Esc|Албанија}} |Eugent Bushpepa |"Mall" |албански |11 |184 |- |13 |{{Esc|Франција}} |Madame Monsieur |"Mercy" |француски |13 |173 |- |14 |{{Esc|Чешка}} |Mikolas Josef |"Lie to Me" |англиски |6 |281 |- |15 |{{Esc|Данска}} |Rasmussen |"Higher Ground" |англиски |9 |226 |- |16 |{{Esc|Австралија}} |Jessica Mauboy |"We Got Love" |англиски |20 |99 |- |17 |{{Esc|Финска}} |Saara Aalto |"Monsters" |англиски |25 |46 |- |18 |{{Esc|Бугарија}} |Equinox |"Bones" |англиски |14 |166 |- |19 |{{Esc|Молдавија}} |DoReDoS |"My Lucky Day" |англиски |10 |209 |- |20 |{{Esc|Шведска}} |Benjamin Ingrosso |"Dance You Off" |англиски |7 |274 |- |21 |{{Esc|Унгарија}} |AWS |"Viszlát nyár" |унгарски |21 |93 |- |- style="font-weight: bold; background: #FFDF00;" |22 |{{Esc|Израел}} |Netta |"Toy" |англиски |1 |529 |- |23 |{{Esc|Холандија}} |Waylon |"Outlaw in 'Em" |англиски |18 |121 |- |24 |{{Esc|Ирска}} |Ryan O'Shaughnessy |"Together" |англиски |16 |136 |- |- style="font-weight: bold; background: #D3D3D3;" |25 |{{Esc|Кипар}} |Eleni Foureira |"Fuego" |англиски |2 |436 |- |26 |{{Esc|Италија}} |Ermal Meta & Fabrizio Moro |"Non mi avete fatto niente" |италијански |5 |308 |} == Гласање == Резултати од гласањата, од двете полуфиналиња и финалето, посебно и заедно прикажани бодовите од жирито и телевоутингот. ===Полуфинале 1=== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Полуфинале 1 |- ! # ! Телевоутинг ! Бодови ! Жири ! Бодови |- | 1 | {{Esc|Кипар}} | 173 | {{Esc|Израел}} | 167 |- | 2 | {{Esc|Чешка}} | 134 | {{Esc|Австрија}} | 115 |- | 3 | {{Esc|Естонија}} | 120 | {{Esc|Албанија}} | 114 |- | 4 | {{Esc|Израел}} | 116 | {{Esc|Бугарија}} | 107 |- | 5 | {{Esc|Австрија}} | 116 | {{Esc|Чешка}} | 98 |- | 6 | {{Esc|Ирска}} | 108 | {{Esc|Кипар}} | 89 |- | 7 | {{Esc|Финска}} | 73 | {{Esc|Естонија}} | 81 |- | 8 | {{Esc|Бугарија}} | 70 | {{Esc|Ирска}} | 71 |- | 9 | {{Esc|Литванија}} | 62 | {{Esc|Белгија}} | 71 |- | 10 | {{Esc|Грција}} | 53 | {{Esc|Швајцарија}} | 59 |- | 11 | {{Esc|Албанија}} | 48 | {{Esc|Литванија}} | 57 |- | 12 | {{Esc|Азербејџан}} | 47 | {{Esc|Азербејџан}} | 47 |- | 13 | {{Esc|Белорусија}} | 45 | {{Esc|Хрватска}} | 46 |- | 14 | {{Esc|Ерменија}} | 41 | {{Esc|Ерменија}} | 38 |- | 15 | {{Esc|Швајцарија}} | 27 | {{Esc|Финска}} | 35 |- | 16 | {{Esc|Белгија}} | 20 | {{Esc|Грција}} | 28 |- | 17 | {{Esc|Хрватска}} | 17 | {{Esc|Белорусија}} | 20 |- | 18 | {{Esc|Македонија}} | 6 | {{Esc|Македонија}} | 18 |- | 19 | {{Esc|Исланд}} | 0 | {{Esc|Исланд}} | 15 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100%телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето на жирито<ref name=sf1scoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 First Semi-final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/first-semi-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512234516/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/first-semi-final/scoreboard}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCESCVkupnoPoeni.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |- ! rowspan="19" | [[File:ESCUcesnici1.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Азербејџан | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 94 |47|| style="background:#AAAAAA;" | ||  ||5|| ||  ||  ||10|| ||3|| ||7||  ||||'''12'''||  ||  || ||  ||10||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Исланд | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 15 |0|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||1||4|| ||  ||7||  || ||2||  ||  || ||  ||  ||1|| ||  ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Албанија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''162''' |48||7||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||4||5||1||4||'''12'''||1||6||10||4||6||8||6||5|| ||  ||7||5||4||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Белгија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 91 |20||||2||4||style="background:#AAAAAA;" | ||10||8||  || ||4||'''12'''||  ||1||7|| ||5||6|| ||2||  ||10||   || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Чешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''232''' |134||  ||5||  ||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||5||3||10||  ||7||8||10||8||2||  ||7||8||4||1||3||7|| |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Литванија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''119''' |62||||  ||1||  ||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||2|| ||10||10||  ||8||2||  ||2||||7|||| ||'''12'''||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Израел''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''283''' |116||4||10||10||7||'''12'''||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||6|| ||5||5||'''12'''||'''12'''||4||'''12'''||'''12'''||5||10||'''12'''||2||'''12'''||8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Белорусија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |45||'''12'''|| ||7||  ||  || ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  |||| ||  ||1|| ||  || ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Естонија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''201''' |120||1||6||  ||  || ||4||  || ||style="background:#AAAAAA;" | || ||4||  ||3||10||  ||8||'''12'''||8||5||8||6||6 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Бугарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''177''' |70||2|| ||6||2||7||3||  ||5||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||'''12'''||6||4||6||10||||3||6||6||7||3||'''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Македонија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |6||6||  ||8||  || ||  ||1|| ||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||||3|| |||| ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Хрватска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 63 |17||5||  ||  || ||  ||  ||6||8||2||4||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||||5||  |||| ||  ||4||1|| ||5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''231''' |116||  ||7|| ||'''12'''||1||10||'''12'''||1||'''12'''||8|||||| style="background:#AAAAAA;" | || ||8||4||6||7||3||6||8||10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Грција | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |53||10||1||3|| ||  ||  ||  || ||  || ||  ||3||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||2|| ||1||8||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Финска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''108''' |73||  ||4||  || ||  ||2||7||3||5||1||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | || ||2||5||2||  ||1||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ерменија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 79 |41||  ||  || ||6||2||  ||5||4||||2||||  ||10|| ||3|| style="background:#AAAAAA;" | || ||  || ||4||  ||2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Швајцарија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 86 |27||3||3||2||8||6||6||8|| ||  || ||||5||1||1||1||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||3||  || ||5||4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Ирска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |108||  ||8||  ||5||8||'''12'''||  ||2||6|| ||1||7||5||  ||4||||10|| style="background:#AAAAAA;" | || ||  ||2||1 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" | '''Кипар''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''262''' |173||8|| ||'''12'''||3||  ||  ||  || ||8||3||3||2||||7||7||10||4||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||  ||10|| |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| {{легенда|#A4EAA9|100% телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето од телевоутинг |- ! rowspan="2"| [[File:ESCVkupnoPoeni.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |- ! rowspan="19" | [[File:ESCUcesnici1.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Азербејџан | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 94 |47|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||7||  ||10|| ||5|| ||  ||  ||5||5||4||3||  ||  || ||  || ||7||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Исланд | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 15 |15|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Албанија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''162''' |114||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||3|| ||  || ||  || ||'''12'''||4||1||10||1|| ||10||1||  ||  ||5||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белгија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 91 |71||2||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||8||2||2||3||  || ||  ||  || ||  ||3|| ||  || ||  ||   || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Чешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''232''' |98||8||'''12'''||2||8|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||'''12'''||8||7||3||6||10||10||6||7||7||3||4||7||1||4||2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Литванија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''119''' |57||1||3|| ||4|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||6||10|| ||  ||  || ||  ||2||  || ||'''12'''||3||6||3||'''12''' |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Израел''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''283''' |167||10||8||4||3||'''12'''||1|| style="background:#AAAAAA;" | ||10||1||7||3||  ||6||2||10||4||8||5||8||2||7||5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Белорусија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |20||'''12'''|| ||  ||  || ||6|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||  || ||  ||1||3||10|| ||  ||5|| ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Естеонија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''201''' |81||3||6||6||5||5||'''12'''||7||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||4|| ||6||3||8||'''12'''||5||1||10||6||'''12'''||2||4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Бугарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''177''' |107||4||  ||5||  ||2||2||3||5||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||8||  ||5||7||  ||2|| ||3||10||  ||8||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Македонија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |18||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||5|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Хрваска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 63 |46||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||2||  || ||1||4||  ||  ||  ||  || |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''231''' |115||5||7||3||10||6||10||8||4||8||8||  ||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||||8||6||'''12'''||8||1||5||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Greece | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |28||  ||  ||10||1|| ||  ||  || || ||10||4||3|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||8||2||||'''12'''||  ||  ||3 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Финска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''108''' |35|| ||10||8||2||1||3||6||||'''12'''||1||2|| ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||5||6||  ||4||6||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Ерменија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 79 |38||  ||  || ||6||8||  ||  ||'''12'''|| ||6||  ||  ||||5|| ||style="background:#AAAAAA;" | || ||  ||4|| ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Швајцарија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 86 |59||  ||2||1||  || ||  ||1|| ||2||  ||1||2||8|| ||4|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||2||  ||3||1|| |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Ирска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |71||6||4|| ||'''12'''||4||4||4||1||5|| ||  ||8||'''12'''||4||6||  ||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||2||8||'''12'''||10 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Кипар''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''262''' |89||7||5||'''12'''||7||7||5||10||7||4||'''12'''||7||'''12'''||7||'''12'''||5||'''12'''||7||7|| style="background:#AAAAAA;" | ||10||10||8 |} ==== 12 бода ==== Државите со задеблено го имаат дадено максимумот од 24 бода (12 бода од жири и 12 бода од телевоутинг) ===== Жири ===== Подолу се прикажани сите доделени 12 бода од секоја држава од професионалното жири во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- !#!!Држава!!Држава која ги дала бодовите |- |7|| {{Esc|Израел}} || Ерменија, Австрија, Хрватска, Кипар, '''Чешка,''' Финска, Шпанија |- |3|| {{Esc|Австрија}} || Белгија, Израел, Естонија |- | rowspan="3" | 2 || {{Esc|Албанија}} || Belarus, Iceland |- | {{Esc|Бугарија}} ||Македонија, Велика Британија |- | {{Esc|Кипар}} ||'''Албанија,''' Ирска |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Азербејџан}} ||Грција |- | {{Esc|Белорусија}} ||'''Азербејџан''' |- | {{Esc|Белгија}} ||Бугарија |- |{{Esc|Естонија}} |Швајцарија |- |{{Esc|Ирска}} |Литванија |- |{{Esc|Литванија}} |Португалија |} ===== Телевоутинг ===== Подолу се прикажани сите доделени 12 бода од секоја држава од телевоутингот во првото полуфинале: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Држава !! Држава која ги дала 12 бода |- |5|| {{Esc|Кипар}} || '''Албанија,''' Ерменија, Бугарија, Хрватска, Грција |- | rowspan="2" | 3 || {{Esc|Естонија}} ||Финска, Литванија, Португалија |- | {{Esc|Ирска}} ||Австрија, Белгија, Шпанија |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Чешка}} ||Исланд, Израел |- | {{Esc|Литванија}} ||Ирска, Велка Британија |- | rowspan="7" | 1 || {{Esc|Албанија}} ||Македонија |- | {{Esc|Ерменија}} ||Белорусија |- | {{Esc|Австрија}} ||Швајцарија |- |{{Esc|Белорусија}} |'''Азербејџан''' |- |{{Esc|Финска}} |Естонија |- |{{Esc|Грција}} |Кипар |- |{{Esc|Израел}} |'''Чешка''' |} ===Полуфинале 2=== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Полуфинале 2 |- !Место !Телевоутинг !Бодови !Жири !Бодови |- | 1 | {{Esc|Данска}} | 164 | {{Esc|Шведска}} | 171 |- | 2 | {{Esc|Молдавија}} | 153 | {{Esc|Норвешка}} | 133 |- | 3 | {{Esc|Норвешка}} | 133 | {{Esc|Австралија}} | 130 |- | 4 | {{Esc|Украина}} | 114 | {{Esc|Холандија}} | 127 |- | 5 | {{Esc|Унгарија}} | 88 | {{Esc|Малта}} | 93 |- | 6 | {{Esc|Шведска}} | 83 | {{Esc|Латвија}} | 92 |- | 7 | {{Esc|Австралија}} | 82 | {{Esc|Молдавија}} | 82 |- | 8 | {{Esc|Србија}} | 72 | {{Esc|Романија}} | 67 |- | 9 | {{Esc|Словенија}} | 65 | {{Esc|Словенија}} | 67 |- | 10 | {{Esc|Полска}} | 60 | {{Esc|Украина}} | 65 |- | 11 | {{Esc|Русија}} | 51 | {{Esc|Србија}} | 45 |- | 12 | {{Esc|Холандија}} | 47 | {{Esc|Данска}} | 40 |- | 13 | {{Esc|Романија}} | 40 | {{Esc|Унгарија}} | 23 |- | 14 | {{Esc|Црна Гора}} | 17 | {{Esc|Црна Гора}} | 23 |- | 15 | {{Esc|Латвија}} | 14 | {{Esc|Полска}} | 21 |- | 16 | {{Esc|Сан Марино}} | 14 | {{Esc|Сан Марино}} | 14 |- | 17 | {{Esc|Грузија}} | 13 | {{Esc|Русија}} | 14 |- | 18 | {{Esc|Малта}} | 8 | {{Esc|Грузија}} | 11 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| {{легенда|#A4EAA9|100% телевоутинг|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% жири|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Резултати од гласањето од жирито<ref name=sf2scoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 Second Semi-final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/second-semi-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512234507/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/second-semi-final/scoreboard|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |-style="background:#ffdead;" ! rowspan="18" | [[File:ESCConJ.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Норвешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''266''' | 133 || style="background:#AAAAAA;" | || 2||8 || 7|| 6 || 10 ||4  ||10 ||8  || 5||4  || 12 ||7  ||  5|| '''12''' ||6  ||7 || 1 ||2  ||5 ||'''12'''  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 107 | 40 || 2 ||style="background:#AAAAAA;" | ||1  || ||  ||  4|| '''12''' ||2||  || 6 || 3 || 2 || '''12''' ||  3||3 ||8  ||6 ||2  || 1 || ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Србија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''117''' |72  ||  ||6 ||style="background:#AAAAAA;" | ||6  ||1 ||7  ||  || || ||  ||  || 1 ||6 ||  ||  || '''12''' ||4 ||  ||  || 1 ||  1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Сан Марино | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 28 | 14 ||  ||5  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||1 ||  || ||  || ||  || 3 ||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Данска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''204''' | 164 ||  ||  ||5 || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  1|| ||6  || ||  ||8  ||5 ||  ||  || 1 || ||4 ||  ||  ||  10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Русија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 | 51 ||4  ||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  7|| ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  || 3 ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Молдавија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''235''' | 153 ||  ||  '''12'''|| || 10 ||2  || '''12''' ||style="background:#AAAAAA;" | ||3 ||10  ||3 ||  || 4 ||  || 6 ||2 || 5 ||5 ||  ||  || 4 || 4 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Холандија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''174''' |47  || 8 || 8 || 10 ||4  || 5 ||  || 5 ||style="background:#AAAAAA;" | ||1  || 10 ||10  || ||8  ||8  ||6  || 4 ||10|| '''12''' ||8  ||7  ||  3 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''212''' | 82 || 10 ||  || 6 ||  || '''12''' ||3  || 10 ||4 ||style="background:#AAAAAA;" | || || 8 ||7 ||10  ||'''12'''  || 10 || 3 ||2||6||'''12'''||8||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 | 13 ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||1  || 2 ||  ||  || || 8 ||  ||  ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 | 60 || 1 ||  ||  || 2 || ||2  ||  || 5|| || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || 4 || || 1 ||  || ||  ||4  || 2 ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 101 |8  ||  6||10 ||4  ||8  || 8 || || 2 ||1 || 3 ||4  || 1 ||style="background:#AAAAAA;" | || ||7  || 4 || 7 || 8||  ||6  || 6 ||  8 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Унгарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''111''' |  88||  ||3  ||  || ||  ||5  ||  || ||  4|| 2 ||  6|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  ||  ||3 || ||  ||  ||    |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 106 |14  ||7|| 1 ||3  ||5 ||7  ||  || 3 || 7||5 ||8  || 7 ||  || 2 ||style="background:#AAAAAA;" | ||7  || || || 10 ||10  || 10 ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Шведска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''254''' | 83 ||'''12''' ||  ||'''12'''  || '''12''' || 10 || 8 ||  ||'''12''' || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 10 || 3 ||10 ||style="background:#AAAAAA;" | ||2  ||'''12''' ||7  ||7  || '''12''' ||  6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 40 |17  ||  ||  7|| 7 ||  || ||  ||  || || ||  ||  || 5 || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | || 1||3  || ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Словенија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''132''' |65  || 5 || 4 || 2 || 3 ||4  || || 6 || 8||2  ||1  || 5 || ||  || 4 ||8  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||5  ||5 ||3  ||  2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Украина''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' | 114 ||3  ||  || ||1  || 3 ||6  ||8  || 6|| 7 || 7 || 2 ||6  ||  || 1||5  ||10  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="44" | Voting results (Televoting vote)<ref name=sf2scoreboard/> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|14px|Total Score]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|92x92пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvedska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGruzija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstralija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAlbanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelgija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCrnaGora.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFinska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAzerbejdjan.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPortugalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGrcija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPolska1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMoldavija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIsland1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCCeska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCKipar.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCErmenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSlovenija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLatvija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCItalija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSpanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCVelikaBritanija.png|безрамка|107x107пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |-style="background:#ffdead;" ! rowspan="18" | [[File:ESCConJ.svg|10px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Норвешка''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" |'''266''' |133|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||6||7||'''12'''||8||6||10||6||5||7||6||8||4||10||5||10||8||4||4||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Романија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 107 |67|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||  ||8|| ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||8|| ||'''12''' |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Србија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''117''' |45||1||4|| style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||6||10||1||  ||  || ||  ||2||  ||4||'''12'''||'''12'''||  ||10||6||4 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Сан Марино | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 28 |14||  ||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  || ||2||  || ||'''12'''||  ||  || ||  || ||  ||  ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Данска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''204''' |40||'''12'''||8||4||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||4||'''12'''||'''12'''||3||8||8||'''12'''||7||'''12'''||3||8||10||5||10||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Русија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 65 |14|| ||1||7||1|| ||style="background:#AAAAAA;" | ||8|| ||  ||6|| ||3||  ||'''12'''||  ||8|| ||3|| ||  ||2 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Молдавија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''235''' |82||5||'''12'''||5||6||6||'''12'''|| style="background:#AAAAAA;" | ||7||10||'''12'''||2||4||10||8||5||4||6||'''12'''||'''12'''||5||10 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Холандија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''174''' |127||7||3|| ||2||7||  ||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||1||1||1||5||4||1||6||2||1||  || ||3||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Австрија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''212''' |130||8||7||3||4||8||1||5||4|| style="background:#AAAAAA;" | || ||3||10||3||2||7||  ||4||  ||6||7|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Грузија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 24 |11||  ||  || ||  ||  ||3|| || || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||5||  ||  || ||5||  || ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Полска | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 81 |21||6||  ||  || ||4||  ||  ||5||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||1||7||  ||8|| || ||7||7||'''12'''||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Малта | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 101 |93||  ||  || ||  ||1||  ||  || ||7||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  || ||  ||  || || ||  ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Унгарија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''111''' |23||2||10||'''12'''||8|| ||4||1||8||3||4||10||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||3||1||1||5||2||  ||8||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Латвија | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 106 |92||  ||  || ||  ||2||  ||  || ||  ||7||4||  || ||style="background:#AAAAAA;" | ||  ||  || ||1||  || ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Шведска''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''254''' |171||10||2||1||5||10||5||2||6||8||2||5||7||1||6|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||4||1||  ||  |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" |Црна Гора | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 40 |23||  ||  ||10|| ||  ||  ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||style="background:#AAAAAA;" | ||7||  || ||  ||  |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Словенија''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''132''' |67||3|| ||8||3||3||2||  ||3||4||  ||6|| ||5||  ||3||10|| style="background:#AAAAAA;" | ||6||2||2||5 |-style="background:#ffdead;" | style="text-align:left; background:#ffdead;" |'''Украина''' | style="text-align:right; background:#ffdead;" | '''179''' |65||4||5||2||10||5||10||7||2||5||10||'''12'''||2||6||10||2||7||3|| style="background:#AAAAAA;" | ||3||1||8 |} ==== 12 бода ==== Countries in bold gave the maximum 24 points (12 points apiece from professional jury and televoting) to the specified entrant. ===== Jury ===== Below is a summary of the maximum 12 points awarded by each country's professional jury in the second semi-final: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 9 || {{Esc|Sweden}} || Australia, Georgia, Germany, Netherlands, Norway, Poland, San Marino, Slovenia, Serbia |- | rowspan="2" | 3 || {{Esc|Australia}} || Denmark, France, Latvia |- | {{Esc|Norway}} || Italy, Malta, Sweden |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Romania}} || Hungary, '''Moldova''' |- | {{Esc|Moldova}} || '''Romania''', '''Russia''' |- | rowspan="2" | 1 || {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''' |- | {{Esc|Netherlands}} || Ukraine |- |} ===== Televoting ===== Below is a summary of the maximum 12 points awarded by each country's televote in the second semi-final: {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 6 || {{Esc|Denmark}} || Australia, Hungary, Netherlands, Norway, San Marino, Sweden |- | 5 || {{Esc|Moldova}} || France, Georgia, '''Romania''', '''Russia''', Ukraine |- | rowspan="2" | 2 || {{Esc|Romania}} || Italy, '''Moldova''' |- | {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''', Slovenia |- | rowspan="6" | 1 || {{Esc|Hungary}} || Serbia |- | {{Esc|Norway}} || Denmark |- | {{Esc|Poland}} || Germany |- | {{Esc|Russia}} || Latvia |- | {{Esc|San Marino}} || Malta |- | {{Esc|Ukraine}} || Poland |- |} === Final === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:10px" |- ! colspan="7" | Final |- ! Place ! Televoting ! Points ! Jury ! Points |- | 1 | {{Esc|Israel}} | 317 | {{Esc|Austria}} | 271 |- | 2 | {{Esc|Cyprus}} | 253 | {{Esc|Sweden}} | 253 |- | 3 | {{Esc|Italy}} | 249 | {{Esc|Israel}} | 212 |- | 4 | {{Esc|Czech Republic}} | 215 | {{Esc|Germany}} | 204 |- | 5 | {{Esc|Denmark}} | 188 | {{Esc|Cyprus}} | 183 |- | 6 | {{Esc|Germany}} | 136 | {{Esc|Estonia}} | 143 |- | 7 | {{Esc|Ukraine}} | 119 | {{Esc|Albania}} | 126 |- | 8 | {{Esc|Moldova}} | 115 | {{Esc|France}} | 114 |- | 9 | {{Esc|Estonia}} | 102 | {{Esc|Bulgaria}} | 100 |- | 10 | {{Esc|Lithuania}} | 91 | {{Esc|Moldova}} | 94 |- | 11 | {{Esc|Norway}} | 84 | {{Esc|Lithuania}} | 90 |- | 12 | {{Esc|Serbia}} | 75 | {{Esc|Australia}} | 90 |- | 13 | {{Esc|Austria}} | 71 | {{Esc|Netherlands}} | 89 |- | 14 | {{Esc|Bulgaria}} | 66 | {{Esc|Ireland}} | 74 |- | 15 | {{Esc|Hungary}} | 65 | {{Esc|Czech Republic}} | 66 |- | 16 | {{Esc|Ireland}} | 62 | {{Esc|Norway}} | 60 |- | 17 | {{Esc|France}} | 59 | {{Esc|Italy}} | 59 |- | 18 | {{Esc|Albania}} | 58 | {{Esc|Spain}} | 43 |- | 19 | {{Esc|Netherlands}} | 32 | {{Esc|Slovenia}} | 41 |- | 20 | {{Esc|United Kingdom}} | 25 | {{Esc|Denmark}} | 38 |- | 21 | {{Esc|Finland}} | 23 | {{Esc|Serbia}} | 38 |- | 22 | {{Esc|Slovenia}} | 23 | {{Esc|Hungary}} | 28 |- | 23 | {{Esc|Sweden}} | 21 | {{Esc|United Kingdom}} | 23 |- | 24 | {{Esc|Spain}} | 18 | {{Esc|Finland}} | 23 |- | 25 | {{Esc|Portugal}} | 18 | {{Esc|Portugal}} | 21 |- | 26 | {{Esc|Australia}} | 9 | {{Esc|Ukraine}} | 11 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="45" | Voting results (Jury vote)<ref name=gfscoreboard>{{Наведена мрежна страница|title=2018 Grand Final Scoreboard|url=https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/grand-final/scoreboard|publisher=Eurovision Song Contest|accessdate=13 May 2018|archive-date=2018-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512232629/https://eurovision.tv/event/lisbon-2018/grand-final/scoreboard|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|87x87px|Total Score]] ! ![[Податотека:ESCVkupnoPoeni.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4D1EF;" | |- |- ! rowspan="26" | [[File:ESCConJ.svg|62x62px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ukraine | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 130 | 119 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 6 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || 5 ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Spain | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 61 | 18 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 6 || 1 ||  || ||  ||  || 1 || 10 || ||  ||  || 1 || 2 || ||  || 7 ||  ||  || 7 ||  || ||  ||  ||  || 6 ||  || ||  ||  || ||  ||  || 2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Slovenia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 64 | 23 || 5 ||  || 4 || 6 || 1 || 2 ||  ||  ||  || 5 ||  || ||  || 1 ||  || ||  || 1 || 7 ||  || ||   ||  || 2 || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  ||  || 4 ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Lithuania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 181 | 91 ||  ||  || 5 || || 7 ||  ||  || 2 || ||  ||  || ||  || 4 ||  || '''12''' ||  || 6 || 1 || ||  ||   || 3 || ||  || 3 || 10 ||  || ||  || 10 ||  || 5 || || 4 || || 3 || 8 ||  || 1  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || || 6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Austria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 342 | 71 || 7 ||  || 10 ||  || 10 ||  || 1 || 8 || 8 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 8 || '''12''' || 10 || 7 ||  ||  || 5 || '''12''' || 5 || '''12''' || 3 || '''12''' || 8 || 7 || 7 || 5 || '''12''' || 4 || 2 || 1 || '''12''' ||  || 8 ||  || 10 || 7 ||  || 4 || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 10 || 8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Estonia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 245 | 102 || 1 || 3 ||  || 5 || 4 || '''12''' ||  || 10 || 1 || 2 || 7 || 6 ||  || 8 ||   ||  || 3 || 3 ||  || 7 || '''12''' ||   || ||  || 4  || 8 || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 3 || 1 || ||  || 3 ||  || 5 || 2 || || 6 || 10 ||  ||  ||  || 5 || '''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Norway | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 144 | 84 ||  ||  || 8 || || 3 ||  || 4 ||  || ||  ||  || 5 || 2 || ||  || 5 || ||  ||  ||  || 2 ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || '''12''' ||  || 4 || 6 ||  || ||  ||  || 2 || 7 || ||  ||  || ||  ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Portugal | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 39 | 18 ||  ||  || ||  || 2 ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || 6 ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 3 || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || 3 || ||  || 7  || ||style="text-align:left; background:#aaa;" | |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | United Kingdom | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 48 | 25 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 2 ||  || 2 || ||  ||  || ||  ||   ||  || 3 || 6 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || 2 || || ||  ||  || 8 || ||   ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Serbia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 113 | 75 ||  || 10 ||  || 3 || || 8 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || 3 || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||  || 2 ||  || '''12''' ||  || ||  ||  || ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Germany | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 340 | 136 ||  || 2 ||  || 10 || '''12''' || 3 ||  || 7 || 7 || 10 || '''12''' ||  || 1 || 3 || 6 ||  || 8 || 4 || || 6 || 4 || 5 || '''12''' || 8 || 10 || 10 || 6 || 10 ||  || 5 || 6 || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 1 || 4 || '''12''' || 5 || 10 || 5 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Albania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 184 | 58 ||  || '''12''' || 7 ||  ||  || 6 || || 4 ||  || 7 ||  || 7 || || || style="text-align:left; background:#aaa;" |  || 1 || 2 || || 6 || 10 ||  || 2 ||  || ||  ||  ||  || 1 || 6 ||  || 7 || 7 || 10 || 10 ||  || ||  ||  ||  || 7 ||  || 4 || 10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | France | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 173 | 59 || '''12''' || ||  ||  || ||  || 8 ||  || 6 || || 2 ||  || 5 || 10 ||  7 || 6 || 4 ||  ||  || 3 ||  || 3 || 7 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  || 3 || 4 || 5 || 5 ||  || ||  || 5 || 2 ||  || ||  || 10 || 2 || 5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Czech Republic | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 281 | 215 || 4 ||  || 6 ||  || || 4 || 5 ||  || 4 || 3 ||  || ||  ||  ||  1 || 4 ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 1 ||  ||  7 || || 4 ||  || 1 ||  ||  || 5 ||6|| 8 ||  ||  || ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || 3 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Denmark | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 226 | 188 || 3 ||  || 3 ||  || ||  ||  || 1 || ||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||   ||  || 8 || ||  ||  || ||||  ||  || '''12''' || 6 ||  || 3 || ||  || 2 ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Australia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 99 | 9 || 2 ||  || 2 || 2 ||  || || 3 ||  ||  ||  || 10 ||  || 8 || 6 ||  || ||  || 2 ||  ||  || 7 ||   || 6 || 10 ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||2||  ||  || 7 || || 7 ||  || 5 ||  || 7 || 4 || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Finland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 46 | 23 ||  ||  || ||  ||  || 5 || ||  ||  || ||  || 4 || 3 || ||  ||  ||  ||  || 3 ||  || ||   ||  || ||  ||  || 2 || ||  ||||  || ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 6 ||  || || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Bulgaria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 166 | 66 ||  || 5 ||  || ||  ||  || 2 || 6 || || 6 || 1 || 8 || 6 || || 8 || 7 || 10 ||  || 4 || || 8 ||   ||  || ||  ||  || 7 || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  || 10 ||  || 2 || 1 || 2 ||  || ||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Moldova | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 209 | 115 ||  || 7 ||  || 7 || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || || 2 || 8 ||  || 7 || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||   || ||  ||  || 2 || || 5 || 10 || 10 ||  || 10 ||  || 8 || ||  || '''12''' ||  || ||  ||  || 6 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Sweden | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 274 | 21 || 6 ||  || 1 || 8 || 8 || 7 || 7 || '''12''' || 2 || 8 || 4 || 2 ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  || '''12''' || 4 ||  || ||  || 8 || 5 ||  || 8 || 10 || 5 || 1 || '''12''' || 5 || '''12''' || '''12''' || '''12''' || 2 || 8 || 1 || || '''12''' || 8 || 10 || 5 || 10 || 6 || 8 || '''12''' || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Hungary | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 93 | 65 ||  || 8 ||  || ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||  ||  || 2 || ||  ||   || ||  ||  || ||  ||  || 4 || ||  || 6 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  ||  || 3 || 3 || 2 || || |- style="background:gold;" | style="text-align:left; background:gold;" | '''Israel''' | style="text-align:right; background:gold;" | '''529''' | 317 || 10 || 1 || || '''12''' || 5 || 1 || 6 || 3 || 10 || '''12''' || 3 || 10 || 7 ||  || 5 || 10 || 7 ||  || '''12''' || 8 || 10 || 6  ||  || '''12''' || 2 || 6 ||  || 2 ||  || 8 || 4 || 4 || 6 ||  || 1 || '''12''' || 8 || 1 ||  style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 6 || 1 || 1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Netherlands | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 121 | 32 || 8 ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 5 ||  || 1 ||  || ||  || 5 ||  || ||  || 8 ||  ||  || 1 || 10 || 4  || 6 ||  ||  || 1 || 7 ||  || 3 ||  ||  || 4 || 3 || 5 ||  ||  || ||  || 8 || 3 || 7 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ireland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 136 | 62 ||  ||  ||  || 1 ||  || ||  ||  || 5 || 4 || || 3 || 4 ||  ||   || 3 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || 10 || 4 ||  ||  || 1 || 1 || 5 || 4 ||  ||  || ||  || 1 ||  || 3 || || 8 || 2 ||  || 6 ||  || 5 || 4 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Cyprus | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 436 | 253 ||  || 4 || '''12''' ||  || 6 || 10 || '''12''' ||  || '''12''' ||  || 5 || || '''12''' ||  || 10  ||  || '''12''' || 5 ||  || 2 || 6 || 4  || 5 || || 3 ||  || 8 ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | || 7 || 3 || '''12''' ||  || 1 || 3 || 6 || 7 || 7 ||  ||  || 1 || 8 || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Italy | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 308 | 249 ||  ||  ||  || 4 ||  || || 10 ||  || 3 ||  || ||  ||  || || '''12''' ||  || ||  ||  || ||  ||   || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || 8 || 8 ||  ||  || 1 || || 4 ||  || 4 || 1 ||  || ||  ||  || ||4 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%;" |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align:left; background:#F2F2F2"| Voting procedure used: {{легенда|#A4EAA9|100% Televoting|outline=#AAAAAA}}{{легенда|#A4D1EF|100% Jury vote|outline=#AAAAAA}}</td> ! colspan="45" | Voting results (Televoting vote)<ref name=gfscoreboard/> |- ! rowspan="2"| [[File:ESCTotaltscoreJ.svg|87x87px|Total Score]] ! {{verth|Jury Score|nb=1}} ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUkraina1.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCPodeleniGlasoviZiriTelevouting.png|безрамка|73x73пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSrbija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCAvstrija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMakedonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCMalta1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCRomanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHolandija.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCUngarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCDanska.png|безрамка|110x110пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIrska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSanMarino1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCHrvatska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCNorverska.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCSvajcarija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBelorusija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCBugarija.png|безрамка|60x60пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCLitvanija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCEstonija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCIzrael1.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCFrancija.png|безрамка|111x111пкс]] ! style="vertical-align:bottom;" |[[Податотека:ESCGermanija.png|безрамка|111x111пкс]] |- ! style="height:2px; background:#A4D1EF;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | ! style="background:#A4EAA9;" | |- ! rowspan="26" | [[File:ESCConJ.svg|62x62px|Contestants]] | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ukraine | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 130 | 11 || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||8||'''12'''||5||  ||4||  ||8|| ||  ||  || ||  ||3||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||10||  ||   ||4||8|| ||  ||  ||2||4||1|| ||  ||7||  ||  || 8 ||  ||7||'''12'''||  ||  ||4 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Spain | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 61 | 43 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||   ||5|| ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||1||  ||  || ||  ||'''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Slovenia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 64 | 41 ||  ||  || ||  ||  ||2|| ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  ||7|| ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  ||  ||8|| ||  ||  || ||||6||  || ||  || ||  ||  ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Lithuania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 181 | 90 || <!-- UKR -->2 ||  || ||  ||  ||  || <!-- MLT --> 5 || 7 ||  ||  ||  || <!-- UK --> '''12''' || <!-- SE --> 7 || <!-- LAT--> '''12''' ||  || || <!-- IRL--> '''12''' || ||  ||  || ||  || <!-- NOR --> '''12''' ||  || ||  || <!-- EST --> '''12''' ||  || <!-- CYP --> 6 ||  ||  ||  || ||  || <!-- GER--> 4 || ||  || ||  ||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | |||| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Austria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 342 | 271 ||  ||  || ||  ||3||  || ||1||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10||  || <!-- SE --> 2 ||  ||2|| ||  ||  || ||5||  ||3||8||  || ||  ||6||  || ||6||4||  ||3||  ||5|| <!-- FI --> 3 ||  ||4||1|| || <!-- LT --> 3 ||2|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Estonia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 245 | 143 ||3||  ||  || ||  ||  || ||6||2||  ||  || ||  ||10||4||  ||4|| ||5||  ||1||   ||  ||7||6|| || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||4||2||2||4||  || ||  || <!-- FI --> '''12''' || 3 ||  ||8||  || <!-- LT --> '''12''' || ||7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Norway | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 144 | 60 || ||7||10||  ||1||  || ||  ||3||  ||8|| || <!-- SE --> 8 ||2|| ||   ||  || ||  ||4||5||   || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||1||2||3||5||7||  ||3||5|| ||  ||  || <!-- RU --> 5 ||  || ||  ||  ||5|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Portugal | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 39 | 21 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||8||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || ||  ||10||  || ||   ||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" | |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | United Kingdom | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 48 | 23 ||  ||  || ||1||  ||  ||1|| ||  ||  ||3|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||3|| ||10||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||6|| ||  ||  || ||  ||  || ||  ||1||  || ||  ||  || ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Serbia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 113 | 38 ||  ||  || ||  ||  ||10|| ||  ||  ||8|| ||  ||  || ||   ||'''12'''||  || ||  ||  || ||   ||  ||1||1|| ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  ||7|| ||  ||'''12'''||  || ||  ||'''12'''||  || ||  ||'''12'''|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Germany | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 340 | 204 ||  ||3||  ||4||'''12'''||  ||4|| ||6||6||'''12'''||3|| <!-- SE --> 5 ||  ||8||3||8||4||3||8||4||2||6||  ||3||2|| ||  ||3||  || ||2||1||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||6||3||1|| <!-- LT --> 2 ||4||8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Albania | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 184 | 126 ||  ||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||  ||  ||2|| ||   || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||4||  || ||  ||  || ||   ||  || ||'''12'''||  ||  || ||  ||  || ||10||  ||10||  ||  ||  ||7|| ||  ||  ||1|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | France | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 173 | 114 ||7||  ||  || ||  ||  || ||4||4||  ||  || ||  ||  ||5|| ||  ||  || ||6||  ||8||1|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  ||1||5|| ||  ||  || ||  || <!-- FI --> 4 ||  || ||6||3|| <!-- LT --> 5 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Czech Republic | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 281 | 66 ||10||6||5||10||6||5||3||  ||10||'''12'''||6||5|| <!-- SE --> 3 ||4||  ||5||7||3|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10||6||1||4||  || ||3||5||5||8||8||3||7||8||  ||8|| <!-- FI --> 5 || 2 ||  ||'''12'''||4|| <!-- LT --> 8 ||8|| |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Denmark | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 226 | 38 ||8||  ||7||6||8||  ||2||2|| ||5|| style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||2|| <!-- SE --> '''12''' ||5||  ||2||2||2||7||'''12'''||  ||5||10||2||4||10||8||4||  || ||  ||  ||'''12'''|| ||3|| <!-- FI --> 10 || 7 ||2||4||6|| <!-- LT --> 10 ||7||2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Australia | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 99 | 90 ||  ||  || ||  ||  || ||6||  ||  || ||2||1||  || ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||  ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Finland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 46 | 23 ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||  ||  || <!-- SE --> 6 ||  ||  ||  ||  || ||||3||  ||   || ||  ||  ||4||10|| ||  ||  ||  ||  || ||  ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||  || ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Bulgaria | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 166 | 100 || ||1||1||  ||  ||7||7|| ||5||  ||  ||6|| || ||6||1||  ||5||1||  ||3||  ||  ||  || ||  ||  ||2||'''12'''||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||5|| ||4||  ||  || ||  ||  ||  ||  || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Moldova | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 209 | 94 ||6||4||6||2|| ||1||  ||3||  || ||  ||4||  ||7|| ||  ||1||'''12'''||6||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||   ||  ||6||10||5||1||1||  ||1||8||1||2||  || ||  || <!-- RU --> '''12''' ||  ||10||  ||  || ||6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Sweden | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 274 | 253 ||  ||2||  || ||  ||  || ||  ||  ||  ||7||  ||style="text-align:left; background:#aaa;" |  ||  ||  ||  || ||  ||||2||  ||  ||3||  ||  || ||  ||  || ||  ||  || ||  ||2||  ||  || <!-- RU --> 1 ||  ||  ||  || <!-- LT --> 4 || || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Hungary | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 93 | 28 ||1||  ||2||  ||2|| ||  ||  || ||3||  ||  ||  || ||  || ||  ||10||  || ||2||   ||  || ||2||  ||3||'''12'''||  || ||5||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||3||2||8|| ||  ||  ||7|| ||3|| |- style="background:gold;" | style="text-align:left; background:gold;" | '''Israel''' | style="text-align:right; background:gold;" | '''529''' | 212 ||'''12'''||'''12'''||8||'''12'''||10||3||8||'''12'''||'''12'''||7||  ||7|| <!-- SE --> 10  ||8||1||6||6||8||10||7||'''12'''||10||7||'''12'''||7||'''12'''||  ||7||10||10||10||6||10||1||10||7|| 10 ||5|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||10|| <!-- LT --> 1 || ||1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Netherlands | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 121 | 89 ||  ||  || ||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  || ||  ||  || ||5||  || <!-- SE --> 1 ||  || ||  ||3||  ||  ||  || ||'''12'''||5||  ||  ||  ||  || ||  ||  || ||  ||4||  ||  || <!-- FI --> 2 ||  ||  || ||  ||  ||  || |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Ireland | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 136 | 74 ||  ||  || ||3||4||  ||  || ||1||4||4||10|| ||  ||7||  || style="text-align:left; background:#aaa;" | ||1||4|| ||  ||4||  || ||  ||8||  || ||  ||  || ||  ||  || ||7||  ||  || ||  ||2||  || ||3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Cyprus | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 436 | 183 ||4||10||3||7||5||8||10||10||8||1||1||8|| <!-- SE --> 4 ||1||10||8||5||7||8||1||7||7||2||3||5||7||4||10|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||'''12'''||'''12'''||'''12'''||7||5||6|| <!-- FI --> 1 || <!-- RU --> 4 ||3||2||8|| <!-- LT --> 6 ||6||5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;" | Italy | style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | 308 | 59 ||5||5||4||8||7||6||'''12'''||5||7||10||  || ||  ||6||'''12'''||10||  ||6||2|| ||8||6||  ||10|| style="text-align:left; background:#aaa;" | ||  ||7 ||6||7||3||6||8||6||8||'''12'''|| <!-- FI --> 6 || 6 ||8||5||5|| <!-- LT --> 7 ||10||10 |} ==== 12 points ==== Countries in bold gave the maximum 24 points (12 points apiece from professional jury and televoting) to the specified entrant. ===== Jury ===== {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 9|| {{Esc|Austria}} || Belgium, Bulgaria, Estonia, Iceland, Israel, Lithuania, Romania, Poland, United Kingdom |- | 8|| {{Esc|Sweden}} || Armenia, Australia, Cyprus, Georgia, Germany, Latvia, Serbia, Slovenia |- |6 || {{Esc|Cyprus}} || Belarus, '''Greece''', Ireland, Malta, Spain, Sweden |- |5 || {{Esc|Israel}} || Austria, Czech Republic, '''France''', Finland, '''San Marino''' |- |4 || {{Esc|Germany}} || '''Denmark''', '''Netherlands''', Norway, Switzerland |- |3 || {{Esc|Estonia}} || Macedonia, Moldova, Portugal |- | rowspan="8" | 1 || {{Esc|Lithuania}} || Croatia |- | {{Esc|Norway}} || Italy |- | {{Esc|Serbia}} || '''Montenegro''' |- | {{Esc|Albania}} || Azerbaijan |- | {{Esc|France}} || Ukraine |- | {{Esc|Denmark}} || '''Hungary''' |- | {{Esc|Moldova}} || '''Russia''' |- | {{Esc|Italy}} || '''Albania''' |} ===== Televoting ===== {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! N. !! Contestant !! Nation(s) giving 12 points |- | 8 || {{Esc|Israel}} || Australia, Azerbaijan, '''France''', Georgia, Moldova, '''San Marino''', Spain, Ukraine |- | 5 || {{Esc|Lithuania}} || Estonia, Ireland, Latvia, Norway, United Kingdom |- | 4 || {{Esc|Serbia}} || Croatia, '''Montenegro''', Slovenia, Switzerland |- | rowspan="4" | 3 || {{Esc|Cyprus}} || Armenia, Bulgaria, '''Greece''' |- | {{Esc|Denmark}} || '''Hungary''', Iceland, Sweden |- | {{Esc|Italy}} || '''Albania''', Germany, Malta |- | {{Esc|Ukraine}} || Belarus, Czech Republic, Poland |- | rowspan="5" | 2 || {{Esc|Czech Republic}} || Austria, Israel |- | {{Esc|Estonia}} || Finland, Lithuania |- | {{Esc|Germany}} || '''Denmark''', '''Netherlands''' |- | {{Esc|Albania}} || Italy, Macedonia |- | {{Esc|Moldova}} || Romania, '''Russia''' |- | rowspan="4" | 1 || {{Esc|Bulgaria}} || Cyprus |- | {{Esc|Hungary}} || Serbia |- | {{Esc|Spain}} || Portugal |- | {{Esc|Netherlands}} || Belgium |} == Други држави == === Други учесници === 1. {{Esc|Андора}}&nbsp;– Генералниот директ на националната телевизија на Андора, на 14 мај 2017 година најави дека Андора нема да учествува на ова издание на Евровизија поради финансиски проблеми и рестрикции на телевизијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2017/05/14/andorra-no-return-eurovision-song-contest-2018/|title=Andorra: No Return To The Eurovision Song Contest in 2018|last=Granger|first=Anthony|date=14 May 2017|website=Eurovoix|access-date=15 May 2017}}</ref> 2. {{Esc|Босна и Херцеговина}}&nbsp;– На 14 август 2017 година, националната телевизија на БиХ потврди дека не се заинтересирани за учество на ова издание на Евровизија поради финансиски проблеми. Иако немаат официјално потврдено, тоа треба да го направат до 15 септември. 3. {{Esc|Луксембург}}&nbsp;– Директорот на програмата на луксмбуршката телевизија РТЛ минатата година ги објасна причините поради која Луксембург не учествува на Евровизија. Тој исто така забележа дека шансата за успех на Луксембург на Евровизија е ограничен, «Верувам дека (со) зголемувањето на Евровизија, деновите (на победа) ги нема. Со новиот гласачки систем, Луксембург нема да биди успешен. Малите држави немаат повеќе успех». Луксембург последен пат учествуваше на Евровизија во 1993. 4. {{Esc|Молдавија}}&nbsp;– Молдавија учествуваше на Евровизија 2017, но сѐ уште нема никаков одговор за учество на ова издание на Евровизија 5. {{Esc|Монако}}&nbsp;– На 31 август 2017 година, националната телевизија на Монако објави дека Монако нема да учествува на ова издание на Евровизија. 6. {{Esc|Мароко}}&nbsp;– Сѐ уште не се знае дали Мароко би се вратиле на Евровизија, но според досегашниот интернес, веројатно не би учествувале на ова издание на Евровизија. 7. {{Esc|Словачка}}&nbsp;– RTVS, словачката национална телевизија објавија промена на правилата за избор на песна и претставник на Евровизија, објавувајќи дека нема да има песни кои ќе се изведуваат на англиски јазик. Но, сѐ уште немаат потврдено нивно учество. 8. {{Esc|Турција}}&nbsp;– Вечерта на 12 јули 2017 година, Сертаб Еренер, која победи на Евровизија 2003 година, објавила на инстаграм дека Турција би се вратила и дека ѝ посакува среќа на нареднот претставник. Претставниците од 2009 и 2010 година исто така изјавија дека Турција ќе се враќа на Евровизија оваа година. Но и покрај овие извави, на 7 август 2017 година, беше изјавено дека не е планирано враќање на Турција на Евровизија. Истиот ден, TRT, националната телевизија на Турција објави дека нема да учествуваат. === Придружни членки === <br> 1. {{Esc|Казахстан}}&nbsp;– Казахстан е членка на ЕРД од 1 јануари 2016 година, па можно е нивно учество на ова издание на Евровизија. === Држави кои не се членки на ЕБУ === 1. {{Esc|Косово}}&nbsp;– Косоварската национална телевизија изјавија дека се надеваат за учество на овогодинешното издание на Евровизија. Директорот на националната телевизија изјавил дека добил поддршка од балканските држави со цел нивно учество на Евровизија. 2. {{Esc|Лихтенштајн}}&nbsp;– На 1 септември 2017 година, националната телевизија објави дека нема да учествуваат на овогодинешното издание на Евровизија. == Коментатори и презентери на бодови == === Презентери на бодови === {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}– &nbsp;Ricardo Gonçalves<br> 2. {{Esc|Белорусија}}– &nbsp;Naviband <br> 3. {{Esc|Белгија}}– &nbsp;Danira Boukhriss Terkessidis<br> 4. {{Esc|Хрватска}}– &nbsp;Uršula Tolj<br> 5. {{Esc|Кипар}}– &nbsp;Hovig <br> 6. {{Esc|Чешка}}- &nbsp;Radka Rosická<br> 7. {{Esc|Данска}}– &nbsp;Ulla Essendrop<br> 8. {{Esc|Естонија}}– &nbsp;Ott Evestus<br> 9. {{Esc|Финска}}- &nbsp;Anna Abreu<br> 10. {{Esc|Франција}}– &nbsp;Élodie Gossuin<br> 11. {{Esc|Грузија}}– &nbsp;Tamara Gachechiladze <br> 12. {{Esc|Германија}}– &nbsp;Barbara Schöneberger<br> 13. {{Esc|Грција}}– &nbsp;Olina Xenopoulou<br> 14. {{Esc|Исланд}}– &nbsp;Edda Sif Pálsdóttir<br> 15. {{Esc|Израел}}– &nbsp;Lucy Ayoub<br> 16. {{Esc|Италија}}– &nbsp;Giulia Valentina Palermo<br> 17. {{Esc|Литванија}}– &nbsp;Eglė Daugėlaitė<br> 18. {{Esc|Холандија}}– &nbsp;O'G3NE<br> 19. {{Esc|Норвешка}}- &nbsp;Aleksander Walmann и JOWST <br> 20. {{Esc|Полска}}– &nbsp;Marcelina Zawadzka<br> 21. {{Esc|Португалија}}- &nbsp;Pedro Fernandes<br> 22. {{Esc|Романија}}– &nbsp;Sonia Argint-Ionescu<br> 23. {{Esc|Сан Марино}}– &nbsp;John Kennedy O'Connor<br> 24. {{Esc|Словенија}}– &nbsp;Maja Keuc <br> 25. {{Esc|Шпанија}}– &nbsp;Nieves Álvarez<br> 26. {{Esc|Шведска}}– &nbsp;Felix Sandman <br> 27. {{Esc|Швајцарија}}– &nbsp;Letícia Carvalho<br> 28. {{Esc|Украина}}– &nbsp;Nata Zhyzhchenko<br> 29. {{Esc|Велика Британија}}– &nbsp;Mel Giedroyc {{Div col end}} === Коментатори === Повеќето држави ќе испратат свои коментатори директно во Лисабон или преку нивната национална телевизија. Подолу е прикажан списокот на потврдени коментатори: {{Div col|cols=2}} 1. {{Esc|Австралија}}&nbsp;– Myf Warhurst и Joel Creasey(SBS, сите фестивали)<br> 2. {{Esc|Ерменија}}&nbsp; – не објавено(Armenia 1 иPublic Radio of Armenia, сите фестивали)<br> 3. {{Esc|Кипар}}&nbsp; – Costas Constantinou, Vaso Kominou (CyBC, сите фестивали) <br> 4. {{Esc|Чешка}}&nbsp; – Libor Bouček (ČT, сите фестивали)<br> 5. {{Esc|Франција}}&nbsp; – Christophe Willem и André Manoukian (France 4, полуфиналиња), Stéphane Bern, Christophe Willem иAlma (France 2, финале)<br> 6. {{Esc|Грузија}}&nbsp; – Demetre Ergemlidze (GPB First Channel, сите фестивали)<br> 7. {{Esc|Германија}}&nbsp;– не објавено(One, полуфиналиња), Peter Urban (Das Erste, финале)<br> 8. {{Esc|Грција}}&nbsp; – Alexandros Lizardos иDaphne Skalioni (ERT1, ERT HD, ERT World, ERA 2, Voice of Greece, сите фестивали)<br> 9. {{Esc|Унгарија}}&nbsp; – Krisztina Rátonyi и Freddie (Duna, сите фестивали)<br> 10. {{Esc|Италија}}&nbsp; – необјавено(Rai 4, полуфиналиња), Serena Rossi и Federico Russo (Rai 1, финале)<br> 11. {{Esc|Русија}}&nbsp; – необјавено(Channel One, сите фестивали)<br> 12. {{Esc|Шпанија}}&nbsp; – Tony Aguilar и Julia Varela (La 1, финале)<br> 13. {{Esc|Украина}}&nbsp; – Serhiy Prytula (STB, сите фестивали), Timur Miroshnychenko и Tetiana Terekhova (UA:PBC, сите фестивали)<br> 14. {{Esc|Велика Британија}}&nbsp; – Scott Mills и Rylan Clark-Neal (BBC Four, полуфиналиња), Graham Norton (BBC One, финале), Ken Bruce (BBC Radio 2, финале)<br> {{Div col end}} === Држави кои не учествуваат === 1. {{Esc|САД}}&nbsp;– Michelle Visage и Ross Mathews (Logo TV, сите фестивали) == Инциденти == === Избор на белоруската песна === На 10 јануари 2018 година, на руската социјална мрежа VK беше објавено дека украинскиот пејач Алексеев извел руска верзија на својата песна "Засекогаш" (како Навсегда) во мај 2017 година во Ставропол - пред 1 септември 2017 година, кога започна конкурсот за нови песни од страна на ЕБУ, со што тоа беше потенцијално кршење на правилата на натпреварот. Шест уметници се заканиле дека ќе се повлечат од селекцијата ако им било дозволено да се натпреварува. На Алексеев конечно му беше дозволено да се натпреварува со БТРК по мелодичната преработка на песната, а потоа го освои изборот, со што ја претставува Белорусија на натпреварот за песна на Евровизија 2018. Сепак, на 23 февруари 2018 година, беше објавено дека ЕБУ му дал дозвола на Алексеев да ја изведе својата оригинална верзија на песната на англиски јазик на натпреварот, и тој ќе се одлучи да ја пее таа верзија на песната во мај. == Официјален албум == {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Italic title = no | Name = Eurovision Song Contest: Lisbon 2018 | Type = компликација | Artist = Евровизија | Cover = <!--ESC 2018 album cover.jpg--> | Alt = | Released = 20 април 2018 | Recorded = | Genre = поп | Length = <!--{{unbulleted list|{{Duration|m=|s=}} (CD 1)|{{Duration|m=|s=}} (CD 2)}}--> | Label = Universal | Producer = | Last album = ''[[Eurovision Song Contest 2017#Official album|Eurovision Song Contest: Kyiv 2017]]'' <br />(2017) | This album = '''''Eurovision Song Contest: Lisbon 2018''''' <br />(2018) | Next album = }} '''''Eurovision Song Contest: Lisbon 2018''''' е официјалнот име на албумот за овогодинешното издание на Евровизија. Ги содржи сите песни од полуфиналињата и финалето. Официјално е издаден на 20 април 2018 година и содржи 43 песни. {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" {{Track listing | headline = CD 1 | extra_column = Artist | total_length = | extra1 = Eugent Bushpepa | title1 = Mall | note1= {{Esc|Албанија}} | length1 = | extra2 = Sevak Khanagyan | title2 = Qami | note2= {{Esc|Ерменија}} | length2 = | extra3 = Jessica Mauboy | title3 = We Got Love | note3= {{Esc|Австралија}} | length3 = | extra4 = Cesár Sampson | title4 =Nobody but You | note4= {{Esc|Австрија}} | length4 = | extra5 = Aisel | title5 = X My Heart | note5= {{Esc|Азербејџан}} | length5 = | extra6 = Sennek | title6 = A Matter of Time | note6= {{Esc|Белгија}} | length6 = | extra7 = Equinox | title7 = Bones | note7= {{Esc|Бугарија}} | length7 = | extra8 = Alekseev | title8 = Forever | note8= {{Esc|Белорусија}} | length8 = | extra9 = Zibbz | title9 = Stones | note9= {{Esc|Швајцарија}} | length9 = | extra10 = Eleni Foureira | title10 = Fuego | note10= {{Esc|Кипар}} | length10 = | extra11 = Mikolas Josef | title11 = Lie to Me | note11= {{Esc|Чешка}} | length11 = | extra12 = Michael Schulte | title12 = You Let Me Walk Alone | note12= {{Esc|Германија}} | length12 = | extra13 = Rasmussen | title13 = Higher Ground | note13= {{Esc|Данска}} | length13 = | extra14 = Amaia and Alfred García | title14 = Tu canción | note14= {{Esc|Шпанија}} | length14 = | extra15 = Elina Nechayeva | title15 = La Forza | note15= {{Esc|Естонија}} | length15 = | extra16 = Saara Aalto | title16 = Monsters | note16= {{Esc|Финска}} | length16 = | extra17 = Madame Monsieur | title17 = Mercy | note17= {{Esc|Франција}} | length17 = | extra18 = SuRie | title18 = Storm | note18= {{Esc|Велика Британија}} | length18 = | extra19 = Iriao | title19 = For You | note19= {{Esc|Грузија}} | length19 = | extra20 = Yianna Terzi | title20 = Oneiro mou | note20= {{Esc|Грција}} | length20 = | extra21 = Franka | title21 = Crazy | note21= {{Esc|Хрватска}} | length21 = | extra22 = AWS (band)|AWS | title22 = Viszlát nyár | note22= {{Esc|Унгарија}} | length22 = }} {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" {{Track listing | headline = CD 2 | extra_column = Artist | total_length = | extra1 = Ryan O'Shaughnessy | title1 = Together | note1= {{Esc|Ирска}} | length1 = | extra2 = Ari Ólafsson | title2 = Our Choice | note2= {{Esc|Исланд}} | length2 = | extra3 = Netta | title3 = Toy | note3= {{Esc|Израел}} | length3 = | extra4 = Ermal Meta and Fabrizio Moro | title4 = Non mi avete fatto niente | note4= {{Esc|Italy}} | length4 = | extra5 = Ieva Zasimauskaitė | title5 = When We're Old | note5= {{Esc|Литванија}} | length5 = | extra6 = Laura Rizzotto | title6 = Funny Girl | note6= {{Esc|Латвија}} | length6 = | extra7 = DoReDoS | title7 = My Lucky Day | note7= {{Esc|Молдавија}} | length7 = | extra8 = Eye Cue | title8 = Lost and Found | note8= {{Esc|Македонија}} | length8 = | extra9 = Christabelle | title9 = Taboo | note9= {{Esc|Малта}} | length9 = | extra10 = Vanja Radovanović | title10 = Inje | note10= {{Esc|Црна Гора}} | length10 = | extra11 = Waylon | title11 = Outlaw in 'Em | note11= {{Esc|Холандија}} | length11 = | extra12 = Alexander Rybak | title12 = That's How You Write a Song | note12= {{Esc|Норвешка}} | length12 = | extra13 = Gromee and Lukas Meijer | title13 = Light Me Up | note13= {{Esc|Полска}} | length13 = | extra14 = Cláudia Pascoal | title14 = O jardim | note14= {{Esc|Португалија}} | length14 = | extra15 = The Humans | title15 = The Humans | note15= {{Esc|Романија}} | length15 = | extra16 = Julia Samoylova | title16 = I Won't Break | note16= {{Esc|Русија}} | length16 = | extra17 = Jessika and Jenifer Brening | title17 = Who We Are | note17= {{Esc|Сан Марино}} | length17 = | extra18 = Sanja Ilić and Balkanika | title18 = Nova deca | note18= {{Esc|Србија}} | length18 = | extra19 = Lea Sirk | title19 = Hvala, ne! | note19= {{Esc|Словенија}} | length19 = | extra20 = Benjamin Ingrosso | title20 = Dance You Off | note20= {{Esc|Шведска}} | length20 = | extra21 = Mélovin | title21 = Under the Ladder | note21= {{Esc|Украина}} | length21 = }} == Извори == {{Reflist|30em}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Португалска музика]] [[Категорија:Лисабон]] [[Категорија:Музиката во 2018 година]] 36cpyk9yuzj6qy0sjf4ziq5vws36yux 0 1172672 5628764 5626295 2026-09-15T10:36:02Z BT405 9277 5628764 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1982 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1982.png | date = 24 април 1982 | semi1 = | semi2 = | edition = 27 | host = [[Обединето Кралство]] | venue = [[Harrogate International Centre]], [[Харогејт]], [[Обединето Кралство]] | presenters = [[Џен Лиминг]] | emiter = [[BBC]] | winner = [[Германија]] — Nicole — „Ein bißchen Frieden“ | director = Michael Hurll | entries = 18 | debuting = | returning = | nonparticipating = [[Грција]], [[Франција]] | map = ESC 1982 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1981 | next = 1983 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1982''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1982''' — беше 27. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 24 април 1982 година во [[Harrogate International Centre]] во [[Харогејт]], [[Обединето Кралство]]. Водителка била [[Џен Лиминг]]. На натпреварот учествувале 18 земји. [[Франција]] се повлекла бидејќи телевизијата TF1 сметала дека натпреварот станал премногу комерцијален, додека [[Грција]] се повлекла на само неколку недели пред почетокот на натпреварот. Победила [[Германија]] со песната „Ein bißchen Frieden“, изведена од 17-годишната Nicole, освојувајќи 161 поен. Ова беше прва историска победа за Германија на Евровизија. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во релативно малиот град [[Харогејт]] во Северен Јоркшир, Обединетото Кралство, откако британската група Bucks Fizz победи на претходното издание. Изборот на Харогејт бил изненадување за многумина, бидејќи BBC обично ги организирал настаните во поголеми градови како Лондон или Единбург. == Учесници == На натпреварот настапиле 18 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Doce | style="text-align:left;" | „Bem bom“ | Португалски | style="text-align:left;" | Pedro Brito, Tozé Brito, António Avelar de Pinho | style="text-align:left;" | Luis Duarte |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Svetlana | style="text-align:left;" | „Cours après le temps“ | Француски | style="text-align:left;" | Cyril Assous, Michel Jouveaux | style="text-align:left;" | Jean Claudric |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen & Anita Skorgan | style="text-align:left;" | „Adieu“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Jahn Teigen, Herodes Falsk | style="text-align:left;" | Sigurd Jansen |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Bardo | style="text-align:left;" | „One Step Further“ | Англиски | style="text-align:left;" | Simon May | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Neco | style="text-align:left;" | „Hani?“ | Турски | style="text-align:left;" | Olcayto Ahmet Tuğsuz, Faik Tuğsuz | style="text-align:left;" | Garo Mafyan |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kojo | style="text-align:left;" | „Nuku pommiin“ | Фински | style="text-align:left;" | Jim Pembroke, Juice Leskinen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Arlette Zola | style="text-align:left;" | „Amour on t'aime“ | Француски | style="text-align:left;" | Alain Morisod, Pierre Alain | style="text-align:left;" | Joan Amils |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Vissi | style="text-align:left;" | „Mono i agapi“ (Μόνο η αγάπη) | Грчки | style="text-align:left;" | Anna Vissi | style="text-align:left;" | Martyn Ford |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Chips | style="text-align:left;" | „Dag efter dag“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm, Monica Forsberg | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Mess | style="text-align:left;" | „Sonntag“ | Германски | style="text-align:left;" | Michael Mell, Dietrich Wirz | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Stella | style="text-align:left;" | „Si tu aimes ma musique“ | Француски | style="text-align:left;" | Fred Bekky, Bobott, Jo May | style="text-align:left;" | Jack Say |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Lucía | style="text-align:left;" | „Él“ | Шпански | style="text-align:left;" | Francisco Cepero, Ignacio Román | style="text-align:left;" | Miguel Ángel Varona |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Brixx | style="text-align:left;" | „Video, Video“ | Дански | style="text-align:left;" | Jens Brixtofte | style="text-align:left;" | Allan Botschinsky |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Aska | style="text-align:left;" | „Halo, Halo“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Aleksandar Ilić, Miro Zec | style="text-align:left;" | Zvonimir Skerl |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Avi Toledano | style="text-align:left;" | „Hora“ (הורה) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Avi Toledano, Yoram Taharlev | style="text-align:left;" | Silvio Nanssi Brandes |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bill van Dijk | style="text-align:left;" | „Jij en ik“ | Холандски | style="text-align:left;" | Dick Bakker, Liselore Gerritsma | style="text-align:left;" | Rogier van Otterloo |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | The Duskeys | style="text-align:left;" | „Here Today Gone Tomorrow“ | Англиски | style="text-align:left;" | Sally Keating | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Nicole | style="text-align:left;" | „Ein bißchen Frieden“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Norbert Daum |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Nicole | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Ein bißchen Frieden“ | style="background:#fff200;" | '''161''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Avi Toledano | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Hora“ | style="background:#d9d9d9;" | '''100''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Arlette Zola | style="text-align:left;" | „Amour on t'aime“ | 97 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Stella | style="text-align:left;" | „Si tu aimes ma musique“ | 96 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Vissi | style="text-align:left;" | „Mono i agapi“ | 85 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Svetlana | style="text-align:left;" | „Cours après le temps“ | 78 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Bardo | style="text-align:left;" | „One Step Further“ | 76 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Chips | style="text-align:left;" | „Dag efter dag“ | 67 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Mess | style="text-align:left;" | „Sonntag“ | 57 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Lucía | style="text-align:left;" | „Él“ | 52 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | The Duskeys | style="text-align:left;" | „Here Today Gone Tomorrow“ | 49 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen & Anita Skorgan | style="text-align:left;" | „Adieu“ | 40 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Doce | style="text-align:left;" | „Bem bom“ | 32 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Aska | style="text-align:left;" | „Halo, Halo“ | 21 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Neco | style="text-align:left;" | „Hani?“ | 20 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bill van Dijk | style="text-align:left;" | „Jij en ik“ | 8 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Brixx | style="text-align:left;" | „Video, Video“ | 5 |- ! style="background:#f44336;" | 18 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Kojo | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Nuku pommiin“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Начин на гласање == Секоја земја имала национално жири кое доделувало 12 поени на омилената песна, 10 на втората, а потоа 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени држави. == Извори == * * Eurovision.com — Harrogate 1982 == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Харогејт]] [[Категорија:Музиката во 1982 година]] tckr8ojlhsvjq2s4l1mwf3vue681dn4 0 1172673 5628758 5626285 2026-09-15T10:34:05Z BT405 9277 5628758 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1976 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1976.png | date = 3 април 1976 | semi1 = | semi2 = | edition = 21 | host = [[Холандија]] | venue = [[Nederlands Congresgebouw]], [[Хаг]], [[Холандија]] | presenters = [[Кори Брокен]] | emiter = Nederlandse Omroep Stichting (NOS) | winner = [[Велика Британија]] — [[Brotherhood of Man]] — „Save Your Kisses for Me“ | director = Theo Ordeman | entries = 18 | debuting = | returning = [[Австрија]], [[Грција]] | nonparticipating = [[Малта]], [[Шведска]], [[Турција]] | map = ESC 1976 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 18 | past =1 | vote = Секоја држава гласа со 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени земји | previous = 1975 | next = 1977 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1976''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1976''' — беше 21. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 3 април 1976 година во '''Nederlands Congresgebouw''' во [[Хаг]], [[Холандија]]. Домаќин бил Nederlandse Omroep Stichting (NOS), а водителка била [[Кори Брокен]], победничка на Евровизија 1957. На натпреварот учествувале 18 земји. [[Австрија]] и [[Грција]] се вратиле на натпреварот, додека [[Малта]], [[Шведска]] и [[Турција]] не учествувале. Победила [[Велика Британија]] со песната „Save Your Kisses for Me“, изведена од [[Brotherhood of Man]], со 164 поени. Тоа била четврта победа на Велика Британија на Евровизија. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во '''Nederlands Congresgebouw''' во [[Хаг]], [[Холандија]]. Местото било избрано откако [[Холандија]] победила на Евровизија 1975 со [[Teach-In]] и песната „Ding-a-dong“. == Учесници == На натпреварот настапиле 18 земји. [[Австрија]] и [[Грција]] се вратиле на натпреварот, додека [[Малта]], [[Шведска]] и [[Турција]] не учествувале. Шведска се повлекла поради загриженоста околу трошоците и комерцијализацијата на натпреварот. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Brotherhood of Man | style="text-align:left;" | „Save Your Kisses for Me“ | Англиски | style="text-align:left;" | Tony Hiller, Lee Sheriden, Martin Lee | style="text-align:left;" | Alyn Ainsworth |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Peter, Sue and Marc | style="text-align:left;" | „Djambo, Djambo“ | Англиски | style="text-align:left;" | Peter Reber | style="text-align:left;" | Mario Robbiani |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Les Humphries Singers | style="text-align:left;" | „Sing, Sang, Song“ | Германски | style="text-align:left;" | Kurt Feltz, Ralph Siegel | style="text-align:left;" | Les Humphries |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Chocolate, Menta, Mastik | style="text-align:left;" | „Emor Shalom“ | Хебрејски | style="text-align:left;" | Matti Caspi, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Matti Caspi |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Jürgen Marcus | style="text-align:left;" | „Chansons Pour Ceux Qui S'aiment“ | Француски | style="text-align:left;" | Jack White, Fred Jay, Vline Buggy | style="text-align:left;" | Jo Plée |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Pierre Rapsat | style="text-align:left;" | „Judy et Cie.“ | Француски | style="text-align:left;" | Pierre Rapsat, Eric Van Hulse | style="text-align:left;" | Michel Bernholc |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Red Hurley | style="text-align:left;" | „When“ | Англиски | style="text-align:left;" | Brendan Graham | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Sandra Reemer | style="text-align:left;" | „The Party's Over Now“ | Англиски | style="text-align:left;" | Hans van Hemert | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Anne-Karine Strøm | style="text-align:left;" | „Mata Hari“ | Англиски | style="text-align:left;" | Philip Kruse, Frode Thingnæs | style="text-align:left;" | Frode Thingnæs |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Mariza Koch | style="text-align:left;" | „Panaghia mou, panaghia mou“ | Грчки | style="text-align:left;" | Mariza Koch, Mihalis Fotiades | style="text-align:left;" | Mihalis Rozakis |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Fredi and the Friends | style="text-align:left;" | „Pump-Pump“ | Англиски | style="text-align:left;" | Pertti Reponen, Matti Siitonen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Braulio | style="text-align:left;" | „Sobran las palabras“ | Шпански | style="text-align:left;" | Braulio García Bautista | style="text-align:left;" | Joan Barcons |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Romina and Al Bano | style="text-align:left;" | „We'll Live It All Again“ | Англиски | style="text-align:left;" | Albano Carrisi, Romina Power, Detto Mariano | style="text-align:left;" | Maurizio Fabrizio |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Waterloo and Robinson | style="text-align:left;" | „My Little World“ | Англиски | style="text-align:left;" | Gerhard Heinz | style="text-align:left;" | Erich Kleinschuster |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Carlos do Carmo | style="text-align:left;" | „Uma flor de verde pinho“ | Португалски | style="text-align:left;" | José Niza, Manuel Alegre | style="text-align:left;" | Thilo Krassman |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Mary Christy | style="text-align:left;" | „Toi, la musique et moi“ | Француски | style="text-align:left;" | Georges Costa, Gilbert Sinoué | style="text-align:left;" | Raymond Donnez |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Catherine Ferry | style="text-align:left;" | „Un, deux, trois“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Paul Cara, Tony Rallo | style="text-align:left;" | Tony Rallo |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Ambasadori | style="text-align:left;" | „Ne mogu skriti svoju bol“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Slobodan Vujović, Slobodan Đurasović | style="text-align:left;" | Vojislav Simić |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Brotherhood of Man | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Save Your Kisses for Me“ | style="background:#fff200;" | '''164''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Catherine Ferry | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Un, deux, trois“ | style="background:#d9d9d9;" | '''147''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Mary Christy | style="text-align:left;" | „Toi, la musique et moi“ | 93 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Peter, Sue and Marc | style="text-align:left;" | „Djambo, Djambo“ | 91 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Waterloo and Robinson | style="text-align:left;" | „My Little World“ | 80 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Chocolate, Menta, Mastik | style="text-align:left;" | „Emor Shalom“ | 77 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Romina and Al Bano | style="text-align:left;" | „We'll Live It All Again“ | 69 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Pierre Rapsat | style="text-align:left;" | „Judy et Cie.“ | 68 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Sandra Reemer | style="text-align:left;" | „The Party's Over Now“ | 56 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Red Hurley | style="text-align:left;" | „When“ | 54 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Fredi and the Friends | style="text-align:left;" | „Pump-Pump“ | 44 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Carlos do Carmo | style="text-align:left;" | „Uma flor de verde pinho“ | 24 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Mariza Koch | style="text-align:left;" | „Panaghia mou, panaghia mou“ | 20 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Jürgen Marcus | style="text-align:left;" | „Chansons Pour Ceux Qui S'aiment“ | 17 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Les Humphries Singers | style="text-align:left;" | „Sing, Sang, Song“ | 12 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Braulio | style="text-align:left;" | „Sobran las palabras“ | 11 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Ambasadori | style="text-align:left;" | „Ne mogu skriti svoju bol“ | 10 |- ! style="background:#f44336;" | 18 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Anne-Karine Strøm | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Mata Hari“ | style="background:#f44336;" | '''7''' |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; direction:ltr; text-align:center; font-size:85%;" ! style="text-align:left; min-width:150px;" | Натпреварувач ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Израел ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Грција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Австрија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Монако ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Југославија ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 12 | 8 | 12 | 8 | 12 | 3 | 10 | 12 | 12 | 10 | 12 | 4 | 10 | 12 | 10 | 7 | 10 ! 164 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 4 | 1 | 7 | 1 | 6 | 10 | 2 | 7 | 4 | 0 | 8 | 7 | 4 | 6 | 7 ! 91 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | 0 | 2 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 7 | 2 | 3 ! 28 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} Израел | 6 | 7 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 7 | 5 | 4 | 2 | 7 | 0 | 8 | 1 | 10 | 6 | 2 | 1 | 0 | 8 ! 77 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 6 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 ! 23 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | 7 | 6 | 0 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 4 | 6 | 0 | 12 | 0 | 8 | 3 | 8 | 8 | 5 | 0 ! 68 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} Ирска | 10 | 0 | 1 | 3 | 3 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 0 | 8 | 0 | 5 | 12 | 10 | 0 | 8 | 7 | 3 ! 72 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | 0 | 4 | 4 | 8 | 4 | 4 | 2 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 7 | 0 | 3 | 2 | 4 | 6 | 2 | 0 | 5 ! 56 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 4 | 0 | 8 | 0 ! 18 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} Грција | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 8 | 7 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 4 | 1 | 5 | 6 | 1 | 0 | 8 | 3 ! 45 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | 2 | 7 | 6 | 6 | 0 | 12 | 5 | 1 | 4 | 4 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 6 | 7 | 0 | 7 | 3 | 2 ! 91 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | 3 | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 5 | 3 | 0 | 1 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 8 | 0 | 7 | 10 | 0 ! 52 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | 4 | 8 | 0 | 2 | 0 | 8 | 12 | 2 | 3 | 10 | 6 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 1 | 7 | 6 | 6 ! 79 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} Австрија | 10 | 8 | 10 | 10 | 5 | 3 | 10 | 7 | 2 | 6 | 5 | 8 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 5 | 12 | 2 ! 104 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} Португалија | 12 | 7 | 0 | 0 | 6 | 8 | 0 | 6 | 4 | 4 | 1 | 0 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 12 | 0 ! 64 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} Монако | 5 | 5 | 7 | 7 | 12 | 8 | 8 | 8 | 5 | 0 | 2 | 7 | 7 | 5 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 12 | 4 ! 105 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | 8 | 10 | 12 | 5 | 10 | 10 | 7 | 12 | 8 | 5 | 3 | 10 | 6 | 12 | 5 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 12 ! 147 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} Југославија | 10 | 1 | 2 | 8 | 0 | 0 | 1 | 5 | 0 | 3 | 0 | 0 | 6 | 2 | 0 | 4 | 4 | style="background:#b3b3b3;" | 0 ! 46 |} == Метод на гласање == Во 1976 година продолжил системот на гласање воведен во 1975 година. Секоја земја доделувала 12 поени на песната со највисок резултат, 10 поени на второпласираната песна, а потоа по 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен на следните осум песни. Главното ново правило во 1976 година се однесувало на употребата на музички подлоги. Биле дозволени однапред снимени инструментални делови за пасуси кои живиот оркестар не можел веродостојно да ги изведе. == Забележителни моменти == Победата на [[Велика Британија]] со „Save Your Kisses for Me“ била четврта победа на земјата на Евровизија. Brotherhood of Man победиле со 164 поени и настапиле како прва земја на натпреварот. [[Франција]] завршила на второто место со Catherine Ferry и „Un, deux, trois“, со 147 поени. [[Монако]] завршил трет со Mary Christy и 93 поени. Во текот на живиот пренос настанала грешка при гласањето. [[Франција]] не ги соопштила своите 4 поени за [[Југославија]], а грешката не била забележана веднаш од скрутинерот Clifford Brown. Како последица на тоа, за време на преносот [[Југославија]] била прикажана на последното место, но по завршувањето на емисијата нејзиниот резултат бил коригиран од 6 на 10 поени. [[Норвешка]] паднала на последното место со 7 поени. [[Шведска]] не учествувала на натпреварот, а нејзиното повлекување било поврзано со трошоците за организирање на Евровизија и критиките дека натпреварот станал премногу комерцијален. Како последица, од 1977 година бил воведен систем на регистрациски надоместоци. == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Ray Moore |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Hans-Joachim Scherbening |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | André Hagon |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Brendan Balfe |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Dick van Bommel |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Sverre Christophersen |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Irini Gavala |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Erkki Vihtonen |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | José María Íñigo |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Rosanna Vaudetti |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Jenny Pippal |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Ana Zanatti |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Carole Chabrier |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Marc Menant |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Sandi Čolnik |} == Извори == * Eurovision.com — The Hague 1976 * Eurovision Song Contest 1976 — конечни резултати и гласање * Архивски податоци за учесниците и претставниците при гласањето {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Холандска култура]] [[Категорија:Хаг]] [[Категорија:Музиката во 1976 година]] cuo04fjjfynsi2ton8ppvoi7sk20rqq 0 1172677 5628770 5626365 2026-09-15T10:38:40Z BT405 9277 5628770 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1991 | slogan = | image = ESC 1991 logo.png | date = 4 мај 1991 | semi1 = | semi2 = | edition = 36 | host = [[Италија]] | venue = [[Teatro 15 di Cinecittà]], [[Рим]], [[Италија]] | presenters = [[Џиљола Чинквети]] и [[Тото Кутуњо]] | emiter = [[RAI]] | winner = [[Шведска]] — Карола — „Captured by a Storm“ -> [[Карола Хегквист|Карола]] — „Fångad av en stormvind“ | director = Riccardo Donna | entries = 22 | debuting = | returning = [[Малта]] | nonparticipating = [[Холандија]] | map = ESC 1991 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1990 | next = 1992 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1991''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1991''' — беше 36. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 4 мај 1991 година во студискиот комплекс [[Teatro 15 di Cinecittà]] во [[Рим]], [[Италија]], откако Тото Кутуњо ја донесе победата за Италија претходната година во Загреб. Првично натпреварот требаше да се одржи во Санремо, но поради тензиите и безбедносните причини во тој период (како и Заливската војна), ЕБУ и италијанската телевизија RAI одлучија да го преселат настанот во Рим. Домаќини и водители на вечерта беа двете иконски имиња [[Џиљола Чинквети]] (победник од 1964) и [[Тото Кутуњо]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Холандија се повлече од ова издание бидејќи датумот на одржување се совпадна со нивниот национален ден на сеќавање (Nationale Dodenherdening), додека пак Малта се врати на евровизиската сцена по пауза од 16 години. Ова издание остана запаметтено по една од најдраматичните завршувања во историјата на натпреварот. На крајот од гласањето, Шведска и Франција завршија израмнети со неверојатни 146 поени. Тогашните правила за нерешен резултат наложуваа да се броји колку пати секоја земја добила 12 поени. Биде и тука беа израмнети (и двете имаа по четири „дванаесетки“), се пребројаа освоените 10 поени, каде [[Шведска]] со [[Карола Хегквист|Карола]] и нејзината култна песна „Fångad av en stormvind“ излезе како победник, оставајќи ја Франција (Амините) на второто место. [[Југославија]] беше претставена од бендот [[Беби Дол]] со песната „Бразил“, која зазеде 21. место. == Место на одржување == Филмското студио „Чинечита“ во Рим понуди уникатна и гламурозна сценска позадина која ги рефлектираше италијанската кинематографија и уметност. Техничките предизвици беа големи, но манифестацијата беше реализирана на високо професионално ниво. [[File:Ingressostorico cinecitta.jpg|thumb|десно|Чинечита – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stefán & Eyfi | style="text-align:left;" | „Draumur um Nínu“ | Исландски | style="text-align:left;" | Eyþór Arnalds | style="text-align:left;" | Jón Kjell Seljeseth |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Sophia Vossou | style="text-align:left;" | „I Anixi“ (Η άνοιξη) | Грчки | style="text-align:left;" | Andreas Mihailidis, Sophia Vossou | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Sandra Simó | style="text-align:left;" | „Canzone per te“ | Италијански | style="text-align:left;" | Renato Mascetti | style="text-align:left;" | Flückiger |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Venedig im Regen“ | Германски | style="text-align:left;" | Walter Lochiser, Wolfgang Berry | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sarah Bray | style="text-align:left;" | „Un baiser baisé“ | Француски | style="text-align:left;" | Patrick Hippert, Linda Schor, Radu A. Serban | style="text-align:left;" | Francis Goya |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Карола Хегквист | style="text-align:left;" | „Fångad av en stormvind“ | Шведски | style="text-align:left;" | Stephan Berg | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Amina | style="text-align:left;" | „C'est le dernier qui a parlé qui a raison“ | Француски | style="text-align:left;" | Amina Annabi, Wasis Diop | style="text-align:left;" | Brightman |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | İzel Çeliköz, Reyhan Karaca & Can Uğurluer | style="text-align:left;" | „İki Dakika“ | Турски | style="text-align:left;" | Şevket Uğurluer, Aysel Gürel | style="text-align:left;" | Turhan Yükseler |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kim Jackson | style="text-align:left;" | „Could It Be That I'm In Love“ | Англиски | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dulce Pontes | style="text-align:left;" | „Lusitana paixão“ | Португалски | style="text-align:left;" | José da Cunha, Fred Micaelo, Ricardo Landum | style="text-align:left;" | Fernando Correia Martins |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anders Frandsen | style="text-align:left;" | „Lige der hvor hjertet slår“ | Дански | style="text-align:left;" | Michael Elo | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Just 4 Fun | style="text-align:left;" | „Mrs. Thompson“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Pål Rødseth, Dag Kolsrud | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Duo Datz | style="text-align:left;" | „Kan“ (כאן) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Uzi Hitman | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaija Kärkinen | style="text-align:left;" | „Hullu yö“ | Фински | style="text-align:left;" | Ile Kallio, Jukka Välimaa | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Atlantis 2000 | style="text-align:left;" | „Dieser Traum darf niemals sterben“ | Германски | style="text-align:left;" | Alfons Weindorf, Helmut Frey | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Clouseau | style="text-align:left;" | „Geef het op“ | Холандски | style="text-align:left;" | Kris Wauters, Bob Savenberg, Jan Hautekiet | style="text-align:left;" | Ronald Meganck |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Sergio Dalma | style="text-align:left;" | „Bailar pegados“ | Шпански | style="text-align:left;" | Luis Gómez-Escolar, Julio Seijas | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Samantha Janus | style="text-align:left;" | „A Message to Your Heart“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elena Patroclou | style="text-align:left;" | „SOS“ | Грчки | style="text-align:left;" | Kypros Charalambous, Andri Newpoint | style="text-align:left;" | Staco Šimic |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Peppino di Capri | style="text-align:left;" | „Comme è ddoce 'o mare“ | Наполитански | style="text-align:left;" | Giampiero Artegiani, Sergio Iodice, Peppino di Capri | style="text-align:left;" | Marco Falagiani |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Беби Дол]] | style="text-align:left;" | „Бразил“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Zoran Vračević, Dragana Šarić | style="text-align:left;" | Slobodan Marković |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Paul Giordimaina & Georgina | style="text-align:left;" | „Could It Be“ | Англиски | style="text-align:left;" | Ray Mahoney, Paul Giordimaina | style="text-align:left;" | Paul Abela |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Карола Хегквист | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Fångad av en stormvind“ | style="background:#fff200;" | '''146''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Amina | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „C'est le dernier qui a parlé qui a raison“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''146''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Duo Datz | style="text-align:left;" | „Kan“ | 139 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Sergio Dalma | style="text-align:left;" | „Bailar pegados“ | 119 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Sandra Simó | style="text-align:left;" | „Canzone per te“ | 118 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kim Jackson | style="text-align:left;" | „Could It Be That I'm In Love“ | 47 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Paul Giordimaina & Georgina | style="text-align:left;" | „Could It Be“ | 106 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Peppino di Capri | style="text-align:left;" | „Comme è ddoce 'o mare“ | 89 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dulce Pontes | style="text-align:left;" | „Lusitana paixão“ | 62 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Samantha Janus | style="text-align:left;" | „A Message to Your Heart“ | 47 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elena Patroclou | style="text-align:left;" | „SOS“ | 60 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Just 4 Fun | style="text-align:left;" | „Mrs. Thompson“ | 14 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Sophia Vossou | style="text-align:left;" | „I Anixi“ | 36 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sarah Bray | style="text-align:left;" | „Un baiser baisé“ | 29 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Anders Frandsen | style="text-align:left;" | „Lige der hvor hjertet slår“ | 8 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stefán & Eyfi | style="text-align:left;" | „Draumur um Nínu“ | 26 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Atlantis 2000 | style="text-align:left;" | „Dieser Traum darf niemals sterben“ | 10 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | İzel, Reyhan & Can | style="text-align:left;" | „İki Dakika“ | 44 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaija Kärkinen | style="text-align:left;" | „Hullu yö“ | 6 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Clouseau | style="text-align:left;" | „Geef het op“ | 23 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Беби Дол | style="text-align:left;" | „Бразил“ | 1 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Thomas Forstner | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Venedig im Regen“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Малта |- | style="text-align:left;" | Исланд || 26 || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || 10 || || || || || || || || 1 || 15 || 4 |- | style="text-align:left;" | Грција || 36 || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || 4 || || 4 || 12 || || 8 || 8 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 118 || 4 || 10 || style="background:#666666;" | || 7 || 3 || 10 || || 5 || 10 || 12 || 8 || || || || 5 || 2 || 12 || 3 || 10 || 7 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 0 || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || 0 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 29 || 5 || || || || style="background:#666666;" | || 5 || || || || || || || || 1 || || 4 || || || 7 || 5 || || 2 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 146 || 10 || 7 || 12 || || 6 || style="background:#666666;" | || 4 || 8 || || 10 || 12 || 8 || 12 || 6 || 10 || || 6 || 10 || 6 || 12 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 146 || 8 || 3 || 8 || 12 || 10 || 7 || style="background:#666666;" | || || 6 || 5 || || 10 || 10 || 12 || 12 || 10 || 5 || 5 || 12 || || 4 | |- | style="text-align:left;" | Турција || 44 || || || || 7 || || || || style="background:#666666;" | || || 7 || || || || || 8 || 7 || || || || 12 || 3 | |- | style="text-align:left;" | Ирска || 47 || 3 || || 5 || || || || || || style="background:#666666;" | || || 6 || 2 || 2 || 2 || 3 || || || || 2 || 6 || 10 || 3 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 62 || || || || || || || 3 || 6 || || style="background:#666666;" | || || || 3 || 4 || 8 || 6 || 8 || || 4 || 10 || 10 | |- | style="text-align:left;" | Данска || 8 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 2 || 1 || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 14 || 1 || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | || || 5 || || || || || || 7 || | |- | style="text-align:left;" | Израел || 139 || 12 || 5 || 10 || 10 || 12 || 8 || 6 || || 12 || 8 || || 4 || style="background:#666666;" | || 7 || || 7 || 7 || 8 || 8 || 2 || 13 | |- | style="text-align:left;" | Финска || 6 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 1 || 5 |- | style="text-align:left;" | Германија || 10 || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || 1 || || || || 6 || 3 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 23 || || || 2 || || 1 || || || || || || || 3 || || || || style="background:#666666;" | || || || 3 || 4 || 10 | |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 119 || 6 || 6 || 7 || 3 || 5 || 4 || || 7 || 6 || 4 || 7 || 5 || 5 || 8 || || 6 || style="background:#666666;" | || 1 || 12 || 11 || 15 | |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 47 || 2 || || || 1 || 2 || 2 || || 1 || 7 || || 2 || || || 7 || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 8 || 12 | |- | style="text-align:left;" | Кипар || 60 || 7 || 12 || || || || || 1 || 2 || 4 || || || 1 || 6 || 3 || || 1 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 5 || 6 | |- | style="text-align:left;" | Италија || 89 || || 4 || 3 || || 4 || 1 || 8 || 12 || 3 || 2 || || 7 || || || 1 || 12 || 12 || || 10 || style="background:#666666;" | || 10 | |- | style="text-align:left;" | Југославија || 1 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | | |- | style="text-align:left;" | Малта || 106 || || 8 || 6 || 8 || 8 || 12 || 5 || 3 || 5 || 6 || 10 || || 7 || 1 || 6 || 8 || || 5 || 7 || || style="background:#666666;" | | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Италијанска музика]] [[Категорија:Култура на Рим]] [[Категорија:Музиката во 1991 година]] d30s3qldiv2l4q3u5zpzruqlv4sd5tz 0 1172678 5628760 5626290 2026-09-15T10:34:57Z BT405 9277 5628760 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1978 | slogan = | image = ESC 1978 logo 1.png | date = 22 април 1978 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = 23 | host = [[Франција]] | venue = [[Palais des Congrès]], [[Париз]], [[Франција]] | presenters = [[Дениз Фабр]], [[Леон Зитрон]] | emiter = [[TF1]] | winner = [[Израел]] — Izhar Cohen and the Alphabeta — „A-Ba-Ni-Bi“ | director = Bernard Lion | entries = 20 | debuting = | returning = [[Данска]] | nonparticipating = | map = ESC 1978 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 20 | past =1 | vote = Секоја држава гласа со 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени земји | previous = 1977 | next = 1979 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1978''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1978''' — беше 23. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 22 април 1978 година во '''Palais des Congrès''' во [[Париз]], [[Франција]]. Домаќин бил [[TF1]], а водители биле [[Дениз Фабр]] и [[Леон Зитрон]]. На натпреварот настапиле 20 земји. [[Данска]] се вратила на натпреварот по 11-годишно отсуство. Победил [[Израел]] со песната „A-Ba-Ni-Bi“, изведена од Izhar Cohen and the Alphabeta, со 157 поени. Тоа била прва победа на Израел на Евровизија. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во '''Palais des Congrès''' во [[Париз]], [[Франција]]. Франција била домаќин откако [[Мари Мирјам]] победила на Евровизија 1977 со песната „L'Oiseau et l'Enfant“. == Учесници == На натпреварот настапиле 20 земји. [[Данска]] се вратила по 11-годишно отсуство. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Colm T. Wilkinson | style="text-align:left;" | „Born to Sing“ | Англиски | style="text-align:left;" | Colm T. Wilkinson | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen | style="text-align:left;" | „Mil etter mil“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Kai Eide | style="text-align:left;" | Carsten Klouman |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Ricchi e Poveri | style="text-align:left;" | „Questo amore“ | Италијански | style="text-align:left;" | Mauro Lusini, Sergio Bardotti | style="text-align:left;" | Gianfranco Baldazzi |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Seija Simola | style="text-align:left;" | „Anna rakkaudelle tilaisuus“ | Фински | style="text-align:left;" | Reijo Karvonen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Gemini | style="text-align:left;" | „Dai-li-dou“ | Португалски | style="text-align:left;" | Carlos Mendes, Francisco Nicholson | style="text-align:left;" | Jorge Palma |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Joël Prévost | style="text-align:left;" | „Il y aura toujours des violons“ | Француски | style="text-align:left;" | Gérard Salesse, Didier Barbelivien | style="text-align:left;" | Joël Prévost |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | José Vélez | style="text-align:left;" | „Bailemos un vals“ | Шпански | style="text-align:left;" | Manuel de la Calva, Ramón Arcusa | style="text-align:left;" | Ramón Arcusa |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Co-Co | style="text-align:left;" | „The Bad Old Days“ | Англиски | style="text-align:left;" | Stephanie de Sykes, Stuart Slater | style="text-align:left;" | Colin Frechter |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Carole Vinci | style="text-align:left;" | „Vivre“ | Француски | style="text-align:left;" | Alain Morisod, Pierre-Alain | style="text-align:left;" | Daniel Janin |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jean Vallée | style="text-align:left;" | „L'amour ça fait chanter la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean Vallée | style="text-align:left;" | Jean Vallée |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Harmony | style="text-align:left;" | „'t Is OK“ | Холандски | style="text-align:left;" | Eddy Ouwens | style="text-align:left;" | Eddy Ouwens |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Nilüfer and Nazar | style="text-align:left;" | „Sevince“ | Турски | style="text-align:left;" | Dağhan Baydur, Onno Tunç | style="text-align:left;" | Onno Tunç |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ireen Sheer | style="text-align:left;" | „Feuer“ | Германски | style="text-align:left;" | Jean Frankfurter, Jon Athan | style="text-align:left;" | Erich Leissmann |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Монако}} | style="text-align:left;" | Caline and Olivier Toussaint | style="text-align:left;" | „Les jardins de Monaco“ | Француски | style="text-align:left;" | Paul de Senneville, Olivier Toussaint | style="text-align:left;" | Raymond Donnez |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Tania Tsanaklidou | style="text-align:left;" | „Charlie Chaplin“ | Грчки | style="text-align:left;" | Sakis Tsilikis, Yiannis Negrepontis | style="text-align:left;" | Sakis Tsilikis |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Mabel | style="text-align:left;" | „Boom Boom“ | Англиски | style="text-align:left;" | Christian Have, Peter Nielsen, Michael Trempenau, Otto Kulmbak | style="text-align:left;" | Helmer Olesen |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Baccara | style="text-align:left;" | „Parlez-vous français ?“ | Француски | style="text-align:left;" | Rolf Soja, Frank Dostal | style="text-align:left;" | Rolf Soja |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Izhar Cohen and the Alphabeta | style="text-align:left;" | „A-Ba-Ni-Bi“ | Хебрејски | style="text-align:left;" | Nurit Hirsh, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Nurit Hirsh |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Springtime | style="text-align:left;" | „Mrs. Caroline Robinson“ | Англиски | style="text-align:left;" | Gerhard Markel, Walter Markel | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Björn Skifs | style="text-align:left;" | „Det blir alltid värre framåt natten“ | Шведски | style="text-align:left;" | Peter Himmelstrand | style="text-align:left;" | Bengt Palmers |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Izhar Cohen and the Alphabeta | style="text-align:left; background:#fff200;" | „A-Ba-Ni-Bi“ | style="background:#fff200;" | '''157''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Jean Vallée | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „L'amour ça fait chanter la vie“ | style="background:#d9d9d9;" | '''125''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Joël Prévost | style="text-align:left;" | „Il y aura toujours des violons“ | 119 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Монако}} | style="text-align:left;" | Caline and Olivier Toussaint | style="text-align:left;" | „Les jardins de Monaco“ | 107 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Colm T. Wilkinson | style="text-align:left;" | „Born to Sing“ | 86 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ireen Sheer | style="text-align:left;" | „Feuer“ | 84 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Baccara | style="text-align:left;" | „Parlez-vous français ?“ | 73 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Tania Tsanaklidou | style="text-align:left;" | „Charlie Chaplin“ | 66 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | José Vélez | style="text-align:left;" | „Bailemos un vals“ | 65 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Carole Vinci | style="text-align:left;" | „Vivre“ | 65 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Co-Co | style="text-align:left;" | „The Bad Old Days“ | 61 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Ricchi e Poveri | style="text-align:left;" | „Questo amore“ | 53 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Harmony | style="text-align:left;" | „'t Is OK“ | 37 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Björn Skifs | style="text-align:left;" | „Det blir alltid värre framåt natten“ | 26 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Springtime | style="text-align:left;" | „Mrs. Caroline Robinson“ | 14 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Mabel | style="text-align:left;" | „Boom Boom“ | 13 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Gemini | style="text-align:left;" | „Dai-li-dou“ | 5 |- ! style="background:#f44336;" | 18 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Seija Simola | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Anna rakkaudelle tilaisuus“ | style="background:#f44336;" | '''2''' |- ! style="background:#f44336;" | 18 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Nilüfer and Nazar | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Sevince“ | style="background:#f44336;" | '''2''' |- ! style="background:#f44336;" | 20 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Jahn Teigen | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Mil etter mil“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Начин на гласање == Секоја земја имала национално жири кое доделувало 12 поени на омилената песна, 10 на втората, а потоа 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен на следните осум песни. == Забележителни моменти == [[Израел]] победил со Izhar Cohen and the Alphabeta и „A-Ba-Ni-Bi“ со 157 поени. Тоа била прва победа за Израел на Евровизија. [[Белгија]] завршила на второто место со 125 поени, а [[Франција]] била трета со 119 поени. [[Норвешка]] завршила на последното место со 0 поени. За време на преносот, јорданската телевизија прикажувала слики од цвеќиња за време на израелскиот настап. Кога станало јасно дека Израел ќе победи, јорданскиот пренос бил прекинат, а подоцна било објавено дека [[Белгија]] победила. == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Egil Teige |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mariolina Cannuli |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaarina Pönniö |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Ana Zanatti |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Jean-Claude Massoulier |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | André Hagon |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Dick van Bommel |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Meral Savcı |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ute Verhoolen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Монако}} | style="text-align:left;" | Sophie Hecquet |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Irini Gavala |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | TBC |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Sven Lindahl |} == Емитување == Натпреварот бил емитуван од учесничките радиодифузери низ Европа и во повеќе земји надвор од Европа. Домаќинот [[TF1]] го обезбедил меѓународниот телевизиски сигнал. == Интервален настап == Интервалниот настап го сочинувале Stéphane Grappelli и Oscar Peterson, Yehudi Menuhin, Kenny Clarke и Niels-Henning Ørsted Pedersen. == Извори == * Eurovision.com — Paris 1978 * Eurovision Song Contest 1978 — конечни резултати и гласање * Архивски податоци за учесниците и претставниците при гласањето {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Француска музика]] [[Категорија:Париз]] [[Категорија:Музиката во 1978 година]] 1en4ezz4amwgrxntynkl464gr6zwo8r 0 1172681 5628765 5626348 2026-09-15T10:36:26Z BT405 9277 5628765 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1983 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1983.png | date = 23 април 1983 | semi1 = | semi2 = | edition = 28 | host = [[Германија]] | venue = [[Rudi-Sedlmayer-Halle]], [[Минхен]], [[Германија]] | presenters = [[Марлен Шарел]] | emiter = [[ARD]] | winner = [[Луксембург]] — Corinne Hermès — „Si la vie est cadeau“ | director = Christian Neureuther | entries = 20 | debuting = | returning = [[Италија]], [[Грција]], [[Франција]] | nonparticipating = [[Ирска]] | map = ESC 1983 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1982 | next = 1984 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1983''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1983''' — беше 28. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 23 април 1983 година во [[Rudi-Sedlmayer-Halle]] во [[Минхен]], [[Германија]]. Водителка била [[Марлен Шарел]]. На натпреварот учествувале 20 земји. По победата на Германија претходната година, ова беше првпат земјата да биде домаќин на натпреварот по 1957 година. [[Италија]], [[Грција]] и [[Франција]] се вратија на натпреварот, додека [[Ирска]] се повлече поради штрајк во националната телевизија RTÉ. Победи [[Луксембург]] со песната „Si la vie est cadeau“, изведена од Corinne Hermès, освојувајќи 142 поени. Тоа беше петта победа за Луксембург на Евровизија, изедначувајќи го тогашниот рекорд со Франција. == Учесници == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Guy Bonnet | style="text-align:left;" | „Vivre“ | Француски |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen | style="text-align:left;" | „Do Re Mi“ | Норвешки |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Sweet Dreams | style="text-align:left;" | „I'm Never Giving Up“ | Англиски |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Carola Häggkvist | style="text-align:left;" | „Främling“ | Шведски |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Riccardo Fogli | style="text-align:left;" | „Per Lucia“ | Италијански |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Çetin Alp & The Short Waves | style="text-align:left;" | „Opera“ | Турски |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Remedios Amaya | style="text-align:left;" | „¿Quién maneja mi barca?“ | Шпански |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré | style="text-align:left;" | „Io così non ci sto“ | Италијански |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Ami Aspelund | style="text-align:left;" | „Fantasiaa“ | Фински |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christie Stasinopoulou | style="text-align:left;" | „Mou les“ (Μου λες) | Грчки |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernadette | style="text-align:left;" | „Sing Me a Song“ | Холандски |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Danijel | style="text-align:left;" | „Džuli“ | Српскохрватски |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Stavros & Dina | style="text-align:left;" | „I agapi akoma zi“ (Η αγάπη ακόμα ζει) | Грчки |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Hoffmann & Hoffmann | style="text-align:left;" | „Rücksicht“ | Германски |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Gry Johansen | style="text-align:left;" | „Kloden drejer“ | Дански |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Ofra Haza | style="text-align:left;" | „Hi“ (חי) | Хебрејски |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Armando Gama | style="text-align:left;" | „Esta balada que te dou“ | Португалски |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Westend | style="text-align:left;" | „Hurricane“ | Германски |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Pas de Deux | style="text-align:left;" | „Rendez-vous“ | Холандски |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Corinne Hermès | style="text-align:left;" | „Si la vie est cadeau“ | Француски |} == Конечни резултати == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Corinne Hermès | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Si la vie est cadeau“ | style="background:#fff200;" | '''142''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Ofra Haza | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Hi“ | style="background:#d9d9d9;" | '''136''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Carola Häggkvist | style="text-align:left;" | „Främling“ | 126 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Danijel | style="text-align:left;" | „Džuli“ | 125 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Hoffmann & Hoffmann | style="text-align:left;" | „Rücksicht“ | 94 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Sweet Dreams | style="text-align:left;" | „I'm Never Giving Up“ | 79 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernadette | style="text-align:left;" | „Sing Me a Song“ | 66 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Guy Bonnet | style="text-align:left;" | „Vivre“ | 56 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Westend | style="text-align:left;" | „Hurricane“ | 53 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Jahn Teigen | style="text-align:left;" | „Do Re Mi“ | 53 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Ami Aspelund | style="text-align:left;" | „Fantasiaa“ | 41 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Riccardo Fogli | style="text-align:left;" | „Per Lucia“ | 41 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Armando Gama | style="text-align:left;" | „Esta balada que te dou“ | 33 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christie Stasinopoulou | style="text-align:left;" | „Mou les“ | 32 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Mariella Farré | style="text-align:left;" | „Io così non ci sto“ | 28 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Stavros & Dina | style="text-align:left;" | „I agapi akoma zi“ | 26 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Gry Johansen | style="text-align:left;" | „Kloden drejer“ | 16 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Pas de Deux | style="text-align:left;" | „Rendez-vous“ | 13 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Remedios Amaya | style="text-align:left; background:#f44336;" | „¿Quién maneja mi barca?“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Çetin Alp & The Short Waves | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Opera“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="20" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург |- | style="text-align:left;" | Франција || 56 || style="background:#666666;" | || || 1 || 4 || || 2 || || || 3 || 6 || 7 || 5 || || || 10 || 2 || 7 || 1 || 8 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 53 || 5 || style="background:#666666;" | || || 6 || || || || || 1 || || 4 || 1 || 8 || || 6 || 8 || || 8 || 12 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 79 || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || 6 || 6 || || 3 || 4 || 3 || || 8 || 12 || || 5 || 4 || 8 || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 126 || 8 || 8 || 12 || style="background:#666666;" | || 12 || 1 || 7 || 10 || 10 || 4 || 3 || 7 || 3 || 5 || 12 || 10 || 6 || 10 || 10 |- | style="text-align:left;" | Италија || 41 || 2 || 6 || 2 || || style="background:#666666;" | || 3 || 8 || 5 || || || || || 5 || 2 || || 3 || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 0 || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 0 || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 28 || || 2 || || || || || || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || 2 || || || || 1 || 2 || 4 || 6 || 4 |- | style="text-align:left;" | Финска || 41 || || 7 || || || 2 || || 4 || 4 || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || 6 || || 7 || || || 4 || |- | style="text-align:left;" | Грција || 32 || || || || || 5 || || 5 || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 12 || || || 3 || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 66 || 4 || 3 || 6 || || 10 || 8 || 3 || 1 || 6 || style="background:#666666;" | || || || 10 || || 6 || || 3 || 6 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 125 || 10 || 12 || || 10 || || 10 || 12 || 12 || || 8 || style="background:#666666;" | || 10 || 6 || || 1 || 3 || 12 || 3 || 16 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 26 || || || || || || || || 6 || || 1 || 6 || style="background:#666666;" | || || 2 || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Германија || 94 || 6 || || || 12 || 7 || || 10 || || 5 || || 1 || 6 || style="background:#666666;" | 12 || 4 || 12 || 10 || 2 || 2 || 11 |- | style="text-align:left;" | Данска || 16 || || 1 || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | 8 || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Израел || 136 || 12 || 10 || 7 || 5 || 4 || || 6 || 8 || 8 || 7 || 8 || 10 || 7 || 7 || style="background:#666666;" | 5 || 12 || 7 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 33 || 1 || 4 || || || 3 || || || || || || || 12 || 2 || || || style="background:#666666;" | || || 5 || 6 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 53 || || || 5 || || || 5 || || 2 || || 12 || || || || 4 || 3 || style="background:#666666;" | 7 || || 1 || 14 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 13 || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | 12 || |- ! style="background:#fff200; text-align:left;" | Луксембург ! style="background:#fff200;" | 142 || 7 || – || 3 || 2 || 1 || 12 || 2 || 7 || 12 || 10 || 12 || 4 || 10 || 8 || 3 || 12 || 12 || 8 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место на гласање ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nicole André |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Erik Meier Johnsen |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Paola Perissi |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Başak Doğru |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Rosa Campano |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaisa Korhonen |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Irini Gavala |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Flip van der Schalie |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Boško Negovanović |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Carole Hersee |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | João Abel da Fonseca |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |}{{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Музика во Западна Германија]] [[Категорија:Култура на Минхен]] [[Категорија:Музиката во 1983 година]] 6r69vviashytwanuj9l2zyy61bevx76 0 1172682 5628772 5626501 2026-09-15T10:39:40Z BT405 9277 5628772 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1993 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1993 logo.png | date = 15 мај 1993 | semi1 = | semi2 = | edition = 38 | host = [[Ирска]] | venue = [[Green Glens Arena]], [[Милстрит]], [[Ирска]] | presenters = [[Фионуала Свини]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Ирска]] — [[Наим Кавана]] — „In Your Eyes“ | director = Anita Notaro | entries = 25 | debuting = [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]] | returning = | nonparticipating = [[Југославија]] | map = ESC 1993 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified =1 | confirmed = 25 | past =1 | vote = 12, 10, 8–1 поени | previous = 1992 | next = 1994 | website = https://Eurovision.tv | url = https://Eurovision.tv }} '''Евровизија 1993''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1993''' — беше 38. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 15 мај 1993 година во '''Green Glens Arena''' во [[Милстрит]], [[Ирска]]. Домаќин бил [[RTÉ]], а водителка била [[Фионуала Свини]]. На натпреварот настапиле 25 земји, што тогаш претставувало најголем број учесници во историјата на натпреварот. Победила [[Ирска]] со песната „In Your Eyes“, изведена од [[Наим Кавана]], со 187 поени. Ирска со ова ја освоилa својата петта победа и се израмнила со [[Франција]] и [[Луксембург]] како земја со најмногу победи во тој период. Победата била и втора последователна победа за Ирска, по победата на Линда Мартин во 1992 година. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во '''Green Glens Arena''' во [[Милстрит]], во округот [[Корк]]. Арената првенствено била наменета за коњички настани. Сопственикот Noel C. Duggan му ја понудил арената на [[RTÉ]] бесплатно за организација на натпреварот, а локалната заедница помогнала со дополнителни средства и инфраструктурни работи. Милстрит во 1993 година имал околу 1.500 жители и станал најмалиот населен центар што дотогаш бил домаќин на Евровизија. Арената можела да прими околу 3.500 гледачи. == Квалификација за Милстрит == Поради зголемениот број заинтересирани земји од поранешниот Источен блок и од поранешна Југославија, Европската радиодифузна унија го зголемила максималниот број учесници на 25. За првпат бил одржан посебен квалификациски натпревар, '''Kvalifikacija za Millstreet''', на 3 април 1993 година во Љубљана, [[Словенија]]. На квалификацијата учествувале седум земји, а само првите три се пласирале во главниот натпревар. Тоа биле [[Словенија]], [[Босна и Херцеговина]] и [[Хрватска]]. Останатите четири земји — Естонија, Унгарија, Романија и Словачка — не се пласирале. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени ! Пласман |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 54 | 1 |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 52 | 2 |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 51 | 3 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словачка}} [[Словачка на Евровизија|Словачка]] | style="text-align:left;" | Elán | style="text-align:left;" | „Amnestia na neveru“ | 50 | 4 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Естонија}} [[Естонија на Евровизија|Естонија]] | style="text-align:left;" | Janika Sillamaa | style="text-align:left;" | „Muretut meelt ja südametuld“ | 47 | 5 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Унгарија}} [[Унгарија на Евровизија|Унгарија]] | style="text-align:left;" | Andrea Szulák | style="text-align:left;" | „Árva reggel“ | 44 | 6 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Романија}} [[Романија на Евровизија|Романија]] | style="text-align:left;" | Dida Drăgan | style="text-align:left;" | „Nu pleca“ | 38 | 7 |} Гласањето на квалификацијата го вршеле по еден член на жирито од секоја од седумте земји. Секој член доделувал 12, 10 и 8–5 поени. == Учесници == На натпреварот настапиле 25 земји. [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]] и [[Словенија]] дебитирале како независни држави. [[Југославија]], која учествувала на Евровизија од 1961 година, не учествувала по распаѓањето на ЈРТ и поради санкциите кон Сојузна Република Југославија. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | Италијански | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | Vittorio Cosma |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Burak Aydos, Öztürk Baybora и Serter | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | Турски | style="text-align:left;" | Burak Aydos | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | Германски | style="text-align:left;" | Stefan Zauner | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | Француски | style="text-align:left;" | Christophe Duc, Jean-Jacques Egli | style="text-align:left;" | Marc Sorrentino |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | Дански | style="text-align:left;" | Keld Heick, Tommy Seebach | style="text-align:left;" | George Keller |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ | Грчки | style="text-align:left;" | Dimosthenis Stringlis | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Barbara | style="text-align:left;" | „Iemand als jij“ | Холандски | style="text-align:left;" | Tobana, Marc Vliegen | style="text-align:left;" | Bert Candries |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | Joseph Sammut |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Sturluson, Jon Kjell Seljeseth | style="text-align:left;" | Jon Kjell Seljeseth |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | Германски | style="text-align:left;" | Johann Bertl, Christian Kolonovits, Thomas Spitzer | style="text-align:left;" | Christian Kolonovits |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade até ser dia“ | Португалски | style="text-align:left;" | Pedro Abrantes, Paulo da Costa, Marco Quelhas | style="text-align:left;" | Armindo Neves |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | Француски, корзикански | style="text-align:left;" | François Valéry | style="text-align:left;" | Christian Cravero |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloïse“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm, Gert Lengstrand | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left;" | „In Your Eyes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jimmy Walsh | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | Француски, луксембуршки | style="text-align:left;" | Patrick Hippert, Jimmy Martin | style="text-align:left;" | Francis Goya |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | Словенечки | style="text-align:left;" | Tomaž Kosec, Cole Moretti | style="text-align:left;" | Jože Privšek |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | Фински | style="text-align:left;" | Matti Puurtinen, Jukka Saarinen | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | Босански | style="text-align:left;" | Dino Dervišhalidović, Fahrudin Pecikoza | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Sonia | style="text-align:left;" | „Better the Devil You Know“ | Англиски | style="text-align:left;" | Dean Collinson, Red | style="text-align:left;" | Nigel Wright |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | Холандски | style="text-align:left;" | Jochem Fluitsma, Eric van Tijn, Henk Westbroek | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | Хрватски, англиски | style="text-align:left;" | Andrej Baša, Đorđe Novković | style="text-align:left;" | Andrej Baša |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | Шпански | style="text-align:left;" | Carlos Toro | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | Kyriakos Zymboulakis и Demos Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi stamatas“ | Грчки | style="text-align:left;" | Aristos Moschovakis, Rodoula Papalambrianou | style="text-align:left;" | George Theofanous |- | 24 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Lehakat Shiru | style="text-align:left;" | „Shiru“ | Хебрејски, англиски | style="text-align:left;" | David Chris, Shaike Paikov, Yoram Taharlev | style="text-align:left;" | Amir Frohlich |- | 25 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Bjørn Erik Vige | style="text-align:left;" | Rolf Løvland |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Niamh Kavanagh | style="text-align:left; background:#fff200;" | „In Your Eyes“ | style="background:#fff200;" | '''187''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Sonia | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Better the Devil You Know“ | style="background:#d9d9d9;" | '''164''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Annie Cotton | style="text-align:left;" | „Moi, tout simplement“ | 148 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Patrick Fiori | style="text-align:left;" | „Mama Corsica“ | 121 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Silje Vige | style="text-align:left;" | „Alle mine tankar“ | 120 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ruth Jacott | style="text-align:left;" | „Vrede“ | 92 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Arvingarna | style="text-align:left;" | „Eloïse“ | 89 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | William Mangion | style="text-align:left;" | „This Time“ | 69 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Katerina Garbi | style="text-align:left;" | „Ellada, hora tou fotos“ | 64 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Anabela | style="text-align:left;" | „A cidade até ser dia“ | 60 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Eva Santamaría | style="text-align:left;" | „Hombres“ | 58 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Enrico Ruggeri | style="text-align:left;" | „Sole d'Europa“ | 45 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | Inga | style="text-align:left;" | „Þá veistu svarið“ | 42 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Maria Magdalena“ | 32 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | Put | style="text-align:left;" | „Don't Ever Cry“ | 31 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | Fazla | style="text-align:left;" | „Sva bol svijeta“ | 27 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Katri Helena | style="text-align:left;" | „Tule luo“ | 20 |- ! 18 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Münchener Freiheit | style="text-align:left;" | „Viel zu weit“ | 18 |- ! 19 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | Kyriakos Zymboulakis и Demos Van Beke | style="text-align:left;" | „Mi stamatas“ | 17 |- ! 20 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Modern Times | style="text-align:left;" | „Donne-moi une chance“ | 11 |- ! 21 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Burak Aydos, Öztürk Baybora и Serter | style="text-align:left;" | „Esmer Yarim“ | 10 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Tommy Seebach Band | style="text-align:left;" | „Under stjernerne på himlen“ | 9 |- ! 22 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | 1X Band | style="text-align:left;" | „Tih deževen dan“ | 9 |- ! 24 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Lehakat Shiru | style="text-align:left;" | „Shiru“ | 4 |- ! style="background:#f44336;" | 25 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Barbara | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Iemand als jij“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; direction:ltr; text-align:center; font-size:85%;" ! style="text-align:left; min-width:150px;" | Натпреварувач ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Турција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Данска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Грција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Малта ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Исланд ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Австрија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Словенија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Б и Х ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Хрватска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Кипар ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Израел ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 10 | 5 | 0 | 0 | 10 | 0 | 8 | 0 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 ! 45 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} Турција | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 6 | 0 | 0 ! 10 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 18 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | 10 | 0 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 10 | 7 | 8 | 5 | 4 | 6 | 1 | 12 | 6 | 7 | 12 | 8 | 4 | 0 | 10 | 8 | 2 | 3 | 6 | 4 | 3 ! 148 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} Данска | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 9 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} Грција | 2 | 2 | 2 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 5 | 0 | 8 | 12 | 7 ! 64 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} Малта | 7 | 5 | 4 | 7 | 5 | 5 | 0 | 0 | 0 | 4 | 2 | 2 | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 4 | 6 | 0 | 4 | 4 | 1 | 3 | 0 ! 69 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} Исланд | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 4 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | 1 | 0 | 5 | 0 | 0 | 2 | 7 | 5 | 0 | 2 | 2 | 2 ! 42 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} Австрија | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 3 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 3 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 12 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 32 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} Португалија | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 0 | 5 | 2 | 5 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 2 | 0 | 4 | 0 | 2 | 0 | 1 | 12 | 0 | 12 | 3 | 0 | 0 ! 60 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | 0 | 7 | 0 | 4 | 12 | 3 | 0 | 0 | 8 | 7 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 10 | 6 | 4 | 1 | 0 | 4 | 3 | 8 | 0 | 10 | 8 | 6 ! 121 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | 0 | 0 | 8 | 8 | 7 | 0 | 10 | 0 | 7 | 10 | 4 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 5 | 6 | 7 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 ! 89 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} Ирска | 12 | 1 | 5 | 12 | 6 | 6 | 2 | 12 | 3 | 8 | 6 | 10 | 12 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 7 | 12 | 3 | 8 | 12 | 10 | 6 | 10 | 7 | 5 | 12 ! 187 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 11 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} Словенија | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 9 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 | 2 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 20 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} Босна и Херцеговина | 3 | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 4 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 27 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | 1 | 8 | 6 | 5 | 8 | 0 | 12 | 0 | 12 | 12 | 7 | 6 | 10 | 8 | 8 | 10 | 5 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 4 | 10 | 5 | 4 | 12 | 8 ! 164 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | 6 | 6 | 7 | 0 | 0 | 0 | 7 | 3 | 6 | 3 | 0 | 0 | 5 | 12 | 0 | 7 | 0 | 10 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 7 | 0 | 0 | 10 ! 92 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} Хрватска | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 4 | 4 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 6 ! 31 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | 5 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 5 | 8 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 10 | 6 | 0 | 0 | 7 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 1 | 1 ! 58 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} Кипар | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 ! 17 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} Израел | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 ! 4 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | 0 | 10 | 10 | 10 | 0 | 12 | 6 | 0 | 10 | 0 | 8 | 0 | 0 | 5 | 1 | 3 | 12 | 7 | 0 | 6 | 12 | 0 | 8 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 ! 120 |} == 12 поени == Следната табела го прикажува целиот распоред на максималните 12 поени. Ирска добила седум дванаесетки, Велика Британија четири, Норвешка и Швајцарија по три, Франција и Португалија по две, а Австрија, Босна и Херцеговина, Грција и Холандија по една. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Земји што дале 12 поени |- ! 7 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]], {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]], {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]], {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]], {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]], {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]], {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]], {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]], {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]], {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]], {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]], {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]], {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]], {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]], {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]], {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] |} == Метод на гласање == Во 1993 година продолжил системот на бодирање воведен во 1975 година. Секоја земја доделувала 12 поени на својата омилена песна, 10 поени на втората, а потоа 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен на следните осум фаворити. Секоја национална делегација имала жири од 16 членови, рамномерно поделено меѓу јавноста и музички професионалци, како и според пол и возрасни категории. Секој член во тајност ги оценувал сите песни со број на гласови од 1 до 10, без можност за воздржување и без можност да гласа за песната на сопствената земја. Гласовите потоа се собирале од претседателот на жирито, кој не гласал. Во случај на изедначување на песни во првите десет места, членовите на жирито гласале со кревање раце за да се одреди конечниот редослед. == Гласањето == Гласањето било спроведено со жири-гласање. Резултатите на земјите биле соопштувани по редоследот на настапување. Поради технички проблем со телефонската врска, [[Малта]] не можела да гласа на предвиденото осмо место и на крајот гласала последна. == Продукција и формат == Натпреварот го продуцирал ирскиот јавен радиодифузер [[RTÉ]]. Извршен продуцент бил Liam Miller, продуцент Kevin Linehan, режисер Anita Notaro, сценограф Alan Farquharson, а музички директор Noel Kelehan, кој го водел RTÉ Concert Orchestra. Надзорот од страна на ЕБУ го вршел Christian Clausen како скрутинер. Секоја земја доставила една песна со максимално времетраење од три минути. Песните морале да бидат изведени на еден или повеќе јазици на земјата што ја претставувале. На сцената можеле да настапат најмногу шест изведувачи. Биле дозволени и инструментални однапред снимени подлоги, но тие можеле да содржат само звуци од инструменти што биле видливи на сцената и биле имитирани од изведувачите. Сцената била најголемата што дотогаш била изградена за Евровизија. Имала површина од околу 2.500 квадратни стапки, била изработена од проѕирен материјал со осветлување одоздола, а над сцената висела огледална триаголна конструкција. Во средината на сцената имало скриена врата која била користена од водителката и подоцна од победничката. == Програма и настап == Натпреварот започнал со анимирана секвенца инспирирана од келтската митологија. Музиката била напишана од Ronan Johnston и Shea Fitzgerald, а во секвенцата настапил свирачот на uilleann pipes, Davy Spillane. Интервалниот настап го сочинувале претходните победници [[Линда Мартин]] и [[Џони Логан]]. Линда Мартин повторно ја извела победничката песна „Why Me?“, додека Џони Логан ја извел песната „Voices (Are Calling)“ со хорови од Cork School of Music и деца од Милстрит. Трофејот за победникот бил изработен од Waterford Crystal и му бил врачен на ирскиот тим од Линда Мартин. == Претставници при гласањето == Познати претставници при гласањето во 1993 година: {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Solveig Herlin |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Olivier Minne |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Eileen Dunne |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Maurice Molitor |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | Kevin Drake |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Joop van Os |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Gösta Hanson |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | Ömer Önder |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Colin Berry |} == Забележителни моменти == Победата на [[Ирска]] со „In Your Eyes“ била петта победа на земјата и втора последователна победа. [[Велика Британија]] го освоила второто место со Sonia и „Better the Devil You Know“. Тоа било второ последователно второ место за Велика Британија. [[Швајцарија]] завршила трета со Annie Cotton и „Moi, tout simplement“. [[Босна и Херцеговина]] учествувала во услови на тековната војна во земјата. Нејзиниот номиниран диригент Sinan Alimanović не можел безбедно да отпатува во Ирска, па оркестарот го водел Noel Kelehan. При соопштувањето на босанските гласови, поради оштетените телефонски линии во земјата била употребена сателитска врска, а во салата се слушала статика. Публиката ја поздравила босанската делегација со силен аплауз. Ирска освоила рекордни 187 поени, рекорд кој бил надминат веќе следната година, кога Ирска освоила 226 поени. По натпреварот ЕБУ потврдила дека седумте најслабо пласирани земји ќе бидат исклучени од натпреварот во 1994 година за да се создаде простор за седум нови учесници. Тоа биле [[Белгија]], [[Кипар]], [[Данска]], [[Израел]], [[Луксембург]], [[Словенија]] и [[Турција]]. == Емитување == Натпреварот бил пренесуван од сите учеснички радиодифузери, како и од повеќе неучеснички членки на ЕБУ. Проценетата глобална телевизиска публика се движела меѓу 300 и 500 милиони гледачи. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Радиодифузер ! style="text-align:left;" | Канал ! style="text-align:left;" | Коментатор |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | ORF | style="text-align:left;" | ORF 1 | style="text-align:left;" | Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | BRTN | style="text-align:left;" | TV1 | style="text-align:left;" | André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | RTBF | style="text-align:left;" | RTBF1 / Sports 21 | style="text-align:left;" | Claude Delacroix |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | style="text-align:left;" | HRT | style="text-align:left;" | HTV 1 | style="text-align:left;" | Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Евровизија|Кипар]] | style="text-align:left;" | CyBC | style="text-align:left;" | RIK 1 | style="text-align:left;" | Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | DR | style="text-align:left;" | DR TV | style="text-align:left;" | Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | YLE | style="text-align:left;" | TV1 | style="text-align:left;" | Erkki Pohjanheimo и Kirsi-Maria Niemi |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | France Télévision | style="text-align:left;" | France 2 | style="text-align:left;" | Patrice Laffont |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | ARD | style="text-align:left;" | Erstes Deutsches Fernsehen | style="text-align:left;" | Jan Hofer |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Евровизија|Исланд]] | style="text-align:left;" | RÚV | style="text-align:left;" | Sjónvarpið | style="text-align:left;" | Jakob Frímann Magnússon |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | RTÉ | style="text-align:left;" | RTÉ 1 | style="text-align:left;" | Pat Kenny |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | IBA | style="text-align:left;" | Israeli Television | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | RAI | style="text-align:left;" | RAI Uno | style="text-align:left;" | Ettore Andenna |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | CLT | style="text-align:left;" | RTL Hei Elei | style="text-align:left;" | Romain Goerend |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | style="text-align:left;" | PBS | style="text-align:left;" | TVM | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | NOS | style="text-align:left;" | Nederland 3 | style="text-align:left;" | Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | NRK | style="text-align:left;" | NRK Fjernsynet / NRK P2 | style="text-align:left;" | Leif Erik Forberg |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | RTP | style="text-align:left;" | RTP Canal 1 | style="text-align:left;" | |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Евровизија|Словенија]] | style="text-align:left;" | RTVSLO | style="text-align:left;" | SLO 1 | style="text-align:left;" | Tajda Lekše |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | TVE | style="text-align:left;" | La Primera | style="text-align:left;" | José Luis Uribarri |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | SVT | style="text-align:left;" | TV2 | style="text-align:left;" | Jan Jingryd |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | SRG SSR | style="text-align:left;" | SF DRS / TSR / TSI | style="text-align:left;" | Bernard Thurnheer / Jean-Marc Richard / Emanuela Gaggini |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Турција}} [[Турција на Евровизија|Турција]] | style="text-align:left;" | TRT | style="text-align:left;" | TRT 1 | style="text-align:left;" | Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | BBC | style="text-align:left;" | BBC1 | style="text-align:left;" | Terry Wogan |} == Продукциски особености == Изданието во 1993 година било најголемата надворешна телевизиска продукција што [[RTÉ]] ја реализиралa до тој момент. Вкупните трошоци за продукцијата биле пријавени на повеќе од 2,2 милиони ирски фунти. За потребите на арената биле извршени значителни инфраструктурни зафати, меѓу кои дополнително ископување под сцената за да се добие потребната висина, поставување дополнителни телефонски линии и проширување на железничката линија и станицата во Милстрит. == Надворешни врски == * Eurovision.tv * Eurovision Song Contest 1993 — Millstreet == Извори == * Eurovision.com — Millstreet 1993 * Eurovision Song Contest 1993 — конечни резултати и детално гласање * Kvalifikacija za Millstreet — квалификациски натпревар од 1993 година * Архивски податоци за учесниците, радиодифузерите и претставниците при гласањето == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:1970 во музиката]] [[Категорија:1970 во Холандија]] [[Категорија:Музички натпревари во Амстердам]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Холандска култура]] [[Категорија:Амстердам]] [[Категорија:Музиката во 1970 година]] cwsbqkumzhh3jxoiohf4hy8gkmbjwxv 0 1172683 5628771 5626366 2026-09-15T10:38:57Z BT405 9277 5628771 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1992 | slogan = | image = ESC 1992 logo.png | date = 9 мај 1992 | semi1 = | semi2 = | edition = 37 | host = [[Шведска]] | venue = [[Малме Истадион]], [[Малме]], [[Шведска]] | presenters = [[Харалд Треутигер]] и [[Лидија Каполикио]] | emiter = [[SVT]] | winner = [[Ирска]] — Линда Мартин — „Why Me?“ | director = Kåge Gimtel | entries = 23 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1992 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 23 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1991 | next = 1993 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1992''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1992''' — беше 37. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 9 мај 1992 година во [[Малме Истадион]] во [[Малме]], [[Шведска]], откако Карола ја донесе победата за Шведска претходната година во Рим. Домаќин на манифестацијата беше шведската телевизија SVT, а водители беа [[Харалд Треутигер]] и [[Лидија Каполикио]]. На натпреварот учествуваа 23 земји. Ова беше последно појавување на [[Југославија]] (претставена од [[Екстра Нена]] со песната „Љубим те песмама“, со што заврши една ера на настапи под тоа име) пред нејзиниот целосен распад. Победата ја однесе [[Ирска]] со легендарната песна „Why Me?“ во изведба на [[Линда Мартин]], чиј автор беше двократниот победник [[Џони Логан]]. Оваа победа го означи почетокот на неверојатната ирска доминација во првата половина на 1990-тите години. На второто место се пласира Велика Британија со Мајкл Бол, а третото место го освои Малта со Мери Спатери. == Место на одржување == Малме Истадион беше претворен во спектакуларна евровизиска арена. Шведскиот организатор се покажа како беспрекорен домаќин, воведувајќи модерни сценски елементи и врвна телевизиска продукција која постави нови стандарди за натпреварот. [[File:Malmö isstadion 2.jpg|thumb|десно|Малме – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 23 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Серафин Зубири | style="text-align:left;" | „Todo esto es la música“ | Шпански | style="text-align:left;" | Luis Miguélez, Alfredo Valbuena | style="text-align:left;" | Javier Losada |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Morgane | style="text-align:left;" | „Nous, on veut des violons“ | Француски | style="text-align:left;" | Claude Barzotti, Anne-Marie Gaspard | style="text-align:left;" | Frank Fievez |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Dafna | style="text-align:left;" | „Ze Rak Sport“ (זה רק ספורט) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Kobi Oshrat |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Aylin Vatankoş | style="text-align:left;" | „Yaz Bitti“ | Турски | style="text-align:left;" | Aldoğan Şimşekyay, Aylin Uçanlar | style="text-align:left;" | Aydın Özarı |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Cleopatra | style="text-align:left;" | „Olou tou kosmou i elpida“ (Όλου του κόσμου η ελπίδα) | Грчки | style="text-align:left;" | Christos Lagos | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Kali | style="text-align:left;" | „Monté la riviè“ | Француски, антилски креолски | style="text-align:left;" | Jean-Marc Monnerville, Kali | style="text-align:left;" | Magdi Vasco Noverraz |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Christer Björkman | style="text-align:left;" | „I morgon är en annan dag“ | Шведски | style="text-align:left;" | Niklas Strömstedt | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dina | style="text-align:left;" | „Amor d'água fresca“ | Португалски | style="text-align:left;" | Ondina Veloso, Rosa Lobato de Faria | style="text-align:left;" | Carlos Alberto Moniz |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Evridiki | style="text-align:left;" | „Teriazoume“ (Ταιριάζουμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Giorgos Theofanous, Leonidas Malenis | style="text-align:left;" | George Theofanous |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left;" | Mary Spiteri | style="text-align:left;" | „Little Child“ | Англиски | style="text-align:left;" | Georgina Abela, Raymond Mahoney | style="text-align:left;" | Paul Abela |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Heart 2 Heart | style="text-align:left;" | „Nei eða já“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Karlsson, Grétar Örvarsson, Stefán Hilmarsson | style="text-align:left;" | Nigel Wright |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Pave Maijanen | style="text-align:left;" | „Yamma Yamma“ | Фински | style="text-align:left;" | Pave Maijanen, Heikki Harma | style="text-align:left;" | Olli Ahvenlahti |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daisy Auvray | style="text-align:left;" | „Mister Music Man“ | Француски | style="text-align:left;" | Gordon Dent | style="text-align:left;" | Roby Seidel |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Marion Welter & Kontinent | style="text-align:left;" | „Sou fräi“ | Луксембуршки | style="text-align:left;" | Jang Linster, Ab van Goor | style="text-align:left;" | Christian Jacob |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Zusammen geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen, Joachim Horn-Bernges | style="text-align:left;" | Leon Ives |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Michael Ball | style="text-align:left;" | „One Step Out of Time“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Davies, Tony Ryan, Victor Stratton | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Linda Martin | style="text-align:left;" | „Why Me?“ | Англиски | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lotte Nilsson & Kenny Lübcke | style="text-align:left;" | „Alt det som ingen ser“ | Дански | style="text-align:left;" | Carsten Warming | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mia Martini | style="text-align:left;" | „Rapsodia“ | Италијански | style="text-align:left;" | Giuseppe Dati, Giancarlo Bigazzi | style="text-align:left;" | Marco Falagiani |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Екстра Нена]] | style="text-align:left;" | „Љубим те песмама“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Radivoje Radivojević, Gale Janković | style="text-align:left;" | Stjepan Mihaljinec |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Merethe Trøan | style="text-align:left;" | „Visjoner“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Robert Morley, Eva Jansen | style="text-align:left;" | Rolf Løvland |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Träume sind für alle da“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Norbert Daum |- | 23 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Humphrey Campbell | style="text-align:left;" | „Wijs me de weg“ | Холандски | style="text-align:left;" | Edwin Schimscheimer | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#c47f33; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Трето место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Linda Martin | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Why Me?“ | style="background:#fff200;" | '''155''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Michael Ball | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „One Step Out of Time“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''139''' |- ! style="background:#c47f33;" | 3 | style="text-align:left; background:#c47f33;" | {{знаме|Малта}} | style="text-align:left; background:#c47f33;" | Mary Spiteri | style="text-align:left; background:#c47f33;" | „Little Child“ | style="text-align:left; background:#c47f33;" | '''123''' |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Mia Martini | style="text-align:left;" | „Rapsodia“ | 111 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Cleopatra | style="text-align:left;" | „Olou tou kosmou i elpida“ | 94 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Dafna | style="text-align:left;" | „Ze Rak Sport“ | 85 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Heart 2 Heart | style="text-align:left;" | „Nei eða já“ | 80 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Kali | style="text-align:left;" | „Monté la riviè“ | 73 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Humphrey Campbell | style="text-align:left;" | „Wijs me de weg“ | 67 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tony Wegas | style="text-align:left;" | „Zusammen geh'n“ | 63 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Evridiki | style="text-align:left;" | „Teriazoume“ | 57 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lotte Nilsson & Kenny Lübcke | style="text-align:left;" | „Alt det som ingen ser“ | 47 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Екстра Нена]] | style="text-align:left;" | „Љубим те песмама“ | 44 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Serafín | style="text-align:left;" | „Todo esto es la música“ | 37 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daisy Auvray | style="text-align:left;" | „Mister Music Man“ | 32 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Wind | style="text-align:left;" | „Träume sind für alle da“ | 27 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dina | style="text-align:left;" | „Amor d'água fresca“ | 26 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Merethe Trøan | style="text-align:left;" | „Visjoner“ | 23 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Aylin Vatankoş | style="text-align:left;" | „Yaz Bitti“ | 17 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Morgane | style="text-align:left;" | „Nous, on veut des violons“ | 11 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Marion Welter & Kontinent | style="text-align:left;" | „Sou fräi“ | 10 |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Christer Björkman | style="text-align:left;" | „I morgon är en annan dag“ | 9 |- ! style="background:#f44336;" | 23 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Pave Maijanen | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Yamma Yamma“ | style="background:#f44336;" | '''4''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="23" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Малта ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 37 || style="background:#666666;" | || || || 1 || 1 || || 4 || 6 || 2 || 3 || 3 || || || || || 7 || 5 || 2 || || || 1 || 3 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 11 || || style="background:#666666;" | || 3 || || || 4 || || || || || || || || || || || || || || 3 || || 1 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 85 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 8 || 4 || 7 || 4 || 7 || || 4 || 8 || 1 || 7 || 2 || 4 || || || 3 || 2 || 4 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Турција || 17 || || || || style="background:#666666;" | || 8 || || || || || || || || || || 3 || || || || || 6 || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || 94 || 7 || 8 || 7 || 3 || style="background:#666666;" | || 12 || || 2 || 5 || 10 || 4 || 12 || 7 || 8 || || || || || 4 || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || 73 || 6 || 12 || || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || 12 || || 5 || 6 || || || 10 || 3 || || || 6 || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 9 || || 1 || || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || || || || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 26 || || || || || || || 8 || style="background:#666666;" | || 2 || || || 1 || 5 || 8 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || 57 || 3 || || 10 || 2 || 2 || 1 || || 8 || style="background:#666666;" | || 6 || 4 || 8 || 3 || 4 || 4 || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || 123 || 12 || 10 || 7 || 12 || 12 || || 1 || 8 || 5 || style="background:#666666;" | || 8 || 3 || 10 || 5 || 10 || 8 || || || || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 80 || 8 || 4 || 4 || 6 || 6 || 6 || || 3 || 5 || 7 || style="background:#666666;" | || || 5 || 5 || 1 || 6 || 2 || || 6 || || 5 || 5 |- | style="text-align:left;" | Финска || 4 || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 32 || 5 || 12 || || 4 || || 1 || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 10 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 63 || 2 || 8 || 8 || || 1 || 3 || || 8 || 4 || || 10 || || || || style="background:#666666;" | || 1 || 12 || || || || || 1 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 139 || 4 || 12 || 2 || 10 || 10 || 5 || 6 || 6 || 4 || 6 || 8 || 7 || 12 || 7 || 12 || style="background:#666666;" | || 7 || 12 || 7 || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Ирска || 155 || 1 || 7 || 12 || 12 || 10 || 4 || 5 || 12 || 7 || 10 || 6 || 10 || 10 || 8 || 10 || 2 || style="background:#666666;" | || 7 || 10 || 10 || || 7 |- | style="text-align:left;" | Данска || 47 || || 6 || 7 || || 1 || 6 || || 6 || || 3 || 3 || || || || 6 || 5 || || style="background:#666666;" | || 4 || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || 111 || || 5 || 3 || 12 || 8 || 8 || 10 || 5 || 10 || 12 || 7 || 6 || 12 || || 1 || || || 12 || style="background:#666666;" | || || || |- | style="text-align:left;" | Југославија || 44 || || || 6 || || 1 || || 5 || 2 || 3 || 5 || || 4 || 2 || 4 || || 2 || || || || style="background:#666666;" | || 8 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 23 || 3 || || 2 || || || 1 || || 1 || 4 || 5 || || || || 6 || || || || || || 1 || style="background:#666666;" | || || |- | style="text-align:left;" | Германија || 27 || || 6 || 10 || 6 || || 2 || || || || || || || || || || || || || || 3 || || style="background:#666666;" | || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 67 || 7 || || 5 || 7 || 5 || 4 || 7 || 3 || 1 || 5 || 2 || 8 || 4 || 7 || || || || || 8 || 4 || style="background:#666666;" | | | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Малме]] [[Категорија:Музиката во 1992 година]] 25rhoxbcsm3zs6bbwdj2lyy8rifq8lj 0 1172684 5628818 5626008 2026-09-15T11:12:20Z BT405 9277 5628818 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1969 | slogan = La España Diferente | image = 1969-width=600-width=600.png | date = 29 март 1969 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = | host = [[Шпанија]] | venue = Театро Реал, Мадрид | presenters = Лаурита Валенсуела | emiter = [[Televisión Española]] (TVE) | winner = [[Шпанија]], [[Велика Британија]], [[Холандија]] и [[Франција]] | director = Рамон Диез | entries = 16 | debuting = | returning = | nonparticipating = [[Австрија]] | map = ESC 1969 Map 2.svg | green = | yellow = | red = | finalists =1 | notqualified = | confirmed = | past = | vote = Жири од 10 членови; секој член доделувал по еден глас | previous = 1968 | next = 1970 | website = eurovision.tv | url =eurovision.tv }} '''Евровизија 1969''' — 14-то издание на [[Евровизија]], одржано на 29 март 1969 година во [[Театро Реал]] во Мадрид, [[Шпанија]]. Домаќин на натпреварот беше [[Televisión Española]] (TVE), а водителка беше Лаурита Валенсуела. На натпреварот учествуваа 16 земји. Од 17-те земји што учествуваа во 1968 година, единствено [[Австрија]] не учествуваше во 1969 година. За првпат во историјата на натпреварот имаше изедначен резултат на првото место. [[Шпанија]], [[Велика Британија]], [[Холандија]] и [[Франција]] освоија по 18 поени и сите четири земји беа прогласени за заеднички победници. Во тоа време правилата не предвидуваа дополнително правило за разрешување на изедначен резултат. Победничките песни беа „Vivo cantando“ на Саломе за [[Шпанија]], „Boom Bang-a-Bang“ на Лулу за [[Велика Британија]], „De troubadour“ на Лени Кур за [[Холандија]] и „Un jour, un enfant“ на Фрида Бокара за [[Франција]]. == Место на одржување == [[Театро Реал]] во Мадрид беше избран за домаќин на натпреварот откако [[Шпанија]] победи на [[Евровизија 1968]] со песната „La, la, la“, изведена од Масил. Театро Реал бил отворен во 1850 година, а по затворањето во 1924 година повторно бил отворен во 1966 година како концертна сала. == Продукција и формат == * '''Датум:''' 29 март 1969 * '''Време:''' 22:00 CET * '''Место:''' Театро Реал, Мадрид * '''Домаќин:''' [[Televisión Española]] (TVE) * '''Водителка:''' Лаурита Валенсуела * '''Извршен супервизор:''' Клифорд Браун * '''Режисер:''' Рамон Диез * '''Музички директор:''' Аугусто Алгеро * '''Оркестар:''' 52 музичари * '''Број на учесници:''' 16 Аугусто Алгеро бил музички директор и го водел оркестарот во воведниот и завршниот дел на емисијата. Секоја земја можела да назначи свој диригент за изведбата на својата песна. Телевизиската продукција била во боја, што било вторпат по ред натпреварот да биде снимен и пренесен во боја. Бидејќи TVE немала доволно опрема за толку голем настан, опремата била изнајмена од германската телевизија ARD. Во Шпанија натпреварот бил прикажан во црно-бела слика бидејќи шпанската телевизиска мрежа сè уште немала поддршка за пренос во боја. == Земји учеснички == {| class="wikitable sortable" style="direction:ltr; width:100%;" ! style="text-align:center;" | Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:left;" | Јазик ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Иван и 3М | style="text-align:left;" | ''Pozdrav svijetu'' | style="text-align:left;" | Српскохрватски | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Ромулд | style="text-align:left;" | ''Catherine'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 3 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Саломе | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''Vivo cantando'' | style="text-align:left; background:#fff200;" | Шпански | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Жан-Жак | style="text-align:left;" | ''Maman, Maman'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Мјуриел Деј | style="text-align:left;" | ''The Wages of Love'' | style="text-align:left;" | Англиски | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Ива Заники | style="text-align:left;" | ''Due grosse lacrime bianche'' | style="text-align:left;" | Италијански | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 7 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Лулу | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | ''Boom Bang-a-Bang'' | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Англиски | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 1 | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 18 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 8 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Лени Кур | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''De troubadour'' | style="text-align:left; background:#fff200;" | Холандски | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Томи Керберг | style="text-align:left;" | ''Judy, min vän'' | style="text-align:left;" | Шведски | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Луис Нефс | style="text-align:left;" | ''Jennifer Jennings'' | style="text-align:left;" | Холандски | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Паола дел Медико | style="text-align:left;" | ''Bonjour, Bonjour'' | style="text-align:left;" | Германски | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 12 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Кирсти Спарбо | style="text-align:left; background:#f44336;" | ''Oj, oj, oj, så glad jeg skal bli'' | style="text-align:left; background:#f44336;" | Норвешки | style="text-align:center; background:#f44336;" | 16 | style="text-align:center; background:#f44336;" | 1 |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Сив Малмквист | style="text-align:left;" | ''Primaballerina'' | style="text-align:left;" | Германски | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 14 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Фрида Бокара | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''Un jour, un enfant'' | style="text-align:left; background:#fff200;" | Француски | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Симоне де Оливеира | style="text-align:left;" | ''Desfolhada portuguesa'' | style="text-align:left;" | Португалски | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Јарко и Лаура | style="text-align:left;" | ''Kuin silloin ennen'' | style="text-align:left;" | Фински | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:center;" | 6 |} == Резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="direction:ltr; width:100%;" ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | =1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Саломе | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''Vivo cantando'' | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | =1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Лулу | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''Boom Bang-a-Bang'' | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | =1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Лени Кур | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''De troubadour'' | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | =1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Фрида Бокара | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''Un jour, un enfant'' | style="text-align:center; background:#fff200;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Паола дел Медико | style="text-align:left;" | ''Bonjour, Bonjour'' | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Жан-Жак | style="text-align:left;" | ''Maman, Maman'' | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Мјуриел Деј | style="text-align:left;" | ''The Wages of Love'' | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Луис Нефс | style="text-align:left;" | ''Jennifer Jennings'' | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | =9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Томи Керберг | style="text-align:left;" | ''Judy, min vän'' | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | =9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Сив Малмквист | style="text-align:left;" | ''Primaballerina'' | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Ромулд | style="text-align:left;" | ''Catherine'' | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Јарко и Лаура | style="text-align:left;" | ''Kuin silloin ennen'' | style="text-align:center;" | 6 |- | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Иван и 3М | style="text-align:left;" | ''Pozdrav svijetu'' | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Ива Заники | style="text-align:left;" | ''Due grosse lacrime bianche'' | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Симоне де Оливеира | style="text-align:left;" | ''Desfolhada portuguesa'' | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 16 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Кирсти Спарбо | style="text-align:left; background:#f44336;" | ''Oj, oj, oj, så glad jeg skal bli'' | style="text-align:center; background:#f44336;" | 1 |} == Систем на гласање == Секоја земја имала жири од десет членови. Секој член на жирито доделувал еден глас на својата омилена песна, со исклучок на песната на сопствената земја. Така, секоја земја можела да додели најмногу десет гласови на останатите учесници. Најмногу гласови од едно национално жири добила песната на [[Холандија]], која добила шест гласа од едно жири. На пробата пред натпреварот било симулирано гласање и се појавил изедначен резултат, што подоцна се случил и во вистинското финале. == Детално гласање == {| class="wikitable" style="direction:ltr; text-align:center; font-size:90%;" ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Југославија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Монако ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="width:120px;" | Вкупно |- ! style="text-align:left;" | Југославија | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 5 |- ! style="text-align:left;" | Луксембург | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 7 |- ! style="text-align:left;" | Шпанија | 1 | 2 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 1 | 3 | 2 | 2 | 0 | 18 |- ! style="text-align:left;" | Монако | 0 | 0 | 2 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 4 | 0 | 2 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11 |- ! style="text-align:left;" | Ирска | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0 | 0 | 3 | 10 |- ! style="text-align:left;" | Италија | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 5 |- ! style="text-align:left;" | Велика Британија | 2 | 4 | 0 | 0 | 0 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 5 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 18 |- ! style="text-align:left;" | Холандија | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 4 | 1 | 0 | 6 | 0 | 0 | 18 |- ! style="text-align:left;" | Шведска | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 1 | 3 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Белгија | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10 |- ! style="text-align:left;" | Швајцарија | 2 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 2 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 2 | 0 | 0 | 2 | 13 |- ! style="text-align:left;" | Норвешка | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |- ! style="text-align:left;" | Германија | 3 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Франција | 0 | 1 | 0 | 2 | 4 | 0 | 4 | 2 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 0 | 18 |- ! style="text-align:left;" | Португалија | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 4 |- ! style="text-align:left;" | Финска | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 |} == Портпароли == Познати портпароли на националните жирија на Евровизија 1969 биле: * {{знамеикона|Белгија}} Белгија — Ежен Сенел * {{знамеикона|Ирска}} Ирска — Брендан О'Рајли * {{знамеикона|Финска}} Финска — Попе Берг * {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка — Јанка Полани * {{знамеикона|Шведска}} Шведска — Едвард Мац * {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија]] — Колин Вард-Луис * {{знамеикона|Југославија}} Југославија — Вишња Трпутец == Интервален настап == Интервалниот настап бил надреалистички документарен филм со наслов „La España diferente“, во режија на Хавиер Агире, со музика од Луис де Пабло. Во текот на завршните наслови оркестарот извел медли од претходни победнички песни на [[Евровизија]]. == Победата и изедначувањето == Гласањето во 1969 година завршило со четирикратно изедначување на првото место. [[Шпанија]], [[Велика Британија]], [[Холандија]] и [[Франција]] добиле по 18 поени. Ова бил првпат во историјата на [[Евровизија]] да има изедначување за првото место. Бидејќи правилата тогаш дозволувале повеќе победници, сите четири земји биле прогласени за победници. Поради тоа што немало доволно медали за сите победници и нивните автори, на сцената медалите им биле доделени само на изведувачите. Авторите ги добиле своите медали подоцна. Медалите ги доделила победничката од претходната година, Масил, по што сите четири победнички песни биле повторно изведени. По контроверзниот четирикратен резултат, од 1970 година бил воведен дополнителен механизам за разрешување на изедначен резултат. == Забележителни моменти == * [[Шпанија]] ја освоила Евровизија втора година по ред. * [[Франција]] ја освоила Евровизија по четврти пат. * [[Холандија]] ја освоила Евровизија по трет пат. * [[Велика Британија]] ја освоила Евровизија по втор пат. * Четири земји за првпат биле прогласени за заеднички победници. * [[Австрија]] не учествувала во натпреварот. * Натпреварот бил втор по ред произведен и емитуван во боја. * Телевизискиот пренос во Шпанија сепак бил во црно-бела слика поради ограничувањата на домашната телевизиска мрежа. * Пред финалето, на генералната проба било симулирано изедначување на првото место. * По четирикратната победа, од следната година бил воведен систем за разрешување на изедначените резултати. == Емитување == Натпреварот бил пренесен преку мрежата [[Евровизија]] во земјите учеснички, а бил емитуван и во повеќе неучеснички земји. Се проценува дека глобалната телевизиска публика изнесувала меѓу 250 и 400 милиони гледачи. == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:1969 во музиката]] [[Категорија:1969 во Шпанија]] [[Категорија:Музички натпревари во Мадрид]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шпанска музика]] [[Категорија:Култура на Мадрид]] [[Категорија:Музиката во 1969 година]] 45zsr4d22vvpmde0lfjay9deswkgehn 0 1172685 5628735 5625992 2026-09-15T10:27:28Z BT405 9277 5628735 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1962 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1962 - logo.png | date = 18 март 1962 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = 7 | host = [[Луксембург (град)|Луксембург]], Луксембург | venue = [[Grand Auditorium de RTL|Гранд аудиториум де RTL]], [[Villa Louvigny]] | presenters = Миреј Деланоа | emiter = [[CLT]] | winner = {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | director = Жо Поли; Рене Штајхен | entries = 16 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1962 Map_2.svg | green = | red = | finalists =1 | notqualified = | confirmed = | past = [[Евровизија 1961|1961]] | vote = 10-члени жирија; секое жири доделувало 3, 2 и 1 поен на своите три омилени песни | previous = 1961 | next = 1963 | website =https://eurovision.tv | url =https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1962''' — седмо издание на [[Евровизискиот натпревар на песна]]. Натпреварот се одржал на 18 март 1962 година во [[Луксембург (град)|Луксембург]], во [[Grand Auditorium de RTL|Гранд аудиториумот де RTL]] во [[Villa Louvigny]]. Домаќин бил луксембуршкиот радиодифузер [[CLT]], а водителка била Миреј Деланоа. На натпреварот учествувале 16 земји. Победила [[Франција на Евровизија|Франција]] со Изабел Обре и песната „Un premier amour“. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:center;" | Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:left;" | Јазик ! style="text-align:center;" | Поени ! style="text-align:center;" | Место |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Марион Рунг | style="text-align:left;" | „Tipi-tii“ | style="text-align:left;" | фински | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Фуд Леклерк | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Ton nom“ | style="text-align:left; background:#f44336;" | француски | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Виктор Балагер | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Llámame“ | style="text-align:left; background:#f44336;" | шпански | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Елеонора Шварц | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Nur in der Wiener Luft“ | style="text-align:left; background:#f44336;" | германски | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Елен Винтер | style="text-align:left;" | „Vuggevise“ | style="text-align:left;" | дански | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Ингер Бергрен | style="text-align:left;" | „Sol och vår“ | style="text-align:left;" | шведски | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Кони Фробес | style="text-align:left;" | „Zwei kleine Italiener“ | style="text-align:left;" | германски | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 6 |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | De Spelbrekers | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Katinka“ | style="text-align:left; background:#f44336;" | холандски | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Изабел Обре | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Un premier amour“ | style="text-align:left; background:#fff200;" | француски | style="text-align:center; background:#fff200;" | 26 | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Ингер Јакобсен | style="text-align:left;" | „Kom sol, kom regn“ | style="text-align:left;" | норвешки | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Жан Филип | style="text-align:left;" | „Le retour“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Лола Новаковиќ | style="text-align:left;" | „Ne pali svetlo u sumrak“ | style="text-align:left;" | српскохрватски | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]] | style="text-align:left;" | Рони Керол | style="text-align:left;" | „Ring-a-ding Girl“ | style="text-align:left;" | англиски | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Камило Фелген | style="text-align:left;" | „Petit bonhomme“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:center;" | 3 |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Клаудио Вила | style="text-align:left;" | „Addio, addio“ | style="text-align:left;" | италијански | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 9 |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Франсоа Дегел | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Dis rien“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | француски | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 13 | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 2 |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Изабел Обре | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Un premier amour“ | style="text-align:center; background:#fff200;" | 26 |- | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Франсоа Дегел | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Dis rien“ | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Камило Фелген | style="text-align:left;" | „Petit bonhomme“ | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Лола Новаковиќ | style="text-align:left;" | „Ne pali svetlo u sumrak“ | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]] | style="text-align:left;" | Рони Керол | style="text-align:left;" | „Ring-a-ding Girl“ | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Кони Фробес | style="text-align:left;" | „Zwei kleine Italiener“ | style="text-align:center;" | 9 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Марион Рунг | style="text-align:left;" | „Tipi-tii“ | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Ингер Бергрен | style="text-align:left;" | „Sol och vår“ | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Клаудио Вила | style="text-align:left;" | „Addio, addio“ | style="text-align:center;" | 3 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Елен Винтер | style="text-align:left;" | „Vuggevise“ | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Ингер Јакобсен | style="text-align:left;" | „Kom sol, kom regn“ | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Жан Филип | style="text-align:left;" | „Le retour“ | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Елеонора Шварц | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Nur in der Wiener Luft“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Фуд Леклерк | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Ton nom“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | De Spelbrekers | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Katinka“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Виктор Балагер | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Llámame“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |} == Детално гласање == Во 1962 година секоја земја имала жири од 10 лица. Жирито колективно ги избирало своите три омилени песни и им доделувало 3, 2 и 1 поен. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:center;" | Поени ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Финска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Белгија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Шпанија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Австрија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Данска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Шведска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Германија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Холандија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Франција ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Норвешка ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Југославија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Луксембург ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Италија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Монако |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | style="text-align:center;" | 4 | 0 || 0 || 0 || 0 || 3 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} Австрија | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} Данска | style="text-align:center;" | 2 | 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | style="text-align:center;" | 4 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | style="text-align:center;" | 9 | 2 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | style="text-align:center;" | 26 | 1 || 2 || 1 || 1 || 3 || 3 || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 0 || 2 || 2 || 2 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | style="text-align:center;" | 2 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | style="text-align:center;" | 2 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} Југославија | style="text-align:center;" | 10 | 0 || 3 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 3 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} Обединето Кралство | style="text-align:center;" | 10 | 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0 || 3 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | style="text-align:center;" | 11 | 3 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 3 || 3 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | style="text-align:center;" | 3 | 0 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} Монако | style="text-align:center;" | 13 | 0 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0 || 2 || 1 || 3 || 1 || 0 || 0 || 0 || 3 || 0 || 0 |} == Метод на гласање == Во 1962 година бил воведен нов систем на гласање. Секое национално жири имало 10 членови и колективно избирало три песни на кои им доделувало 3, 2 и 1 поен. Овој систем значел дека секоја земја можела да добие поени од само ограничен број жирии. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во [[Grand Auditorium de RTL|Гранд аудиториумот де RTL]] во [[Villa Louvigny]], Луксембург. Местото било дел од комплексот на луксембуршкиот радиодифузер RTL. == Продукција и формат == Телевизискиот пренос го организирал [[CLT]]. Мултикамерни режисери биле Жо Поли и Рене Штајхен, а водителка била Миреј Деланоа. Во 1962 година учествувале 16 земји. Бидејќи сите учесници од 1961 година повторно учествувале, немало дебитанти или повратници. == Технички проблеми == Натпреварот бил одбележан со технички проблеми со електричното напојување. За време на настапот на холандската песна „Katinka“ дошло до прекин на струјата, поради што сцената останала во темнина. Изведувачите продолжиле со настапот. == Забележителни моменти == * [[Франција на Евровизија|Франција]] ја освоиле својата трета победа на Евровизија со Изабел Обре и песната „Un premier amour“. * [[Монако на Евровизија|Монако]] го освоил второто место со Франсоа Дегел и 13 поени. * Топ 3 биле целосно составени од песни на француски јазик. * За првпат во историјата на натпреварот имало земји со 0 поени. Австрија, Белгија, Холандија и Шпанија завршиле со нула поени. * Холандската изведба била прекината со краток прекин на електричното напојување, но De Spelbrekers го продолжиле настапот. == Радиодифузери == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Радиодифузер |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | ORF |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | BRT |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | DR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | YLE |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | RTF |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | ARD |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | RAI |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | CLT |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | TMC |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | NTS |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | NRK |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]] | style="text-align:left;" | BBC |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | SR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | SRG SSR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | TVE |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | JRT |} == Извори == {{reflist}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Луксембуршка култура]] [[Категорија:Луксембург (град)]] [[Категорија:Музиката во 1962 година]] ienfzktpdh7v7skdtp1m9pfoflf0ahv 0 1172687 5628742 5626017 2026-09-15T10:32:31Z BT405 9277 5628742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1973 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1973.png | date = 7 април 1973 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = 18-то | host = {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | venue = [[Ново Театарско здание]], [[Луксембург (град)|Луксембург]] | presenters = Хелга Гитон | emiter = Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion (CLT) | winner = {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] — [[Ан-Мари Давид]] — „Tu te reconnaîtras“ | director = Рене Штајхен | entries = 17 | debuting = {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | returning = | nonparticipating = {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]], {{знамеикона|Малта}} [[Малта на Евровизија|Малта]] | map = ESC 1973 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 18 | past = 17 | vote = Двочлени жирија; секој член доделувал од 1 до 5 поени на секоја песна | previous = 1972 | next = 1974 | website = https://eurovision.tv | url =https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1973''' — осумнаесетто издание на [[Евровизија|Евровизискиот натпревар во песни]], одржано на [[7 април]] [[1973]] година во [[Луксембург (град)|Луксембург]], во [[Ново Театарско здание]]. Натпреварот го водела Хелга Гитон, а домаќин-бил [[Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion]] (CLT). На натпреварот настапиле 17 земји. Израел настапил за првпат, додека Австрија не учествувала, а Малта се повлекла откако првично била пријавена. Победил {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] со песната „Tu te reconnaîtras“, изведена од [[Ан-Мари Давид]], со 129 поени. Второ место освоил {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] со 125 поени, а трето {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] со 123 поени. == Место на одржување == Натпреварот бил одржан во [[Ново Театарско здание]] во [[Луксембург (град)|Луксембург]]. Објектот бил познат и како Grand Théâtre или Théâtre Municipal. Вообичаениот капацитет од околу 800 места бил намален за приближно 100 места за да се обезбеди простор за телевизиската и техничката опрема. == Производство и формат == Домаќин на натпреварот била [[Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion]] (CLT), со техничка помош од германскиот јавен радиодифузер ARD. Продуцент бил Пол Улвелинг, режисер Рене Штајхен, а музички директор Пјер Као. Оркестарот на Radio Télé Luxembourg броел 46 музичари. Секоја земја пријавила по една песна, со максимално траење од три минути. На сцената можеле да настапат најмногу шест изведувачи. == Учесници и песни == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автори ! style="text-align:left;" | Диригент |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | [[Марион Рунг]] | style="text-align:left;" | „Tom Tom Tom“ | Англиски | style="text-align:left;" | Bob Barratt, Rauno Lehtinen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Nicole and Hugo | style="text-align:left;" | „Baby Baby“ | Холандски | style="text-align:left;" | Ignace Baert, Erik Marijsse | style="text-align:left;" | Francis Bay |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Fernando Tordo | style="text-align:left;" | „Tourada“ | Португалски | style="text-align:left;" | José Carlos Ary dos Santos, Fernando Tordo | style="text-align:left;" | Jorge Costa Pinto |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Gitte | style="text-align:left;" | „Junger Tag“ | Германски | style="text-align:left;" | Stephan Lego, Günther-Eric Thöner | style="text-align:left;" | Günther-Eric Thöner |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Bendik Singers | style="text-align:left;" | „It's Just a Game“ | Англиски, француски | style="text-align:left;" | Arne Bendiksen, Bob Williams | style="text-align:left;" | Carsten Klouman |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Marie | style="text-align:left;" | „Un train qui part“ | Француски | style="text-align:left;" | Boris Bergman, Bernard Liamis | style="text-align:left;" | Jean-Claude Vannier |- ! 7 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Mocedades | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Eres tú“ | Шпански | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Juan Carlos Calderón | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Juan Carlos Calderón |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Patrick Juvet | style="text-align:left;" | „Je vais me marier, Marie“ | Француски | style="text-align:left;" | Pierre Delanoë, Patrick Juvet | style="text-align:left;" | Hervé Roy |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | [[Здравко Чолиќ]] | style="text-align:left;" | „Gori vatra“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Kemal Monteno | style="text-align:left;" | Esad Arnautalić |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Massimo Ranieri | style="text-align:left;" | „Chi sarà con te“ | Италијански | style="text-align:left;" | Giancarlo Bigazzi, Enrico Polito, Gaetano Savio | style="text-align:left;" | Enrico Polito |- ! 11 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | [[Ан-Мари Давид]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Tu te reconnaîtras“ | Француски | style="text-align:left; background:#fff200;" | Claude Morgan, Vline Buggy | style="text-align:left; background:#fff200;" | Pierre Cao |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | The Nova | style="text-align:left;" | „You're Summer“ | Англиски | style="text-align:left;" | Carl-Axel Dominique, Monica Dominique, Lars Forssell | style="text-align:left;" | Monica Dominique |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ben Cramer | style="text-align:left;" | „De oude muzikant“ | Холандски | style="text-align:left;" | Pierre Kartner | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Maxi | style="text-align:left;" | „Do I Dream“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jack Brierley, George F. Crosby | style="text-align:left;" | Colman Pearce |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | [[Клиф Ричард]] | style="text-align:left;" | „Power to All Our Friends“ | Англиски | style="text-align:left;" | Guy Fletcher, Doug Flett | style="text-align:left;" | David Mackay |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Martine Clémenceau | style="text-align:left;" | „Sans toi“ | Француски | style="text-align:left;" | Anne Grégory, Paul Koulak | style="text-align:left;" | Jean Claudric |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Ilanit | style="text-align:left;" | „Ey Sham“ | Еврејски | style="text-align:left;" | Nurit Hirsh, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Nurit Hirsh |} == Гласање == Секоја земја имала двочлено жири. Едниот член бил помлад од 25 години, а другиот постар од 25 години, со најмалку десет години разлика меѓу нив. Секој член на жирито доделувал од 1 до 5 поени на секоја песна, освен на песната од сопствената земја. {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} == Конечни резултати == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | [[Ан-Мари Давид]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Tu te reconnaîtras“ | style="background:#fff200;" | '''129''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Mocedades | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Eres tú“ | style="background:#d9d9d9;" | '''125''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | [[Клиф Ричард]] | style="text-align:left;" | „Power to All Our Friends“ | 123 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Ilanit | style="text-align:left;" | „Ey Sham“ | 97 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | The Nova | style="text-align:left;" | „You're Summer“ | 94 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | [[Марион Рунг]] | style="text-align:left;" | „Tom Tom Tom“ | 93 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Bendik Singers | style="text-align:left;" | „It's Just a Game“ | 89 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Gitte | style="text-align:left;" | „Junger Tag“ | 85 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Marie | style="text-align:left;" | „Un train qui part“ | 85 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Fernando Tordo | style="text-align:left;" | „Tourada“ | 80 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Maxi | style="text-align:left;" | „Do I Dream“ | 80 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Patrick Juvet | style="text-align:left;" | „Je vais me marier, Marie“ | 79 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Massimo Ranieri | style="text-align:left;" | „Chi sarà con te“ | 74 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Ben Cramer | style="text-align:left;" | „De oude muzikant“ | 69 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | [[Здравко Чолиќ]] | style="text-align:left;" | „Gori vatra“ | 65 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Martine Clémenceau | style="text-align:left;" | „Sans toi“ | 65 |- ! style="background:#f44336;" | 17 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Nicole and Hugo | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Baby Baby“ | style="background:#f44336;" | '''58''' |} == Детална матрица на гласање == {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; direction:ltr; text-align:center; font-size:90%;" ! style="text-align:left; min-width:150px;" | Натпреварувач ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Монако ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Југославија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Израел ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 6 | 6 | 5 | 6 | 6 | 7 | 2 | 6 | 7 | 5 | 5 | 9 | 4 | 5 | 5 ! 93 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | 4 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 3 | 6 | 6 | 4 | 4 | 2 | 4 | 2 | 4 | 2 | 3 | 4 | 5 | 2 | 2 ! 58 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} Португалија | 4 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 5 | 4 | 8 | 8 | 6 | 3 | 4 | 2 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 ! 80 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | 2 | 5 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 4 | 5 | 9 | 7 | 4 | 3 | 7 | 6 | 5 | 6 | 5 | 7 | 4 ! 85 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | 8 | 5 | 5 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 7 | 6 | 7 | 6 | 5 | 7 | 3 | 3 | 3 | 3 | 6 | 9 ! 89 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} Монако | 6 | 3 | 2 | 4 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 5 | 9 | 8 | 6 | 4 | 5 | 6 | 9 | 5 | 4 ! 85 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | 3 | 8 | 9 | 9 | 4 | 9 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 9 | 10 | 8 | 7 | 10 | 10 | 4 | 9 | 8 ! 125 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | 4 | 3 | 3 | 4 | 7 | 5 | 7 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 4 | 6 | 3 | 8 | 7 | 7 | 2 | 3 ! 79 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} Југославија | 5 | 3 | 3 | 4 | 2 | 5 | 8 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 4 | 2 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 ! 65 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | 2 | 5 | 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 7 | 5 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 ! 74 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | 6 | 6 | 8 | 7 | 8 | 7 | 6 | 10 | 9 | 9 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 9 | 8 | 10 | 10 | 8 ! 129 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | 8 | 4 | 4 | 5 | 8 | 5 | 7 | 9 | 6 | 5 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 5 | 7 | 4 | 5 ! 94 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | 4 | 4 | 2 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 7 | 3 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 3 | 6 | 2 ! 69 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} Ирска | 3 | 7 | 2 | 4 | 6 | 6 | 7 | 5 | 5 | 5 | 6 | 5 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 5 | 4 | 4 ! 80 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | 9 | 6 | 6 | 7 | 7 | 8 | 4 | 8 | 8 | 5 | 10 | 9 | 10 | 9 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 | 9 ! 123 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | 4 | 3 | 2 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 7 | 2 | 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 ! 65 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикona|Израел}} Израел | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 7 | 4 | 6 | 7 | 7 | 8 | 6 | 6 | 7 | 5 | 5 | style="background:#b3b3b3;" | 0 ! 97 |} == Интервален настап == Интервалниот настап бил на шпанскиот кловн [[Чарли Ривел]], кој настапил во комична точка во улога на оперска примадона. == Значајни моменти == * {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] победил втора година по ред и ја освоил својата четврта победа. * Израел настапил за првпат и станал првата земја надвор од Европа што се натпреварувала на Евровизија. * „Tu te reconnaîtras“ победила со 129 поени, четири поени пред Шпанија и шест пред [[Велика Британија]]. * Mocedades со „Eres tú“ го освоиле второто место и подоцна постигнале голем меѓународен успех. * [[Клиф Ричард]] се вратил на Евровизија и со [[Велика Британија]] го освоил третото место. * Монიკა Доминик станала првата жена диригент во историјата на Евровизија, а неколку минути подоцна Нурит Хирш станала втората. * За првпат било дозволено песните да бидат изведувани на кој било јазик, а не само на националниот јазик на земјата. * За првпат биле дозволени претходно снимени инструментални придружни траки, под одредени услови. == Преноси == Натпреварот бил емитуван во земјите учеснички и во повеќе неучеснички земји, меѓу кои Австрија, Грција, Исланд, Малта, Мароко, Тунис и Турција. Бил пренесуван и преку мрежата Intervision во повеќе источноевропски земји, како и во делови од Блискиот Исток и Јапонија. Во [[Велика Британија]] натпреварот бил емитуван на BBC1 со коментар на [[Тери Воган]]. == Извори == <references /> {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Луксембуршка култура]] [[Категорија:Луксембург (град)]] [[Категорија:Музиката во 1973 година]] 82oj9z52ir9ry6qcc4wt5wvwa41gq5u 0 1172688 5628767 5626356 2026-09-15T10:36:47Z BT405 9277 5628767 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1984 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1984.png | date = 5 мај 1984 | semi1 = | semi2 = | edition = 29 | host = [[Луксембург]] | venue = [[Grand Théâtre de Luxembourg]], [[Луксембург (град)|Луксембург]] | presenters = [[Дезире Носбуш]] | emiter = [[RTL]] | winner = [[Шведска]] — Herreys — „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | director = René Steichen | entries = 19 | debuting = | returning = [[Ирска]] | nonparticipating = [[Израел]], [[Грција]] | map = ESC 1984 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 19 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1983 | next = 1985 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1984''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1984''' — беше 29. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 5 мај 1984 година во театарот [[Grand Théâtre de Luxembourg]] во градот [[Луксембург (град)|Луксембург]], откако Corinne Hermès ја донесе петтата победа за земјата домаќин претходната година. Организатор на настанот беше телевизијата RTL, а водителка на вечерта беше само 19-годишната [[Дезире Носбуш]], која остана запаметена како една од најмладите и најхаризматичните водителки во историјата на шоуто, водителката која течно комуницираше на повеќе јазици со диригентите и изведувачите. На натпреварот учествуваа 19 земји. [[Ирска]] се врати на евровизиската сцена по едногодишната пауза. Меѓутоа, ова издание отсуствуваше [[Израел]], бидејќи датумот на одржување се совпаѓаше со нивниот национален ден на сеќавање (Јом Хазикарон), додека [[Грција]] исто така одлучи да се повлече откако националната телевизија ЕРT го оценила изборот на песните како премногу слаб за натпреварот. Ова издание донесе огромна неизвесност и победа на шведското браќа-трио Herreys со разиграната поп-нумера „Diggi-Loo Diggi-Ley“, која освои 145 поени. Нивниот настап со златни чевли и лелеави кореографии стана вистински поп-културен феномен, носејќи ја втората победа за Шведска десет години по триумфот на ABBA. == Место на одржување == Луксембург го организираше настанот во престижниот [[Grand Théâtre de Luxembourg]], кој понуди интимна, но врвна телевизиска и акустична атмосфера. И покрај скромниот капацитет во споредба со огромните арени од претходните години, режисерот René Steichen подготви беспрекорна телевизиска продукција која остави белег во историјата на фестивалот. == Учесници == На натпреварот настапиле 19 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Herreys | style="text-align:left;" | „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | Шведски | style="text-align:left;" | Britt Lindeborg, Torgny Söderberg | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sophie Carle | style="text-align:left;" | „100% d'amour“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Michel Bériat, Patrick Simpson-Jones, Romano Musumarra | style="text-align:left;" | Pascal Stive |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Annick Thoumazeau | style="text-align:left;" | „Autant d'amoureux que d'étoiles“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Minh Tra My, Vladimir Cosma | style="text-align:left;" | François Rauber |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bravo | style="text-align:left;" | „Lady, Lady“ | Шпански | style="text-align:left;" | Amaya Saizar, Luis Gómez-Escolar | style="text-align:left;" | Alfredo Doménech |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Dollie de Luxe | style="text-align:left;" | „Lenge leve livet“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Benedict Adrian, Ingrid Bjnov | style="text-align:left;" | Sigurd Jansen |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Belle and the Devotions | style="text-align:left;" | „Love Games“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis, Graham Sacher | style="text-align:left;" | John Coleman |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | „Anna Maria Lena“ (Άννα Μαρία Λένα) | Грчки | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | Pierre Cao |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Zegers | style="text-align:left;" | „Avanti la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Jacques Zegers, Henri Seroka | style="text-align:left;" | Henri Seroka |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Linda Martin | style="text-align:left;" | „Terminal 3“ | Англиски | style="text-align:left;" | Johnny Logan | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Det' lige det“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Ole Kock Hansen |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maribelle | style="text-align:left;" | „Ik hou van jou“ | Холандски | style="text-align:left;" | Peter van Asten, Piet Souer | style="text-align:left;" | Rogier van Otterloo |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Vlado & Isolda | style="text-align:left;" | „Ciao, amore“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Slobodan Bučevac, Milan Perić | style="text-align:left;" | Mato Došen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Anita | style="text-align:left;" | „Einfach weg“ | Германски | style="text-align:left;" | Walter Müller, Wolfgang Eltner | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Mary Roos | style="text-align:left;" | „Aufrecht geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Michael Reinecke, Heinz Rudolf Kunze | style="text-align:left;" | Pierre Cao |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Beş Yıl Önce, On Yıl Sonra | style="text-align:left;" | „Halay“ | Турски | style="text-align:left;" | Selçuk Başar, Ülkü Aker | style="text-align:left;" | Selçuk Başar |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kirka | style="text-align:left;" | „Hengaillaan“ | Фински | style="text-align:left;" | Kassu Halonen, Kisu Jernström, Vexi Salmi | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Rainy Day | style="text-align:left;" | „Welche Farbe hat der Sonnenschein?“ | Германски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti | style="text-align:left;" | Mario Robbiani |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Alice & Battiato | style="text-align:left;" | „I treni di Tozeur“ | Италијански | style="text-align:left;" | Franco Battiato, Giusto Pio, Rosario Cosentino | style="text-align:left;" | Giusto Pio |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | „Silêncio e tanta gente“ | Португалски | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | Pedro Osório |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Herreys | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Diggi-Loo Diggi-Ley“ | style="background:#fff200;" | '''145''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Linda Martin | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Terminal 3“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''137''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bravo | style="text-align:left;" | „Lady, Lady“ | 106 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Hot Eyes | style="text-align:left;" | „Det' lige det“ | 101 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Zegers | style="text-align:left;" | „Avanti la vie“ | 92 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Alice & Battiato | style="text-align:left;" | „I treni di Tozeur“ | 70 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Belle and the Devotions | style="text-align:left;" | „Love Games“ | 63 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Annick Thoumazeau | style="text-align:left;" | „Autant d'amoureux que d'étoiles“ | 61 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kirka | style="text-align:left;" | „Hengaillaan“ | 46 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sophie Carle | style="text-align:left;" | „100% d'amour“ | 39 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Maria Guinot | style="text-align:left;" | „Silêncio e tanta gente“ | 38 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Beş Yıl Önce, On Yıl Sonra | style="text-align:left;" | „Halay“ | 37 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maribelle | style="text-align:left;" | „Ik hou van jou“ | 34 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Mary Roos | style="text-align:left;" | „Aufrecht geh'n“ | 34 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Andy Paul | style="text-align:left;" | „Anna Maria Lena“ | 31 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Rainy Day | style="text-align:left;" | „Welche Farbe hat der Sonnenschein?“ | 30 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Dollie de Luxe | style="text-align:left;" | „Lenge leve livet“ | 29 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Vlado & Isolda | style="text-align:left;" | „Ciao, amore“ | 26 |- ! style="background:#f44336;" | 19 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Anita | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Einfach weg“ | style="background:#f44336;" | '''5''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="19" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија |- | style="text-align:left;" | Шведска || 145 || style="background:#666666;" | || 6 || 10 || 4 || 10 || 12 || 8 || 12 || 12 || 8 || 6 || 10 || 6 || 10 || 8 || 1 || 12 || 4 || 6 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 39 || 2 || style="background:#666666;" | || || 1 || || || || || || || || || 3 || 8 || 4 || 10 || 6 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 61 || 5 || 4 || style="background:#666666;" | || 5 || || || || 3 || || || || 7 || 1 || 7 || 6 || 5 || || 8 || 10 |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 106 || 10 || 10 || 6 || style="background:#666666;" | || 3 || 10 || 7 || 7 || 7 || || || || 4 || 12 || 12 || 2 || || 3 || 13 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 29 || 6 || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || 3 || 5 || || || || 2 || || 7 || 2 || 14 |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 63 || 3 || 1 || 5 || 2 || 2 || style="background:#666666;" | || 2 || 6 || || 10 || 10 || 4 || || || || 3 || 8 || 7 || 15 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 31 || || || || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 1 || 2 || || 2 || 8 || || || 3 || 4 || 8 || 16 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 92 || 8 || 8 || 8 || 7 || 5 || 4 || || style="background:#666666;" | || || 5 || || 6 || || 3 || 10 || 7 || 10 || 1 || 17 |- | style="text-align:left;" | Ирска || 137 || 12 || 7 || 12 || 10 || 7 || 7 || 12 || 10 || style="background:#666666;" | || 12 || || 5 || || 6 || 4 || 12 || 5 || 12 || 18 |- | style="text-align:left;" | Данска || 101 || 7 || 12 || || 8 || 12 || 5 || || 5 || 4 || style="background:#666666;" | || 8 || 10 || 5 || || 6 || 1 || 10 || 19 | |- | style="text-align:left;" | Холандија || 34 || 1 || || || || 1 || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || 3 || 2 || 4 || 1 || 4 || || 10 || 20 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 26 || || || || || || 6 || 3 || || || || || style="background:#666666;" | || 2 || 5 || || || || 8 || 21 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || 22 |- | style="text-align:left;" | Германија || 34 || || 3 || 2 || || || || || 1 || 2 || || 1 || 1 || 1 || style="background:#666666;" | || || || 2 || 16 || 23 |- | style="text-align:left;" | Турција || 37 || 4 || || || 3 || 6 || || || || 3 || || 4 || || 7 || || style="background:#666666;" | || || 10 || 24 | |- | style="text-align:left;" | Финска || 46 || || || 1 || || 8 || || || || || 6 || || || 12 || || 3 || style="background:#666666;" | || || 6 || 2 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 30 || || || || || 4 || 1 || 5 || || 6 || 4 || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || 26 |- | style="text-align:left;" | Италија || 70 || || 5 || 7 || 12 || || || 10 || || 10 || 7 || || || || 1 || || 10 || || style="background:#666666;" | || 27 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 38 || || 2 || 4 || || || 8 || || 2 || || || 3 || 1 || || 8 || 5 || || || 5 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место на гласање ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nicole André |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Egil Teige |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Bernice Blaak |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Snežana Marković |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ruth Kappelsberger |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Fatih Orbay |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Leena Kaskela |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Paola Perissi |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv/ Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}}{{Земји на Евровизија}}{{Нормативна контрола}} i9zvyaiss3lixc56qjefc3jlwq2i25n 0 1172690 5628736 5625997 2026-09-15T10:28:05Z BT405 9277 5628736 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1963 | slogan = | image = ESC 1963 logo.png | date = | semi1 = | semi2 = | edition = | host = [[Лондон]], Велика Британија | venue = [[BBC Television Centre]] | presenters = Кејти Бојл | emiter = [[BBC]] | winner = {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | director = Инид Ендрус | entries = 16 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1963 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists =1 | notqualified = | confirmed = | past = [[Евровизија 1962|1962]] | vote = 20-члени жирија; секој член избирал пет омилени песни и им доделувал 5, 4, 3, 2 и 1 поен | previous = 1962 | next = 1964 | website =https://eurovision.tv | url =https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1963''' — осмо издание на [[Евровизискиот натпревар на песна]]. Натпреварот се одржал на 23 март 1963 година во [[Лондон]], Велика Британија, во [[BBC Television Centre]]. Домаќин бил британскиот радиодифузер [[BBC]], а водителка била Кејти Бојл. На натпреварот учествувале 16 земји. Победила [[Данска на Евровизија|Данска]] со Грете и Јорген Ингман и песната „Dansevise“. ([eurovision.com](https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/london-1963/?utm_source=chatgpt.com)) == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:center;" | Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:left;" | Јазик ! style="text-align:center;" | Поени ! style="text-align:center;" | Место |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Ronnie Carroll | style="text-align:left;" | „Say Wonderful Things“ | style="text-align:left;" | англиски | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Annie Palmen | style="text-align:left;" | „Speeldoos“ | style="text-align:left;" | холандски | style="text-align:center;" | 0 | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Heidi Brühl | style="text-align:left;" | „Marcel“ | style="text-align:left;" | германски | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 9 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Carmela Corren | style="text-align:left;" | „Vielleicht geschieht ein Wunder“ | style="text-align:left;" | германски | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Anita Thallaug | style="text-align:left;" | „Solhverv“ | style="text-align:left;" | норвешки | style="text-align:center;" | 0 | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Emilio Pericoli | style="text-align:left;" | „Uno per tutte“ | style="text-align:left;" | италијански | style="text-align:center;" | 37 | style="text-align:center;" | 3 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Laila Halme | style="text-align:left;" | „Muistojeni laulu“ | style="text-align:left;" | фински | style="text-align:center;" | 0 | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Grethe & Jørgen Ingmann | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Dansevise“ | style="text-align:left; background:#fff200;" | дански | style="text-align:center; background:#fff200;" | 42 | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Vice Vukov | style="text-align:left;" | „Brodovi“ | style="text-align:left;" | српскохрватски | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Esther Ofarim | style="text-align:left;" | „T'en va pas“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Alain Barrière | style="text-align:left;" | „Elle était si jolie“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | José Guardiola | style="text-align:left;" | „Algo prodigioso“ | style="text-align:left;" | шпански | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 12 |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Monica Zetterlund | style="text-align:left;" | „En gång i Stockholm“ | style="text-align:left;" | шведски | style="text-align:center;" | 0 | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Jacques Raymond | style="text-align:left;" | „Waarom?“ | style="text-align:left;" | холандски | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 10 |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Françoise Hardy | style="text-align:left;" | „L'amour s'en va“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Nana Mouskouri | style="text-align:left;" | „À force de prier“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 8 |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Grethe & Jørgen Ingmann | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Dansevise“ | style="text-align:center; background:#fff200;" | 42 |- | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Esther Ofarim | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „T'en va pas“ | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 40 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Emilio Pericoli | style="text-align:left;" | „Uno per tutte“ | style="text-align:center;" | 37 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Ronnie Carroll | style="text-align:left;" | „Say Wonderful Things“ | style="text-align:center;" | 28 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Alain Barrière | style="text-align:left;" | „Elle était si jolie“ | style="text-align:center;" | 25 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Françoise Hardy | style="text-align:left;" | „L'amour s'en va“ | style="text-align:center;" | 25 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Carmela Corren | style="text-align:left;" | „Vielleicht geschieht ein Wunder“ | style="text-align:center;" | 16 |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Nana Mouskouri | style="text-align:left;" | „À force de prier“ | style="text-align:center;" | 13 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Heidi Brühl | style="text-align:left;" | „Marcel“ | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Jacques Raymond | style="text-align:left;" | „Waarom?“ | style="text-align:center;" | 4 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Vice Vukov | style="text-align:left;" | „Brodovi“ | style="text-align:center;" | 3 |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | José Guardiola | style="text-align:left;" | „Algo prodigioso“ | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Annie Palmen | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Speeldoos“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Anita Thallaug | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Solhverv“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Laila Halme | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Muistojeni laulu“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | 13 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Monica Zetterlund | style="text-align:left; background:#f44336;" | „En gång i Stockholm“ | style="text-align:center; background:#f44336;" | 0 |} == Детално гласање == Во 1963 година секое национално жири се состоело од 20 членови. Секој член избирал пет омилени песни и им доделувал 5, 4, 3, 2 и 1 поен. Потоа се собирале гласовите од секое жири и се утврдувале резултатите. ([eurovision.com](https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/london-1963/?utm_source=chatgpt.com)) {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:center;" | Поени ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Велика Британија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Холандија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Германија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Австрија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Норвешка ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Италија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Финска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Данска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Југославија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Франција ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Шпанија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Шведска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Белгија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Монако ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Луксембург |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | style="text-align:center;" | 28 | 0 || 2 || 1 || 2 || 0 || 1 || 2 || 5 || 1 || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 0 || 5 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | style="text-align:center;" | 5 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 1 || 2 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} Австрија | style="text-align:center;" | 16 | 1 || 0 || 0 || 0 || 3 || 1 || 0 || 5 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0 || 1 || 2 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | style="text-align:center;" | 37 | 5 || 3 || 3 || 4 || 0 || 0 || 2 || 0 || 3 || 5 || 4 || 2 || 1 || 1 || 4 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} Данска | style="text-align:center;" | 42 | 4 || 0 || 5 || 3 || 2 || 5 || 3 || 0 || 4 || 3 || 0 || 3 || 2 || 3 || 0 || 5 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} Југославија | style="text-align:center;" | 3 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | style="text-align:center;" | 40 | 3 || 5 || 0 || 1 || 4 || 4 || 5 || 4 || 0 || 0 || 5 || 5 || 2 || 0 || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} Франција | style="text-align:center;" | 25 | 2 || 4 || 4 || 0 || 5 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 3 || 0 || 0 || 3 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | style="text-align:center;" | 2 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | style="text-align:center;" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | style="text-align:center;" | 4 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 2 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} Монако | style="text-align:center;" | 25 | 1 || 0 || 0 || 2 || 1 || 3 || 0 || 4 || 0 || 2 || 5 || 0 || 0 || 2 || 5 || 0 |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | style="text-align:center;" | 13 | 0 || 1 || 0 || 3 || 0 || 0 || 1 || 0 || 1 || 1 || 0 || 1 || 1 || 0 || 3 || 2 |} == Метод на гласање == Во 1963 година секоја земја имала жири од 20 луѓе. Секој член гласал за пет песни, при што петте песни добивале по 5, 4, 3, 2 и 1 поен. Потоа резултатите биле собирани за да се добие националниот резултат. ([eurovision.com](https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/london-1963/?utm_source=chatgpt.com)) == Место на одржување == Натпреварот се одржал во [[BBC Television Centre]] во [[Лондон]]. Ова било првпат Обединетото Кралство да биде домаќин на натпреварот по победата на Данска во претходната година. == Продукција и формат == Натпреварот бил организиран од [[BBC]]. На сцената биле поставени големи вертикални панели и различни сценски елементи за секоја изведба. Како и во претходните години, секоја земја имала свој оркестарски аранжман и диригент. == Забележителни моменти == * [[Данска на Евровизија|Данска]] ја освоила својата прва победа на Евровизија со „Dansevise“, изведена од Грете и Јорген Ингман. ([eurovision.com](https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/london-1963/?utm_source=chatgpt.com)) * [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] завршила на второто место со 40 поени. * [[Италија на Евровизија|Италија]] завршила трета со 37 поени. * Четири земји — [[Холандија на Евровизија|Холандија]], [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]], [[Финска на Евровизија|Финска]] и [[Шведска на Евровизија|Шведска]] — завршиле без поени. * При гласањето дошло до забуна со норвешкото жири, кое не можело веднаш да ги соопшти конечните резултати. Подоцна резултатите биле повторно прочитани, што влијаело врз конечниот исход. * Слична ситуација се случила и со жирито на [[Монако на Евровизија|Монако]], по што биле направени корекции на резултатите. == Радиодифузери == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Радиодифузер |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | ORF |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | BRT |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | DR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | YLE |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | RTF |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | ARD |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | RAI |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | CLT |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | TMC |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | NTS |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | NRK |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | BBC |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | SR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | SRG SSR |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | TVE |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | JRT |} == Извори == {{reflist}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Култура на Лондон]] [[Категорија:Музиката во 1963 година]] pzzex482d4tgoblg1gz5rqu3cvb4lk8 0 1172691 5628740 5626006 2026-09-15T10:30:53Z BT405 9277 5628740 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1968 | slogan = | image = Eurovision Song Contest 1968.png | date = 6 април 1968 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = | host = [[Обединето Кралство]] | venue = Ројал Алберт Хол, Лондон | presenters = Кетрин „Кејти“ Бојл | emiter = [[BBC]] | winner = [[Шпанија]] | director = Стјуарт Морис | entries = 17 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1968 Map 2.svg | green = | yellow = | red = | finalists =1 | notqualified = | confirmed = | past = | vote = | previous = 1967 | next = 1969 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1968''' — 13-то издание на [[Евровизија]], одржано на 6 април 1968 година во [[Ројал Алберт Хол]] во Лондон, [[Велика Британија]]. Натпреварот го организираше [[BBC]], а водителка беше Кетрин „Кејти“ Бојл. На натпреварот учествуваа 17 земји. Сите земји што настапија во 1967 година повторно учествуваа, без нови учесници и без повратници. Победник беше [[Шпанија]] со песната „La, la, la“, изведена од Масил. Шпанија освои 29 поени, само еден поен повеќе од [[Велика Британија]], која заврши на второто место со Клиф Ричард и песната „Congratulations“. == Место на одржување == [[Ројал Алберт Хол]] во Лондон беше избрана за домаќин на натпреварот откако [[Велика Британија]] ја освои [[Евровизија 1967|Евровизија 1967]] со Сенди Шо. Натпреварот беше првиот што беше произведен и емитуван во боја. Сепак, не сите земји имаа можност да го гледаат натпреварот во боја. == Продукција и формат == * '''Датум:''' 6 април 1968 * '''Место:''' Ројал Алберт Хол, Лондон * '''Домаќин:''' [[BBC]] * '''Водителка:''' Кетрин „Кејти“ Бојл * '''Извршен супервизор:''' Клифорд Браун * '''Режисер:''' Стјуарт Морис * '''Извршен продуцент:''' Том Слоун * '''Музички директор:''' Нори Парамор * '''Број на учесници:''' 17 Натпреварот беше првиот во историјата на [[Евровизија]] произведен и емитуван во боја. Франција, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска, Швајцарија и [[Велика Британија]] имаа достапен пренос во боја. Во [[Велика Британија]], натпреварот беше емитуван во живо на BBC One во црно-бела слика, додека репризата следниот ден на BBC Two беше емитувана во боја. == Земји учеснички == {| class="wikitable sortable" style="direction:ltr; width:100%;" ! style="text-align:center;" | Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:left;" | Јазик ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Карлос Мендес | style="text-align:left;" | ''Verão'' | style="text-align:left;" | Португалски | style="text-align:center;" | =11 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Рони Тобер | style="text-align:left;" | ''Morgen'' | style="text-align:left;" | Холандски | style="text-align:center;" | =16 | style="text-align:center;" | 1 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Клод Ломбар | style="text-align:left;" | ''Quand tu reviendras'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Карел Гот | style="text-align:left;" | ''Tausend Fenster'' | style="text-align:left;" | Германски | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Крис Балдо и Софи Гарел | style="text-align:left;" | ''Nous vivrons d'amour'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | =11 | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Џани Масколо | style="text-align:left;" | ''Guardando il sole'' | style="text-align:left;" | Италијански | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Лајн и Вили | style="text-align:left;" | ''À chacun sa chanson'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Клас-Геран Хедерстрем | style="text-align:left;" | ''Det börjar verka kärlek, banne mej'' | style="text-align:left;" | Шведски | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 15 |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Кристина Хаутала | style="text-align:left;" | ''Kun kello käy'' | style="text-align:left;" | Фински | style="text-align:center;" | =16 | style="text-align:center;" | 1 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Изабел Обре | style="text-align:left;" | ''La Source'' | style="text-align:left;" | Француски | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 20 |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Серџо Ендриго | style="text-align:left;" | ''Marianne'' | style="text-align:left;" | Италијански | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Клиф Ричард | style="text-align:left;" | ''Congratulations'' | style="text-align:left;" | Англиски | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 28 |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Од Бере | style="text-align:left;" | ''Stress'' | style="text-align:left;" | Норвешки | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Пет Мекгиган | style="text-align:left;" | ''Chance of a Lifetime'' | style="text-align:left;" | Англиски | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Масил | style="text-align:left;" | ''La, la, la'' | style="text-align:left;" | Шпански | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 29 |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Венке Мире | style="text-align:left;" | ''Ein Hoch der Liebe'' | style="text-align:left;" | Германски | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Лучи Капурсо и Хамо Хајдархоџиќ | style="text-align:left;" | ''Jedan dan'' | style="text-align:left;" | Српскохрватски | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:center;" | 8 |} == Резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:center;" | Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:center;" | Поени |- | style="text-align:center; background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | Масил | style="text-align:left; background:#fff200;" | ''La, la, la'' | style="text-align:center; background:#fff200;" | 29 |- | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Клиф Ричард | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | ''Congratulations'' | style="text-align:center; background:#d9d9d9;" | 28 |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Изабел Обре | style="text-align:left;" | ''La Source'' | style="text-align:center;" | 20 |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Пет Мекгиган | style="text-align:left;" | ''Chance of a Lifetime'' | style="text-align:center;" | 18 |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Клас-Геран Хедерстрем | style="text-align:left;" | ''Det börjar verka kärlek, banne mej'' | style="text-align:center;" | 15 |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Венке Мире | style="text-align:left;" | ''Ein Hoch der Liebe'' | style="text-align:center;" | 11 |- | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Клод Ломбар | style="text-align:left;" | ''Quand tu reviendras'' | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Лајн и Вили | style="text-align:left;" | ''À chacun sa chanson'' | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | =7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Лучи Капурсо и Хамо Хајдархоџиќ | style="text-align:left;" | ''Jedan dan'' | style="text-align:center;" | 8 |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Серџо Ендриго | style="text-align:left;" | ''Marianne'' | style="text-align:center;" | 7 |- | style="text-align:center;" | =11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Карлос Мендес | style="text-align:left;" | ''Verão'' | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | =11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Крис Балдо и Софи Гарел | style="text-align:left;" | ''Nous vivrons d'amour'' | style="text-align:center;" | 5 |- | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Карел Гот | style="text-align:left;" | ''Tausend Fenster'' | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Од Бере | style="text-align:left;" | ''Stress'' | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center;" | =13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Џани Масколо | style="text-align:left;" | ''Guardando il sole'' | style="text-align:center;" | 2 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | =16 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Кристина Хаутала | style="text-align:left; background:#f44336;" | ''Kun kello käy'' | style="text-align:center; background:#f44336;" | 1 |- | style="text-align:center; background:#f44336;" | =16 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Рони Тобер | style="text-align:left; background:#f44336;" | ''Morgen'' | style="text-align:center; background:#f44336;" | 1 |} == Систем на гласање == Секоја национална жири-комисија имала 10 членови. Секој член на жирито гласал за една песна, при што неговиот глас вреднувал еден поен. Така, секое жири распределувало вкупно 10 поени. Во текот на гласањето немало ниту една земја со нула поени. При објавувањето на гласовите дошло до грешка кај југословенското жири. Наместо правилните 2 поени за Швајцарија, првично биле објавени 3 поени, по што скрутаторот побарал гласовите на Југославија да бидат повторно прочитани. == Детално гласање == {| class="wikitable" style="direction:ltr; text-align:center; font-size:90%;" ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Австрија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Монако ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Франција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Југославија ! style="width:120px;" | Вкупно |- ! style="text-align:left;" | Португалија | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 5 |- ! style="text-align:left;" | Холандија | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 3 | 1 | 2 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 |- ! style="text-align:left;" | Белгија | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 3 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Австрија | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 4 | 2 | 0 | 1 | 2 |- ! style="text-align:left;" | Луксембург | 0 | 1 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 5 |- ! style="text-align:left;" | Швајцарија | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 2 |- ! style="text-align:left;" | Монако | 0 | 2 | 0 | 0 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Шведска | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 2 | 6 | 4 | 0 | 0 | 0 | 15 |- ! style="text-align:left;" | Финска | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |- ! style="text-align:left;" | Франција | 0 | 3 | 6 | 2 | 3 | 3 | 0 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20 |- ! style="text-align:left;" | Италија | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 2 | 7 |- ! style="text-align:left;" | Велика Британија | 1 | 2 | 2 | 0 | 1 | 4 | 5 | 3 | 2 | 4 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 2 | 28 |- ! style="text-align:left;" | Норвешка | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 2 |- ! style="text-align:left;" | Ирска | 1 | 1 | 1 | 4 | 1 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 6 | 18 |- ! style="text-align:left;" | Шпанија | 4 | 0 | 1 | 2 | 1 | 0 | 4 | 0 | 3 | 4 | 3 | 0 | 1 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 6 | 1 | 29 |- ! style="text-align:left;" | Германија | 0 | 0 | 0 | 2 | 1 | 1 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 | 0 | 6 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 11 |- ! style="text-align:left;" | Југославија | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 8 |} == Редослед на настапување == {| class="wikitable sortable" style="direction:ltr; width:100%;" ! style="text-align:center;" | Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна |- | 1 | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | Карлос Мендес | ''Verão'' |- | 2 | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | Рони Тобер | ''Morgen'' |- | 3 | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | Клод Ломбар | ''Quand tu reviendras'' |- | 4 | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | Карел Гот | ''Tausend Fenster'' |- | 5 | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | Крис Балдо и Софи Гарел | ''Nous vivrons d'amour'' |- | 6 | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | Џани Масколо | ''Guardando il sole'' |- | 7 | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | Лајн и Вили | ''À chacun sa chanson'' |- | 8 | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | Клас-Геран Хедерстрем | ''Det börjar verka kärlek, banne mej'' |- | 9 | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | Кристина Хаутала | ''Kun kello käy'' |- | 10 | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | Изабел Обре | ''La Source'' |- | 11 | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | Серџо Ендриго | ''Marianne'' |- | 12 | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | Клиф Ричард | ''Congratulations'' |- | 13 | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | Од Бере | ''Stress'' |- | 14 | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | Пет Мекгиган | ''Chance of a Lifetime'' |- | 15 | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | Масил | ''La, la, la'' |- | 16 | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | Венке Мире | ''Ein Hoch der Liebe'' |- | 17 | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | Лучи Капурсо и Хамо Хајдархоџиќ | ''Jedan dan'' |} == Учесници и песни == {| class="wikitable sortable" style="direction:ltr; width:100%;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! style="text-align:left;" | Јазик ! style="text-align:left;" | Автор(и) на песната ! style="text-align:left;" | Диригент |- | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | Карел Гот | ''Tausend Fenster'' | Германски | Валтер Брандин, Удо Јиргенс | Роберт Опратко |- | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | Клод Ломбар | ''Quand tu reviendras'' | Француски | Ролан Деро, Жо ван Ветер | Анри Сегерс |- | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | Кристина Хаутала | ''Kun kello käy'' | Фински | Еско Линаваљи, Јуха Ваинио | Оси Рун |- | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | Изабел Обре | ''La Source'' | Француски | Ги Боне, Анри Дијан, Даниел Фор | Ален Горагер |- | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | Венке Мире | ''Ein Hoch der Liebe'' | Германски | Хорст Јанковски, Карл Ј. Шојбле | Хорст Јанковски |- | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | Пет Мекгиган | ''Chance of a Lifetime'' | Англиски | Џон Кенеди | Ноел Келехан |- | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | Серџо Ендриго | ''Marianne'' | Италијански | Серџо Ендриго | Џанкарло Кјарамело |- | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | Крис Балдо и Софи Гарел | ''Nous vivrons d'amour'' | Француски | Жак Демарни, Карлос Лереш | Андре Борли |- | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | Лајн и Вили | ''À chacun sa chanson'' | Француски | Жан-Клод Оливие, Ролан Валада | Мишел Коломбје |- | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | Рони Тобер | ''Morgen'' | Холандски | Јоп Стокманс, Тео Стренгерс | Долф ван дер Линден |- | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | Од Бере | ''Stress'' | Норвешки | Тор Хултин, Ола Б. Јоханесен | Ојвинд Берг |- | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | Карлос Мендес | ''Verão'' | Португалски | Жозе Алберто Диого, Педро Осорио | Жоаким Луиш Гомеш |- | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | Масил | ''La, la, la'' | Шпански | Рамон Аркуса, Мануел де ла Калва | Рафаел Ибарбија |- | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | Клас-Геран Хедерстрем | ''Det börjar verka kärlek, banne mej'' | Шведски | Петер Химелстранд | Матс Олсон |- | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | Џани Масколо | ''Guardando il sole'' | Италијански | Санѕо Кјеза, Алдо Д'Ададарио | Марио Робијани |- | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | Клиф Ричард | ''Congratulations'' | Англиски | Фил Колтер, Бил Мартин | Нори Парамор |- | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | Лучи Капурсо и Хамо Хајдархоџиќ | ''Jedan dan'' | Српскохрватски | Ѓело Јусиќ, Стипица Калогјера, Стијепо Стражичиќ | Миљенко Прохаска |} == Интервален настап == Интервалниот настап бил филм со наслов „Impressions from London“, кој прикажувал туристички знаменитости и погледи од Лондон, придружен со музика изведувана во живо од оркестар. == Забележителни моменти == Шпанија првично го избрала Жоан Мануел Серат за свој претставник. Тој инсистирал песната да ја изведува на каталонски јазик, што било спротивно на барањето на шпанските власти. Наместо него, Шпанија ја испратила Масил, која ја извела „La, la, la“. Масил победила со 29 поени, додека Клиф Ричард со „Congratulations“ завршил со 28 поени. Во победничката реприза Масил дел од песната отпеала на англиски јазик, што претставувало прв случај победничката песна да биде изведена на друг јазик во репризата. Ова било прво издание на Евровизија произведено и емитувано во боја. == Портпароли == Познати портпароли на националните жирија биле: * {{знамеикона|Финска}} Финска — Попе Берг * {{знамеикона|Ирска}} Ирска — Геј Бирн * {{знамеикона|Шведска}} Шведска — Едвард Мац * {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија — Рамон Ривера * {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија]] — Мајкл Аспел == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:1968 во музиката]] [[Категорија:1968 во Обединетото Кралство]] [[Категорија:Музички натпревари во Лондон]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Култура на Лондон]] [[Категорија:Музиката во 1968 година]] f8jyur5k37bmlvmyzki2c65fkwlgnp2 0 1172693 5628768 5626361 2026-09-15T10:37:57Z BT405 9277 5628768 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1989 | slogan = | image = ESC 1989 logo.png | date = 6 мај 1989 | semi1 = | semi2 = | edition = 34 | host = [[Швајцарија]] | venue = [[Palais de Beaulieu]], [[Лозана]], [[Швајцарија]] | presenters = [[Лолита Морена]] и [[Жак Десшено]] | emiter = [[SRG SSR]] | winner = [[Југославија]] — Рива — „Јовано мори“ -> [[Рива (група)|Рива]] — „Rock Me“ | director = Jean-Marie Probst | entries = 22 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1989 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1988 | next = 1990 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1989''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1989''' — беше 34. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 6 мај 1989 година во изложбениот центар [[Palais de Beaulieu]] во [[Лозана]], [[Швајцарија]], благодарение на победата на Селин Дион претходната година. Водители на вечерта беа [[Лолита Морена]] и [[Жак Десшено]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Ова издание остана златни сочно запишано во историјата на југословенската и македонската музичка сцена по историскиот триумф на задарската поп-рок група [[Рива (група)|Рива]], која со енергичната песна „Rock Me“ освои 137 поени и ја донесе првата и единствена победа за [[Југославија]] на Евровизија. Второто место го зазеде Велика Британија, додека домаќинот Швајцарија заврши на високата четврта позиција. Годината исто така остана запаметена по контроверзијата околу возраста на некои од учесниците (израелските и француските претставници беа на многу мала возраст), што подоцна доведе до воведување ново правило за минимална возраст на изведувачите. == Место на одржување == Швајцарската телевизија ја одбра Лозана и импресивниот конгресен центар Palais de Beaulieu за домаќин на манифестацијата. Сцената се одликуваше со модерни геометриски линии и светлински мотиви кои ја следеа динамиката на песните. [[File:Lausanne-Beaulieu-Negative0-34-32A(1).jpg|thumb|десно|Палата Бјули – место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Anna Oxa & Fausto Leali | style="text-align:left;" | „Avrei voluto“ | Италијански | style="text-align:left;" | Franco Ciani, Franco Fasano, Paolo Amerigo Cassella | style="text-align:left;" | Mario Natale |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Gili & Galit | style="text-align:left;" | „Derech HaMelech“ (דרך המלך) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Shaike Paikov | style="text-align:left;" | Shaike Paikov |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kiev Connolly & The Missing Passengers | style="text-align:left;" | „The Real Me“ | Англиски | style="text-align:left;" | Kiev Connolly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Justine Pelmelay | style="text-align:left;" | „Blijf zoals je bent“ | Холандски | style="text-align:left;" | Cees Tol, Pieter Goemans, Jan Keizer | style="text-align:left;" | Sigge Schmidt |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Pan | style="text-align:left;" | „Bana Bana“ | Турски | style="text-align:left;" | Timur Selçuk, Aylin Urgal | style="text-align:left;" | Timur Selçuk |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Ingeborg | style="text-align:left;" | „Door de wind“ | Холандски | style="text-align:left;" | Stef Bos | style="text-align:left;" | Freddy Sunder |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Live Line | style="text-align:left;" | „Why Do I Always Get it Wrong?“ | Англиски | style="text-align:left;" | Stephen James, Carol Hitchcock | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Britt Synnøve Johansen | style="text-align:left;" | „Venners nærhet“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Inge Myking, Leiv Grøtte | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Da Vinci | style="text-align:left;" | „Conquistador“ | Португалски | style="text-align:left;" | Ricardo Landum, Pedro Luis | style="text-align:left;" | Luis Duarte |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Nilsson | style="text-align:left;" | „En dag“ | Шведски | style="text-align:left;" | Tim Norell, Ola Håkansson, Alexander Bard | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Park Café | style="text-align:left;" | „Monsieur“ | Француски | style="text-align:left;" | Bernard Joyet, Maggie Parke, Gast Waltzing | style="text-align:left;" | Gast Waltzing |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Birthe Kjær | style="text-align:left;" | „Vi maler byen rød“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Nur ein Lied“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Anneli Saaristo | style="text-align:left;" | „La dolce vita“ | Фински | style="text-align:left;" | Måns Groundstroem, Kim Kuusi, Heikki Salo | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nathalie Pâque | style="text-align:left;" | „J'ai volé la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Sylvain Lebel, Guy Matteoni | style="text-align:left;" | Sophie Arthur |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Nina | style="text-align:left;" | „Nacida para amar“ | Шпански | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón | style="text-align:left;" | Juan Carlos Calderón |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Fani Polymeri & Yiannis Savvidakis | style="text-align:left;" | „Apopse As Vrethoume“ (Απόψε ας βρεθούμε) | Грчки | style="text-align:left;" | Marios Meletiou, Thaleftherios Efthymiou | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Furbaz | style="text-align:left;" | „Viver sem ti“ | Романш | style="text-align:left;" | Alfons Vecchi, Marietta Vecchi | style="text-align:left;" | Mario Robbiani |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Marianna Efstratiou | style="text-align:left;" | „To Diko Sou Asteri“ (Το δικό σου αστέρι) | Грчки | style="text-align:left;" | Vangelis Kipourgos | style="text-align:left;" | Giorgos Niarchos |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Daníel Ágúst | style="text-align:left;" | „Það er kominn tími“ | Исландски | style="text-align:left;" | Friðrik Karlsson, Kjartan Guðbergsson | style="text-align:left;" | Guðmundur Ingólfsson |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Nino de Angelo | style="text-align:left;" | „Flieger“ | Германски | style="text-align:left;" | Dieter Bohlen, Joachim Horn-Bernges | style="text-align:left;" | Christian Bruhn |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Рива (група)|Рива]] | style="text-align:left;" | „Rock Me“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Rajko Dujmić, Stevo Cvikić | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Рива | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Rock Me“ | style="background:#fff200;" | '''137''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Live Line | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Why Do I Always Get it Wrong?“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''130''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Birthe Kjær | style="text-align:left;" | „Vi maler byen rød“ | 111 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Furbaz | style="text-align:left;" | „Viver sem ti“ | 47 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Anneli Saaristo | style="text-align:left;" | „La dolce vita“ | 76 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Nilsson | style="text-align:left;" | „En dag“ | 110 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Thomas Forstner | style="text-align:left;" | „Nur ein Lied“ | 97 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Park Café | style="text-align:left;" | „Monsieur“ | 30 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Nino de Angelo | style="text-align:left;" | „Flieger“ | 46 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Nathalie Pâque | style="text-align:left;" | „J'ai volé la vie“ | 60 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Nina | style="text-align:left;" | „Nacida para amar“ | 50 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Kiev Connolly & The Missing Passengers | style="text-align:left;" | „The Real Me“ | 21 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Marianna Efstratiou | style="text-align:left;" | „To Diko Sou Asteri“ | 56 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Fani Polymeri & Yiannis Savvidakis | style="text-align:left;" | „Apopse As Vrethoume“ | 51 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Da Vinci | style="text-align:left;" | „Conquistador“ | 39 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Anna Oxa & Fausto Leali | style="text-align:left;" | „Avrei voluto“ | 56 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Britt Synnøve Johansen | style="text-align:left;" | „Venners nærhet“ | 30 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Gili & Galit | style="text-align:left;" | „Derech HaMelech“ | 50 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Justine Pelmelay | style="text-align:left;" | „Blijf zoals je bent“ | 45 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Pan | style="text-align:left;" | „Bana Bana“ | 5 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Ingeborg | style="text-align:left;" | „Door de wind“ | 13 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Daníel Ágúst | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Það er kominn tími“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија |- | style="text-align:left;" | Италија || 56 || style="background:#666666;" | || 6 || || || || || || 1 || 8 || || 5 || 2 || || || 10 || 12 || || || || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 50 || || style="background:#666666;" | || || || || 1 || 3 || || || || || || 5 || 3 || 3 || 5 || 3 || 5 || 7 || 12 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 21 || || || style="background:#666666;" | || 3 || 3 || || || || || || || || || 7 || || || || || || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 45 || 4 || 5 || 7 || style="background:#666666;" | || 4 || || 4 || || 2 || || || || || 4 || 1 || || 10 || || 4 || || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 5 || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || 1 || 4 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 13 || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || || || || || || || || 3 || || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 130 || 3 || 3 || 10 || 10 || 10 || 12 || style="background:#666666;" | || || 7 || 10 || 10 || 8 || 12 || 7 || 6 || 1 || 4 || 2 || 3 || 10 || 10 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 30 || || || || || 2 || || || style="background:#666666;" | || || 2 || || || 6 || 2 || || || 8 || 6 || || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 39 || 6 || || || || || 2 || || || style="background:#666666;" | || 6 || || || 4 || 6 || 2 || || || || || 7 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Шведска || 110 || 7 || || 5 || 12 || 7 || || 8 || 8 || || style="background:#666666;" | || 12 || 10 || 10 || 8 || || 7 || || 8 || || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 30 || || || || || || || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || 5 || || || || || || 5 || 15 |- | style="text-align:left;" | Данска || 111 || 8 || 10 || 8 || 7 || || 7 || 6 || 7 || || 12 || 4 || style="background:#666666;" | || || 10 || 12 || || 6 || || 1 || 1 || 5 || |- | style="text-align:left;" | Австрија || 97 || 12 || 12 || || || || 8 || 5 || || 6 || 5 || || 3 || style="background:#666666;" | || || 4 || || 2 || 10 || 10 || 6 || 14 || 10 |- | style="text-align:left;" | Финска || 76 || || || 2 || 6 || || || 7 || 3 || || || 7 || 6 || || style="background:#666666;" | || 8 || || 12 || 12 || || 5 || || |- | style="text-align:left;" | Франција || 60 || || 4 || || || 5 || || 2 || || 3 || || 3 || || || 5 || style="background:#666666;" | || 10 || 7 || 7 || 2 || 12 || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 50 || 10 || || || || || || || || || 4 || || || || || 6 || style="background:#666666;" | || || || 8 || 2 || 7 || 13 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 51 || || || 4 || 2 || 1 || || 10 || || || || || 1 || 2 || || || 3 || style="background:#666666;" | || || 12 || 10 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 47 || || 1 || || || || 6 || || 5 || 4 || || || 4 || 1 || || || || || style="background:#666666;" | || || 3 || 17 || 11 |- | style="text-align:left;" | Грција || 56 || || || 12 || || 8 || || || || || 1 || || || || || 7 || || 5 || 5 || style="background:#666666;" | || || 18 || 9 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 0 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || |- | style="text-align:left;" | Германија || 46 || 1 || || || 1 || || || || 6 || || 3 || || || || || || || || 3 || 4 || || || style="background:#666666;" | 10 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 137 || 5 || 7 || 6 || 8 || 12 || 10 || 7 || 10 || 10 || 8 || 8 || 12 || 3 || 1 || || || || 1 || || 12 || 7 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Лозана]] [[Категорија:Музиката во 1989 година]] 3b0lo4p32hkn4is8defbr6q0vwp23a5 0 1172697 5628769 5626362 2026-09-15T10:38:25Z BT405 9277 5628769 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1990 | slogan = | image = ESC 1990 logo.png | date = 5 мај 1990 | semi1 = | semi2 = | edition = 35 | host = [[Југославија]] | venue = [[Конгресен центар Ватрослав Лисински]], [[Загреб]], [[Југославија]] | presenters = [[Хелга Влаховиќ]] и [[Оливер Млакар]] | emiter = [[ЈРТ]] / [[РТЗ]] | winner = [[Италија]] — Тото Кутуњо — „Insieme: 1992“ | director = Slobodan Radović | entries = 22 | debuting = | returning = | nonparticipating = | map = ESC 1990 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 22 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1989 | next = 1991 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1990''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1990''' — беше 35. јубилејно издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 5 мај 1990 година во [[Конгресен центар Ватрослав Лисински]] во [[Загреб]], [[Југославија]], благодарение на историската победа на групата [[Рива (група)|Рива]] претходната година во Лозана. Домаќинство го организираше Југословенската радиодифузија (ЈРТ) заедно со Радио телевизија Загреб (РТЗ), а водители на вечерта беа легендарните телевизиски лица [[Хелга Влаховиќ]] и [[Оливер Млакар]]. На натпреварот учествуваа 22 земји. Ова издание беше впечатливо по си силната симболика на обединувањето на Европа, особено со оглед на тоа што песните ја отсликуваа промената на политичката клима на континентот. Победата ја однесе иконата на италијанската музика [[Тото Кутуњо]] со моќната химна посветена на европското единство — „Insieme: 1992“, донесувајќи ја втората победа за Италија по три децении пауза. [[Југославија]] беше претставена од талентираната [[Тајчи]] со култната песна „Hajde da ludujemo“, која освои високо 7. место и стана неверојатен југословенски поп-хит. == Место на одржување == Загреб ја пречека Европа во прекрасниот амбиент на Концертната сала „Ватрослав Лисински“. Сцената се одликуваше со врвна техничка реализација и традиционални и модерни мотиви, а целата организација доби високи оценки од ЕБУ за професионалноста и топлото гостопримство. [[File:Koncertna dvorana-Zagreb.JPG|thumb|десно|Концертна сала Ватрослав Лисински– место каде се одржал настанот.]] == Учесници == На натпреварот учествуваа 22 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Azúcar Moreno | style="text-align:left;" | „Bandido“ | Шпански | style="text-align:left;" | José Luis Abel, Raúl Orellana, Jaime Stinus | style="text-align:left;" | Carlos Toro |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christos Callow & Wave | style="text-align:left;" | „Horis Skopo“ (Χωρίς σκοπό) | Грчки | style="text-align:left;" | Giorgos Paleologos, Antonis Pappas | style="text-align:left;" | Michalis Rozakis |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | „Macédomienne“ | Француски | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | Ronald Meganck |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | „Somewhere in Europe“ | Англиски | style="text-align:left;" | Liam Reilly | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | „Milas poli“ (Μιλάς πολύ) | Грчки | style="text-align:left;" | John Vickers, Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | Staco Šimic |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Chris Kempers & Daniel Kovac | style="text-align:left;" | „Frei zu leben“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rainer Pietsch |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Kayahan | style="text-align:left;" | „Gözlerinin Hapsindeyim“ | Турски | style="text-align:left;" | Kayahan Açar | style="text-align:left;" | Ümit Eroğlu |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maywood | style="text-align:left;" | „Ik wil alles met je delen“ | Холандски | style="text-align:left;" | Alice May | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Céline Carzo | style="text-align:left;" | „Quand je te rêve“ | Француски | style="text-align:left;" | Thierry Delpha, Jean-Marc Inghelleri, Francoise Mitchell-Vilar | style="text-align:left;" | Thierry Durbet |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Emma | style="text-align:left;" | „Give a Little Love Back to the World“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Curtis | style="text-align:left;" | Alyn Ainsworth |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stjórnin | style="text-align:left;" | „Eitt lag enn“ | Исландски | style="text-align:left;" | Hörður Þorsteinsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson | style="text-align:left;" | Jon Kjell Seljeseth |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Brandenburger Tor“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Rita | style="text-align:left;" | „Shara Barkhovot“ (שרה ברחובות) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Rami Fortis, Ehud Manor | style="text-align:left;" | Rami Levin |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lonnie Devantier | style="text-align:left;" | „Hallo Hallo“ | Дански | style="text-align:left;" | John Hatting, Keld Heick, Torben Lendager | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Egon Egemann | style="text-align:left;" | „Musik klingt in die Welt hinaus“ | Германски | style="text-align:left;" | Erich Buhrle, Egon Egemann | style="text-align:left;" | Bela Balint |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Западна Германија}} -> {{знаме|Австрија}} (овде е Австрија) -> [[Австрија]] | style="text-align:left;" | Simone | style="text-align:left;" | „Keine Mauern mehr“ | Германски | style="text-align:left;" | Mario Botazzi | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Beat | style="text-align:left;" | „Fri?“ | Шведски | style="text-align:left;" | Stig Engmark, Jan Engmark, Mikael Enckell, Tina Engmark | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Joëlle Ursull | style="text-align:left;" | „White and Black Blues“ | Француски | style="text-align:left;" | Serge Gainsbourg, Georges Lunghini | style="text-align:left;" | Regis Dupré |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Тото Кутуњо | style="text-align:left;" | „Insieme: 1992“ | Италијански | style="text-align:left;" | Salvatore Cutugno | style="text-align:left;" | Gianni Madonini |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Edin-Ådahl | style="text-align:left;" | „Som en vind“ | Шведски | style="text-align:left;" | Mikael Wendt, Christer Lundh | style="text-align:left;" | Curt-Eric Holmquist |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} (грешка во листинг: 21 е Португалија) -> {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nucha | style="text-align:left;" | „Há sempre alguém“ | Португалски | style="text-align:left;" | Luis Duarte, Frederico Rodrigues, Jan van Dijck | style="text-align:left;" | Carlos Alberto Moniz |- | 22 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Тајчи]] | style="text-align:left;" | „Hajde da ludujemo“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Alka Vuica, Zrinko Tutić | style="text-align:left;" | Stjepan Mihaljinec |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Тото Кутуњо | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Insieme: 1992“ | style="background:#fff200;" | '''149''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Joëlle Ursull | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „White and Black Blues“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''132''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Liam Reilly | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Somewhere in Europe“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''132''' |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Stjórnin | style="text-align:left;" | „Eitt lag enn“ | 124 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Azúcar Moreno | style="text-align:left;" | „Bandido“ | 96 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Emma | style="text-align:left;" | „Give a Little Love Back to the World“ | 87 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Тајчи | style="text-align:left;" | „Hajde da ludujemo“ | 81 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lonnie Devantier | style="text-align:left;" | „Hallo Hallo“ | 64 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} (грешка во редослед - овде е Германија) -> {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Chris Kempers & Daniel Kovac | style="text-align:left;" | „Frei zu leben“ | 60 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Simone | style="text-align:left;" | „Keine Mauern mehr“ | 58 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Haris Anastasiou | style="text-align:left;" | „Milas poli“ | 36 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Egon Egemann | style="text-align:left;" | „Musik klingt in die Welt hinaus“ | 51 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Edin-Ådahl | style="text-align:left;" | „Som en vind“ | 24 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Céline Carzo | style="text-align:left;" | „Quand je te rêve“ | 38 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Christos Callow & Wave | style="text-align:left;" | „Horis Skopo“ | 11 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Philippe Lafontaine | style="text-align:left;" | „Macédomienne“ | 46 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Kayahan | style="text-align:left;" | „Gözlerinin Hapsindeyim“ | 21 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Maywood | style="text-align:left;" | „Ik wil alles met je delen“ | 25 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Rita | style="text-align:left;" | „Shara Barkhovot“ | 16 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Nucha | style="text-align:left;" | „Há sempre alguém“ | 9 |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Beat | style="text-align:left;" | „Fri?“ | 8 |- ! style="background:#f44336;" | 22 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Brandenburger Tor“ | style="background:#f44336;" | '''4''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="22" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 96 || style="background:#666666;" | || 1 || 8 || || 5 || 10 || 1 || || 7 || 3 || 6 || 3 || || 8 || 1 || 5 || 2 || 12 || 8 || 10 || 6 || |- | style="text-align:left;" | Грција || 11 || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || 5 || || || || || || || || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Белгија || 46 || || || style="background:#666666;" | || || || || 4 || 8 || || 7 || || || 2 || || 7 || 8 || || 4 || || 2 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 132 || 4 || 6 || 10 || style="background:#666666;" | || 8 || || 12 || 10 || 12 || 4 || 10 || 6 || 10 || 5 || 2 || 7 || || 5 || 5 || 8 || 16 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 36 || || 2 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 2 || || || || || 3 || || 6 || 3 || 6 || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Германија || 60 || 5 || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || || 5 || || 1 || 7 || 12 || 1 || 10 || 4 || || 10 || || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Турција || 21 || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || || || || 5 || || || || 4 || || 9 || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 25 || || || || || || 3 || || style="background:#666666;" | || 2 || || || || || || 6 || || || || 7 || 1 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 38 || 3 || || || 6 || || || 3 || || style="background:#666666;" | || || 4 || || 3 || || || || 5 || 1 || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 87 || 7 || 8 || 2 || 10 || 4 || || 5 || 6 || || style="background:#666666;" | || 7 || 4 || 8 || 3 || || 6 || 1 || || 2 || 10 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Исланд || 124 || 10 || || 7 || 7 || 6 || 5 || || 5 || 6 || 10 || style="background:#666666;" | || 8 || 7 || 12 || || 12 || 10 || 8 || || 6 || 3 || 10 |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 4 || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Израел || 16 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 4 || || || || || 4 || || 8 || |- | style="text-align:left;" | Данска || 64 || 2 || || || || 7 || 4 || || 10 || || 6 || 10 || || || style="background:#666666;" | || || || || 3 || 10 || 1 || 12 || 9 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 51 || 1 || || 5 || || || 7 || 6 || || || || 5 || || || 5 || style="background:#666666;" | || 10 || 3 || 6 || || || 3 || 17 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 58 || || 5 || || || 1 || 6 || || || 4 || || || 8 || || 6 || || style="background:#666666;" | || 12 || || 12 || || || 10 |- | style="text-align:left;" | Финска || 8 || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 5 || 3 || |- | style="text-align:left;" | Франција || 132 || 12 || 10 || 6 || 8 || 10 || || 2 || 7 || 10 || 8 || 8 || || 10 || 4 || 8 || 8 || || style="background:#666666;" | || 7 || 7 || 15 |- | style="text-align:left;" | Италија || 149 || 8 || 12 || 12 || 3 || || 12 || 10 || 8 || 3 || 2 || 12 || 5 || 2 || 7 || 12 || 3 || 6 || 7 || style="background:#666666;" | || 1 || 23 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 24 || || 4 || || || 3 || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 7 |- | style="text-align:left;" | Португалија || 9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 18 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 81 || 6 || 7 || || 1 || || 1 || 7 || 2 || 1 || 5 || || 1 || 1 || 12 || 2 || 5 || 2 || 5 || 5 || || 18 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Музика во СФРЈ]] [[Категорија:Хрватска музика]] [[Категорија:Социјалистичка Република Хрватска]] [[Категорија:Култура на Загреб]] [[Категорија:Музиката во 1990 година]] n0y5l81dvfweeeymq1fpqch6ib6evko 0 1172699 5628823 5627926 2026-09-15T11:14:15Z BT405 9277 5628823 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1999 | image = Logo99.gif | image_size = 200px | caption = Официјално лого на Изборот за песна на Евровизија 1999 | date = [[29 мај]] [[1999]] | edition = 44 | host = {{Esc|Израел}} | venue = [[International Convention Center (Ерусалим)|Binyanei HaUma]], [[Ерусалим]], [[Израел]] | presenters = Dafna Dekel<br />Sigal Shahmon<br />Yigal Ravid | emiter = [[IBA]] | winner = {{Esc|Шведска}}<br />[[Charlotte Perrelli|Charlotte Nilsson]]<br />„[[Take Me to Your Heaven]]“ | director = Dan Neyman | executive_producer = Ronit Kfir | musical_director = [[Yoram Zadok]] | producer = Yoav Ginai | designer = Yitzhak Sakajyu | entries = 23 | debuting = ''Нема'' | returning = {{Esc|Австрија}}<br />{{Esc|Босна и Херцеговина}}<br />{{Esc|Данска}}<br />{{Esc|Исланд}}<br />{{Esc|Литванија}} | nonparticipating = {{Esc|Финска}}<br />{{Esc|Македонија}}<br />{{Esc|Романија}}<br />{{Esc|Швајцарија}}<br />{{Esc|Словачка}} | vote = Секоја земја доделува 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени песни. Укинување на јазичното правило (земјите можат да пеат на кој било јазик, најчесто англиски). | previous = 1998 | next = 2000 | website = https://eurovision.tv/event/jerusalem-1999 eurovision.tv |map=ESC_1994_Map_2.svg|finalists=1|past=1|url=https://eurovision.tv/event/jerusalem-1999 eurovision.tv}} '''Изборот за песна на Евровизија 1999''' беше 44. издание на [[Избор за песна на Евровизија]], одржано на [[29 мај]] [[1999]] година во [[International Convention Center (Ерусалим)|Binyanei HaUma]] во [[Ерусалим]], [[Израел]]. Водители на шоуто беа Дафна Декел, Сигал Шахмон и Јигал Равид. Победник беше [[Шведска]] со песната „[[Take Me to Your Heaven]]“, изведена од [[Charlotte Perrelli|Шарлот Нилсон]]. Ова беше четврта победа за Шведска во историјата на натпреварот. Ова издание донесе неколку историски промени: **укинување на задолжителното правило за изведување на песната на мајчин јазик** (кое важеше со мали прекини од 1977 година), што резултираше со тоа што голем дел од земјите избраа да пејат на англиски јазик. Исто така, оркестарот бил целосно отстранет од технички причини, па сите песни се изведувале на матрица (playback). За [[Македонија]], поради лошата позиција на петгодишната листа на просек, оваа година следеше пауза од учество, со право на враќање во [[Избор за песна на Евровизија 2000|2000 година]]. == Локација == [[File:Binyanei-HaUmah.JPG|thumb|десно|Меѓународен конгресен центар – место каде се одржал настанот.]] Натпреварот се одржа во конгресниот центар Binyanei HaUma во [[Ерусалим]], откако Израел ја обезбеди победата претходната година со Dana International. Организацијата од страна на израелскиот јавен сервис IBA била проследена со многу контроверзи, политички дебати и финансиски предизвици во земјата домаќин. == Организација и формат == ЕБУ воведе револуционерна промена со **укинување на оркестарот** — за првпат во историјата на Евровизија, сите композиции се изведуваа со претходно снимени инструментални матрици. Покрај тоа, укинувањето на јазичното правило овозможи творците слободно да го избегнат мајчиниот јазик, што го зголеми присуството на англискиот јазик на сцената. Системот на квалификации врз основа на петгодишниот просек продолжи да се применува, што значеше дека земјите со најслаби резултати мораше да паузираат, додека се вратија Австрија, Босна и Херцеговина, Данска, Исланд и Литванија. == Учесници == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Емитер ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! Поени |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || [[Charlotte Perrelli|Charlotte Nilsson]] || „[[Take Me to Your Heaven]]“ || Англиски || Gert Lengstrand, Lars Diedricson || 163 |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || [[Selma]] || „[[All Out of Luck]]“ || Англиски || Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson, Stephen Belhm Booke || 146 |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || [[Sürpriz]] || „[[Reise nach Jerusalem – Kudüs'e seyahat]]“ || Германски, Турски, Англиски || Bernd Meinunger, Ralph Siegel || 140 |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || [[The Mullans]] || „[[When You Need Me]]“ || Англиски || Maria Mullan || 18 |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || [[Doris Dragović]] || „[[Marija Magdalena]]“ || Хрватски || Tonči Huljić, Vjekoslava Huljić || 118 |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || [[Marlène Vitti]] || „[[One Good Reason]]“ || Англиски || Tjeerd Oosterhuis, Alan Michael || 71 |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || [[Естонска телевизија|ETV]] || [[Evelin Samuel]] & [[Camille]] || „[[Diamond of Night]]“ || Англиски || Priit Pajusaar, Kaari Sillamaa || 90 |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || [[Trine Jepsen]] & [[Michael Teschl]] || „[[This Time I Mean It]]“ || Англиски || Ebbe Ravn, René Hejdemann || 71 |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || [[Lydia]] || „[[No quiero escuchar]]“ || Шпански || Alejandro Piqueras, Carlos Toro, Fernando Rodríguez || 1 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] || [[Vanessa Chinci]] || „[[Like the Wind]]“ || Англиски || John Terra, Werner Pansaers || 38 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || [[Eden]] || „[[Yom Huledet (Happy Birthday)]]“ || Хебрејски, Англиски || Yaakov Lamai, Gabriel Butler || 93 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || [[Marlain Angelidou]] || „[[Tha 'nai erotas]]`“ (Θа 'ναι έρωτας) || Грчки || Giorgos Kallis, Constantinos Rio || 2 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Обединето Кралство}} || [[BBC]] || [[Precious]] || „[[Say It Again (песна на Precious)|Say It Again]]“ || Англиски || Paul Varney, Terry Ronald || 38 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || [[Bobbie Singer]] || „[[Reflection (песна на Bobbie Singer)|Reflection]]“ || Англиски || Dave Moskin, Bobbie Singer || 65 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || [[Rui Bandeira]] || „[[Como tudo começou]]“ || Португалски || Jorge do Carmo, Tó Carvalho || 12 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || [[Times Three]] || „[[Believe 'n Peace]]“ || Англиски || Ray Agius, Alfred C. Sant || 32 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || [[Tuba Önal]] & Grup Mistik || „[[Dön Artık]]“ || Турски || Ferdinand Karmat, Selma Çuhacı || 21 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || [[Stig Van Eijk]] || „[[Living My Life Without You]]“ || Англиски || Stig Van Eijk, Mikael Erlandsson || 35 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || [[Dino Merlin]] & [[Matinué]] || „[[Putnici]]“ || Босански, Француски || Dino Merlin || 86 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || [[Mietek Szcześniak]] || „[[Przytul mnie mocno]]“ || Полски || Stanisław Syrewicz, Wojciech Młynarski || 17 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || [[Nayah]] || „[[Je veux donner ma voix]]“ || Француски || Pascal Graczyk, René Denonville, Gilles Ermusse || 14 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || [[LRT]] || [[Aistė Smilgevičiūtė]] || „[[Strazdas]]“ || Жемајтски (дијалект) || Linas Rimša, Aidas Giniotis || 13 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || [[Darja Švajger]] || „[[For a Thousand Years]]“ || Англиски || Sašo Fajon, Primož Peterca || 50 |} == Детално гласање == {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Вкупно поени ! colspan="23" | Земји кои гласаат |- ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Литванија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Белгија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шпанија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Хрватска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Обединето Кралство ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Турција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Норвешка ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Данска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Франција ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Холандија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Исланд ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Кипар ! style="writing-model: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Шведска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Португалија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Ирска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Австрија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Израел ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Малта ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Германија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Босна и Херцеговина ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Естонија ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Полска ! style="writing-mode: vertical-rl; transform: rotate(180deg); padding: 5px 2px;" | Словенија |- ! rowspan="23" | Учесници | style="text-align:left;" | Литванија | 13 || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || 2 || || || || || || || 11 || || |- | style="text-align:left;" | Белгија | 38 || || style="background:#ccc;" | || || 10 || 2 || || || || || || || || || || || || 10 || 2 || || 4 || 10 || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија | 1 || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || || || || 1 || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска | 118 || 6 || 5 || 8 || style="background:#ccc;" | || || 5 || 2 || 7 || 6 || 2 || 10 || 4 || 5 || 6 || 10 || 7 || 12 || 8 || 12 || 6 || 2 || 7 |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 38 || 4 || || || || style="background:#ccc;" | || || || 5 || || || || || 5 || 4 || || 5 || 4 || 5 || || 2 || 4 || || |- | style="text-align:left;" | Турција | 21 || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || 5 || || 4 || || || 12 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка | 35 || || 7 || || || 7 || || style="background:#ccc;" | || || || 7 || || || || || || || || 7 || || || 7 || || |- | style="text-align:left;" | Данска | 71 || 5 || || || 4 || 3 || || 6 || style="background:#ccc;" | || || 8 || 1 || 8 || 1 || 3 || 3 || 3 || 3 || 10 || 5 || 8 || || 10 |- | style="text-align:left;" | Франција | 14 || || 2 || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || 8 || || || || || || || 2 || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Холандија | 71 || || 4 || 7 || || 5 || 4 || 1 || 6 || 2 || style="background:#ccc;" | || 3 || 2 || 1 || 8 || 8 || || 6 || 3 || 7 || 10 || 3 || || |- | style="text-align:left;" | Исланд | 146 || 8 || 12 || 10 || 6 || 8 || 6 || 10 || 10 || 6 || 10 || style="background:#ccc;" | || 12 || 10 || 7 || 7 || 8 || || 7 || 2 || 8 || 5 || 6 || 8 |- | style="text-align:left;" | Кипар | 2 || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || || || || || || || 2 |- | style="text-align:left; background:#fff200;" | '''Шведска''' | '''163''' || 10 || 10 || 6 || 7 || 1 || 7 || 12 || 8 || 10 || 8 || 12 || 5 || style="background:#ccc;" | || 6 || 12 || 4 || 6 || 8 || 6 || 10 || 7 || 8 || 10 |- | style="text-align:left;" | Португалија | 12 || || || || || || || || || || || || || || style="background:#ccc;" | || || || || || 12 || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска | 18 || || || || || || || || 1 || || || || || 3 || || style="background:#ccc;" | || || 1 || || || 10 || || 3 || |- | style="text-align:left;" | Австрија | 65 || 2 || || || 3 || || 8 || 3 || 7 || || 7 || || 6 || 6 || || 5 || style="background:#ccc;" | || || 5 || || 3 || 4 || 1 || 5 |- | style="text-align:left;" | Израел | 93 || 3 || 8 || 5 || 1 || 4 || 10 || 2 || || 4 || 5 || 4 || 7 || 7 || || 2 || 1 || style="background:#ccc;" | || 4 || 6 || 1 || 5 || 6 || 8 |- | style="text-align:left;" | Малта | 32 || || 1 || || 5 || || || || || 3 || 2 || || 8 || || 4 || || 6 || || style="background:#ccc;" | || || 1 || || 1 || 1 |- | style="text-align:left;" | Германија | 140 || 12 || 6 || 12 || 12 || 12 || 3 || 8 || 4 || 1 || 1 || 6 || || 10 || 10 || 10 || 2 || 12 || 10 || style="background:#ccc;" | || 4 || || 12 || 3 |- | style="text-align:left;" | Босна и Херцеговина | 86 || 7 || || || 8 || || 12 || 7 || || 8 || 4 || || || 5 || 12 || || || 2 || || 1 || style="background:#ccc;" | || || 7 || 12 |- | style="text-align:left;" | Естонија | 90 || 1 || 3 || 2 || 2 || || 5 || 4 || 5 || || 12 || 5 || 3 || 3 || || || 7 || 10 || 12 || 5 || 3 || style="background:#ccc;" | || 5 || 4 |- | style="text-align:left;" | Полска | 17 || || || || || || || || || || || || || || || 4 || || 5 || || || 8 || || style="background:#ccc;" | || |- | style="text-align:left;" | Словенија | 50 || || || || || || || || 3 || || || 1 || || 1 || || || 12 || 4 || 2 || 7 || 6 || 6 || || style="background:#ccc;" | |} === 12 поени === {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Број ! Учесник ! Земји кои дале 12 поени |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | [[Великобританија]], [[Израел]], [[Полска]], [[Португалија]], [[Турција]] (Изворно: Полска, Португалија, Обединето Кралство, Израел, Турција) |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | [[Босна и Херцеговина]], [[Исланд]], [[Норвешка]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | [[Македонија]], [[Словенија]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | [[Кипар]], [[Шведска]] |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | [[Хрватска]], [[Малта]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | [[Ирска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | [[Германија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | [[Франција]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | [[Белгија]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | [[Ирска]] |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | [[Шпанија]] |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 || style="text-align:left;" | {{Esc|Литванија}} || style="text-align:left;" | Andrius Tapinas |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || style="text-align:left;" | Sabine De Munter |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || style="text-align:left;" | Hugo de Campos |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || style="text-align:left;" | Marko Šlokar |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || style="text-align:left;" | Osman Erkan |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || style="text-align:left;" | Stian Barsnes-Simonsen |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || style="text-align:left;" | Kirsten Siggaard |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || style="text-align:left;" | Marie Myriam |- | 10 || style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || style="text-align:left;" | Edsilia Rombley |- | 11 || style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || style="text-align:left;" | Áslaug Dóra Eyjólfsdóttir |- | 12 || style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || style="text-align:left;" | Marina Maleni |- | 13 || style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || style="text-align:left;" | Pontus Gårdinger |- | 14 || style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || style="text-align:left;" | Manuel Luís Goucha |- | 15 || style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || style="text-align:left;" | D celebró / Niamh Kavanagh |- | 16 || style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || style="text-align:left;" | Dodo Roscic |- | 17 || style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || style="text-align:left;" | Yoav Ginai |- | 18 || style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || style="text-align:left;" | Ruth Amaira |- | 19 || style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || style="text-align:left;" | Axel Bulthaupt |- | 20 || style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || style="text-align:left;" | Segmedina Srna |- | 21 || style="text-align:left;" | {{Esc|Естонија}} || style="text-align:left;" | Mart Sander |- | 22 || style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || style="text-align:left;" | Jan Chojnacki |- | 23 || style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || style="text-align:left;" | Saša Einsiedler |} == Емитери и коментатори == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! Земја ! Емитер ! Канал/и ! Коментатор/и |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Австрија}} || [[ORF]] || ORF1 || Ernst Grissemann |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Белгија}} || [[RTBF]] / [[VRT]] || La Une, VRT TV1 || Jean-Pierre Hautier, André Vermeulen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Босна и Херцеговина}} || [[РТВБиХ]] || TVBiH || Ismet Horo |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Велика Британија}} || [[BBC]] || BBC One, BBC Radio 2 || Terry Wogan, Ken Bruce |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Германија}} || [[ARD]] || Das Erste || Peter Urban |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Грција}} || [[ЕРТ]] || ET1 || Dafni Bokota |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Данска}} || [[DR]] || DR1 || Jørgen de Mylius |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Израел}} || [[IBA]] || Channel 1 || Без коментатор |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Ирска}} || [[Radio Telefís Éireann|RTÉ]] || RTÉ One, RTÉ Radio 1 || Pat Kenny, Larry Gogan |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Исланд}} || [[RÚV]] || Sjónvarpið || Gísli Marteinn Baldursson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Кипар}} || [[CyBC]] || RIK 1 || Evi Papamichail |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Малта}} || [[PBS (Малта)|PBS]] || TVM || Charlò Saliba |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Норвешка}} || [[NRK]] || NRK1 || Jostein Pedersen |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Полска}} || [[Телевизија Полска|TVP]] || TVP1 || Artur Orzech |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Португалија}} || [[RTP]] || RTP1 || Rui Unas |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Романија}} || [[TVR]] || TVR1 || Leonard Miron |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словачка}} || [[Словачка телевизија|STV]] || STV2 || Rastislav Šimurdić |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Словенија}} || [[RTVSLO]] || SLO1 || Miša Molk |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Турција}} || [[TRT]] || TRT 1 || Bülend Özveren |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Унгарија}} || [[Маѓар Телевизио|MTV]] || MTV1 || Gábor Gundel Takács |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Франција}} || [[France Télévisions]] || France 2 || Julien Lepers |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Холандија}} || [[NOS]] || Nederland 3 || Willem van Beusekom |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Хрватска}} || [[ХРТ]] || HRT 1 || Aleksandar Kostadinov |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Швајцарија}} || [[SRG SSR]] || SF DRS, TSR, TSI || Roman Kilchsperger, Jean-Marc Richard, Sandy Altermatt |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шведска}} || [[SVT]] || SVT1 || Pernilla Månsson |- | style="text-align:left;" | {{Esc|Шпанија}} || [[TVE]] || La Primera || José Luis Uribarri |} [[Категорија:Избор за песна на Евровизија 1999| ]] [[Категорија:Избор за песна на Евровизија по години]] [[Категорија:1999 година во Израел]] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Израелска култура]] [[Категорија:Ерусалим]] [[Категорија:Музиката во 1999 година]] g2a1r8lutw4nf96ybtch7mpzuqt7imm 0 1172702 5628819 5626293 2026-09-15T11:12:44Z BT405 9277 5628819 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1981 | slogan = | image = Esc 1981.png | date = 4 април 1981 | semi1 = | semi2 = | edition = 26 | host = [[Ирска]] | venue = [[Simmonscourt Pavilion]], [[Даблин]], [[Ирска]] | presenters = [[Дорен Ни Вријан]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Велика Британија]] — Bucks Fizz — „Making Your Mind Up“ | director = Fred O'Donovan | entries = 20 | debuting = [[Кипар]] | returning = [[Израел]], [[Југославија]] | nonparticipating = [[Италија]], [[Мароко]] | map = ESC 1981 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 20 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1980 | next = 1982 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1981''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1981''' — беше 26. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 4 април 1981 година во [[Simmonscourt Pavilion]] во [[Даблин]], [[Ирска]]. Водителка била [[Дорен Ни Вријан]]. На натпреварот учествувале 20 земји. [[Кипар]] остварил свое деби, додека [[Израел]] и [[Југославија]] се вратиле на натпреварот. [[Италија]] се повлекла поради намален интерес во земјата, а [[Мароко]] одлучи повеќе да не учествува по нивното деби претходната година. Победила [[Велика Британија]] со песната „Making Your Mind Up“, изведена од групата Bucks Fizz, освојувајќи 136 поени. == Место на одржување == Натпреварот се одржал во [[Simmonscourt Pavilion]] во [[Даблин]], откако [[Ирска]] победи на Евровизија 1980 со песната „What's Another Year“ во изведба на [[Џони Логан]]. == Учесници == На натпреварот настапиле 20 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Marty Brem | style="text-align:left;" | „Wenn du da bist“ | Германски | style="text-align:left;" | Werner Schneidr, Klara Kola | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Modern Folk Üçlüsü & Ayşegül Aldanç | style="text-align:left;" | „Dönme Dolap“ | Турски | style="text-align:left;" | Ali Kocatepe | style="text-align:left;" | Onno Tunç |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Lena Valaitis | style="text-align:left;" | „Johnny Blue“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Wolfgang Rödelberger |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jean-Claude Pascal | style="text-align:left;" | „C'est peut-être pas l'Amérique“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Claude Pascal, Sophie Makhno, Jean-Pierre Calvet | style="text-align:left;" | Joël Rocher |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Hakol Over Habibi | style="text-align:left;" | „Halayla“ (הлайלה) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Shlomo Gronich, Yuval Dor | style="text-align:left;" | Eldad Shrem |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Tommy Seebach & Debbie Cameron | style="text-align:left;" | „Krøller eller ej“ | Дански | style="text-align:left;" | Tommy Seebach, Keld Heick | style="text-align:left;" | Allan Botschinsky |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Seid Memić Vajta | style="text-align:left;" | „Lejla“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Ranko Boban | style="text-align:left;" | Ranko Rihtman |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Riki Sorsa | style="text-align:left;" | „Reggae OK“ | Фински | style="text-align:left;" | Jim Pembroke, Olli Ojala | style="text-align:left;" | Otto Donner |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Jean Gabilou | style="text-align:left;" | „Humanahum“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Paul Cara, Joe Gracy | style="text-align:left;" | David Sprinfield |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bacchelli | style="text-align:left;" | „Y sólo tú“ | Шпански | style="text-align:left;" | Amado Jaén | style="text-align:left;" | Juan Barcons |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Linda Williams | style="text-align:left;" | „Het is een wonder“ | Холандски | style="text-align:left;" | Cees de Wit, Bart van der Laar | style="text-align:left;" | Rogier van Otterloo |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Sheeba | style="text-align:left;" | „Horoscopes“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jim Slevin, Joe Burkett | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Finn Kalvik | style="text-align:left;" | „Aldri i livet“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Finn Kalvik | style="text-align:left;" | Sigurd Jansen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Bucks Fizz | style="text-align:left;" | „Making Your Mind Up“ | Англиски | style="text-align:left;" | Andy Hill, John Danter | style="text-align:left;" | John Coleman |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Carlos Paião | style="text-align:left;" | „Play-back“ | Португалски | style="text-align:left;" | Carlos Paião | style="text-align:left;" | Shegundo Galarza |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Emly Starr | style="text-align:left;" | „Samson“ | Холандски | style="text-align:left;" | Kick Dandy, Giuseppe Satti, Penny Els | style="text-align:left;" | Giuseppe Satti |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Yiannis Dimitras | style="text-align:left;" | „Fegari kalokairino“ (Фεγγάρι καλοκαιρινό) | Грчки | style="text-align:left;" | Yiannis Dimitras, Giorgos Niarchos | style="text-align:left;" | Yiannis Dimitras |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Island | style="text-align:left;" | „Monika“ (Μόνικα) | Грчки | style="text-align:left;" | Doros Georgiadis, Stavros Sideras | style="text-align:left;" | Michael Rozakis |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Peter, Sue and Marc | style="text-align:left;" | „Io senza te“ | Италијански | style="text-align:left;" | Peter Reber, Nella Martinetti | style="text-align:left;" | Rolf Zuckowski |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Björn Skifs | style="text-align:left;" | „Fångad i en dröm“ | Шведски | style="text-align:left;" | Björn Skifs, Bengt Palmers | style="text-align:left;" | Anders Berglund |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Bucks Fizz | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Making Your Mind Up“ | style="background:#fff200;" | '''136''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Lena Valaitis | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Johnny Blue“ | style="background:#d9d9d9;" | '''132''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Jean Gabilou | style="text-align:left;" | „Humanahum“ | 125 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Peter, Sue and Marc | style="text-align:left;" | „Io senza te“ | 121 |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Sheeba | style="text-align:left;" | „Horoscopes“ | 105 |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Island | style="text-align:left;" | „Monika“ | 69 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Hakol Over Habibi | style="text-align:left;" | „Halayla“ | 56 |- ! 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Yiannis Dimitras | style="text-align:left;" | „Fegari kalokairino“ | 55 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Linda Williams | style="text-align:left;" | „Het is een wonder“ | 51 |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Björn Skifs | style="text-align:left;" | „Fångad i en dröm“ | 50 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Tommy Seebach & Debbie Cameron | style="text-align:left;" | „Krøller eller ej“ | 41 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Seid Memić Vajta | style="text-align:left;" | „Lejla“ | 35 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Emly Starr | style="text-align:left;" | „Samson“ | 30 |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Bacchelli | style="text-align:left;" | „Y sólo tú“ | 38 |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Modern Folk Üçlüsü & Ayşegül Aldanç | style="text-align:left;" | „Dönme Dolap“ | 9 |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Riki Sorsa | style="text-align:left;" | „Reggae OK“ | 12 |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jean-Claude Pascal | style="text-align:left;" | „C'est peut-être pas l'Amérique“ | 11 |- ! 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Carlos Paião | style="text-align:left;" | „Play-back“ | 9 |- ! 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Marty Brem | style="text-align:left;" | „Wenn du da bist“ | 6 |- ! style="background:#f44336;" | 20 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Finn Kalvik | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Aldri i livet“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Начин на гласање == Секоја земја имала национално жири кое доделувало 12 поени на омилената песна, 10 на втората, а потоа 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 и 1 поен за своите 10 омилени држави. == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Jenny Pippal |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Başak Doğru |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Lotti Ohnesorge |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Jacques Harvey |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Dan Scemama |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Helga Vlahović |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kaarina Pönniö |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Fabienne Égal |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Alfonso Lapeña |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Flip van der Schalie |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Sverre Christophersen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Margarida Mercês de Mello |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Niki Venega |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Arne Weise |} == Извори == * Eurovision.com — Dublin 1981 * Архивски податоци за учесниците и претставниците при гласањето == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Ирска музика]] [[Категорија:Даблин]] [[Категорија:Музиката во 1981 година]] 1wxct5xrm6z8scpfyy8w5m1jodrwxyt 0 1172703 5628822 5626360 2026-09-15T11:13:45Z BT405 9277 5628822 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1988 | slogan = | image = ESC 1988 logo.webp | date = 30 април 1988 | semi1 = | semi2 = | edition = 33 | host = [[Ирска]] | venue = [[RDS Simmonscourt]], [[Даблин]], [[Ирска]] | presenters = [[Мишел Рока]] и [[Пат Кени]] | emiter = [[RTÉ]] | winner = [[Швајцарија]] — Селин Дион — „Ne partez pas sans moi“ | director = Simon Higgins | entries = 21 | debuting = | returning = | nonparticipating = [[Кипар]] (дисквалификувана песна) | map = ESC 1988 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 21 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1987 | next = 1989 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1988''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1988''' — беше 33. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 30 април 1988 година во изложбениот центар [[RDS Simmonscourt]] во [[Даблин]], [[Ирска]], откако [[Johnny Logan]] ја донесе победата за Ирска претходната година со „Hold Me Now“. Водители на вечерта беа [[Мишел Рока]] и [[Пат Кени]]. На натпреварот учествуваа 21 земја. Кипар требаше да учествува со песната „Thiriomata“ во изведба на Јанис Димитра, но песната беше дисквалификувана пред натпреварот бидејќи било утврдено дека претходно била објавена во 1984 година, што ги прекршило правилата. Ова издание остана запаметтено по една од најдраматичните завршувања во историјата на Евровизија. Победата ја однесе [[Швајцарија]] со песната „Ne partez pas sans moi“ во изведба на тогаш релативно непознатата канадска пејачка [[Селин Дион]], која победи со само еден поен предност пред Велика Британија. Оваа победа ја вивна Селин Дион во светската музичка орбита. [[Југославија]] оствари солиден пласман завршувајќи на 6. место со песната „Мексико“ во изведба на групата [[Сребрена крила]]. == Место на одржување == [[File:The RDS Simmonscourt - panoramio.jpg|thumb|десно|РДС Симонскорт – место каде се одржал настанот.]]По победата на Johnny Logan во Брисел 1987 година, радиодифузерот [[RTÉ]] ја презеде организацијата и го одбра просторот Simmonscourt во рамките на Кралското даблинско друштво (RDS). Сцената се одликуваше со футуристички дизајн со големи видеоекрани, што беше технолошки напредок за тоа време. == Учесници == На натпреварот учествуваа 21 земја. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Beathoven | style="text-align:left;" | „Þú og þeir (Sókrates)“ | Исландски | style="text-align:left;" | Hörður Þorsteinsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson | style="text-align:left;" | Ólafur Gaukur |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Körberg | style="text-align:left;" | „Stad i ljus“ | Шведски | style="text-align:left;" | Py Bäckman, Lasse Holm | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Boulevard | style="text-align:left;" | „Nauravat silmat muistuttavat teitä“ | Фински | style="text-align:left;" | Kari Kuusamo, Jukka Siio | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Scott Fitzgerald | style="text-align:left;" | „Go“ | Англиски | style="text-align:left;" | Julie Forsyth | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Sufi“ | Турски | style="text-align:left;" | Mazhar Alanson, Fuat Güner | style="text-align:left;" | Turhan Yükseler |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | La Década Prodigiosa | style="text-align:left;" | „La chica que yo quiero (Made in Spain)“ | Шпански | style="text-align:left;" | Ignacio de los Ríos, Paco Morales | style="text-align:left;" | Javier de Juan |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Селин Дион | style="text-align:left;" | „Ne partez pas sans moi“ | Француски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Atilla Şereftuğ |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yardena Arazi | style="text-align:left;" | „Ben Adam“ (בן אדם) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Ehud Manor, Yaniv Dagan | style="text-align:left;" | Eldad Shreibman |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Jump The Gun | style="text-align:left;" | „Take Him Home“ | Англиски | style="text-align:left;" | Peter Eades | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Maxi & Chris Garden | style="text-align:left;" | „Lied für einen Freund“ | Германски | style="text-align:left;" | Ralph Siegel, Bernd Meinunger | style="text-align:left;" | Rolf Zuckowski |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Wilfried | style="text-align:left;" | „Lisa Mona Lisa“ | Германски | style="text-align:left;" | Wilfried Scheffel, Thomas Spitzer, Jimmy Schlager | style="text-align:left;" | Harald Neuwirth |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Gerard Joling | style="text-align:left;" | „Shangri-La“ | Холандски | style="text-align:left;" | Peter van Asten, Eddy Ouwens | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Reynaert | style="text-align:left;" | „Laissez serenade“ | Француски | style="text-align:left;" | Joseph Reynaerts, Dany Willem | style="text-align:left;" | Daniel Willem |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Karoline Krüger | style="text-align:left;" | „For vår jord“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Erik Hillestad, Anita Skorgan | style="text-align:left;" | Pete Knutsen |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Kirsten & Søren | style="text-align:left;" | „Ka' du se hva' jeg sa'?“ | Дански | style="text-align:left;" | Søren Bundgaard, Keld Heick | style="text-align:left;" | Henrik Krogsgaard |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Afroditi Frida | style="text-align:left;" | „Clown“ (Κλόουν) | Грчки | style="text-align:left;" | Dimitris Sakipis, Giannis Valvis | style="text-align:left;" | Giannis Valvis |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | [[Сребрена крила]] | style="text-align:left;" | „Мексико“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Stevo Cvikić, Rajko Dujmić | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman | style="text-align:left;" | „Chanteur de charme“ | Француски | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman, Claude Lemesle, Paul Greédus | style="text-align:left;" | Guy Matteoni |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Voltarei“ | Португалски | style="text-align:left;" | José Calvário, Nuno Gomes dos Santos | style="text-align:left;" | José Calvário |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | „Vivo (Ti scrivo)“ | Италијански | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | Giuseppe Zanca |- | 21 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Lara Fabian | style="text-align:left;" | „Croire“ | Француски | style="text-align:left;" | Jacques Cardona, Alain Garcia | style="text-align:left;" | Régis Dupré |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Селин Дион | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Ne partez pas sans moi“ | style="background:#fff200;" | '''137''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Scott Fitzgerald | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Go“ | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | '''136''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Kirsten & Søren | style="text-align:left;" | „Ka' du se hva' jeg sa'?“ | 92 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Lara Fabian | style="text-align:left;" | „Croire“ | 90 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Karoline Krüger | style="text-align:left;" | „For vår jord“ | 88 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Сребрена крила | style="text-align:left;" | „Мексико“ | 87 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yardena Arazi | style="text-align:left;" | „Ben Adam“ | 85 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Gérard Lenorman | style="text-align:left;" | „Chanteur de charme“ | 64 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Jump The Gun | style="text-align:left;" | „Take Him Home“ | 79 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Tommy Körberg | style="text-align:left;" | „Stad i ljus“ | 52 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Италија}} | style="text-align:left;" | Luca Barbarossa | style="text-align:left;" | „Vivo (Ti scrivo)“ | 52 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | La Década Prodigiosa | style="text-align:left;" | „La chica que yo quiero (Made in Spain)“ | 58 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | MFÖ | style="text-align:left;" | „Sufi“ | 37 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Maxi & Chris Garden | style="text-align:left;" | „Lied für einen Freund“ | 48 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Грција}} | style="text-align:left;" | Afroditi Frida | style="text-align:left;" | „Clown“ | 20 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Voltarei“ | 5 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Gerard Joling | style="text-align:left;" | „Shangri-La“ | 70 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Boulevard | style="text-align:left;" | „Nauravat silmat muistuttavat teitä“ | 3 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Reynaert | style="text-align:left;" | „Laissez serenade“ | 5 |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Beathoven | style="text-align:left;" | „Þú og þeir (Sókrates)“ | 20 |- ! style="background:#f44336;" | 21 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Wilfried | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Lisa Mona Lisa“ | style="background:#f44336;" | '''0''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="21" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | В.Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Грција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Италија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург |- | style="text-align:left;" | Исланд || 20 || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 2 || 18 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 52 || 6 || style="background:#666666;" | || 6 || || || || || || 6 || 1 || 4 || || 4 || || 8 || || || 3 || 6 || 8 || |- | style="text-align:left;" | Финска || 3 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || || || || || 3 || || || || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 136 || 10 || 12 || 10 || style="background:#666666;" | || 10 || 12 || 10 || 10 || || 5 || 10 || 10 || 3 || 7 || 5 || 4 || 10 || 12 || 8 || 5 | |- | style="text-align:left;" | Турција || 37 || || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 1 || 8 || || || 4 || || || 5 || || || 1 || || 16 || | |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 58 || 2 || 4 || || || || style="background:#666666;" | || || || 4 || 8 || 8 || 2 || || 6 || 1 || || 8 || || 3 || 6 | |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 137 || 7 || 10 || 4 || 5 || 10 || 7 || style="background:#666666;" | || 12 || 12 || 3 || || || 12 || 10 || 10 || 12 || 2 || 2 || 10 || 5 | |- | style="text-align:left;" | Израел || 85 || 4 || 5 || || 8 || 5 || 3 || || style="background:#666666;" | || || 10 || 6 || 7 || 1 || || 2 || 10 || 6 || 4 || 4 || 7 | |- | style="text-align:left;" | Ирска || 79 || || 3 || || 12 || 1 || 2 || || 2 || style="background:#666666;" | || 2 || 12 || 6 || || 7 || || 3 || 12 || 7 || || 12 || 2 |- | style="text-align:left;" | Германија || 48 || 8 || || || || 6 || || 5 || || 5 || style="background:#666666;" | || || || 8 || 2 || 6 || || || || 8 || || 6 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 0 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 70 || || || 12 || 4 || || 4 || 4 || || || 6 || || style="background:#666666;" | || 5 || 12 || || 7 || || || 12 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Белгија || 5 || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 88 || 12 || 7 || 8 || || || || || 5 || || 7 || || || 5 || style="background:#666666;" | || || 5 || 1 || 6 || 1 || 16 || 20 |- | style="text-align:left;" | Данска || 92 || 5 || 1 || 7 || 10 || 7 || 6 || || 6 || 7 || || || 7 || 3 || 8 || style="background:#666666;" | || 8 || 5 || 10 || 2 || || |- | style="text-align:left;" | Грција || 20 || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 10 || || || 10 || |- | style="text-align:left;" | Југославија || 87 || || || 5 || 1 || 12 || 12 || 10 || 7 || 2 || || || 1 || 4 || 4 || 3 || || style="background:#666666;" | || 7 || || 7 | |- | style="text-align:left;" | Франција || 64 || 3 || || || || 8 || || || || 1 || 5 || || 5 || || 10 || 1 || 6 || || style="background:#666666;" | || 1 || 19 | |- | style="text-align:left;" | Португалија || 5 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || 5 || |- | style="text-align:left;" | Италија || 52 || 1 || 6 || 3 || || || 8 || || || || || 6 || || || || 5 || 4 || || || || style="background:#666666;" | |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 90 || || 8 || || 6 || 2 || 5 || 8 || 3 || || 4 || 7 || 3 || 12 || || || || 7 || 8 || 1 || 16 || style="background:#666666;" | |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Ирска музика]] [[Категорија:Даблин]] [[Категорија:Музиката во 1988 година]] kfigmqwe9rr9h2vs4830xbi8w6znq4e 0 1172709 5628749 5626029 2026-09-15T10:33:13Z BT405 9277 5628749 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1974 | slogan = | image = ESC 1974 logo.png | date = 6 април 1974 | semi1 = | semi2 = | final = | edition = 19-то | host = {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | venue = [[Брајтон Доум]], [[Брајтон]] | presenters = [[Кејти Бојл]] | emiter = [[Би-би-си]] | winner = {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] — [[ABBA]] — „Waterloo“ | director = Мајкл Харл | entries = 17 | debuting = {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | returning = | nonparticipating = {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | map = ESC 1974 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 18 | past = 17 | vote = Десетчлени жирија; секој член доделувал еден поен на својата омилена песна | previous = 1973 | next = 1975 | website = https://eurovision.tv | url =https:eurovision.tv }} '''Евровизија 1974''' — деветнаесетто издание на [[Евровизија|Евровизискиот натпревар во песни]], одржано на [[6 април]] [[1974]] година во [[Брајтон]], [[Велика Британија]], во [[Брајтон Доум]]. Натпреварот го водела [[Кејти Бојл]], а домаќин-бил [[Би-би-си]]. На натпреварот настапиле 17 земји. Грција настапила за првпат. Франција првично била пријавена со Дани и песната „La vie à vingt-cinq ans“, но се повлекла неколку дена пред натпреварот поради смртта на францускиот претседател Жорж Помпиду. Победила {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] со песната „Waterloo“, изведена од [[ABBA]], со 24 поени. Второ место освоил {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] со 18 поени, а трето {{знамеикona|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] со 15 поени. == Место на одржување == Натпреварот бил одржан во [[Брајтон Доум]] во [[Брајтон]], [[Велика Британија]]. Концертната сала на објектот вообичаено можела да прими околу 2.100 гледачи, но за натпреварот бројот на седишта бил намален на нешто повеќе од 1.000 поради телевизиската и техничката опрема. == Производство и формат == Домаќин на натпреварот била [[Би-би-си]]. Извршен продуцент бил Бил Котон, режисер Мајкл Харл, а музички директор Рони Хезлхерст. Натпреварот бил надгледуван од супервизорот на ЕБУ, Клифорд Браун. Секоја земја пријавила по една песна, со максимално траење од три минути. Биле дозволени најмногу шест изведувачи на сцената, а биле дозволени и однапред снимени инструментални придружни траки под одредени услови. Правилото за јазик, воведено по 1965 година, повеќе не било во сила. == Учесници и песни == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Редослед ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автори ! style="text-align:left;" | Диригент |- ! 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Carita | style="text-align:left;" | „Keep Me Warm“ | Англиски | style="text-align:left;" | Eero Koivistoinen, Frank Robson | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- ! 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | [[Оливија Њутн-Џон]] | style="text-align:left;" | „Long Live Love“ | Англиски | style="text-align:left;" | Valerie Avon, Harold Spiro | style="text-align:left;" | Nick Ingman |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Peret | style="text-align:left;" | „Canta y sé feliz“ | Шпански | style="text-align:left;" | Pedro Pubill Calaf | style="text-align:left;" | Rafael Ibarbia |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left;" | Anne-Karine and the Bendik Singers | style="text-align:left;" | „The First Day of Love“ | Англиски | style="text-align:left;" | Philip Kruse, Frode Thingnæs | style="text-align:left;" | Frode Thingnæs |- ! 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Marinella | style="text-align:left;" | „Krassi, thalassa ke t' agori mou“ | Грчки | style="text-align:left;" | Giorgos Katsaros, Pythagoras | style="text-align:left;" | Giorgos Katsaros |- ! 6 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Poogy | style="text-align:left;" | „Natati La Khaiai“ | Еврејски | style="text-align:left;" | Alon Oleartchik, Danny Sanderson | style="text-align:left;" | Yonatan Rechter |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Korni Grupa | style="text-align:left;" | „Generacija '42“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Kornelije Kovač | style="text-align:left;" | Zvonimir Skerl |- ! 8 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | [[ABBA]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Waterloo“ | style="background:#fff200;" | Англиски | style="text-align:left; background:#fff200;" | Stig Anderson, Benny Andersson, Björn Ulvaeus | style="text-align:left; background:#fff200;" | Sven-Olof Walldoff |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Ireen Sheer | style="text-align:left;" | „Bye Bye I Love You“ | Француски | style="text-align:left;" | Humbert Ibach, Michael Kunze, Ralph Siegel | style="text-align:left;" | Charles Blackwell |- ! 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Romuald | style="text-align:left;" | „Celui qui reste et celui qui s'en va“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Pierre Bourtayre, Michel Jourdan | style="text-align:left;" | Raymond Donnez |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Jacques Hustin | style="text-align:left;" | „Fleur de liberté“ | Француски | style="text-align:left;" | Frank Gérald, Jacques Hustin | style="text-align:left;" | Pierre Chiffre |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Mouth and MacNeal | style="text-align:left;" | „I See a Star“ | Англиски | style="text-align:left;" | Gerrit den Braber, Hans van Hemert | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Tina Reynolds | style="text-align:left;" | „Cross Your Heart“ | Англиски | style="text-align:left;" | Paul Lyttle | style="text-align:left;" | Colman Pearce |- ! 14 | style="text-align:left;" | {{знамеикona|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Cindy and Bert | style="text-align:left;" | „Die Sommermelodie“ | Германски | style="text-align:left;" | Kurt Feltz, Werner Scharfenberger | style="text-align:left;" | Werner Scharfenberger |- ! 15 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Piera Martell | style="text-align:left;" | „Mein Ruf nach dir“ | Германски | style="text-align:left;" | Pepe Ederer | style="text-align:left;" | Pepe Ederer |- ! 16 | style="text-align:left;" | {{знамеикona|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left;" | Paulo de Carvalho | style="text-align:left;" | „E depois do adeus“ | Португалски | style="text-align:left;" | José Calvário, José Niza | style="text-align:left;" | José Calvário |- ! 17 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | [[Џиљола Чинквети]] | style="text-align:left;" | „Sì“ | Италијански | style="text-align:left;" | Corrado Conti, Daniele Pace, Mario Panzeri, Lorenzo Pilat | style="text-align:left;" | Gianfranco Monaldi |} == Гласање == Планираниот систем на гласање првично требало да биде различен: секоја земја требало да има десетчлено жири, при што секој член би доделувал од 1 до 5 поени на секоја песна. Системот бил напуштен за време на пробите бидејќи организаторите утврдиле дека би одземал премногу време. Наместо тоа, бил вратен системот од 1970 година. Секоја земја имала десетчлено жири, а секој член доделувал еден поен на својата омилена песна. Жирито не можело да гласа за песната на сопствената земја. {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} == Конечни резултати == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | [[ABBA]] | style="text-align:left; background:#fff200;" | „Waterloo“ | style="background:#fff200;" | '''24''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | [[Џиљола Чинквети]] | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Sì“ | style="background:#d9d9d9;" | '''18''' |- ! 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Mouth and MacNeal | style="text-align:left;" | „I See a Star“ | 15 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Ireen Sheer | style="text-align:left;" | „Bye Bye I Love You“ | 14 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Romuald | style="text-align:left;" | „Celui qui reste et celui qui s'en va“ | 14 |- ! 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | [[Оливија Њутн-Џон]] | style="text-align:left;" | „Long Live Love“ | 14 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Tina Reynolds | style="text-align:left;" | „Cross Your Heart“ | 11 |- ! 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} [[Израел на Евровизија|Израел]] | style="text-align:left;" | Poogy | style="text-align:left;" | „Natati La Khaiai“ | 11 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Jacques Hustin | style="text-align:left;" | „Fleur de liberté“ | 10 |- ! 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија на Евровизија|Шпанија]] | style="text-align:left;" | Peret | style="text-align:left;" | „Canta y sé feliz“ | 10 |- ! 11 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} [[Грција на Евровизија|Грција]] | style="text-align:left;" | Marinella | style="text-align:left;" | „Krassi, thalassa ke t' agori mou“ | 7 |- ! 12 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Korni Grupa | style="text-align:left;" | „Generacija '42“ | 6 |- ! 13 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Carita | style="text-align:left;" | „Keep Me Warm“ | 4 |- ! style="background:#f44336;" | 14 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Cindy and Bert | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Die Sommermelodie“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |- ! style="background:#f44336;" | 14 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Евровизија|Норвешка]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Anne-Karine and the Bendik Singers | style="text-align:left; background:#f44336;" | „The First Day of Love“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |- ! style="background:#f44336;" | 14 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Португалија}} [[Португалија на Евровизија|Португалија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Paulo de Carvalho | style="text-align:left; background:#f44336;" | „E depois do adeus“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |- ! style="background:#f44336;" | 14 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left; background:#f44336;" | Piera Martell | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Mein Ruf nach dir“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |} | | | | == Детална матрица на гласање == {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; direction:ltr; text-align:center; font-size:90%;" ! style="text-align:left; min-width:150px;" | Натпреварувач ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Финска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Велика Британија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шпанија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Норвешка ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Грција ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Израел ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Југославија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Шведска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Луксембург ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Монако ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Белгија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Холандија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Ирска ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Германија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Швајцарија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Португалија ! style="height:120px; width:35px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg); vertical-align:bottom;" | Италија ! Вкупно |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} Финска | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 ! 4 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} Велика Британија | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 1 | 0 | 3 ! 14 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 3 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 2 | 0 ! 10 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Норвешка}} Норвешка | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Грција}} Грција | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 ! 7 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Израел}} Израел | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 2 | 3 ! 11 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} Југославија | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 2 ! 6 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} Шведска | 5 | 0 | 1 | 2 | 0 | 2 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 | 3 | 1 | 2 | 5 | 1 | 0 ! 24 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} Луксембург | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 2 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 1 | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 2 ! 14 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} Монако | 0 | 0 | 2 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 2 | 0 | 1 | 2 | 1 | 1 | 0 ! 14 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} Белгија | 0 | 0 | 0 | 2 | 5 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 10 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} Холандија | 1 | 0 | 0 | 1 | 2 | 1 | 3 | 3 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 ! 15 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} Ирска | 0 | 1 | 2 | 2 | 0 | 1 | 0 | 2 | 2 | 1 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ! 11 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} Германија | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 1 | 0 | 0 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} Швајцарија | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 | 1 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Португалија}} Португалија | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | style="background:#b3b3b3;" | 0 | 0 ! 3 |- ! style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} Италија | 2 | 5 | 2 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 4 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | style="background:#b3b3b3;" | 0 ! 18 |} == Интервален настап == Интервалниот настап бил на британската група [[The Wombles]]. Тие настапиле со музичка точка инспирирана од истоимената детска телевизиска серија. == Значајни моменти == * {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] ја освоила својата прва победа на Евровизија со „Waterloo“ на [[ABBA]]. * „Waterloo“ подоцна станала една од најпознатите песни во историјата на натпреварот, а победата го означила почетокот на глобалниот успех на ABBA. * Грција настапила за првпат на Евровизија. * Франција се повлекла поради смртта на претседателот Жорж Помпиду и националниот ден на жалост, кој се совпаѓал со датумот на натпреварот. * За време на гласањето, Велика Британија не му дала ниту еден поен на победничкото „Waterloo“. * Песната „E depois do adeus“ на Португалија подоцна станала едно од двете тајни радио-сигнали користени за започнување на [[Каранфилската револуција]] на 25 април 1974 година. * [[Џиљола Чинквети]], победничката од 1964 година, се вратила за Италија и го освоила второто место. * [[Оливија Њутн-Џон]] ја претставувала [[Велика Британија]] и завршила на делбено четврто место. == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Финска}} [[Финска на Евровизија|Финска]] | style="text-align:left;" | Aarre Elo |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска на Евровизија|Ирска]] | style="text-align:left;" | Brendan Balfe |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Монако}} [[Монако на Евровизија|Монако]] | style="text-align:left;" | Sophie Hecquet |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" | Sven Lindahl |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија на Евровизија|Велика Британија]] | style="text-align:left;" | Colin Ward-Lewis |- | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Југославија}} [[Југославија на Евровизија|Југославија]] | style="text-align:left;" | Helga Vlahović |} == Преноси == Натпреварот бил емитуван од радиодифузерите на сите 17 учеснички земји, а преносот бил достапен и во повеќе неучеснички земји. == Извори == <references /> {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Брајтон]] [[Категорија:Музиката во 1974 година]] |} sy01ilqzjbck9v8euykqq9f0czyrfgt 0 1172710 5628821 5626354 2026-09-15T11:13:12Z BT405 9277 5628821 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизија 1986 | slogan = | image = Esc1986.png | date = 3 мај 1986 | semi1 = | semi2 = | edition = 31 | host = [[Норвешка]] | venue = [[Grieghallen]], [[Берген]], [[Норвешка]] | presenters = [[Осе Клевеланд]] | emiter = [[NRK]] | winner = [[Белгија]] — Sandra Kim — „J'aime la vie“ | director = John Andri | entries = 20 | debuting = [[Исланд]] | returning = [[Југославија]] | nonparticipating = [[Грција]], [[Италија]] | map = ESC 1986 Map_2.svg | green = | yellow = | red = | finalists = 1 | notqualified = | confirmed = 20 | past =1 | vote = секоја држава доделува 12, 10, 8–1 поени за своите 10 омилени држави | previous = 1985 | next = 1987 | website = https://eurovision.tv | url = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 1986''' — официјално '''Избор за песна на Евровизија 1986''' — беше 31. издание на [[Евровизија]]. Натпреварот се одржа на 3 мај 1986 година во концертната сала [[Grieghallen]] во [[Берген]], [[Норвешка]], откако дуото Bobbysocks! ја донесе првата победа за земјата претходната година. Организатор на настанот беше норвешката национална телевизија NRK, а водителка на вечерта беше истакнатата норвешка пејачка и политичарка [[Осе Клевеланд]]. На натпреварот учествуваа 20 земји. [[Исланд]] дебитираше на евровизиската сцена оваа година, додека [[Југославија]] се врати по едногодишната пауза со претставување на задршката од националното финале. Од друга страна, [[Грција]] се повлече поради преклопување со нивните национални празници, додека [[Италија]] доброволно се откажа од учество оваа издание. Ова издание остана запаметено по неколку историски моменти, меѓу кои и победата на [[Белгија]] со песната „J'aime la vie“, изведена од младата Sandra Kim. Таа освои убедливи 176 поени. Подоцна изби контроверзија кога се дозна дека пејачката имала само 13 години (иако пред натпреварот тврдеше дека има 15), но Европската радиодифузна унија (EBU) одлучи да ја потврди победата. == Место на одржување == Берген беше избран за домаќин на јубилејот, а настанот се одржа во прекрасниот културен центар [[Grieghallen]]. И покрај тоа што организацијата се соочи со финансиски предизвици и обилни дождови за време на самите денови на пробите, норвешката телевизија подготви врвна телевизиска продукција со впечатлива сцена инспирирана од норвешките фјордови и модерната технологија. == Учесници == На натпреварот настапиле 20 земји. {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место на настап ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Јазик ! style="text-align:left;" | Автор/и ! style="text-align:left;" | Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sherisse Laurence | style="text-align:left;" | „L'amour de ma vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Frank Dostal, Alain Morisod, C. Depick | style="text-align:left;" | Rolf Zuckowski |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Doris Dragović | style="text-align:left;" | „Željo moja“ | Српскохрватски | style="text-align:left;" | Zrinko Tutić, Alka Vuica | style="text-align:left;" | Nikica Kalogjera |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Cocktail Chic | style="text-align:left;" | „Européennes“ | Француски | style="text-align:left;" | Georges Costa, Michel Costa | style="text-align:left;" | Jean-Claude Petit |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Romeo“ | Норвешки | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | Egil Monn-Iversen |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Ryder | style="text-align:left;" | „Runner in the Night“ | Англиски | style="text-align:left;" | Maureen Darte, Brian Wade | style="text-align:left;" | Ronnie Hazlehurst |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | ICY | style="text-align:left;" | „Gleðibankinn“ | Исландски | style="text-align:left;" | Magnús Eiríksson | style="text-align:left;" | Gunnar Þórðarson |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Frizzle Sizzle | style="text-align:left;" | „Alles heeft ritme“ | Холандски | style="text-align:left;" | Rob Ten Bokum, Maria De Niet | style="text-align:left;" | Harry van Hoof |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Klips ve Onlar | style="text-align:left;" | „Halley“ | Турски | style="text-align:left;" | Melih Kibar, İlhan Şeşen | style="text-align:left;" | Melih Kibar |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ingrid Peters | style="text-align:left;" | „Über die Brücke geh'n“ | Германски | style="text-align:left;" | Hans Werner, Hans Brinkmann | style="text-align:left;" | Hans Hammerschmid |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elpida | style="text-align:left;" | „Tora Zo“ (Τώρα ζω) | Грчки | style="text-align:left;" | Peter Yiannakis, Phivos Yearbook | style="text-align:left;" | Haris Andreadis |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tim Tim | style="text-align:left;" | „Die Zeit ist einsam“ | Германски | style="text-align:left;" | Rudolf Leve, Reginaldifa | style="text-align:left;" | Richard Österreicher |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Monica Törnell & Lasse Holm | style="text-align:left;" | „E' de' det här er kärlek?“ | Шведски | style="text-align:left;" | Lasse Holm | style="text-align:left;" | Anders Berglund |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lise Haavik | style="text-align:left;" | „Du er fuld af løgn“ | Дански | style="text-align:left;" | John Hatting | style="text-align:left;" | Egil Monn-Iversen |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | „Päivä kahden ihmisen“ | Фински | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | Ossi Runne |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Não sejas mau para mim“ | Португалски | style="text-align:left;" | Guilherme Inês, Zé Da Ponte, Luiz Horta | style="text-align:left;" | Colin Frechter |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Cadillac | style="text-align:left;" | „Valentino“ | Шпански | style="text-align:left;" | José María Guzmán | style="text-align:left;" | Eduardo Leiva |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Daniela Simons | style="text-align:left;" | „Pas pour moi“ | Француски | style="text-align:left;" | Nella Martinetti, Atilla Şereftuğ | style="text-align:left;" | Atilla Şereftuğ |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Moti Giladi & Sarai Tzuriel | style="text-align:left;" | „Yavo Yom“ (יבוא יום) | Хебрејски | style="text-align:left;" | Moti Giladi, Yoram Tahar-Lev | style="text-align:left;" | Yoram Zadok |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Lift-Off | style="text-align:left;" | „Prioseván“ | Англиски | style="text-align:left;" | Jim Walsh | style="text-align:left;" | Noel Kelehan |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Sandra Kim | style="text-align:left;" | „J'aime la vie“ | Француски | style="text-align:left;" | Jean-Paul Furnémont, Angelo Sotgiu | style="text-align:left;" | Jo Carlier |} == Конечни резултати == {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" | Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; direction:ltr; text-align:center;" ! Место ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Изведувач ! style="text-align:left;" | Песна ! Поени |- ! style="background:#fff200;" | 1 | style="text-align:left; background:#fff200;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left; background:#fff200;" | Sandra Kim | style="text-align:left; background:#fff200;" | „J'aime la vie“ | style="background:#fff200;" | '''176''' |- ! style="background:#d9d9d9;" | 2 | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | Daniela Simons | style="text-align:left; background:#d9d9d9;" | „Pas pour moi“ | style="background:#d9d9d9;" | '''140''' |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Sherisse Laurence | style="text-align:left;" | „L'amour de ma vie“ | 117 |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Monica Törnell & Lasse Holm | style="text-align:left;" | „E' de' det här er kärlek?“ | 78 |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | Lift-Off | style="text-align:left;" | „Prioseván“ | 77 |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Ryder | style="text-align:left;" | „Runner in the Night“ | 72 |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Lise Haavik | style="text-align:left;" | „Du er fuld af løgn“ | 77 |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Ingrid Peters | style="text-align:left;" | „Über die Brücke geh'n“ | 62 |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Klips ve Onlar | style="text-align:left;" | „Halley“ | 53 |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Cadillac | style="text-align:left;" | „Valentino“ | 51 |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Ketil Stokkan | style="text-align:left;" | „Romeo“ | 44 |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Doris Dragović | style="text-align:left;" | „Željo moja“ | 49 |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | ICY | style="text-align:left;" | „Gleðibankinn“ | 19 |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Dora | style="text-align:left;" | „Não sejas mau para mim“ | 28 |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Frizzle Sizzle | style="text-align:left;" | „Alles heeft ritme“ | 40 |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Moti Giladi & Sarai Tzuriel | style="text-align:left;" | „Yavo Yom“ | 7 |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Cocktail Chic | style="text-align:left;" | „Européennes“ | 13 |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Elpida | style="text-align:left;" | „Tora Zo“ | 4 |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Kari Kuivalainen | style="text-align:left;" | „Päivä kahden ihmisen“ | 22 |- ! style="background:#f44336;" | 20 | style="text-align:left; background:#f44336;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left; background:#f44336;" | Tim Tim | style="text-align:left; background:#f44336;" | „Die Zeit ist einsam“ | style="background:#f44336;" | '''12''' |} == Резултати од гласањето == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:smaller; width:100%;" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | Учесници ! colspan="20" | Жири кое доделувало поени |- ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Луксембург ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Југославија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Франција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Норвешка ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Велика Британија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Исланд ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Холандија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Турција ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Германија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Кипар ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Австрија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шведска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Данска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Финска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Португалија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Шпанија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Швајцарија ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Израел ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Ирска ! style="writing-mode:vertical-lr; transform:rotate(180deg); height:70px;" | Белгија |- | style="text-align:left;" | Луксембург || 117 || style="background:#666666;" | || 7 || 10 || 4 || 10 || || 5 || 2 || 3 || 1 || 8 || 12 || 8 || 7 || 3 || 8 || 12 || 6 || 10 || 11 |- | style="text-align:left;" | Југославија || 49 || 3 || style="background:#666666;" | || || || || 1 || 3 || 10 || 1 || || 7 || || || || 5 || 1 || 3 || 5 || 10 || 12 |- | style="text-align:left;" | Франција || 13 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 3 || || || || || || || 7 || || 3 || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || 44 || || 2 || || style="background:#666666;" | || || 2 || || || 6 || 6 || || || 2 || 8 || 1 || || 5 || 8 || 4 || |- | style="text-align:left;" | Велика Британија || 72 || 7 || 6 || || 1 || style="background:#666666;" | || 6 || 4 || || 4 || || 4 || 1 || 3 || 4 || 4 || 6 || 10 || 7 || 2 || 3 |- | style="text-align:left;" | Исланд || 19 || || || 5 || || || style="background:#666666;" | || || || || || || || 6 || 2 || || 6 || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || 40 || || 4 || || 6 || || || style="background:#666666;" | || 7 || || 8 || || || || 1 || 2 || 2 || 4 || || || 6 |- | style="text-align:left;" | Турција || 53 || 6 || 12 || || 5 || || || || style="background:#666666;" | || || || || 2 || 6 || 6 || || || 3 || || 1 || 12 |- | style="text-align:left;" | Германија || 62 || 1 || || || || 8 || 7 || || 5 || style="background:#666666;" | || || || 3 || 5 || || 10 || || 6 || 2 || 7 || 8 |- | style="text-align:left;" | Кипар || 4 || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || || || || 2 || || || || 2 |- | style="text-align:left;" | Австрија || 12 || || || || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || || 2 || || || 1 || || || 9 |- | style="text-align:left;" | Шведска || 78 || 4 || 3 || 8 || 12 || || 10 || || || 5 || || 1 || style="background:#666666;" | || 12 || 3 || || 10 || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || 77 || 8 || || 6 || 7 || || 8 || 7 || || || || 10 || 6 || style="background:#666666;" | || || 7 || || || 8 || || |- | style="text-align:left;" | Финска || 22 || 2 || || || 3 || || 4 || || 1 || 2 || || || 5 || || style="background:#666666;" | || || || || || 5 || |- | style="text-align:left;" | Португалија || 28 || || || || || 5 || || || 6 || || 2 || || || || || style="background:#666666;" | || || 4 || || || 11 |- | style="text-align:left;" | Шпанија || 51 || 5 || || 1 || || 2 || 3 || 6 || || || 7 || || || 4 || 5 || || style="background:#666666;" | || || 1 || 12 || 5 |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || 140 || 10 || 10 || 7 || 10 || 12 || 12 || 10 || 8 || 10 || 12 || || 10 || 7 || || 8 || 12 || style="background:#666666;" | || || 2 || |- | style="text-align:left;" | Израел || 7 || || || || || || || || || || 5 || || || || || || || || style="background:#666666;" | || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || 77 || || 5 || 2 || || || 5 || 8 || 4 || || 4 || 2 || 7 || 1 || 8 || 12 || 3 || || 10 || style="background:#666666;" | |- | style="text-align:left;" | Белгија || 176 || 12 || 8 || 12 || 8 || 6 || || 12 || 12 || 8 || 10 || 5 || 4 || 12 || 7 || 10 || 5 || 7 || 12 || 4 || style="background:#666666;" | |} == Претставници при гласањето == {| class="wikitable" style="width:100%; direction:ltr;" ! # ! style="text-align:left;" | Земја ! style="text-align:left;" | Претставник |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знаме|Луксембург}} | style="text-align:left;" | Frédérique Ries |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знаме|Југославија}} | style="text-align:left;" | Enver Petrovci |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знаме|Франција}} | style="text-align:left;" | Patricia Lesieur |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знаме|Норвешка}} | style="text-align:left;" | Nina Matheson |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знаме|Велика Британија}} | style="text-align:left;" | Colin Berry |- | 6 | style="text-align:left;" | {{знаме|Исланд}} | style="text-align:left;" | Guðrún Skúladóttir |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знаме|Холандија}} | style="text-align:left;" | Joop van Zijl |- | 8 | style="text-align:left;" | {{знаме|Турција}} | style="text-align:left;" | Ümit Tunçağ |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знаме|Германија}} | style="text-align:left;" | Christoph Deumling |- | 10 | style="text-align:left;" | {{знаме|Кипар}} | style="text-align:left;" | Anna Partelidou |- | 11 | style="text-align:left;" | {{знаме|Австрија}} | style="text-align:left;" | Tilia Herwig |- | 12 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шведска}} | style="text-align:left;" | Agneta Bolme Börjefors |- | 13 | style="text-align:left;" | {{знаме|Данска}} | style="text-align:left;" | Bent Henius |- | 14 | style="text-align:left;" | {{знаме|Финска}} | style="text-align:left;" | Solja Tuuli |- | 15 | style="text-align:left;" | {{знаме|Португалија}} | style="text-align:left;" | Ana Paula Reis |- | 16 | style="text-align:left;" | {{знаме|Шпанија}} | style="text-align:left;" | Matías Prats Jr. |- | 17 | style="text-align:left;" | {{знаме|Швајцарија}} | style="text-align:left;" | Michel Stocker |- | 18 | style="text-align:left;" | {{знаме|Израел}} | style="text-align:left;" | Yitzhak Shim'oni |- | 19 | style="text-align:left;" | {{знаме|Ирска}} | style="text-align:left;" | John Skehan |- | 20 | style="text-align:left;" | {{знаме|Белгија}} | style="text-align:left;" | Jacques Mercier |} == Надворешни врски == * [https://eurovision.tv Официјална страница на Евровизија] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Норвешка музика]] [[Категорија:Берген]] [[Категорија:Музиката во 1986 година]] fvqfduaiubne7t33zinhwyzligblla0 14 1180223 5628733 3615785 2026-09-15T10:26:07Z Тиверополник 1815 5628733 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Британски хумористи]] [[Категорија:Хумористи по националност|Англиски]] [[Категорија:Англиски писатели|Хумористи]] [[Категорија:Англиски забавувачи|Хумористи]] [[Категорија:Англиски хумор|Хумористи]] mhdfiagcv0glpowjdr9us2j9o0zlpsm 0 1186331 5628854 5375727 2026-09-15T11:35:04Z BT405 9277 5628854 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2019 | слоган = Dare to Dream | слика = Logo19 blur.jpg | полуфинале1 = 14 мај 2019 | полуфинале2 = 16 мај 2019 | финале = 18 мај 2019 | издание = 64-то | домаќин = {{flagicon|Израел}} [[IPBC|KAN]] | место = Експо Тел Авив, [[Тел Авив]], [[Израел]] | презентери = [[Ерез Тал]], [[Бар Рафаели]], [[Аси Азар]] и [[Луси Ајуб]] | радиодифузер = [[IPBC|KAN]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 41 | дебитанти = Нема | се_вратиле = Нема | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}} | карта = ESC 2019 Map_2.svg | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Холандија}}<br />[[Данкан Лоренс]] | победничка_песна = Arcade | претходна = 2018 | следна = 2020 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2019''' беше 64-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Тел Авив]], [[Израел]], по победата на [[Нета Барзилај|Нета]] на [[Избор за песна на Евровизија 2018|изборот во 2018 година]] со песната „Toy“. Ова беше третпат Израел да биде домаќин на натпреварот (по 1979 и 1999 година). Натпреварот се одржа во конвенцискиот центар [[Експо Тел Авив]], а се состоеше од две полуфиналиња на 14 и 16 мај и финале на 18 мај 2019 година. Водители беа Ерез Тал, Бар Рафаели, Аси Азар и Луси Ајуб. На натпреварот учествуваа 41 земја. [[Бугарија]] се повлече поради финансиски причини, додека [[Украина]] првично ја избра MARUV за претставник, но се повлече по спорот околу договорот помеѓу пејачката и радиодифузорот UA:PBC. Ова беше прво издание во кое [[Северна Македонија]] настапи под нејзиното ново официјално име. Победник беше [[Холандија]] со песната „[[Arcade (песна)|Arcade]]“ во изведба на [[Данкан Лоренс]], освојувајќи 498 поени. Ова беше прва победа за Холандија по 1975 година. Понапредно, [[Северна Македонија]] со [[Тамара Тодевска]] и песната „[[Proud (песна на Тамара Тодевска)|Proud]]“ го освои првото место според гласовите на стручното жири (по официјалната корекција на резултатите од страна на ЕБУ) и заврши на 7-то место во генералниот пласман, што претставува историски најдобар резултат за земјата. == Место на одржување == На 13 септември 2018 година, ЕБУ објави дека павилјонот 2 во конвенцискиот центар Експо Тел Авив ќе биде домаќин на натпреварот. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''Dare to Dream'' (Осмели се да сонуваш). По финалето, ЕБУ направи ревизија на поените поради грешка во збирот на гласовите од белоруското жири, со што беше објавен коригиран официјален конечен распоред. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 14 мај 2019 година. Во него учествуваа 17 земји. Шпанија, Франција и Израел гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 9 || 149 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || D mol || "Heaven" || 16 || 46 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Darude со Себастијан Рејман || "Look Away" || 17 || 23 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Tulia || "Pali się" || 11 || 120 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 6 || 145 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 2 || 242 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Јоци Папаи || "Az én apám" || 12 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 10 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 7 || 156 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Елиот || "Wake Up" || 14 || 70 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ото Немсадзе || "Keep on Going" || 14 || 62 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 1 || 261 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 3 || 186 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 4 || 198 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Конан Озирис || "Telemóveis" || 15 || 51 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 5 || 185 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 8 || 150 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 16 мај 2019 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Србук || "Walking Out" || 16 || 49 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Сара Мектернан || "22" || 18 || 16 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Ана Одобеску || "Stay" || 12 || 85 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 232 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Carousel || "That Night" || 15 || 50 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Естер Пеони || "On a Sunday" || 13 || 71 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 10 || 94 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 3 || 238 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || PÆNDA || "Limits" || 17 || 21 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Роко || "The Dream" || 14 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 8 || 157 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Јуриј Векленко || "Run with the Lions" || 11 || 93 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 6 || 217 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 9 || 96 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 7 || 210 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Данкан Лоренс || "Arcade" || 1 || 280 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Северна Македонија}} || Тамара Тодевска || "Proud" || 2 || 239 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 5 || 224 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 18 мај 2019 година. Табелата ги прикажува коригираните официјални резултати објавени од ЕБУ. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 14 || 107 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 17 || 90 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 11 || 157 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || S!sters || "Sister" || 25 || 24 |- style="background:#CD7F32;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 3 || 370 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 12 || 120 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 19 || 77 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Северна Македонија}} || Тамара Тодевска || "Proud" || 7 || 305 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 5 || 334 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 15 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 13 || 142 |- style="background:#FFD700;" | 12 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Холандија}}''' || '''Данкан Лоренс''' || '''"Arcade"''' || '''1''' || '''498''' |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 21 || 74 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Коби Марими || "Home" || 23 || 35 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 6 || 331 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Мајкл Рајс || "Bigger than Us" || 26 || 11 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 10 || 232 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 20 || 86 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 24 || 31 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 8 || 302 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Билал Хасани || "Roi" || 16 || 105 |- style="background:#C0C0C0;" | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Мамуд || "Soldi" || 2 || 472 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 18 || 92 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 364 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 9 || 285 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Мики || "La Venda" || 22 || 54 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2019 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Lisbon 2018 | Следен = Eurovision Song Contest: Rotterdam 2020 }} ''Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2019 година. == Забелешки и наводи == === Наводи === {{Reflist}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Израелска култура]] [[Категорија:Тел Авив]] [[Категорија:Музиката во 2019 година]] bvpal2lwkvblc3pw1549jj1j2dhp4wb 5628858 5628854 2026-09-15T11:39:37Z BT405 9277 5628858 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2019 | слоган = Dare to Dream | слика = Logo19 blur.jpg | полуфинале1 = 14 мај 2019 | полуфинале2 = 16 мај 2019 | финале = 18 мај 2019 | издание = 64-то | домаќин = {{flagicon|Израел}} [[IPBC|KAN]] | место = Експо Тел Авив, [[Тел Авив]], [[Израел]] | презентери = [[Ерез Тал]], [[Бар Рафаели]], [[Аси Азар]] и [[Луси Ајуб]] | радиодифузер = [[IPBC|KAN]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 41 | дебитанти = Нема | се_вратиле = Нема | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}} | карта = ESC 2019 Map_2.svg | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Холандија}}<br />[[Данкан Лоренс]] | победничка_песна = Arcade | претходна = 2018 | следна = 2021 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2019''' беше 64-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Тел Авив]], [[Израел]], по победата на [[Нета Барзилај|Нета]] на [[Избор за песна на Евровизија 2018|изборот во 2018 година]] со песната „Toy“. Ова беше третпат Израел да биде домаќин на натпреварот (по 1979 и 1999 година). Натпреварот се одржа во конвенцискиот центар [[Експо Тел Авив]], а се состоеше од две полуфиналиња на 14 и 16 мај и финале на 18 мај 2019 година. Водители беа Ерез Тал, Бар Рафаели, Аси Азар и Луси Ајуб. На натпреварот учествуваа 41 земја. [[Бугарија]] се повлече поради финансиски причини, додека [[Украина]] првично ја избра MARUV за претставник, но се повлече по спорот околу договорот помеѓу пејачката и радиодифузорот UA:PBC. Ова беше прво издание во кое [[Северна Македонија]] настапи под нејзиното ново официјално име. Победник беше [[Холандија]] со песната „[[Arcade (песна)|Arcade]]“ во изведба на [[Данкан Лоренс]], освојувајќи 498 поени. Ова беше прва победа за Холандија по 1975 година. Понапредно, [[Северна Македонија]] со [[Тамара Тодевска]] и песната „[[Proud (песна на Тамара Тодевска)|Proud]]“ го освои првото место според гласовите на стручното жири (по официјалната корекција на резултатите од страна на ЕБУ) и заврши на 7-то место во генералниот пласман, што претставува историски најдобар резултат за земјата. == Место на одржување == На 13 септември 2018 година, ЕБУ објави дека павилјонот 2 во конвенцискиот центар Експо Тел Авив ќе биде домаќин на натпреварот. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''Dare to Dream'' (Осмели се да сонуваш). По финалето, ЕБУ направи ревизија на поените поради грешка во збирот на гласовите од белоруското жири, со што беше објавен коригиран официјален конечен распоред. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 14 мај 2019 година. Во него учествуваа 17 земји. Шпанија, Франција и Израел гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 9 || 149 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || D mol || "Heaven" || 16 || 46 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Darude со Себастијан Рејман || "Look Away" || 17 || 23 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Tulia || "Pali się" || 11 || 120 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 6 || 145 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 2 || 242 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Јоци Папаи || "Az én apám" || 12 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 10 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 7 || 156 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Елиот || "Wake Up" || 14 || 70 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ото Немсадзе || "Keep on Going" || 14 || 62 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 1 || 261 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 3 || 186 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 4 || 198 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Конан Озирис || "Telemóveis" || 15 || 51 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 5 || 185 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 8 || 150 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 16 мај 2019 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Србук || "Walking Out" || 16 || 49 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Сара Мектернан || "22" || 18 || 16 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Ана Одобеску || "Stay" || 12 || 85 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 232 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Carousel || "That Night" || 15 || 50 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Естер Пеони || "On a Sunday" || 13 || 71 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 10 || 94 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 3 || 238 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || PÆNDA || "Limits" || 17 || 21 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Роко || "The Dream" || 14 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 8 || 157 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Јуриј Векленко || "Run with the Lions" || 11 || 93 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 6 || 217 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 9 || 96 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 7 || 210 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Данкан Лоренс || "Arcade" || 1 || 280 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Северна Македонија}} || Тамара Тодевска || "Proud" || 2 || 239 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 5 || 224 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 18 мај 2019 година. Табелата ги прикажува коригираните официјални резултати објавени од ЕБУ. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 14 || 107 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 17 || 90 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 11 || 157 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || S!sters || "Sister" || 25 || 24 |- style="background:#CD7F32;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 3 || 370 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 12 || 120 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 19 || 77 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Северна Македонија}} || Тамара Тодевска || "Proud" || 7 || 305 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 5 || 334 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 15 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 13 || 142 |- style="background:#FFD700;" | 12 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Холандија}}''' || '''Данкан Лоренс''' || '''"Arcade"''' || '''1''' || '''498''' |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 21 || 74 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Коби Марими || "Home" || 23 || 35 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 6 || 331 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Мајкл Рајс || "Bigger than Us" || 26 || 11 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 10 || 232 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 20 || 86 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 24 || 31 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 8 || 302 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Билал Хасани || "Roi" || 16 || 105 |- style="background:#C0C0C0;" | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Мамуд || "Soldi" || 2 || 472 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 18 || 92 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 364 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 9 || 285 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Мики || "La Venda" || 22 || 54 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2019 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Lisbon 2018 | Следен = Eurovision Song Contest: Rotterdam 2020 }} ''Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2019 година. == Забелешки и наводи == === Наводи === {{Reflist}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Израелска култура]] [[Категорија:Тел Авив]] [[Категорија:Музиката во 2019 година]] t6nztiw7i3mo173u4e9acn8c92f85r3 5628861 5628858 2026-09-15T11:43:08Z BT405 9277 5628861 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2019 | слоган = Dare to Dream | слика = Logo19 blur.jpg | полуфинале1 = 14 мај 2019 | полуфинале2 = 16 мај 2019 | финале = 18 мај 2019 | издание = 64-то | домаќин = {{flagicon|Израел}} [[IPBC|KAN]] | место = Експо Тел Авив, [[Тел Авив]], [[Израел]] | презентери = [[Ерез Тал]], [[Бар Рафаели]], [[Аси Азар]] и [[Луси Ајуб]] | радиодифузер = [[IPBC|KAN]] | извршен_продуцент = Јон Ола Санд | број_на_земји = 41 | дебитанти = Нема | се_вратиле = Нема | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}} | карта = ESC 2019 Map_2.svg | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Холандија}}<br />[[Данкан Лоренс]] | победничка_песна = Arcade | претходна = 2018 | следна = 2021 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2019''' беше 64-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Тел Авив]], [[Израел]], по победата на [[Нета Барзилај|Нета]] на [[Избор за песна на Евровизија 2018|изборот во 2018 година]] со песната „Toy“. Ова беше третпат Израел да биде домаќин на натпреварот (по 1979 и 1999 година). Натпреварот се одржа во конвенцискиот центар [[Експо Тел Авив]], а се состоеше од две полуфиналиња на 14 и 16 мај и финале на 18 мај 2019 година. Водители беа Ерез Тал, Бар Рафаели, Аси Азар и Луси Ајуб. На натпреварот учествуваа 41 земја. [[Бугарија]] се повлече поради финансиски причини, додека [[Украина]] првично ја избра MARUV за претставник, но се повлече по спорот околу договорот помеѓу пејачката и радиодифузорот UA:PBC. Ова беше прво издание во кое [[Северна Македонија]] настапи под нејзиното ново официјално име. Победник беше [[Холандија]] со песната „[[Arcade (песна)|Arcade]]“ во изведба на [[Данкан Лоренс]], освојувајќи 498 поени. Ова беше прва победа за Холандија по 1975 година. Понапредно, [[Северна Македонија]] со [[Тамара Тодевска]] и песната „[[Proud (песна на Тамара Тодевска)|Proud]]“ го освои првото место според гласовите на стручното жири (по официјалната корекција на резултатите од страна на ЕБУ) и заврши на 7-то место во генералниот пласман, што претставува историски најдобар резултат за земјата. == Место на одржување == На 13 септември 2018 година, ЕБУ објави дека павилјонот 2 во конвенцискиот центар Експо Тел Авив ќе биде домаќин на натпреварот. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''Dare to Dream'' (Осмели се да сонуваш). По финалето, ЕБУ направи ревизија на поените поради грешка во збирот на гласовите од белоруското жири, со што беше објавен коригиран официјален конечен распоред. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 14 мај 2019 година. Во него учествуваа 17 земји. Шпанија, Франција и Израел гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 9 || 149 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || D mol || "Heaven" || 16 || 46 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Darude со Себастијан Рејман || "Look Away" || 17 || 23 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Tulia || "Pali się" || 11 || 120 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 6 || 145 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 2 || 242 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Унгарија}} || Јоци Папаи || "Az én apám" || 12 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 10 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 7 || 156 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Елиот || "Wake Up" || 14 || 70 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Ото Немсадзе || "Keep on Going" || 14 || 62 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 1 || 261 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 3 || 186 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 4 || 198 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Конан Озирис || "Telemóveis" || 15 || 51 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 5 || 185 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 8 || 150 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 16 мај 2019 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Италија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Србук || "Walking Out" || 16 || 49 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Сара Мектернан || "22" || 18 || 16 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Ана Одобеску || "Stay" || 12 || 85 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 232 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Carousel || "That Night" || 15 || 50 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Естер Пеони || "On a Sunday" || 13 || 71 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 10 || 94 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 3 || 238 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || PÆNDA || "Limits" || 17 || 21 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Роко || "The Dream" || 14 || 64 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 8 || 157 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Јуриј Векленко || "Run with the Lions" || 11 || 93 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 6 || 217 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 9 || 96 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 7 || 210 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Данкан Лоренс || "Arcade" || 1 || 280 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}}|| Тамара Тодевска || "Proud" || 2 || 239 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 5 || 224 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 18 мај 2019 година. Табелата ги прикажува коригираните официјални резултати објавени од ЕБУ. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микела || "Chameleon" || 14 || 107 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Јонида Малиќи || "Ktheju tokës" || 17 || 90 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Lake Malawi || "Friend of a Friend" || 11 || 157 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || S!sters || "Sister" || 25 || 24 |- style="background:#CD7F32;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Сергеј Лазарев || "Scream" || 3 || 370 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Леонора || "Love Is Forever" || 12 || 120 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Серхат || "Say Na Na Na" || 19 || 77 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}}|| Тамара Тодевска || "Proud" || 7 || 305 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Џон Лундвик || "Too Late for Love" || 5 || 334 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Зала Краљ & Гашпер Шантл || "Sebi" || 15 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Тамта || "Replay" || 13 || 142 |- style="background:#FFD700;" | 12 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Холандија}}''' || '''Данкан Лоренс''' || '''"Arcade"''' || '''1''' || '''498''' |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Катерине Дуска || "Better Love" || 21 || 74 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Коби Марими || "Home" || 23 || 35 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || KEiiNO || "Spirit in the Sky" || 6 || 331 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Мајкл Рајс || "Bigger than Us" || 26 || 11 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hatari || "Hatrið mun sigra" || 10 || 232 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Виктор Крон || "Storm" || 20 || 86 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Белорусија}} || Зена || "Like It" || 24 || 31 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Чингиз || "Truth" || 8 || 302 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Билал Хасани || "Roi" || 16 || 105 |- style="background:#C0C0C0;" | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Мамуд || "Soldi" || 2 || 472 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Невена Божиќ || "Kruna" || 18 || 92 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Лука Хени || "She Got Me" || 4 || 364 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Кејт Милер-Хајдке || "Zero Gravity" || 9 || 285 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Мики || "La Venda" || 22 || 54 |} == Службен албум == ''Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2019 година. == Забелешки и наводи == === Наводи === {{Reflist}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Израелска култура]] [[Категорија:Тел Авив]] [[Категорија:Музиката во 2019 година]] qfku6r2b95ub42jpcwt15ntl7c3soe8 0 1238780 5628545 4325165 2026-09-14T17:45:59Z Dandarmkd 31127 5628545 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име=Пинтија/Ќуприја |слика= |опис= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=56 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=31 | lon_sec=18 |место=Драчево |општина=Кисела Вода |тип=некропола |тип1= |период=римско време |период1= }} '''Пинтија''', наречено и '''Ќуприја''' — [[некропола]] од [[Доцна антика|доцноантичко време]]. На 2 километри северозападно од средишниот дел на селото [[Драчево]], во 1952 година, при подготовките на нивите за садење на лозја се откриени повеќе гробови и една гробница градена од [[Римски период|римски]] надгробни споменици, Најдените прилози се чуваат во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]] во [[Скопје]].<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> == Поврзано == * [[Белчевица (Драчево)|Белчевица]] — некропола од римско време; * [[Љубуш (Драчево)|Љубуш]] — старохристијански ротонди; и * [[Тресалиште (Драчево)|Тресалиште]] — осамен наод од доцноантичкото време. == Наводи == {{наводи}} {{Макархео-никулец}} {{Архео-Кисела Вода}} 1tffpgt84zmae3x6qat0csxtta29hzq 0 1269610 5628860 5375729 2026-09-15T11:42:26Z BT405 9277 5628860 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2021 | слоган = Open Up | слика = ESC-2021-Logotipo.jpg | полуфинале1 = 18 мај 2021 | полуфинале2 = 20 мај 2021 | финале = 22 мај 2021 | издание = 65-то | домаќин = {{flagicon|Холандија}} [[AVROTROS]] / [[NOS]] / [[NPO]] | место = Ахој Ротердам, [[Ротердам]], [[Холандија]] | презентери = [[Шантал Јанзен]], [[Едсилија Ромбли]], [[Јан Смит]] и [[Ники де Јагер]] | радиодифузер = [[AVROTROS]] / [[NOS]] / [[NPO]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 39 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}} | не_учествуваат = {{flag|Ерменија}}, {{flag|Белорусија}}, {{flag|Унгарија}}, {{flag|Црна Гора}} | карта = ESC 2021 Map_2.svg | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Италија}}<br />[[Måneskin]] | победничка_песна = Zitti e buoni | претходна = 2019 | следна = 2022 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2021''' беше 65-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Ротердам]], [[Холандија]], по откажувањето на [[Избор за песна на Евровизија 2020|изборот во 2020 година]] поради пандемијата од COVID-19. Холандија го доби правото да биде домаќин по победата на [[Данкан Лоренс]] на [[Избор за песна на Евровизија 2019|изборот во 2019 година]] со песната „Arcade“. Натпреварот се одржа во арената [[Ахој Ротердам]], а се состоеше од две полуфиналиња на 18 и 20 мај и финале на 22 мај 2021 година. Водители беа Шантал Јанзен, Едсилија Ромбли, Јан Смит и Ники де Јагер. На натпреварот учествуваа 39 земји. [[Бугарија]] и [[Украина]] се вратија по нивното отсуство во 2019 година, додека [[Ерменија]] и [[Црна Гора]] се повлекоа. [[Белорусија]] беше дисквалификувана непосредно пред натпреварот бидејќи нејзината песна не ги почитуваше правилата за неутралност. Победник беше [[Италија]] со песната „[[Zitti e buoni]]“ во изведба на рок-групата [[Måneskin]], освојувајќи 524 поени. Ова беше трета победа за Италија на Евровизија (по 1964 и 1990 година). [[Северна Македонија]] беше претставена од [[Васил Гарванлиев|Васил]] со песната „[[Here I Stand]]“, настапувајќи во првото полуфинале каде заврши на 15-то место. == Место на одржување == Натпреварот се одржа во арената Ахој во Ротердам, откако Градот Ротердам и радиодифузерите го потврдија домаќинството по откажувањето на изданието во 2020 година. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот остана ''Open Up'' (Отвори се). Поради пандемијата од COVID-19, ЕБУ разви четири можни сценарија за одржување (од редовно одржување до настапи со однапред снимени бекап-видеа). Сите делегации настапија во арената, со исклучок на Австралија која поради ограничувања за патување го искористи нејзиното бекап-видео, и Исланд чиј настап во живо во полуфиналето и финалето беше емитуван од снимка од нивните проби поради позитивен тест за COVID-19 кај еден од членовите на групата. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 18 мај 2021 година. Во него учествуваа 16 земји. Германија, Италија и Холандија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || The Roop || "Discoteque" || 4 || 203 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Ана Соклич || "Amen" || 13 || 44 |- style="background:#ccffcc;" | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Манижа || "Russian Woman" || 3 || 225 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Тусе || "Voices" || 7 || 142 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Монтењ || "Technicolour" || 14 || 28 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}}|| Васил || "Here I Stand" || 15 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Лесли Рој || "MAPS" || 16 || 19 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Елена Цагрину || "El diablo" || 6 || 170 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || TIX || "Fallen Angel" || 10 || 115 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Албина || "Tick-Tock" || 11 || 110 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Hooverphonic || "The Wrong Place" || 9 || 117 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Еден Алене || "Set Me Free" || 5 || 190 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Роксен || "Amnesia" || 12 || 85 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Ефенди || "Mata Hari" || 8 || 138 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Go_A || "Shum" || 2 || 267 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Дестини || "Je me casse" || 1 || 325 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 20 мај 2021 година. Во него учествуваа 17 земји. Франција, Шпанија и Обединетото Кралство гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Сенхит со Фло Рајда || "Adrenalina" || 9 || 118 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Уку Сувисте || "The Lucky One" || 13 || 58 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Бени Кристо || "omaga" || 15 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Стефанија || "Last Dance" || 6 || 179 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Винсент Буено || "Amen" || 12 || 66 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || RAFAŁ || "The Ride" || 14 || 35 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Наталија Гордиенко || "Sugar" || 7 || 179 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Daði og Gagnamagnið || "10 Years" || 2 || 288 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Hurricane || "Loco Loco" || 8 || 124 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Торнике Кипиани || "You" || 16 || 16 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Анџела Перистери || "Karma" || 10 || 112 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || The Black Mamba || "Love Is on My Side" || 4 || 239 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Викторија || "Growing Up Is Getting Old" || 3 || 250 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Blind Channel || "Dark Side" || 5 || 234 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Летонија}} || Саманта Тина || "The Moon Is Rising" || 17 || 14 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Gjon's Tears || "Tout l'univers" || 1 || 291 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Fyr og Flamme || "Øve os på hinanden" || 11 || 89 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 22 мај 2021 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Елена Цагрину || "El diablo" || 16 || 94 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Анџела Перистери || "Karma" || 21 || 57 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Еден Алене || "Set Me Free" || 17 || 93 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Hooverphonic || "The Wrong Place" || 19 || 74 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Русија}} || Манижа || "Russian Woman" || 9 || 204 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Дестини || "Je me casse" || 7 || 255 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || The Black Mamba || "Love Is on My Side" || 12 || 153 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Hurricane || "Loco Loco" || 15 || 102 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Џејмс Њуман || "Embers" || 26 || 0 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Стефанија || "Last Dance" || 10 || 170 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Gjon's Tears || "Tout l'univers" || 3 || 432 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Daði og Gagnamagnið || "10 Years" || 4 || 378 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Блас Канто || "Voy a quedarme" || 24 || 6 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Наталија Гордиенко || "Sugar" || 13 || 115 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Јендрик || "I Don't Feel Hate" || 25 || 3 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Blind Channel || "Dark Side" || 6 || 301 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Викторија || "Growing Up Is Getting Old" || 11 || 170 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || The Roop || "Discoteque" || 8 || 220 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Go_A || "Shum" || 5 || 364 |- style="background:#FFD700;" | 20 || style="text-align:left;" | '''{{flag|Италија}}''' || '''Måneskin''' || '''"Zitti e buoni"''' || '''1''' || '''524''' |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Тусе || "Voices" || 14 || 109 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Ефенди || "Mata Hari" || 20 || 65 |- style="background:#C0C0C0;" | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Барбара Прави || "Voilà" || 2 || 499 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Жангу Макрој || "Birth of a New Age" || 23 || 11 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || TIX || "Fallen Angel" || 18 || 75 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Сенхит со Фло Рајда || "Adrenalina" || 22 || 50 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Rotterdam 2021 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2021 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019 | Следен = Eurovision Song Contest: Turin 2022 }} ''Eurovision Song Contest: Rotterdam 2021'' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2021 година. == Детално гласање == === Прво полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="20" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ХОЛ}} |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''203''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија || '''44''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''225''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''142''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''28''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''23''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''19''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''170''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''115''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска || '''110''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''117''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''190''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''85''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''138''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''267''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''325''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="21" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''58''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Чешка || '''23''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''179''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || '''66''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''35''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''179''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''288''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''124''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''16''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''112''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || '''239''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''250''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''234''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Летонија || '''14''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''291''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''89''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="40" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ЛЕТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|РУС}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''94''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''57''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''93''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''74''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Русија || '''204''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''255''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || '''153''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''102''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство || '''0''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''170''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''432''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''378''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''6''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''115''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''3''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''301''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''170''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''220''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''364''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | '''Италија''' || '''524''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''109''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''499''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''11''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''75''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || '''50''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Rotterdam 2021 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = 23 април 2021 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Tel Aviv 2019 | Следен = Eurovision Song Contest: Turin 2022 }} '''''Eurovision Song Contest: Rotterdam 2021''''' е официјалниот компилациски албум за изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group на 23 април 2021 година. Албумот ги содржи сите 39 песни кои учествуваа на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Karma | extra1 = Анџела Перистери (Албанија) | length1 = 2:59 | title2 = Amen | extra2 = Винсент Буено (Австрија) | length2 = 2:54 | title3 = Technicolour | extra3 = Монтењ (Австралија) | length3 = 2:49 | title4 = Mata Hari | extra4 = Ефенди (Азербејџан) | length4 = 2:59 | title5 = The Wrong Place | extra5 = Hooverphonic (Белгија) | length5 = 2:55 | title6 = Growing Up Is Getting Old | extra6 = Викторија (Бугарија) | length6 = 3:00 | title7 = Tout l'univers | extra7 = Gjon's Tears (Швајцарија) | length7 = 3:03 | title8 = El diablo | extra8 = Елена Цагрину (Кипар) | length8 = 3:01 | title9 = omaga | extra9 = Бени Кристо (Чешка) | length9 = 2:59 | title10 = I Don't Feel Hate | extra10 = Јендрик (Германија) | length10 = 2:55 <!-- Останатите песни се дополнуваат според стандардниот редослед --> }} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Холандска култура]] [[Категорија:Ротердам]] [[Категорија:Музиката во 2021 година]] t58yxmlc628ynxncuawpnvuwxeiv4y2 0 1271329 5628862 5601217 2026-09-15T11:47:54Z BT405 9277 5628862 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2022 | слоган = The Sound of Beauty | слика = Eurovision-song-contest-2022-logo.jpg | полуфинале1 = 10 мај 2022 | полуфинале2 = 12 мај 2022 | финале = 14 мај 2022 | издание = 66-то | домаќин = {{flagicon|Италија}} [[RAI]] | место = Палаолимпико, [[Торино]], [[Италија]] | презентери = [[Алесандро Кателан]], [[Лаура Паузини]] и [[Мика]] | радиодифузер = [[RAI]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 40 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Ерменија}}, {{flag|Црна Гора}} | не_учествуваат = {{flag|Русија}} | карта = ESC 2022 Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = Систем со одделно гласање од стручно жири и телевоутинг (1–8, 10 и 12 поени). | победник = {{flag|Украина}}<br />[[Kalush Orchestra]] | победничка_песна = Stefania | претходна = 2021 | следна = 2023 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2022''' беше 66-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Торино]], [[Италија]], по победата на [[Måneskin]] на [[Избор за песна на Евровизија 2021|изборот во 2021 година]] со песната „Zitti e buoni“. Ова беше третпат Италија да биде домаќин на натпреварот (по 1965 и 1991 година). Натпреварот се одржа во арената [[Палаолимпико]], а се состоеше од две полуфиналиња на 10 и 12 мај и финале на 14 мај 2022 година. Водители беа Алесандро Кателан, Лаура Паузини и Мика. На натпреварот учествуваа 40 земји. [[Ерменија]] и [[Црна Гора]] се вратија по нивното отсуство, додека [[Русија]] беше дисквалификувана и суспендирана од Европската радиодифузна унија поради нејзината инвазија врз Украина. Победник беше [[Украина]] со песната „[[Stefania]]“ во изведба на фолк-рап групата [[Kalush Orchestra]], освојувајќи 631 поен, вклучително и историски рекорд од 439 поени од телевоутингот. Ова беше трета победа за Украина на Евровизија (по 2004 и 2016 година). [[Македонија]] беше претставена од [[Андреа (пејачка)|Андреа]] со песната „[[Circles (песна на Андреа)|Circles]]“, настапувајќи во второто полуфинале каде заврши на 11-то место со 76 поени, за влакно пропуштајќи го финалето. == Место на одржување == На 20 октомври 2021 година, ЕБУ и RAI објавија дека град домаќин на натпреварот ќе биде Торино, а како место на одржување беше избрана повеќенаменската арена Палаолимпико. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''The Sound of Beauty'' (Звукот на убавината). Натпреварот се врати во својот традиционален формат без строги ограничувања поврзани со пандемијата од COVID-19 кои беа присутни во претходните две години. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 10 мај 2022 година. Во него учествуваа 17 земји. Франција и Италија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Ронла Хајяти || "Sekret" || 12 || 58 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Citi Zēni || "Eat Your Salad" || 14 || 55 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Лите || "Sentimentai" || 7 || 159 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мариус Бер || "Boys Do Cry" || 9 || 118 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || LPS || "Disko" || 17 || 15 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Kalush Orchestra || "Stefania" || 1 || 337 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Бугарија}} || Intelligent Music Project || "Intention" || 16 || 29 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Сем Де Јонг || "De diepte" || 2 || 221 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Zdob și Zdub & Advahov Brothers || "Trenulețul" || 2 || 154 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Маро || "Saudade, saudade" || 4 || 208 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Миа Димшић || "Guilty Pleasure" || 11 || 75 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Reddi || "The Show" || 13 || 55 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Lumix feat. Pia Maria || "Halo" || 15 || 42 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Systur || "Með hækkandi sólu" || 10 || 103 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Аманда Тенфјорд || "Die Together" || 3 || 211 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana" || 6 || 177 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Роза Лин || "Snap" || 5 || 187 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 12 мај 2022 година. Во него учествуваа 18 земји. Германија, Обединетото Кралство и Шпанија гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || The Rasmus || "Jezebel" || 7 || 162 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Михаел Бен Давит || "I.M" || 13 || 61 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Констракта || "In corpore sano" || 3 || 237 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Надерал Мурадли || "Fade to Black" || 10 || 96 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Circus Mircus || "Lock Me In" || 18 || 22 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Ема Мускат || "I Am What I Am" || 16 || 47 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Акиле Лауро || "Stripper" || 14 || 50 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Шелдон Рајли || "Not the Same" || 2 || 243 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Андромаха || "Ela" || 12 || 63 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Брук Скелион || "That's Rich" || 15 || 47 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Македонија}} || Андреа || "Circles" || 11 || 76 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Стефан || "Hope" || 5 || 209 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Влад Лупеску || "Llámame" || 9 || 118 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Охман || "River" || 6 || 198 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Владана Вучиниќ || "Breathe" || 17 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Жереми Макизе || "Miss You" || 8 || 151 |- style="background:#ccffcc;" | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Корнелија Јакобс || "Hold Me Closer" || 1 || 396 |- style="background:#ccffcc;" | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || We Are Domi || "Lights Off" || 4 || 227 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 14 мај 2022 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || We Are Domi || "Lights Off" || 22 || 38 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Влад Лупеску || "Llámame" || 18 || 65 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Маро || "Saudade, saudade" || 9 || 207 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || The Rasmus || "Jezebel" || 21 || 38 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мариус Бер || "Boys Do Cry" || 17 || 78 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Алван & Ахекс || "Fulenn" || 24 || 17 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana" || 10 || 182 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Роза Лин || "Snap" || 20 || 61 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Мамуд и Бланко || "Brividi" || 6 || 268 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Шанел || "SloMo" || 3 || 459 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Сем Де Јонг || "De diepte" || 11 || 171 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || '''Kalush Orchestra''' || '''"Stefania"''' || '''1''' || '''631''' |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Малик Харис || "Rockstars" || 25 || 6 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Лите || "Sentimentai" || 14 || 128 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Надерал Мурадли || "Fade to Black" || 16 || 106 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Жереми Макизе || "Miss You" || 19 || 64 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Аманда Тенфјорд || "Die Together" || 8 || 215 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Systur || "Með hækkandi sólu" || 23 || 20 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Zdob și Zdub & Advahov Brothers || "Trenulețul" || 7 || 253 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Корнелија Јакобс || "Hold Me Closer" || 4 || 438 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Шелдон Рајли || "Not the Same" || 15 || 125 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Сам Рајдер || "Space Man" || 2 || 466 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Охман || "River" || 12 || 151 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Констракта || "In corpore sano" || 5 || 312 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Стефан || "Hope" || 13 || 141 |- |} == Детално гласање == === Прво полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="20" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ЛАТ}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|ИТА}} |- | style="text-align:left;" | Албанија || '''58''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Латвија || '''55''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''159''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Словенија || '''15''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Украина || '''337''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Бугарија || '''29''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''221''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''154''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || '''208''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Хрватска || '''75''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Данска || '''55''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австрија || '''42''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''103''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''211''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''177''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''187''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Второ полуфинале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="21" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|ЦРГ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ОК}} |- | style="text-align:left;" | Финска || '''162''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Израел || '''61''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''237''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''96''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грузија || '''22''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Малта || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Сан Марино || '''50''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''243''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Кипар || '''63''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ирска || '''47''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Македонија || '''76''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''209''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''118''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''198''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Црна Гора || '''33''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''396''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Чешка || '''227''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} === Големо финале === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="41" | Гласачи |- ! {{vert header|Вкупно}} ! {{vert header|ЧЕШ}} ! {{vert header|РОМ}} ! {{vert header|ПОР}} ! {{vert header|ФИН}} ! {{vert header|ШВА}} ! {{vert header|ФРА}} ! {{vert header|НОР}} ! {{vert header|ЕРМ}} ! {{vert header|ИТА}} ! {{vert header|ШПА}} ! {{vert header|ХОЛ}} ! {{vert header|УКР}} ! {{vert header|ГЕР}} ! {{vert header|ЛИТ}} ! {{vert header|АЗЕ}} ! {{vert header|БЕЛ}} ! {{vert header|ГРЦ}} ! {{vert header|ИСЛ}} ! {{vert header|МОЛ}} ! {{vert header|ШВЕ}} ! {{vert header|АВС}} ! {{vert header|ОК}} ! {{vert header|ПОЛ}} ! {{vert header|СРБ}} ! {{vert header|ЕСТ}} ! {{vert header|АЛБ}} ! {{vert header|ЛАТ}} ! {{vert header|СЛО}} ! {{vert header|БУГ}} ! {{vert header|ХРВ}} ! {{vert header|ДАН}} ! {{vert header|АВТ}} ! {{vert header|ИЗР}} ! {{vert header|ГРУ}} ! {{vert header|МАЛ}} ! {{vert header|СМР}} ! {{vert header|КИП}} ! {{vert header|ИРС}} ! {{vert header|МАК}} ! {{vert header|ЦРГ}} |- | style="text-align:left;" | Чешка || '''38''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Романија || '''65''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Португалија || '''207''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Финска || '''38''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Швајцарија || '''78''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Франција || '''17''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Норвешка || '''182''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Ерменија || '''61''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Италија || '''268''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шпанија || '''459''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Холандија || '''171''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | '''Украина''' || '''631''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Германија || '''6''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Литванија || '''128''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Азербејџан || '''106''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Белгија || '''64''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Грција || '''215''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Исланд || '''20''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Молдавија || '''253''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Шведска || '''438''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Австралија || '''125''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Обединето Кралство || '''466''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Полска || '''151''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Србија || '''312''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- | style="text-align:left;" | Естонија || '''141''' || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Turin 2022 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2022 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Rotterdam 2021 | Следен = Eurovision Song Contest: Liverpool 2023 }} '''''Eurovision Song Contest: Turin 2022''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2022 година. Албумот ги содржи песните од сите 40 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Sekret | extra1 = Ронла Хајяти (Албанија) | length1 = 2:56 | title2 = Snap | extra2 = Роза Лин (Ерменија) | length2 = 2:59 | title3 = Not the Same | extra3 = Шелдон Рајли (Австралија) | length3 = 2:58 | title4 = Halo | extra4 = Lumix feat. Pia Maria (Австрија) | length4 = 2:44 | title5 = Fade to Black | extra5 = Надерал Мурадли (Азербејџан) | length5 = 2:59 | title6 = Miss You | extra6 = Жереми Макизе (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Intention | extra7 = Intelligent Music Project (Бугарија) | length7 = 2:59 | title8 = Guilty Pleasure | extra8 = Миа Димшић (Хрватска) | length8 = 2:56 | title9 = Ela | extra9 = Андромаха (Кипар) | length9 = 3:02 | title10 = Lights Off | extra10 = We Are Domi (Чешка) | length10 = 2:58 <!-- Останатите песни се дополнуваат според стандардниот редослед --> }} == Забелешки и наводи == === Наводи === {{Reflist}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Италијанска музика]] [[Категорија:Торино]] [[Категорија:Музиката во 2022 година]] 179d403gw31o7dhkbexeurxnwbtoaoi 0 1271520 5628851 5283210 2026-09-15T11:33:50Z Forbidden History 89259 5628851 wikitext text/x-wiki '''Трајко Кочовски''' ({{роден|||1906}} во {{Роден во|Беловиште (Тетовско)||}} — {{починат||април|1944}} во {{Починат во|Беловиште (Тетовско)||}}) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Беа, загинаа, останаа|first=Боро Кралевски и други|publisher=Историски Архив - Скопје|year=1969|isbn=|location=Скопје|pages=78}}</ref> == Животопис == Потекнувал од cиpомaшно селско семејство. Завршил основно училиште, па се занимавал со [[земјоделство]], но поради пасивност на крајот, бил принуден да отиде на печалба во [[Белград]]. Во летото [[1944]] година партиската организација во [[Вратница|Вратничко]] го вклучила во ослободителното движење. Се истакнал со својата активност против окупаторот. Заедно со други активности ја ширел базата на НОВ во селото, така што Шарпланинскиот одред имал солидна поткрепа во селата. При втората провала на [[Шар Планина]] во април [[1944]] година, како пројавен активист бил затворен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот фашистички окупатор]] и стрелан.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Трена Кочоска]] (сопруга) Стрелани во втората провала (1944 година) од страна на бугарската полиција биле ѝ: * [[Среќко Богоевски]] * [[Трипун Димитровски]] * [[Петар Богоевски]] * [[Трајан Милошевски]] * [[Атанас Крстевски]] * [[Трајан Блажевски]] *[[Саве Серафимовски]] *[[Коце Трпчевски]] == Наводи == <references /> [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] sykxx1fb19ptpxcqc36eqcz9s8x34wg 14 1274438 5628812 4622640 2026-09-15T11:04:42Z Тиверополник 1815 5628812 wikitext text/x-wiki {{рв|Renaissance painters from Italy}} {{Категориски автоазбучник}} [[Категорија:Италијанска ренесанса|Сликари]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни сликари|Италијански]] afrqyhmm19kyqfrvqo5u35dj3ntwkpq 0 1278135 5628513 5396880 2026-09-14T13:06:58Z Gurther 105215 5628513 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_name=Levce Stojanoski.jpg|име=Левче Стојкоски|роден-дата=[[1922]] година|роден-место=[[Бигор Доленци]], [[Кралство СХС]]|починал-место=[[Богомила]], [[Царство Бугарија]]|починал-дата=февруари [[1944]] година|народност=[[Македонец]]}} '''Левче Зорев Стојкоски''' ({{роден|||1922}} во {{Роден во|Бигор Доленци}} — {{починат|10|февруари|1944}} во {{Починат во|Богомила}}) — [[Македонци|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија (регион)|Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|last=Ристоски и други|first=Душан|publisher=Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево|year=1982|location=Кичево|pages=128}}</ref> == Животопис == Бидејќи немал можност да се школува, бил принуден да се занимава со [[Земјоделство|земјоделие]]. Како напреден младинец, по окупацијата, тој се определил за борба против фашистичкиот окупатор. Во [[Народноослободителна војска на Македонија|Народноослободителната војска на Македонија]] стапил во [[Лето|летото]] [[1943]] година, во Групата баталјони, а подоцна станал борец на [[Прва македонско-косовска ударна бригада|Првата македонско-косовска бригада]]. Со Бригадата, тој тргнал на познатиот [[Февруарски поход]], каде загинал во февруари [[1944]] година во борба против [[Царство Бугарија|бугарските]] [[Бугарска армија|војници]].<ref name=":02" /> == Поврзано == * [[Кичево и Кичевско во НОВ]] == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стојаноски, Левче}} [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] hr54hnvmesdg5rfjpakf6zni1pb28zz 5628514 5628513 2026-09-14T13:07:15Z Gurther 105215 5628514 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_name=Levce Stojanoski.jpg|име=Левче Стојкоски|роден-дата=[[1922]] година|роден-место=[[Бигор Доленци]], [[Кралство СХС]]|починал-место=[[Богомила]], [[Царство Бугарија]]|починал-дата=февруари [[1944]] година|народност=[[Македонец]]}} '''Левче Зорев Стојкоски''' ({{роден|||1922}} во {{Роден во|Бигор Доленци}} — {{починат|10|февруари|1944}} во {{Починат во|Богомила}}) — [[Македонци|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија (регион)|Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|last=Ристоски и други|first=Душан|publisher=Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево|year=1982|location=Кичево|pages=128}}</ref> == Животопис == Бидејќи немал можност да се школува, бил принуден да се занимава со [[Земјоделство|земјоделие]]. Како напреден младинец, по окупацијата, тој се определил за борба против фашистичкиот окупатор. Во [[Народноослободителна војска на Македонија|Народноослободителната војска на Македонија]] стапил во [[Лето|летото]] [[1943]] година, во Групата баталјони, а подоцна станал борец на [[Прва македонско-косовска ударна бригада|Првата македонско-косовска бригада]]. Со Бригадата, тој тргнал на познатиот [[Февруарски поход]], каде загинал на [[10 февруари]] [[1944]] година во борба против [[Царство Бугарија|бугарските]] [[Бугарска армија|војници]].<ref name=":02" /> == Поврзано == * [[Кичево и Кичевско во НОВ]] == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стојаноски, Левче}} [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] r8kmsrt136mq8m7x8qvlbk0ricoaeu0 5628515 5628514 2026-09-14T13:07:34Z Gurther 105215 5628515 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_name=Levce Stojanoski.jpg|име=Левче Стојкоски|роден-дата=[[1922]]|роден-место=[[Бигор Доленци]], [[Кралство СХС]]|починал-место=[[Богомила]], [[Царство Бугарија]]|починал-дата=[[10 февруари]] [[1944]]|народност=[[Македонец]]}} '''Левче Зорев Стојкоски''' ({{роден|||1922}} во {{Роден во|Бигор Доленци}} — {{починат|10|февруари|1944}} во {{Починат во|Богомила}}) — [[Македонци|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија (регион)|Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|last=Ристоски и други|first=Душан|publisher=Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево|year=1982|location=Кичево|pages=128}}</ref> == Животопис == Бидејќи немал можност да се школува, бил принуден да се занимава со [[Земјоделство|земјоделие]]. Како напреден младинец, по окупацијата, тој се определил за борба против фашистичкиот окупатор. Во [[Народноослободителна војска на Македонија|Народноослободителната војска на Македонија]] стапил во [[Лето|летото]] [[1943]] година, во Групата баталјони, а подоцна станал борец на [[Прва македонско-косовска ударна бригада|Првата македонско-косовска бригада]]. Со Бригадата, тој тргнал на познатиот [[Февруарски поход]], каде загинал на [[10 февруари]] [[1944]] година во борба против [[Царство Бугарија|бугарските]] [[Бугарска армија|војници]].<ref name=":02" /> == Поврзано == * [[Кичево и Кичевско во НОВ]] == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стојаноски, Левче}} [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] 4ths9zlzqbmjoj0x95o092ek6rgmjta 0 1297962 5628564 5626576 2026-09-14T20:42:34Z Andrew012p 85224 5628564 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = Голум <!--PLEASE DO NOT ADD FAN ART IMAGES HERE, WIKIPROJECT MIDDLE-EARTH DOES NOT USE THEM IN INFOBOXES, THANKS--> | gender = машки | image = File:Gollum at Wellington Airport.jpg | caption = Скулптура на Голум како фаќа риба во [[Аеродром Велингтон]], 2013 година, да се одбележи издавањето на ''[[Хобитот: Неочекувано патување]]''<ref>{{cite news |last=Child |first=Ben |title=Hobbit release marked with giant Gollum sculpture at Wellington airport |url=https://www.theguardian.com/film/2012/oct/29/hobbit-release-gollum-sculpture-airport |access-date=9 април |work=[[The Guardian]]}}</ref> | series = [[Хобитот]], [[Господарот на прстените]] | aliases = Смеагол | race = [[хобит]] ([[Стор (хобит)|сторска]] сорта) | lbl24 = Книга(и) | data24 = ''[[Хобитот]]<br/>[[Господарот на прстените]]''<br/>''[[Недовршени приказни]]'' }} '''Голум''' ([[англиски]]: '''Gollum''') ― измислен чудовиштен лик од легендата на [[Џ. Р. Р. Толкин]] за [[Средна земја|Средната Земја]]. Тој бил претставен во фантастичниот роман ''[[Хобит (роман)|„Хобит“]]'' од 1937 година и станал важен во неговото продолжение ''[[Господарот на прстените (книга)|„Господарот на прстените“]]''. Голум бил [[Хобит|сторски хобит]]<ref group="T">''[[Недовршени приказни]]'', дел три, IV. „Ловот за прстенот“, стр 353, белешка 9.</ref><ref name="Letter 214" group="T">''[[Писма од Џ. Р. Р. Толкин|Писма]]'', #214 до А. К. Нан, ок. доцна 1958-рана 1959 „повторна преселба на сторците ... инцидент Дигол-Смигол"</ref> од Речаните кои живееле во близина на Гледенските Полиња. Во ''„Господарот на прстените'' “ се наведува дека тој првично бил познат како '''Смеагол''', тој станал расипан од „Единствениот прстен“, а подоцна го добил името Голум по неговата навика да прави „ужасен шум на голтање во грлото“.<ref name="Riddles in the Dark" group="T">''[[Хобитот]]'', погл. 5 „Загатки во темнината“</ref> Смеагол го добил прстенот со убиство на својот роднина Дигол, кој го нашол во [[Средна земја|реката Андуин]]. Голум го нарекол прстенот како „мој скапоцен“ или „скапоцен“, и тоа му го продолжило животот далеку над природните граници. Вековите од влијанието на Прстенот му го разобличило телото и умот на Голум, и до времето на романите, тој „го сакаше и мразеше [Прстенот], како што се сакаше и мразеше себеси.<ref name="Shadow of the Past" group="T">''[[Пријателството на прстенот]]'', книга 1, погл. 2 „[[Сенката на минатото]]“</ref> Во текот на приказната, Голум бил растргнат помеѓу неговата страст за прстенот и неговата желба да се ослободи од него. [[Билбо Багинс]] го пронашол прстенот и го зел за себе, а Голум потоа го следел до крајот на својот живот. Голум конечно му го земал прстенот на Фродо Багинс на пукнатините на пропаста во планината Дум во [[Мордор]], но тој паднал во лавата на вулканот, каде и тој и Прстенот биле уништени. Коментаторите го опишале Голум како психолошка фигура во сенка за Фродо и како зол водич за разлика од волшебникот [[Гандалф]], добриот водич. Тие забележале, исто така, дека Голум не е целосно злобен и дека тој има улога во волјата на семоќниот бог на Средната Земја, неопходна за уништување на Прстенот. За книжевното потекло на Голум, научниците го споредиле Голум со збрчканиот вештер Гагул во романот ''„Рудници на кралот Соломон“'' на Рајдер Хагард од 1885 година и со подземниот Морлокс во романот ''[[Времеплов (роман)|„Времеплов]]'' “ од [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] од 1895 година. Голум бил одглумен со гласот на Бродер Тиодор во анимираните приспособувања на Ранкин-Бас на ''Хобитот'' и ''Враќањето на кралот'' и Питер Вудторп во анимираната филмска верзија на Ралф Бакши и радиското приспособување „''Господарот на прстените''“ на [[Би-би-си]] од 1981 година. Тој беше прикажан преку снимање на движење од страна на Енди Серкис во филмските трилогии [[Господарот на прстените (филмска серија)|''Господар на прстените'']] и „''Хобитот''“ на [[Питер Џексон]]. == Наводи == === Првостепени === {{reflist|group=T|28em}} === Второстепени === {{Наводи|28em}} == Извори == * {{ME-ref|Letters}} * {{ME-ref|TH}} * {{ME-ref|FR}} * {{ME-ref|TT}} * {{ME-ref|RK}} * {{ME-ref|UT}} == Надворешни врски == * [http://www.tolkien.co.uk/ Толкин веб-страница на Харпер Колинс] (британски издавач) * [http://www.houghtonmifflinbooks.com/features/lordoftheringstrilogy/ Веб-страницата на Толкин на Houghton Mifflin] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210424073011/http://www.houghtonmifflinbooks.com/features/lordoftheringstrilogy/|date=24 April 2021}} (американскиот издавач) [[Категорија:Ликови од Господар на прстените]] [[Категорија:Хобити од Средната Земја]] [[Категорија:Ликови од Хобитот]] [[Категорија:Сметачко отсликани ликови]] [[Категорија:Измислени пустиници]] [[Категорија:Машки книжевни злобници]] [[Категорија:Машки филмски злобници]] [[Категорија:Носачи на Единствениот прстен]] [[Категорија:Книжевни ликови воведени во 1937 година]] [[Категорија:Ликови од аватуристички филмови]] [[Категорија:Измислени убијци]] [[Категорија:Измислени илеисти]] [[Категорија:Измислени ликови со шизоидно растројство на личноста]] [[Категорија:Монструми од Средната Земја]] l9lrpky14pukjrhnmua9e66iotd9get 0 1301622 5628866 5611100 2026-09-15T11:51:56Z BT405 9277 5628866 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2023 | слоган = United by Music | слика = Eurovision-2023-logo.jpg | полуфинале1 = 9 мај 2023 | полуфинале2 = 11 мај 2023 | финале = 13 мај 2023 | издание = 67-то | домаќин = {{flagicon|Обединето Кралство}} [[BBC]] | место = Арена Ливерпул, [[Ливерпул]], [[Обединето Кралство]] | презентери = [[Алиша Диксон]], [[Хуана Ханадин]], [[Хана Ведингам]] и [[Греъм Нортон]] (финале) | радиодифузер = [[BBC]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = Нема | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Црна Гора}}, {{flag|Северна Македонија}} | карта = ESC 2023 Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = Од 2023 година, исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Шведска}}<br />[[Лорин (пејачка)|Лорин]] | победничка_песна = Tattoo | претходна = 2022 | следна = 2024 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2023''' беше 67-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Ливерпул]], [[Обединето Кралство]], откако радиодифузерот [[BBC]] ја презема организацијата во име на минатогодишниот победник [[Украина]], поради руската инвазија врз земјата. Натпреварот се одржа во арената [[Арена Ливерпул|Ливерпул]], а се состоеше од две полуфиналиња на 9 и 11 мај и големо финале на 13 мај 2023 година. Водители на трите емисии беа Алиша Диксон, Хуана Ханадин и Хана Ведингам, на кои во финалето им се придружи и Греъм Нортон. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Бугарија]], [[Црна Гора]] и [[Северна Македонија]] се повлекоа од финансиски и други причини. Победник беше [[Шведска]] со песната „[[Tattoo]]“ во изведба на [[Лорин (пејачка)|Лорин]], освојувајќи 583 поени. Ова беше втора победа за Лорин (по 2012 година) и вкупно седма победа за Шведска, со што се израмни со рекордот на Ирска. == Место на одржување == На 25 јули 2022 година, ЕБУ и BBC објавија дека Ливерпул е избран за град домаќин на натпреварот во 2023 година, победувајќи ја конкуренцијата од Глазгов и други британски градови. Место на одржување беше Арена Ливерпул. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''United by Music'' (Обединети со музика). Значајна промена во правилата за гласање беше воведена оваа година: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг) без учество на жири, додека во финалето системот остана со комбинирани гласови од жири и публика. Исто така, беше овозможено гласање за гледачи од земји кои не учествуваат на натпреварот преку систем за онлајн гласање (т.н. „Остатокот од светот“). == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 9 мај 2023 година. Во него учествуваа 15 земји. Германија, Италија и Франција гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Алесандра || "Queen of Kings" || 6 || 102 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || The Busker || "Dance (Our Own Party)" || 15 || 3 |- style="background:#ccffcc;" | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Luke Black || "Samo mi se spava" || 10 || 37 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Sudden Lights || "Aijā" || 11 || 34 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Mimicat || "Ai coração" || 9 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Wild Youth || "We Are One" || 12 || 10 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Let 3 || "Mama ŠČ!" || 8 || 76 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Ремо Форсер || "Watergun" || 7 || 97 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Ноа Кирел || "Unicorn" || 3 || 127 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Soarele și luna" || 5 || 109 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Лорин || "Tattoo" || 2 || 135 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || TuralTuranX || "Tell Me More" || 14 || 4 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Vesna || "My Sister's Crown" || 4 || 110 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Миа Николаи & Дион Купер || "Burning Daylight" || 13 || 7 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Каарија || "Cha Cha Cha" || 1 || 177 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 11 мај 2023 година. Во него учествуваа 16 земји. Обединетото Кралство, Шпанија и Украина гласаа во ова полуфинале, како и публиката од земјите кои не учествуваат („Остатокот од светот“). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Рејди || "Breaking My Heart" || 11 || 92 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Брунет || "Future Lover" || 6 || 99 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Тео Андреј || "D.G.T. (Off and On)" || 15 || 0 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Алика || "Bridges" || 10 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Густаф || "Because of You" || 8 || 90 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Андру Куру || "Break a Broken Heart" || 7 || 94 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Дијала || "Power" || 12 || 44 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Виктор Верников || "What They Say" || 13 || 14 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Бланка || "Solo" || 3 || 124 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Joker Out || "Carpe Diem" || 5 || 103 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Иру Хечанов || "Echo" || 12 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Piqued Jacks || "Like an Animal" || 16 || 0 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Теја & Салена || "Who the Hell Is Edgar?" || 2 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Семејството Дуда || "Duje" || 9 || 72 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Линките || "Stay" || 4 || 110 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Voyager || "Promise" || 1 || 149 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 13 мај 2023 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Теја & Салена || "Who the Hell Is Edgar?" || 15 || 120 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Mimicat || "Ai coração" || 23 || 59 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Ремо Форсер || "Watergun" || 20 || 92 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Бланка || "Solo" || 19 || 93 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Luke Black || "Samo mi se spava" || 24 || 30 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Лара Рај || "Évidemment" || 16 || 104 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Андру Куру || "Break a Broken Heart" || 12 || 126 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Бланка Палома || "Eaea" || 17 || 100 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Лорин || "Tattoo" || 1 || 583 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Семејството Дуда || "Duje" || 22 || 76 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Марко Менгони || "Due vite" || 4 || 350 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Алика || "Bridges" || 8 || 168 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Каарија || "Cha Cha Cha" || 2 || 526 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Vesna || "My Sister's Crown" || 10 || 129 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Voyager || "Promise" || 9 || 151 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Густаф || "Because of You" || 7 || 182 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Брунет || "Future Lover" || 14 || 122 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Soarele și luna" || 18 || 96 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Tvorchi || "Heart of Steel" || 6 || 243 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Алесандра || "Queen of Kings" || 5 || 268 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Lord of the Lost || "Blood & Glitter" || 26 || 18 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Линките || "Stay" || 11 || 127 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Ноа Кирел || "Unicorn" || 3 || 362 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Joker Out || "Carpe Diem" || 21 || 78 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Let 3 || "Mama ŠČ!" || 13 || 123 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Меј Мулер || "I Wrote a Song" || 25 || 24 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Liverpool 2023 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2023 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Turin 2022 | Следен = Eurovision Song Contest: Malmö 2024 }} '''''Eurovision Song Contest: Liverpool 2023''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2023 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Duje | extra1 = Семејството Дуда (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Future Lover | extra2 = Брунет (Ерменија) | length2 = 2:57 | title3 = Promise | extra3 = Voyager (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = Who the Hell Is Edgar? | extra4 = Теја & Салена (Австрија) | length4 = 2:43 | title5 = Tell Me More | extra5 = TuralTuranX (Азербејџан) | length5 = 2:58 | title6 = Because of You | extra6 = Густаф (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Break a Broken Heart | extra7 = Андру Куру (Кипар) | length7 = 3:00 | title8 = My Sister's Crown | extra8 = Vesna (Чешка) | length8 = 2:56 | title9 = Breaking My Heart | extra9 = Рејди (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = Bridges | extra10 = Алика (Естонија) | length10 = 2:59 }}== Забелешки и наводи == === Наводи === <references responsive="1"></references> == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Ливерпул]] [[Категорија:Музиката во 2023 година]] pbe97er0baixas73gxwemgoz5thhmi1 0 1317960 5628525 5472382 2026-09-14T13:59:08Z Msgevans00 111758 5628525 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = Василиј Зајцев | native_name = Василий Григорьевич Зайцев | native_name_lang = ru | image = | caption = Зајцев во 1943 г. | birth_date = {{birth date|df=yes|1915|3|23}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1991|12|15|1915|3|23}} | birth_place = [[Јеленинско]], [[Оренбушка Губернија]], [[Руска Империја]] | death_place = [[Киев]], [[Украинска ССР]], [[СССР]] | placeofburial = [[Мамаев Курган]], [[Волгоград]], Русија | placeofburial_label = | nickname = | allegiance = {{Flag|Soviet Union|1936}} | serviceyears = 1937–1945 | rank = [[Капетан]] | unit = | Trained by George Logothetis = | battles = {{Tree list}} * [[Втора светска војна]] ** [[Источен фронт]] *** [[Сталинградска битка]] *** [[Битка за Зеловски височини]] {{Tree list/end}} | awards = [[#Awards and honors|See list]] | laterwork = }} '''Василиј Григориевич Зајцев''' ({{langx|ru|Васи́лий Григо́рьевич За́йцев}}; [[23 март]] [[1915]] – [[15 декември]] [[1991|1991 година]]) — [[Русија|руски]] снајперист за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Зајцев станал прославена личност за време на војната, а подоцна и Херој на Советскиот Сојуз, и тој останува пофален за неговите вештини како снајперист. Неговиот живот и воена кариера биле тема на неколку книги и филмови: неговите подвизи, како што е опишано во книгата на Вилијам Крег од 1973 година '', „Непријател пред портите: Битката за Сталинград“'', послужи како приказна за филмот ''[[Непријател пред портата|„Непријател пред портите“ од]]'' 2001 година, со [[Џуд Ло]]. Тој е застапен и во историскиот роман на Дејвид Л. Робинс од 1999 година ''„Војна на стаорците“''. == Ран живот == Зајцев бил роден во Јеленински, Оренбуршка губернија во [[Руси|руско]] селско семејство и пораснал во [[Урал (планина)|Урал]], каде што научил стрелаштво ловејќи елени и волци со дедо му и постариот брат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=481|title=Vasily Zaitsev|work=Warheroes.ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1006205.stm|title=Hollywood recycles Soviet tale|date=9 November 2000}}</ref> Својот прв трофеј, волк што го убил со еден истрел од својата прва пушка, го донел дом на 12-годишна возраст. Во 1930 година, Зајцев дипломирал на градежниот колеџ во градот Магнитогорск, како монтер. Студирал и сметководство. Од 1937 година, Зајцев служел во Пацифичката флота, каде што бил службеник во артилеријата. Откако студирал во воено училиште, бил назначен за началник на финансискиот оддел на Пацифичката флота во Заливот на Преображение. == Воена кариера == [[Податотека:Снайпер_Герой_Советского_Союза_Василий_Зайцев_объясняет_новичкам_предстоящую_задачу._Сталинград._Декабрь_1942_г.jpg|мини|Зајцев, лево, во Сталинград, декември 1942 година]] [[Податотека:Винтовка снайпера В.Г. Зайцева.jpg|мини|Снајперската пушка на Зајцев, снајперска пушка Мосин калибар 7,62×54 ммR, модел со снајперски нишан можност за зголемување 3,5×, изложена во Панорамскиот музеј на Сталинград во [[Волгоград]].]] Зајцев служел во советската морнарица како службеник во [[Владивосток]] кога Германија го нападнала Советскиот Сојуз во [[Операција Барбароса|операцијата Барбароса]]. Тој се пријавил доброволно за префрлање на фронтовската линија. Достигнал чин на главен подофицер во Морнарицата и му бил доделен чин на виш полицаец по префрлањето во армијата. Бил распореден во 1047-от стрелачки полк на 284-та стрелачка дивизија „Томск“, која станала дел од 62-та армија во [[Волгоград|Сталинград]] на 17 септември 1942 година.<ref>{{Наведени вести|title=Red Swarm|last=Sharp, Charles C. Sharp|date=1996|work=Soviet Rifle Divisions Formed From 1942 to 1945, Soviet Order of Battle World War II|volume=X|page=108}}</ref> Прецизноста на Зајцев со пушка довела до тоа да стане снајперист. Зајцев се криел на разни локации, како високи места, под урнатини или во водоводни цевки. По неколку убиства, тој ја менувал позицијата. Заедно со својот партнер, Николај Куликов, Зајцев ги усовршил своите тактики на криење и брз напад. Еден метод бил да се покрие голема површина од три позиции, со двајца мажи на секоја точка - снајперист и извидник. Оваа тактика, позната како „шестки“, сè уште се користи денес од страна на руските сили и била имплементирана за време на чеченските војни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sofrep.com/news/legendary-stalingrad-sniper-vasily-zaytsev-still-teaches-russian-snipers/|title=Legendary Stalingrad Sniper Vasily Zaytsev Still Teaches Russian Snipers|last=Balestrieri|first=Steve|date=26 July 2021|work=Sofrep Military Grade Content|publisher=Sofrep Media Group|accessdate=25 January 2022|quote=}}</ref> Зајцев се борел во [[Сталинградска битка|Сталинградската битка]] до јануари 1943 година, кога во минофрлачки напад му биле повредени очите. Некои спротивставени приказни велат дека станува збор за мина, но докторот кој го лекувал Зајцев и на крајот му го вратил видот бил офталмологот Владимир Филатов, основач на Институтот за очни болести и терапија на ткива „Филатов“ во [[Одеса]] и пионер во трансплантацијата на рожница. Според советски извори, пред да биде повреден, тој убил 225 луѓе само во [[Сталинградска битка|Сталинградската битка]]. На 22 февруари 1943 година, Зајцев ја добил титулата Херој на Советскиот Сојуз. Зајцев регрутирал и обучувал други стрелци за време на неговата служба во Сталинград.<ref>{{Наведена книга|title=Notes of a Russian Sniper|last=Zaitsev|first=Vassili|date=March 3, 2017|publisher=Frontline Books|isbn=978-1-84832-565-4|location=5206 S harper Ave, Chicago, IL}}</ref> Се вратил на фронтот и ја завршил војната во [[Битка кај Зеловските Височини|Битката кај Зеловските Височини]] во Германија, со чин капетан. Станал член на [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Сојузната комунистичка партија (болшевици)]] во 1943 година. == Живот како цивил == По војната, Зајцев се населил во [[Киев]], каде што студирал на текстилен универзитет пред да се вработи како инженер. Тој се искачил на позицијата директор на текстилна фабрика, каде што останал до својата смрт на 15 декември 1991, само 11 дена пред [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот на Советскиот Сојуз]]. Бил погребан во Киев, иако сакал да биде погребан во Сталинград.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pravda.ru/news/society/31-01-2006/75220-zaitsev-0/|title=Василий Зайцев будет похоронен на сталинградской земле|date=2006-10-31|work=[[Pravda]]|access-date=2015-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014817/http://www.pravda.ru/news/society/31-01-2006/75220-zaitsev-0/|archive-date=2016-03-05}}</ref> == Награди и почести == * [[Херој на Советскиот Сојуз]] * Четири [[Ленинов Орден|Ленинови Ордени]] * Два Ордени на Црвеното Знаме * Орден на патриотската војна од 1 класа * Медал „За храброст“ == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Родени во 1915 година]] [[Категорија:Починати во 1991 година]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме]] [[Категорија:Носители на Орденот на Татковинската војна од I степен]] [[Категорија:Советски војници]] nfy0itggjvsqt9mrjw02fdoscdrk1sx 0 1318954 5628831 5594985 2026-09-15T11:18:15Z Тиверополник 1815 5628831 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_-_Portrait_of_a_Lady,_perhaps_Contessa_Lucia_Albani_Avogadro_('La_Dama_in_Rosso')_-_Google_Art_Project.jpg|мини|Џовани Батиста Морони - ''Портрет на дама'', можеби Контеса Лусија Албани Авогадро („Ла Дама во Росо“).]] '''Џовани Батиста Морони''' ({{Околу|1520-24}}<ref>{{Harvp|Rossetti|1911}} placed his birth date around 1510; Freedberg states he was born ''ca'' 1523, while the Bergamo exhibition gives the range 1520-24.</ref>– 5 февруари 1578) бил [[Список на италијански сликари|италијански сликар]] од периодот на доцната ренесанса. Тој исто така се нарекувал '''Џамбатиста Морони'''. Најпознат по своите елегантно реалистични портрети на локалното благородништво и свештенство, тој се сметал за еден од најголемите сликари на портрети во Италија од шеснаесеттиот век. == Биографија == [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_003.jpg|мини| ''Портрет на скулпторот Алесандро Виторија'', слика од Џовани Батиста Морони, 1552-3, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Кунстиисториски музеј]].]] [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_-_The_Tailor_('Il_Tagliapanni')_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Кројачот'', слика од Џовани Батиста Морони, 1570–1575, [[Национална галерија (Лондон)]]]] Морони бил син На архитектот Андреа Морони. Тој бил под Алесандро Бонвичино "Ил Морето" во [[Бреша]], каде што бил главен асистент во студиото во текот на 1540-тите, и работел во [[Тренто]], [[Бергамо]] и неговиот роден град Албино, во близина На Бергамо, каде што бил роден и умрел. Неговите два кратки периоди во Тренто се совпаднале со првите две сесии на [[Трентски собор|Советот На Трент]] 1546-48 и 1551-53. Во двата наврати Морони насликал голем број верски дела (вклучувајќи го и олтарот на ''Доктори На Црквата'' за црквата на Санта Марија Маџоре, Бергамо) како и серијата портрети по кои бил запаметен. За време на неговиот престој во Тренто, тој остварил контакт и со [[Тицијан.|Тицијан]] и грофот-епископ, Кристофоро Мадруцо, чиј сопствен портрет бил на Тицијан, но за кого Морони насликал портрети на синовите на Мадруцо.<ref>They are at the [[Art Institute of Chicago]] and the [[National Gallery of Art]], Washington.</ref> Имал тврдења од деветнаесеттиот век дека бил обучен од Тицијан во Тренто, меѓутоа, неверојатно било дека некогаш се осмелил во студиото на Венецијан долго, ако воопшто. Периодот на Морони како моден портретист од Бергамо, никаде документиран, но во впишаните датуми на неговите портрети, бил неочекувано збиен, опфаќајќи ги само годините околу 1557–62, по што Бергамо бил згрчен во внатрешните расправии и Морони трајно се пензионирал во Албино, (Роси, Грегори и други) каде, во неговата провинциска изолација, бил целосно занемарен од [[Џорџо Вазари]]. Неговиот труд во Бергамо, делумно под влијание на проучувањето на реализмот на Саволдо, создал долга серија портрети кои, иако не биле баш херојски, биле полни со достоинствена хуманост и втемелени во секојдневниот живот. Темите не биле извлечени исклучиво од бергамаската аристократија, туку од новосвесната класа на научници, професионалци и примерни владини бирократи, со неколку војници, претставени во одвоени и внимателни ставови со прецизните пасуси на мртвата природа на Морони и поголемо внимание на текстил и облека отколку на психолошка пенетрација. Неговите религиозни слики, наменети за помалку софистицирана публика во локалните суб-алпски долини, биле помали и помалку успешни од неговите портрети: „точната вистина на деловите никаде не се собраа, во неговите олтар слики, дури и на привидот на кредибилитет. “, СЈ Фридберг ги забележал нивните дијаграмски шеми позајмени од Морето, Саволдо и други.<ref>Freedberg 1993:593.</ref> на пример, тој насликал ''Последна вечера'' за парохијата во Романо во [[Ломбардија]]; ''Крунисување на Богородица'' во Сант Алесандро дела Кроче, Бергамо; исто така за катедралата во [[Верона]], ''С.С. Петар и Павле'', и во Брера во [[Милано]], ''Успение на Богородица''. Морони бил ангажиран на ''Последниот суд'' во црквата Горлаго, кога умрел. Генерално, неговиот стил во овие слики покажувал влијанија на неговиот господар [[Лоренцо Лото]] и Џироламо Саволдо. Џовани Паоло Кавања бил неистакнат ученик на Морони, но се велело дека во следните генерации, неговиот прониклив портрет влијаел на Фра Галгарио и Пјетро Лонги. Фридберг забележал дека додека неговите религиозни платна биле „архаични“, потсетувајќи се на адитивните композиции на доцниот Кватроченто и прикажувалр набиени немотивирани светци, неговите портрети биле извонредни по нивниот софистициран психолошки увид, достоинствен воздух, течна контрола и извонредна сребрена тоналитет. Покровители на религиозната уметност не биле заинтересирани за индивидуализирана, експресивна „Мадона“, тие посакувале нуминозни архетипски светци. Од друга страна, патроните биле заинтересирани за анимираниот портрет. == Јавни збирки со дела од Морони == [[Национална галерија (Лондон)|Националната галерија]] (Лондон) имала една од најдобрите збирки на неговите дела, вклучувајќи го и прославениот портрет познат како ''Il sarto'' ( ''Кројачот'' ). Други портрети биле најдени во [[Уфици]] (''благородникот покажува на пламенот'' напишал „Et quid volo nisi ut ardeat?“), Берлинската галерија, Канонот Лудовико де Терци и автопортретот на Морони; и во Националната галерија, Вашингтон, ДЦ, ''Господин во обожавање пред Мадона'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.255.html|title=A Gentleman in Adoration before the Madonna|work=National Gallery of Art - Collections|accessdate=28 June 2019}}</ref> целосниот портрет на Џан Федерико Мадруцо,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46051.html|title=Gian Federico Madruzzo|work=National Gallery of Art - Collections|accessdate=28 June 2019}}</ref> и седечката полуфигура на језуитот Ерколе Тасо, традиционално наречена, Тицијановиот учител“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.1184.html|title=Titian's Schoolmaster|work=National Gallery of Art|accessdate=28 June 2019}}</ref> иако немал вистинска врска со [[Тицијан]]. Меѓу јавните збирки во кои се чувале дела од Џовани Батиста Морони биле Академија Карара (Бергамо) (''Портрет на старец''), Музејот Ашмолин (Универзитет во Оксфорд), Музејот на уметноста Брукс (Мемфис, Тенеси), Институтот за уметност во Детроит, Музеи за ликовни уметности во Сан Франциско, [[Ермитаж|Музејот Ермитаж]], Музејот на уметноста во Хонолулу, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Музејот на Кунстисхис]] (Виена), Музејот на Лихтенштајн (Виена), [[Лувр|Музејот Лувр]], Музејот Конде Шантили (Шантили, Франција), Музејот Полди Пецоли (Милан), Музејот за ликовни уметности, Бостон, Националните галерии на Шкотска, Националната галерија на уметност (Вашингтон, ДЦ), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музејот на уметност]] (Њујорк), Уметничката галерија на Нов Јужен Велс, Националната галерија на Канада (''Портрет на еден човек''), [[Национална галерија (Лондон)|Националната галерија, Лондон]], музејот Нортон Сајмон (Пасадена, Калифорнија), Пинакотека Амброзијана (Милан), Пинакотека ди Брера (Милан), [[Државен музеј (Амстердам)|Ријксмузеумот]], Музејот на уметноста на Џон и Мејбл Ринглинг (Сарасота, Флорида), Студио Есечи (Падова, Италија), Музеј за уметност на Универзитетот во Аризона, Музеј за ликовни уметности во Вирџинија, Национална галерија на Ирска (''Портрет на господин и неговите две деца''), [[Уфици]] (''портрет на Џовани Антонио Пантера''), Прадо (''Војник''),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/a-soldier/4bb61343-80a0-490b-b202-d9a4b1d576ad|title=A Soldier - The Collection - Museo Nacional del Prado|work=www.museodelprado.es|accessdate=June 9, 2020}}</ref> и Музејот на уметност во Вустер ( ''Портрет на човек'').<ref>The old monographs on Moroni by D. Cugini ''Moroni Pittore'' (Bergamo) 1939 and G. Lendorff ''Giovanni Battista Moroni Il Ritrattista Bergamasco'' (Bergamo) 1939 have been superseded; archival notices concerning the painter and the modern catalogue raisonné is in Mina Gregori, ''Giovanni Battista Moroni: tutte le opere'' (Bergamo) 1979; two exhibitions have renewed interest in Moroni: Francesco Rossi, Mina Gregori et al., ''Giovan Battista Moroni'' (Bergamo exhibition catalogue), and Peter Humfrey, ''Giovanni Battista Moroni: Renaissance Portraitist'' (Fort Worth: Kimball Art Museum) 2000, the catalogue record of an exhibition of ten portraits at the Kimball (February–May 2000), with essays that set Moroni in the cultural history of his time.</ref> Во 2016 година, <q>„Портрет на човек“, припишан на работилницата на Џовани Батиста Морони, бил вратен на наследниците на д-р Аугуст Либман Мајер.</q> <q>Сликата била ограбена од нацистите, вратена во [[Франција]] и складирана во [[Лувр|музејот Лувр]] во [[Париз]] од 1951 година.</q><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qz.com/398739/17th-century-moroni-painting-looted-by-the-nazis-was-returned-to-its-owner-today/|title=A 17th-century painting looted by the Nazis was returned to its owner today|last=Quito|first=Anne|date=5 May 2015|work=Quartz|language=en|accessdate=2022-02-09}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="154"> Податотека:'Portrait of a Man', oil on canvas painting by Giovanni Battista Moroni, 1553, Honolulu Academy of Arts.jpg|''Портрет на човек'', масло на платно, 1553 година, Музеј на уметност во Хонолулу Податотека:Bartolommeo Bonghi (died 1584) MET DT382.jpg|''Портрет на Бартоломео Бонги'', масло на платно, 1553 година, Метрополитен музеј на уметноста Податотека:Giovanni Battista Moroni - Gian Lodovico Madruzzo - WGA16251.jpg|''Џан Лодовико Мадруцо'' - Уметнички институт во Чикаго Податотека:Moroni Nicoloinis.jpg|''Портрет на Ангелика Аљарди де Николини'', околу 1560 година, Шантили, Музеј Конде Податотека:Moroni Prospero Alessandri 1560.jpg|Портрет од Морони, 1560 година, позадината е многу типична Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Man holding a Letter ('L'Avvocato') - Google Art Project.jpg|''Портрет на човек кој држи писмо'' (''L'Avvocato'') Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Baptism of Christ with a Donor - WGA16246.jpg|''Крштевањето Христово со дарител'' Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of Don Gabriel de la Cueva, later Duke of Alburquerque - WGA16256.jpg|''Портрет на Дон Габриел де ла Куева'', 1560 г., Гемалдегалерија, Берлин Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Knight in Black - Google Art Project.jpg|''Витез во црно'', {{circa|1567}}, Музеј Полди Пецоли, Милано Податотека:Giovanni Battista Moroni, "Titian's Schoolmaster", c. 1575, NGA 1184.jpg|''Училиштето на Тицијан'', {{circa|1575}}, Национална галерија на уметност Податотека:Giovanni Battista Moroni 021.jpg|''Портрет на војник'', {{circa|1560}}, музеј Прадо, Мадрид </gallery> === Наводи === <references group="" responsive="1"></references> === Извори === * {{Наведена книга|title=Painting in Italy 1500–1600|url=https://archive.org/details/paintinginitaly10000free|last=Freedberg|first=S.J.|publisher=Yale University Press|others=3rd ed. 1993|year=1993|pages=[https://archive.org/details/paintinginitaly10000free/page/591 591]–95}} * Gregori, Mina. ''Giovan Battista Moroni—tutte le opere''. Bergamo: Poligrafiche Bolis, 1979. * Ng, Aimee, Simone Facchinetti and Arturo Galansino. ''Moroni: The Riches of Renaissance Portraiture''. Exh. cat. Feb. 29–June 2, 2019. New York: The Frick Collection, 2019. ([https://mailchi.mp/delanceyplace.com/the-portraits-of-moroni-71219?e=01376ceb1d review with excerpts and images], Delancy Place, July 12, 2019) * {{Cite EB1911|first=William Michael|last=Rossetti}} * Tiraboschi, Giampiero. Giovan Battista Moroni: l'uomo e l'artista. Bergamo: Tera mata, 2016. * {{Наведена книга|title=Pelican History of Art|last=Wittkower|first=Rudolf|publisher=Penguin Books|others=1980|year=1993|location=London|pages=591–595|chapter=Art and Architecture Italy, 1600–1750|author-link=Rudolf Wittkower}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/oct/14/giovanni-battista-moroni-royal-academy-tailors-favourite-artist Статија на ''Гардијан'' за Морони] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=314 Слики од Морони] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210709181903/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=314|date=2021-07-09}} * * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Сликари на реалноста: наследството на Леонардо и Караваџо во Ломбардија], изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметност (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Морони (види индекс) * [https://www.frick.org/exhibitions/moroni Изложба] во колекцијата Фрик, Њујорк, во 2019 година. {{DEFAULTSORT:Морони, Џовани Батиста }} [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Починати во 1578 година]] [[Категорија:Родени во 1520-тите]] [[Категорија:Луѓе од Бергамо]] nvi2jui8vqwa9nttov9a6fwbliwkod7 0 1330125 5628829 5060774 2026-09-15T11:17:02Z Тиверополник 1815 /* Надворешни врски */ 5628829 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Лоренцо Лото<br/>Lorenzo Lotto | image = Lotto Lorenzo (attributed) presumably self portrait 31862-p.jpg | imagesize = | caption = Можен автопортрет припишан на Лоренцо Лото, 1540-ти, [[Музеј Тисен-Борнемиса]]<ref>Види статија на веб-страницата [https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/lotto-lorenzo/self-portrait Museo Thyssen Bornemisza]</ref> | birth_name = Лоренцо Лото | birth_date = околу 1480 | birth_place = [[Венеција]], Италија | death_date = 1556/57<ref>{{нмс|url=http://www.nationalgallery.org.uk/artists/lorenzo-lotto|title=Lorenzo Lotto|website=Nationalgallery.org.uk|access-date=7 April 2018}}</ref> | death_place = [[Лорето (Марке)|Лорето]], Марке, Италија | nationality = [[Италијанец]] | field = [[сликарство]] | training = | movement = [[висока ренесанса]] | works = Полиптих во Сан Доминго | patrons = | influenced by = | influenced = | awards = | module = {{Infobox person|child=yes | signature = Woermann 1887 Bildbezeichnung Seite 098.jpg}} }} [[Податотека:Andrea Odoni (1527); Lorenzo Lotto.JPG|мини|десно|250px|Портрет на Андреа Одони, 1527]] [[Податотека:Alms of Saint Anthoninus by Lorenzo Lotto - Santi Giovanni e Paolo - Venice 2016 1.jpg|мини|десно|250px|''Милосрдие на Св. Антон'', 1542, Венеција, црква Сан Џовани е Паоло]] '''Лоренцо Лото''' (* [[Тревизо]], околу [[1480]] - Лорето, [[1556]]) — [[северна Италија|северноиталијански]] [[Сликарство|сликар]], цртач и илустратор. Ѝ припаѓал на школата за венецијанското сликарство. Сликал главно олтарни слики, портрети и [[Библија|библиски]] сцени. Во времето на неговото творештво, кое е ерата на [[Висока ренесанса|високата ренесанса]], неговото сликарство претставува, со своите нервозни и ексцентрични врамувања и изобличувања, преодна фаза помеѓу [[Фиренца|Фирентинската]] [[ренесанса]] и [[Рим|римскиот]] [[маниризам]] од [[XVI век]]. == Животопис и работа == [[Венеција|Венецијанец]] по раѓање, тој работел во [[Тревизо]] ( [[1503|1503-1506]]), [[Марке]] ([[1506]] - [[1508]]), [[Рим]] ([[1508]] - [[1510]]), [[Бергамо]] ([[1513]] - [[1525|1525)]], [[Венеција]] ([[1525]] - [[1549]]), [[Анкона]] ([[1549]]) и конечно како [[Доминиканците|доминикански]] фратар, последните денови од неговиот живот во [[Лорето]] ([[1549]] - [[1556]]). === Школување === До денес, речиси и не се знае многу за неговото образование. Како Венецијанец, тој бил под влијание на [[Џовани Белини]], исто така е очигледно дека добро ги познавал делата на современите венецијански сликари. За него, [[Џорџо Вазари|Вазари]] во својот „Витас“ рекол ''дека на почетокот го имитирал Белини, а потоа Џорџоне''.<ref>[http://books.google.it/books?id=VtY5AAAAcAAJ&pg=PA145&dq=lotto+venezia+vasari+bellini&lr=#v=onepage&q=lotto%20venezia%20vasari%20bellini&f=false Giorgio Vasari, ''Vite de' più eccellenti pittori, scultori e architetti'']</ref> Иако Белини не бил негов директен учител, неговото влијание е целосно видливо во неговото рано сликање на ''[[Богородица и Младенецот и Свети Јероним]]'' ([[1506]]) (Национална галерија на Шкотска, [[Единбург]]). Меѓутоа, во неговите портрети и слики, како што се ''[[Алегорија на доблеста и развратот]]'' ([[1505]]) (Национална галерија, [[Вашингтон]]) го покажува влијанието на [[Натурализам|натурализмот]] на [[Џорџоне]]. Како што станувал постар, се менувал и неговиот стил, од натурализмот на Џорџоне до драматиката што потсетува на неговиот современик од [[Парма]], [[Антонио да Кореџо|Кореџо]]. [[Податотека:Lorenzo Lotto - Allégorie de la Vertu et du Vice 1.JPG|мини|лево|240px|Алегорија на доблеста и развратот]] === Работа во Тревизо (1503-1506) === Лото многу брзо ја напуштил Венеција и отишол во блискиот [[Тревизо]], бидејќи било многу тешко за еден млад сликар да најде работа покрај имиња како Џорџоне, [[Палма Постарата|Палма Постариот]] и [[Тицијан]]. Во тогашниот процут на Тревизо, градот дошол под покровителство на бискупот на градот, Бернардино де Росио. Од тоа раздобје на неговата работа, знаеме за ''[[Портрет на бискупот|Портретот на бискупот]]'', [[1505|1505 година]] (сега во музејот Каподимонте, [[Неапол]]) и сликата на ''[[Свети Јероним во пустината]]'' ([[1500]] или [[1506|1506 година]]) ([[Лувр]], [[Париз]]). На овие слики го гледаме неговото младешко неискуство во цртањето, но и неговата способност многу драматично да ја наслика позадината на сцената (камењар) и на тој начин да ја нагласи црвената облека на светецот. Во исто време, тој има одлично чувство за минијатурни детали на сликата. Потоа ги насликал своите први [[Олтар|олтарни]] слики. За парохиската црква ''Кристина ал Тивероне'' ([[1505]]) и крстилницата на катедралата Асоло ([[1506]]), од кои и двете се наоѓаат во гореспоменатите цркви. === Полиптих Реканати (1506-1508) === Во [[1508|1508 година,]] почнал да работи на [[Полиптих|полиптихот]] за [[Олтар|олтарот]] на црквата Сан Доменико, во малиот град [[Да се каже|Реканати]] ([[Марке]]). Овој конвенционален двокатен [[Крилен олтар|полиптих]] има шест панели. Неговата позната слика ''[[Портрет на млад човек на бели завеси]]'' ([[1508]]) е исто така од тоа време (денес во [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисторискиот музеј]], [[Виена]]). === Работа во Рим (1508-1510) === [[Податотека:Lorenzo Lotto 065.jpg|мини|лево|220px|Преобратување]] Како што му растел угледот како сликар, го привлекол вниманието на [[Донато Браманте|Браманте]], [[Папа|папскиот]] [[Архитектура|архитект]], кој тогаш минувал низ [[Лорето]], на [[поклонение]] во блискиот Реканати. Браманте го поканил Лоренцо Лото да оди во [[Рим]] и да го наслика станот на папата. Меѓутоа денес не постои ништо од неговата работа, бидејќи била отстранета само неколку години по неговото создавање. Најверојатно затоа што сакал да го подражава [[Рафаело Санти|Рафаел]], големата сликарска ѕвезда во папските очи. На некој начин, тој веќе го имал направено ова порано во ''Преображение'', еден од панелите за полиптихот во Реканати. === Работа во Марке (1511-1513) === Во [[1511|1511 година]], тој работел за братството Буон Гесу во Јеси, сликајќи ја ''Гробницата'' (Pïnacoteca Civica, Јеси). Набргу потоа, ги насликал олтарните панели за полиптихот во Реканати, ''Преображение'' ([[1512]] ?) (Денес во Pinacoteca Comunale, Реканати) и [[Фреска|фреската]] на Св. Винсент за црквата Сан Доменико. === Работа во Бергамо (1513-1525) === Раздобјето во [[Бергамо]], најзападниот град [[Венецијанска Република|на Република Венеција]], било едно од најплодните раздобја од неговиот живот. Во Бергамо добил бројни нарачки од богати трговци, добро образовани интелектуалци и месната аристократија. Овде неговото сликарство станало богато со бои, а цртежот станал префинет. Бил особено љубител на портрети, во кои го развил својот концепт на психолошки портрети, откривајќи ги мислите и чувствата на неговите нарачатели. На некој начин, Лото ја продолжил работата што ја започнал [[Антонело да Месина]]. Добар пример за ова е неговиот ''[[Портрет на млад човек со книга]]'' (сега во [[Галерија на академијата|Галеријата на Академијата]], [[Венеција]]). Во [[1513|1513 година,]] започнал да работи на монументалниот олтар на ''Мартиненго'' во Доминиканската црква ''Сан Стефано'' во Бергамо. Оваа олтарна слика ја нарачал [[Гроф|грофот]] Алесандро Мартиненго-Колеони, внук на познатиот кондотјер Бартоломео Колеони. Тој ја завршил палатата во [[1516|1516 година]], на неа се видливи влијанијата [[Донато Браманте|на Браманте]] и [[Џорџоне]]. Неговата следна голема работа било украсувањето на црквата Сан Бернардино и Сан Алесандро во Колона, со фрески и слики. Во тоа раздобје, насликал и пет олтарни слики помеѓу [[1521]] и [[1523|1523 година]] . Во [[1523|1523 година,]] накратко отишол во [[Марке]], со цел да организира изработка на неколку олтарни слики, кои ги насликал во Венеција. [[Податотека:Lorenzo Lotto 020.jpg|мини|лево|240px|Мартириј Св. Клара]] Неговите следни дела биле главно [[Фрескопис|фрески]]. Во [[1524|1524 година]] насликал низа фрески со мотиви од житијата на светците, како што е Св. Клара за капелата Суарди во гратчето Трескоре (во близина на Бергамо). Во [[1524|1524 година]], насликал картони со мотиви од [[Стариот завет]], врз основа на кои е изведена интарзија на хорските седишта во црквата Сан Марија Маџоре во Бергамо. Од тоа раздобје датираат повеќе од дваесет приватни слики. Тие се главно од верски и побожен карактер, како што се ''Богородица'' или ''Положување во гробот'', и се користеле за богослужба дома. Овие слики биле насликани во добра конзервативна класична традиција, но Лото на нив ја додал својата посебност во силни емоции, користејќи контрастни пози и спротивставени движења, ја прекинал традиционалната симетрија на таквите сцени, како што е ''Богородица опкружена со ангели и светци''. === Работа во Венеција (1525 – 1532) === Лото за прв пат влегол кај [[Доминиканци|доминиканците]] во [[Манастир|манастирот]] Сан Џовани е Паоло. Но, тој морал да ги напушти само по неколку месеци по судирот со фратарот Дамјано Замбели. Бидејќи не можел да исполни бројни нарачки, основал ботега (сликарска работилница). Неговата ботега испорачала пет олтарни слики за црквите во [[Марке]] и една за црквата ''Санта Марија Асунта'' во Селано (близу [[Бергамо]]). Изработиле уште еден панел за венецијанската црква ''Санта Марија деи Кармини'', портретирајќи го Св. Никола од Бари во слава. Бидејќи Венеција била многу богат град, а неговата популарност како сликар значително се зголемила, добивал многу нарачки од приватни нарачатели, особено за портрети. Така ги насликал: ''Портрет на млад човек'' (Гемелдегалери, [[Берлин]]), ''Портрет на Андреа Одони'' (Кралска уметничка збирка, Хемптон Корт) ( [[1527]]), овој портрет влијаел на познатиот [[Тицијан|Тицијанов]] ''Портрет на Јакопо Страда'' ([[1568|1568)]] (Уметничкоисториски музеј, [[Виена]]). Но, во Венеција, сè повеќе растела ѕвездата на Тицијан, кој целосно го засенил, па тој ја напуштил Венеција и повторно се преселил како на почетокот на своето патување во [[Тревизо]] во [[1532|1532 година]]. === Работа во Венеција, Венето и Марке (1532-1556) === [[Податотека:Lorenzo Lotto 051.jpg|мини|десно|260px|''Портрет на млад човек'' (1526)]] Во последното раздобје од животот, Лоренцо Лото често се преселувал од град во град, во потрага по нарачатели и работа. Така, во [[1532|1532 година,]] отишол во Тревизо. Потоа поминал околу седум години во Марке ([[Анкона]], Мачерата и Јеси), а потоа се вратил во Венеција во [[1540|1540 година]]. Потоа се преселил во [[Тревизо]] во [[1542|1542 година]], а потоа се вратил во Венеција во [[1545|1545 година.]] На крајот од својот живот, тој повторно отишол во Анкона во [[1549|1549 година]]. Тоа било многу продуктивно раздобје во неговиот живот, за време на кој насликал неколку портрети и олтарни слики: * ''Света Луција пред судењето'', 1532 година, Јеси, општинска Пинакотека * ''Заспаниот Исус со Св.'' ''Марија, Св.'' ''Јосиф и Св.'' ''Катерина Александриска, 1533 година, Бергамо, Академија Карара'' * ''Венецијанка како Лукреција'', 1533 година, Национална галерија, [[Лондон]] * ''Светото семејство со Свети Јероним, Ана и Јоаким'', 1534 година, [[Фиренца]], [[Уфици]] * ''Светото семејство'', околу 1537 година, [[Париз]], [[Лувр]] * ''Портрет на млад човек'', [[Фиренца]], [[Уфици]] * ''Распетие'', Монте Сан Џусто, црква Св. Марија во Телусијано * ''Пресвета Богородица со бројници'', 1539 година, Цинголи, црква Сан Николо * ''Портрет на човек'', 1541 година, [[Отава]], Национална галерија на Канада * ''Биста на брадест човек'', 1541 година, нему припишано, [[Сан Франциско]], Музеј на ликовни уметности * ''Милосрдие на Св.'' ''Антон'' , 1542 година, Венеција, црква Сан Џовани е Паоло * ''Богородица со четири светци'', 1546 година, Венеција, црква Сан Џакомо дел Орио * ''Портрет на фратарот Грегорио Бел од Виченца'', 1548 година, [[Њујорк (појаснување)|Њујорк]], музеј Метрополитен ''Успение на Пресвета Богородица'', 1550 година, [[Анкона]], црква Сан Франческо ал Скала * ''Човек со самострел'', 1551 година, [[Рим]], Пинакотека Капитолина * ''Портрет на старец'', (припишан) околу 1552 година, [[Санкт Петербург]], [[Ермитаж]] * ''Појавување во храмот'', 1555 година, Лорето, Палацо Апостолико [[Податотека:Lorenzo Lotto 046.jpg|мини|десно|260px|Венецијанка како Лукреција (1533)]] Кон крајот на животот му било речиси невозможно да заработи за живот. Бил тешко погоден кога неговото дело било неуспешно продадено во [[Анкона]] во [[1550|1550 година]]. Тој настан многу педантно го запишал во својата книга со лични сметки, тоа длабоко го разочарало. Цел живот бил длабоко религиозен човек, па во [[1552|1552 година]] им се придружил на доминиканците во [[Лорето]] како брат лаик. За време на својот верски живот ја украсил базиликата Св. Марија и ја насликал ''Воведение во храмот'' за Палацо Апостолико во Лорето. Починал во [[1556|1556 година]] и бил погребан, на негово лично барање, според доминикански обред. [[Џорџо Вазари]] го вклучил животописот на Лото во третиот том од неговата позната ''Вита''. Лото зад себе остави многу писма и многу детален бележник за трошоци (''Libro di spese diverse'', [[1538]] – [[1556]]), од која можеме да прочитаме многу за неговиот живот и околности во таа доба. Со својата работа влијаел на многу сликари, а најмногу најверојатно на Џовани Бузио. == Лоренцо Лото денес == Набргу по смртта, Лото паднал во заборав и бил целосно непознат. Неговото сликарство било повторно откриено на крајот на [[19 век]] од [[Соединети Американски Држави|американскиот]] историчар на уметност [[Бернард Беренсон]]. Ова било проследено со повторно запознавање со Лото, голема изложба во Венеција во [[1953|1953 година]], и кон крајаот на 20 век одржаниот ''Лоренцо Лото: Ренесансниот мајстор повторно откриен'' во Националната галерија на уметност, Вашингтон (ноември [[1997]] - март [[1998|1998 година]]). == Литература == *Benezit E. ''Dictionnaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs''; Librairie Gründ, Pariz, 1976; {{ISBN|2-7000-0156-7}} {{fr}} *Berenson, Bernard - ''Lorenzo Lotto''; The Phaidon Press {{en}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Lorenzo Lotto}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html Слики на Лото во различни светски музеи] * [http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Лоренцо Лото: Повторно откриен голем мајстор на ренесансата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm |date=2005-11-25 }} Верзија на изворната страница Архивирана на 25 ноември 2005 година. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лото, Лоренцо}} [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Италијански илустратори]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Италија]] 675xuh7988rrk20kkq1vsoqnacypj6b 0 1344648 5628864 5628373 2026-09-15T11:49:59Z BT405 9277 5628864 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2024 | слоган = United by Music | слика = Eurovision-2024-visual.jpg | полуфинале1 = 7 мај 2024 | полуфинале2 = 9 мај 2024 | финале = 11 мај 2024 | издание = 68-то | домаќин = {{flagicon|Шведска}} [[SVT]] | место = Малмо Арена, [[Малмо]], [[Шведска]] | презентери = [[Петра Меде]] и [[Малин Акерман]] | радиодифузер = [[SVT]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Луксембург}} | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Црна Гора}}, {{flag|Северна Македонија}} | карта = ESC 2024 Map_2.svg | гласање = Гледачите од земјите учеснички и од „Остатокот од светот“ можеа да гласаат од почетокот на првата песна во финале/полуфинале па сè до 25 минути по завршувањето на последната изведба. Жири-комисиите гласаа само за време на генералните проби. | победник = {{flag|Швајцарија}}<br />[[Немо (пејач/ка)|Немо]] | победничка_песна = The Code | претходна = 2023 | следна = 2025 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2024''' беше 68-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Малмо]], [[Шведска]], откако [[Шведска]] победи на претходното издание со песната „[[Tattoo]]“ во изведба на [[Лорин (пејачка)|Лорин]]. Организиран од Европската радиодифузна унија (ЕБУ) и радиодифузерот домаќин [[SVT]], натпреварот се одржа во арената [[Малмо Арена]], а се состоеше од две полуфиналиња на 7 и 9 мај и големо финале на 11 мај 2024 година. Водители на трите емисии беа акротерката и водителка [[Петра Меде]] и актерката [[Малин Акерман]]. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Луксембург]] се врати на натпреварот по пауза од 31 година (нивното последно учество било во 1993 година), додека [[Бугарија]], [[Црна Гора]] и [[Северна Македонија]] и понатаму не учествуваа од финансиски и други причини. Победник беше [[Швајцарија]] со песната „[[The Code]]“ во изведба на [[Немо (пејач/ка)|Немо]], освојувајќи 591 поен. Ова беше прва победа за Швајцарија по 1988 година и вкупно трета победа во историјата на земјата. == Место на одржување == На 7 јули 2023 година, ЕБУ и SVT објавија дека Малмо е избран за град домаќин на натпреварот во 2024 година, откако неколку други шведски градови поднесоа свои кандидатури. Малмо Арена беше домаќин на настанот, што го направи Малмо трет град кој бил домаќин на натпреварот повеќе од еднаш (по Стокхолм и Гетеборг). == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот остана ''United by Music'' (Обединети со музика), кој беше прогласен за постојан слоган од страна на ЕБУ. Значајна промена во системот на гласање беше воведена во финале: гласањето за публиката беше отворено уште пред изведувањето на првата песната, наместо по завршувањето на сите песни, враќајќи го системот кој последен пат бил користен во 2011 година. Дополнително, земјите од „Големата петорка“ (Франција, Германија, Италија, Шпанија, Обединетото Кралство) и земјата домаќин (Шведска) за првпат ги исполнија своите песни во живо во целост за време на полуфиналињата, наместо само куси исечоци. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 7 мај 2024 година. Во него учествуваа 15 земји. Германија, Обединетото Кралство и Шведска ги изведоа своите песни и гласаа во ова полуфинале, заедно со публиката од земјите кои не учествуваат („Остатокот од светот“). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Силија Капсис || "Liar" || 6 || 67 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Теја Дора || "Рамонде" || 10 || 47 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Силвестр Бел || "Luktelk" || 4 || 119 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Bambie Thug || "Doomsday Blue" || 3 || 124 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || alyona alyona & Jerry Heil || "Teresa & Maria" || 2 || 173 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Полна}} || Луна || "The Tower" || 12 || 35 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Baby Lasagna || "Rim Tim Tagi Dim" || 1 || 177 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Hera Björk || "Scared of Heights" || 15 || 3 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Raiven || "Veronika" || 9 || 51 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Windows95man || "No Rules!" || 7 || 59 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Наталія Барбу || "In the Middle" || 13 || 20 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || Fahree feat. Ilkin Dovlatov || "Özünlə Apar" || 14 || 11 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Electric Fields || "One Milkali (One Blood)" || 11 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || iolanda || "Grito" || 8 || 58 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Луксембург}} || Тали || "Fighter" || 5 || 117 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 9 мај 2024 година. Во него учествуваа 16 земји. Франција, Италија и Шпанија ги изведоа своите песни и гласаа во ова полуфинале, како и публиката од „Остатокот од светот“. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Сара Бонти || "Loop" || 16 || 13 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Беса Кокеδηма || "Titan" || 15 || 14 |- style="background:#ccffcc;" | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Марина Сати || "Zari" || 5 || 86 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Немо || "The Code" || 4 || 132 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Ајко || "Pedestal" || 11 || 38 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Калин || "We Will Rave" || 6 || 69 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Саба || "Sand" || 12 || 36 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ladaniva || "Jako" || 3 || 137 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Dons || "Hollow" || 7 || 72 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Nebulossa || "Zorra" || 8 (AQ) || 30 |- style="background:#ccffcc;" | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Megara || "11:11" || 14 || 16 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Нуца Бузаладзе || "Firefighter" || 8 || 54 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Mustii || "Before the Party's Over" || 13 || 18 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || 5miinust & Puuluup || "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" || 6 || 79 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Еден Голан || "Hurricane" || 1 || 194 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Gåte || "Ulveham" || 10 || 43 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 11 мај 2024 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Маркус и Мартинус || "Unforgettable" || 9 || 174 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || alyona alyona & Jerry Heil || "Teresa & Maria" || 3 || 453 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Исак || "Always on the Run" || 12 || 117 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Луксембург}} || Тали || "Fighter" || 13 || 103 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Јост Клејн || "Europapa" || DSQ || — |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Еден Голан || "Hurricane" || 5 || 375 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Силвестр Бел || "Luktelk" || 14 || 90 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Nebulossa || "Zorra" || 22 || 30 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || 5miinust & Puuluup || "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" || 20 || 37 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Bambie Thug || "Doomsday Blue" || 6 || 278 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Dons || "Hollow" || 16 || 64 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Марина Сати || "Zari" || 11 || 126 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Оли Александер || "Dizzy" || 18 || 46 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Gåte || "Ulveham" || 25 || 16 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || iolanda || "Grito" || 10 || 152 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Ladaniva || "Jako" || 8 || 183 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Силија Капсис || "Liar" || 15 || 78 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Немо || "The Code" || 1 || 591 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Raiven || "Veronika" || 23 || 27 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Baby Lasagna || "Rim Tim Tagi Dim" || 2 || 547 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Нуца Бузаладзе || "Firefighter" || 21 || 34 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Слиман || "Mon amour" || 4 || 445 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Калин || "We Will Rave" || 24 || 24 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Windows95man || "No Rules!" || 19 || 38 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || ''Забелешка: Холандија беше дисквалификувана пред финалето'' | — || — || — |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Марко Менгони / Анџелина Манго || "La noia" || 7 || 268 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Malmö 2024 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2024 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Liverpool 2023 | Следен = Eurovision Song Contest: Basel 2025 }} '''''Eurovision Song Contest: Malmö 2024''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2024 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Titan | extra1 = Беса Кокеδηма (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Jako | extra2 = Ladaniva (Ерменија) | length2 = 2:26 | title3 = One Milkali (One Blood) | extra3 = Electric Fields (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = We Will Rave | extra4 = Калин (Австрија) | length4 = 3:00 | title5 = Özünlə Apar | extra5 = Fahree feat. Ilkin Dovlatov (Азербејџан) | length5 = 3:00 | title6 = Before the Party's Over | extra6 = Mustii (Белгија) | length6 = 3:00 | title7 = Liar | extra7 = Силија Капсис (Кипар) | length7 = 2:54 | title8 = Pedestal | extra8 = Ајко (Чешка) | length8 = 2:27 | title9 = Sand | extra9 = Саба (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = (Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi | extra10 = 5miinust & Puuluup (Естонија) | length10 = 2:55 <!-- Останатите песни се дополнуваат според стандардниот редослед --> }} == Надворешни врски == == Наводи == <references /> {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Шведска музика]] [[Категорија:Малме]] [[Категорија:Музиката во 2024 година]] 56hr2b1pde9rfo36319ftuci9e0zr8q 0 1358653 5628867 5628372 2026-09-15T11:53:00Z BT405 9277 5628867 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2025 | слоган = United by Music | слика = | полуфинале1 = 13 мај 2025 | полуфинале2 = 15 мај 2025 | финале = 17 мај 2025 | издание = 69-то | домаќин = {{flagicon|Швајцарија}} [[SRG SSR]] | место = Сент Јакобсхале, [[Базел]], [[Швајцарија]] | презентери = Хезел Бругер, Сандра Штудер и Мишел Хунцикер (финале) | радиодифузер = [[SRG SSR]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Црна Гора}} | не_учествуваат = {{flag|Молдавија}}, {{flag|Северна Македонија}} | карта = | green = 1 | yellow = 1 | гласање = Исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Австрија}}<br />[[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] | победничка_песна = Wasted Love | претходна = 2024 | следна = 2026 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Изборот за песна на Евровизија 2025''' беше 69-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Базел]], [[Швајцарија]], откако радиодифузерот [[SRG SSR]] ја презеде организацијата благодарение на минатогодишната победа на [[Немо (пејач)|Немо]] со песната „The Code“. Натпреварот се одржа во арената [[Сент Јакобсхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 13 и 15 мај и големо финале на 17 мај 2025 година. Водители на трите емисии беа Хезел Бругер и Сандра Штудер, на кои во финалето им се придружи и Мишел Хунцикер. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Црна Гора]] се врати на натпреварот по пауза од две години, додека [[Молдавија]] се повлече пред почетокот. [[Северна Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Австрија]] со песната „Wasted Love“ во изведба на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]], освојувајќи 436 поени. == Место на одржување == По победата на Шмо во 2024 година, неколку швейцарски градови поднесоа кандидати за домаќин. На 30 август 2024 година, EБУ и SRG SSR објавија дека Базел е избран за град домаќин на натпреварот во 2025 година, победувајќи ја конкуренцијата од Женева, Цирих и Берн. Место на одржување беше арената Сент Јакобсхале. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принциפּ 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 13 мај 2025 година. Во него учествуваа 15 земји. Италија, Шпанија и земјата домаќин Швајцарија исто така гласаа и изведоа свои настапи во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Væb || "Róa" || 6 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Gaja" || 7 || 85 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Клемен || "How Much Time Do We Have Left" || 13 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Томи Кеш || "Espresso Macchiato" || 5 || 113 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Циферблат || "Bird of Pray" || 1 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || КАЈ || "Bara bada bastu" || 4 || 118 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Напа || "Deslocado" || 9 || 56 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Кајл Алесандро || ... || || |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 17 мај 2025 година. == Службен албум == '''''Eurovision Song Contest: Basel 2025''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2025 година, содржејќи ги песните од сите земји учеснички. == Поврзано == * [[Детска Евровизија 2025 година|Детска Евровизија 2025]] == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Базел]] [[Категорија:Музиката во 2025 година]] 5k6kmnm1g3o11qrmxum5ba0v8eyy535 5628868 5628867 2026-09-15T11:53:19Z BT405 9277 5628868 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2025 | слоган = United by Music | слика = | полуфинале1 = 13 мај 2025 | полуфинале2 = 15 мај 2025 | финале = 17 мај 2025 | издание = 69-то | домаќин = {{flagicon|Швајцарија}} [[SRG SSR]] | место = Сент Јакобсхале, [[Базел]], [[Швајцарија]] | презентери = Хезел Бругер, Сандра Штудер и Мишел Хунцикер (финале) | радиодифузер = [[SRG SSR]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Црна Гора}} | не_учествуваат = {{flag|Молдавија}}, {{flag|Македонија}} | карта = | green = 1 | yellow = 1 | гласање = Исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Австрија}}<br />[[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] | победничка_песна = Wasted Love | претходна = 2024 | следна = 2026 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Изборот за песна на Евровизија 2025''' беше 69-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Базел]], [[Швајцарија]], откако радиодифузерот [[SRG SSR]] ја презеде организацијата благодарение на минатогодишната победа на [[Немо (пејач)|Немо]] со песната „The Code“. Натпреварот се одржа во арената [[Сент Јакобсхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 13 и 15 мај и големо финале на 17 мај 2025 година. Водители на трите емисии беа Хезел Бругер и Сандра Штудер, на кои во финалето им се придружи и Мишел Хунцикер. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Црна Гора]] се врати на натпреварот по пауза од две години, додека [[Молдавија]] се повлече пред почетокот. [[Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Австрија]] со песната „Wasted Love“ во изведба на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]], освојувајќи 436 поени. == Место на одржување == По победата на Шмо во 2024 година, неколку швейцарски градови поднесоа кандидати за домаќин. На 30 август 2024 година, EБУ и SRG SSR објавија дека Базел е избран за град домаќин на натпреварот во 2025 година, победувајќи ја конкуренцијата од Женева, Цирих и Берн. Место на одржување беше арената Сент Јакобсхале. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принциפּ 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 13 мај 2025 година. Во него учествуваа 15 земји. Италија, Шпанија и земјата домаќин Швајцарија исто така гласаа и изведоа свои настапи во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Væb || "Róa" || 6 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Gaja" || 7 || 85 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Клемен || "How Much Time Do We Have Left" || 13 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Томи Кеш || "Espresso Macchiato" || 5 || 113 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Циферблат || "Bird of Pray" || 1 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || КАЈ || "Bara bada bastu" || 4 || 118 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Напа || "Deslocado" || 9 || 56 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Кајл Алесандро || ... || || |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 17 мај 2025 година. == Службен албум == '''''Eurovision Song Contest: Basel 2025''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2025 година, содржејќи ги песните од сите земји учеснички. == Поврзано == * [[Детска Евровизија 2025 година|Детска Евровизија 2025]] == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Базел]] [[Категорија:Музиката во 2025 година]] s3qcxk396ie8fax1u8ncssmuxcd7rva 5628869 5628868 2026-09-15T11:55:14Z BT405 9277 5628869 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2025 | слоган = United by Music | слика = | полуфинале1 = 13 мај 2025 | полуфинале2 = 15 мај 2025 | финале = 17 мај 2025 | издание = 69-то | домаќин = {{flagicon|Швајцарија}} [[SRG SSR]] | место = Сент Јакобсхале, [[Базел]], [[Швајцарија]] | презентери = Хезел Бругер, Сандра Штудер и Мишел Хунцикер (финале) | радиодифузер = [[SRG SSR]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Црна Гора}} | не_учествуваат = {{flag|Молдавија}}, {{flag|Македонија}} | карта =ESC_2025_Map.svg | green = | yellow = | гласање = Исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Австрија}}<br />[[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] | победничка_песна = Wasted Love | претходна = 2024 | следна = 2026 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2025''' беше 69-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Базел]], [[Швајцарија]], откако радиодифузерот [[SRG SSR]] ја презеде организацијата благодарение на минатогодишната победа на [[Немо (пејач)|Немо]] со песната „The Code“. Натпреварот се одржа во арената [[Сент Јакобсхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 13 и 15 мај и големо финале на 17 мај 2025 година. Водители на трите емисии беа Хезел Бругер и Сандра Штудер, на кои во финалето им се придружи и Мишел Хунцикер. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Црна Гора]] се врати на натпреварот по пауза од две години, додека [[Молдавија]] се повлече пред почетокот. [[Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Австрија]] со песната „Wasted Love“ во изведба на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]], освојувајќи 436 поени. == Место на одржување == По победата на Шмо во 2024 година, неколку швейцарски градови поднесоа кандидати за домаќин. На 30 август 2024 година, EБУ и SRG SSR објавија дека Базел е избран за град домаќин на натпреварот во 2025 година, победувајќи ја конкуренцијата од Женева, Цирих и Берн. Место на одржување беше арената Сент Јакобсхале. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принциפּ 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 13 мај 2025 година. Во него учествуваа 15 земји. Италија, Шпанија и земјата домаќин Швајцарија исто така гласаа и изведоа свои настапи во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Væb || "Róa" || 6 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Gaja" || 7 || 85 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Клемен || "How Much Time Do We Have Left" || 13 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Томи Кеш || "Espresso Macchiato" || 5 || 113 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Циферблат || "Bird of Pray" || 1 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || КАЈ || "Bara bada bastu" || 4 || 118 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Напа || "Deslocado" || 9 || 56 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Кајл Алесандро || ... || || |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 17 мај 2025 година. == Службен албум == '''''Eurovision Song Contest: Basel 2025''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2025 година, содржејќи ги песните од сите земји учеснички. == Поврзано == * [[Детска Евровизија 2025 година|Детска Евровизија 2025]] == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Базел]] [[Категорија:Музиката во 2025 година]] t2xg4xd85co5djdwjgfumfts4bjwdjz 2 1361645 5628500 5628105 2026-09-14T12:18:48Z Gurther 105215 5628500 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]]|- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} jxn96z78jk8ismhcgvblsqiq6yl5p9i 5628502 5628500 2026-09-14T12:31:27Z Gurther 105215 5628502 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} m90eyj222qm43v1ne63307y6q2a25f8 5628516 5628502 2026-09-14T13:08:41Z Gurther 105215 5628516 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} glnjgm5ir1yb19706jdcmx8gi63ppt9 5628541 5628516 2026-09-14T15:51:26Z Gurther 105215 5628541 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} js7r34i7qi95mdaig1hhahlpk22xs7c 5628542 5628541 2026-09-14T16:48:44Z Gurther 105215 5628542 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]]|- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} pj46v7nibky1yd0pmataizztrsar28b 5628543 5628542 2026-09-14T16:50:35Z Gurther 105215 5628543 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} l7yr2oprforuprq39pj0n4x0kgg4fgw 5628544 5628543 2026-09-14T16:57:13Z Gurther 105215 5628544 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- | |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- | |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- | |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] |- | |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- | |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- | |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 4nt9s21wuxvo1vsg998qu6e3sinjs0g 0 1364157 5628599 5471677 2026-09-15T06:20:55Z Niegodzisie 79128 5628599 wikitext text/x-wiki [[File:Kuba Stankiewicz, Reeta Vestman.jpg|thumb|(2026)]] '''Куба Станкиевич''' ({{Lang|pl|Kuba Stankiewicz}}) или неговото вистинско име Јакуб Лех Станкиевич (роден [[7 декември|на 7 декември]] [[1963|1963 година]] во [[Вроцлав]]<ref name="FB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/kuba.stankiewicz.50/about?section=overview&lst=100001102253410%3A1170267965%3A1596401986|title=Kuba Stankiewicz – Informacje|language=pl}}</ref>) — [[Полјаци|полски]] [[џез]] [[пијанист]] и [[композитор]]. Тој е меѓу најдобрите полски џез пијанисти.<ref name="BIO">{{Наведена мрежна страница|url=http://avip.pl/avip-grupa/artysci-orkiestry/jazz/kuba-stankiewicz-pianista/biografiakuba-stankiewicz/|title=Kuba Stankiewicz – pianista jazzowy, kompozytor|language=pl}}{{Мртва_врска|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Музичка кариера == Својата кариера ја започнал во бендовите на [[Јан „Пташин“ Врублевски]] и [[Збигњев Намисловски]] (1985–1987). Со Намисловски настапувал во САД и Мексико, каде ги снимиле албумите ''Песна на невиноста (анг: Song of Innocence) и Отворено (анг: Open)''. Во периодот 1987–1990 година студирал на музичкиот колеџ Беркли во [[Бостон]] (дипломирал по пијано) и патувал низ САД со оркестарот Арти Шо. Добитник е на наградата ''[[Оскар Петерсон]]'' и полуфиналист на Меѓународниот натпревар за џез-пијано ''Телониус Монк'' во Вашингтон. По своите американски искуства, се вратил дома и основал свој бенд. Неговиот авторски албум насловен ''Северна Песна (анг: Northern Song)'' бил избран за албум на годината, според анкетата на читателите на списанието Џез Форум. Во 1994 година за неговите креативни достигнувања ја добил наградата на Третата програма на полското радио – ''„Матеуш '94“''. Критичарите имале пофални зборови за албумот на Травелинг Брдс Квинтет, каде Станкиевич соработувал со Дарек Олешкевич, Пјотр Војташик, Пјотр Барон и Цезари Конрад. Покрај тоа соработувал или сè уште соработува меѓу другите со: [[Арт Фармер]] (албумот Уметност во Вроцлав), [[Скот Хамилтон]], Харви Сварц, Шила Џордан и меѓународниот џез бенд Централ Јуропиан Џез Конекшн. Во 2013 година бил издаден неговиот албум насловен Килар. Куба Станкиевич ја предводи Катедрата за џез музика и предава во класата по пијано на [[Музичка академија Карол Липински|Музичката академија ''Карол Липински'']] во Вроцлав. Во мај 2009 година докторирал, а во 2016 година се стекнал звање хабилитиран доктор од областа на музичката уметност, уметничка дисциплина – инструментални студии, на Инструменталниот факултет при Музичката академијата во Вроцлав. == Наводи == <references /> {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Родени во 1963 година]] [[Категорија:Апсолвенти на колеџот за музика „Беркли“]] 5n6w1t14l10a6mz31favv7qhysc3zzd 0 1366751 5628566 5572856 2026-09-14T21:26:13Z Gurther 105215 5628566 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Спомен костурница и музеј на паднатите борци во НОБ, Велес.jpg|мини|280x280пкс|Околу почетокот на [[1980|1980 година]], неговите мошти биле пренесени од [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]] во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Денес, тие се во сандаче под името Сергеј.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/32370-2021-03-06-14-48-23/|title=Кој бил русинот Сергеј, минер кој загинал при ослободувањето на Велес?|last=Данов|first=Љупчо|date=6 март 2021|work=Дума.мк}}</ref>]]'''Сергеј''' ({{langx|ru|Сергей}}; ? — [[Велес]], [[9 ноември]] [[1944]]) — непознат [[Руси|руски]] минер и подоцна [[партизан]]. Учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|Народноослободителната борба во Вардарска Македонија]]. Загинал при [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]]. Податоци за неговиот живот се скромни, во [[2021|2021 година]] велешкиот хроничар Љупчо Данов објавил статија насловена „''Кој бил русинот Сергеј, минер кој загинал при ослободувањето на Велес?''“.<ref name=":0" /> Според Данов, Сергеј бил борец од првата чета на [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. Учествувал во [[Завршни операции за ослободување на Македонија|Завршните операции за ослободување на Македонија]]. Пред тоа бил интерниран во логорот „Свети Кирик и Јурија“, денес црква во [[Асеновград]]. Во [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] превземале контрола на [[Царството Бугарија]], Сергеј бил однесен во [[Кожуф]] каде се приклучил во [[Народно-ослободителната војска на Македонија|Народноослободителната војска на Македонија]]. При ослободителната борба на Велес, Сергеј бил дел од првиот баталјон на бригадата. Заедно со [[Јовче Ќучук]], се обидол да го минира велешкиот мост. Околу четири часа после [[полноќ]] загинал. Во [[1945|1945 година]], по [[Втората светска војна]], Сергеј бил погребан заедно со Јовче Ќучук во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[ноември]] [[1979|1979 година]], кога била изградена [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Кон почетокот на [[1980|1980 година]], биле пренесени моштите на Сергеј заедно со останатите велешки партизани како [[Киро Ќучук]], [[Кочо Рацин]], [[Мице Козароски|Мицко Козар]], [[Димче Мирчев]] и [[Благој Ѓорев]]. == Животопис == Според податоците од Љупчо Данов, Сергеј е роден во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], пред почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој бил дел од [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Комунистичката партија на СССР]] и работел како минер. Кога се влошиле односите меѓу [[Адолф Хитлер]] и [[Јосиф Сталин]] [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] ја воведиле т. н. [[Операција Барбароса]]. При воената операција СССР била редовно поразена и нејзините војници биле заробени. Според Данов, имало можност дека Сергеј бил заробен при воените битки. Не се знае дали бил заробен од војската на Третиот Рајх или од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] но се знае дека бил интерниран во [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]], најверојатно во [[Софија]].<ref name=":0" /> Во [[1944|1944 година]] [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирало и предводило државен удар во кое ја укинале тогашната фашистичка власт на Бугарија. Со новата комунистичка влада мнозинството на заробени Руси биле ослободени. Според Љупчо Данов, како дел од соработката меѓу [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[Комунистичка партија на Македонија|Македонија]] со [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], над 500 [[Руси]] биле пратени во [[НОБ|Македонија да учествуваат во народната ослободителната борба]]. Сергеј доброволно бил пратен во месноста Зборско, [[Кожуф]], дел од [[Тиквешијата|Тиквешкиот област]]. Таму тој бил приклучен во руска чета составена од 30 борци под склоп на првиот баталјон на [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].<ref name=":0" /> За командир на четата бил поставен Иван Борчуков, а за комесар бил назначен Митја или Митко Романов. Името на другите борци во четата се недокументирани, но Сергеј оставил силен впечаток кон [[Јордан Лазаревски - Цвајот|Јордан Лазаревски]], еден од главните водачи на бригадата. Поради тоа Лазаревски го спомнал Сергеј неколку пати во неговиот дневник. Според Данов, Лазаревски го опишал Сергеј како добар минер, висок со плави очи кој доволно го знаел [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] за да комуницира со останатите борци. Според Лазаревски тој редовно го користел зборот „братја“ или браќа во кодифицираната форма. Поради неговата поволна комуникација тој имал можност да учествува во [[Ослободување на Велес|ослободувањето на Велес]].<ref name=":0" /> Во зората на [[9 ноември]] 1944 година почнала борбата за народното ослободување на градот, Сергеј добил наредба да упати кон железничкиот мост на градот и да ги прекине електричните водови до минските полнења. Сергеј храбро без колебање се упатил кон мостот, тој бил првиот што стигнал до неговата дестинација. Но откако стигнал до мостот тој брзо бил ликвидиран од германската војска, во лице место загинал. Без знаејќи за неговата судбина, [[Јовче Ќучук]] се упатил кон мостот да му помогне со неговата мисија, но и Ќучук бил ликвидиран.<ref name=":0" /> После војната неговите мошти биле сместени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата Св. Пантелејмон]] во заеднички гроб со Јовче Ќучук. Во ноември [[1979|1979 година]] неговите мошти биле преместени во [[Спомен-костурница (Велес)|велешката костурница]] каде што се наоѓаат и ден денес.<ref name=":0" /> Љупчо Данов ветил во неговата статија дека ќе објавил повеќе податоци за Сергеј, но за жал 5 месеци после објавувањето на статијата Данов починал поради здраствени причини. Денес улогата и историјата на Сергеј е целосно заборавена. == Наводи == <references /> [[Категорија:Советски партизани]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Руси во Бугарија]] [[Категорија:Руски социјалисти]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Жртви во битката за ослободувањето на Велес]] ruj0dhp9fl8pnzgje7sn6l9zio2kvqz 5628567 5628566 2026-09-14T21:26:49Z Gurther 105215 5628567 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Спомен костурница и музеј на паднатите борци во НОБ, Велес.jpg|мини|280x280пкс|Околу почетокот на [[1980|1980 година]], неговите мошти биле пренесени од [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]] во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Денес, тие се во сандаче под името Сергеј.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/32370-2021-03-06-14-48-23/|title=Кој бил русинот Сергеј, минер кој загинал при ослободувањето на Велес?|last=Данов|first=Љупчо|date=6 март 2021|work=Дума.мк}}</ref>]]'''Сергеј''' ({{langx|ru|Сергей}}; ? — [[Велес]], [[9 ноември]] [[1944]]) — непознат [[Руси|руски]] минер и подоцна [[партизан]]. Учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|Народноослободителната борба во Вардарска Македонија]]. Загинал при [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]]. Податоци за неговиот живот се скромни, во [[2021|2021 година]] велешкиот хроничар Љупчо Данов објавил статија насловена „''Кој бил русинот Сергеј, минер кој загинал при ослободувањето на Велес?''“.<ref name=":0" /> Според Данов, Сергеј бил борец од првата чета на [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. Учествувал во [[Завршни операции за ослободување на Македонија|Завршните операции за ослободување на Македонија]]. Пред тоа бил интерниран во логорот „Свети Кирик и Јурија“, денес црква во [[Асеновград]]. Во [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] превземале контрола на [[Царството Бугарија]], Сергеј бил однесен во [[Кожуф]] каде се приклучил во [[Народно-ослободителната војска на Македонија|Народноослободителната војска на Македонија]]. При ослободителната борба на Велес, Сергеј бил дел од првиот баталјон на бригадата. Заедно со [[Јовче Ќучук]], се обидол да го минира велешкиот мост. Околу четири часа после [[полноќ]] загинал. Во [[1945|1945 година]], по [[Втората светска војна]], Сергеј бил погребан заедно со Јовче Ќучук во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[ноември]] [[1979|1979 година]], кога била изградена [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Кон почетокот на [[1980|1980 година]], биле пренесени моштите на Сергеј заедно со останатите велешки партизани. == Животопис == Според податоците од Љупчо Данов, Сергеј е роден во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], пред почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој бил дел од [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Комунистичката партија на СССР]] и работел како минер. Кога се влошиле односите меѓу [[Адолф Хитлер]] и [[Јосиф Сталин]] [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] ја воведиле т. н. [[Операција Барбароса]]. При воената операција СССР била редовно поразена и нејзините војници биле заробени. Според Данов, имало можност дека Сергеј бил заробен при воените битки. Не се знае дали бил заробен од војската на Третиот Рајх или од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] но се знае дека бил интерниран во [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]], најверојатно во [[Софија]].<ref name=":0" /> Во [[1944|1944 година]] [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирало и предводило државен удар во кое ја укинале тогашната фашистичка власт на Бугарија. Со новата комунистичка влада мнозинството на заробени Руси биле ослободени. Според Љупчо Данов, како дел од соработката меѓу [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[Комунистичка партија на Македонија|Македонија]] со [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], над 500 [[Руси]] биле пратени во [[НОБ|Македонија да учествуваат во народната ослободителната борба]]. Сергеј доброволно бил пратен во месноста Зборско, [[Кожуф]], дел од [[Тиквешијата|Тиквешкиот област]]. Таму тој бил приклучен во руска чета составена од 30 борци под склоп на првиот баталјон на [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].<ref name=":0" /> За командир на четата бил поставен Иван Борчуков, а за комесар бил назначен Митја или Митко Романов. Името на другите борци во четата се недокументирани, но Сергеј оставил силен впечаток кон [[Јордан Лазаревски - Цвајот|Јордан Лазаревски]], еден од главните водачи на бригадата. Поради тоа Лазаревски го спомнал Сергеј неколку пати во неговиот дневник. Според Данов, Лазаревски го опишал Сергеј како добар минер, висок со плави очи кој доволно го знаел [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] за да комуницира со останатите борци. Според Лазаревски тој редовно го користел зборот „братја“ или браќа во кодифицираната форма. Поради неговата поволна комуникација тој имал можност да учествува во [[Ослободување на Велес|ослободувањето на Велес]].<ref name=":0" /> Во зората на [[9 ноември]] 1944 година почнала борбата за народното ослободување на градот, Сергеј добил наредба да упати кон железничкиот мост на градот и да ги прекине електричните водови до минските полнења. Сергеј храбро без колебање се упатил кон мостот, тој бил првиот што стигнал до неговата дестинација. Но откако стигнал до мостот тој брзо бил ликвидиран од германската војска, во лице место загинал. Без знаејќи за неговата судбина, [[Јовче Ќучук]] се упатил кон мостот да му помогне со неговата мисија, но и Ќучук бил ликвидиран.<ref name=":0" /> После војната неговите мошти биле сместени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата Св. Пантелејмон]] во заеднички гроб со Јовче Ќучук. Во ноември [[1979|1979 година]] неговите мошти биле преместени во [[Спомен-костурница (Велес)|велешката костурница]] каде што се наоѓаат и ден денес.<ref name=":0" /> Љупчо Данов ветил во неговата статија дека ќе објавил повеќе податоци за Сергеј, но за жал 5 месеци после објавувањето на статијата Данов починал поради здраствени причини. Денес улогата и историјата на Сергеј е целосно заборавена. == Наводи == <references /> [[Категорија:Советски партизани]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Руси во Бугарија]] [[Категорија:Руски социјалисти]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Жртви во битката за ослободувањето на Велес]] k1yn8ds9vsmqukxaoi3e2dwet8vvzr8 0 1368218 5628579 5351132 2026-09-14T23:48:04Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Јабланички управен округ]] 5628579 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Јабланички управен округ]] c6m77dd0ps92pxf6q62858ym5ihtu8q 0 1371871 5628870 5628371 2026-09-15T11:58:47Z BT405 9277 5628870 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision|name=Избор за песна на Еворивија 2026|image=Esc 2025.jpg|semi1=12 мај 2026|semi2=14 мај 2026|final=16 мај 2026|host={{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]]|venue=Wiener Stadthalle, Виена|presenters=Викторија Сваровски Мајкл Островски Емили Бусвајн (зелена соба)|winner={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] „Бангаранга“|director=Мајкл Куглер Робин Хофвандер|entries=25|returning={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] <br> {{знамеикона|Молдавија}} [[Молдавија]]<br> {{знамеикона|Романија}} [[Романија]]|nonparticipating={{знамеикона|Исланд}} [[Исланд]]<br> {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска]]<br> {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија]]<br> {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија]]<br> {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија]]|previous=2025|next=2027|map=ESC 2026 Map.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|emiter=[[Податотека:ORF logo.svg|30px]] [[О-Ер-Еф (телевизија)|ORF]]|слоган=United by Music - Обединети од музика}} '''Изборот за песна на Евровизија 2026''' беше 70-то јубилејно издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Виена]], [[Австрија]], откако радиодифузерот [[ORF]] ја презеде организацијата благодарение на победата на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] на претходното издание со песната „Wasted Love“. Натпреварот се одржа во арената [[Винер Штадхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 12 и 14 мај и големо финале на 16 мај 2026 година. Водители на трите емисии беа Мириам Вајкселбраун, Роберт Крацер и Викторија Свартовски. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Молдавија]] се врати на натпреварот по пауза од една година, додека [[Северна Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Франција]] со песната „[[Mon amour]]“ во изведба на [[Слиман]], освојувајќи 450 поени. == Место на одржување == По победата на Австрија во 2025 година, неколку австриски градови поднесоа кандидатури за домаќин. Виена беше избрана за град домаќин на јубилејното 70-то издание, а Винер Штадхале беше назначена за арена на натпреварот, со што Виена по втор пат беше домаќин на натпреварот (по 1967 година). == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принцип 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 12 мај 2026 година. Во него учествуваа 15 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 4 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 9 || 64 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Witch-er Tarohoro" || 12 || 42 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 6 || 88 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 8 || 71 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Марко Бошняк || "Moli za nas" || 11 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 3 || 140 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 52 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Мила || "Alma velha" || 13 || 38 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 5 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микаела || "Ghost Town" || 14 || 20 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 2 || 162 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Владо Калезиќ || "Odlazim" || 15 || 12 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 7 || 79 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 1 || 180 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 14 мај 2026 година. Во него учествуваа 16 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 7 || 82 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 5 || 99 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Sissal || "Hallucination" || 12 || 35 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 4 || 112 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 3 || 125 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Мира || "Spre soare" || 13 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 8 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 1 || 190 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Tautumeitas || "Bur Man Burt" || 10 || 50 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 155 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Senhit || "Superstition" || 14 || 22 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 9 || 68 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 6 || 91 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Doru-mi dor" || 11 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Dami Im || "Paper Aeroplane" || 11 (tie) || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}}|| Села || "Eternity" || 15 || 15 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 16 мај 2026 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 14 || 112 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 12 || 145 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Chanel || "TOKE" || 8 || 210 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 5 || 310 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 6 || 285 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Leony || "Remedy" || 18 || 95 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 4 || 345 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Танјано || "Storie" || 3 || 380 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 15 || 108 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 7 || 250 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || [[Слиман]] || "Mon amour" || 1 || 450 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 19 || 82 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Cat Burns || "People Pleaser" || 21 || 64 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 22 || 58 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 402 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 20 || 75 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 23 || 50 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 24 || 42 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 16 || 104 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 25 || 35 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 17 || 98 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Тобиас Риглер || "Gemeinsam" || 13 || 120 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 11 || 152 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 26 || 28 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}}|| Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 160 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 9 || 188 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Vienna 2026 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2026 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Basel 2025 | Следен = Eurovision Song Contest: 2027 }} '''''Eurovision Song Contest: Vienna 2026''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2026 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Nuk mjafton | extra1 = Албан Скендерај (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Luys i tariner | extra2 = Сона Рубенјан (Ерменија) | length2 = 2:58 | title3 = Paper Aeroplane | extra3 = Dami Im (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = Gemeinsam | extra4 = Тобиас Риглер (Австрија) | length4 = 2:55 | title5 = Eternity | extra5 = Села (Азербејџан) | length5 = 3:00 | title6 = Echoes | extra6 = Лентул (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Golden Shadows | extra7 = Клара Софија (Кипар) | length7 = 2:54 | title8 = Over You | extra8 = ADONXS (Чешка) | length8 = 2:56 | title9 = Hallucination | extra9 = Sissal (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = Venom | extra10 = Ollie (Естонија) | length10 = 2:59 }} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] texoursg9923gq0r3kvwre1ndjpesbp 1 1372832 5628552 5625333 2026-09-14T20:23:17Z Simin 54149 /* Посета во Бугарија */ 5628552 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Akeckarov има напишано: "не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар". Каде видовте бугарски новинар да напишал нешто за посетата?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:36, 6 август 2026 (CEST) ::::Не e наведен извор за посетата напишан од бугарски новинар, ниту пак таков е наведен внатре во изворов. Ова е една од многуте измислици во верзијата на Gurther. Оваа верзиjа претставува слободно толкување, далеку од фактите како што се претставени од изворот. Откако беше наведено сето, ова Gurther претпочита информацијата да биде избришана отколку да се напише вистината. Нема причина тоа да се избрише. Точниот текст е: "Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред." Така тоа е претставено во изворот, кој воопшто не е новинарски.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 10:43, 7 август 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], открив дека всушност авторот е претставник на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Поради тоа мојот нов предлог е целосно отстранување на наводот и реченицата. МНИ бил основан со политичка цел. Нема смисла да ги употребуваме нивните псевдонаучни дела, особено кога предизвикува вакви проблеми. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:24, 8 септември 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], коj автор е претставник на Македонскиот научен институт? И како ова влијае на содржината на статијата? Јас сум исто така член на МНИ и сум горд на ова членство во оваа организација посветена на проучување на минатото на Македонија, вклучително и минатото на македонските Бугари.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 22:23, 14 септември 2026 (CEST) 8jvebfif271ida8jyty3zxrjwra5wj4 5628863 5628552 2026-09-15T11:49:36Z Gurther 105215 /* Посета во Бугарија */ Одговор 5628863 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Akeckarov има напишано: "не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар". Каде видовте бугарски новинар да напишал нешто за посетата?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:36, 6 август 2026 (CEST) ::::Не e наведен извор за посетата напишан од бугарски новинар, ниту пак таков е наведен внатре во изворов. Ова е една од многуте измислици во верзијата на Gurther. Оваа верзиjа претставува слободно толкување, далеку од фактите како што се претставени од изворот. Откако беше наведено сето, ова Gurther претпочита информацијата да биде избришана отколку да се напише вистината. Нема причина тоа да се избрише. Точниот текст е: "Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред." Така тоа е претставено во изворот, кој воопшто не е новинарски.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 10:43, 7 август 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], открив дека всушност авторот е претставник на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Поради тоа мојот нов предлог е целосно отстранување на наводот и реченицата. МНИ бил основан со политичка цел. Нема смисла да ги употребуваме нивните псевдонаучни дела, особено кога предизвикува вакви проблеми. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:24, 8 септември 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], коj автор е претставник на Македонскиот научен институт? И како ова влијае на содржината на статијата? Јас сум исто така член на МНИ и сум горд на ова членство во оваа организација посветена на проучување на минатото на Македонија, вклучително и минатото на македонските Бугари.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 22:23, 14 септември 2026 (CEST) :::::::[[Корисник:Simin|Simin]], разговараме за Красимира Тодорова и нејзината статија. Поради вашето членство во МНИ, забранети сте да продолжите во дискусијата во согласност со [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]]. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 15 септември 2026 (CEST) g2y9p15b0zj9bcss3vvpjbuya2a9hht 5628865 5628863 2026-09-15T11:51:15Z Gurther 105215 5628865 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Akeckarov има напишано: "не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар". Каде видовте бугарски новинар да напишал нешто за посетата?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:36, 6 август 2026 (CEST) ::::Не e наведен извор за посетата напишан од бугарски новинар, ниту пак таков е наведен внатре во изворов. Ова е една од многуте измислици во верзијата на Gurther. Оваа верзиjа претставува слободно толкување, далеку од фактите како што се претставени од изворот. Откако беше наведено сето, ова Gurther претпочита информацијата да биде избришана отколку да се напише вистината. Нема причина тоа да се избрише. Точниот текст е: "Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред." Така тоа е претставено во изворот, кој воопшто не е новинарски.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 10:43, 7 август 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], открив дека всушност авторот е претставник на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Поради тоа мојот нов предлог е целосно отстранување на наводот и реченицата. МНИ бил основан со политичка цел. Нема смисла да ги употребуваме нивните псевдонаучни дела, особено кога предизвикува вакви проблеми. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:24, 8 септември 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], коj автор е претставник на Македонскиот научен институт? И како ова влијае на содржината на статијата? Јас сум исто така член на МНИ и сум горд на ова членство во оваа организација посветена на проучување на минатото на Македонија, вклучително и минатото на македонските Бугари.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 22:23, 14 септември 2026 (CEST) :::::::[[Корисник:Simin|Simin]], разговараме за Красимира Тодорова и нејзината статија. Поради вашето членство во МНИ, забранети сте да продолжите со нашата дискусија во согласност со [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]]. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 15 септември 2026 (CEST) jnfhm2hw6gfm1laomykuae6hvo225ft 0 1376031 5628648 5627253 2026-09-15T08:24:02Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Прв Туркиски Ханат]] на [[Прв туркиски каганат]] 5627253 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Прв туркиски Ханат | status = [[Ханат]] ([[Степска империја]]) | capital = {{plainlist| * [[Ötüken]] (eastern) * [[Suyab]] (western)}} | common_languages = {{plainlist| * [[Old Turkic language|Old Turkic]] (official, dynastic and common){{sfn|Sinor|1969|p=101}}<ref>{{cite book|author=Peter Roudik|year=2007|title=The History of the Central Asian Republics|url=https://archive.org/details/historyofcentral0000roud|page= [https://archive.org/details/historyofcentral0000roud/page/24 24]}}</ref><ref name="golden 2011">{{cite book|first1=Peter B. |last1=Golden|author-link=Peter Benjamin Golden |date=2011|title=Central Asia in World History|url=https://archive.org/details/centralasiainwor0000gold }}</ref>{{rp|37}} * [[Sogdian language|Sogdian]] (official, diplomacy, coinage){{sfn|Roux|2000|p=79}}{{sfn|Baratova|2005}} * [[Rouran language|Rouran]] (official){{sfn|Vovin|2019|p=133}}}} | year_start = 552 | year_end = 603 | image_map = {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= Map of the First Turkic Khaganate.png | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = center | border =none | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = {{Annotation|125|53|FIRST TURKIC KHAGANATE|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=8|color=#4F311CFF}} | caption= }} | image_map_size = 300px | image_map_caption = The First Turkic Khaganate at its greatest extent, in 576. | image_coat = Tamga of Ashina.png | symbol_type = [[Tamga]] of [[Ashina tribe]]<ref>"The tamga of the royal clan of the first Turkish empire was a neatly drawn lineal picture of an ibex", Kljastornyj, 1980, p. 93</ref> | currency = | title_leader = [[Qaghans of the Turkic khaganates|Qaghan]] | leader1 = [[Bumin Qaghan]] (first) | year_leader1 = 552 | leader2 = [[Tardu]] (last) | year_leader2 = 599–603 | deputy1 = [[Istämi]] (first) | year_deputy1 = 552–575 | title_deputy = [[Yabgu]] | deputy2 = Tardu (last) | year_deputy2 = 575–599 | stat_year1 = 557 | stat_area1 = 6000000 | ref_area1 = <ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D. | title = East–West Orientation of Historical Empires | journal = Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=222 |url =http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=16 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4|page=129|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year5 = 6th century<ref>{{cite conference |last=Karatay |first=Osman |title=Göktürk Çağı Türk Nüfusu Üzerine Düşünceler |conference=18. Türk Tarih Kongresi, 1-4 Ekim 2018 Ankara}}</ref> | religion = [[Тенгризам]], [[Будизам]] | stat_pop5 = 3 милиони | p1 = Rouran Khaganate | p2 = Hephthalite Empire | s1 = Eastern Turkic Khaganate | s2 = Western Turkic Khaganate | event_pre = [[Bumin Qaghan]] revolts against [[Rouran Khaganate]] | date_pre = 542 | event_end = Division of [[Western Turkic Khaganate|Western]] and [[Eastern Turkic Khaganate]]s | life_span = 552–603 | era = [[Post-classical history|Post-classical]] | demonym = Türük<br/>Türk | today = | event1 = [[Göktürk civil war]] | date_event1 = 581 | event_post = | event2 = Brief re-unification | date_event2 = 603 }} '''Првиот Туркиски Ханат''', познат и како '''Ѓоктурски Каганат''' — бил првата [[туркиски народи|туркиска]] држава што го носела името „''Турк''“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци. == Историја == === Потекло и основање (546–552) === Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]]. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „''ковач роб''“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата. === Ширење (552–581) === Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле. Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктуркиците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктуркијците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година. === Граѓанска војна и поделба (581–603) === [[Податотека:Empire of the Göktürks.png|лево|мини|Каганатот во 552 година, по неговата поделба на Западен туркиски каганат и Источен туркиски каганат.]] По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот: * Источен Туркиски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина. * Западен Туркиски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] grsk75it7voub21fkxlcyarzmnsx9fc 14 1376438 5628813 5416495 2026-09-15T11:05:57Z Тиверополник 1815 5628813 wikitext text/x-wiki {{рв|Baroque painters from Italy}} {{Категориски автоазбучник}} [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Барокни]] [[Категорија:Барокни сликари]] 3d5od9j6mzuvmw22mgdkx3ig1mk3mbb 0 1376901 5628586 5625205 2026-09-15T05:17:19Z Biso 5120 5628586 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Елмин Растодер | image = ELMIN RASTODER.jpg | height = {{height|m=1.91}}<ref name=Rastoder/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|10|7}}<ref name=Rastoder/> | cityofbirth = [[Вецикон]] | countryofbirth = [[Швајцарија]]<ref name=Rastoder/> | nationality = &nbsp;{{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]]<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] (од 2025) | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Panathinaikos}} | clubnumber = 74 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Rapperswil-Jona}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Grasshoppers}} | years1 = 2019-2022 | caps1 = 48 | goals1 = 19 | clubs1 = {{Fb team Grasshoppers II}} | years2 = 2020-2024 | caps2 = 9 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Grasshoppers}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 32 | goals3 = 7 | clubs3 = →{{Fb team Vaduz}} | years4 = 2024 | caps4 = 14 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Vaduz}} | years5 = 2024-2026 | caps5 = 63 | goals5 = 20 | clubs5 = {{Fb team Thun}} | years6 = 2026- | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Panathinaikos}} | nationalyears1 = 2025- | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] }} '''Елмин Растодер''' (роден на [[7 октомври]] [[2001]], во [[Вецикон]]) — [[Швајцарија|швајцарско]]-[[Македонци|македонски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] и на [[Фудбалска репрезентација на Македонија|македонската репрезентација]].<ref name=Rastoder>{{cite web|url=https://ekipa.mk/koj-e-elmin-rastoder-novoto-ime-vo-natsionalniot-tim-na-makedonija/|title=Кој е Елмин Растодер, новото име во националниот тим на Македонија?|publisher=ekipa.mk|date=27 август 2025|access-date=8 септември 2025}}</ref> ==Биографија== Елмин Расотдер е роден во [[Вецикон]], мал град во близина на [[Цирих]], [[Швајцарија]]. Неговиот постар брат, Есмир, е исто така фудбалер и игра во пониските лиги во Швајцарија.<ref name=Rastoder/> Тој е братучед на поранешниот македонски фудбалер и репрезентативец, [[Адис Јаховиќ]].<ref name=Rastoder/> ==Клупска кариера== Растодер ја започнал својата кариера во [[ФК Раперсвил-Јона|Раперсвил-Јона]], од каде што дошол во академијата на [[ФК Грасхопер|Грасхопер]] во 2017 година.<ref name=contract>{{Cite web|url=https://www.gcz.ch/nachwuchs/news/alle/artikel/gc-zuerich-verlaengert-mit-elmin-rastoder-bis-2024/|title=GC ZÜRICH VERLÄNGERT MIT ELMIN RASTODER BIS 2024|first=Grasshopper Club|last=Zürich|website=www.gcz.ch|access-date=2022-07-19|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207165637/https://www.gcz.ch/nachwuchs/news/alle/artikel/gc-zuerich-verlaengert-mit-elmin-rastoder-bis-2024/|url-status=dead}}</ref> Минувајќи низ младинските категории, на 16 октомври 2020, тој го направил своето деби за првиот тим на Грахопер во натпрвевар против [[ФК Ксамакс|Ксамакс]] во [[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лигата]]. Тоа бил неговиот единствен настап за првиот тим за сезоната, во која Грасхопер изборил промоција во [[Суперлига на Швајцарија|Суперлигата]]. Во сезоната 2021–2022, тој постигнал 13 гола во 26 натпревари во [[Прва фудбалска лига на Швајцарија|четвртото ниво на швајцарскиот фудбал]] со екипата на Грасхопер под 21 година.<ref name=vaduz>{{Cite web|url=https://sport.ch/grasshopper-club-zuerich/975279/gc-sturmhoffnung-soll-eine-liga-tiefer-den-naechsten-entwicklungsschritt-gehen|title=GC-Sturmhoffnung soll eine Liga tiefer den nächsten Entwicklungsschritt gehen|website=sport.ch}}</ref> Паралелно, тој играл и за првиот тим запишувајќи два настапи во најсилната швајцарска фудбалска лига. На 7 април 2022 година, Растодер го продолжил договорот со Грасхопер до 2024 година.<ref name=contract/> Пред почетокот на сезоната 2022-2023, Растодер бил позајмен на [[ФК Вадуц|Вадуц]] во Челенџ лигата, со цел да добие поголем простор за игра.<ref>{{cite web|title=ELMIN RASTODER ON LOAN TO VADUZ|url=https://www.gcz.ch/en/news/news/article/elmin-rastoder-on-loan-to-vaduz/|accessdate=2022-06-16|website=gcz.ch|date=2022-06-16|archive-date=2022-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706161549/https://www.gcz.ch/en/news/news/article/elmin-rastoder-on-loan-to-vaduz/|url-status=dead}}</ref> На 31 август 2022, постигнал [[хет-трик]], во натпревар од [[Фудбалски куп на Лихтенштајн|Купот на Лихтенштајн]] добиен со 18-0 против [[ФК Тризен|Тризен II]]. На 13 октомври, Растодер постигнал гол во [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференциите]] против [[Украина|украинскиот]] [[ФК Днипро|Днипро]], во поразот на домашен терен со 1-2. Три дена подоцна, постигнал два гола во победата со 4-0 над [[ФК Арау|Арау]] во [[Челенџ лига 2022-2023|првенството]]. Позитивната сезона со [[Лихтенштајн|лихтенштајнците]] ја завршил со 44 настапи и 12 гола во сите натпреварувања. По завршувањето на сезоната, тој се вратил во Грасхопер за да ги започне подготовките на клубот за следната сезона.<ref name=eos2223>{{cite web|publisher=[[Grasshopper Club Zürich]]|url=https://www.gcz.ch/en/news/article/17/end-of-season-squad-update/|title=End of Season Squad Update|date=25 May 2023|accessdate=26 May 2023|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525211729/https://www.gcz.ch/en/news/article/17/end-of-season-squad-update/|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не можеше да најде фиксно место во тимот во текот на првата половина од сезоната, играјќи само нешто повеќе од 100 минути во шест натпревари. На 6 февруари 2024 година, тој се вратил во Вадуц на уште една позајмица до крајот на сезоната 2023-2024.<ref>{{cite web|publisher=[[Grasshopper Club Zürich]]|url=https://www.gcz.ch/en/news/article/1/elmin-rastoder-returns-to-fc-vaduz-on-loan/|title=Elim Rastoder returns to FC Vaduz on loan|date=6 February 2024|access-date=6 February 2024|archive-date=2024-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206150446/https://www.gcz.ch/en/news/article/1/elmin-rastoder-returns-to-fc-vaduz-on-loan/|url-status=dead}}</ref> На 3 јуни 2024, потпишал тригодишен договор со [[ФК Тун|Тун]].<ref>{{cite web|publisher=[[FC Thun]]|url=https://www.fcthun.ch/de/news/kaderupdate|title=Update Kaderplanung: Vier Spieler neu beim FC Thun|language=de-ch|date=3 June 2024|access-date=3 June 2024|archive-date=2024-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604021252/https://www.fcthun.ch/de/news/kaderupdate|url-status=dead}}</ref> Во првата сезона со клубот му помогнал на Тун да избори промоција во Суперлигата, како шампион на [[Челенџ лига 2024-2025|Челенџ лигата 2024-2025]], со 28 настапи и 5 гола. На 3 мај 2026 година, Тун за првпат во историјата на клубот станал шампион на Швајцарија освојувајќи ја титулата во [[Суперлига на Швајцарија 2025-2026|Суперлигата]], успех за кој Растодер придонел со 34 настапи и 13 гола.<ref>{{cite web|url=https://ekipa.mk/elmin-rastoder-so-tun-stana-senzatsionalen-shampion-na-shvajtsarija/|title=Елмин Растодер со Тун стана сензационален шампион на Швајцарија|publisher=ekipa.mk|date=3 мај 2026|aceess-date=4 мај 2026}}</ref> На 29 јуни 2026 година, Растодер потпишал за [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] во трансфер вреден 3.5 милиони евра.<ref>{{cite web|url=https://makfudbal.mk/elmin-rastoder-potpisha-za-panatinaikos/|title=Елмин Растодер потпиша за Панатинаикос|publisher=makfudbal|language=mk|date=29 јуни 2026|access-date=11 август 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кон крајот на август 2025, Растодер бил повикан за првпат од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Македонија|македонската фудбалска репрезентација]], [[Благоја Милевски]], за септемвриските натпревари на репрезентацијата.<ref name=Rastoder/> Своето деби за Македонија го направил на 4 септември 2025, влегувајќи како замена на полувремето во пријателскиот натпревар загубен со 2-1 од {{NazNB|FUrep|SAU}}. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|MKD}} {{Cronopar|4-9-2025|Прага|SAU|2|1|MKD|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2025|Скопје|MKD|5|0|LIE|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Скопје|MKD|1|1|KAZ|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|13-11-2025|Скопје|MKD|0|0|LAT|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Кардиф|WAL|7|1|MKD|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|26-3-2026|Копенхаген|DNK|4|0|MKD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Даблин|IRL|0|0|MKD|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|7|0}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 8 септември 2025.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Грасхопер сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Grasshoppers}} || [[Швајцарска Челенџ лига 2020-2021|ЧЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2020-2021|КШ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Грасхопер сезона 2021-2022|2021-2022]]|| [[Суперлига на Швајцарија 2021-2022|СЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2021-2022|КШ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- || [[ФК Вадуц сезона 2022-2023|2022-2023]]|| {{flagsport|LIE}} [[ФК Вадуц|Вадуц]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2022-2023|ЧЛ]] || 32 || 7 || [[Фудбалски куп на Лихтенштајн 2022-2023|КЛ]]|| 4 || 4 || [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|ЛК]] || 8<ref>4 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 20 || 7 |- || [[ФК Грасхопер сезона 2023-2024|2023-јан. 2024]] || {{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Grasshoppers}} || [[Суперлига на Швајцарија 2023-2024|СЛ]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2023-2024|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Грасхопер || 9 || 0 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 11 || 0 |- || [[ФК Вадуц сезона 2023-2024|јан.-јун. 2024]]|| {{flagsport|LIE}} [[ФК Вадуц|Вадуц]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2023-2024|ЧЛ]] || 14 || 1 || [[Фудбалски куп на Лихтенштајн 2022-2023|КЛ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 14 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Вадуц || 46 || 8 || || 4 || 4 || || 8 || 1 || || - || - || 58 || 13 |- || [[ФК Тун сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Thun}} || [[Швајцарска Челенџ лига 2024-2025|ЧЛ]] || 28 || 5 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2024-2025|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 5 |- || [[ФК Тун сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Суперлига на Швајцарија 2025-2026|СЛ]] || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2025-2026|КШ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Тун || 34 || 6 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 37 || 6 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 89 || 14 || || 9 || 4 || || 8 || 1 || || - || - || 106 || 19 |} ==Титули== ===Клупски=== ====Грасхопер==== *'''[[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лига]]''' : 1 : 2020-2021 ====Вадуц==== *'''[[Фудбалски куп на Лихтенштајн|Куп на Лихтенштајн]]''' : 1 : 2022-2023 ====Тун==== *'''{{Трофеј-Швајцарија (Супер лига)}} [[Швајцарска Супер лига|Суперлига на Швајцарија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''[[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лига]]''' : 1 : 2024-2025 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Elmin Rastoder}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Македонија |image3=Flag of Macedonia.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/elmin-rastoder/669821/ Елмин Растодер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/elmin-rastoder/profil/spieler/543513 Елмин Растодер на transfermarkt] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Растодер, Елмин}} [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Грасхопер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вадуц]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тун]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Панатинаикос]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] atfq3lo0vgih6tckdma0x7vabpo9z8s 5628587 5628586 2026-09-15T05:18:03Z Biso 5120 5628587 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Елмин Растодер | image = [[Податотека:ELMIN RASTODER.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.91}}<ref name=Rastoder/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|10|7}}<ref name=Rastoder/> | cityofbirth = [[Вецикон]] | countryofbirth = [[Швајцарија]]<ref name=Rastoder/> | nationality = &nbsp;{{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]]<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] (од 2025) | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Panathinaikos}} | clubnumber = 74 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Rapperswil-Jona}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Grasshoppers}} | years1 = 2019-2022 | caps1 = 48 | goals1 = 19 | clubs1 = {{Fb team Grasshoppers II}} | years2 = 2020-2024 | caps2 = 9 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Grasshoppers}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 32 | goals3 = 7 | clubs3 = →{{Fb team Vaduz}} | years4 = 2024 | caps4 = 14 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Vaduz}} | years5 = 2024-2026 | caps5 = 63 | goals5 = 20 | clubs5 = {{Fb team Thun}} | years6 = 2026- | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Panathinaikos}} | nationalyears1 = 2025- | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] }} '''Елмин Растодер''' (роден на [[7 октомври]] [[2001]], во [[Вецикон]]) — [[Швајцарија|швајцарско]]-[[Македонци|македонски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] и на [[Фудбалска репрезентација на Македонија|македонската репрезентација]].<ref name=Rastoder>{{cite web|url=https://ekipa.mk/koj-e-elmin-rastoder-novoto-ime-vo-natsionalniot-tim-na-makedonija/|title=Кој е Елмин Растодер, новото име во националниот тим на Македонија?|publisher=ekipa.mk|date=27 август 2025|access-date=8 септември 2025}}</ref> ==Биографија== Елмин Расотдер е роден во [[Вецикон]], мал град во близина на [[Цирих]], [[Швајцарија]]. Неговиот постар брат, Есмир, е исто така фудбалер и игра во пониските лиги во Швајцарија.<ref name=Rastoder/> Тој е братучед на поранешниот македонски фудбалер и репрезентативец, [[Адис Јаховиќ]].<ref name=Rastoder/> ==Клупска кариера== Растодер ја започнал својата кариера во [[ФК Раперсвил-Јона|Раперсвил-Јона]], од каде што дошол во академијата на [[ФК Грасхопер|Грасхопер]] во 2017 година.<ref name=contract>{{Cite web|url=https://www.gcz.ch/nachwuchs/news/alle/artikel/gc-zuerich-verlaengert-mit-elmin-rastoder-bis-2024/|title=GC ZÜRICH VERLÄNGERT MIT ELMIN RASTODER BIS 2024|first=Grasshopper Club|last=Zürich|website=www.gcz.ch|access-date=2022-07-19|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207165637/https://www.gcz.ch/nachwuchs/news/alle/artikel/gc-zuerich-verlaengert-mit-elmin-rastoder-bis-2024/|url-status=dead}}</ref> Минувајќи низ младинските категории, на 16 октомври 2020, тој го направил своето деби за првиот тим на Грахопер во натпрвевар против [[ФК Ксамакс|Ксамакс]] во [[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лигата]]. Тоа бил неговиот единствен настап за првиот тим за сезоната, во која Грасхопер изборил промоција во [[Суперлига на Швајцарија|Суперлигата]]. Во сезоната 2021–2022, тој постигнал 13 гола во 26 натпревари во [[Прва фудбалска лига на Швајцарија|четвртото ниво на швајцарскиот фудбал]] со екипата на Грасхопер под 21 година.<ref name=vaduz>{{Cite web|url=https://sport.ch/grasshopper-club-zuerich/975279/gc-sturmhoffnung-soll-eine-liga-tiefer-den-naechsten-entwicklungsschritt-gehen|title=GC-Sturmhoffnung soll eine Liga tiefer den nächsten Entwicklungsschritt gehen|website=sport.ch}}</ref> Паралелно, тој играл и за првиот тим запишувајќи два настапи во најсилната швајцарска фудбалска лига. На 7 април 2022 година, Растодер го продолжил договорот со Грасхопер до 2024 година.<ref name=contract/> Пред почетокот на сезоната 2022-2023, Растодер бил позајмен на [[ФК Вадуц|Вадуц]] во Челенџ лигата, со цел да добие поголем простор за игра.<ref>{{cite web|title=ELMIN RASTODER ON LOAN TO VADUZ|url=https://www.gcz.ch/en/news/news/article/elmin-rastoder-on-loan-to-vaduz/|accessdate=2022-06-16|website=gcz.ch|date=2022-06-16|archive-date=2022-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706161549/https://www.gcz.ch/en/news/news/article/elmin-rastoder-on-loan-to-vaduz/|url-status=dead}}</ref> На 31 август 2022, постигнал [[хет-трик]], во натпревар од [[Фудбалски куп на Лихтенштајн|Купот на Лихтенштајн]] добиен со 18-0 против [[ФК Тризен|Тризен II]]. На 13 октомври, Растодер постигнал гол во [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференциите]] против [[Украина|украинскиот]] [[ФК Днипро|Днипро]], во поразот на домашен терен со 1-2. Три дена подоцна, постигнал два гола во победата со 4-0 над [[ФК Арау|Арау]] во [[Челенџ лига 2022-2023|првенството]]. Позитивната сезона со [[Лихтенштајн|лихтенштајнците]] ја завршил со 44 настапи и 12 гола во сите натпреварувања. По завршувањето на сезоната, тој се вратил во Грасхопер за да ги започне подготовките на клубот за следната сезона.<ref name=eos2223>{{cite web|publisher=[[Grasshopper Club Zürich]]|url=https://www.gcz.ch/en/news/article/17/end-of-season-squad-update/|title=End of Season Squad Update|date=25 May 2023|accessdate=26 May 2023|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525211729/https://www.gcz.ch/en/news/article/17/end-of-season-squad-update/|url-status=dead}}</ref> Сепак, тој не можеше да најде фиксно место во тимот во текот на првата половина од сезоната, играјќи само нешто повеќе од 100 минути во шест натпревари. На 6 февруари 2024 година, тој се вратил во Вадуц на уште една позајмица до крајот на сезоната 2023-2024.<ref>{{cite web|publisher=[[Grasshopper Club Zürich]]|url=https://www.gcz.ch/en/news/article/1/elmin-rastoder-returns-to-fc-vaduz-on-loan/|title=Elim Rastoder returns to FC Vaduz on loan|date=6 February 2024|access-date=6 February 2024|archive-date=2024-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206150446/https://www.gcz.ch/en/news/article/1/elmin-rastoder-returns-to-fc-vaduz-on-loan/|url-status=dead}}</ref> На 3 јуни 2024, потпишал тригодишен договор со [[ФК Тун|Тун]].<ref>{{cite web|publisher=[[FC Thun]]|url=https://www.fcthun.ch/de/news/kaderupdate|title=Update Kaderplanung: Vier Spieler neu beim FC Thun|language=de-ch|date=3 June 2024|access-date=3 June 2024|archive-date=2024-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604021252/https://www.fcthun.ch/de/news/kaderupdate|url-status=dead}}</ref> Во првата сезона со клубот му помогнал на Тун да избори промоција во Суперлигата, како шампион на [[Челенџ лига 2024-2025|Челенџ лигата 2024-2025]], со 28 настапи и 5 гола. На 3 мај 2026 година, Тун за првпат во историјата на клубот станал шампион на Швајцарија освојувајќи ја титулата во [[Суперлига на Швајцарија 2025-2026|Суперлигата]], успех за кој Растодер придонел со 34 настапи и 13 гола.<ref>{{cite web|url=https://ekipa.mk/elmin-rastoder-so-tun-stana-senzatsionalen-shampion-na-shvajtsarija/|title=Елмин Растодер со Тун стана сензационален шампион на Швајцарија|publisher=ekipa.mk|date=3 мај 2026|aceess-date=4 мај 2026}}</ref> На 29 јуни 2026 година, Растодер потпишал за [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]] во трансфер вреден 3.5 милиони евра.<ref>{{cite web|url=https://makfudbal.mk/elmin-rastoder-potpisha-za-panatinaikos/|title=Елмин Растодер потпиша за Панатинаикос|publisher=makfudbal|language=mk|date=29 јуни 2026|access-date=11 август 2026}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кон крајот на август 2025, Растодер бил повикан за првпат од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Македонија|македонската фудбалска репрезентација]], [[Благоја Милевски]], за септемвриските натпревари на репрезентацијата.<ref name=Rastoder/> Своето деби за Македонија го направил на 4 септември 2025, влегувајќи како замена на полувремето во пријателскиот натпревар загубен со 2-1 од {{NazNB|FUrep|SAU}}. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|MKD}} {{Cronopar|4-9-2025|Прага|SAU|2|1|MKD|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-9-2025|Скопје|MKD|5|0|LIE|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Скопје|MKD|1|1|KAZ|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|13-11-2025|Скопје|MKD|0|0|LAT|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Кардиф|WAL|7|1|MKD|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|26-3-2026|Копенхаген|DNK|4|0|MKD|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Даблин|IRL|0|0|MKD|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|7|0}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 8 септември 2025.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Грасхопер сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Grasshoppers}} || [[Швајцарска Челенџ лига 2020-2021|ЧЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2020-2021|КШ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Грасхопер сезона 2021-2022|2021-2022]]|| [[Суперлига на Швајцарија 2021-2022|СЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2021-2022|КШ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- || [[ФК Вадуц сезона 2022-2023|2022-2023]]|| {{flagsport|LIE}} [[ФК Вадуц|Вадуц]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2022-2023|ЧЛ]] || 32 || 7 || [[Фудбалски куп на Лихтенштајн 2022-2023|КЛ]]|| 4 || 4 || [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|ЛК]] || 8<ref>4 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 20 || 7 |- || [[ФК Грасхопер сезона 2023-2024|2023-јан. 2024]] || {{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Grasshoppers}} || [[Суперлига на Швајцарија 2023-2024|СЛ]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2023-2024|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Грасхопер || 9 || 0 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 11 || 0 |- || [[ФК Вадуц сезона 2023-2024|јан.-јун. 2024]]|| {{flagsport|LIE}} [[ФК Вадуц|Вадуц]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2023-2024|ЧЛ]] || 14 || 1 || [[Фудбалски куп на Лихтенштајн 2022-2023|КЛ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 14 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Вадуц || 46 || 8 || || 4 || 4 || || 8 || 1 || || - || - || 58 || 13 |- || [[ФК Тун сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=2|{{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Thun}} || [[Швајцарска Челенџ лига 2024-2025|ЧЛ]] || 28 || 5 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2024-2025|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 5 |- || [[ФК Тун сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Суперлига на Швајцарија 2025-2026|СЛ]] || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2025-2026|КШ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Тун || 34 || 6 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 37 || 6 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 89 || 14 || || 9 || 4 || || 8 || 1 || || - || - || 106 || 19 |} ==Титули== ===Клупски=== ====Грасхопер==== *'''[[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лига]]''' : 1 : 2020-2021 ====Вадуц==== *'''[[Фудбалски куп на Лихтенштајн|Куп на Лихтенштајн]]''' : 1 : 2022-2023 ====Тун==== *'''{{Трофеј-Швајцарија (Супер лига)}} [[Швајцарска Супер лига|Суперлига на Швајцарија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''[[Швајцарска Челенџ лига|Челенџ лига]]''' : 1 : 2024-2025 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Elmin Rastoder}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Македонија |image3=Flag of Macedonia.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/elmin-rastoder/669821/ Елмин Растодер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/elmin-rastoder/profil/spieler/543513 Елмин Растодер на transfermarkt] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Растодер, Елмин}} [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Грасхопер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вадуц]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тун]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Панатинаикос]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] 0mt9jhfphvh4ampc0jdg8dw6h4tkw6z 4 1382873 5628617 5622060 2026-09-15T06:45:25Z Jtasevski123 69538 /* Септември */ 5628617 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки викенди на следните теми: === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Женски пронаоѓачи|Женски пронаоѓачи]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Битки во средниот век|Битки во средниот век]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Свети пештери|Свети пештери]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Фудбалски стадиони во Англија|Фудбалски стадиони во Англија]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Карипски пирати|Карипски пирати]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Женски пронаоѓачи || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]] (5) || 18 нови статии |- | 2. || Битки во средниот век|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (5) || 34 нови статии |- | 3. || Свети пештери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (2) || 6 нови статии |- | 4. || Фудбалски стадиони во Англија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Carshalton|Carshalton]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (6) || 7 нови статии |- | 5. || Карипски пирати || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (4) || 12 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Поранешни реки|Поранешни реки]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Договори од Втората светска војна|Договори од Втората светска војна]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Светилници|Светилници]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Кактуси|Кактуси]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Поранешни реки ||[[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] (2) || 11 нови статии |- | 2. || Договори од Втората светска војна ||[[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 18 нови статии |- | 3. || Светилници || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Marija Brndevska|Marija Brndevska]] (4)|| 28 нови статии |- | 4. || Кактуси || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] || 30 нови и 1 подобрена статија |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Женски воени лица|Женски воени лица]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Ботаничари со авторски кратенки|Ботаничари со авторски кратенки]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Македонски иселенички фудбалери|Македонски иселенички фудбалери]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Поранешни градови|Поранешни градови]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Женски воени лица || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (2) || 2 нови статии |- | 2. || Ботаничари со авторски кратенки|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Kralev123|Kralev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Liljana Manova|Liljana Manova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (9) || 26 нови статии |- | 3. || Македонски иселенички фудбалери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Carshalton|Carshalton]], [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Marija Brndevska|Marija Brndevska]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]] (7) || 13 нови и 1 подобрена статија |- | 4. || Поранешни градови|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 8 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Меѓународни денови на Обединетите нации|Меѓународни денови на Обединетите нации]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Европски филмски фестивали|Европски филмски фестивали]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Загрозени растенија|Загрозени растенија]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Меѓународни академски награди|Меѓународни академски награди]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Меѓународни денови на Обединетите нации || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:Temelkoskii|Temelkoskii]], [[Корисник:Adouuuuu|Adouuuuu]], [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]], [[Корисник:Kralevska|Kralevska]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Viksi123|Viksi123]] (8) || 25 нови статии |- | 2. || Европски филмски фестивали || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Загрозени растенија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (4) || 22 нови статии |- | 4. || Меѓународни академски награди|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Црници|Црници]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Книжевни друштва|Книжевни друштва]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Северноамериканска митологија|Северноамериканска митологија]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Хрватски филмски режисери|Хрватски филмски режисери]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Ботанички градини во Обединетото Кралство|Ботанички градини во Обединетото Кралство]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Црници || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] (5) || 36 нови статии |- | 2. || Книжевни друштва || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 41 нова статија |- | 3. || Северноамериканска митологија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (5) || 22 нови статии |- | 4. || Хрватски филмски режисери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], (2) || 23 нови статии |- | 5. || Ботанички градини во Обединетото Кралство|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 15 нови статии |- |} === Јуни === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Музеи во Европа|Музеи во Европа]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Научни експедиции|Научни експедиции]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Изгубени слики|Изгубени слики]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Родови на кучешки чемери|Родови на кучешки чемери]]; ;Учесници во јуни {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Музеи во Европа || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 7 нови статии |- | 2. || Научни експедиции || нема (0) || |- | 3. || Изгубени слики || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 4 нови статии |- | 4. || Родови на кучешки чемери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (2) || 4 нови статии |- |} === Јули === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јули#Фудбалери на Светско првенство 2026|Фудбалери на Светско првенство 2026]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јули#Видови од родот слива|Видови од родот слива]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јули#Неоготски архитекти|Неоготски архитекти]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јули#Земјотреси во 21 век|Земјотреси во 21 век]]; ;Учесници во јули {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Фудбалери на Светско првенство 2026|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] (2) || 3 нови статии |- | 2. || Видови од родот слива|| [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 13 нови статии |- | 3. || Неоготски архитекти|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Земјотреси во 21 век || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- |} === Август === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/август#Четириилјадници|Четириилјадници]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/август#Поранешни замоци|Поранешни замоци]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/август#Магионичари|Магионичари]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/август#Судири во 21 век|Судири во 21 век]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/август#Видови здравец|Видови здравец]]; ;Учесници во август {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Четириилјадници || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови и 1 подобрена статија |- | 2. || Поранешни замоци || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]],[[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- | 3. || Магионичари || [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 4. || Судири во 21 век || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 5. || Видови здравец || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (2) || 8 нови статии |- |} === Септември === # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/септември#Филмографија на Брижит Бардо|Филмографија на Брижит Бардо]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/септември#Национални библиотеки|Национални библиотеки]]; # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/септември#Видови на штавеј во Македонија|Видови на штавеј во Македонија]]; и # [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/септември#Знаменитости во Европа|Знаменитости во Европа]]; ;Учесници во септември {| class=wikitable |- ! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Филмографија на Брижит Бардо || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] (15) || 32 нови статии |- | 2. || Национални библиотеки || [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] (3)|| 7 нови статии |- | 3. || Видови на штавеј во Македонија || || |- | 4. || Знаменитости во Европа || || |- |} [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026]] 454o7kclhu0a2hzrp1f9yuihvutf5f8 0 1386631 5628499 5517497 2026-09-14T12:02:40Z MacedonianBoy 2538 /* Белешки */ 5628499 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = Утешение грешним | title_orig = | translator = | image = Pejchinovich2.jpg | caption = Насловната страна на ''Утешение грешним'' | author = [[Кирил Пејчиновиќ]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[Османлиска Империја]] | language = народен јазик ([[Тетовски дијалект|тетовски говор]]), [[црковнословенски јазик]] | series = | genre = | publisher = | release_date = 1840 | media_type = | pages = | preceded_by = [[Огледало (книга)|Огледало]] (1816) | followed_by = }} '''Утешение грешним'''{{efn|Целосен наслов: '''''Книга глаголемаѧ Ѹтѣшенїе Грѣшнымъ приведена на простїй ѧзыкъ ѿ кѷрίлла їеромонаха бывшагѡ игɤменъ въ мѡнастыръ лешечкагѡ с҃тагѡ аϑанасїа въ тѷпъ Солɤнскїй при хаџи папа ϑеодѡсїа архїмандрїта Сѷнаитскагѡ въ лѣта 1840''''' <br>Транскрипција: Книга глаголемаја Утјешение Грјешним приведена на простиј јазик от кирилла иеромонаха бившаго игумен в монастир лешечкаго свјатаго атанасиа в тип Солунскиј при хаџи папа теодосиа архимандрита Синаитскаго в лјета 1840.}} е втората книга на [[Кирил Пејчиновиќ]] печатена во 1840 година, во Солун, во печатницата на [[Теодосиј Синаитски]]. Книгата била готова во 1831 год., една година подоцна пратена да се печати во [[Крагуевац]], тогашната престолнина на [[Кнежевство Србија]], но по долго чекање одбиена конечно во 1836 г. од духовната цензура на Белградската митрополија. Книгата е напечатена во 1840 г., во Солун, во печатницата на Теодосија Синаитски. == Содржина == Книгата е печатена со црковнословенски шрифт. Формат и е 14,5 x 20 cm. Ја има следната содржина: # Предговор од Теодосија Синаитски; # Основната беседа во книгата, словото за „утјешение грјешним“ # Поучение обшчое всјуду како подобает творити брак и во которија днех, и ашче хошчут нововјенчаниј бити родители благопотребним чадом # Тропар и кондак Свјатаго Отца нифонта # Молитва во јеже Благословити Пчели # Молитва јеже благословити церви сирскија, сирјеч: Бубуи или от бубораненје, или У вит(к)анјето или ако сметени, Урочени # Молитва во јеже благословити ваиа, в нејелју цвјетосно # Молитва о сажденија винограда # Показание (расказ за војникот Таксиот што воскреснал од мртви) # Оглавление простране: или началословие книжици Сеја, глаголемија Утјешение грјешним (азбучна содржина на книгата) Освен молитвите и тропарот и кондакот на св. Нифоната, при кои идат само кратки објасненија на народен јазик додека текстот е црковнословенски, другите текстови во оваа книга се пишувани на народен јазик. Првата проповед е земена од книгата на грчкиот црковен писател [[Илија Минијат]] (кој живеел кон крајот на 17 и почетокот на 18 век). „Поученија в разнија недјели и праздничнија дни“. Поучението за бракот содржи лични забележувања на Пејчиновиќ. Тој ги составил и тропарот и кондакот на св. Нифонт, обидувајќи се така во црковното песништво. Молитвите се земени од требниците, легендата за воинот од Прологот. ==Белешки== {{notelist}} == Надворешни врски == * [https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D1%82%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BC „Утешение грешним“] на Викиизвор. [[Категорија:Книги од 1840 година]] e15v41pjhv9v3z2d4cxjrnov5h0a5xv 0 1391330 5628501 5583419 2026-09-14T12:26:45Z P.Nedelkovski 47736 5628501 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Penta anther.jpg|мини|десно|250p|[[Микрографија]] под [[електронски микроскоп|електронски микроскоп]] на прашница (антер) од видот ''[[Penta lanceolata]]'' со [[полен]]ови зрна на површината.]] '''Прашница''' или '''антер''' ({{langx|la|anthera}}) — дел од [[прашник]]от на [[растение]]то. Антерите се наоѓаат на врвот на [[прашников конец|прашниковиот конец]].<ref name="morpho">Татић, Б.& Петковић, Б. 1991. Морфологија биљака. [[Научна књига]]. Београд.</ref> == Градба на антерите == Антерот обично е составен од два полуантери (''thecae'') и вкупно четири поленски кесички (''loculi''). Сепак, постојат исклучоци кај некои растителни семејства, како што се [[орхидеи]]те. Во нив, соседните поленски кесички се спојуваат. Спојувањето образува една празнина, но постојат и спротивни примери, каде што се создаваат прегради во внатрешноста на поленските кесички, па затоа има многу шуплини во прашникот, понекогаш и до 60. Кај [[мимоза]]та има осум комори, а кај [[имела]]та има 50.<ref name="morpho"/> == Облик на прашницата== Обликот на прашниците е различен кај поединечните видови. На пример, во родот ''[[Acalypha]]'', кој припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечна трева]], прашниците се слични на црви.<ref name="morpho"/> ==Поврзано== * [[Прашник]] * [[Прашников конец]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] ts9yvpvzzzhn9r8o7se11gfm9gblv8x 0 1395209 5628524 5628484 2026-09-14T13:48:12Z BT405 9277 5628524 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=11 мај 2027|semi2=13 мај 2027|final=15 мај 2027|host=Бургас <br> {{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=26 <small>(заклучно со {{TODAY}})</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=Eurovision Song Contest 2027 logo.svg |director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]|venue=„Арена Бургас“|edition=2027|website=https://www.eurovision.tv|url=www.eurovision.tv|slogan=United by Music - Обединети од музика}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бургас]], [[Бугарија]], после победата на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „[[:en:Bangaranga|Бангаранга]]“ <small>(англиски)</small> на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Натпреварот ќе се одржи на 11, 13 и 15 [[мај]] [[2027]] година. == Местоположба == Ова ќе биде прво издание на натпреварот чиј домаќин е Бугарија и втор евровизиски настан одржан во земјата, по [[Детска Евровизија|Детскиот избор за песна на Евровизија во 2015]] година во [[Софија]]. Избраната локација за натпреварот е „Арена Бургас“ со капацитет од 15.000 седишта, која служи како простор за спортски и концертни настани во затворен простор. ===== Градови што изразиле интерес за домаќинство на натпреварот: ===== {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Местоположба на бугарските градови што изразиле интерес. Градот домаќин е означен со сина боја, а второпласираниот со зелена. |places= | label1='''[[Бургас]]'''|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Blue pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Green pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Red pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Red pog.svg }} {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Капацитет |- style="background:#90D5FF" !scope="row" style="background:#90D5FF" |Бургас |Арена Бургас |15.000<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Второ место |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |Софија |Арена Софија |17.906<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Останати дисквалификувани кандидати |-style="background:#F4B8B8" !scope="row" style="background:#F4B8B8"|Варна |Конгресна сала |6.000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |-style="background:#F4B8B8" !scope="row" style="background:#F4B8B8"|Пловдив |Колодрума |7.500<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} Правилникот за организирање на натпреварот се состои од 200 страници. Правилата бараат салата да биде климатизирана и да има капацитет од 7.000 до 10.000 гледачи. Тоа е бројот на седишта што треба да останат достапни по поставувањето на сцената и сите дополнителни простори поврзани со неа. Местото треба да се наоѓа во близина на меѓународен аеродром и да располага со доволен број хотелски капацитети за сместување. Исто така, треба да обезбеди доволно слободен простор за голем прес-центар, простории за артистите и нивните тимови. === Трошоци === Бугарската влада најавила дека планира да го финансира Изборот за песна на Евровизија 2027 година од државниот буџет. Формирана е меѓуинституционална работна група предводена од вицепремиерот Иво Христов за поддршка на подготовките за натпреварот. Христов очекува трошоците за организирање на Евровизија 2027 во Бугарија да изнесуваат помеѓу 20 и 30 милиони евра. == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата на {{TODAY}}, 26 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. Радиодифузерите имаат рок до '''15 септември 2026 година''' да поднесат пријава за учество, а до '''средината на октомври''' можат да се повлечат без да се соочат со финансиска казна. Сепак, тие не се обврзани јавно да го објават својот интерес за учество пред истекот на тие рокови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205685/eurovision-2027-how-many-countries-will-compete-in-bulgaria/|title=Eurovision 2027: How many countries will compete in Bulgaria?|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-09-08|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-09-08}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Наводи |- |{{Esc|Австралија}} |SBS | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/01/australia-sbs-eurovision-2027-participation/|title=🇦🇺 Australia: SBS Confirms Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-09-01|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-09-01}}</ref> |- |{{Esc|Австрија}} |ORF | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/28/austria-begins-search-for-eurovision-2027-representative/|title=🇦🇹 Austria: Begins Search for Eurovision 2027 Representative|last=Shepherd|first=Em|date=2026-07-28|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-29}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Албанија}} | RTSH ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | декември 2026 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/04/albania-applications-festivali-i-kenges-open-in-september/}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Естонија}} |ERR ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" |30. јануари 2027 | |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC |style="background:#DDDEFC" | 2026 | |[[Англиски јазик|англиски]], [[Француски јазик|француски]] | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Латвија}} |LSM ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 06. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/24/latvia-eurovision-2027-participation/|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-25}}</ref> |- |{{Esc|Литванија}} |LRT | | | | |<ref>{{Наведено списание|date=2026-08-11|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1368898426|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Малта}} |PBS | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206240/malta-pbs-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Malta: PBS confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-08-14|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-08-14}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- |{{Esc|Полска}} |TVP | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eska.pl/rozrywka/gwiazdy/tylko-u-nas-polska-potwierdza-udzial-w-eurowizji-2027-znamy-decyzje-tvp-aa-Dv3T-9sWV-GvKX.html|title=Tylko u nas! Polska potwierdza udział w Eurowizji 2027. Znamy decyzję TVP|work=www.eska.pl|language=pl|accessdate=2026-08-27}}</ref> |- |{{Esc|Романија}} |TVR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvr.ro/ca-al-tvr-a-aprobat-participarea-romaniei-la-eurovision-song-contest-2027_55716.html}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" | 6. март 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Украина}} |Суспилне | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.ua/holovni-novyny/8606-ofitsijno-ukrayina-vizme-uchast-u-yevrobachenni-2027/|title=Офіційно: Україна візьме участь у Євробаченні – 2027 - Головні новини|last=Євробачення|first=Суспільне|date=2026-09-14|work=Євробачення|language=uk|accessdate=2026-09-14}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" style="background:#DDDEFC" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Црна Гора}} |РТЦГ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/montesong.rtcg/p/DdQ3eUPiHxk/|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=2026-09-14}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |- |scope="row" |{{Esc|Шведска}} |SVT !colspan="4" style="background:#DDDEFC" |март 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/08/melodifestivalen-2027-svt-unveils-the-rules-for-swedens-eurovision-selection/|title="Melodifestivalen 2027: SVT Unveils the Rules for Sweden's Eurovision Selection"}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Кипар}}– Во јули 2026 година, CyBC објави дека усвоил нова политика за учество во сите три музички натпревари на European Broadcasting Union, вклучувајќи го и Изборот за песна на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/19/cyprus-cybc-commits-participating-in-all-three-music-eurovision-contests/|title=🇨🇾 Cyprus: CyBC Commits to Participating in all Three Music Eurovision Contests|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-19|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-08-27}}</ref>. Официјалната потврда за учеството во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Андора}}<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/06/andorra-eurovision-2027/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-06|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-13}}</ref>, '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref>, '''{{Esc|Монако}}<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/14/tvmonaco-has-not-yet-considered-eurovision-2027-participation/|title=🇲🇨 Monaco: TVMonaco Has Not Yet Considered Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-06-14|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-21}}</ref> и '''{{Esc|Словачка}}. ==== Останати држави кои сеуште не се изјасниле: ==== '''{{Esc|Азербејџан}}''', '''{{Esc|Белгија}}''', '''{{Esc|Грузија}}''', '''{{Esc|Малта}}''', '''{{Esc|Молдавија}}''', '''{{Esc|Португалија}}'','' {{Esc|Франција}}''', '''{{Esc|Хрватска}}''', '''{{Esc|Чешка}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. На 1 септември 2026 беше потврдено нивно учество. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. ==== Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: ==== {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. Официјална одлука треба да биде донесена. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– На 24 август 2026 година, AVROTROS објави дека нема да се врати на натпреварот во 2027 година, истакнувајќи дека континуираното учество на Израел го нарушува неутралниот карактер на настанот. NPO, чадор-организацијата на холандскиот јавен радиодифузен систем, разгледува дали ќе учествува во разговори за учество преку друг радиодифузер. Omroep Max изрази подготвеност да го преземе учеството на Холандија на натпреварот доколку NPO обезбеди финансиска поддршка, но подоцна се откажа од својот интерес. BNNVARA, EO, KRO-NCRV и PowNed, исто така, ја отфрлија можноста за учество. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == Изборот за песна на Евровизија 2027 година ќе биде во продукција на бугарскиот национален сервисер БНТ. Во јули 2026 година, бугарската влада усвои акциски план за организација на натпреварот. Според планот, извршниот продуцент и креативниот директор треба да бидат назначени до 30 август, а договорот со избраната арена да се потпише до 10 септември, со тоа што просторот ќе биде ставен на располагање до крајот на истиот месец. Предлог-буџетот треба да биде подготвен до 10 октомври, додека креативниот концепт и визуелниот идентитет треба да се комплетираат до 15 декември. Изборот на водителите и сценаристите е предвиден за периодот меѓу ноември 2026 и април 2027 година, а изградбата на сцената и техничките проби ќе се одвиваат од средината на март до крајот на април. Евровизиското село ќе работи од 13 април до 31 мај, додека враќањето на арената во нејзината редовна намена е планирано за периодот меѓу 18 и 24 мај.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/23158481|title=Вижте всички важни дати за "Евровизия"|work=www.24chasa.bg|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref> === '''Систем на гласање и структура на натпреварот''' === На 12 август 2026 година, ЕБУ објави прелиминарен преглед на правилата за изданието во 2027 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/newsroom/release/eurovision-song-contest-updates-rules-for-2027/|title=Eurovision Song Contest updates rules for 2027|date=2026-08-12|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref>. Меѓу најважните промени е тоа што телевизијата на земјата победничка автоматски ја губи можноста да го организира следниот натпревар доколку „вооружен конфликт, чувствителна геополитичка ситуација или каков било друг настан сериозно ја загрозува безбедноста или стабилноста на земјата или нејзиниот регион“. Воведени се и дополнителни мерки за ограничување на прекумерното користење на однапред снимени придружни вокали. Покрај тоа, изведувачите мора да имаат наполнето најмалку 18 години на денот на нивната прва проба, за разлика од досегашното правило за минимум 16 години кое важеше од [[Евровизија 1990|1990 година]]. На крајот, во зависност од конечното одобрение, победниците во полуфиналињата ќе се одлучуваат или целосно со гласање од публиката, или со комбинација од жиро и публика во сооднос кој дополнето ќе се дефинира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/newsroom/rules-of-the-contest/|title=Rules of the Eurovision Song Contest|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-08-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/12/eurovision-2027-ebu-updates-contest-rules/|title=Eurovision 2027: EBU Updates Contest Rules|last=Farren|first=Neil|date=2026-08-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-08-13}}</ref> === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери на 11 и 13 мај, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Австралија}} | | | | | |- |{{Esc|Австрија}} | | | | | |- |{{Esc|Албанија}} | | | | | |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Естонија}} | | | | | |- |{{Esc|Израел}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Латвија}} | | | | | |- |{{Esc|Литванија}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Малта}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- |{{Esc|Полска}} | | | | | |- |{{Esc|Романија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- |{{Esc|Украина}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- |{{Esc|Црна Гора}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |- |{{Esc|Шведска}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи на 15 мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] kzpzwhgendnnllwdta6txe9pe9q7ebl 4 1395529 5628611 5610272 2026-09-15T06:35:19Z Kiril Simeonovski 3243 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Остатоци од градба во Марул.jpg]] → [[File:Поранешно училиште во Марул.jpg]] 5628611 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Викиекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Викиекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2026 година планирани се четири '''[[Википедија:Викиекспедиции|викиекспедиции]]''', со кои би биле опфатени следните области: :# [[Струмичко Поле]] ([[Општина Босилово]] и [[Општина Василево]]) — дводневна експедиција (30 април-2 мај); :# [[Железник|Долина на Црна Река]] ([[Општина Демир Хисар]]) — дводневна експедиција (10-12 јули); :# [[Прилепско Поле]] ([[Општина Прилеп]]) — дводневна експедиција (7-9 август); и :# [[Кичевија|Горна Кичава]] ([[Општина Кичево]]) — дводневна експедиција (планирана за октомври). == Прва експедиција == === Струмичко Поле === [[Податотека:Maps of areas covered by Macedonian Wikiexpeditions.svg|мини|300п|десно|Карта на посетени села]] Првата експедиција за оваа година повторно беше одредена во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката Котлина]], со што продолживме таму каде што застанавме минатата година со цел конечно да ги документираме струмичките села. Во попладневните часови на 30 април 2025 година (четврток), вообичаените членови [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]], [[Корисник:Полупрофесионален Шофер|Полупрофесионален Шофер]], [[Корисник:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] и [[Корисник:MacedonianMaps]] се упатија кон сместувањето во градот Струмица. ==== Прв ден ==== Бидејќи беше празник ([[Меѓународен ден на трудот|Први мај]]) ни кажаа дека дента нема да најдеме отворена пекарница, поради што го променивме планот на посета и најпрвин започнавме со посета на две села во непосредна близина на градот Струмица, селото [[Баница]] и [[Водоча]], како би можеле да седнеме на појадок по 9:30 часот. Првично сакавме да отидеме и до [[Вељуса]], но сепак во селото Баница имаше многу работи за фотографирање, па освен новата селска црква и манастирот над селото, поранешни отомански објекти, споменикот Струмин гроб, најдовме уште две селски цркви внатре во селото. Ова село е специфично бидејќи населението се изјаснува за православни Македонци, иако судејќи по нивниот изглед, многумина би рекле дека се работи за Роми. Во Водоча се задржавме исто така подолго време, бидејќи манастирот беше отворен и уживавме во конзервираниот внатрешен дел, неговиот двор и кратко поразговаравме со монахињите во манастирот. По појадокот се упативме кон селата од Босилово, каде што и застанавме минатата година. Прво село за посета беше селото [[Секирник]], а потоа следуваше големото село [[Турново]]. И во двете села имаше бројни објекти за фотографирање и се задржавме исто така долго време. Од Турново се упативме кон двете села кои се речиси целосно споени, [[Иловица]] и [[Штука (село)|Штука]], познати во македонската понова историја за отворањето на рудник над овие села. Иловица поседува џамија и селска црква, додека во Штука има само црква, но и манастир над селото. Кај манастирот над Штука наидовме на повеќе излети од мештаните по повод Први мај, па така некои од нив Кирил и ги фотографираше на нивно барање. Над двете села се наоѓа и мало вештачко езеро. На враќање скршнавме кон селото [[Радово (Струмичко)|Радово]], кое е едно од двете села во Македонија со преовладувачко македонско католичко население. Од таму продолживме кон селото [[Старо Балдовци]], каде пронајдовме џамија без минаре. Потоа, продолживме кон селата [[Петралинци]] и [[Дрвош]], а на враќање отидовме до напуштеното село [[Хамзали]] и новоизградената црква „Св. Климент Охридски“, каде исто така имаше бројни излетници за празникот. Кога се враќавме од црквата, застанавме кај поранешните објекти на земјоделскиот комбинат во Хамзали каде наидовме на објекти и куќи во кои сѐ уште живеат луѓе. Од Хамзали со дрон го фотографиравме и местото на некогашното село Гечерлија или Стара Гечерлија. Последни две села за посета од Општина Босилово ни беа селата [[Гечерлија]] и [[Сарај (Струмичко)|Сарај]], каде поради бројноста на објекти исто така доста долго време се задржавме. Во Сарај направивме фотографии и од новата католичка црква „Св. Димитриј“. По нив, како последно село го оставивме селото [[Дабиље]], низ кое толку пати пројдовме на оваа и на минатата експедиција. ==== Втор ден ==== Вториот ден немавме проблем да најдеме отворена пекарница, бидејќи беше сабота, така што не правевме промени во нашиот план за посета. Најпрвин започнавме со селото [[Добрејци]], а потоа продолживме со двете скоро споени села [[Просениково]] и [[Пиперево]]. Сите овие села имаа бројни објекти, па така не се движевме многу брзо. Во Пиперево најдовме исто така џамија започната одамна со изградба на нејзиното минаре, за која немаше претходни податоци дека постои. По овие три села отидовме во општинското седиште [[Василево]], каде се задржавме подолго време за да ги пронајдеме сите објекти кои ги имавме забележано. Тука ја направивме одлуката дека првин ќе одиме до високопланинскиот дел на општината кај езерото [[Турија (езеро)|Турија]] и сите села источно од регионалниот пат Радовиш-Струмица, а подоцна во зависност од време ќе фотографираме некои села од западната страна. Од Василево отидовме кон селата [[Доброшинци]] и [[Нова Маала]], а потоа се упативме и кон [[Висока Маала]], каде направивме и фотографии од две историски села, како и од езерото Турија. Откако завршивме со сите објекти во овие села се упативме покрај брегот на езерото Турија и отидовме кон селото [[Нивичино]], напуштено село во кое е останата само селската црква. Ова село е познато по [[Афера мис Стон|аферата Мис Стон]], односно тука била чувана [[Мис Елен Стон|Мис Стон]]. На враќање од Нивичино застанавме да го фотографираме историското село Рајанци. Кога се вративме пак на регионалниот пат за Радовиш, продолживме во насока на Радовиш, и влеговме најпрвин во селото [[Сушево (Струмичко)|Сушево]], каде го фотографиравме и историското село [[Магалиново]]. Во ова село најдовме започнат параклис за кој немавме податок дека постои. Нов објект без податоци најдовме и во соседното [[Владиевци]], во новиот дел на селото, каде најдовме завршена црква. Со посетата на Старо Владиевци, малку повисоко од новиот дел, ја завршивме оваа експедиција. ==== Исход ==== Со фотографирани '''25 нови села, 5 историски села и поминати над 500 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Водоча.jpg|Манастирската црква „Св. Леонтиј“ Податотека:Остатоци од џамија во Доброшинци 2.jpg|Остатоци од џамија во Доброшинци Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Турново.jpg|Селската црква „Св. Ѓорѓи“ во Турново Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Иловица 10.jpg|Камена статуа на црквата „Св. Димитриј“ во Иловица </gallery> ;Статии {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[]] — ||[[Податотека:|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] || статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на викиекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Wikiexpedition to Strumica Valley|Струмичко Поле}} == Втора експедиција == === Долина на Црна Река === Со втората експедиција решивме да се вратиме во областа [[Железник]], која ја имаме посетено во 2016 година и во која имаме направено доста пропусти во поглед на фотографирани објекти низ селата, а и немаме воопшто посетено десетина села околу самиот град [[Демир Хисар]] или пак ги имаме фотографирано само панорамски од далечина. Во попладневните часови на 9 јули 2025 година (петок), вообичаените членови [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]], [[Корисник:Полупрофесионален Шофер|Полупрофесионален Шофер]], [[Корисник:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] и [[Корисник:MacedonianMaps|MacedonianMaps]] се упатија кон сместувањето во градот Крушево. Бевме сместени во Крушево поради близината, но и поради поголемиот избор на сместување и од логистички аспект. ==== Прв ден ==== Првиот дел го започнавме со појадокот во пекарницата „Калимеро“, а од таму продолживме преку регионалниот пат кон нашето прво село [[Журче]]. Претходно, на излезот од Крушево бевме запрени од вообичаена сообраќајна полициска контрола, но брзо продолживме надолу кон полето. Покрај дронската фотографија на селото Журче, ги посетивме двете селски цркви, од „Св. Илија“ воопшто немавме, додека од „Успение на Пресвета Богородица“ направиме подобри и повеќе фотографии. Направивме и повеќе фотографии од сретселото и општествените установи (училиштето, задружниот дом), како и од споменикот. Продолжувајќи понатаму, стигнавме до [[Сладуево]], каде направивме понови и повеќе фотографии од селската црква „Св. Илија“, како и дронска фотографија на ова мало село. Во [[Белче]] направивме фотографии од селското училиште и од селската црква „Св. Никола“, како и од самото село, бидејќи досега имавме само една фотографија од селото. Од Белче продолживме кон [[Граиште]], каде ги посетивме селската црква „Св. Леонтиј“ и манастирската црква „Св. Тома“, од која немавме воопшто фотографии. Со дронот направивме фотографии од селото и од тврдината Градиште над селото, додека црквата „Св. Петка“ не ја пронајдовме. Во [[Бараково]] направивме фотографии од споменикот на сретсело и од селската црква „Рождество на Пресвета Богородица“, која е сместена над некогашната пруга до Сопотница. Од Бараково продолживме кон [[Единаковци]] каде ги фотографиравме селската црква „Св. Никола“, млинот „Брест“ и споменикот на НОБ. Со овој крак од полето завршивме со селото [[Света]], каде ги фотографиравме двете селски цркви, некогашните бугарски воени гробишта и други објекти низ селото. Со дронот ја фотографиравме и позицијата на некогашното село [[Метимирци]]. Потоа, продолживме кон селото [[Вардино]], во кое се упативме до селските цркви од кои немавме фотографии, а во меѓувреме го фотографиравме со дронот селото и го сликавме училиштето. Од Вардино отидовме во споените села [[Кутретино]] и [[Суводол (Демирхисарско)|Суводол]], кои ја делат селската црква „Св. Константин и Елена“ и основното училиште, додека Суводол поседува нов манастир над него, каде се наоѓа и мало езеро. Во Суводол ја фотографиравме и селската џамија. Од Суводол се упативме кон последниот крак од полето, па така најпрвин се упативме кон селото [[Стругово]], каде ја фотографиравме селската црква „Св. Атанасиј“ и се упативме кон селото [[Загориче]], кое веќе го имавме посетено, но немавме фотографии од црквата „Св. Никола“. Од патот кај црквата сакавме и да отидеме од манастирот „Св. Антонио“ на Стругово, но поради каллив пат се откажавме и тогаш ги фотографиравме манастирот, селата Стругово, Загориче и [[Утово]], како и историското село [[Крагуево]] со нашиот дрон. Преку Утово се упативме кон [[Обедник]] каде направивме нови фотографии од селската црква и џамијата и нови фотографии од селското училиште и продолживме кон [[Смилево]]. Таму најпрвин отидовме до манастирот „Св. Петар и Павле“, каде се спремаше прославата за [[Петровден]], а потоа се спуштивме кон селото за да ги фотографираме останатите селски цркви и споменици во селото. Од музејот и спомен-паркот на Даме Груев не правевме нови фотографии бидејќи претходните беа одлични. Бидејќи имавме уште време, а вечерата ни беше планирана во ресторанот „Горна Куќа“ во Слепче се одлучиме да отидеме до манастирот во [[Лесково]], до кој води пат од манастирот во Слепче. Кога стигнавме во убаво одржуваниот манастир на Лесково го пуштивме нашиот дрон за да ја фотографираме местоположбата на селото, во кое најверојатно е останата само градбата на селската црква, но за жал е многу тешко да се дојде до таму. Со тоа планот за првиот ден беше исполнет без малку во целост. ==== Втор ден ==== Вториот ден повторно го започнавме од Крушево, но овојпат со појадок во ресторанот во центарот пред да продолжиме кон Демир Хисар. Таму ставивме гориво и го фотографиравме со дрон историското село [[Демир Хисар|Мургашево]], кое денес е целосно споено со гратчето. Потоа, продолживме кон [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]], но најпрвин отидовме до историското село [[Добромирово]] каде е останат манастир. Во Слепче се задржавме подолго време во манастирот, а потоа и во селската црква и училиштето. Од Слепче отидовме кон уште едно големо село во овој крај, [[Сопотница]], но најпрвин влеговме во соседното [[Суво Грло (Демирхисарско)|Суво Грло]], каде со дрон ја фотографиравме селската црква, додека од манастирот „Св. Богородица“ отидовме пеш. Во Сопотница се задржавме исто така подолго бидејќи имаше доста објекти за фотографирање како поранешно општинско седиште. Ја фотографиравме и железничката станица, која уште е зачувана, што е некогашна крајна станица на линијата Бакарно Гумно-Сопотница. Од Сопотница се качивме по патот кон манастирот за да отидеме до селото [[Радово (Демирхисарско)|Радово]]. До манастирот водеше макадам пат, а подоцна започна асфалт кој траеше кратко време. Во Радово ја најдовме лесно црквата, но пристапот до нејзе беше речиси невозможен поради обраснатата вегетација. Селото е преполно со стари камени куќи, кои се во процес на распаѓање. Од Радово се упативме кон [[Жван]], кое иако го имавме посетено пројдовме доста време во неговата околина, бидејќи ги фотографиравме повторно селските цркви, но и двата манастира во неговата околина до кои водеа земјени патишта. Поради тоа, во селото решивме да го промениме планот и да појдеме уште до селата [[Церово (Демирхисарско)|Церово]] и [[Боиште]], кои воопшто не се посетени и да ја завршиме експедицијата. Најпрвин се упативме кон Боиште, на чиј пат беа двете од трите селски цркви, а во селото ја најдовме селската црква, која е доста голема, и селското училиште. Патот до селото Боиште по просторниот план на Македонија е предвиден да биде регионален пат и да излегува во ресенското село [[Кривени]], но за жал е само земјен пат, кој на моменти е во лоша состојба. Од Боиште отидовме и до Церово, каде на сретсело се наоѓа селската црква и со тоа ја завршивме експедицијата. ==== Исход ==== Со фотографирани '''10 нови села, 3 историски села и поминати над 600 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Џамија во Суводол 2.jpg|Минаре на џамија во Суводол Податотека:Гнездо со штрк во Света.jpg|Гнездо со штрк во Света Податотека:Летен пејзаж кај Жван.jpg|Летен пејзаж кај Жван Податотека:Традиционална куќа во Радово.jpg|Традиционална куќа во Радово Податотека:Тутун во Единаковци.jpg|Тутун во Единаковци Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg|Манастирската црква „Св. Тома“ во Граиште </gallery> ;Статии {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[]] — ||[[Податотека:|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] || статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на викиекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Wikiexpedition to Crna River Valley|Железник}} == Трета експедиција == === Прилепско Поле === Со третата експедиција бевме решени да ја затвориме дупката на непосетени села во [[Прилепско Поле|Прилепското Поле]], остатокот од села околу градот Прилеп, како и некои непосетени села од општините [[Општина Кривогаштани|Кривогаштани]] и [[Општина Долнени|Долнени]]. Во попладневните часови на 7 август 2025 година (петок), вообичаените членови [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]], [[Корисник:Полупрофесионален Шофер|Полупрофесионален Шофер]], [[Корисник:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] и [[Корисник:MacedonianMaps|MacedonianMaps]] се упатија кон сместувањето во градот Прилеп. ==== Прв ден ==== Во утринските часови откако [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] и [[Корисник:MacedonianMaps|MacedonianMaps]] трчале до [[Могила на непобедените|Могилата на непобедените]] наминале во блиската пекарница и го обезбедиле појадокот за членовите. Потоа, тргнавме кон најоддалеченото село за тој ден, а тоа беше [[Лопатица (Прилепско)|Лопатица]], каде застанавме на сретсело да го фотографираме селското училиште и црквата „Св. Никола“, додека со дронот утврдивме дека објектот означен како верски објект на Катастар е сепак обична куќа. Од Лопатица се упативме кон [[Подмол]] каде го фотографиравме основното училиште и црквата „Св. Димитриј“, додека со дронот направивме добри воздушни фотографии од археолошкото наоѓалиште [[Старо Бонче (Бонче)|Старо Бонче]]. По кратко движење по асфалтниот пат кон Канатларци, скршнавме по земјениот пат до [[Марул]], каде се упативме директно до црквата, а по тој пат го фотографиравме и поранешното училиште, како и други објекти. Во селската црква во Марул била сместена воена база за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Од Марул прејдовме во [[Канатларци]] во кое се задржавме подолго време, бидејќи имаше многу објекти за фотографирање. Најпрвин ја сликавме селската џамија и двете селски цркви, иако свештеното лице кај црквата тврдеше дека едниот објект кај гробиштата не била црква. На пат до црквите го фотографиравме и теќето „Курт Деде Коџа“, а потоа се упативме и до теќето кај гробиштата. На крај останаа здравствената амбуланта и училиштето, а направивме фотографии и од бензинската пумпа на Макпетрол во селото. Следно село ни беше соседното [[Ерековци]], каде на сретсело ја фотографиравме селската црква и малиот парк и се упативме кон изгорената џамија во 2018 година. Претходно на патот го фотографиравме основното училиште. Од таму се упативме кон поранешното општинско седиште [[Тополчани]], каде исто така доста се задржавме поради големиот број на некогашни институции, како и параклисот и селската црква. Во селото една мештанка ни укажа да влеземе и да ја фотографираме некогашната кино-сала во селото, која за жал е оставена да пропаѓа, иако била целосно функционална до пред некоја година. Потоа, продолживме кон двете последни села од овој крак на првиот ден, односно ги посетивме селата [[Тројкрсти]] и [[Чепигово]], каде лесно ги најдовме селските цркви и некогашните училишта. Во Тројкрсти мештанинот ни кажа дека само малкумина жители останале таму и сакаше да ни ја отвори селската црква, додека во Чепигово застанавме најпрвин да го фотографираме античкиот град [[Стибера]], кој се наоѓа пред селото. Потоа се вративме на регионалниот пат и по кратко време повторно се исклучивме од него за да ги посетиме селата [[Веселчани]] и [[Загорани]]. Во Веселчани веднаш отидовме до селската црква „Св. Илија“, која се наоѓа на возвишение над селото, од каде го пуштивме нашиот дрон за фотографирање на селото и на манастирската црква „Св. Петка“ во која имаше прослава за Петковден и решивме да ја сликаме само со дронот. Пред да отидеме во Загорани пробавме да се доближиме со возилото со железничката станица „Бакарно Гумно“, но се откажавме бидејќи ќе изгубевме многу време и затоа подоцна ја сликавме со дрон. Во Загорани ги сликавме двете цркви, при што за селската црква дознавме дека не се вика „Св. Никола“ како манастирската туку „Св. Константин и Елена“. Во манастирот во Загорани направивме муабет со тамошните мештани. Од овие две села се упативме кон селото [[Алинци (Прилепско)|Алинци]], каде ја фотографиравме црквата и училиштето, а потоа продолживме до [[Шелеверци]], каде го сликавме селото, крстот на местото за изградба на селската црква и манастир во изградба наречен Три Светители. Потоа, по кратко возење на регионалниот пат и поминувањето низ базата на „Бехтел и Енка“, кои го градат новиот автопат Прилеп-Битола, отидовме по земјениот пат кон селото [[Мало Рувци]], каде директно отидовме до селската црква и имавме убав разговор со еден овчар, мештанин од селото. За крај на експедиција ги имавме селата [[Беровци]], [[Галичани]] и [[Кадино Село]]. Во Беровци ги сликавме двете селски цркви, училиштето и градинката, како и паркот, додека во Галичани најпрвин отидовме до железничката станица, а потоа се упативме кон Кадино Село, каде покрај селската црква пронајдовме и знак за манастир во селото. Манастирчето имаше само параклис и трпезарија и делуваше недовршено. Како последна точка во денот ни остана селската црква во Галичани, каде наидовме на една жена во црковниот двор, која иако на почетокот делуваше љубезно и самата нѐ покани да ја сликаме црквата и ни ја отвори внатрешноста на црквата, потоа почна да телефонира на други луѓе и да ни вика и се заканува дека нѐ сме смееле ништо да сликаме. Кога дојдоа другите двајца, повторно имавме расправија со нив дека никако не смеело да се фотографира од црквата. Откако сликите од внатрешноста беа избришани и им беше покажано дека немаме такви фотографии си заминавме, но кратко потоа откривме дека тие самите („црковниот одбор“) поставува фотографии на нивната страница на Фејсбук токму од внатрешноста, дури и од самиот олтарен простор. Сепак, одлучивме да не се вратиме за да се објаснуваме дополнително со нив. Нека им служи на нивна чест. ==== Втор ден ==== Вториот ден го започнавме со селото [[Селце (Прилепско)|Селце]], кое беше предвидено за посета и во првичниот план за првиот ден. Најпрвин го посетивме новиот Селечки манастир „Покров на Пресвета Богородица“, каде на човекот во манастирот му ја раскажавме приказната од претходниот ден и истиот викаше дека таа црква во Галичани не е заштитена и дека ако сме сакале ќе му се јавел на директорот на Завод и музеј во Прилеп за да му укаже за нивното однесување. Од оваа црква се упативме кон селата [[Волково (Прилепско)|Волково]] и [[Прилепец]]. Во Волково ги сликавме двете цркви, кои се наоѓаат покрај патот, поранешното училиште, како и капелата која е во склоп на археолошко наоѓалиште на селските гробишта. Од црквата „Св. Димитриј“ во Прилепец со нашиот дрон ги фотографиравме двете села, повеќето мали езера околу двете села (вкупно три на број) и две археолошки наоѓалишта кај Прилепец. Потоа, продолживме кон манастирот „Св. Никола“ над селото Прилепец, каде има споменик на НОБ во интересна форма. Од овие две села, повторно се вративме во Селце, пробувајќи да стигнеме по земјен пат од новиот манастир, но се утврди дека не е така побрзо. По кратката авантура, дојдовме до училиштето и селската црква на Селце, а потоа продолживме кон стариот манастир. По кратко возење на регионалниот пат отидовме до [[Леништа]], каде веднаш застанавме да го сликаме параклисот „Св. Петка“ на самото вртење за селото, а потоа се упативме кон селската црква и манастирот „Св. Петка“ над селото. Пред овој манастир го сликавме споменикот за масакрот кај Карпалак на кој свежо беа поставени цвеќиња во чест на годишнината претходниот ден. Од Леништа и кратко возење кон Плетвар, се исклучивме десно кон селата [[Ореовец (Прилепско)|Ореовец]] и [[Крстец]]. Во Ореовец ја сликавме само селската црква и брзо завршивме пред да започнеме да се движиме кон Крстец по макадамскиот пат. Во селската црква во Крстец ги видовме едни од можеби најдобрите фрески во досегашната наша авантура низ Македонија. Откако направивме кафе-пауза токму во припратата на оваа црква, се спуштивме и отидовме кон завршницата на овој ден. Најпрвин, се упативме покрај [[Прилепско Езеро|Прилепското Езеро]], кое го фотографиравме бидејќи некогаш во минатото токму на самото дно постоело селото [[Пештерица (село)|Пештерица]]. Покрај езерото го фотографиравме и еден параклис, кој припаѓа атарски на селото [[Дабница]], како и руинираниот мотел „Пелагонија“. Од таму дојдовме до Нов Присад и пред него влеговме кон рампата за рудникот „Сивец“ каде прашавме дали можеме да поминеме низ рудникот за да го сликаме Стар Присад. Тоа ни го дозволија и дојдовме до вртењето на земјениот пат за селото, каде тројца од членовите пеш отидоа до црквата „Св. Атанасиј“, која е целосно зачувана во Стар Присад, додека со дронот ги сликавме повеќето езера над Стар Присад, како и рудникот и Нов Присад. Откако се вративме повторно низ рудникот отидовме до манастирот „Св. Ѓорѓи“ и изгорениот [[планинарски дом „Дервен“]], каде се задржавме исто така уживајќи во некогашното прекрасно архитектонско здание. Во манастирот ни кажаа дека сме го пропуштиле ручекот тој ден, за кој веќе ни кажаа во селото Леништа. На крај ни остана уште селото Дабница за кое патот води низ ромското маало [[Тризла]] во Прилеп. Само што ја поминавме населбата Тризла, движејќи се по земјениот пат налетавме на депонија, но и на споменикот за стреланите мештани од Дабница во масакрот во Втората светска војна од страна на бугарската војска. Иако споменикот е еден од најинтересните споменици во Македонија, истиот е целосно затрупан со ѓубре и отпад. Стигнавме до селото, каде ја фотографиравме селската црква и со дронот го сликавме и споменикот во самото село, со што ја завршивме оваа експедиција. ==== Исход ==== Со фотографирани '''24 нови села, 1 историско село и поминати над 500 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Бензинска пумпа во Канатларци.jpg|Бензинска пумпа во Канатларци Податотека:Поранешно училиште во Марул.jpg|Остатоци од градба во Марул Податотека:Планинарски дом „Дервен“.jpg|Некогашниот планинарски дом „Дервен“ Податотека:Споменик на НОБ кај Дабница.jpg|Споменикот за стреланите мештани од Дабница Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Мало Рувци.jpg|Поглед на црквата „Вознесение Христово“ во Мало Рувци Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Подмол 5.jpg|Припратата на црквата „Св. Димитриј“ во Подмол Податотека:Црква „Св. Петка“ - Леништа 5.jpg|Внатрешноста на црквата „Св. Петка“ во Леништа </gallery> ;Статии {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[]] — ||[[Податотека:|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] || статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на викиекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Wikiexpedition to Prilep Region|Прилепско Поле}} == Поврзано == * [[Википедија:Викиекспедиции 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Викиекспедиции 2026| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Викиекспедиции]] 8ac85aete15258rl5mo52g6q6hdiihk 4 1401721 5628597 5626206 2026-09-15T06:15:19Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5628597 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (П)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] 9cg3zzx6jlmjpeda1v05923d8qczsey 5628598 5628597 2026-09-15T06:15:40Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5628598 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] nrdvi4nm8xc8xfyfqgr5pntwqktjwts 5628614 5628598 2026-09-15T06:39:50Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5628614 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] f4ku3o35ogro1plvgcful9p9uzh3kth 4 1401724 5628615 5628348 2026-09-15T06:40:19Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни викенди */ 5628615 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во септември е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Филмографија на Брижит Бардо === [[Податотека:Brigitte_Bardot_-_1965.jpg|десно|200п|Уредувачки ден „Филмографија на Брижит Бардо“]] Во периодот 5-6 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Филмографија на Брижит Бардо“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за филмографијата на Брижит Бардо може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Филмографија на Брижит Бардо#Филмографија|Филмографија на Брижит Бардо]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Манина, девојката во бикини]] (Н)|[[Долгите заби]] (Н)|[[Чин на љубовта]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Портрет на неговиот татко]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жени (филм од 1969)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Концерт на интриги]] (Н)|[[Две недели во септември]] (Н)|[[Се случуваше цела ноќ]] (Н)|[[Ве молам, не сега!]] (Н)|[[Дон Жуан, или ако Дон Жуан беше жена]] (Н)|[[Кралски работи во Версај]] (Н)|[[Доктор на море (филм)]] (Н)|[[Бабета оди во војна]] (Н)|[[И Бог ја создаде жената (филм од 1956 година)]] (Н)|[[Палава девојка (филм)]] (Н)|[[Многу приватна афера]] (Н)|[[Почетникот]] (Н)|[[Познати љубовни врски]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Каролин и бунтовниците]] (Н)|[[Училиште за љубов]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]] | {{подреден список|[[Поучната и весела приказна за Колино]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] | {{подреден список|[[Мечката и куклата]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Жената (филм од 1959 година)]] (Н)|[[Шармантен идиот]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | {{подреден список|[[Љубов на перница]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | {{подреден список|[[Легендата за кралот Франчи]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]] | {{подреден список|[[Извонредни истории (филм, 1968)]] (Н)|[[Драга Брижит]] (Н)}} |- | 12 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Машко женско]] (Н)}} |- | 13 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Мојот син Нерон]] (Н)}} |- | 14 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Парижанецот]] (Н)}} |- | 15 | [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] | {{подреден список|[[Невестата е премногу убава]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Национални библиотеки === [[Податотека:Biblioteca vector.png|десно|250п|Уредувачки ден „Национални библиотеки“]] Во периодот 12-13 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Национални библиотеки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за националните библиотеки може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:National libraries]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Бангладеш]] (Н)|[[Национална и универзитетска библиотека во Загреб]] (Н)|[[Национална библиотека на Бутан]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Словачка народна библиотека]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Сенегал]] (Н)|[[Национални архиви на Сенегал]] (Н)|[[Национална библиотека на Сомалија]] (Н)}} |} == Претстојни викенди == === Видови на штавеј во Македонија === [[Податотека:Environment_-_The_Noun_Project.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Видови на штавеј во Македонија“]] Во периодот 19-20 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на штавеј во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на штавеј во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик (некои од статиите се достапни само на [[:d:|Викидата]]): * [[Предлошка:Видови на штавеј во Македонија|Видови на штавеј во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Знаменитости во Европа === [[Податотека:Tourism.png|десно|200п|Уредувачки ден „Знаменитости во Европа“]] Во периодот 26-27 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Знаменитости во Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за знаменитостите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tourist attractions in Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|9]] foemjx4vb2x4t0nrg4tivj6a9o5sikh 5628616 5628615 2026-09-15T06:41:16Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5628616 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во септември е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Филмографија на Брижит Бардо === [[Податотека:Brigitte_Bardot_-_1965.jpg|десно|200п|Уредувачки ден „Филмографија на Брижит Бардо“]] Во периодот 5-6 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Филмографија на Брижит Бардо“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за филмографијата на Брижит Бардо може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Филмографија на Брижит Бардо#Филмографија|Филмографија на Брижит Бардо]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Манина, девојката во бикини]] (Н)|[[Долгите заби]] (Н)|[[Чин на љубовта]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Портрет на неговиот татко]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жени (филм од 1969)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Концерт на интриги]] (Н)|[[Две недели во септември]] (Н)|[[Се случуваше цела ноќ]] (Н)|[[Ве молам, не сега!]] (Н)|[[Дон Жуан, или ако Дон Жуан беше жена]] (Н)|[[Кралски работи во Версај]] (Н)|[[Доктор на море (филм)]] (Н)|[[Бабет оди во војна]] (Н)|[[И Бог ја создаде жената (филм од 1956 година)]] (Н)|[[Палава девојка (филм)]] (Н)|[[Многу приватна афера]] (Н)|[[Почетникот]] (Н)|[[Познати љубовни врски]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Каролин и бунтовниците]] (Н)|[[Училиште за љубов]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]] | {{подреден список|[[Поучната и весела приказна за Колино]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] | {{подреден список|[[Мечката и куклата]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Жената (филм од 1959 година)]] (Н)|[[Шармантен идиот]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | {{подреден список|[[Љубов на перница]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | {{подреден список|[[Легендата за кралот Франчи]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]] | {{подреден список|[[Извонредни истории (филм, 1968)]] (Н)|[[Драга Брижит]] (Н)}} |- | 12 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Машко женско]] (Н)}} |- | 13 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Мојот син Нерон]] (Н)}} |- | 14 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Парижанецот]] (Н)}} |- | 15 | [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] | {{подреден список|[[Невестата е премногу убава]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Национални библиотеки === [[Податотека:Biblioteca vector.png|десно|250п|Уредувачки ден „Национални библиотеки“]] Во периодот 12-13 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Национални библиотеки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за националните библиотеки може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:National libraries]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Бангладеш]] (Н)|[[Национална и универзитетска библиотека во Загреб]] (Н)|[[Национална библиотека на Бутан]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Словачка народна библиотека]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Сенегал]] (Н)|[[Национални архиви на Сенегал]] (Н)|[[Национална библиотека на Сомалија]] (Н)}} |} == Претстојни викенди == === Видови на штавеј во Македонија === [[Податотека:Environment_-_The_Noun_Project.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Видови на штавеј во Македонија“]] Во периодот 19-20 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на штавеј во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на штавеј во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик (некои од статиите се достапни само на [[:d:|Викидата]]): * [[Предлошка:Видови на штавеј во Македонија|Видови на штавеј во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Знаменитости во Европа === [[Податотека:Tourism.png|десно|200п|Уредувачки ден „Знаменитости во Европа“]] Во периодот 26-27 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Знаменитости во Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за знаменитостите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tourist attractions in Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|9]] 7x6ssxub2z2ycbhshyj38wdlkse39hq 5628658 5628616 2026-09-15T08:46:28Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5628658 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во септември е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Филмографија на Брижит Бардо === [[Податотека:Brigitte_Bardot_-_1965.jpg|десно|200п|Уредувачки ден „Филмографија на Брижит Бардо“]] Во периодот 5-6 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Филмографија на Брижит Бардо“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за филмографијата на Брижит Бардо може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Филмографија на Брижит Бардо#Филмографија|Филмографија на Брижит Бардо]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Манина, девојката во бикини]] (Н)|[[Долгите заби]] (Н)|[[Чин на љубовта]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Портрет на неговиот татко]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жени (филм од 1969)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Концерт на интриги]] (Н)|[[Две недели во септември]] (Н)|[[Се случуваше цела ноќ]] (Н)|[[Ве молам, не сега!]] (Н)|[[Дон Жуан, или ако Дон Жуан беше жена]] (Н)|[[Кралски работи во Версај]] (Н)|[[Доктор на море (филм)]] (Н)|[[Бабет оди во војна]] (Н)|[[И Бог ја создаде жената (филм од 1956 година)]] (Н)|[[Палава девојка (филм)]] (Н)|[[Многу приватна афера]] (Н)|[[Почетникот]] (Н)|[[Познати љубовни врски]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Каролин и бунтовниците]] (Н)|[[Училиште за љубов]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]] | {{подреден список|[[Поучната и весела приказна за Колино]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] | {{подреден список|[[Мечката и куклата]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Жената (филм од 1959 година)]] (Н)|[[Шармантен идиот]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | {{подреден список|[[Љубов на перница]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | {{подреден список|[[Легендата за кралот Франчи]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]] | {{подреден список|[[Извонредни истории (филм, 1968)]] (Н)|[[Драга Брижит]] (Н)}} |- | 12 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Машко женско]] (Н)}} |- | 13 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Мојот син Нерон]] (Н)}} |- | 14 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Парижанецот]] (Н)}} |- | 15 | [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] | {{подреден список|[[Невестата е премногу убава]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Национални библиотеки === [[Податотека:Biblioteca vector.png|десно|250п|Уредувачки ден „Национални библиотеки“]] Во периодот 12-13 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Национални библиотеки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за националните библиотеки може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:National libraries]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Бангладеш]] (Н)|[[Национална и универзитетска библиотека во Загреб]] (Н)|[[Национална библиотека на Бутан]] (Н)|[[Национална библиотека на Гвајана]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Словачка народна библиотека]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Национална библиотека на Сенегал]] (Н)|[[Национални архиви на Сенегал]] (Н)|[[Национална библиотека на Сомалија]] (Н)}} |} == Претстојни викенди == === Видови на штавеј во Македонија === [[Податотека:Environment_-_The_Noun_Project.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Видови на штавеј во Македонија“]] Во периодот 19-20 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на штавеј во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на штавеј во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик (некои од статиите се достапни само на [[:d:|Викидата]]): * [[Предлошка:Видови на штавеј во Македонија|Видови на штавеј во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Знаменитости во Европа === [[Податотека:Tourism.png|десно|200п|Уредувачки ден „Знаменитости во Европа“]] Во периодот 26-27 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Знаменитости во Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за знаменитостите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tourist attractions in Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|9]] dth1p4zf8v97gxii0eorlwu5xuhus50 0 1402430 5628554 5626726 2026-09-14T20:27:48Z Andrew012p 85224 5628554 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Мекелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланчет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет|Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во [[Средна Земја|Средната Земја]]. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на [[Средна Земја|Средната Земја]], владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во [[Шир (Средна Земја)|Шир]], повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во Изенгард за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ рудниците на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]] (син на Глоин) |- | [[Кристофер Ли]] || Саруман Белиот |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] k2bh3gcvkqo7x0rq3ppf5wpo4zksqn2 5628555 5628554 2026-09-14T20:28:43Z Andrew012p 85224 5628555 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Макелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланчет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет|Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во [[Средна Земја|Средната Земја]]. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на [[Средна Земја|Средната Земја]], владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во [[Шир (Средна Земја)|Шир]], повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во Изенгард за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ рудниците на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]] (син на Глоин) |- | [[Кристофер Ли]] || Саруман Белиот |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] 0hcvez4g9bkr1qdzhe37lttimf9f77b 5628556 5628555 2026-09-14T20:29:20Z Andrew012p 85224 /* Улоги */ 5628556 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Макелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланчет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет|Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во [[Средна Земја|Средната Земја]]. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на [[Средна Земја|Средната Земја]], владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во [[Шир (Средна Земја)|Шир]], повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во Изенгард за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ рудниците на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Кристофер Ли]] || Саруман Белиот |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] 90nwmqf47xsehj89kfcjgrxixu0hw3a 0 1402553 5628619 5628044 2026-09-15T06:53:50Z Jtasevski123 69538 поп 5628619 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=|native_name=|native_name_lang=|image=<!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)-->|imagesize=|alt=|caption=|birth_date={{birth date |1910|06|15}}|birth_place=[[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]]|death_date={{death date and age |2002|03|03 |1910|06|15}}|death_place=[[Конкорд (Њу Хемпшир)|Конкорд]], [[Њу Хемпшир]]|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}-->|other_names=|residence=|citizenship=|fields=[[палеоботаника]]|workplaces=[[Конектикатски универзитет|Конектикатски универзитет]]<br>[[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонски универзитет во Сент Луис]]<br>[[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриска ботаничката градина]]|patrons=|alma_mater=|thesis_title=<!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )-->|thesis_url=<!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )-->|thesis_year=<!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )-->|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=Палеозојска еволуција на растенијата|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|children=|signature=<!--(filename only)-->|signature_alt=|website=<!--{{URL|www.example.com}}-->|footnotes=}} '''Хенри Натаниел Ендрус Помладиот''' (анг: Henry Nathaniel Andrews; роден на 15 јуни 1910 година, [[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]], починал на 3 март 2002 година[[Конкорд (Њу Хемпшир)|, Конкорд, Њу Хемпшир]]) — американски палеоботаничар, кој бил признат како експерт за растенија од [[Девон (период)|девонскиот]] и [[Карбон|карбонскиот]] период. Тој бил член на [[Американско геолошко друштво|Американското геолошко друштво]] и на [[Американското здружение за унапредување на науката]] и бил избран во Националната академија на науките на САД во 1975 година. Работел како професор на [[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонскиот универзитетот во Сент Луис]] од 1940 до 1964 година и палеоботаничар во [[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриската ботаничката градина]] од 1947 до 1964 година. Од 1964 до пензионирањето во 1975 година, Ендрус работел на [[Конектикатски универзитет|Конектикатскиот универзитет]], каде што бил раководител на одделот за ботаника на факултетот, а подоцна бил раководител на Одделот за систематика и животна средина.<ref>{{Наведена книга|url=http://memoirs.gsapubs.org/content/185/245.abstract|title=Historical Perspective of Early Twentieth Century Carboniferous Paleobotany in North America|last=Phillips, T. L.|last2=Gensel, P. G.|year=1995|isbn=978-0-8137-1185-0|series=Geological Society of America Memoirs|volume=185|pages=245–254|chapter=Henry Nathaniel Andrews, Jr. (1910–): Paleobotanist, educator; and explorer|doi=10.1130/MEM185-p245}}</ref> {{Ботаничар|H.N.Andrews}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ендрус, Хенри Натаниел }} [[Категорија:Професори на Конектикатскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Американското здружение за унапредување на науката]] [[Категорија:Американски палеонтолози]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] pmbw8ctwkp2n89a7a3aw3ywco206hyc 5628621 5628619 2026-09-15T06:54:04Z Jtasevski123 69538 5628621 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=|native_name=|native_name_lang=|image=<!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)-->|imagesize=|alt=|caption=|birth_date={{birth date |1910|06|15}}|birth_place=[[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]]|death_date={{death date and age |2002|03|03 |1910|06|15}}|death_place=[[Конкорд (Њу Хемпшир)|Конкорд]], [[Њу Хемпшир]]|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}-->|other_names=|residence=|citizenship=|fields=[[палеоботаника]]|workplaces=[[Конектикатски универзитет|Конектикатски универзитет]]<br>[[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонски универзитет во Сент Луис]]<br>[[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриска ботаничката градина]]|patrons=|alma_mater=|thesis_title=<!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )-->|thesis_url=<!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )-->|thesis_year=<!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )-->|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=Палеозојска еволуција на растенијата|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|children=|signature=<!--(filename only)-->|signature_alt=|website=<!--{{URL|www.example.com}}-->|footnotes=}}'''Хенри Натаниел Ендрус Помладиот''' (анг: Henry Nathaniel Andrews; роден на 15 јуни 1910 година, [[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]], починал на 3 март 2002 година[[Конкорд (Њу Хемпшир)|, Конкорд, Њу Хемпшир]]) — американски палеоботаничар, кој бил признат како експерт за растенија од [[Девон (период)|девонскиот]] и [[Карбон|карбонскиот]] период. Тој бил член на [[Американско геолошко друштво|Американското геолошко друштво]] и на [[Американското здружение за унапредување на науката]] и бил избран во Националната академија на науките на САД во 1975 година. Работел како професор на [[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонскиот универзитетот во Сент Луис]] од 1940 до 1964 година и палеоботаничар во [[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриската ботаничката градина]] од 1947 до 1964 година. Од 1964 до пензионирањето во 1975 година, Ендрус работел на [[Конектикатски универзитет|Конектикатскиот универзитет]], каде што бил раководител на одделот за ботаника на факултетот, а подоцна бил раководител на Одделот за систематика и животна средина.<ref>{{Наведена книга|url=http://memoirs.gsapubs.org/content/185/245.abstract|title=Historical Perspective of Early Twentieth Century Carboniferous Paleobotany in North America|last=Phillips, T. L.|last2=Gensel, P. G.|year=1995|isbn=978-0-8137-1185-0|series=Geological Society of America Memoirs|volume=185|pages=245–254|chapter=Henry Nathaniel Andrews, Jr. (1910–): Paleobotanist, educator; and explorer|doi=10.1130/MEM185-p245}}</ref> {{Ботаничар|H.N.Andrews}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ендрус, Хенри Натаниел }} [[Категорија:Професори на Конектикатскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Американското здружение за унапредување на науката]] [[Категорија:Американски палеонтолози]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 7ty75wlfai1r1k096wqcgjk0gpqja8z 5628624 5628621 2026-09-15T06:54:45Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Хенри Натаниел Ендрус]] на [[Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628621 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=|native_name=|native_name_lang=|image=<!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)-->|imagesize=|alt=|caption=|birth_date={{birth date |1910|06|15}}|birth_place=[[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]]|death_date={{death date and age |2002|03|03 |1910|06|15}}|death_place=[[Конкорд (Њу Хемпшир)|Конкорд]], [[Њу Хемпшир]]|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}-->|other_names=|residence=|citizenship=|fields=[[палеоботаника]]|workplaces=[[Конектикатски универзитет|Конектикатски универзитет]]<br>[[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонски универзитет во Сент Луис]]<br>[[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриска ботаничката градина]]|patrons=|alma_mater=|thesis_title=<!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )-->|thesis_url=<!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )-->|thesis_year=<!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )-->|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=Палеозојска еволуција на растенијата|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|children=|signature=<!--(filename only)-->|signature_alt=|website=<!--{{URL|www.example.com}}-->|footnotes=}}'''Хенри Натаниел Ендрус Помладиот''' (анг: Henry Nathaniel Andrews; роден на 15 јуни 1910 година, [[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]], починал на 3 март 2002 година[[Конкорд (Њу Хемпшир)|, Конкорд, Њу Хемпшир]]) — американски палеоботаничар, кој бил признат како експерт за растенија од [[Девон (период)|девонскиот]] и [[Карбон|карбонскиот]] период. Тој бил член на [[Американско геолошко друштво|Американското геолошко друштво]] и на [[Американското здружение за унапредување на науката]] и бил избран во Националната академија на науките на САД во 1975 година. Работел како професор на [[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонскиот универзитетот во Сент Луис]] од 1940 до 1964 година и палеоботаничар во [[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриската ботаничката градина]] од 1947 до 1964 година. Од 1964 до пензионирањето во 1975 година, Ендрус работел на [[Конектикатски универзитет|Конектикатскиот универзитет]], каде што бил раководител на одделот за ботаника на факултетот, а подоцна бил раководител на Одделот за систематика и животна средина.<ref>{{Наведена книга|url=http://memoirs.gsapubs.org/content/185/245.abstract|title=Historical Perspective of Early Twentieth Century Carboniferous Paleobotany in North America|last=Phillips, T. L.|last2=Gensel, P. G.|year=1995|isbn=978-0-8137-1185-0|series=Geological Society of America Memoirs|volume=185|pages=245–254|chapter=Henry Nathaniel Andrews, Jr. (1910–): Paleobotanist, educator; and explorer|doi=10.1130/MEM185-p245}}</ref> {{Ботаничар|H.N.Andrews}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ендрус, Хенри Натаниел }} [[Категорија:Професори на Конектикатскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Американското здружение за унапредување на науката]] [[Категорија:Американски палеонтолози]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 7ty75wlfai1r1k096wqcgjk0gpqja8z 5628629 5628624 2026-09-15T06:55:12Z Jtasevski123 69538 5628629 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=|native_name=|native_name_lang=|image=<!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)-->|imagesize=|alt=|caption=|birth_date={{birth date |1910|06|15}}|birth_place=[[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]]|death_date={{death date and age |2002|03|03 |1910|06|15}}|death_place=[[Конкорд (Њу Хемпшир)|Конкорд]], [[Њу Хемпшир]]|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}-->|other_names=|residence=|citizenship=|fields=[[палеоботаника]]|workplaces=[[Конектикатски универзитет|Конектикатски универзитет]]<br>[[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонски универзитет во Сент Луис]]<br>[[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриска ботаничката градина]]|patrons=|alma_mater=|thesis_title=<!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )-->|thesis_url=<!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )-->|thesis_year=<!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )-->|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=Палеозојска еволуција на растенијата|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|children=|signature=<!--(filename only)-->|signature_alt=|website=<!--{{URL|www.example.com}}-->|footnotes=}}'''Хенри Натаниел Ендрјус Помладиот''' (анг: Henry Nathaniel Andrews; роден на 15 јуни 1910 година, [[Мелроуз (Масачусетс)|Мелроуз]], [[Масачусетс]], починал на 3 март 2002 година[[Конкорд (Њу Хемпшир)|, Конкорд, Њу Хемпшир]]) — американски палеоботаничар, кој бил признат како експерт за растенија од [[Девон (период)|девонскиот]] и [[Карбон|карбонскиот]] период. Тој бил член на [[Американско геолошко друштво|Американското геолошко друштво]] и на [[Американското здружение за унапредување на науката]] и бил избран во Националната академија на науките на САД во 1975 година. Работел како професор на [[Вашингтонски универзитет (Сент Луис)|Вашингтонскиот универзитетот во Сент Луис]] од 1940 до 1964 година и палеоботаничар во [[Мисуриска ботаничката градина|Мисуриската ботаничката градина]] од 1947 до 1964 година. Од 1964 до пензионирањето во 1975 година, Ендрус работел на [[Конектикатски универзитет|Конектикатскиот универзитет]], каде што бил раководител на одделот за ботаника на факултетот, а подоцна бил раководител на Одделот за систематика и животна средина.<ref>{{Наведена книга|url=http://memoirs.gsapubs.org/content/185/245.abstract|title=Historical Perspective of Early Twentieth Century Carboniferous Paleobotany in North America|last=Phillips, T. L.|last2=Gensel, P. G.|year=1995|isbn=978-0-8137-1185-0|series=Geological Society of America Memoirs|volume=185|pages=245–254|chapter=Henry Nathaniel Andrews, Jr. (1910–): Paleobotanist, educator; and explorer|doi=10.1130/MEM185-p245}}</ref> {{Ботаничар|H.N.Andrews}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ендрус, Хенри Натаниел }} [[Категорија:Професори на Конектикатскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Американското здружение за унапредување на науката]] [[Категорија:Американски палеонтолози]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] n97m9qp8bobczgk6x0nsrsouoptx2r9 0 1402556 5628634 5628040 2026-09-15T07:20:39Z Jtasevski123 69538 поп 5628634 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Коу Финч Аустин|image=Coe F. Austin Portrait in Closter, New Jersey.jpg|image_size=|caption=Коу Финч Остин|birth_date={{birth date |1831|6|20}}|birth_place=Финчвил, [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]]|death_date={{Death date and age|1880|3|18|1831|6|20}}|death_place=[[Клостер (Њу Џерси)|Клостер]]|residence=|citizenship=[[САД|Американски]]|nationality=|field=[[бриологија]], [[ботаника]]|workplaces=[[Колумбиск универзитет]]|author_abbrev_bot=Austin}}'''Коу Финч Остин''' ({{роден на|20|јуни|1831}} &#x2013; {{починат на|18|март|1880}}) – едукатор, [[Ботаника|ботаничар]] и основачки член на [[Ториски ботанички клуб|Торискиот ботанички клуб]]. Тој бил експерт по [[бриологија]] и [[џигерници]] од [[Северна Америка]]. == Живот == Остин е роден во [[Маунт Хоуп (Њујорк)|Финчвил]], [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]], како второ од десет деца на земјоделците Џејмс К. Остин и Елизабет (Кортрајт) Остин. Тој посетувал државно училиште кога бил млад, но работел и на семејната фарма. Неговиот интерес за растителниот свет се појавил уште на рана возраст и бил постојан придружник на неговата мајка во нејзината цветна градина. Во раните 1850-ти, Остин го посетувал класичното училиште „Ранкин“ во округот [[Сасекс (Њу Џерси)|Сасекс]], [[Њу Џерси]], каде што се посветил на изучување на ботаниката благодарение на влијанието на г-ѓа Ранкин, која била позната ботаничарка во тоа време. Во овој период тој развил посебна страст кон [[Мов|мововите]] и [[Лишаи|лишаите]]. Остин продолжил да развива меѓународно признати вештини за именување и идентификување на бриофити. Како млад човек, Остин работел како учител во [[Тапан (Њујорк)|Тапан]], Њујорк, каде што ја запознал и се оженил со Хана Кембел, ќерка на земјоделец [[Њу Џерси|од Њу Џерси]]. Но, токму преку неговото запознавање со [[Џон Тори]], тој обезбедил позиција како кустос на Хербариумот на Колумбискиот колеџ од 1859 до 1863 година.<ref name="TheClub">{{Наведена книга|url=https://play.google.com/store/books/details?id=vl00AQAAMAAJ&rdid=book-vl00AQAAMAAJ&rdot=1|title=of the Torrey Botanical Club (volumes 16 - 17)|date=1921|publisher=New Era Printing Press|location=Lancaster, PA|page=33|access-date=June 15, 2016}}</ref> Во 1870 година, тој го објавил своето најпознато дело, ''Musci appalachiani'', кое ги опишува мововите од источниот дел на Соединетите Американски Држави. Исто така истата година објавил и дистрибуирал еxsiccata од ''Musci appalachiani'', насловено ''Етикети за примероци од мовови, главно собрани во источниот дел на Северна Америка од К. Ф. Остин'', проследени со две други [[еxsiccata]] на хербариумски примероци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=996598272|title=Musci Appalachiani, Tickets of specimens of mosses collected mostly in the eastern part of North America by C. F. Austin: IndExs ExsiccataID=996598272|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=27 June 2024}}</ref> Починал во Клостер, Њу Џерси, каде што го поминал поголемиот дел од својот живот. Тој зад себе ги оставил сопругата, еден син, пет ќерки и неговите родители. == Наследство == [[Род (биологија)|Родот]] ''[[Austinia]]'' бил именуван во негова чест.<ref>{{Наведено списание|date=2026-04-11|title=International Plant Names Index|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Plant_Names_Index&oldid=1348179925|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> {{Ботаничар|Austin}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Works by or about Coe Finch Austin at the Internet Archive * View [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/30991 works by C.F. Austin] at Biodiversity Heritage Library. * Entry for [http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/browse.cfm?vol=1#page/129 C.F. Austin] in TL2 (Taxonomic Literature). * {{Ризница-ред|Coe Finch Austin (botanist)}} [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1880 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] pjhlsgkn92efe4cfff8diqcnqqre8i9 5628635 5628634 2026-09-15T07:20:54Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Американски ботаничари]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628635 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Коу Финч Аустин|image=Coe F. Austin Portrait in Closter, New Jersey.jpg|image_size=|caption=Коу Финч Остин|birth_date={{birth date |1831|6|20}}|birth_place=Финчвил, [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]]|death_date={{Death date and age|1880|3|18|1831|6|20}}|death_place=[[Клостер (Њу Џерси)|Клостер]]|residence=|citizenship=[[САД|Американски]]|nationality=|field=[[бриологија]], [[ботаника]]|workplaces=[[Колумбиск универзитет]]|author_abbrev_bot=Austin}}'''Коу Финч Остин''' ({{роден на|20|јуни|1831}} &#x2013; {{починат на|18|март|1880}}) – едукатор, [[Ботаника|ботаничар]] и основачки член на [[Ториски ботанички клуб|Торискиот ботанички клуб]]. Тој бил експерт по [[бриологија]] и [[џигерници]] од [[Северна Америка]]. == Живот == Остин е роден во [[Маунт Хоуп (Њујорк)|Финчвил]], [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]], како второ од десет деца на земјоделците Џејмс К. Остин и Елизабет (Кортрајт) Остин. Тој посетувал државно училиште кога бил млад, но работел и на семејната фарма. Неговиот интерес за растителниот свет се појавил уште на рана возраст и бил постојан придружник на неговата мајка во нејзината цветна градина. Во раните 1850-ти, Остин го посетувал класичното училиште „Ранкин“ во округот [[Сасекс (Њу Џерси)|Сасекс]], [[Њу Џерси]], каде што се посветил на изучување на ботаниката благодарение на влијанието на г-ѓа Ранкин, која била позната ботаничарка во тоа време. Во овој период тој развил посебна страст кон [[Мов|мововите]] и [[Лишаи|лишаите]]. Остин продолжил да развива меѓународно признати вештини за именување и идентификување на бриофити. Како млад човек, Остин работел како учител во [[Тапан (Њујорк)|Тапан]], Њујорк, каде што ја запознал и се оженил со Хана Кембел, ќерка на земјоделец [[Њу Џерси|од Њу Џерси]]. Но, токму преку неговото запознавање со [[Џон Тори]], тој обезбедил позиција како кустос на Хербариумот на Колумбискиот колеџ од 1859 до 1863 година.<ref name="TheClub">{{Наведена книга|url=https://play.google.com/store/books/details?id=vl00AQAAMAAJ&rdid=book-vl00AQAAMAAJ&rdot=1|title=of the Torrey Botanical Club (volumes 16 - 17)|date=1921|publisher=New Era Printing Press|location=Lancaster, PA|page=33|access-date=June 15, 2016}}</ref> Во 1870 година, тој го објавил своето најпознато дело, ''Musci appalachiani'', кое ги опишува мововите од источниот дел на Соединетите Американски Држави. Исто така истата година објавил и дистрибуирал еxsiccata од ''Musci appalachiani'', насловено ''Етикети за примероци од мовови, главно собрани во источниот дел на Северна Америка од К. Ф. Остин'', проследени со две други [[еxsiccata]] на хербариумски примероци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=996598272|title=Musci Appalachiani, Tickets of specimens of mosses collected mostly in the eastern part of North America by C. F. Austin: IndExs ExsiccataID=996598272|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=27 June 2024}}</ref> Починал во Клостер, Њу Џерси, каде што го поминал поголемиот дел од својот живот. Тој зад себе ги оставил сопругата, еден син, пет ќерки и неговите родители. == Наследство == [[Род (биологија)|Родот]] ''[[Austinia]]'' бил именуван во негова чест.<ref>{{Наведено списание|date=2026-04-11|title=International Plant Names Index|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Plant_Names_Index&oldid=1348179925|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> {{Ботаничар|Austin}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Works by or about Coe Finch Austin at the Internet Archive * View [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/30991 works by C.F. Austin] at Biodiversity Heritage Library. * Entry for [http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/browse.cfm?vol=1#page/129 C.F. Austin] in TL2 (Taxonomic Literature). * {{Ризница-ред|Coe Finch Austin (botanist)}} [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1880 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] 797kjfrnew2bfbliheoufrq3dyn82qt 5628638 5628635 2026-09-15T07:22:01Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Бриолози]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628638 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Коу Финч Аустин|image=Coe F. Austin Portrait in Closter, New Jersey.jpg|image_size=|caption=Коу Финч Остин|birth_date={{birth date |1831|6|20}}|birth_place=Финчвил, [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]]|death_date={{Death date and age|1880|3|18|1831|6|20}}|death_place=[[Клостер (Њу Џерси)|Клостер]]|residence=|citizenship=[[САД|Американски]]|nationality=|field=[[бриологија]], [[ботаника]]|workplaces=[[Колумбиск универзитет]]|author_abbrev_bot=Austin}}'''Коу Финч Остин''' ({{роден на|20|јуни|1831}} &#x2013; {{починат на|18|март|1880}}) – едукатор, [[Ботаника|ботаничар]] и основачки член на [[Ториски ботанички клуб|Торискиот ботанички клуб]]. Тој бил експерт по [[бриологија]] и [[џигерници]] од [[Северна Америка]]. == Живот == Остин е роден во [[Маунт Хоуп (Њујорк)|Финчвил]], [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]], како второ од десет деца на земјоделците Џејмс К. Остин и Елизабет (Кортрајт) Остин. Тој посетувал државно училиште кога бил млад, но работел и на семејната фарма. Неговиот интерес за растителниот свет се појавил уште на рана возраст и бил постојан придружник на неговата мајка во нејзината цветна градина. Во раните 1850-ти, Остин го посетувал класичното училиште „Ранкин“ во округот [[Сасекс (Њу Џерси)|Сасекс]], [[Њу Џерси]], каде што се посветил на изучување на ботаниката благодарение на влијанието на г-ѓа Ранкин, која била позната ботаничарка во тоа време. Во овој период тој развил посебна страст кон [[Мов|мововите]] и [[Лишаи|лишаите]]. Остин продолжил да развива меѓународно признати вештини за именување и идентификување на бриофити. Како млад човек, Остин работел како учител во [[Тапан (Њујорк)|Тапан]], Њујорк, каде што ја запознал и се оженил со Хана Кембел, ќерка на земјоделец [[Њу Џерси|од Њу Џерси]]. Но, токму преку неговото запознавање со [[Џон Тори]], тој обезбедил позиција како кустос на Хербариумот на Колумбискиот колеџ од 1859 до 1863 година.<ref name="TheClub">{{Наведена книга|url=https://play.google.com/store/books/details?id=vl00AQAAMAAJ&rdid=book-vl00AQAAMAAJ&rdot=1|title=of the Torrey Botanical Club (volumes 16 - 17)|date=1921|publisher=New Era Printing Press|location=Lancaster, PA|page=33|access-date=June 15, 2016}}</ref> Во 1870 година, тој го објавил своето најпознато дело, ''Musci appalachiani'', кое ги опишува мововите од источниот дел на Соединетите Американски Држави. Исто така истата година објавил и дистрибуирал еxsiccata од ''Musci appalachiani'', насловено ''Етикети за примероци од мовови, главно собрани во источниот дел на Северна Америка од К. Ф. Остин'', проследени со две други [[еxsiccata]] на хербариумски примероци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=996598272|title=Musci Appalachiani, Tickets of specimens of mosses collected mostly in the eastern part of North America by C. F. Austin: IndExs ExsiccataID=996598272|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=27 June 2024}}</ref> Починал во Клостер, Њу Џерси, каде што го поминал поголемиот дел од својот живот. Тој зад себе ги оставил сопругата, еден син, пет ќерки и неговите родители. == Наследство == [[Род (биологија)|Родот]] ''[[Austinia]]'' бил именуван во негова чест.<ref>{{Наведено списание|date=2026-04-11|title=International Plant Names Index|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Plant_Names_Index&oldid=1348179925|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> {{Ботаничар|Austin}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Works by or about Coe Finch Austin at the Internet Archive * View [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/30991 works by C.F. Austin] at Biodiversity Heritage Library. * Entry for [http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/browse.cfm?vol=1#page/129 C.F. Austin] in TL2 (Taxonomic Literature). * {{Ризница-ред|Coe Finch Austin (botanist)}} [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1880 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Бриолози]] st53rqaujeiea7l4uc3dppnhzke32xw 5628639 5628638 2026-09-15T07:24:01Z Jtasevski123 69538 /* Надворешни врски */ 5628639 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Коу Финч Аустин|image=Coe F. Austin Portrait in Closter, New Jersey.jpg|image_size=|caption=Коу Финч Остин|birth_date={{birth date |1831|6|20}}|birth_place=Финчвил, [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]]|death_date={{Death date and age|1880|3|18|1831|6|20}}|death_place=[[Клостер (Њу Џерси)|Клостер]]|residence=|citizenship=[[САД|Американски]]|nationality=|field=[[бриологија]], [[ботаника]]|workplaces=[[Колумбиск универзитет]]|author_abbrev_bot=Austin}}'''Коу Финч Остин''' ({{роден на|20|јуни|1831}} &#x2013; {{починат на|18|март|1880}}) – едукатор, [[Ботаника|ботаничар]] и основачки член на [[Ториски ботанички клуб|Торискиот ботанички клуб]]. Тој бил експерт по [[бриологија]] и [[џигерници]] од [[Северна Америка]]. == Живот == Остин е роден во [[Маунт Хоуп (Њујорк)|Финчвил]], [[Округ Оринџ (Њујорк)|округ Оринџ]], [[Њујорк]], како второ од десет деца на земјоделците Џејмс К. Остин и Елизабет (Кортрајт) Остин. Тој посетувал државно училиште кога бил млад, но работел и на семејната фарма. Неговиот интерес за растителниот свет се појавил уште на рана возраст и бил постојан придружник на неговата мајка во нејзината цветна градина. Во раните 1850-ти, Остин го посетувал класичното училиште „Ранкин“ во округот [[Сасекс (Њу Џерси)|Сасекс]], [[Њу Џерси]], каде што се посветил на изучување на ботаниката благодарение на влијанието на г-ѓа Ранкин, која била позната ботаничарка во тоа време. Во овој период тој развил посебна страст кон [[Мов|мововите]] и [[Лишаи|лишаите]]. Остин продолжил да развива меѓународно признати вештини за именување и идентификување на бриофити. Како млад човек, Остин работел како учител во [[Тапан (Њујорк)|Тапан]], Њујорк, каде што ја запознал и се оженил со Хана Кембел, ќерка на земјоделец [[Њу Џерси|од Њу Џерси]]. Но, токму преку неговото запознавање со [[Џон Тори]], тој обезбедил позиција како кустос на Хербариумот на Колумбискиот колеџ од 1859 до 1863 година.<ref name="TheClub">{{Наведена книга|url=https://play.google.com/store/books/details?id=vl00AQAAMAAJ&rdid=book-vl00AQAAMAAJ&rdot=1|title=of the Torrey Botanical Club (volumes 16 - 17)|date=1921|publisher=New Era Printing Press|location=Lancaster, PA|page=33|access-date=June 15, 2016}}</ref> Во 1870 година, тој го објавил своето најпознато дело, ''Musci appalachiani'', кое ги опишува мововите од источниот дел на Соединетите Американски Држави. Исто така истата година објавил и дистрибуирал еxsiccata од ''Musci appalachiani'', насловено ''Етикети за примероци од мовови, главно собрани во источниот дел на Северна Америка од К. Ф. Остин'', проследени со две други [[еxsiccata]] на хербариумски примероци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=996598272|title=Musci Appalachiani, Tickets of specimens of mosses collected mostly in the eastern part of North America by C. F. Austin: IndExs ExsiccataID=996598272|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=27 June 2024}}</ref> Починал во Клостер, Њу Џерси, каде што го поминал поголемиот дел од својот живот. Тој зад себе ги оставил сопругата, еден син, пет ќерки и неговите родители. == Наследство == [[Род (биологија)|Родот]] ''[[Austinia]]'' бил именуван во негова чест.<ref>{{Наведено списание|date=2026-04-11|title=International Plant Names Index|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Plant_Names_Index&oldid=1348179925|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> {{Ботаничар|Austin}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Дела од или за Коу Финч Остин на Интернет архивата * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/30991 Дела од К. Ф. Остин] на Библиотеката за биодиверзитетно наследство. * Внес за [http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/browse.cfm?vol=1#page/129 К. Ф. Остин] на TL2 (Таксономска литература 2).{{Ризница-ред|Coe Finch Austin (botanist)}} [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1880 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Бриолози]] rqc08yqzbmmc8yxe6z1kg1odmb591wv 0 1402609 5628642 5628038 2026-09-15T07:44:34Z Jtasevski123 69538 поп 5628642 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Роберт Џон Бејтс|image=|image_size=|caption=|birth_date=1946|birth_place=[[Австралија]]|death_date=|death_place=|fields=[[ботаника]]|spouse=|workplaces=[[Аделаида]], [[Јужна Австралија]]|author_abbrev_bot=R.J.Bates}}'''Роберт Џон „Роб“ Бејтс''' ([[Англиски јазик|анг]]: Robert John Bates; роден 1946) – австралиски ботаничар, колекционер на растенија и илустратор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.anbg.gov.au/bot-biog/bot-biog-B.html|title=CHAH - Australian Plant Collectors & Illustrators (B)|work=www.anbg.gov.au|accessdate=2019-06-29}}</ref> == Биографија == Бејтс пораснал во [[Маловиште|Мајлор]], [[Јужна Австралија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.australianorchidfoundation.org.au/268-2009/|title=South Australian Thelymitra|last=adminorchid|date=2016-01-19|work=Australian Orchid Foundation|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103138/https://www.australianorchidfoundation.org.au/268-2009/|archive-date=9 January 2021|accessdate=2019-06-30}}</ref> а живее во [[Фервју Парк (Јужна Австралија)|Фервју Парк]], [[Аделаида]] повеќе од 40 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.environment.sa.gov.au/Content/Publications/JABG01P357_Bates.pdf|title=A PUTATIVE HYBRID BETWEEN PRASOPHYLLUM ARCHER' AND P. DESPECTANS (ORCHIDACEAE)|last=Bates|first=R.|date=1979}}</ref> Професионално, Бејтс е првенствено познат по својот интерес за [[Семени растенија|семените растенија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=13250-1&back_page=/ipni/editAdvAuthorSearch.do?find_abbreviation=&find_surname=bates*&find_isoCountry=&find_forename=robert*&output_format=normal|title=IPNI Author Details|work=www.ipni.org|accessdate=2019-06-30}}</ref> особено, проучувањето на јужноавстралиските [[орхидеи]], каде што опишал најмалку 68 [[Вид (биологија)|видови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://species.m.wikimedia.org/wiki/Category:Robert_John_Bates_taxa|title=Category:Robert John Bates taxa - Wikispecies|work=species.m.wikimedia.org|accessdate=2019-06-29}}</ref> == Публикации == Неговите публикации вклучуваат: * 1978. ''Опрашување на орхидеи – Дел 9. Самоопрашување.'' ''Списание на Друштвото за домородни орхидеи на Јужна Австралија'' 3, 7–8. * 1982. ''Набљудувања на поленски вектори на Caladenia congesta. Списание на Друштвото за домородни орхидеи на Јужна Австралија'' 6, 37–38. * 1984a. ''Екологијата и биологијата на Caladenia rigida ([[Орхидеи|Orchidaceae]]).'' ''Јужноавстралиски природонаучник'' 56–59, 63–65. 58, * 1984b. ''Опрашување на Caladenia: преглед. Orchadian 7, 269–270.'' * 1984c. ''Родот'' ''Microtis.'' (''Orchidaceae''). ''Таксономска ревизија со забелешки за биологијата. Списание на Ботаничките градини во Аделаида''. 7, 45–89. * 1985a. ''Список на хибриди на австралиски копнени орхидеи. Списание на Друштвото за домородни орхидеи на Јужна Австралија'' * 1985b. ''Шаренолики Thelymitra хибриди''. ''Orchadian'' 8, 119–121. * 1990. (со Џ. З. Вебер) ''Орхидеи на Јужна Австралија. Прирачник за флората и фауната на Јужна Австралија''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.environment.sa.gov.au/Content/Publications/Orchids%20of%20South%20Australia%20WEB%20300dpi.pdf#search=%22Orchids%20of%20South%20Australia%22%20Bates%20%26%20Weber|title=Orchids of South Australia|last=Bates|first=R. J.}}</ref> * 1991 (со Д. Л. Џоунс) ''Истражување на австралиски орхидеи 2: 77.'' * 1995. ''Видовите Wurmbea ([[Лилјани|Liliaceae]]) во Јужна Австралија. Списание на Ботаничката градина во Аделаида 16.'' * 1996. ''Малку познати јужноавстралиски орхидеи-пајаци. Orchadian 12, 29–32.<ref>{{Наведено списание|last=Peakall|first=Rod|last2=Brown|first2=Graham R.|last3=Bower|first3=Colin C.|last4=Faast|first4=Renate|last5=Phillips|first5=Ryan D.|date=2009-08-19|title=Implications of pollination by food and sexual deception for pollinator specificity, fruit set, population genetics and conservation of Caladenia (Orchidaceae)|journal=Australian Journal of Botany|language=en|volume=57|issue=4|pages=287–306|doi=10.1071/BT08154|issn=1444-9862}}</ref>'' * 1999.''Самоопрашувани сончеви орхидеи од групите Thelymitra pauciflora – T. longifolia во Австралија.'' ''The Orchadian'', 13(2): 65–68. * 2007. ''Преглед на родот Wurmbea во Јужна Австралија (Colchicaceae-Liliaceae): клучеви за идентификација, нови таксони и комбинации, како и забелешки. Списание на Ботаничката градина во Аделаида'' ''21.'' * 2008. Нови комбинации кај ''Pterostylis'' и ''Caladenia'' и други промени на имињата кај Orchidaceae во Јужна Австралија. Весник на Ботаничката градина во Аделаида. 22.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bie.ala.org.au/species/http://id.biodiversity.org.au/name/apni/216099|title=Caladenia saxatilis : Star Spider-Orchid|last=Atlas of Living Australia|work=bie.ala.org.au|language=en-AU|accessdate=2019-06-29}}</ref> * 2010. Комплексот ''Thelymitra pauciflora'' [[R.Br.]] (Orchidaceae) во Јужна Австралија, со опис на седум нови таксони. ''Списание на Ботаничката градина во Аделаида.'' 24.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jstor.org/stable/i23872566|title=Vol. 24, 20 December 2010 of Journal of the Adelaide Botanic Gardens on JSTOR|work=www.jstor.org|language=en|accessdate=2019-06-30}}</ref> {{Ботаничар|R.J.Bates}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Robert John Bates}} * [http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=13250-1&back_page=%2Fipni%2FeditAdvAuthorSearch.do%3Ffind_abbreviation%3D%26find_surname%3Dbates*%26find_isoCountry%3D%26find_forename%3Drobert*%26output_format%3Dnormal Роберт Џон Бејтс] на Меѓународниот индекс на имиња на растенија * [https://data.environment.sa.gov.au/Plants-and-Animals/Herbarium-Journals/Pages/Journal-Search.aspx Пребарување во списание за Бејтс] (18 статии) во Свајнсона и списание на Ботаничката градина во Аделаида {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бејтс, Роберт Џон }} [[Категорија:Родени во 1946 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Австралиски ботаничари]] jy4os2ip1gtmfi2w7a4r5czmtbkib1d 0 1402614 5628687 5627766 2026-09-15T09:28:56Z BosaFi 115936 5628687 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Lucile Allorge|image=Lucile Allorge 4795.jpg|birth_name=Lucile Boiteau|birth_date={{Birth date|df=y|1937|10|25}}|birth_place=[[Antananarivo]], Madagascar|death_date={{Death date and age|2023|8|31|1937|10|25|df=yes}}|death_place=[[Saint-Rémy-lès-Chevreuse]], France|workplaces=[[French National Centre for Scientific Research|CNRS]]|awards={{hlist|Prix de Coincy|Knight of the National Order of Merit of Madagascar}}|author_abbrev_bot='''L.Allorge'''}}'''Лусил Алорџ''' (мом. '''Боато'''; 25.10.1937–29.09. 2023) била француска ботаничарка родена во Мадагаскар. == Биографија == Лусил Боато е родена во Антананариво, Мадагаскар, на 25,10.1937 год.<ref name="1:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=dPkfAQAAIAAJ|title=Plant Collectors in Madagascar and the Comoro Islands: A Biographical and Bibliographical Guide to Individuals and Groups who Have Collected Herbarium Material of Algae, Bryophytes, Fungi, Lichens, and Vascular Plants in Madagascar and the Comoro Islands, Part 1|last=Dorr|first=Laurence J.|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|year=1997|isbn=978-1-900347-18-1|page=8|oclc=1029975471}}</ref> Нејзиниот татко, Пјер Боато, бил основач и директор на Ботаничката и зоолошката градина во Цимбазаза. Алорџ имал докторат по ботанички науки.<ref name="2:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiedoutremer.fr/academiciens/?aId=83|title=Academiciens - ALLORGE Lucile|work=Académie des sciences d'outre-mer|language=fr|accessdate=26 January 2023}}</ref><ref name="3:frwp">{{Наведена книга|url=https://sciencepress.mnhn.fr/fr/collections/memoires-du-museum-national-d-histoire-naturelle-ser-b-botanique-1950-1992/monographie-des-apocynacees-tabernaemontanoidees-americaines|title=Monographie des Apocynacées - Tabernaemontanoïdées américaines|publisher=Publications scientifiques du Muséum national d'Histoire naturelle|location=Paris|language=fr|access-date=26 January 2023}}</ref> Алорџ била членка на многу научни друштва, вклучувајќи го и Ботаничко друштво на Франција, каде што ја освоила Наградата Коенси во 2011 год.<ref name="SBF">{{Наведена мрежна страница|url=https://societebotaniquedefrance.fr/les-prix/prix-de-coincy/|title=Prix de Coincy|date=26 November 2019|publisher=Société botanique de France|language=fr-FR|accessdate=26 January 2023}}</ref> Во 1968 год, таа се приклучила на Францускиот национален центар за научни истражувања.<ref name="2:frwp" /> Како почесно аташе во Националниот музеј за природонаука, Франција, таа извршила бројни мисии во Француска Гвајана, Мадагаскар, Филипините, Венецуела и Малезија. Алорџ објавила повеќе од 100 научни статии. Била прогласена за Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар.<ref name="2:frwp" /><ref name="4:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LggbtAEACAAJ|title=Plantes de Madagascar: atlas|last=Allorge-Boiteau|first=Lucile|publisher=Museo éditions|year=2017|isbn=978-2-373-75025-6|language=fr|chapter=Préface, by Peter B. Phillipson|oclc=1005135486}}</ref> Во 2007 год, била избрана во Академијата за надворешни науки како дописен член на 4 - та секција.<ref name="2:frwp" /> Била член на Француското здружение на истражувачи.<ref name="5:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/societaires/anciens-societaires/|title=Sociétaires actuels|publisher=Société des Explorateurs Français|language=fr-FR|accessdate=9 May 2026}}</ref> Алорџ починала на 29.09.2023 год, на 85 - годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/2023/09/04/hommage-i-lucie-allorge/|title=In Memoriam {{!}} Adieu à Lucie Allorge (1937-2023) – Société des Explorateurs Français|date=2023-09-04|language=fr-FR|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Епонимија == * [[Лилјани|Liliaceae]] - ''Aloe lucile-allorgeae'' Rauh * [[Дебелци|Crassulaceae]] - ''Kalanchoe lucile-allorgei'' Rauh & Mangeldorf * Buthidae - ''Tityobuthus lucileae'' == Награди и почести == * Награда за ковници, 2011 * Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар == Избрани дела == * Лусил Алорџ, ''Plantes de Madagascar : atlas''. Плаисан : МУЗЕЈ (1-во издание 2008), 2017{{ISBN|978-2-37375-025-6|2-37375-025-2}} * Лусил Алорџ (соработник), ''Je sais utiliser mes huiles essentielles''. Париз : Улица де л'ешикиер, 2016 * Колективна работа под раководство на Лусил Алорџ и Томас Хеверманс, ''Наморока мисија на Мадагаскар.'' Тулуз Приватно; Париз : National d'Histoire Naturelle музеј, 2015 година * Ив Деланж, Ив-Мари Ален, Франсоаза-Елен Журда, Лусил Алорџ, ''Лесер : le génie architectural au service des plantes''. Арл : Актес Суд, 2013. * Режин Розентал, Лусил Алорџ, Жан-Ноел Бурте, Кристијан Месие, ''Ориџинс : les forêts primaires dans le monde''. Тулуз Приватни изданија, 2012 * Лусил Алорџ-Бутео и Максим Алорџ, ''Faune et flore de Madagascar..'' Париз Картала, 2011 * Лусил Алорџ-Буто, Режин Розентал, ''Madagascar : l'Eden fragile : биодиверзитет.'' Тулуз Приватни изданија, 2010 * Лусил Алорџ, ''Plantes de Madagascar: атлас.'' Париз : Улмер, 2008 * Лусил Алорџ, ''Одисеја на растенијата : les botanistes voyageurs, les jardins des plantes, les herbiers''. Париз : JC Lattès, 2003 (на цена Émile Galle) * Сузан Молет и Лусил Алорџ, ''Историја на ботанички и зоолошки парк на Цимбазаза'' Изданија Alzieu, Гренобл, 2000 г. * Pierre Boiteau, Marthe Boiteau и Lucile Allorge, ''Dictionnaire des noms malgaches des végétaux'' Éditions Alzieu. Гренобл. 1999 година * Пјер Боато, Лусил Алорџ-Буто, ''Каланхое (Crassulacées) од Мадагаскар : systématique, écophysiologie et phytochimie.'' Париз Картала, 1995 * Пјер Боато и Лусил Алорџ-Буато, ''Plantes médicinales de Madagascar.'' Париз Картала, 1993 * Научен правец на преобјавувањето на „ ''Илустрацијата на жанровите“'' од [[Жан Батист Ламарк|Жан-Батист Ламарк]], 1000 плочи, 10 тома. Париз Изданија Амарка, 1989. Превод на шпански од Liber Ediciones, 1995 година. * Лусил Алорџ, ''Монографија на Apocynacées - Tabernaemontanoïdées américaines''. National d'Histoire naturelle, Париз, (Mémoires du Muséum national d'Histoire naturelle, Sér. B – Botanique (1950-1992); 30). 1985 година. == Изложби == * ''Ботанички страсти: натуралисти патници во времето на големите откритија'' : изложба, Ploézal, Domaine départemental de la Roche Jagu, 7 јуни-9 ноември 2008 година. Рен: Западна Франција, 2008 == Филмографија == * ''Sur la piste de Wallace'', експедиција на Филипините во јануари 2000 година под раководство на Патрис Франчески. ДВД. * ''Les sortilèges de l'île rouge'' Мадагаскар, Анкарана, во ноември 2001 година, режисер Alain Tixier, Ushuaïa Nicolas Hulot, ДВД. * ''Лавиринтот на тајната на Наморока'', режисерите Жан-Мишел Корилион и Изабел Кулон == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алорџ, Лусил }} [[Категорија:Починати во 2023 година]] [[Категорија:Родени во 1937 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 6a5lwporswceywle7w19rrhpp9iwf9w 5628692 5628687 2026-09-15T09:34:02Z BosaFi 115936 5628692 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Lucile Allorge|image=Lucile Allorge 4795.jpg|birth_name=Лусил Боато|birth_date={{Birth date|df=y|1937|10|25}}|birth_place=[[Антананариво]], Мадагаскар|death_date={{Death date and age|2023|8|31|1937|10|25|df=yes}}|death_place=[[Сен-Реми-ле-Шеврез]], Франција|workplaces=[[Француски национален центар за научни истражувања]]|awards={{Витез на Националниот орден за заслуги на Мадагаскар}}|author_abbrev_bot='''L.Allorge'''}}'''Лусил Алорџ''' (мом. '''Боато'''; 25.10.1937–29.09. 2023) била француска ботаничарка родена во Мадагаскар. == Биографија == Лусил Боато е родена во Антананариво, Мадагаскар, на 25,10.1937 год.<ref name="1:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=dPkfAQAAIAAJ|title=Plant Collectors in Madagascar and the Comoro Islands: A Biographical and Bibliographical Guide to Individuals and Groups who Have Collected Herbarium Material of Algae, Bryophytes, Fungi, Lichens, and Vascular Plants in Madagascar and the Comoro Islands, Part 1|last=Dorr|first=Laurence J.|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|year=1997|isbn=978-1-900347-18-1|page=8|oclc=1029975471}}</ref> Нејзиниот татко, Пјер Боато, бил основач и директор на Ботаничката и зоолошката градина во Цимбазаза. Алорџ имал докторат по ботанички науки.<ref name="2:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiedoutremer.fr/academiciens/?aId=83|title=Academiciens - ALLORGE Lucile|work=Académie des sciences d'outre-mer|language=fr|accessdate=26 January 2023}}</ref><ref name="3:frwp">{{Наведена книга|url=https://sciencepress.mnhn.fr/fr/collections/memoires-du-museum-national-d-histoire-naturelle-ser-b-botanique-1950-1992/monographie-des-apocynacees-tabernaemontanoidees-americaines|title=Monographie des Apocynacées - Tabernaemontanoïdées américaines|publisher=Publications scientifiques du Muséum national d'Histoire naturelle|location=Paris|language=fr|access-date=26 January 2023}}</ref> Алорџ била членка на многу научни друштва, вклучувајќи го и Ботаничко друштво на Франција, каде што ја освоила Наградата Коенси во 2011 год.<ref name="SBF">{{Наведена мрежна страница|url=https://societebotaniquedefrance.fr/les-prix/prix-de-coincy/|title=Prix de Coincy|date=26 November 2019|publisher=Société botanique de France|language=fr-FR|accessdate=26 January 2023}}</ref> Во 1968 год, таа се приклучила на Францускиот национален центар за научни истражувања.<ref name="2:frwp" /> Како почесно аташе во Националниот музеј за природонаука, Франција, таа извршила бројни мисии во Француска Гвајана, Мадагаскар, Филипините, Венецуела и Малезија. Алорџ објавила повеќе од 100 научни статии. Била прогласена за Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар.<ref name="2:frwp" /><ref name="4:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LggbtAEACAAJ|title=Plantes de Madagascar: atlas|last=Allorge-Boiteau|first=Lucile|publisher=Museo éditions|year=2017|isbn=978-2-373-75025-6|language=fr|chapter=Préface, by Peter B. Phillipson|oclc=1005135486}}</ref> Во 2007 год, била избрана во Академијата за надворешни науки како дописен член на 4 - та секција.<ref name="2:frwp" /> Била член на Француското здружение на истражувачи.<ref name="5:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/societaires/anciens-societaires/|title=Sociétaires actuels|publisher=Société des Explorateurs Français|language=fr-FR|accessdate=9 May 2026}}</ref> Алорџ починала на 29.09.2023 год, на 85 - годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/2023/09/04/hommage-i-lucie-allorge/|title=In Memoriam {{!}} Adieu à Lucie Allorge (1937-2023) – Société des Explorateurs Français|date=2023-09-04|language=fr-FR|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Епонимија == * [[Лилјани|Liliaceae]] - ''Aloe lucile-allorgeae'' Rauh * [[Дебелци|Crassulaceae]] - ''Kalanchoe lucile-allorgei'' Rauh & Mangeldorf * Buthidae - ''Tityobuthus lucileae'' == Награди и почести == * Награда за ковници, 2011 * Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар == Избрани дела == * Лусил Алорџ, ''Plantes de Madagascar : atlas''. Плаисан : МУЗЕЈ (1-во издание 2008), 2017{{ISBN|978-2-37375-025-6|2-37375-025-2}} * Лусил Алорџ (соработник), ''Je sais utiliser mes huiles essentielles''. Париз : Улица де л'ешикиер, 2016 * Колективна работа под раководство на Лусил Алорџ и Томас Хеверманс, ''Наморока мисија на Мадагаскар.'' Тулуз Приватно; Париз : National d'Histoire Naturelle музеј, 2015 година * Ив Деланж, Ив-Мари Ален, Франсоаза-Елен Журда, Лусил Алорџ, ''Лесер : le génie architectural au service des plantes''. Арл : Актес Суд, 2013. * Режин Розентал, Лусил Алорџ, Жан-Ноел Бурте, Кристијан Месие, ''Ориџинс : les forêts primaires dans le monde''. Тулуз Приватни изданија, 2012 * Лусил Алорџ-Бутео и Максим Алорџ, ''Faune et flore de Madagascar..'' Париз Картала, 2011 * Лусил Алорџ-Буто, Режин Розентал, ''Madagascar : l'Eden fragile : биодиверзитет.'' Тулуз Приватни изданија, 2010 * Лусил Алорџ, ''Plantes de Madagascar: атлас.'' Париз : Улмер, 2008 * Лусил Алорџ, ''Одисеја на растенијата : les botanistes voyageurs, les jardins des plantes, les herbiers''. Париз : JC Lattès, 2003 (на цена Émile Galle) * Сузан Молет и Лусил Алорџ, ''Историја на ботанички и зоолошки парк на Цимбазаза'' Изданија Alzieu, Гренобл, 2000 г. * Pierre Boiteau, Marthe Boiteau и Lucile Allorge, ''Dictionnaire des noms malgaches des végétaux'' Éditions Alzieu. Гренобл. 1999 година * Пјер Боато, Лусил Алорџ-Буто, ''Каланхое (Crassulacées) од Мадагаскар : systématique, écophysiologie et phytochimie.'' Париз Картала, 1995 * Пјер Боато и Лусил Алорџ-Буато, ''Plantes médicinales de Madagascar.'' Париз Картала, 1993 * Научен правец на преобјавувањето на „ ''Илустрацијата на жанровите“'' од [[Жан Батист Ламарк|Жан-Батист Ламарк]], 1000 плочи, 10 тома. Париз Изданија Амарка, 1989. Превод на шпански од Liber Ediciones, 1995 година. * Лусил Алорџ, ''Монографија на Apocynacées - Tabernaemontanoïdées américaines''. National d'Histoire naturelle, Париз, (Mémoires du Muséum national d'Histoire naturelle, Sér. B – Botanique (1950-1992); 30). 1985 година. == Изложби == * ''Ботанички страсти: натуралисти патници во времето на големите откритија'' : изложба, Ploézal, Domaine départemental de la Roche Jagu, 7 јуни-9 ноември 2008 година. Рен: Западна Франција, 2008 == Филмографија == * ''Sur la piste de Wallace'', експедиција на Филипините во јануари 2000 година под раководство на Патрис Франчески. ДВД. * ''Les sortilèges de l'île rouge'' Мадагаскар, Анкарана, во ноември 2001 година, режисер Alain Tixier, Ushuaïa Nicolas Hulot, ДВД. * ''Лавиринтот на тајната на Наморока'', режисерите Жан-Мишел Корилион и Изабел Кулон == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алорџ, Лусил }} [[Категорија:Починати во 2023 година]] [[Категорија:Родени во 1937 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] j0tfgn3woc03r66cl1pojjeag4ch9qu 0 1402618 5628694 5627765 2026-09-15T09:38:19Z BosaFi 115936 5628694 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Едвард Александар Њуел Арбер|image=E. A. Newell Arber.jpg|birth_date=5 август 1870|birth_place=[[Лондон]]|death_date=14 јуни1918|death_place=[[Кембриџ]]|field=[[Ботаника]], [[Палеонтологија]]}}'''Едвард Александар Њуел Арбер''' (5.09.1870, Лондон– 14,06.1918, Кембриџ) бил англиски ботаничар и палеонтолог.<ref name="TAH">{{Наведена мрежна страница|url=http://archiveshub.ac.uk/data/gb590-arbr|title=The Papers of Edward Alexander Newell Arber|publisher=The Archives Hub|accessdate=5 August 2015}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=A. A.|year=1918|title=Obituary. E. A. Newell Arber (with a list of his more important publications)|url=https://archive.org/details/geologicalmagazi651918wood/page/426|journal=The Geological Magazine|volume=5|pages=426–431}}</ref> Неговиот татко бил литературен научник и антологичар Едвард Арбер. Арбер е роден на улицата Квин Сквер број 5, Блумсбери. Испратен во Давос, Швајцарија на 15 - годишна возраст од здравствени причини, тој развил интерес за ботаника. Враќајќи се дома, студирал ботаника и геологија на колеџот Тринити во Кембриџ (1895 - 1899), каде што подоцна станал професор, специјализиран за палеоботаника. Од 1899 год до крајот на својот живот бил назначен за демонстратор по палеоботаника во Музејот на Вудвард [подоцна Сеџвик] во Кембриџ. Помеѓу 1901 и 1906 год работел на именување и распоред на палеоботанските примероци во Геолошкиот оддел на Британскиот музеј.<ref name="TAH" /> Тој се омажил со морфологот на растенијата и филозоф Агнес Робертсон во 1909 год. Тие имале многу заеднички интереси, а неговиот брак бил опишан како „среќен“. Тие имале 1 дете, ќерка. Тој починал во 1918 год по период на нарушено здравје. == Дела == [[File:Stigmaria_ficoides_Arber_1911.png|лево|мини| Фосилно стебло на Stigmaria ficoides, од ''„Природната историја на јагленот“'']] Делумен список * 1905 година. [[iarchive:catalogueoffossi00brit|''Каталог на фосилните растенија од флората Glossopteris во одделот за геологија, Британски музеј (природна историја): како монографија на пермо-карбониферната флора на Индија и јужната хемисфера'']]. Ед. Лонгманс. 255 стр. * 1910 година. [[iarchive:plantlifeinalpin00arbe|''Растителен свет во алпска Швајцарија: да се биде опис на природната историја на алпските растенија на едноставен јазик'']]. Ед. Џ. Мареј. 355 стр. * 1911 година. [[iarchive:naturalhistoryof00arberich|''Природната историја на јагленот'']]. Ед. Универзитетски печат. 163 стр. Reeditó en 2008 Kessinger Publ. 176 стр.{{ISBN|0548907919}} * 1911 година. [[iarchive:coastsceneryofno00arberich|''Крајбрежниот пејзаж на Северен Девон: како опис на геолошките карактеристики на крајбрежната линија што се протега од Порлок во Сомерсет до Боскасл во Северен Корнвол'']], Ед. ЏМ Дент и синови, ДООЕЛ. 261 стр. * 1917 година. [[iarchive:earliermesozoicf00arbe|''Пораните мезозојски флори на Нов Зеланд'']]. Том 6 од Нов Зеланд. Замин. на рудници. Новозеландски геолошки Анкета. Палеонтолошки билтен. 80 стр. * 1921 година. [[iarchive:devonianflorasst00arbe|''Девонски флори; студија за потеклото на кормофитите'']]. 100 стр. Препечатено во 2010 година, General Books LLC. 62 стр.{{ISBN|9781153342421}} == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Арбер, Едвард Александар Њуел}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Професори на Кембричкиот универзитет]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] [[Категорија:Починати во 1918 година]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] qyg8dxxnpcwvqkqky9vu5nu708uu41d 0 1402621 5628709 5627760 2026-09-15T09:49:39Z BosaFi 115936 5628709 wikitext text/x-wiki '''Вилијам Арчер''' (1820 – 1874) бил австралиски архитект, природонаучник, сточар, политичар и член на истакнатото семејство Арчер. Тој бил 2 син на Томас Арчер, истакнат сточар и политичар. Силниот интерес за архитектурата го навел да оди во Лондон за да студира архитектура кога завршил училиште, каде што студирал кај Вилијам Роџерс и Роберт Стивенсон. За време на својот живот изградил многу колонијални згради низ Тасманија, служел како член и на Тасманското собрание и на Тасманскиот законодавен совет и дал значаен придонес во ботаниката, а неколку автохтони тасмански растенија се именувани по него. И покрај ова, тој починал без пари во имотот Ферфилд, кој му припаѓал на неговиот брат Џозеф Арчер, на 15.10.1874 год.<ref name="adb">{{Наведена книга|url=https://adb.anu.edu.au/biography/archer-william-1460|title=Australian Dictionary of Biography|last=G. T. Stilwell|publisher=[[Melbourne University Press]]|year=1969|volume=3|chapter=William Archer (1820–1874)|access-date=17 July 2013}}</ref> == Живот == Арчер бил роден во Лонсестон, Ван Дименс Ленд (сега Тасманија) во влијателно локално семејство Арчер, сопственици на имотите Брикендон и Вулмерс, тесно поврзано и побожно англиканско семејство на Томас (1780 – 1850), банкар и земјопоседник, и Сузана (родена Хортл) Арчер. Тој бил оженет (7.04.1846 год) со Ана Хортл, негова прва братучетка, со која имал тринаесет деца, од кои едно починало пред него. Арчер студирал архитектура и геодетство во Лондон од 1836 до 1840 год кај Вилијам Роџерс. По завршувањето на тие студии, тој работел кај Роберт Стивенсон 2 год, пред да се врати во Тасманија на 18.10.1842 год. Неговата кариера во архитектурата била одложена кога неговиот брат починал, а семејната банка пропаднала. Тој го презел управувањето со семејниот имот Вулмерс неколку години. По ова, тој повторно се преселил во Лондон за да студира ботаника. Арчер студирал ботаника во Англија помеѓу 1856 и 1858 год и бил избран за член на Линеанското друштво пред да се врати во Тасманија. Тој бил секретар на Кралското друштво на Тасманија од 1860 до 1861 год. Сер Џозеф Далтон Хукер му напишал посвета нему (и заедно со Роналд Кемпбел Ган) во неговата ''„Флора Тасманија“'' (1859). Арчер составил илустрации на орхидеи и собрал и испратил бројни примероци од растенија од Тасманија до Кралските ботанички градини во Кју.<ref name="adb" /> Бил назначен за архитект во Англиканската епархија на Тасманија и го дизајнирал училиштето Хачинс кое се наоѓало во Хобарт (1848 – 49), дополнувања на имотите Вулмерс и Брикендон кои се наведени како светско наследство, календарската куќа „Мона Вејл“ (1865 – 68) во Рос, неговиот дом во Чешант, Ферфилд за неговиот брат. Неговите братучеди учеле во колеџот „Сондриџ и Хортон“ во Рос. Арчер дел од својата архитектонска работа ја завршил бесплатно.<ref name="adb" /> Арчер починал во Креси, на 15.10.1874 год, по подолг период на финансиски тешкотии.<ref name="adb" /> === Политика === Тој бил член на тасманскиот парламент 3 пати, еднаш како член на Законодавниот совет (1851 – 1855) и два пати како член на Собранието (1860 – 1862 и 1866 –1868). == Архитектонски дела == === Резиденции === * Дел од имотот Вулмерс<ref name="adb" /> * Сондриџ, Креси<ref name="adb" /> * Портико на имотот Брикендон<ref name="daao">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.daao.org.au/bio/william-archer/biography/?|title=William Archer – Biography|publisher=daao.org.au|accessdate=14 May 2015}}</ref> * Куќа Чешант, долина Меандер<ref name="daao" /> * Мона Вејл, Рос<ref name="daao" /> * Крило на детската соба на Паншангер Хаус, Лонгфорд<ref name="daao" /> * Доградби на куќата Ферфилд, Епинг Форест<ref name="daao" /> === Цркви === * Англиканска црква „Свети Петар“, Сент Леонардс (срушена)<ref name="daao" /> * Поранешна капела „Патерсонс рамнини“, Сент Леонардс<ref name="daao" /> === Училишта === * Колеџ Хортон (претежно срушен)<ref name="adb" /> * Старата зграда на училиштето Хачинс<ref name="daao" /> == Наследство == Видовите ''Eucalyptus archeri'', ''Amphibromus archeri'',<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8ieqQs7hIREC&q=William+Archer+%281820%E2%80%931874%29&pg=PA99|title=CRC world dictionary of grasses common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology.|last=Quattrocchi|first=Umberto|date=2006|publisher=CRC/Taylor & Francis|isbn=9781420003222|location=Boca Raton, FL|page=99}}</ref> ''Corunastylis archeri''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AZ96-uEbI6oC&q=Elfin+Midge+Orchid+william+archer&pg=PA101|title=Flora of the Otway Plain and Ranges 1: Orchids, Irises, Lilies, Grass-trees, Mat-rushes and Other Petaloid Monocotyledons|last=Mayfield|first=Enid|date=2010|publisher=Csiro Publishing|isbn=9780643102002|page=99|access-date=31 December 2014}}</ref> и родот Archeria се именувани по него. {{Ботаничар|W.Archer&nbsp;bis}} == Наводи == <references> </references> {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1874 година]] [[Категорија:Родени во 1820 година]] [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] c75tzuooavzdg7bq4wbbmzser2n8kwk 0 1402623 5628715 5626748 2026-09-15T09:55:20Z BosaFi 115936 5628715 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Артур Хју Гарфит Алстон|birth_date=4 септември 1902|birth_place=[[Вест Ешби]], [[ОК]]|death_date=17 март 1958|death_place=[[Барселона]], [[Шпанија]]|field=[[ботаника]]|author_abbrev_bot=Alston}}'''Артур Хју Гарфит Алстон''' (роден во Вест Ешби на 4.09.1902 год; починал во Барселона на 17.03.1958 год) бил англиски ботаничар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/a/170-1|title=Alston, Arthur Hugh Garfit {{!}} International Plant Names Index|work=ipni.org}}</ref> == Образование и кариера == Неговиот татко бил свештеник и аматерски природонаучник, кој прв го заинтересирал за оваа област. А.Х.Г. Алстон подоцна ја добил својата диплома од Универзитетот во Оксфорд.Потоа работел во Кралските ботанички градини во Кју и во колонијалниот Оддел за земјоделство во Цејлон. Тој се приклучил на Линеевското друштво во Лондон во 1927 год. {{botanist|Alston|inline=yes}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Alston, Arthur Hugh Garfit}} [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1958 година]] [[Категорија:Родени во 1902 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] m9d7ic51512zt8pgog5jfbjb4z7r2zh 0 1402624 5628719 5626749 2026-09-15T09:59:23Z BosaFi 115936 5628719 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|honorific_prefix=Професор|name=Лерој Абрамс|honorific_suffix=|image=File:LeRoy Abrams Stanford Quad 1925.jpg|caption=Лерој Абрамс (1925)|birth_name=|birth_date={{birth date|1874|10|01}}|birth_place=Шефилд, Ајова|death_date={{death date and age|1956|08|15|1874|10|01}}|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|monuments=|nationality=|other_names=|education=|alma_mater=|occupation=Професор|years_active=|employer=[[Стендфордски универзитет]]|organization=|known_for=|notable_works=|style=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|awards=}}'''Лерој Абрамс''' (1874 – 1956) бил американски ботаничар и писател.<ref name="HUH">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=875|title=LeRoy Abrams|work=Harvard University Herbaria - Index of Botanists|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=22 October 2015}}</ref><ref name="Wilson">{{Наведено списание|last=Wilson|first=Albert|date=October 1956|title=Wilson, Albert, 1903– Papers, ca. 1910–1995, Special Collections & University Archives M1397|url=http://trees.stanford.edu/AW-abrams.htm|journal=Journal of the California Horticultural Society|volume=XVII}}</ref> Тој бил професор по ботаника на Универзитетот Стенфорд.<ref name="Wilson" /> Тој напишал и илустрирал четиритомна книга ''„Илустрирана флора на тихоокеанските држави“'' ,а последниот том бил објавен постхумно, по компилацијата и уредувањето од Роксана Ферис.<ref name="Wilson" /> Тој и неговата сопруга имале куќа со поглед на долината Санта Клара.<ref name="Wilson" /> Нивното единствено дете, ќерка, починала пред него.<ref name="Wilson" />{{botanist|Abrams|inline=yes}} == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County I|last=Abrams|first=LeRoy|year=1902|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County II|last=Abrams|first=LeRoy|year=1903|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001494086|title=Flora of Los Angeles and Vicinity|last=Abrams|first=LeRoy|year=1904|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Phytogeography of Trees and Shrubs of Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1908|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=http://trees.stanford.edu/PDF/Abrams.pdf|title=The Gymnosperms Growing On the Grounds of Leland Stanford Jr. University|last=Abrams|first=LeRoy|year=1913|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Cypress Trees in Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1914|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=The Floral Features of California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1915|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/illustratedflora01abra|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|publisher=[[Stanford University Press]]|year=1923|volume=1|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1944|volume=2|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1951|volume=3|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1960|volume=4|author-mask=0}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1956 година]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] it3a5xacfj45pdrbsoy1jb1fe3b994s 0 1402625 5628787 5627758 2026-09-15T10:45:31Z BosaFi 115936 5628787 wikitext text/x-wiki  {{Infobox person | name = Беатрис Армари | image = | imagesize = | caption = | othername = | birth_name = | birth_date = 1877 | birth_place = | death_date = 1918 | death_place = | burial_place = | nationality = | alma_mater = | occupation = [[ботаничар]] | years_active = | known_for = [[Флора]] на [[Еритреја]] | spouse = Бјаџо Лонго | children = | mother = | father = }} '''Беатрис Армари''' (1877–1918) била аргентинско-италијанска [[Ботаника|ботаничарка]] и таксономистка ,позната по нејзиното проучување на флората на Еритреја.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZCPQFdfZwTAC&pg=PA116|title=Biodiversity Research in the Horn of Africa Region: Proceedings of the Third International Symposium on the Flora of Ethiopia and Eritrea at the Carlsberg Academy, Copenhagen, August 25-27, 1999|last=Friis|first=Ib|last2=Ryding|first2=Olof|date=2001|publisher=Kgl. Danske Videnskabernes Selskab|isbn=9788778762467|language=en|access-date=23 August 2018}}</ref> Нејзиното име се појавува заедно со северноафриканскиот вид ''Arnebia lutea'' (A.Rich.) Armari.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://legacy.tropicos.org/Name/50330659?langid=66|title=Tropicos {{!}} Name - Arnebia lutea (A. Rich.) Armari|work=legacy.tropicos.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191559/http://legacy.tropicos.org/Name/50330659?langid=66|archive-date=2021-07-09|accessdate=2021-07-04}}</ref> Армари била во брак со колегата ботаничар [[Бјаџо Лонго]] (1872 - 1950) кој, како неа, се специјализирал за големиот ''клад'' на сперматофити.{{botanist|Armari|inline=yes}} == Избрани дела == Таа објавила во ''Годишникот на Кралскиот ботанички институт во Рим''. * Армари ,Б .(1903) .Придонеси ала студио за грип дел клима и дел од стазионе сопра ла struttura delle piante della regione Mediterranea. (Прилог кон проучувањето на влијанието на климата и станицата врз структурата на растенијата во медитеранскиот регион) ''Ан .Бот .Пирота ,И.'',17 – 41 . * — поглавја за ''[[Aizoaceae]]'', ''[[Штитоцветни|Umbelliferae]]'', ''[[Броќови|Rubiaceae]]'' и ''[[Borraginaceae]]''. == Наводи == {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Армари, Беатрис }} [[Категорија:Починати во 1918 година]] [[Категорија:Родени во 1877 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] gpaawfugifu0mzaa0ewqg0h2ypypir7 0 1402626 5628790 5626752 2026-09-15T10:48:36Z BosaFi 115936 5628790 wikitext text/x-wiki '''Анхелика Маргарита Арамбари''' (22.04.1945, Ла Плата– 11.10.2012, Ла Плата) била аргентинска [[Ботаника|ботаничарка]] и миколог. Таа била [[Vice dean|продекан]] на Факултетот за природни науки и Музејот на Националниот универзитет во Ла Плата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://botanicaargentina.org.ar/wp-content/uploads/2017/05/14_obituario_vasca.pdf|title=Obituario. Angélica M. Arambarri "Vasca"|last=Saparrat|first=Mario|date=2013|publisher=Boletín de la Sociedad Argentina de Botánica|language=es|access-date=12 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fiba.org.ar/dra-angelica-arambarri/|title=Dra. Angélica Arambarri|date=12 December 2012|work=FIBA|language=es-ES|accessdate=12 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcnym.unlp.edu.ar/articulo/2012/12/11/fallecimiento_arambarri|title=Facultad de Ciencias Naturales y Museo - UNLP - Fallecimiento de la Dra. Angélica Arambarri|work=www.fcnym.unlp.edu.ar|language=es|accessdate=12 March 2023}}</ref> == Кариера == Анхелика Маргарита Арамбари докторирала во 1982 год на Националниот универзитет во Ла Плата. Таму работела како виш советник, академски советник, како член на Консултативниот совет на Одделот за ботаника и како продекан.<ref name=":0" /> Била раководител на Одделот за микологија на Институтот „К .Спегацини“. Арамбари била професорка и главен истражувач на Националниот совет за научни и технички истражувања. Таа ја освоила наградата Луис Федерико Лелоар за микологија.{{Botanist|Aramb.}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арамбари, Анхелика М. }} [[Категорија:Починати во 2012 година]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 59bn1lqg0jl7jiwv70769w5k8zpxwg7 5628791 5628790 2026-09-15T10:48:45Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Анџелика М. Арамбари]] на [[Анхелика М. Арамбари]] 5628790 wikitext text/x-wiki '''Анхелика Маргарита Арамбари''' (22.04.1945, Ла Плата– 11.10.2012, Ла Плата) била аргентинска [[Ботаника|ботаничарка]] и миколог. Таа била [[Vice dean|продекан]] на Факултетот за природни науки и Музејот на Националниот универзитет во Ла Плата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://botanicaargentina.org.ar/wp-content/uploads/2017/05/14_obituario_vasca.pdf|title=Obituario. Angélica M. Arambarri "Vasca"|last=Saparrat|first=Mario|date=2013|publisher=Boletín de la Sociedad Argentina de Botánica|language=es|access-date=12 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fiba.org.ar/dra-angelica-arambarri/|title=Dra. Angélica Arambarri|date=12 December 2012|work=FIBA|language=es-ES|accessdate=12 March 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcnym.unlp.edu.ar/articulo/2012/12/11/fallecimiento_arambarri|title=Facultad de Ciencias Naturales y Museo - UNLP - Fallecimiento de la Dra. Angélica Arambarri|work=www.fcnym.unlp.edu.ar|language=es|accessdate=12 March 2023}}</ref> == Кариера == Анхелика Маргарита Арамбари докторирала во 1982 год на Националниот универзитет во Ла Плата. Таму работела како виш советник, академски советник, како член на Консултативниот совет на Одделот за ботаника и како продекан.<ref name=":0" /> Била раководител на Одделот за микологија на Институтот „К .Спегацини“. Арамбари била професорка и главен истражувач на Националниот совет за научни и технички истражувања. Таа ја освоила наградата Луис Федерико Лелоар за микологија.{{Botanist|Aramb.}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арамбари, Анхелика М. }} [[Категорија:Починати во 2012 година]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 59bn1lqg0jl7jiwv70769w5k8zpxwg7 0 1402627 5628804 5627756 2026-09-15T10:54:50Z BosaFi 115936 5628804 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Пол Фридрих Август Ашерсон|image=Paul Ascherson (Verhandlungen des Botanischen Vereins der Provinz Brandenburg, Jg. 55, 1913).jpg|birth_date={{birth date|1834|06|04}}|birth_place=Берлин, Германија|death_date={{death date and age|1913|03|06|1834|06|04}}|death_place=|fields=Ботаника, Ентимологија|workplaces=Ботаничка градина во Берлин, Кралски хербариум, Универзитет во Берлин|known_for=Флора на Бранденбург, Флора на Африка, Комбинирање на локални набљудувања за поопсежни описи на флората, Ентомолошки збирки|author_abbrev_bot=Asch.}}'''Паул Фридрих Август Ашерсон''' (4.06.1834–6.03.1913) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и професор на Универзитетот во Берлин. Ашерсон бил роден во Берлин во 1834 год, син на лекар и виш медицински советник Фердинанд Мориц и Хенриета, родена Оденхајмер. По образованието во машкото училиште Марграф и гимназијата Фридрих - Вердер, тој ја следел желбата на својот татко да се занимава со медицина. Во 1850 год, започнал да студира медицина на Универзитетот во Берлин, но наскоро почнал да се интересира повеќе за ботаниката благодарение на охрабрувањето од Александар Браун, Роберт Каспари и Натанаел Прингсхајм. Во 1855 год, го добил својот докторат за дисертација за флората на Маркгрофството Бранденбург. Во 1850 - тите, почнал да се занимава со ботаника во Саксонија, вклучувајќи неколку екскурзии со Лудвиг Шнајдер и Густав Мас. Во 1860 год, Ашерсон станал асистент во Ботаничката градина во Берлин; во 1865 год започнал да работи и во Кралскиот хербариум. Во 1863 год, ја добил својата хабилитација за специфична ботаника и растителна географија. Во 1873 год, Ашерсон станал вонреден професор на Универзитетот во Берлин. Тој го придружувал Фридрих Герхард Ролфс на неговата експедиција од 1873 - 1874 год во либиската пустина. По 1876 год, тој отишол на понатамошни експедиции, понекогаш придружуван од Г.А. Швајнфурт, на Блискиот Исток и североисточна Африка, објавувајќи фундаментални дела за флората на континентот. Во 1890 - тите години Ашерсон се занимавал со ботаника во Јериховер Ланд и во Форхарц заедно со Пол Гребнер.<ref>{{Наведено списание|last=De Wildeman|first=É.|date=1914|title=Paul Ascherson (1834-1913)|url=https://www.jstor.org/stable/20791326|journal=Bulletin de la Société Royale de Botanique de Belgique / Bulletin van de Koninklijke Belgische Botanische Vereniging|volume=53|pages=111–118|issn=0037-9557}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wittmack|first=L.|date=1913|title=Paul Ascherson|url=|journal=Berichte der Deutschen Botanischen Gesellschaft|language=en|volume=31|issue=11|pages=102–110|doi=10.1111/j.1438-8677.1913.tb07008.x|issn=0365-9631}}</ref> Ашерсон е познат по комбинирањето на дела за флората на одредени локалитети со свои набљудувања за да напише описи на флората на поголема територија. Тој бил и [[Ентомологија|ентимолог]]. Збирките од инсекти направени од него во Африка се конзервирани во Музејот за Натуркунде во Берлин. Бил избран и за почесен член на Манчестерското книжевно и филозофско друштво. Во 1848 год, ботаничарот Камил Монтањ ја објавил книгата ''Aschersonia'', род на габи од редот Hypocreales и семејството Clavicipitaceae, именувана во чест на Ашерсон.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref>{{botanist|Asch.|Ascherson, Paul Friedrich August}} == Дела == * ''Flora der Provinz Brandenburg, der Altmark und des Herzogthums Magdeburg.'' ''Zum gebrauche in schulen und auf excursionen.'' Берлин, Август Хиршвалд, 1864 година * ''Catalogus cormophytorum et anthophytorum Србија, Босна, Херцеговина, Montis Scodri, Albaniae hucusque cognitorum.'' Клаудиополи, Тип. Н.К. Пап, 1877 * ''Синопсис der mitteleuropaïschen Flora.'' Лајпциг : В. Енгелман, 1896 * ''Flora des nordostdeutschen flachlandes (ausser Ostpreussen).'' Берлин, Gebrüder Borntraeger, 1898–99 * ''Нордостдојче Шулфлора : Tabellen zur Bestimmung der wildwachsenden und der häufiger angebauten Blüten- und Farnpflanzen der Provinzen de Brandenburg, Pommern, Posen, Ost- und Westpreussen, und Sachsen (Nordhälfte), der Grossherzogtümershallent на Флоршерцогтумсхалент. nordostdeutschen Flachlandes.'' Берлин Борнтрагер, 1902 * ''Потамогетонацеа.'' Лајпциг : Енгелман, 1907 == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ашерсон, Пол Фридрих Август }} [[Категорија:Починати во 1913 година]] [[Категорија:Родени во 1834 година]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] qtz8xdt2v5hvm6alafi5rjeqtxiqxo3 0 1402629 5628806 5627754 2026-09-15T10:59:38Z BosaFi 115936 5628806 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Geoffrey_Clough_Ainsworth.jpg|десно|мини| Џефри Клаф Ајнсворт, 1950 година]] '''Џефри Клаф Ајнсворт''' (9.10.1905 во Бирмингем-25.10. 1998 во Дерби) бил британски [[Микологија|миколог]] и научен историчар. Тој бил постариот брат на [[Рут Ајнсворт]]. == Образование и работа == Ајнсворт го добил својот докторат по биологија на Универзитетот во Лондон во 1934 год. Од 1930 - тите до 1960 - тите, студирал и пишувал за габите, вклучувајќи ја и нивната медицинска употреба. Подоцна, пишувал за историјата на полето со ''Вовед во историјата на микологијата'' (1976), ''Вовед во историјата на патологијата на растенијата'' (1981) и ''Вовед во историјата на медицинската и ветеринарната микологија'' во 1986 год. Во 1962 год, ботаничарите Аугусто Чавес Батиста и Рафаеле Чифери ограничија род на габи (семејство Chaetothyriaceae) наречен ''Ainsworthia'' и именувани во чест на Џефри Ајнсворт.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> * Линеов медал од 1980 година, споделен со Рој Кроусон {{botanist|Ainsw.|Ainsworth, Geoffrey Clough}} == Библиографија == * ''Речник на габите од'' Ајнсворт и Бизби (1-во издание 1943, 2-ро 1945, 3-то 1950, 4-то 1954, 5-то 1961, 6-то 1971, 7-мо 1983, 8-мо 1995, 9-то 2001, 10-то издание 2008) <ref>Geoffrey Clough Ainsworth {{Google books|IFD4_VFRDdUC|Ainsworth & Bisby's Dictionary of the Fungi ( )}}</ref> * ''Британските габички со слуз (Ustilaginales)'', (напишано со Кетлин Сампсон, 1950), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=HbFJSfDX4qcC|title=The British Smut Fungi (Ustilaginales)|last=Ainsworth|first=Geoffrey Clough|last2=Sampson|first2=Kathleen|date=1950|publisher=Commonwealth Mycological Institute|language=en|accessdate=4 December 2022}}</ref> * ''Медицинска микологија; вовед во нејзините проблеми'' (1952), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldcat.org/title/2397931|title=Medical mycology; an introduction to its problems {{!}} WorldCat.org|work=www.worldcat.org|language=en|accessdate=4 December 2022}}</ref> * ''Габите: Напреден трактат''. Томови 1–5. (1965), <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lobwAAAAMAAJ|title=The Fungi: An Advanced Treatise|last=Ainsworth|first=Geoffrey Clough|date=1965|publisher=Academic Press|isbn=9780120456017|language=en|access-date=4 December 2022}}</ref> * ''Габични заболувања кај животните'' (Серија на прегледи на Бирото за здравје на животните на Комонвелтот, напишана со PKC Austwick, 1973), <ref>{{Наведена книга|title=Fungal diseases of animals, (Review series of the Commonwealth Bureau of Animal Health)|last=Ainsworth|first=G.C.|last2=Austwick|first2=P.K.C.|date=January 1973|publisher=CABI|isbn=978-0-85198-268-7}}</ref> * ''Вовед во историјата на микологијата'' (1976), <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3R09AAAAIAAJ|title=Introduction to the History of Mycology|last=Ainsworth|first=G. C.|date=21 October 1976|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521210133|language=en|access-date=4 December 2022}}</ref> * ''Номенклатура на габи патогени за човекот и животните'' (1977), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldcat.org/title/3905205|title=Nomenclature of fungi pathogenic to man and animals {{!}} WorldCat.org|language=en|accessdate=4 December 2022}}</ref> * ''Вовед во историјата на растителната патологија'' (1981), <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Xdzq4fuA8uAC|title=Introduction to the History of Plant Pathology|last=Ainsworth|first=Geoffrey Clough|date=1981|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521230322|language=en|access-date=4 December 2022}}</ref> * ''Вовед во историјата на медицинската и ветеринарната микологија'' (1986). <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=b4SBAAAAIAAJ|title=Introduction to the History of Medical and Veterinary Mycology|last=Ainsworth|first=G. C.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521307154|language=en|access-date=4 December 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Geoffrey Clough Ainsworth}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајнсворт, Џефри Клаф}} [[Категорија:Апсолвенти на Лондонскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1998 година]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Англиски миколози]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] ega8sw9h3xt2gqjjy3w4rpcfudvc4k1 0 1402639 5628849 5626786 2026-09-15T11:33:25Z Jtasevski123 69538 поп 5628849 wikitext text/x-wiki '''Жан Мари Огист Башело де Ла Пиле''' ({{роден на|25|мај|1786}}, во [[Фужер]], [[Ил и Вилен]] - {{починат на|12| октомври|1856}}) — [[Франција|француски]] ботаничар, истражувач и [[Археологија|археолог]]. Студирал во [[Лавал (Мајен)|Лавал]], а потоа во [[Париз]] на Националниот музеј на природна историја, каде што бил ученик на [[Жорж Кивје]] (1769–1832) и Анри Мари Дукротеј де Бленвил (1777–1850). Бил плоден истражувач, главно во [[Франција]], но исто така и во [[Африка]] и [[Соединети Американски Држави|Америка]], особено на островите [[Свети Петар и Микелон]]. Во 1816 година, пловејќи на [[Фрегата|фрегатата]] ''„Сибела“'', го истражувал заливот Сент Џорџ за време на тримесечната турнеја низ [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]] и Свети Петар и Микелон. Бил првиот познат собирач на локални [[Вид (биологија)|видови]] во Сен Пјер. Во декември 1825 година, започнал да ги истражува француските острови Хоедик и Хуат, за да ја оствари својата страст за собирање алги. Во јануари 1826 година, наместо да се врати на континентот како што првично планирал, тој останал на островите, откако се навикнал на нивните жители и почнал да ги опишува нивните животи, нивните активности и природната [[историја]] на нивната околина. Бил автор на различни археолошки студии за [[Бретања]]. {{Ботаничар|Bach.Pyl.}} == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пиле, Жан Башело Ла }} [[Категорија:Починати во 1856 година]] [[Категорија:Родени во 1786 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Француски ботаничари]] 5klmbltj42m8it6pds6thpgkkxnur64 0 1402660 5628816 5627753 2026-09-15T11:11:01Z BosaFi 115936 5628816 wikitext text/x-wiki [[File:Acta_Horti_berg._-_1905_-_tafl._127._-_Ferdinand_C._G._Arnold.jpg|десно|мини| Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] '''Фердинанд Кристијан Густав Арнолд''' (24.02.1828–8.09. 1901)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/collectors/arnold.html|title=Ferdinand Christian Gustav Arnold|work=www.botanischestaatssammlung.de|accessdate=2020-01-16}}</ref> бил германски [[Лихенологија|лихенолог]] и таксоном роден во Ансбах, [[Баварија]]. Уште како средношколец покажал активен интерес за ботаниката: „Август Гатингер и јас. . . талкавме низ Минхенскиот пејзаж од ноември 1846 год до доцна есен 1847 год, собирајќи растенија, во сите правци.“<ref name="urlPhaneros and Pteridophytes [A](Collectors Index Herbarium M)">{{Наведена мрежна страница|url=http://indexcoll.botanischestaatssammlung.de/ic-lic-a.htm#lic-a00031|title=Phaneros and Pteridophytes [A](Collectors Index Herbarium M)|accessdate=2024-05-26}}</ref>. Студирал јуриспруденција на Универзитетот Лудвиг -Максимилијанс - Минхен (LMU) и Универзитетот во Хајделберг, а во текот на неговата кариера практикувал право на Католичкиот универзитет во Ајхштат - Инголштат (1857 – 77) и LMU (1877 – 96). Тој бил награден со почесен докторат од LMU во 1878 год. Дополнително, бил студент на ботаничарите Карл Фридрих Филип фон Мартиус (1794 – 1868) и Ото Сендтнер (1813 – 1859), а своето слободно време го посветувал на флористиката и класификацијата на растенијата и габите. Неговите почетни студии се занимавале со васкуларни растенија, но подоцна неговиот примарен фокус се префрлил на лишаи и бриофити. Добро познат по своите студии за примероци од хербариум, неговиот личен хербариум содржел приближно 150,000 примероци, главно составени од лишаи и лихениколозни габи.<ref name="urlFerdinand Christian Gustav Arnold">{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/about-us/collectors/ferdinand-christian-gustav-arnold-2/|title=Ferdinand Christian Gustav Arnold|accessdate=2024-05-26}}</ref> Тој уредувал и дистрибуирал неколку exsiccatae, меѓу другите ''Lichenes exsiccati [Lichenes Jurae]'' (1859 – 1879) и ''Lichenes Monacenses exsiccati'' (1889 – 1900).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=540905952|title=Lichenes exsiccati [Lichenes Jurae]: IndExs ExsiccataID=540905952|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=24 September 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=794743716|title=Lichenes Monacenses exsiccati: IndExs ExsiccataID=794743716|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=24 September 2024}}</ref> Неколку фасцикли од серијата ''Cladoniae exsiccatae'' беа уредени од Хајнрих Рем заедно со него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=437344312|title=Cladoniae exsiccatae: IndExs ExsiccataID=437344312|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=26 May 2024}}</ref> Денес неговата колекција се чува во Државна ботаничка збирка Минхен. Арнолд бил автор на ''Лихенолошки екскурзии во Тирол'', кое сè уште се сметаат за важен извор на информации за алпската лихенологија. Бил основачки член на ''Баварско ботаничко друштво'', а во 1878 год добил почесен докторат од Универзитетот Лудвиг - Максимилијанс - Минхен.<ref name="urlARNOLDIA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanik.biologie.uni-muenchen.de/botsamml/arnoldia/arnoldia.html|title=ARNOLDIA|archive-url=https://web.archive.org/web/20070624024704/http://www.botanik.biologie.uni-muenchen.de/botsamml/arnoldia/arnoldia.html|archive-date=June 24, 2007|accessdate=2009-03-30}}</ref> Арнолд починал во Минхен во 1901. Ракописот на Арнолд се смета за исклучително тежок за читање, а Ханес Хертел, директор на Ботаничката државна збирка, посветил значителен напор на транскрибирање на ракописот на Арнолд за да можат и другите да го прочитаат.<ref name="Hannes-Acharius-2008">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lichenology.org/Awards/Acharius_Hertel.html|title=Acharius Medallists Hannes Hertel|work=International Association for Lichenology|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213193509/http://www.lichenology.org/Awards/Acharius_Hertel.html|archive-date=13 February 2021|accessdate=16 September 2022}}</ref> Серијата списанија ''Arnoldia'', именувана во негова чест, започнале да се објавуваат во 1991 год, посветена на опишување на етикетите.<ref name="urlArnoldia">{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/facilities/arnoldia/|title=Arnoldia|accessdate=2024-05-26}}</ref> Во 2007 год, Хертел го објавил родот лишаи ''Farnoldia'', именуван по Фердинанд Кристијан Густав Арнолд.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> == Избрани публикации == Следната листа претставува мал примерок од приближно 140 публикации на Арнолд. * (1869). Lichenologische Ausflüge во Тирол. IV. Дер Шлерн. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''19''' : 605 &#x2013; 610. * (1870). Лихенолошки фрагменти. X. ''Флора'' '''53''' : &#x2013;. * (1871). Лихенолошки фрагменти. XI. ''Флора'' '''54''' : 49 &#x2013; 50. * (1876). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XV. Гургл. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''26''' : 353 &#x2013; 371. * (1879). Lichenologische Ausflüge во Тирол: XX. Предацо. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''29''' : 351 &#x2013; 356. * (1880). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXI. Berichtigungen und Nachträge. B. Verzeichnis der Tiroler Lichenen. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''30''' : 95 &#x2013; 117. * (1881). Lichenes Britannici exsiccati, herausgegeben von Leighton. ''Флора'' '''44''' : 435 &#x2013; 661. * (1881). Лихенолошки фрагменти. XXIV [заклучок]. ''Флора'' '''64''' : &#x2013;. * (1884). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''67''' : &#x2013;. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : 49 &#x2013; 55. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : &#x2013;. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : &#x2013;. * (1887). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXIII. Предацо и Паневеџо. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''37''' : 81 &#x2013; 98. * (1896). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXVII. Галтур. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''46''' : 105 &#x2013; 107. == Наводи == {{наводи}} * == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.biologiezentrum.at/pdf_frei_remote/VZBG_47_0210-0224.pdf|title=www.biologiezentrum.at|accessdate=2009-03-30}} * [http://www.botanischestaatssammlung.de/collectors/ Botanische Staatssammlung München, Биографија и фотографија] {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арнолд, Фердинанд Кристијан Густав }} [[Категорија:Луѓе од Ансбах]] [[Категорија:Починати во 1901 година]] [[Категорија:Родени во 1828 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски ботаничари]] gw6gh1x4711iwsjg0yu6y78cx3phufz 5628830 5628816 2026-09-15T11:17:46Z BosaFi 115936 5628830 wikitext text/x-wiki [[File:Acta_Horti_berg._-_1905_-_tafl._127._-_Ferdinand_C._G._Arnold.jpg|десно|мини| Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] '''Фердинанд Кристијан Густав Арнолд''' (24.02.1828–8.09. 1901)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/collectors/arnold.html|title=Ferdinand Christian Gustav Arnold|work=www.botanischestaatssammlung.de|accessdate=2020-01-16}}</ref> бил германски [[Лихенологија|лихенолог]] и таксоном роден во Ансбах, [[Баварија]]. Уште како средношколец покажал активен интерес за ботаниката: „Август Гатингер и јас. . . талкавме низ Минхенскиот пејзаж од ноември 1846 год до доцна есен 1847 год, собирајќи растенија, во сите правци.“<ref name="urlPhaneros and Pteridophytes [A](Collectors Index Herbarium M)">{{Наведена мрежна страница|url=http://indexcoll.botanischestaatssammlung.de/ic-lic-a.htm#lic-a00031|title=Phaneros and Pteridophytes [A](Collectors Index Herbarium M)|accessdate=2024-05-26}}</ref>. Студирал јуриспруденција на Универзитетот Лудвиг -Максимилијанс - Минхен (LMU) и Универзитетот во Хајделберг, а во текот на неговата кариера практикувал право на Католичкиот универзитет во Ајхштат - Инголштат (1857 – 77) и LMU (1877 – 96). Тој бил награден со почесен докторат од LMU во 1878 год. Дополнително, бил студент на ботаничарите Карл Фридрих Филип фон Мартиус (1794 – 1868) и Ото Сендтнер (1813 – 1859), а своето слободно време го посветувал на флористиката и класификацијата на растенијата и габите. Неговите почетни студии се занимавале со васкуларни растенија, но подоцна неговиот примарен фокус се префрлил на лишаи и бриофити. Добро познат по своите студии за примероци од хербариум, неговиот личен хербариум содржел приближно 150,000 примероци, главно составени од лишаи и лихениколозни габи.<ref name="urlFerdinand Christian Gustav Arnold">{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/about-us/collectors/ferdinand-christian-gustav-arnold-2/|title=Ferdinand Christian Gustav Arnold|accessdate=2024-05-26}}</ref> Тој уредувал и дистрибуирал неколку exsiccatae, меѓу другите ''Lichenes exsiccati [Lichenes Jurae]'' (1859 – 1879) и ''Lichenes Monacenses exsiccati'' (1889 – 1900).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=540905952|title=Lichenes exsiccati [Lichenes Jurae]: IndExs ExsiccataID=540905952|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=24 September 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=794743716|title=Lichenes Monacenses exsiccati: IndExs ExsiccataID=794743716|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=24 September 2024}}</ref> Неколку фасцикли од серијата ''Cladoniae exsiccatae'' биле уредени од Хајнрих Рем заедно со него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=437344312|title=Cladoniae exsiccatae: IndExs ExsiccataID=437344312|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=26 May 2024}}</ref> Денес неговата колекција се чува во Државна ботаничка збирка Минхен. Арнолд бил автор на ''Лихенолошки екскурзии во Тирол'', кое сè уште се сметаат за важен извор на информации за алпската лихенологија. Бил основачки член на ''Баварско ботаничко друштво'', а во 1878 год добил почесен докторат од Универзитетот Лудвиг - Максимилијанс - Минхен.<ref name="urlARNOLDIA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanik.biologie.uni-muenchen.de/botsamml/arnoldia/arnoldia.html|title=ARNOLDIA|archive-url=https://web.archive.org/web/20070624024704/http://www.botanik.biologie.uni-muenchen.de/botsamml/arnoldia/arnoldia.html|archive-date=June 24, 2007|accessdate=2009-03-30}}</ref> Арнолд починал во Минхен во 1901. Ракописот на Арнолд се смета за исклучително тежок за читање, а Ханес Хертел, директор на Ботаничката државна збирка, посветил значителен напор на транскрибирање на ракописот на Арнолд за да можат и другите да го прочитаат.<ref name="Hannes-Acharius-2008">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lichenology.org/Awards/Acharius_Hertel.html|title=Acharius Medallists Hannes Hertel|work=International Association for Lichenology|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213193509/http://www.lichenology.org/Awards/Acharius_Hertel.html|archive-date=13 February 2021|accessdate=16 September 2022}}</ref> Серијата списанија ''Arnoldia'', именувана во негова чест, започнале да се објавуваат во 1991 год, посветена на опишување на етикетите.<ref name="urlArnoldia">{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/facilities/arnoldia/|title=Arnoldia|accessdate=2024-05-26}}</ref> Во 2007 год, Хертел го објавил родот лишаи ''Farnoldia'', именуван по Фердинанд Кристијан Густав Арнолд.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> == Избрани публикации == Следната листа претставува мал примерок од приближно 140 публикации на Арнолд. * (1869). Lichenologische Ausflüge во Тирол. IV. Дер Шлерн. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''19''' : 605 &#x2013; 610. * (1870). Лихенолошки фрагменти. X. ''Флора'' '''53''' : &#x2013;. * (1871). Лихенолошки фрагменти. XI. ''Флора'' '''54''' : 49 &#x2013; 50. * (1876). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XV. Гургл. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''26''' : 353 &#x2013; 371. * (1879). Lichenologische Ausflüge во Тирол: XX. Предацо. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''29''' : 351 &#x2013; 356. * (1880). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXI. Berichtigungen und Nachträge. B. Verzeichnis der Tiroler Lichenen. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''30''' : 95 &#x2013; 117. * (1881). Lichenes Britannici exsiccati, herausgegeben von Leighton. ''Флора'' '''44''' : 435 &#x2013; 661. * (1881). Лихенолошки фрагменти. XXIV [заклучок]. ''Флора'' '''64''' : &#x2013;. * (1884). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''67''' : &#x2013;. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : 49 &#x2013; 55. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : &#x2013;. * (1885). Die Lichenen des Fränkischen Jura [продолж.]. ''Флора'' '''68''' : &#x2013;. * (1887). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXIII. Предацо и Паневеџо. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''37''' : 81 &#x2013; 98. * (1896). Lichenologische Ausflüge во Тирол. XXVII. Галтур. ''Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft zu Wien'' '''46''' : 105 &#x2013; 107. == Наводи == {{наводи}} * == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.biologiezentrum.at/pdf_frei_remote/VZBG_47_0210-0224.pdf|title=www.biologiezentrum.at|accessdate=2009-03-30}} * [http://www.botanischestaatssammlung.de/collectors/ Botanische Staatssammlung München, Биографија и фотографија] {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арнолд, Фердинанд Кристијан Густав }} [[Категорија:Луѓе од Ансбах]] [[Категорија:Починати во 1901 година]] [[Категорија:Родени во 1828 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски ботаничари]] 2hh95q1k8r2yr47oon5q50be2wsxduj 4 1402664 5628630 5628035 2026-09-15T06:55:37Z Jtasevski123 69538 5628630 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корну]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] |} 1uncdjwkg6suilzr2blyt6puy182994 5628657 5628630 2026-09-15T08:45:02Z Jtasevski123 69538 5628657 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корну]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастијан Рене Ленорман]] # [[Емануел Лиаис]] # [[Мартен Лихтенштајн]] | Н |- |} s39qyijvuezpit11m5pthcjuttbdtww 5628682 5628657 2026-09-15T09:18:49Z Jtasevski123 69538 5628682 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корну]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастијан Рене Ленорман]] # [[Емануел Лиаис]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} 86zgwxwz5lfaoq2kcchvbj2ro0sos35 5628707 5628682 2026-09-15T09:46:55Z Jtasevski123 69538 5628707 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корну]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастијан Рене Ленорман]] # [[Емануел Лие]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} a21tbwnq7vugbj0j5akqhxrqu7lfcju 5628761 5628707 2026-09-15T10:35:03Z Jtasevski123 69538 5628761 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корну]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастјен Рене Ленорман]] # [[Емануел Лие]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} a3htnpvillwyzk04x598ksyygy8wt78 0 1402673 5628835 5626853 2026-09-15T11:23:34Z BosaFi 115936 5628835 wikitext text/x-wiki '''Вернон Ахмадџијан''' (19.05.1930-13.03.2012) бил истакнат [[професор]] на Универзитетот Кларк во Вустер, Масачусетс. Тој се специјализирал во симбиозата на [[Лишаи|лишаите]] и напишал неколку книги и бројни публикации на оваа тема. == Кариера == Ахмадџијан бил роден на 19.05.1930 во Витинсвил, Масачусетс. Откако дипломирал во 1952 на Универзитетот Кларк, Ахмадџијан служел 2 години во Армијата на Соединетите Американски Држави во Борбениот медицински корпус за време на Корејската војна. По враќањето во цивилниот живот, Ахмадџијан ги продолжил студиите на Кларк, добивајќи магистерска титула во 1956, а потоа докторирал на Универзитетот Харвард во 1960.<ref name="obit">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.milesfuneralhome.com/memsol.cgi?user_id=595475|title=In Memory of Vernon Ahmadjian, Ph.D|publisher=Miles Funeral Homes|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203081631/http://www.milesfuneralhome.com/memsol.cgi?user_id=595475|archive-date=3 December 2013|accessdate=2 July 2013}}</ref> Поради неговата работа на терен за лишаи во 1960 - тите работел на станицата МекМурдо на Антарктикот, Националната научна фондација му го доделила Антарктичкиот медал во 1967, а на еден врв во планинскиот венец Кралица Александрија на Трансантарктичките планини му го дала името „Врв Ахмаџијан“.<ref name="obit" /> Во 1996, Ахмадџијан бил награден од Меѓународната асоцијација за лихенологија со Ахариус медал за извонредно истражување во областа на лихенологијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lichenology.org/index.html?/Awards/AchariusMedallists.html|title=Acharius Medallists|last=|first=|date=|work=International Association for Lichenology|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624065615/http://www.lichenology.org/index.html?%2FAwards%2FAchariusMedallists.html|archive-date=2021-06-24|accessdate=2021-02-03}}</ref> Ахмадџијан го вовел терминот „хлоролихен“ во 1989 за да ги опише лишаите со фотобионти на зелени алги, создавајќи јасен терминолошки пандан на „цијанолихен“ (за лишаи со цијанобактериски фотобионти). Тој првпат го употребил терминот во труд за лишајни бионти, пишувајќи„ синтетизирани се доволен број видови лишаи со зелени фотобионти (хлоролихени)“, а подоцна го употребил во својата книга ''Симбиозата на лишаите'' од 1993. Оваа терминологија стана широко прифатена во лихенологијата за разликување помеѓу овие 2 фундаментални типа на лишаинска симбиоза.<ref name="Lange & Wagenitz 2004">{{Наведено списание|last=Lange|first=Otto L.|last2=Wagenitz|first2=Gerhard|year=2004|title=Vernon Ahmadjian introduced the term 'chlorolichen'|journal=The Lichenologist|volume=36|issue=2|page=171|doi=10.1017/S0024282904014240}}</ref> Влијанието на Ахмадџијан врз полето на лихенологијата се проширило и надвор од неговите директни истражувачки придонеси. Во 1995, тој објавил текст во ''Биосајанс'' во кој наведува дека лишаите се доминантен организам во 8 проценти од копнените живеалишта на Земјата, припишувајќи ја оваа статистика на Даглас В. Ларсон. Ова тврдење, иако не е поткрепено со емпириски докази, станало широко цитирано и во академската литература и во популарните медиуми. Студија од 2024, спроведена од Дротос и сор. го проследил потеклото на оваа статистика, откривајќи дека станувало збор за неоснована проценка што се проширила низ научната литература без критичка евалуација. Студијата открила 76 академски статии и 37 популарни медиумски прилози кои повторуваат варијации на ова тврдење, истакнувајќи ја важноста на ригорозните практики на цитирање во научната комуникација. Ахмадџијан починал на 13.03.2012, во Фалмут, Масачусетс.<ref name="obit" />{{botanist|Ahmadjian|Ahmadjian}} == Книги == * Ахмадџијан, Вернон. 1967 година. Симбиоза на лишаи. Издавачка куќа „Блејсдел“, Волтам, Масачусетс., 152 страници. * Ахмадџијан, Вернон. 1993 година. Симбиоза на лишаи. Џон Вајли и синови, Инк., Њујорк, 250 страници. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-471-57885-1|<bdi>0-471-57885-1</bdi>]] * Ахмадџијан, В. и С. Парасер. 1986 година. Симбиоза: Вовед во биолошките асоцијации. Хановер, Њу Хемпшир, Универзитетски печат на Нова Англија, 212 страници. * Парасер, Суриндар и Вернон Ахмаџијан. 2000 година. Симбиоза, вовед во биолошките асоцијации. Второ издание. Оксфорд Универзити Прес,{{ISBN|0-19-511807-3}}. == Статии == * Ahmadjian, V. 1966. Lichens in Symbiosis. Том 1. S. M. Henry (уред.), New York, Academic Press, 35-97. Ahmadjian, V. 1967. A guide to the algae occurring as lichen symbionts: Isolation, culture, cultural physiology, and identification. Phycologia 6:127-160. Ahmadjian, V. 1970a. The lichen symbiosis: Its origin and evolution. Во: Evolutionary Biology. Том 4. T. Dobzhansky, M. K. Hecht и W. C. Steere (уред.), Appleton-Century Crofts, N.Y., N.Y., 163-184. Ahmadjian, V. 1970b. Adaptations of Antarctic terrestrial plants. Во: Antarctic Ecology. Том 2. M. W. Holdgate (уред.), London, Academic Press, 801-811. Ahmadjian, V. 1973a. Resynthesis of lichens. Во: The Lichens. V. Ahmadjian и M. E. Hale (уред.), New York, Academic Press, 565-579. Ahmadjian, V. 1973b. Methods of isolating and culturing lichen symbionts and thalli. Во: The Lichens. V. Ahmadjian и M. E. Hale (уред.), New York, Academic Press, 653-659. Ahmadjian, V. 1977. Qualitative requirements and utilization of nutrients: Lichens. Во: CRC Handbook. Series in Nutrition and Food. Том 1. J. M. Rechcigl (уред.), Cleveland, CRC Press, Дел D: Nutritional Requirements, 203-215. Ahmadjian, V. 1980. Separation and artificial synthesis of lichens. Во: Cellular Interactions in Symbiosis and Parasitism. C. B. Cook, P. W. Pappas и E. D. Rudolph (уред.), Columbus, Ohio State University Press, 3-29. Ahmadjian, V. 1982a. Holobionts have more parts. International Lichenological Newsletter 15(2): 19. Ahmadjian, V. 1982b. The nature of lichens. Natural History 91: 30-37. Ahmadjian, V. 1982c. Algal/fungal symbioses. Во: Progress in Phycological Research, том 1. F. E. Round и D. J. Chapman (уред.), Amsterdam, Elsevier Biomedical Press, 179-233. Ahmadjian, V. 1987a. Coevolution in lichens. Во: Endocytobiology, том 3. J. Lee и J. F. Fredrick (уред.), New York Academy of Sciences, 307-315. Ahmadjian, V. 1987b. Laboratory culture of lichens and lichen symbionts. Proceedings of symposium on tissue culture of lichen and bryophyte. Kyoto, Nippon Paint Co., 1-13. Ahmadjian, V. 1988. The lichen alga Trebouxia: Does it occur free-living? Plant Systematics and Evolution 158: 243-247. Ahmadjian, V. 1989. Studies on the isolation and synthesis of bionts of the cyanolichen Peltigera canina (Peltigeraceae). Plant Systematics and Evolution 165: 29-38. Ahmadjian, V. 1990a. What have synthetic lichens told us about real lichens? Contributions to Lichenology. In honour of A. Henssen. Bibliotheca Lichenologica, том 38. H. M. Jahns (уред.). Berlin-Stuttgart, J. Cramer, 3-12. Ahmadjian, V. 1990b. Trebouxia jamesii и прашањето за повеќејадрени клетки кај фотобионтот *Trebouxia* во лишаите. Lichenologist 22: 321-324. Ahmadjian, V. 1991. Молекуларна биологија на лишаите: Поглед кон иднината. Symbiosis 11: 249-254. Ahmadjian, V. 1992. Основни механизми на размена на сигнали, препознавање и регулација кај лишаите. Во: Algae and Symbioses: Plants, Animals, Fungi, Viruses, Interactions Explored. W. Reisser (уред.), Bristol, Biopress Ltd., 675-697. Ahmadjian, V. и H. Heikkilä. 1970. Одгледување и синтеза на *Endocarpon pusillum* и *Staurothele clopima*. Lichenologist 4: 259-267. Ahmadjian, V. и J. B. Jacobs. 1970. Ултраструктура на лишаите. III. *Endocarpon pusillum*. Lichenologist 4: 268-270. Ahmadjian, V. и J. B. Jacobs. 1981. Однос помеѓу габата и алгата кај лишајот *Cladonia cristatella* Tuck. Nature 289: 169-172. Ahmadjian, V. и J. B. Jacobs. 1982. Вештачко повторно воспоставување на лишаи. III. Синтетички развој на *Usnea strigosa*. Journal Hattori Botanical Laboratory 52: 393-399. Ahmadjian, V. и J. B. Jacobs. 1983. Односи меѓу алгите и габите кај лишаите: Препознавање, синтеза и развој. Во: Algal Symbiosis. L. J. Goff (уред.), Cambridge, Cambridge University Press, 147-172. Ahmadjian, V. и J. B. Jacobs. 1985. Вештачко повторно воспоставување на лишаи. IV. Споредба помеѓу природни и синтетички талуси на *Usnea strigosa*. Lichenologist 17: 149-165. Ahmadjian, V., и J. B. Jacobs. 1987. Истражувања за развојот на синтетички лишаи. Во: *Progress and Problems in Lichenology in the Eighties*, Bibliotheca Lichenologia, том 25. E. Peveling (уред.), Берлин-Штутгарт, J. Cramer, 47-48. Ahmadjian, V., J. J. Brink и A. I. Shehata. 1990. Молекуларна биологија на лишаите – потрага по плазмидна ДНК и прашањето за движење на гени помеѓу бионтите. стр. 2–21. Зборник на трудови од Меѓународниот симпозиум за лихенологија, Кјото, Јапонија, Nippon Paint Company. Ahmadjian, V., V. M. Chadeganipour, A. M. Koriem и S. Paracer. 1987. Изолација на ДНК и протопласти од лишаи и симбионти на лишаи. *Lichen Physiology and Biochemistry*, 2-11. Ahmadjian, V., J. B. Jacobs и L. A. Russell, 1978. Проучување на раната синтеза на лишаи со помош на скенирачки електронски микроскоп. Science 200: 1062-1064. Ahmadjian, V., L. A. Russell и K. C. Hildreth. 1980. Вештачко повторно воспоставување на лишаи. I. Морфолошки интеракции помеѓу фикобионтите на различни лишаи и микобионтите *Cladonia cristatella* и *Lecanora chrysoleuca*. Mycologia 7 == Надворешни врски == * [http://www.lichenology.org/Awards/Acharius_Ahmadjian.html Вернон Ахмаџијан – награден со Ахариус медал (Биографија)] Archived * [https://web.archive.org/web/20070317012232/http://www.biologie.uni-hamburg.de/checklists/northamerica_portraits/ahmadjian.htm Фотографија од Вернон Ахмадџијан] * [https://web.archive.org/web/20060922012047/http://www.clarku.edu/faculty/dhibbett/downloads2%20syllabi%20proposals%20etc/BIOL_256_2005_syllabus.pdf Биологија на симбиоза] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ахмадџијан, Вернон }} [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Починати во 2012 година]] [[Категорија:Родени во 1930 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] sck10jqut82th7c60es4012ffjwr7l4 0 1402686 5628846 5627745 2026-09-15T11:30:51Z BosaFi 115936 5628846 wikitext text/x-wiki '''Џон Роберт Акеројд''' (1952) е британски [[Ботаника|ботаничар]]. == Живот и работа == Образован на Универзитетот „Сент Ендру“, тој продолжил на Универзитетот во Кембриџ за докторат на тема еколошка генетика на плевелите. Неговата постдокторска работа била на колеџот Тринити во Даблин (1979 – 1981), а потоа на Универзитетот во Рединг, Оддел за растителни науки, како постдокторски соработник (1981 – 1999). Во Рединг работел на ''Флора Европеа''.{{Sfn|Culham|2004}} Тој го наследил Вилијам Стерн како уредник на ''Аналите на музејот Гуландрис'' во 1999,{{Sfn|Akeroyd|2006}} а исто така и како уредник на ''Ватсонија''. Бил потпретседател на Ботаничкото друштво на Британија и Ирска.{{Sfn|BSBI|1983}} Таму бил судија за Polygonaceae,{{Sfn|Decraene|Akeroyd|1988}} а исто така работел и во Комитетот за состаноци и публикации. Тој често пишува популарни статии за заштита и ботаника и е ко - основач на списанието за заштита ''Плент ток'' (анг: ''Plant Talk)'' поврзано со проектот „Еден“.{{Sfn|Plant Talk|2016}}{{Sfn|Culham|2004}} Тој исто така е познат и по своите кулинарски вештини.{{Sfn|Jury|1994}}{{Sfn|Nature's Web|2006}} Акеројд собирал растенија од Медитеранот и Ирска и придонел за хербариумот во Рединг. {{Sfn|Akeroyd|2006a}}{{Sfn|Culham|2004}} Бил избран за член на Линејското друштво во 1982.{{Sfn|Akeroyd|2006a}}{{botanist|Akeroyd}} == Избрани публикации == * Akeroyd, John (2008). A Beginner's Guide to Ireland's Wild Flowers. Sherkin Island Marine Station. <nowiki>ISBN 9781870492232</nowiki>. Дивите растенија на Шеркин, Кејп Клир и соседните острови во Западен Корк. Sherkin Island Marine Station (1996). == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Акеројд, Џон }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1952 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Британски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] o88z39xxr6grq4fd46b22m8qkl06wyu 0 1402695 5628856 5627743 2026-09-15T11:38:14Z BosaFi 115936 5628856 wikitext text/x-wiki '''Габриел Арно''' (1882 – 1957) бил [[Микологија|миколог]].{{botanist|G.Arnaud}} == Дела == * Contribution à l'étude des fumagines. G Arnaud, 1910 * Les astérinées. G Arnaud, 1918 * Etude sur les champignons parasites (Parodiellinacees, inclus Erysiphees). G Arnaud, 1921 {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арно, Габриел }} [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Починати во 1957 година]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] foq3oyyszl2h0c1sfuyv6o1owjvul1w 0 1402702 5628859 5627741 2026-09-15T11:42:05Z BosaFi 115936 5628859 wikitext text/x-wiki '''Вејн П. Армстронг''' е природонаучник, автор, фотограф и креатор на онлајн учебникот по природонаука, ''Вејновиот збор: Онлајн учебник по природонаука''.<ref name="NCTLPSK">{{Наведени вести|url=http://www.utsandiego.com/news/2004/jun/06/local-proprietor-shares-his-knowledge/|title=Local proprietor shares his knowledge|last=Hineline|first=Mark|date=June 6, 2004|work=[[North County Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006125314/http://www.utsandiego.com/news/2004/jun/06/local-proprietor-shares-his-knowledge/|archive-date=October 6, 2014}}</ref> Неговата магистерска теза била за ''[[Чемпрес|Cupressus]]''.<ref>{{Наведена книга|title=Ecological and Taxonomic Relationships of Cupressus in Southern California|publisher=California State College at Los Angeles|pages=248}}</ref> Тој е експерт за флората на округот Северен Сан Диего.<ref name="NCTLPSK" /> Тој го напишал делот за [[Усноцветни|Lemnaceae]] во ревидираниот прирачник на Џепсон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pacifichorticulture.org/contributors/wayne-p-armstrong|title=Wayne P. Armstrong|work=Pacific Horticulture Magazine|accessdate=January 21, 2015}}</ref> Почесен професор по ботаника е на колеџот Паломар, Сан Маркос, Калифорнија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sweetgum.nybg.org/ih/person.php?irn=136386|title=New York Botanical Garden Index Herbariorum|publisher=[[New York Botanical Garden]]|accessdate=June 21, 2014}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=10565|title=Jepson Herbarium|work=The Jepson Manual|access-date=June 21, 2014|publisher=[[University of California, Berkeley]]}}</ref>{{botanist|W.P.Armstr.}} == Надворешни врски == * [http://www.waynesword.net Вејновиот збор: Онлајн учебник по природна историја] * [http://www.waynesword.net/wabiblio.htm Библиографија на Вејн П. Армстронг] * [http://www.waynesword.net/mrwolfia.htm Биографија на Вејн П. Армстронг] * [http://www.waynesword.net/PeerReview1.htm Рецензија од колеги и кореспонденција на Вејн П. Армстронг] * [http://www.waynesword.net/1wayindx.htm Онлајн клуч за патки (Lemnoideae) од Вејн П. Армстронг] * [http://waynesword.net/PopularArticles1.htm Некои популарни онлајн статии од Вејн П. Армстронг] {{Нормативна контрола}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Армстронг, Вејн П. }} [[Категорија:Американски просветари]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] o2vcebb48yqn10dvo7gp1e7muxyo584 0 1402776 5628837 5627092 2026-09-15T11:26:10Z Jtasevski123 69538 поп 5628837 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Елизабет А. Вилер''' (родена на 10 јануари 1944 година)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cnr.ncsu.edu/directory/elisabeth-wheeler/|title=Elisabeth Wheeler|work=College of Natural Resources|accessdate=2023-11-18}}</ref> — американски биолог, ботаничар и шумски научник, која е и почесен професор на Одделот за шумски биоматеријали на Државниот универзитет во Северна Каролина. Нејзината истражувачка работа е во областа на анатомијата на дрвјата (меки и листопадни дрвја) и палеонтологијата (доцна креда и рана терцијарна фосилна шума),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=ybUb-XEAAAAJ&citation_for_view=ybUb-XEAAAAJ:UxriW0iASnsC|title=IAWA list of microscopic features for hardwood identification|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=ybUb-XEAAAAJ&citation_for_view=ybUb-XEAAAAJ:AXPGKjj_ei8C|title=IAWA List of Microscopic Features for Softwood Identification|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wheeler|first=Elisabeth A.|year=2011|title=Inside Wood – A Web resource for hardwood anatomy|journal=IAWA Journal|publisher=Brill|volume=32|issue=2|pages=199–211|doi=10.1163/22941932-90000051|issn=0928-1541|doi-access=free}}</ref> Поголемиот дел од нејзината истражувачка работа е во соработка со холандскиот ботаничар, [[Питер Бас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/profile/Elisabeth-Wheeler|title=North Carolina State University, North Carolina|work=ResearchGate|accessdate=2024-05-04}}</ref> == Образовна и истражувачка кариера == Вилер студирала [[биологија]] на колеџот Рид во [[Портланд (Орегон)|Портланд, Орегон]], и дипломирала во 1965 година. Таа магистрирала по [[ботаника]] на Универзитетот Карбондејл во Јужен Илиноис (1968-1970), а потоа на докторски студии по [[ботаника]], стекнувајќи се со докторат во 1972 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mobot.org/mobot/research/symposium/pdf/wheeler.CV.pdf|title=CV of Prof. Elisabeth Wheeler|accessdate=2023-11-18}}</ref> Во периодот од 1972 до 1976 година, таа работела како кустос-асистент и почесен истражувач во Лабораторијата за анатомија и морфологија на растенијата „Бејли-Ветмор“ на [[Харвард|Универзитетот Харвард]]. Во 1976 година, Вилер станала доцент на Државниот универзитет во Северна Каролина на Одделот за наука за дрва и хартија, каде што работела без прекини до 2008 година, кога се пензионирала како редовен професор. Вилер ја координирала иницијативата на NCSU за создавање на ''InsideWood'', која претставува чисто образовна база на податоци<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://grantome.com/grant/NSF/DBI-0237368|title=Wood Identification Collection Enhancement and Web Access|last=Wheeler|first=Elisabeth|last2=Brown|first2=Kathleen|last3=Westmoreland|first3=Deborah}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?user=ybUb-XEAAAAJ&hl=en|title=Elisabeth Wheeler|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/285762748|title=''Inside Wood – A Web resource for hardwood anatomy''|accessdate=2023-11-18}}</ref> што содржи илјадници анатомски описи на дрвото и над 66.000 фотомикрографии, а нејзината бесплатна, отворена покриеност е достапна низ целиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://insidewood.lib.ncsu.edu/about|title=About The Project|work=Inside Wood|accessdate=2023-11-18}}</ref> Таа е членка на Меѓународното здружение на дрвни анатомисти, [[Американско ботаничко друштво|Американското ботаничко друштво]] и Меѓународната организација за палеоботаника, а исто така, и е член на Меѓународното здружение за дрвна наука и технологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.swst.org/wp/|title=International Society of Wood Science and Technology|work=SWST - International Society of Wood Science and Technology|accessdate=2024-10-07}}</ref> Таа била соуредник на списанието IAWA, во соработка со тогашниот уредник, [[Питер Бас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iawa-website.org/en/IAWA_Journal/I_W__Bailey_Award/Past_award_holders.shtml|title=Past award holders_IAWA website|work=iawa-website.org|language=zh|accessdate=2023-11-18}}</ref> Во октомври 2023 година, мета-истражување спроведено од Џон Јоанидис и останати, на [[Стенфордски универзитет|Универзитетот Стенфорд]] ја вклучиле Вилер во ''Елсевиер Дата 2022,'' каде што била ставена на ранг листата меѓу првите 2% од истражувачите на сите времиња во шумарството - палеонтологијата.<ref>{{Наведување|last=Baas|first=Jeroen|title=October 2023 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators"|chapter=Bibliometrics|date=2023|volume=6|publisher=Elsevier Data Repository|doi=10.17632/BTCHXKTZYW.6|url=https://data.mendeley.com/datasets/btchxktzyw/6|access-date=2024-03-30}}</ref> Од април 2026 година, истражувачките публикации на Вилер се цитирани повеќе од 9.000 пати во Google Scholar (h-индекс: 48).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?user=ybUb-XEAAAAJ&hl=en|title=Elisabeth Wheeler|work=Google Scholar|accessdate=2026-04-23}}</ref> {{Ботаничар|Wheeler}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.researchgate.net/profile/Elisabeth-Wheeler ResearchGate Елизабет Вилер] * ''[https://insidewood.lib.ncsu.edu/search?48 InsideWood]'' на Државниот универзитет во Северна Каролина {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вилер, Елизабет }} [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Родени во 1944 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 582cl4th30lv7nsllbji4yxct7kqa14 5628839 5628837 2026-09-15T11:26:31Z Jtasevski123 69538 5628839 wikitext text/x-wiki '''Елизабет А. Вилер''' (родена на 10 јануари 1944 година)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cnr.ncsu.edu/directory/elisabeth-wheeler/|title=Elisabeth Wheeler|work=College of Natural Resources|accessdate=2023-11-18}}</ref> — американски биолог, ботаничар и шумски научник, која е и почесен професор на Одделот за шумски биоматеријали на Државниот универзитет во Северна Каролина. Нејзината истражувачка работа е во областа на анатомијата на дрвјата (меки и листопадни дрвја) и палеонтологијата (доцна креда и рана терцијарна фосилна шума),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=ybUb-XEAAAAJ&citation_for_view=ybUb-XEAAAAJ:UxriW0iASnsC|title=IAWA list of microscopic features for hardwood identification|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=ybUb-XEAAAAJ&citation_for_view=ybUb-XEAAAAJ:AXPGKjj_ei8C|title=IAWA List of Microscopic Features for Softwood Identification|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wheeler|first=Elisabeth A.|year=2011|title=Inside Wood – A Web resource for hardwood anatomy|journal=IAWA Journal|publisher=Brill|volume=32|issue=2|pages=199–211|doi=10.1163/22941932-90000051|issn=0928-1541|doi-access=free}}</ref> Поголемиот дел од нејзината истражувачка работа е во соработка со холандскиот ботаничар, [[Питер Бас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/profile/Elisabeth-Wheeler|title=North Carolina State University, North Carolina|work=ResearchGate|accessdate=2024-05-04}}</ref> == Образовна и истражувачка кариера == Вилер студирала [[биологија]] на колеџот Рид во [[Портланд (Орегон)|Портланд, Орегон]], и дипломирала во 1965 година. Таа магистрирала по [[ботаника]] на Универзитетот Карбондејл во Јужен Илиноис (1968-1970), а потоа на докторски студии по [[ботаника]], стекнувајќи се со докторат во 1972 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mobot.org/mobot/research/symposium/pdf/wheeler.CV.pdf|title=CV of Prof. Elisabeth Wheeler|accessdate=2023-11-18}}</ref> Во периодот од 1972 до 1976 година, таа работела како кустос-асистент и почесен истражувач во Лабораторијата за анатомија и морфологија на растенијата „Бејли-Ветмор“ на [[Харвард|Универзитетот Харвард]]. Во 1976 година, Вилер станала доцент на Државниот универзитет во Северна Каролина на Одделот за наука за дрва и хартија, каде што работела без прекини до 2008 година, кога се пензионирала како редовен професор. Вилер ја координирала иницијативата на NCSU за создавање на ''InsideWood'', која претставува чисто образовна база на податоци<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://grantome.com/grant/NSF/DBI-0237368|title=Wood Identification Collection Enhancement and Web Access|last=Wheeler|first=Elisabeth|last2=Brown|first2=Kathleen|last3=Westmoreland|first3=Deborah}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?user=ybUb-XEAAAAJ&hl=en|title=Elisabeth Wheeler|work=Google Scholar|accessdate=2023-11-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/285762748|title=''Inside Wood – A Web resource for hardwood anatomy''|accessdate=2023-11-18}}</ref> што содржи илјадници анатомски описи на дрвото и над 66.000 фотомикрографии, а нејзината бесплатна, отворена покриеност е достапна низ целиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://insidewood.lib.ncsu.edu/about|title=About The Project|work=Inside Wood|accessdate=2023-11-18}}</ref> Таа е членка на Меѓународното здружение на дрвни анатомисти, [[Американско ботаничко друштво|Американското ботаничко друштво]] и Меѓународната организација за палеоботаника, а исто така, и е член на Меѓународното здружение за дрвна наука и технологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.swst.org/wp/|title=International Society of Wood Science and Technology|work=SWST - International Society of Wood Science and Technology|accessdate=2024-10-07}}</ref> Таа била соуредник на списанието IAWA, во соработка со тогашниот уредник, [[Питер Бас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iawa-website.org/en/IAWA_Journal/I_W__Bailey_Award/Past_award_holders.shtml|title=Past award holders_IAWA website|work=iawa-website.org|language=zh|accessdate=2023-11-18}}</ref> Во октомври 2023 година, мета-истражување спроведено од Џон Јоанидис и останати, на [[Стенфордски универзитет|Универзитетот Стенфорд]] ја вклучиле Вилер во ''Елсевиер Дата 2022,'' каде што била ставена на ранг листата меѓу првите 2% од истражувачите на сите времиња во шумарството - палеонтологијата.<ref>{{Наведување|last=Baas|first=Jeroen|title=October 2023 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators"|chapter=Bibliometrics|date=2023|volume=6|publisher=Elsevier Data Repository|doi=10.17632/BTCHXKTZYW.6|url=https://data.mendeley.com/datasets/btchxktzyw/6|access-date=2024-03-30}}</ref> Од април 2026 година, истражувачките публикации на Вилер се цитирани повеќе од 9.000 пати во Google Scholar (h-индекс: 48).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/citations?user=ybUb-XEAAAAJ&hl=en|title=Elisabeth Wheeler|work=Google Scholar|accessdate=2026-04-23}}</ref> {{Ботаничар|Wheeler}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.researchgate.net/profile/Elisabeth-Wheeler ResearchGate Елизабет Вилер] * ''[https://insidewood.lib.ncsu.edu/search?48 InsideWood]'' на Државниот универзитет во Северна Каролина {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вилер, Елизабет }} [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Родени во 1944 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] btqbkek4el0nba4r5c94fmwu6nmhk2j 0 1402800 5628808 5627135 2026-09-15T11:01:05Z Jtasevski123 69538 поп 5628808 wikitext text/x-wiki [[File:Trochodendron_nastae_SR_08-44-01_A.jpg|десно|мини| ''[[Trochodendron nastae]]'']]'''Шарлот Џорџија Наст''' (1905-1991) — американска ботаничарка и микробиолог која оставила белег како куратор во лабораторијата за анатомија на шумите при универзитетот во Харвард.<ref>{{Наведено списание|last=Bogle|first=A. Linn.|date=1991|title=Dr. Charlotte Georgia Nast (1905-1991)|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|language=en|volume=40|issue=3|pages=532–533|jstor=1223242}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=1947|title=Journal of the Arnold Arboretum|url=https://books.google.com/books?id=CHPhAAAAMAAJ|language=en|publisher=Arnold Arboretum, Harvard University|page=453|access-date=6 December 2018}}</ref> Наст се здобила со докторат за ботаника на Калифорнискиот универзитет во Беркли во 1938.<ref>{{Наведено списание|last=Bogle|first=A. Linn|date=1991|title=In memoriam: Charlotte Georgia Nast|journal=Plant Science Bulletin|language=English|volume=37|issue=2|pages=15|oclc=228162501}}</ref> [[(вид)|Видот]] ''[[T. nastae]]'' на фосилот ''[[Trochodendron]]'' е именуван во нејзина чест со нејзиното име.<ref name="Pigg2007">{{Наведено списание|last=Pigg|first=K.B.|last2=Dillhoff|first2=R.M.|last3=DeVore|first3=M.L.|last4=Wehr|first4=W.C.|year=2007|title=New diversity among the Trochodendraceae from the Early/Middle Eocene Okanogan Highlands of British Columbia, Canada, and Northeastern Washington State, United States|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=168|issue=4|pages=521–532|bibcode=2007IJPlS.168..521P|doi=10.1086/512104}}</ref>{{Ботаничар|Nast}} == Дела == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7NtGAAAAMAAJ|title=Some cytological studies of ''Sordaria anserina''|last=Nast|first=Charlotte Georgia|date=1929|publisher=University of Wisconsin--Madison|language=en}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=PU4aHAAACAAJ|title=Morphological Development of the Fruit of Juglans Regia|last=Nast|first=Charlotte Georgia|date=1935|publisher=University of California|language=en}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rRYitAEACAAJ|title=The Embryogeny and Seedling Morphology of Juglans Regia|last=Nast|first=Charlotte Georgia|date=1938|publisher=University of California|language=en}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Наст, Шарлот Џорџија }} [[Категорија:Апсолвенти на Калифорнискиот универзитет (Беркли)]] [[Категорија:Американски миколози]] [[Категорија:Починати во 1991 година]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 2uct8pujwh1a59y30jmxra56umc9gh5 0 1403127 5628549 5628278 2026-09-14T20:18:31Z Andrew012p 85224 5628549 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Естин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм, снимен од режисерот [[Питер Џексон]] по сценариото на Френ Уолш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Естин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовата Длабочина. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовата Длабочина. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовата Длабочина, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовата Длабочина. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовата Длабочина и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Естин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] 2o4w237bmf79jxxye2btglmo2w07f4x 5628550 5628549 2026-09-14T20:19:11Z Andrew012p 85224 5628550 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Естин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм снимен од режисерот [[Питер Џексон]], по сценарио на Френ Волш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Естин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовата Длабочина. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовата Длабочина. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовата Длабочина, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовата Длабочина. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовата Длабочина и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Естин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] luiskgbyi3g038d0nmqpr68jerwex14 5628551 5628550 2026-09-14T20:19:32Z Andrew012p 85224 5628551 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Естин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм снимен од режисерот [[Питер Џексон]] по сценарио на Френ Волш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Естин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовата Длабочина. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовата Длабочина. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовата Длабочина, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовата Длабочина. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовата Длабочина и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Естин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] q3m22laq2fatv086skbse7ngkconxej 5628553 5628551 2026-09-14T20:26:55Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5628553 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Естин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм снимен од режисерот [[Питер Џексон]] по сценарио на Френ Волш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Естин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовата Длабочина. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовата Длабочина. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовата Длабочина, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовата Длабочина. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовата Длабочина и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Естин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Кејт Бланчет]] || Галадриела |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] 0cwv5y3235qty2hfn2sbcx7t8w5h6js 5628563 5628553 2026-09-14T20:39:37Z Andrew012p 85224 5628563 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Астин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм снимен од режисерот [[Питер Џексон]] по сценарио на Френ Волш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовата Длабочина. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовата Длабочина. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовата Длабочина, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовата Длабочина. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовата Длабочина и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Кејт Бланчет]] || Галадриела |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] 8q8cukzwpsyy2ib6auf319kj3l2qdjj 0 1403134 5628796 5628301 2026-09-15T10:50:01Z Jtasevski123 69538 поп 5628796 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=|native_name=Aylmer Bourke Lambert|native_name_lang=en|image=Aylmer Bourke Lambert. Stipple engraving by W. Evans, 1810, Wellcome V0003337.jpg|caption=Ајмлер Бурк Ламбер во гравура од 1810 година|image_size=|alt=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1761|02|02|df=y}}|birth_place=[[Бат (Самерсет)|Бат]], [[Самерсет]]|death_date={{Death date and age|1842|01|10|1761|02|02|df=yes}}|death_place=|death_cause=|other_names=|fields=|workplaces=|citizenship=<!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->|patrons=|thesis_title=|thesis_url=|thesis_year=|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=''Опис на родот бор''|awards=|author_abbrev_bot='''Lamb.'''|author_abbrev_zoo=|spouse=|partner=|children=|signature=<!--(filename only)-->|signature_alt=|website=<!--{{URL|www.example.com}}-->|footnotes=}}'''Ајлмер Бурк Ламберт''' ({{роден на|2|февруари|1761}}- {{починат на|10|јануари|1842}}) — британски [[Ботаника|ботаничар]], еден од првите членови на Линеевското друштво. == Ран живот == Ламберт бил роден во [[Бат (Самерсет)|Бат]], Англија ,како син на Едмунд Ламберт од Бојтон Хаус и Бриџит Бурк, која била ќерка на осмиот виконт Мајо. Мајката на Ламберт починала во 1773, истата година кога тој почнал да оди на училиште и преку нејзиното семејство наследил имоти во Јамајка и Ирска.<ref name="Taxon">{{Наведено списание|last=Miller|first=Hortense|date=August 1970|title=The Herbarium of Aylmer Bourke Lambert: Notes on Its Acquisition, Dispersal, and Present Whereabouts|journal=Taxon|volume=19|issue=4|pages=489–553|doi=10.2307/1218947|jstor=1218947}}</ref> Ламберт одел во училиштето „Њукомс“ за синови на господа во Хакни,<ref name="Taxon" /> а потоа 3 години студирал на Универзитетот Оксфорд. == Дела == Тој бил најпознат по своето дело ''„Опис на [[Род (биологија)|родот]] [[Бор (дрво)|бор“]]'', објавено во неколку делови помеѓу 1803 и 1824 година, раскошно илустриран [[повез]] во кое се детално опишани сите [[четинари]] познати тогаш. Вториот повез било објавено помеѓу 1828 и 1837 година, а третото, помало издание во 1832. Многу од новите четинари откриени од Дејвид Даглас и други, вклучувајќи ја и [[Крајбрежна црвена секвоја|крајбрежната црвена секвоја]], биле опишани за прв пат во книгите на Ламберт; неколку од нив всушност биле опишани од соработнички автори, особено Дејвид Дон, кој ја вклучил својата работа во книгата на Ламберт. == Хербариум == Ламберт стекнал голем број значајни колекции на хербариуми, вклучувајќи ги и оние на Јохан Рајнхолд Форстер, Арчибалд Мензис и Анри де Понтје.<ref>{{Наведено списание|last=Jeffers|first=Robert H.|year=1960|title=Richard Pulteney, M.D., F.R.S. (1730–1801), and His Correspondents|journal=Proceedings of the Linnean Society of London|publisher=Blackwell Publishing Ltd|volume=171|issue=1|pages=15–26|doi=10.1111/j.1095-8312.1960.tb01195.x}}</ref> Тој ,исто така, собрал голема колекција примероци и цртежи од Австралија во ерата веднаш по пристигнувањето на [[Прва флота|Првата флота]]. Меѓу соработниците биле гувернерот [[Артур Филип]], генералниот хирург Џон Вајт, [[Вилијам Патерсон (истражувач)|полковникот Вилијам Патерсон]], мајорот Роберт Рос, мајорот Франсис Гроуз и [[Филип Гидли Кинг]].<ref name="collection">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sl.nsw.gov.au/discover_collections/natural_world/derby/index.html|title=TAL & Dai-ichi Life (Earl of Derby) collection of natural history watercolours|publisher=State Library New South Wales|accessdate=11 February 2013}}</ref> Колекцијата на Ламберт од 50.000 зачувани растителни примероци, заедно со неговата обемна библиотека, била користена од автори и ботаничари како што се Роберт Браун, Де Кандол, Мартиус ,Џорџ Дон и Дејвид Дон. По неговата смрт, таа била продадена на аукција поделена на 317 лотови, а примероци од неа можат да се најдат во ботаничките збирки ширум светот. == Линеевско друштво == Ламберт бил еден од основачите на Линеевското друштво во 1788.<ref>{{Наведување|last=Boulger|first=George Symonds|chapter=Lambert, Aylmer Bourke|title=Dictionary of national biography|pages=6–7|publisher=Smith, Elder|place=London|year=1885|url=https://archive.org/stream/dictionaryofnati32stepuoft#page/6/mode/2up|access-date=17 December 2013}}</ref> Во 1796, Ламберт бил назначен од Џејмс Едвард Смит за еден од четирите потпретседатели на Линеевското друштво во Лондон. Тој ја држел оваа позиција сè до неговата смрт во својот дом на Кју Грин во 1842.<ref name="Taxon" /><ref>{{Наведени вести|url=https://link.gale.com/apps/doc/R3209981079/BNCN?u=rtl_ttda&sid=bookmark-BNCN&xid=93b44fee|title=SOUTH AMERICA|date=12 January 1842|work=Morning Post|via=British Library Newspapers}}</ref> == Кралско друштво == Во 1791,Ламберт бил избран во [[Кралско друштво|Кралското друштво во Лондон за подобрување на природното знаење]], а [[Џозеф Бенкс]] го направил член на неговиот Совет во 1810.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.illustratedgarden.org/mobot/rarebooks/author.asp?creator=Lambert,+Aylmer+Bourke&creatorID=2|title=Aylmer Bourke Lambert|work=Rare books from the MGB Library|accessdate=17 December 2013}}</ref> „Тој бил пријател и дописник на Сер Џозеф Бенкс и покажал голем интерес за ботаничките и зоолошките откритија што произлегоа од Нова Холандија кон крајот на 18 и почетокот на 19 век, бидејќи тие биле пренесени назад во Лондон, без разлика дали како живи или мртви примероци, како семиња или како цртежи. Ламберт ја составил колекцијата од примероците и цртежите на генералниот хирург Џон Вајт донесени од Сиднеј во Лондон во 1795.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://acms.sl.nsw.gov.au/item/itemDetailPaged.aspx?itemID=940934|title=TAL & Dai-ichi Life Derby collection of natural history watercolours, 1790s / compiled by Aylmer Bourke Lambert; acquired by the 13th Earl of Derby|work=Catalogue|publisher=State Library of NSW|accessdate=20 January 2014}}</ref> == Наследство == Во чест на Ламберт се именувани ''[[Pinus lambertiana]]'', [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lambertia]]'' и ''[[Malurus lamberti]]''. {{Ботаничар|Lamb.}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20051125230859/http://www.barnelms.com/aylmerbourkelambert.htm Ајлмер Бурк Ламберт] на www.barnelms.com * [http://www.sl.nsw.gov.au/stories/tal-dai-ichi-life-derby-collection Колекцијата TAL и Dai-ichi Life Derby] во Државната библиотека на Нов Јужен Велс {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ламберт, Ајлмер Бурк }} [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1842 година]] [[Категорија:Родени во 1761 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски ботаничари]] 0bfmswduz32apefadznxpvz1ihfdcky 0 1403135 5628744 5628302 2026-09-15T10:32:46Z Jtasevski123 69538 поп 5628744 wikitext text/x-wiki [[File:Sébastien_René_Lenormand.jpg|мини]]'''Себастјен Рене Ленорман''' ({{роден на|2|април|1796}}, во [[Конде сир Ноаро]] - {{починат на|10|декември|1871}}) — француски адвокат и [[Ботаника|ботаничар]] кој се специјализирал во областа на [[Алгологија|алгологијата]]. Од 1817 година студирал право во [[Париз]] ,а по дипломирањето (1820 година), се занимавал со адвокатура во градот Вир. Во 1835 тој ја напуштил правната професија, се преселил во имот наречен „Ленаудиер“, од каде што ги насочил своите енергии кон ботаниката. Како ботаничар, тој создал импресивен хербариум, составен главно од видови [[алги]]. Иако никогаш не ја напуштил Франција, тој собрал голем број ботанички примероци од натуралисти кои патувале низ сите делови на светот. Тој уредувал две [[exsiccata]] насловени ''[[Талофит|Талофити]] на Франција'' ''Серија I'' и ''Талофити на Франција Серија II''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1589108095|title=Thalissophytes de France. Series I: IndExs ExsiccataID=1589108095|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=66963712|title=Thalissophytes de France. Series II: IndExs ExsiccataID=66963712|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref> Родот алги ''[[Lenormandia]]'' (семејство ''[[Rhodomelaceae]]'') бил именуван во негова чест од [[Ото Вилхелм Зондер]] во 1845. Примероците собрани од Ленорман се чуваат во хербариуми ширум светот, вклучувајќи ги хербариумот на [[Бразилски национален музеј|Бразилскиот национален музеј]], [[Француски националнен музеј за природна историја|Францускиот националнен музеј за природна историја]], хербариумот на Универзитетот Харвард и Викторискиот национален хербариум при [[Кралските ботанички градини во Викторија|Кралските ботанички градини во Викторија.]] {{Ботаничар|Lenorm.}} == Дела == * ''Забелешка sur l'emploi du sulfure de carbone pour la conservation des herbiers'' (1858) – за употребата на [[сулфур]] и [[јаглерод]] за зачувување на хербариумот. * ''Catalog des plantes recueillies a Cayenne'' (1859, со [[Емил Депланш]]) – каталог на растенија собрани во [[Кајена]]. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1871 година]] [[Категорија:Родени во 1796 година]] [[Категорија:Француски ботаничари]] qzenbftcrlktlhqxbscmn3zokz1s6rc 5628750 5628744 2026-09-15T10:33:15Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Себастијан Рене Ленорман]] на [[Себастјен Рене Ленорман]] 5628744 wikitext text/x-wiki [[File:Sébastien_René_Lenormand.jpg|мини]]'''Себастјен Рене Ленорман''' ({{роден на|2|април|1796}}, во [[Конде сир Ноаро]] - {{починат на|10|декември|1871}}) — француски адвокат и [[Ботаника|ботаничар]] кој се специјализирал во областа на [[Алгологија|алгологијата]]. Од 1817 година студирал право во [[Париз]] ,а по дипломирањето (1820 година), се занимавал со адвокатура во градот Вир. Во 1835 тој ја напуштил правната професија, се преселил во имот наречен „Ленаудиер“, од каде што ги насочил своите енергии кон ботаниката. Како ботаничар, тој создал импресивен хербариум, составен главно од видови [[алги]]. Иако никогаш не ја напуштил Франција, тој собрал голем број ботанички примероци од натуралисти кои патувале низ сите делови на светот. Тој уредувал две [[exsiccata]] насловени ''[[Талофит|Талофити]] на Франција'' ''Серија I'' и ''Талофити на Франција Серија II''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1589108095|title=Thalissophytes de France. Series I: IndExs ExsiccataID=1589108095|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=66963712|title=Thalissophytes de France. Series II: IndExs ExsiccataID=66963712|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref> Родот алги ''[[Lenormandia]]'' (семејство ''[[Rhodomelaceae]]'') бил именуван во негова чест од [[Ото Вилхелм Зондер]] во 1845. Примероците собрани од Ленорман се чуваат во хербариуми ширум светот, вклучувајќи ги хербариумот на [[Бразилски национален музеј|Бразилскиот национален музеј]], [[Француски националнен музеј за природна историја|Францускиот националнен музеј за природна историја]], хербариумот на Универзитетот Харвард и Викторискиот национален хербариум при [[Кралските ботанички градини во Викторија|Кралските ботанички градини во Викторија.]] {{Ботаничар|Lenorm.}} == Дела == * ''Забелешка sur l'emploi du sulfure de carbone pour la conservation des herbiers'' (1858) – за употребата на [[сулфур]] и [[јаглерод]] за зачувување на хербариумот. * ''Catalog des plantes recueillies a Cayenne'' (1859, со [[Емил Депланш]]) – каталог на растенија собрани во [[Кајена]]. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1871 година]] [[Категорија:Родени во 1796 година]] [[Категорија:Француски ботаничари]] qzenbftcrlktlhqxbscmn3zokz1s6rc 5628762 5628750 2026-09-15T10:35:25Z Jtasevski123 69538 5628762 wikitext text/x-wiki [[File:Sébastien_René_Lenormand.jpg|мини]]'''Себастјен Рене Ленорман''' ({{роден на|2|април|1796}}, во [[Конде сир Ноаро]] - {{починат на|10|декември|1871}}) — француски адвокат и [[Ботаника|ботаничар]] кој се специјализирал во областа на [[Алгологија|алгологијата]]. Од 1817 година студирал право во [[Париз]] ,а по дипломирањето (1820 година), се занимавал со адвокатура во градот Вир. Во 1835 тој ја напуштил правната професија, се преселил во имот наречен „Ленаудиер“, од каде што ги насочил своите енергии кон ботаниката. Како ботаничар, тој создал импресивен хербариум, составен главно од видови [[алги]]. Иако никогаш не ја напуштил Франција, тој собрал голем број ботанички примероци од натуралисти кои патувале низ сите делови на светот. Тој уредувал две [[exsiccata]] насловени ''[[Талофит|Талофити]] на Франција'' ''Серија I'' и ''Талофити на Франција Серија II''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1589108095|title=Thalissophytes de France. Series I: IndExs ExsiccataID=1589108095|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=66963712|title=Thalissophytes de France. Series II: IndExs ExsiccataID=66963712|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=14 August 2024}}</ref> Родот алги ''[[Lenormandia]]'' (семејство ''[[Rhodomelaceae]]'') бил именуван во негова чест од [[Ото Вилхелм Зондер]] во 1845. Примероците собрани од Ленорман се чуваат во хербариуми ширум светот, вклучувајќи ги хербариумот на [[Бразилски национален музеј|Бразилскиот национален музеј]], [[Француски националнен музеј за природна историја|Францускиот националнен музеј за природна историја]], хербариумот на Универзитетот Харвард и Викторискиот национален хербариум при [[Кралските ботанички градини во Викторија|Кралските ботанички градини во Викторија.]] {{Ботаничар|Lenorm.}} == Дела == * ''Забелешка sur l'emploi du sulfure de carbone pour la conservation des herbiers'' (1858) – за употребата на [[сулфур]] и [[јаглерод]] за зачувување на хербариумот. * ''Catalog des plantes recueillies a Cayenne'' (1859, со [[Емил Депланш]]) – каталог на растенија собрани во [[Кајена]]. == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ленорман, Себастјен Рене }} [[Категорија:Починати во 1871 година]] [[Категорија:Родени во 1796 година]] [[Категорија:Француски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 1u2j2xwmjlq9qgyazfuszwypspsould 0 1403136 5628697 5628306 2026-09-15T09:41:09Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Емануел Лиаис]] на [[Емануел Лие]] 5628306 wikitext text/x-wiki [[File:Ilustração_eclipse_solar_de_1858.jpg|мини| Лиаис го набљудувал затемнувањето на сонцето на 7 септември 1858 година од Бразил]] [[File:Emmanuel_Liais.jpg|мини| Емануел Лиаис го набљудувал небото од Бразил од илустрирана печатена графика на Јан Даргент (1824–1899)]] '''Емануел Лиаис''' ( 15 февруари 1826 &#x2013; 5 март 1900 ) бил француски [[астроном]], [[Ботаника|ботаничар]] и истражувач кој поминал многу години во [[Бразил]] . Бил роден во Шербур, син на богатото семејство кое се занимавало со [[бродоградба]] . Тој бил аматерски [[научник]] , правел некои [[Метеорологија|метеоролошки]] набљудувања и напишал неколку трудови. Астрономот Франсоа Араго забележал еден од своите трудови кој бил напишан во 1852 година, во кој утврдил дека времето во неговиот роден град бил поблаго од она во [[Париз]] . Иако опсерваторијата била основана во 1827 година, всушност таа била главно зафатена со наставата на ученици од воените училишта. Лиаис го реорганизирал за да се концентрира на истражување. Тој ја открил [[Комета|кометата]] [[C/1860 D1]] (Лиаис). Ова било неговото единствено откритие на комета и воедно првата комета откриена во Бразил. Тој направил астрономски набљудувања на [[Марс (планета)|Марс]] и во 1865 година шпекулирал дека темните карактеристики на албедото се вегетација, а не вода (всушност, како што знаеме денес, тие не биле ниту едното ниту другото). По наредба на царот, тој направил обемни истражувачки експедиции во Бразил и ги проучувал растенијата од оддалечените региони, испраќал некои од нив во Франција. Исто така напишал книга со наслов ''Climats, géologie, faune et géographie botanique du Brésil'' (Париз: Garnier Frères, 1872). Во 1878 година се развил јавен спор меѓу него и Маноел Переира Реис и неговата позиција во опсерваторијата постепено станала неодржлива. На почетокот на 1881 година тој поднесол оставка и се вратил во својот роден град Шербур. Тој бил градоначалник на Шербур од 1884 &#x2013; 1886 година и повторно од 1892 година до неговата смрт во 1900 година. Тој увезувал егзотични растенија од [[Јужна Америка]] и [[Азија]] во Шербур. Бил женет со Холанѓанката, Маргарита Троввен, но не оставиле потомство. Тој го завештал својот имот кој бил сместен во прекрасниот ботанички парк, на градот Шербур. Сега е познат како Градините Емануел Лиаис. Кратер на Марс бил именуван по него. Покрај паркот именуван по него, во Шербур сега постои и улицата „Емануел Лиаис“. == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20040918060710/http://www.ville-cherbourg.fr/uk/tourism_discovery/parks__gardens/the_emmanuel_liais_garden/the_emmanuel_liais_garden/default.asp Град Шербур: кратки биографски информации] * [https://web.archive.org/web/20070929040359/http://www.mast.br/sbhc/Revista/RSBHC1N/SBHCpag42-52.pdf Полемика помеѓу Лиаис и некои бразилски астрономи] (на португалски) * [http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/barboza_abstract.pdf Метеоролошки и биографски информации] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303210028/http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/barboza_abstract.pdf|date=2016-03-03}} * [https://web.archive.org/web/20070928171528/http://www.waldimir.longo.nom.br/artigos/105.doc Observatório Nacional - 175 години служба] (на португалски) [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1826 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] 78qipmgufz41843zp2tj60dmgyje19o 5628702 5628697 2026-09-15T09:45:37Z Jtasevski123 69538 поп 5628702 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/wikidata|fetchwikidata=ALL}} [[File:Ilustração_eclipse_solar_de_1858.jpg|мини| Лие го набљудувал затемнувањето на сонцето на 7 септември 1858 година од Бразил]][[File:Emmanuel_Liais.jpg|мини| Емануел Лие го набљудувал небото од Бразил од илустрирана печатена графика на Јан Даргент (1824–1899)]]'''Емануел Лие''' ({{роден на|15|февруари|1826}} &#x2013; {{починат на|5|март|1900}}) — француски [[астроном]], [[Ботаника|ботаничар]] и истражувач кој поминал многу години во [[Бразил]]. == Биографија == Бил роден во Шербур, син на богатото семејство кое се занимавало со [[бродоградба]]. Тој бил аматерски [[научник]], правел некои [[Метеорологија|метеоролошки]] набљудувања и напишал неколку трудови. Астрономот Франсоа Араго забележал еден од своите трудови кој бил напишан во 1852 година, во кој утврдил дека времето во неговиот роден град бил поблаго од она во [[Париз]]. Иако опсерваторијата била основана во 1827 година, всушност таа била главно зафатена со наставата на ученици од воените училишта. Лие го реорганизирал за да се концентрира на истражување. Тој ја открил [[Комета|кометата]] [[C/1860 D1]] (Лие). Ова било неговото единствено откритие на комета и воедно првата комета откриена во Бразил. Тој направил астрономски набљудувања на [[Марс (планета)|Марс]] и во 1865 година шпекулирал дека темните карактеристики на албедото се вегетација, а не вода (всушност, како што знаеме денес, тие не биле ниту едното ниту другото). По наредба на царот, тој направил обемни истражувачки експедиции во Бразил и ги проучувал растенијата од оддалечените региони, испраќал некои од нив во Франција. Исто така напишал книга со наслов ''Climats, géologie, faune et géographie botanique du Brésil'' (Париз: Garnier Frères, 1872). Во 1878 година се развил јавен спор меѓу него и Маноел Переира Реис и неговата позиција во опсерваторијата постепено станала неодржлива. На почетокот на 1881 година тој поднесол оставка и се вратил во својот роден град Шербур. Тој бил градоначалник на Шербур од 1884 &#x2013; 1886 година и повторно од 1892 година до неговата смрт во 1900 година. Тој увезувал егзотични растенија од [[Јужна Америка]] и [[Азија]] во Шербур. Бил женет со Холанѓанката, Маргарита Тровен, но не оставиле потомство. Тој го завештал својот имот кој бил сместен во прекрасниот ботанички парк, на градот Шербур. Сега е познат како Градините Емануел Лие. Кратер на Марс бил именуван по него. Покрај паркот именуван по него, во Шербур сега постои и улицата „Емануел Лие“. {{Ботаничар|Liais}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20040918060710/http://www.ville-cherbourg.fr/uk/tourism_discovery/parks__gardens/the_emmanuel_liais_garden/the_emmanuel_liais_garden/default.asp Град Шербур: кратки биографски информации] * [https://web.archive.org/web/20070929040359/http://www.mast.br/sbhc/Revista/RSBHC1N/SBHCpag42-52.pdf Полемика помеѓу Лие и некои бразилски астрономи] (на португалски) * [http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/barboza_abstract.pdf Метеоролошки и биографски информации] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303210028/http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/barboza_abstract.pdf|date=2016-03-03}} * [https://web.archive.org/web/20070928171528/http://www.waldimir.longo.nom.br/artigos/105.doc Observatório Nacional - 175 години служба] (на португалски) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лие, Емануел Лие}} [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1826 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Француски астрономи]] [[Категорија:Француски ботаничари]] dltsd5x5e71a27zca3wuwl1hxwjkpqq 0 1403137 5628673 5628331 2026-09-15T09:15:56Z Jtasevski123 69538 поп 5628673 wikitext text/x-wiki '''Мартин Хинрих Карл Лихтенштајн''' ({{роден на|10|јануари|1780}} - {{починат на|2|септември|1857}}) — германски лекар, истражувач, ботаничар и зоолог. Тој истражувал делови од јужна Африка и собирал примероци од природната историја, а многу нови видови биле опишани од неговите колекции од европски научници. == Биографија == [[File:Martin_Lichtenstein00.jpg|лево|мини| Хинрих Лихтенштајн {{Околу|1806}}]] Роден бил во [[Хамбург]], Лихтенштајн бил син на Антон Август Хајнрих Лихтенштајн, раководител на гимназијата Јоханеум. Неговиот татко имал интерес за источните јазици и изградил обемна библиотека. Тој бил заинтересирал за природната историја и географија уште од рана возраст, и стапил во контакт со грофот Јохан Центуриус Хофманзег во 1797 година и почнал да му помага во испитувањето на обемните колекции на инсекти и птици на грофот. Потоа отишол да студира медицина во [[Универзитет „Фридрих Шилер“|Јена]] и [[Хелмштетски универзитет|Хелмштет]] и се квалификувал како доктор на 26 април 1802 година. Потоа одлучил да патува и нашол работа кога холандскиот гувернер на Кејповата колонија. Генерал Јан Вилем Јансенс, го ангажирал Лихтенштајн како семеен лекар и тутор за неговиот син. Лихтенштајн се подготвил за процесот читајќи ги сведоштвата на патници како [[Питер Колбе]], [[Андерс Спарман]], [[Карл Питер Тунберг]], [[Франсоа ле Вајан]] и [[Џон Бароу (прв баронет)|Џон Бароу]]. Тој се сретнал и со колекционерите Јохан Хелвиг и Јохан Карл Вилхелм Илигер, кои му дале преглед на празнините во познавањето на флората и фауната на африканскиот регион и на методите за собирање примероци. Исто така бил во [[Кејптаун]] на 23 декември 1802 година и оттогаш патувал широко низ Јужна Африка. Кога избувнала војната против Англија, тој се приклучил на холандската армија како главен хирург. Откако Англичаните ја освоиле колонијата, тој се вратил во Германија.{{Sfn|Hess|1883}} Во 1811 година го објавил делото ''Reisen im südlichen Afrika: 1803 ,1804 ,1805 un 1806''; како резултат на тоа, бил назначен за професор по зоологија на [[Хумболтов универзитет|Берлинскиот универзитет]] во 1811 година и назначен за директор на [[Берлински зоолошки музеј|Берлинскиот зоолошки музеј]] во 1813 година. Неговите колекции на растенија од Африка биле испитани во Германија од [[Карл Лудвиг Вилденов|Карл Вилденов]].<ref>{{Наведена книга|title=Science, Africa and Europe. Processing Information and Creating Knowledge|last=Näf-Gloor, Sandra|publisher=Routledge|year=2019|editor-last=Lengwiler, Martin|pages=47–65|chapter=3 A naturalist's career. Hinrich Lichtenstein (1780–1857)|editor-last2=Penn, Nigel|editor-last3=Harries, Patrick}}</ref> Тој отпатувал во Лондон во 1819 година за да купи примероци за Берлинскиот музеј на аукции.<ref>{{Наведено списание|last=Steinheimer|first=Frank D.|date=2008|title=Martin Hinrich Carl Lichtenstein and his ornithological purchases at the auction of William Bullock's museum in 1819|url=https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/E0260954108000089|journal=Archives of Natural History|language=en|volume=35|issue=1|pages=88–99|doi=10.3366/E0260954108000089|issn=0260-9541|url-access=subscription}}</ref> Лихтенштајн бил близок пријател на [[Карл Марија фон Вебер]]. По неговата смрт во 1826 година, заедно со банкарот Вилхелм Бер, тој ја договорил продажбата на партитурата од „Оберон“ на берлинскиот музички издавач Адолф Мартин Шлезингер во име на вдовицата на Вебер, Каролина. Како старател, заедно со Карл Теодор Винклер, тој учествувал во образованието на сирачињата на Вебер, Макс Марија и Александар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/de/A000213/Korrespondenz/A042837.html|title=Brief von Caroline von Weber an Hinrich Lichtenstein vom 21. Juni 1826}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/A042563|title=Hofrath Karl Theodor Winkler zum Vormunde verordnet}}</ref> Заедно со [[Александар фон Хумболт]], Лихтенштајн го организирал годишниот состанок на Друштвото на германски природонаучници и лекари во Берлин во 1828 година.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt: A Concise Biography|last=Daum|first=Andreas W.|publisher=Princeton University Press|year=2024|isbn=978-0-691-24736-6|location=Trans. Robert Savage. Princeton, N.J.|pages=118|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1829 година, Лихтенштајн бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Шведската кралска академија на науките]]. Тој бил назначен и за таен советник во Берлин. Починал од мозочен удар на море додека се наоѓал на пароброд што патувал од Корзор до [[Кил]]. == Наследство == Лихтенштајн бил одговорен за создавањето на [[Берлин|Берлинската]] [[Берлинска зоолошка градина|зоолошка градина]] во 1841 година, кога го убедил кралот Фредерик Вилијам IV од Прусија да ги донирал површините на неговата [[фазанерија]]. Тој, исто така, ги објавил ракописите на Јохан Рајнхолд Форстер за ''Descriptiones animalium'' во 1844 година. Во областа на [[Херпетологија|херпетологијата]] тој опишал многу нови [[Вид (биологија)|видови]] водоземци и влекачи. Меѓу видовите кои биле именувани од Лихтенштајн се ''[[Alisterus scapularis]]'', ''[[Pterocles coronatus]]'' и ''[[Causus rhombeatus]]''. Во 1826 година, ботаничарите [[Аделберт фон Шамисо]] и [[Дидерих Франц Леонхард фон Шлехтендал]] објавиле род [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Јужна Африка, кои припаѓаат на семејството [[Штитоцветни|''Apiaceae'']] како ''[[Lichtensteinia]]'' во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331718-2|title=''Lichtensteinia'' Cham. & Schltdl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 May 2021}}</ref> Родот ''Lichtensteinia'' исто така бил именуван од Карл Вилденов, но било подоцна отфрлено.<ref>{{Наведено списание|last=Sprague|first=T. A.|date=1914|title=Loranthus oleaefolius|url=https://www.jstor.org/stable/4119540|journal=Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew)|volume=1914|issue=10|pages=359–367|doi=10.2307/4119540|issn=0366-4457|jstor=4119540|url-access=subscription}}</ref> Во 1856 година, Јохан Јакоб Кауп го нарекол [[Морско коњче|морското коњче]] ''[[Hippocampus lichtensteinii]]'' по него.<ref name="ETYFish">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etyfish.org/syngnathiformes1/|title=Order SYNGNATHIFORMES: Families AULOSTOMIDAE, CENTRISCIDAE, FISTULARIIDAE, SOLENOSTOMIDAE and SYNGNATHIDAE|last=Christopher Scharpf|last2=Kenneth J. Lazara|date=22 September 2018|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|publisher=Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara|accessdate=9 December 2021}}</ref> Потоа, во 1859 година, италијанскиот херпетолог Џорџо Јан го именувал ''[[Causus lichtensteinii]]'' во чест на Хинрих Лихтенштајн,<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Reptiles|last=Beolens, Bo|last2=Watkins, Michael|last3=Grayson, Michael|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2011|isbn=978-1-4214-0135-5|location=Baltimore|pages=157}}</ref> како што направил и [[Холандија|холандскиот]] зоолог [[Кунрад Јакоб Теминк]] со ''[[Pterocles lichtensteinii]]''. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * ''Патувања во јужна Африка во годините 1803, 1804, 1805 и 1806'' (англиски превод, 1812) [[iarchive:travelsinsouther01lich|Том 1]] [[iarchive:travelsinsouther02lich|Том 2]] * [[iarchive:nomenclatoravium00lich|Nomenclator avium Musei zoologici berolinensis: Namenverzeichniss der in der zoologischen Sammlung der Königlichen Universität zu Berlin]] (1854) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лихтенштајн, Мартен }} [[Категорија:Апсолвенти на Јенскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Починати во 1857 година]] [[Категорија:Родени во 1780 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски зоолози]] sg8jdiz1xicvfnjb44p5kjaf3sbmr7s 5628674 5628673 2026-09-15T09:16:35Z Jtasevski123 69538 5628674 wikitext text/x-wiki '''Мартин Хинрих Карл Лихтенштајн''' ({{роден на|10|јануари|1780}} - {{починат на|2|септември|1857}}) — германски лекар, истражувач, ботаничар и зоолог. Тој истражувал делови од јужна Африка и собирал примероци од природната историја, а многу нови видови биле опишани од неговите колекции од европски научници. == Биографија == [[File:Martin_Lichtenstein00.jpg|лево|мини| Хинрих Лихтенштајн {{Околу|1806}}]] Роден бил во [[Хамбург]], Лихтенштајн бил син на Антон Август Хајнрих Лихтенштајн, раководител на гимназијата Јоханеум. Неговиот татко имал интерес за источните јазици и изградил обемна библиотека. Тој бил заинтересирал за природната историја и географија уште од рана возраст, и стапил во контакт со грофот Јохан Центуриус Хофманзег во 1797 година и почнал да му помага во испитувањето на обемните колекции на инсекти и птици на грофот. Потоа отишол да студира медицина во [[Универзитет „Фридрих Шилер“|Јена]] и [[Хелмштетски универзитет|Хелмштет]] и се квалификувал како доктор на 26 април 1802 година. Потоа одлучил да патува и нашол работа кога холандскиот гувернер на Кејповата колонија. Генерал Јан Вилем Јансенс, го ангажирал Лихтенштајн како семеен лекар и тутор за неговиот син. Лихтенштајн се подготвил за процесот читајќи ги сведоштвата на патници како [[Питер Колбе]], [[Андерс Спарман]], [[Карл Питер Тунберг]], [[Франсоа ле Вајан]] и [[Џон Бароу (прв баронет)|Џон Бароу]]. Тој се сретнал и со колекционерите Јохан Хелвиг и Јохан Карл Вилхелм Илигер, кои му дале преглед на празнините во познавањето на флората и фауната на африканскиот регион и на методите за собирање примероци. Исто така бил во [[Кејптаун]] на 23 декември 1802 година и оттогаш патувал широко низ Јужна Африка. Кога избувнала војната против Англија, тој се приклучил на холандската армија како главен хирург. Откако Англичаните ја освоиле колонијата, тој се вратил во Германија.{{Sfn|Hess|1883}} Во 1811 година го објавил делото ''Reisen im südlichen Afrika: 1803 ,1804 ,1805 un 1806''; како резултат на тоа, бил назначен за професор по зоологија на [[Хумболтов универзитет|Берлинскиот универзитет]] во 1811 година и назначен за директор на [[Берлински зоолошки музеј|Берлинскиот зоолошки музеј]] во 1813 година. Неговите колекции на растенија од Африка биле испитани во Германија од [[Карл Лудвиг Вилденов|Карл Вилденов]].<ref>{{Наведена книга|title=Science, Africa and Europe. Processing Information and Creating Knowledge|last=Näf-Gloor, Sandra|publisher=Routledge|year=2019|editor-last=Lengwiler, Martin|pages=47–65|chapter=3 A naturalist's career. Hinrich Lichtenstein (1780–1857)|editor-last2=Penn, Nigel|editor-last3=Harries, Patrick}}</ref> Тој отпатувал во Лондон во 1819 година за да купи примероци за Берлинскиот музеј на аукции.<ref>{{Наведено списание|last=Steinheimer|first=Frank D.|date=2008|title=Martin Hinrich Carl Lichtenstein and his ornithological purchases at the auction of William Bullock's museum in 1819|url=https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/E0260954108000089|journal=Archives of Natural History|language=en|volume=35|issue=1|pages=88–99|doi=10.3366/E0260954108000089|issn=0260-9541|url-access=subscription}}</ref> Лихтенштајн бил близок пријател на [[Карл Марија фон Вебер]]. По неговата смрт во 1826 година, заедно со банкарот Вилхелм Бер, тој ја договорил продажбата на партитурата од „Оберон“ на берлинскиот музички издавач Адолф Мартин Шлезингер во име на вдовицата на Вебер, Каролина. Како старател, заедно со Карл Теодор Винклер, тој учествувал во образованието на сирачињата на Вебер, Макс Марија и Александар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/de/A000213/Korrespondenz/A042837.html|title=Brief von Caroline von Weber an Hinrich Lichtenstein vom 21. Juni 1826}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/A042563|title=Hofrath Karl Theodor Winkler zum Vormunde verordnet}}</ref> Заедно со [[Александар фон Хумболт]], Лихтенштајн го организирал годишниот состанок на Друштвото на германски природонаучници и лекари во Берлин во 1828 година.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt: A Concise Biography|last=Daum|first=Andreas W.|publisher=Princeton University Press|year=2024|isbn=978-0-691-24736-6|location=Trans. Robert Savage. Princeton, N.J.|pages=118|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1829 година, Лихтенштајн бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Шведската кралска академија на науките]]. Тој бил назначен и за таен советник во Берлин. Починал од мозочен удар на море додека се наоѓал на пароброд што патувал од Корзор до [[Кил]]. == Наследство == Лихтенштајн бил одговорен за создавањето на [[Берлин|Берлинската]] [[Берлинска зоолошка градина|зоолошка градина]] во 1841 година, кога го убедил кралот Фредерик Вилијам IV од Прусија да ги донирал површините на неговата [[фазанерија]]. Тој, исто така, ги објавил ракописите на Јохан Рајнхолд Форстер за ''Descriptiones animalium'' во 1844 година. Во областа на [[Херпетологија|херпетологијата]] тој опишал многу нови [[Вид (биологија)|видови]] водоземци и влекачи. Меѓу видовите кои биле именувани од Лихтенштајн се ''[[Alisterus scapularis]]'', ''[[Pterocles coronatus]]'' и ''[[Causus rhombeatus]]''. Во 1826 година, ботаничарите [[Аделберт фон Шамисо]] и [[Дидерих Франц Леонхард фон Шлехтендал]] објавиле род [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Јужна Африка, кои припаѓаат на семејството [[Штитоцветни|''Apiaceae'']] како ''[[Lichtensteinia]]'' во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331718-2|title=''Lichtensteinia'' Cham. & Schltdl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 May 2021}}</ref> Родот ''Lichtensteinia'' исто така бил именуван од Карл Вилденов, но било подоцна отфрлено.<ref>{{Наведено списание|last=Sprague|first=T. A.|date=1914|title=Loranthus oleaefolius|url=https://www.jstor.org/stable/4119540|journal=Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew)|volume=1914|issue=10|pages=359–367|doi=10.2307/4119540|issn=0366-4457|jstor=4119540|url-access=subscription}}</ref> Во 1856 година, Јохан Јакоб Кауп го нарекол [[Морско коњче|морското коњче]] ''[[Hippocampus lichtensteinii]]'' по него.<ref name="ETYFish">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etyfish.org/syngnathiformes1/|title=Order SYNGNATHIFORMES: Families AULOSTOMIDAE, CENTRISCIDAE, FISTULARIIDAE, SOLENOSTOMIDAE and SYNGNATHIDAE|last=Christopher Scharpf|last2=Kenneth J. Lazara|date=22 September 2018|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|publisher=Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara|accessdate=9 December 2021}}</ref> Потоа, во 1859 година, италијанскиот херпетолог Џорџо Јан го именувал ''[[Causus lichtensteinii]]'' во чест на Хинрих Лихтенштајн,<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Reptiles|last=Beolens, Bo|last2=Watkins, Michael|last3=Grayson, Michael|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2011|isbn=978-1-4214-0135-5|location=Baltimore|pages=157}}</ref> како што направил и [[Холандија|холандскиот]] зоолог [[Кунрад Јакоб Теминк]] со ''[[Pterocles lichtensteinii]]''. {{Ботаничар|Licht.}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * ''Патувања во јужна Африка во годините 1803, 1804, 1805 и 1806'' (англиски превод, 1812) [[iarchive:travelsinsouther01lich|Том 1]] [[iarchive:travelsinsouther02lich|Том 2]] * [[iarchive:nomenclatoravium00lich|Nomenclator avium Musei zoologici berolinensis: Namenverzeichniss der in der zoologischen Sammlung der Königlichen Universität zu Berlin]] (1854) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лихтенштајн, Мартен }} [[Категорија:Апсолвенти на Јенскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Починати во 1857 година]] [[Категорија:Родени во 1780 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски зоолози]] iwb93uvsoyo8h665aezw4bmv0fuxynb 5628678 5628674 2026-09-15T09:18:09Z Jtasevski123 69538 5628678 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | image=Martin Heinrich Lirchtenstein Litho.jpg | caption = | birth_name = Хинрих Лихтенштајн | birth_date = {{Birth date|1780|01|10|df=y}} | death_date = {{Death date and age|1857|09|02|1780|01|10|df=yes}} }}'''Мартин Хинрих Карл Лихтенштајн''' ({{роден на|10|јануари|1780}} - {{починат на|2|септември|1857}}) — германски лекар, истражувач, ботаничар и зоолог. Тој истражувал делови од јужна Африка и собирал примероци од природната историја, а многу нови видови биле опишани од неговите колекции од европски научници. == Биографија == [[File:Martin_Lichtenstein00.jpg|лево|мини| Хинрих Лихтенштајн {{Околу|1806}}]] Роден бил во [[Хамбург]], Лихтенштајн бил син на Антон Август Хајнрих Лихтенштајн, раководител на гимназијата Јоханеум. Неговиот татко имал интерес за источните јазици и изградил обемна библиотека. Тој бил заинтересирал за природната историја и географија уште од рана возраст, и стапил во контакт со грофот Јохан Центуриус Хофманзег во 1797 година и почнал да му помага во испитувањето на обемните колекции на инсекти и птици на грофот. Потоа отишол да студира медицина во [[Универзитет „Фридрих Шилер“|Јена]] и [[Хелмштетски универзитет|Хелмштет]] и се квалификувал како доктор на 26 април 1802 година. Потоа одлучил да патува и нашол работа кога холандскиот гувернер на Кејповата колонија. Генерал Јан Вилем Јансенс, го ангажирал Лихтенштајн како семеен лекар и тутор за неговиот син. Лихтенштајн се подготвил за процесот читајќи ги сведоштвата на патници како [[Питер Колбе]], [[Андерс Спарман]], [[Карл Питер Тунберг]], [[Франсоа ле Вајан]] и [[Џон Бароу (прв баронет)|Џон Бароу]]. Тој се сретнал и со колекционерите Јохан Хелвиг и Јохан Карл Вилхелм Илигер, кои му дале преглед на празнините во познавањето на флората и фауната на африканскиот регион и на методите за собирање примероци. Исто така бил во [[Кејптаун]] на 23 декември 1802 година и оттогаш патувал широко низ Јужна Африка. Кога избувнала војната против Англија, тој се приклучил на холандската армија како главен хирург. Откако Англичаните ја освоиле колонијата, тој се вратил во Германија.{{Sfn|Hess|1883}} Во 1811 година го објавил делото ''Reisen im südlichen Afrika: 1803 ,1804 ,1805 un 1806''; како резултат на тоа, бил назначен за професор по зоологија на [[Хумболтов универзитет|Берлинскиот универзитет]] во 1811 година и назначен за директор на [[Берлински зоолошки музеј|Берлинскиот зоолошки музеј]] во 1813 година. Неговите колекции на растенија од Африка биле испитани во Германија од [[Карл Лудвиг Вилденов|Карл Вилденов]].<ref>{{Наведена книга|title=Science, Africa and Europe. Processing Information and Creating Knowledge|last=Näf-Gloor, Sandra|publisher=Routledge|year=2019|editor-last=Lengwiler, Martin|pages=47–65|chapter=3 A naturalist's career. Hinrich Lichtenstein (1780–1857)|editor-last2=Penn, Nigel|editor-last3=Harries, Patrick}}</ref> Тој отпатувал во Лондон во 1819 година за да купи примероци за Берлинскиот музеј на аукции.<ref>{{Наведено списание|last=Steinheimer|first=Frank D.|date=2008|title=Martin Hinrich Carl Lichtenstein and his ornithological purchases at the auction of William Bullock's museum in 1819|url=https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/E0260954108000089|journal=Archives of Natural History|language=en|volume=35|issue=1|pages=88–99|doi=10.3366/E0260954108000089|issn=0260-9541|url-access=subscription}}</ref> Лихтенштајн бил близок пријател на [[Карл Марија фон Вебер]]. По неговата смрт во 1826 година, заедно со банкарот Вилхелм Бер, тој ја договорил продажбата на партитурата од „Оберон“ на берлинскиот музички издавач Адолф Мартин Шлезингер во име на вдовицата на Вебер, Каролина. Како старател, заедно со Карл Теодор Винклер, тој учествувал во образованието на сирачињата на Вебер, Макс Марија и Александар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/de/A000213/Korrespondenz/A042837.html|title=Brief von Caroline von Weber an Hinrich Lichtenstein vom 21. Juni 1826}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/A042563|title=Hofrath Karl Theodor Winkler zum Vormunde verordnet}}</ref> Заедно со [[Александар фон Хумболт]], Лихтенштајн го организирал годишниот состанок на Друштвото на германски природонаучници и лекари во Берлин во 1828 година.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt: A Concise Biography|last=Daum|first=Andreas W.|publisher=Princeton University Press|year=2024|isbn=978-0-691-24736-6|location=Trans. Robert Savage. Princeton, N.J.|pages=118|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1829 година, Лихтенштајн бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Шведската кралска академија на науките]]. Тој бил назначен и за таен советник во Берлин. Починал од мозочен удар на море додека се наоѓал на пароброд што патувал од Корзор до [[Кил]]. == Наследство == Лихтенштајн бил одговорен за создавањето на [[Берлин|Берлинската]] [[Берлинска зоолошка градина|зоолошка градина]] во 1841 година, кога го убедил кралот Фредерик Вилијам IV од Прусија да ги донирал површините на неговата [[фазанерија]]. Тој, исто така, ги објавил ракописите на Јохан Рајнхолд Форстер за ''Descriptiones animalium'' во 1844 година. Во областа на [[Херпетологија|херпетологијата]] тој опишал многу нови [[Вид (биологија)|видови]] водоземци и влекачи. Меѓу видовите кои биле именувани од Лихтенштајн се ''[[Alisterus scapularis]]'', ''[[Pterocles coronatus]]'' и ''[[Causus rhombeatus]]''. Во 1826 година, ботаничарите [[Аделберт фон Шамисо]] и [[Дидерих Франц Леонхард фон Шлехтендал]] објавиле род [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Јужна Африка, кои припаѓаат на семејството [[Штитоцветни|''Apiaceae'']] како ''[[Lichtensteinia]]'' во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331718-2|title=''Lichtensteinia'' Cham. & Schltdl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 May 2021}}</ref> Родот ''Lichtensteinia'' исто така бил именуван од Карл Вилденов, но било подоцна отфрлено.<ref>{{Наведено списание|last=Sprague|first=T. A.|date=1914|title=Loranthus oleaefolius|url=https://www.jstor.org/stable/4119540|journal=Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew)|volume=1914|issue=10|pages=359–367|doi=10.2307/4119540|issn=0366-4457|jstor=4119540|url-access=subscription}}</ref> Во 1856 година, Јохан Јакоб Кауп го нарекол [[Морско коњче|морското коњче]] ''[[Hippocampus lichtensteinii]]'' по него.<ref name="ETYFish">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etyfish.org/syngnathiformes1/|title=Order SYNGNATHIFORMES: Families AULOSTOMIDAE, CENTRISCIDAE, FISTULARIIDAE, SOLENOSTOMIDAE and SYNGNATHIDAE|last=Christopher Scharpf|last2=Kenneth J. Lazara|date=22 September 2018|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|publisher=Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara|accessdate=9 December 2021}}</ref> Потоа, во 1859 година, италијанскиот херпетолог Џорџо Јан го именувал ''[[Causus lichtensteinii]]'' во чест на Хинрих Лихтенштајн,<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Reptiles|last=Beolens, Bo|last2=Watkins, Michael|last3=Grayson, Michael|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2011|isbn=978-1-4214-0135-5|location=Baltimore|pages=157}}</ref> како што направил и [[Холандија|холандскиот]] зоолог [[Кунрад Јакоб Теминк]] со ''[[Pterocles lichtensteinii]]''. {{Ботаничар|Licht.}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * ''Патувања во јужна Африка во годините 1803, 1804, 1805 и 1806'' (англиски превод, 1812) [[iarchive:travelsinsouther01lich|Том 1]] [[iarchive:travelsinsouther02lich|Том 2]] * [[iarchive:nomenclatoravium00lich|Nomenclator avium Musei zoologici berolinensis: Namenverzeichniss der in der zoologischen Sammlung der Königlichen Universität zu Berlin]] (1854) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лихтенштајн, Мартен }} [[Категорија:Апсолвенти на Јенскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Починати во 1857 година]] [[Категорија:Родени во 1780 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски зоолози]] 2c11pnexkpmoeuhah8ypyem2wbj66rm 5628679 5628678 2026-09-15T09:18:20Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Мартен Лихтенштајн]] на [[Мартин Лихтенштајн]] 5628678 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | image=Martin Heinrich Lirchtenstein Litho.jpg | caption = | birth_name = Хинрих Лихтенштајн | birth_date = {{Birth date|1780|01|10|df=y}} | death_date = {{Death date and age|1857|09|02|1780|01|10|df=yes}} }}'''Мартин Хинрих Карл Лихтенштајн''' ({{роден на|10|јануари|1780}} - {{починат на|2|септември|1857}}) — германски лекар, истражувач, ботаничар и зоолог. Тој истражувал делови од јужна Африка и собирал примероци од природната историја, а многу нови видови биле опишани од неговите колекции од европски научници. == Биографија == [[File:Martin_Lichtenstein00.jpg|лево|мини| Хинрих Лихтенштајн {{Околу|1806}}]] Роден бил во [[Хамбург]], Лихтенштајн бил син на Антон Август Хајнрих Лихтенштајн, раководител на гимназијата Јоханеум. Неговиот татко имал интерес за источните јазици и изградил обемна библиотека. Тој бил заинтересирал за природната историја и географија уште од рана возраст, и стапил во контакт со грофот Јохан Центуриус Хофманзег во 1797 година и почнал да му помага во испитувањето на обемните колекции на инсекти и птици на грофот. Потоа отишол да студира медицина во [[Универзитет „Фридрих Шилер“|Јена]] и [[Хелмштетски универзитет|Хелмштет]] и се квалификувал како доктор на 26 април 1802 година. Потоа одлучил да патува и нашол работа кога холандскиот гувернер на Кејповата колонија. Генерал Јан Вилем Јансенс, го ангажирал Лихтенштајн како семеен лекар и тутор за неговиот син. Лихтенштајн се подготвил за процесот читајќи ги сведоштвата на патници како [[Питер Колбе]], [[Андерс Спарман]], [[Карл Питер Тунберг]], [[Франсоа ле Вајан]] и [[Џон Бароу (прв баронет)|Џон Бароу]]. Тој се сретнал и со колекционерите Јохан Хелвиг и Јохан Карл Вилхелм Илигер, кои му дале преглед на празнините во познавањето на флората и фауната на африканскиот регион и на методите за собирање примероци. Исто така бил во [[Кејптаун]] на 23 декември 1802 година и оттогаш патувал широко низ Јужна Африка. Кога избувнала војната против Англија, тој се приклучил на холандската армија како главен хирург. Откако Англичаните ја освоиле колонијата, тој се вратил во Германија.{{Sfn|Hess|1883}} Во 1811 година го објавил делото ''Reisen im südlichen Afrika: 1803 ,1804 ,1805 un 1806''; како резултат на тоа, бил назначен за професор по зоологија на [[Хумболтов универзитет|Берлинскиот универзитет]] во 1811 година и назначен за директор на [[Берлински зоолошки музеј|Берлинскиот зоолошки музеј]] во 1813 година. Неговите колекции на растенија од Африка биле испитани во Германија од [[Карл Лудвиг Вилденов|Карл Вилденов]].<ref>{{Наведена книга|title=Science, Africa and Europe. Processing Information and Creating Knowledge|last=Näf-Gloor, Sandra|publisher=Routledge|year=2019|editor-last=Lengwiler, Martin|pages=47–65|chapter=3 A naturalist's career. Hinrich Lichtenstein (1780–1857)|editor-last2=Penn, Nigel|editor-last3=Harries, Patrick}}</ref> Тој отпатувал во Лондон во 1819 година за да купи примероци за Берлинскиот музеј на аукции.<ref>{{Наведено списание|last=Steinheimer|first=Frank D.|date=2008|title=Martin Hinrich Carl Lichtenstein and his ornithological purchases at the auction of William Bullock's museum in 1819|url=https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/E0260954108000089|journal=Archives of Natural History|language=en|volume=35|issue=1|pages=88–99|doi=10.3366/E0260954108000089|issn=0260-9541|url-access=subscription}}</ref> Лихтенштајн бил близок пријател на [[Карл Марија фон Вебер]]. По неговата смрт во 1826 година, заедно со банкарот Вилхелм Бер, тој ја договорил продажбата на партитурата од „Оберон“ на берлинскиот музички издавач Адолф Мартин Шлезингер во име на вдовицата на Вебер, Каролина. Како старател, заедно со Карл Теодор Винклер, тој учествувал во образованието на сирачињата на Вебер, Макс Марија и Александар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/de/A000213/Korrespondenz/A042837.html|title=Brief von Caroline von Weber an Hinrich Lichtenstein vom 21. Juni 1826}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weber-gesamtausgabe.de/A042563|title=Hofrath Karl Theodor Winkler zum Vormunde verordnet}}</ref> Заедно со [[Александар фон Хумболт]], Лихтенштајн го организирал годишниот состанок на Друштвото на германски природонаучници и лекари во Берлин во 1828 година.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt: A Concise Biography|last=Daum|first=Andreas W.|publisher=Princeton University Press|year=2024|isbn=978-0-691-24736-6|location=Trans. Robert Savage. Princeton, N.J.|pages=118|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1829 година, Лихтенштајн бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Шведската кралска академија на науките]]. Тој бил назначен и за таен советник во Берлин. Починал од мозочен удар на море додека се наоѓал на пароброд што патувал од Корзор до [[Кил]]. == Наследство == Лихтенштајн бил одговорен за создавањето на [[Берлин|Берлинската]] [[Берлинска зоолошка градина|зоолошка градина]] во 1841 година, кога го убедил кралот Фредерик Вилијам IV од Прусија да ги донирал површините на неговата [[фазанерија]]. Тој, исто така, ги објавил ракописите на Јохан Рајнхолд Форстер за ''Descriptiones animalium'' во 1844 година. Во областа на [[Херпетологија|херпетологијата]] тој опишал многу нови [[Вид (биологија)|видови]] водоземци и влекачи. Меѓу видовите кои биле именувани од Лихтенштајн се ''[[Alisterus scapularis]]'', ''[[Pterocles coronatus]]'' и ''[[Causus rhombeatus]]''. Во 1826 година, ботаничарите [[Аделберт фон Шамисо]] и [[Дидерих Франц Леонхард фон Шлехтендал]] објавиле род [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Јужна Африка, кои припаѓаат на семејството [[Штитоцветни|''Apiaceae'']] како ''[[Lichtensteinia]]'' во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331718-2|title=''Lichtensteinia'' Cham. & Schltdl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=16 May 2021}}</ref> Родот ''Lichtensteinia'' исто така бил именуван од Карл Вилденов, но било подоцна отфрлено.<ref>{{Наведено списание|last=Sprague|first=T. A.|date=1914|title=Loranthus oleaefolius|url=https://www.jstor.org/stable/4119540|journal=Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew)|volume=1914|issue=10|pages=359–367|doi=10.2307/4119540|issn=0366-4457|jstor=4119540|url-access=subscription}}</ref> Во 1856 година, Јохан Јакоб Кауп го нарекол [[Морско коњче|морското коњче]] ''[[Hippocampus lichtensteinii]]'' по него.<ref name="ETYFish">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etyfish.org/syngnathiformes1/|title=Order SYNGNATHIFORMES: Families AULOSTOMIDAE, CENTRISCIDAE, FISTULARIIDAE, SOLENOSTOMIDAE and SYNGNATHIDAE|last=Christopher Scharpf|last2=Kenneth J. Lazara|date=22 September 2018|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|publisher=Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara|accessdate=9 December 2021}}</ref> Потоа, во 1859 година, италијанскиот херпетолог Џорџо Јан го именувал ''[[Causus lichtensteinii]]'' во чест на Хинрих Лихтенштајн,<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Reptiles|last=Beolens, Bo|last2=Watkins, Michael|last3=Grayson, Michael|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2011|isbn=978-1-4214-0135-5|location=Baltimore|pages=157}}</ref> како што направил и [[Холандија|холандскиот]] зоолог [[Кунрад Јакоб Теминк]] со ''[[Pterocles lichtensteinii]]''. {{Ботаничар|Licht.}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * ''Патувања во јужна Африка во годините 1803, 1804, 1805 и 1806'' (англиски превод, 1812) [[iarchive:travelsinsouther01lich|Том 1]] [[iarchive:travelsinsouther02lich|Том 2]] * [[iarchive:nomenclatoravium00lich|Nomenclator avium Musei zoologici berolinensis: Namenverzeichniss der in der zoologischen Sammlung der Königlichen Universität zu Berlin]] (1854) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лихтенштајн, Мартен }} [[Категорија:Апсолвенти на Јенскиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Починати во 1857 година]] [[Категорија:Родени во 1780 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски зоолози]] 2c11pnexkpmoeuhah8ypyem2wbj66rm 0 1403202 5628504 2026-09-14T12:42:22Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на Аварскиот каганат. Во септември 805 година тој побарал од <nowiki>[[Карло Велики]]</nowiki> да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хун... 5628504 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на Аварскиот каганат. Во септември 805 година тој побарал од <nowiki>[[Карло Велики]]</nowiki> да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на <nowiki>[[Карнунтум]]</nowiki>) и го добил христијанското име Абрахам.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}}</nowiki> Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу <nowiki>[[Карнунтум]]</nowiki> и <nowiki>[[Саварија]]</nowiki>.<nowiki>{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}}</nowiki> Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. 23hby18gjlllh96qguzrt8macp0vav5 5628505 5628504 2026-09-14T12:43:32Z Buli 2648 5628505 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на Аварскиот каганат. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. c6poszwnlho98tptu7ob45eftuhd81p 5628506 5628505 2026-09-14T12:44:19Z Buli 2648 5628506 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на Аварскиот каганат. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. == Наводи == {{наводи}} o7dvutjfmndgu9pgc7lbs3mj8nt3m61 5628507 5628506 2026-09-14T12:44:45Z Buli 2648 5628507 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]]. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. == Наводи == {{наводи}} 3tgvjfxy7psw0wee7hkun7epdnkktf6 5628508 5628507 2026-09-14T12:45:55Z Buli 2648 /* Наводи */ 5628508 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]]. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. == Наводи == {{наводи}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} aafyu5hk4x5bfv2px6u48otattglwxi 5628509 5628508 2026-09-14T12:47:40Z Buli 2648 /* Извори */ 5628509 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]]. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Абрахам е еден од последните познати аварски кагани споменати во историските извори. == Наводи == {{наводи}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} [[Категорија:9 век во Европа]] pj0jkh05rll4tuxctinogzx1bvr68yg 5628511 5628509 2026-09-14T12:50:49Z Buli 2648 5628511 wikitext text/x-wiki '''Абрахам''' (покрстен 21 септември 805) бил аварски каган во периодот по франкското освојување на [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]]. Во септември 805 година тој побарал од [[Карло Велики]] да му се обнови врховната власт (''honor antiquus'') што каганот ја имал меѓу Хуните (Аварите). На 21 септември истата година бил крстен во реката Фиша (во близина на урнатините на [[Карнунтум]]) и го добил христијанското име Абрахам.{{sfn|Pohl|2018|p=391–392, 414}} Неговото покрстување и обидот за обнова на каганската власт се дел од последните напори на аварската елита да ја зачува својата позиција под франкска врховна власт. Во изворите се поврзува и со капханот Теодор, кој непосредно пред тоа исто така се покрстил и добил земја меѓу [[Карнунтум]] и [[Саварија]].{{sfn|Pohl|2018|p=391–392}} Во 811 година франкските извори споменуваат аварски првенци (вклучувајќи го ''canizauci''), но Абрахам повеќе не се именува. Затоа се претпоставува дека дотогаш починал или бил отстранет од власт, иако тоа не може со сигурност да се потврди. == Наводи == {{наводи}} === Извори === {{cite book| last = Pohl| first = Walter| title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe| publisher = Cornell University Press| year = 2018| location = Ithaca and London| isbn = 978-0-8014-4210-0| translator-last = Sayers| translator-first = William| language = en| orig-year = 1988| orig-language = de| orig-title = Die Awaren: Ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr.}} [[Категорија:9 век во Европа]] t12mllkr8nar8klepi6lbqhk13q0qrn 6 1403203 5628557 2026-09-14T20:32:07Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/2zqtFZUENU8A9FprV9po3oVQOn.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм) |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5628557 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/2zqtFZUENU8A9FprV9po3oVQOn.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм) |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Филмски плакат}} rm4edcsf7w5ji7lbmee3o1ys3tjh7ti 0 1403204 5628570 2026-09-14T22:32:30Z Buli 2648 Создадена страница со: **Рурaнскиот каганат** бил степска држава и племенска конфедерација во Источна и Централна Азија, која постоела од почетокот на IV до средината на VI век. Во кинеските извори Рурaните се среќаваат под имињата **Жоуран (柔然)** и **Жуaнжуaн (蠕蠕)**, а во различ... 5628570 wikitext text/x-wiki **Рурaнскиот каганат** бил степска држава и племенска конфедерација во Источна и Централна Азија, која постоела од почетокот на IV до средината на VI век. Во кинеските извори Рурaните се среќаваат под имињата **Жоуран (柔然)** и **Жуaнжуaн (蠕蠕)**, а во различни транскрипции и како Rouran, Ruanruan и Juan-juan. Нивната држава била со средиште на Монголската Висорамнина и во периодот на најголемата моќ опфаќала широки области северно од Кина. Почетоците на Рурaнскиот каганат се поврзуваат со **Мугулју**, водач на племенска група која во почетокот на IV век успеала да изгради сопствена политичка власт во северните степи. Во текот на IV и V век Рурaните постепено ја прошириле својата власт над бројни номадски племиња и воспоставиле моќна конфедерација. Нивната држава била во постојан контакт и конфликт со севернокинеските држави, особено со **Северен Веј**, а истовремено одржувала односи со други степски и средноазиски политички сили. Рурaнската држава била политички и етнички разновидна. Во изворите се споменуваат различни племенски групи под нивна власт, поради што нејзиното население не може да се поистовети со еден единствен етнос. Потеклото и јазикот на самите Рурaни се предмет на научна расправа. Старите кинески извори ги поврзуваат со различни северноазиски популации, а во современата историографија често се сметаат за **протомонголска или монголскојазична група**, иако ова не е целосно утврдено. Владејачите на Рурaнскиот каганат го користеле називот **каган**, кој станал еден од најзначајните владетелски титули на степските империи. Рурaнската држава се смета за една од најраните познати политички сили чии владетели систематски ја користеле оваа титула. Подоцна титулата била преземена и од **Гоктурците**, а преку нив станала широко распространета во Евроазиската степа. Во V век Рурaните достигнале значителна моќ и ја прошириле својата политичка зависност над големи делови од Монголската Висорамнина и соседните степски области. Во нивната сфера на влијание се нашле и други народи и политички заедници во Централна Азија. Односите со **Ефталитите** биле особено значајни, при што постоеле политички и брачни врски меѓу владејачките династии. Во почетокот на VI век Рурaнскиот каганат започнал да се соочува со посериозни внатрешни и надворешни притисоци. Во 508 година Тиеле извојувале победа над Рурaните, иако Рурaните во 516 година успеале да ги поразат. Најголемата закана, сепак, се појавила со јакнењето на **Гоктурците**, предводени од династијата Ашина. Во 551 година нивниот водач **Бумин** го потиснал востанието на Тиеле во корист на Рурaните, но потоа побарал брак со рурaнската владејачка куќа. По одбивањето, Бумин се побунил против Рурaните. Во **552 година** Бумин ги поразил Рурaните, по што ја основал **Првата Туркиска каганатска држава**. По неговата смрт, борбата против Рурaните продолжила под неговите наследници. Остатоците од рурaнската власт биле конечно уништени во **555 година**, кога гоктурскиот каган Мукан ги поразил последните сили на каганатот. Со тоа Рурaнскиот каганат престанал да постои како независна политичка сила, а Гоктурците станале доминантна сила на Монголската Висорамнина. Падот на Рурaнскиот каганат имал пошироки последици за историјата на Евроазиската степа. Гоктурската победа довела до создавање на првата голема туркиска империја и до ширење на политичката моќ на Ашина кон запад. Во историографијата постои и прашањето дали дел од поранешните рурaнски поданици или политички групи се вклучиле во движењата што подоцна довеле до појавата на **Аварите во Европа**, но нивното директно поистоветување со Рурaните не е сигурно и останува предмет на научна расправа. mkwun4ko5hh5g7q5oftnwxdxxxqqw3n 5628571 5628570 2026-09-14T22:36:58Z Buli 2648 5628571 wikitext text/x-wiki '''Рурaнскиот каганат''' бил [[Степска империја|степска држава]] и племенска конфедерација во Источна и Централна Азија, која постоела од почетокот на IV до средината на VI век. Во кинеските извори Рурaните се среќаваат под имињата '''Жоуран''' (柔然) и '''Жуaнжуaн''' (蠕蠕), а во различни транскрипции и како Rouran, Ruanruan и Juan-juan. Нивната држава била со средиште на Монголската Висорамнина и во периодот на најголемата моќ опфаќала широки области северно од Кина. Почетоците на Рурaнскиот каганат се поврзуваат со Мугулју, водач на племенска група која во почетокот на IV век успеала да изгради сопствена политичка власт во северните степи. Во текот на IV и V век Рурaните постепено ја прошириле својата власт над бројни номадски племиња и воспоставиле моќна конфедерација. Нивната држава била во постојан контакт и конфликт со севернокинеските држави, особено со Северен Веј, а истовремено одржувала односи со други степски и средноазиски политички сили. Рурaнската држава била политички и етнички разновидна. Во изворите се споменуваат различни племенски групи под нивна власт, поради што нејзиното население не може да се поистовети со еден единствен етнос. Потеклото и јазикот на самите Рурaни се предмет на научна расправа. Старите кинески извори ги поврзуваат со различни северноазиски популации, а во современата историографија често се сметаат за протомонголска или монголскојазична група, иако ова не е целосно утврдено. Владејачите на Рурaнскиот каганат го користеле називот [[каган]], кој станал еден од најзначајните владетелски титули на степските империи. Рурaнската држава се смета за една од најраните познати политички сили чии владетели систематски ја користеле оваа титула. Подоцна титулата била преземена и од Ѓоктурците, а преку нив станала широко распространета во Евроазиската степа. Во V век Рурaните достигнале значителна моќ и ја прошириле својата политичка зависност над големи делови од Монголската Висорамнина и соседните степски области. Во нивната сфера на влијание се нашле и други народи и политички заедници во Централна Азија. Односите со Ефталитите биле особено значајни, при што постоеле политички и брачни врски меѓу владејачките династии. Во почетокот на VI век Рурaнскиот каганат започнал да се соочува со посериозни внатрешни и надворешни притисоци. Во 508 година Тиеле извојувале победа над Рурaните, иако Рурaните во 516 година успеале да ги поразат. Најголемата закана, сепак, се појавила со јакнењето на Ѓоктурците, предводени од династијата [[Ашина]]. Во 551 година нивниот водач Бумин го потиснал востанието на Тиеле во корист на Рурaните, но потоа побарал брак со рурaнската владејачка куќа. По одбивањето, Бумин се побунил против Рурaните. Во 552 година Бумин ги поразил Рурaните, по што ја основал [[Прв Туркиски Ханат|Првата Туркиска каганатска држава]]. По неговата смрт, борбата против Рурaните продолжила под неговите наследници. Остатоците од рурaнската власт биле конечно уништени во 555 година, кога ѓоктурскиот каган Мукан ги поразил последните сили на каганатот. Со тоа Рурaнскиот каганат престанал да постои како независна политичка сила, а Ѓоктурците станале доминантна сила на Монголската Висорамнина. Падот на Рурaнскиот каганат имал пошироки последици за историјата на Евроазиската степа. Гоктурската победа довела до создавање на првата голема туркиска империја и до ширење на политичката моќ на Ашина кон запад. Во историографијата постои и прашањето дали дел од поранешните рурaнски поданици или политички групи се вклучиле во движењата што подоцна довеле до појавата на [[Авари|Аварите]] во Европа, но нивното директно поистоветување со Рурaните не е сигурно и останува предмет на научна расправа. nqilv7zdnu6pvoro8da820hfcyaoj3d 5628572 5628571 2026-09-14T22:38:09Z Buli 2648 5628572 wikitext text/x-wiki '''Рурaнскиот каганат''' бил [[Степска империја|степска држава]] и племенска конфедерација во Источна и Централна Азија, која постоела од почетокот на IV до средината на VI век. Во кинеските извори Рурaните се среќаваат под имињата '''Жоуран''' (柔然) и '''Жуaнжуaн''' (蠕蠕), а во различни транскрипции и како Rouran, Ruanruan и Juan-juan. Нивната држава била со средиште на Монголската Висорамнина и во периодот на најголемата моќ опфаќала широки области северно од Кина. Почетоците на Рурaнскиот каганат се поврзуваат со Мугулју, водач на племенска група која во почетокот на IV век успеала да изгради сопствена политичка власт во северните степи. Во текот на IV и V век Рурaните постепено ја прошириле својата власт над бројни номадски племиња и воспоставиле моќна конфедерација. Нивната држава била во постојан контакт и конфликт со севернокинеските држави, особено со Северен Веј, а истовремено одржувала односи со други степски и средноазиски политички сили. Рурaнската држава била политички и етнички разновидна. Во изворите се споменуваат различни племенски групи под нивна власт, поради што нејзиното население не може да се поистовети со еден единствен етнос. Потеклото и јазикот на самите Рурaни се предмет на научна расправа. Старите кинески извори ги поврзуваат со различни северноазиски популации, а во современата историографија често се сметаат за протомонголска или монголскојазична група, иако ова не е целосно утврдено. Владејачите на Рурaнскиот каганат го користеле називот [[каган]], кој станал еден од најзначајните владетелски титули на степските империи. Рурaнската држава се смета за една од најраните познати политички сили чии владетели систематски ја користеле оваа титула. Подоцна титулата била преземена и од Ѓоктурците, а преку нив станала широко распространета во Евроазиската степа. Во V век Рурaните достигнале значителна моќ и ја прошириле својата политичка зависност над големи делови од Монголската Висорамнина и соседните степски области. Во нивната сфера на влијание се нашле и други народи и политички заедници во Централна Азија. Односите со Ефталитите биле особено значајни, при што постоеле политички и брачни врски меѓу владејачките династии. Во почетокот на VI век Рурaнскиот каганат започнал да се соочува со посериозни внатрешни и надворешни притисоци. Во 508 година Тиеле извојувале победа над Рурaните, иако Рурaните во 516 година успеале да ги поразат. Најголемата закана, сепак, се појавила со јакнењето на Ѓоктурците, предводени од династијата [[Ашина]]. Во 551 година нивниот водач Бумин го потиснал востанието на Тиеле во корист на Рурaните, но потоа побарал брак со рурaнската владејачка куќа. По одбивањето, Бумин се побунил против Рурaните. Во 552 година Бумин ги поразил Рурaните, по што ја основал [[Прв Туркиски Ханат|Првата Туркиска каганатска држава]]. По неговата смрт, борбата против Рурaните продолжила под неговите наследници. Остатоците од рурaнската власт биле конечно уништени во 555 година, кога ѓоктурскиот каган Мукан ги поразил последните сили на каганатот. Со тоа Рурaнскиот каганат престанал да постои како независна политичка сила, а Ѓоктурците станале доминантна сила на Монголската Висорамнина. Падот на Рурaнскиот каганат имал пошироки последици за историјата на Евроазиската степа. Гоктурската победа довела до создавање на првата голема туркиска империја и до ширење на политичката моќ на Ашина кон запад. Во историографијата постои и прашањето дали дел од поранешните рурaнски поданици или политички групи се вклучиле во движењата што подоцна довеле до појавата на [[Авари|Аварите]] во Европа, но нивното директно поистоветување со Рурaните не е сигурно и останува предмет на научна расправа. [[Категорија:Ханати]] supg5807djwrxisjkv6ya08ppgulzj7 0 1403205 5628588 2026-09-15T05:54:27Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365051875|Lysimachia]]“ 5628588 wikitext text/x-wiki '''''Lysimachia''''' ''—'' [[Род (биологија)|род]] кој се состои од 182 прифатени [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] традиционално класифицирани во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Поновите молекуларни истражувања првично го сместиле овој род во семејството Myrsinaceae,<ref>{{Наведено списание|last=M. Källersjö, G. Bergqvist & A. A. Anderberg|year=2000|title=Generic realignment in primuloid families of the Ericales s. l.: a phylogenetic analysis based on DNA sequences from three chloroplast genes and morphology|journal=[[American Journal of Botany]]|publisher=American Journal of Botany, Vol. 87, No. 9|volume=87|issue=9|pages=1325–1341|doi=10.2307/2656725|jstor=2656725|pmid=10991903}}</ref> но тоа подоцна било целосно интегрирано назад во семејството јаглики (''Primulaceae'').<ref>{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group III|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Опис == Растенијата од родот ''Lysimachia'' се одликуваат со брз и буен раст и претежно жолти цветови, а најдобро успеваат на влажни почви. Според преданието, родот го добил своето име според [[Лизимах]], кој успеал да скроти разбеснет вол хранејќи го со едно од овие растенија. Тие се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести растенија]] со вертикално или полегнато [[стебло]]. Нивните [[Лист|листови]] се поставени спирално, спроти едни со други или групирани во пршлени. [[Цвет|Цветовите]] се јавуваат во пазувите на листовите или се организирани во класови, класовидни метлици или метличести [[Соцветие|соцветија]]. Цветовите се 5-члени или 7-члени. Чашката е расечена речиси до самата основа. Венчето е засечено речиси до основата, неговите делови се целосни или назабени и најчесто имаат жлездести влакна по рабовите. Има пет [[Прашник|прашници]], кои во основата се сраснати меѓусебно и со венечната трубичка (цевка), или се прицврстени директно на неа. Плодникот е натцветен, а столпчето е тенко и издолжено. Плодната кутијка е јајцевидна или сферична и се отвора надолжно на пет делови.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=810-811}}</ref> [[Ларва|Гасениците]] на неколку видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]] се хранат со растенија од родот ''Lysimachia''. Меѓу нив се вбројуваат видовите ''Melanchra persicariae'', ''Euplexia lucipara'', како и неколку видови ноќни пеперутки од родот ''Eupithecia''. == Специјализирани опрашувачи == [[Пчели|Пчелите]] од родот ''Macropis'' се тесно специјализирани за опрашување на оние видови ''Lysimachia'' кои лачат маслени секрети. Овие масла им се неопходни за обликување и водоотпорно обложување на своите гнезда и келии, како и за исхрана на нивното потомство. Хемискиот состав на овие цветни масла делува како силен магнет за пчелните видови како ''Macropis nuda'' и ''Macropis fulvipes'', поради што тие речиси и да не посетуваат други родови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Schäffler|last2=Dötterl|date=February 2007|title=Flower Scent of Floral Oil-Producing Lysimachia punctata as Attractant for the Oil-Bee Macropis fulvipes|journal=Journal of Chemical Ecology|volume=33|issue=2|pages=441–5|bibcode=2007JCEco..33..441D|doi=10.1007/s10886-006-9237-2|pmid=17151908}}</ref> [[File:Lysimachia_punctata_spotted_loosestrife_MN_2007.JPG|десно|мини| ''Lysimachia punctata'']] == Фосилни остатоци == Фосилни остатоци од семиња на видот ''Lysimachia'' се пронајдени во регионот Централен [[Јитланд]], [[Данска]], кои датираат од периодот на средниот [[миоцен]]. Покрај тоа, во југоисточниот дел на [[Белорусија]] се откриени [[Фосил|фосилизирани]] [[Семе|семиња]] од изумрениот вид ''Lysimachia nikitinii'' од [[Плиоцен|плиоценската епоха]], за кои е утврдено дека имаат најголема сличност со денешниот источноазиски вид ''Lysimachia davurica''. == Карактеристични видови == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|List of Lysimachia species}} [[File:Lysimachia_ciliata_mosbo6.jpg|мини| ''Lysimachia ciliata'' ]] [[File:Lysimachia_borealis_mosbo6.jpg|мини| ''Lysimachia borealis'' ]] Прифатени се 282 видови. Позначајни видови се: * ''Lysimachia arvensis'' <small>L.</small> * ''Lysimachia asperulifolia'' {{Мали|Poir.}}, orth. var. ''L. asperulaefolia'' * ''[[Lysimachia atropurpurea]]'' <small>L.</small> * ''Lysimachia azorica'' <small>Hornem. </small><small>ex Hook.</small> * ''Lysimachia barystachys'' <small>Bunge</small> * ''Lysimachia ciliata'' <small>[[Карл Линеј|L.]]</small> * ''Lysimachia clethroides'' <small>Duby</small> * <nowiki><i id="mwog">Lysimachia</i></nowiki> ×<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwow">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><i id="mwpA">commixta</i></nowiki> {{Мали|Fernald}} – хибрид меѓу ''L.&nbsp;terrestris'' и ''L.&nbsp;thyrsiflora'' * ''Lysimachia congestiflora'' {{Мали|Hemsl.}} * ''Lysimachia daphnoides'' <small>(A.Gray) Hillebr.</small> * ''Lysimachia filifolia'' <small>C.N.Forbes</small> * ''Lysimachia foenum-graecum'' <small>Hance</small> * ''Lysimachia fraseri'' <small>Duby</small> * ''[[Lysimachia glutinosa]]'' {{Мали|Rock}} * ''[[Lysimachia hillebrandii]]'' <small>Hook.f. ex A.Gray</small> * ''Lysimachia hybrida'' <small>Michx.</small> * ''Lysimachia iniki'' {{Мали|K.L.Marr}} * ''[[Lysimachia japonica]]'' {{Мали|Thunb.}} * ''Lysimachia latifolia'' {{Мали|(Hook.) Cholewa}} * ''Lysimachia lichiangensis'' <small>Forrest</small> * ''Lysimachia lydgatei'' {{Мали|Hillebr.}} * ''Lysimachia maritima'' {{Мали|(L.) Galasso, Banfi & Soldano}} * ''Lysimachia mauritiana'' {{Мали|Lam.}} * ''Lysimachia minoricensis'' <small>J.J.Rodr.</small> * ''Lysimachia nemorum'' <small>L.</small> * ''Lysimachia nummularia'' <small>L.</small> * ''Lysimachia pendens'' {{Мали|K.L.Marr}} * <nowiki><i id="mw_w">Lysimachia</i></nowiki> ×<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAQA">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><i id="mwAQE">producta</i></nowiki> {{Мали|(A.Gray) Fernald}} – хибрид меѓу ''L.&nbsp;terrestris'' и ''L.&nbsp;quadrifolia'' * ''Lysimachia punctata'' <small>L.</small> * ''Lysimachia quadriflora'' <small>Sims</small> * ''Lysimachia quadrifolia'' <small>L.</small> * ''Lysimachia remyi'' {{Мали|Hillebr.}} ** <nowiki><i id="mwARw">Lysimachia remyi</i></nowiki> subsp. <nowiki><i id="mwAR0">maxima</i></nowiki> <small>(Masam.) I.C.Oh & Anderb.</small> ** ''Lysimachia remyi'' subsp. ''remyi'' * ''Lysimachia scopulensis'' {{Мали|K.L.Marr}} * ''[[Lysimachia sertulata]]'' <small>Baudo</small> * ''Lysimachia terrestris'' <small>(L.) Britton, [[Emerson Ellick Sterns|Sterns]] & Poggenb.</small> * ''Lysimachia thyrsiflora'' {{Мали|L.}} * ''Lysimachia venosa'' {{Мали|(Wawra) H.St.John}} * ''[[Lysimachia verticillaris]]'' <small>Biehler</small> * ''Lysimachia vulgaris'' <small>L.</small> Во [[Македонија]] застапени се следниве видови:<ref name=":1" /> * ''Lysimachia'' ''nummularia'' - Има ползечко стебло. * ''Lysimachia'' ''thyrsiflora'' - Има вертикално стебло, цветовите се 7-члени и групирани во густи гроздести соцветија во пазувите на листовите. * ''Lysimachia'' ''atropurpurea'' - Има вертикално стебло, цветовите се 5-члени и не се групирани во гроздести соцветија. Тие се розови или пурпурни и се приседнати. Прашниците се многу подолги од венчето. * ''Lysimachia'' ''dubia'' - Има вертикално стебло, цветовите се 5-члени и не се групирани во гроздести соцветија. Тие имаат дршки, а венчето е розово. Прашниците се долги колку венчето или покуси, а ретко малку подолги од него. * ''Lysimachia'' ''vulgaris'' - Цветовите се жолти и групирани во терминално, скоро пирамидално, метличесто соцветие. Деловите на чашката по работ имаат црвена линија. Деловите на венчето по работ се голи. * ''Lysimachia'' ''punctata'' - Жолтите цветови се распоредени во кружни групи (пршлени) во пазувите на листовите, протегајќи се по должината на стеблото. Чашкините ливчиња имаат целосно зелени рабови, без какви било црвени шари или линии. Рабовите на ливчињата од венчето се покриени со ситни жлездести влакненца.<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070927132646/http://lakecounty.typepad.com/life_in_lake_county/2007/08/lysimachus-dog-.html Кучето на Лизимах и нисејските коњи] - Информативен, но ненаучен есеј за Лизимахија и Лизимах (анотирано со извори). * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/lysimachia_sertulata.html Lysimachia sertulata] . * [https://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Lysimachia+clethroides PAF - Lysimachia clethroides - Дуби.] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8sd7i5t62ark4y8qi920srlluwg8tkf 5628595 5628588 2026-09-15T06:14:20Z Orce Wiki 121850 5628595 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{taxobox |image = Yellow pimpernel.jpg |image_caption =''[[Lysimachia nemorum]]'' |taxon = Lysimachia |authority = [[Tourn.]] ex [[L.]] (1753) |subdivision_ranks = Species |subdivision = |synonyms = {{collapsible list|bullets=true |title=Synonymy |''Alsinanthemum'' {{small|Fabr. (1759)}} |''Anagallidastrum'' {{small|P.Micheli ex Adans. (1763)}} |''Anagallis'' {{small|L. (1753)}} |''Anagzanthe'' {{small|Baudo (1843), nom. nud.}} |''Apochoris'' {{small|Duby (1844)}} |''Asterolinon'' {{small|Hoffmanns. & Link (1820)}} |''Bernardina'' {{small|Baudo (1843)}} |''Borissa'' {{small|Raf. ex Steud. (1840), not validly publ.}} |''Centunculus'' {{small|L. (1753)}} |''Cerium'' {{small|Lour. (1790)}} |''Coxia'' {{small|Endl. (1839)}} |''Dugezia'' {{small|Montrouz. (1860)}} |''Ephemerum'' {{small|Rchb. (1831)}} |''Euparea'' {{small|Banks & Sol. ex Gaertn. (1788)}} |''Glaux'' {{small|Tourn. ex L. (1753)}} |''Godinella'' {{small|T.Lestib. (1827)}} |''Jirasekia'' {{small|F.W.Schmidt (1793)}} |''Lerouxia'' {{small|Mérat (1812)}} |''Lubinia'' {{small|Comm. ex Vent. (1803)}} |''Lysima'' {{small|Medik. (1791)}} |''Lysimachiopsis'' {{small|A.Heller (1897)}} |''Lysimachusa'' {{small|Pohl (1809)}} |''Lysimandra'' {{small|(Endl.) Rchb. (1841)}} |''Lysis'' {{small|Kuntze (1891)}} |''Manoelia'' {{small|Bowdich (1825)}} |''Micropyxis'' {{small|Duby (1844)}} |''Naumburgia'' {{small|Moench (1802)}} |''Nemorella'' {{small|Ehrh. (1789)}} |''Nummularia'' {{small|Hill (1756)}} |''Numularia'' {{small|Gilib. (1782), not validly publ.}} |''Orescia'' {{small|Reinw. (1825)}} |''Palladia'' {{small|Moench (1794), nom. illeg.}} |''Pelletiera'' {{small|A.St.-Hil. (1822)}} |''Steironema'' {{small|Raf. (1820)}} |''Theopyxis'' {{small|Griseb. (1856)}} |''Thyrsanthus'' {{small|Schrank (1813 publ. 1814)}} |''Tridynia'' {{small|Raf. ex Steud. (1841), not validly publ.}} |''Trientalis'' {{small|Ruppius ex L. (1753)}} |''Vroedea'' {{small|Bubani (1897)}} }} |synonyms_ref = <ref name = powo/> }} '''''Lysimachia''''' ''—'' [[Род (биологија)|род]] кој се состои од 182 прифатени [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] традиционално класифицирани во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Поновите молекуларни истражувања првично го сместиле овој род во семејството ''Myrsinaceae'',<ref>{{Наведено списание|last=M. Källersjö, G. Bergqvist & A. A. Anderberg|year=2000|title=Generic realignment in primuloid families of the Ericales s. l.: a phylogenetic analysis based on DNA sequences from three chloroplast genes and morphology|journal=[[American Journal of Botany]]|publisher=American Journal of Botany, Vol. 87, No. 9|volume=87|issue=9|pages=1325–1341|doi=10.2307/2656725|jstor=2656725|pmid=10991903}}</ref> но тоа подоцна било целосно интегрирано назад во семејството јаглики (''Primulaceae'').<ref>{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group III|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Опис == Растенијата од родот ''Lysimachia'' се одликуваат со брз и буен раст и претежно жолти цветови, а најдобро успеваат на влажни почви. Според преданието, родот го добил своето име според [[Лизимах]], кој успеал да скроти разбеснет вол хранејќи го со едно од овие растенија. Тие се [[Едногодишно растение|едногодишни]], [[Двегодишно растение|двегодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести растенија]] со вертикално или полегнато [[стебло]]. Нивните [[Лист|листови]] се поставени спирално, спроти едни со други или групирани во пршлени. [[Цвет|Цветовите]] се јавуваат во пазувите на листовите или се организирани во класови, класовидни метлици или метличести [[Соцветие|соцветија]]. Цветовите се 5-члени или 7-члени. Чашката е расечена речиси до самата основа. Венчето е засечено речиси до основата, неговите делови се целосни или назабени и најчесто имаат жлездести влакна по рабовите. Има пет [[Прашник|прашници]], кои во основата се сраснати меѓусебно и со венечната трубичка (цевка), или се прицврстени директно на неа. Плодникот е натцветен, а столпчето е тенко и издолжено. Плодната кутијка е јајцевидна или сферична и се отвора надолжно на пет делови.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=810-811}}</ref> [[Ларва|Гасениците]] на неколку видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]] се хранат со растенија од родот ''Lysimachia''. Меѓу нив се вбројуваат видовите ''Melanchra persicariae'', ''Euplexia lucipara'', како и неколку видови ноќни пеперутки од родот ''Eupithecia''. == Специјализирани опрашувачи == [[Пчели|Пчелите]] од родот ''Macropis'' се тесно специјализирани за опрашување на оние видови ''Lysimachia'' кои лачат маслени секрети. Овие масла им се неопходни за обликување и водоотпорно обложување на своите гнезда и келии, како и за исхрана на нивното потомство. Хемискиот состав на овие цветни масла делува како силен магнет за пчелните видови како ''Macropis nuda'' и ''Macropis fulvipes'', поради што тие речиси и да не посетуваат други родови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Schäffler|last2=Dötterl|date=February 2007|title=Flower Scent of Floral Oil-Producing Lysimachia punctata as Attractant for the Oil-Bee Macropis fulvipes|journal=Journal of Chemical Ecology|volume=33|issue=2|pages=441–5|bibcode=2007JCEco..33..441D|doi=10.1007/s10886-006-9237-2|pmid=17151908}}</ref> [[File:Lysimachia_punctata_spotted_loosestrife_MN_2007.JPG|десно|мини| ''Lysimachia punctata'']] == Фосилни остатоци == Фосилни остатоци од семиња на видот ''Lysimachia'' се пронајдени во регионот Централен [[Јитланд]], [[Данска]], кои датираат од периодот на средниот [[миоцен]]. Покрај тоа, во југоисточниот дел на [[Белорусија]] се откриени [[Фосил|фосилизирани]] [[Семе|семиња]] од изумрениот вид ''Lysimachia nikitinii'' од [[Плиоцен|плиоценската епоха]], за кои е утврдено дека имаат најголема сличност со денешниот источноазиски вид ''Lysimachia davurica''. == Карактеристични видови == Прифатени се 282 видови. Позначајни видови се: * ''Lysimachia arvensis'' <small>L.</small> * ''Lysimachia asperulifolia'' {{Мали|Poir.}}, orth. var. ''L. asperulaefolia'' * ''[[Lysimachia atropurpurea]]'' <small>L.</small> * ''Lysimachia azorica'' <small>Hornem. </small><small>ex Hook.</small> * ''Lysimachia barystachys'' <small>Bunge</small> * ''Lysimachia ciliata'' <small>[[Карл Линеј|L.]]</small> * ''Lysimachia clethroides'' – хибрид меѓу ''L.&nbsp;terrestris'' и ''L.&nbsp;thyrsiflora'' * ''Lysimachia congestiflora'' {{Мали|Hemsl.}} * ''Lysimachia daphnoides'' <small>(A.Gray) Hillebr.</small> * ''Lysimachia filifolia'' <small>C.N.Forbes</small> * ''Lysimachia foenum-graecum'' <small>Hance</small> * ''Lysimachia fraseri'' <small>Duby</small> * ''[[Lysimachia glutinosa]]'' {{Мали|Rock}} * ''[[Lysimachia hillebrandii]]'' <small>Hook.f. ex A.Gray</small> * ''Lysimachia hybrida'' <small>Michx.</small> * ''Lysimachia iniki'' {{Мали|K.L.Marr}} * ''[[Lysimachia japonica]]'' {{Мали|Thunb.}} * ''Lysimachia latifolia'' {{Мали|(Hook.) Cholewa}} * ''Lysimachia lichiangensis'' <small>Forrest</small> * ''Lysimachia lydgatei'' {{Мали|Hillebr.}} * ''Lysimachia maritima'' {{Мали|(L.) Galasso, Banfi & Soldano}} * ''Lysimachia mauritiana'' {{Мали|Lam.}} * ''Lysimachia minoricensis'' <small>J.J.Rodr.</small> * ''Lysimachia nemorum'' <small>L.</small> * ''Lysimachia nummularia'' <small>L.</small> * ''Lysimachia pendens'' {{Мали|K.L.Marr}} * ''Lysimachia producta – хибрид меѓу ''L.&nbsp;terrestris'' и ''L.&nbsp;quadrifolia'' * ''Lysimachia quadriflora'' <small>Sims</small> * ''Lysimachia quadrifolia'' <small>L.</small> * ''Lysimachia remyi'' {{Мали|Hillebr.}} ** ''Lysimachia maxima'' ** ''Lysimachia remyi'' subsp. ''remyi'' * ''Lysimachia scopulensis'' {{Мали|K.L.Marr}} * ''[[Lysimachia sertulata]]'' <small>Baudo</small> * ''Lysimachia terrestris'' <small>(L.) Britton, [[Emerson Ellick Sterns|Sterns]] & Poggenb.</small> * ''Lysimachia thyrsiflora'' {{Мали|L.}} * ''Lysimachia venosa'' {{Мали|(Wawra) H.St.John}} * ''[[Lysimachia verticillaris]]'' <small>Biehler</small> Во [[Македонија]] застапени се следниве видови:<ref name=":1" /> * ''[[Lysimachia nummularia]]'' - Има ползечко стебло. * ''[[Lysimachia thyrsiflora]]'' - Има вертикално стебло, цветовите се 7-члени и групирани во густи гроздести соцветија во пазувите на листовите. * ''[[Lysimachia atropurpurea]]'' - Има вертикално стебло, цветовите се 5-члени и не се групирани во гроздести соцветија. Тие се розови или пурпурни и се приседнати. Прашниците се многу подолги од венчето. * ''[[Lysimachia dubia'']] - Има вертикално стебло, цветовите се 5-члени и не се групирани во гроздести соцветија. Тие имаат дршки, а венчето е розово. Прашниците се долги колку венчето или покуси, а ретко малку подолги од него. * ''[[Lysimachia vulgaris]]'' - Цветовите се жолти и групирани во терминално, скоро пирамидално, метличесто соцветие. Деловите на чашката по работ имаат црвена линија. Деловите на венчето по работ се голи. * ''[[Lysimachia punctata]]'' - Жолтите цветови се распоредени во кружни групи (пршлени) во пазувите на листовите, протегајќи се по должината на стеблото. Чашкините ливчиња имаат целосно зелени рабови, без какви било црвени шари или линии. Рабовите на ливчињата од венчето се покриени со ситни жлездести влакненца.<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Yellow pimpernel.jpg|Lysimachia Податотека:Lysimachia punctata 2006-06-29.JPG|Lysimachia punctata Податотека:Illustration Lysimachia vulgaris0.jpg|Илустрација на Lysimachia vulgaris Податотека:132 Lysimachia vulgaris.jpg|Илустрација на Lysimachia vulgaris Податотека:Lysimachia atropurpurea'Beaujolais'1.jpg|Lysimachia atropurpurea </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070927132646/http://lakecounty.typepad.com/life_in_lake_county/2007/08/lysimachus-dog-.html Кучето на Лизимах и нисејските коњи] - Информативен, но ненаучен есеј за Лизимахија и Лизимах (анотирано со извори). * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/lysimachia_sertulata.html Lysimachia sertulata] . * [https://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Lysimachia+clethroides PAF - Lysimachia clethroides - Дуби.] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 70h327wo9grww2odewla85k7ox3h4qa 0 1403206 5628589 2026-09-15T05:58:58Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369144898|Grykat e Hapëta]]“ 5628589 wikitext text/x-wiki '''Отворена Клисура''' ('''Grykat e Hapëta''') - [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]], дел од гребенот Жаборет, во границите на општина [[Тропоја]]. Неговиот највисок врв, ''Maja e Grykës së Hapët'', достигнува висина од 2625 метри, што го прави највисок врв на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=76}}</ref> == Потекло на името == Главниот врв жителите на Валбона го нарекуваат ''Маја е Маде (Maja e Madhe)'', додека жителите на Цурај и Епрм го нарекуваат ''Маја е Лугбатит (Maja e Lugbatit)''. И двата се документирани како такви од страна на планинарскиот стручњак Александар Бојаџи за време на неговите експедиции во областа помеѓу 1962 и 1979 година. Името што денес се појавува на картите е поскорешна адаптација.<ref>{{Наведена книга|title=Nëpër Bjeshkët e Namuna|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2005|publisher=Toena|page=64}}</ref> == Геологија == Масивот се наоѓа помеѓу горниот дел од [[Валбона (долина)|Валбонската Долина]] на север и Никајската Долина на југ, продолжувајќи по гребенот Жаборет на запад и [[Превој|превојот]] Дроча на југоисток, кој го одделува од Мали и Хекураве (Железна Планина). Составен првенствено од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]], има облик на конусно стебло со многу стрмни падини и спили (карпести отсеци) длабоки 700-800 м. Околу неговото јадро се издигаат уште четири врвови на висина од над 2400 м. Отворена Клисура е речиси целосно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=327}}</ref> == Клима == Климата е континентална. Просечната годишна температура изнесува 6 °C. Најтопол месец е август, со 18 °C, а најстуден е декември, со -6 °C.<ref name="nasa">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title=NASA Earth Observations Data Set Index|publisher=NASA|access-date=30 Enero 2016}}</ref> Просечните годишни врнежи изнесуваат 2.006 мм. Највлажниот месец е јануари со 252 мм врнежи, а најсув е август со 46 мм.<ref name="nasarain">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|access-date=30 Enero 2016}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Планини во Албанија]] gb1w2skavgys9vncjo2p4ul2p5yhfky 5628590 5628589 2026-09-15T06:04:13Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5628590 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Отворена Клисура | native_name = Grykat e Hapëta | native_name_lang= sq | other_name = | photo = [[Податотека:2013-10-05 Valbona, Albania 8304 (Maja Grykat e Hapëta).jpg|250px]] | image_size = | image_caption = Grykat e Hapëta seen from Valbona Valley | pushpin_map = Albania | highest = | elevation = 2.625 м | prominence = 822 м | parent_peak = | isolation = 8,187 км | coordinates = {{coord|42.408518|N|19.904103|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = [[Maja e Brijasit]] | formed_by = | age = [[тријас]] | type = [[масив]] | geology = [[варовник]], [[доломит]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Отворена Клисура''' ({{langx|sq|Grykat e Hapëta}}) — [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]], дел од гребенот Жаборет, во границите на општина [[Тропоја]]. Неговиот највисок врв, ''Maja e Grykës së Hapët'', достигнува висина од 2625 метри, што го прави највисок врв на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=76}}</ref> == Потекло на името == Главниот врв жителите на Валбона го нарекуваат ''Маја е Маде (Maja e Madhe)'', додека жителите на Цурај и Епрм го нарекуваат ''Маја е Лугбатит (Maja e Lugbatit)''. И двата се документирани како такви од страна на планинарскиот стручњак Александар Бојаџи за време на неговите експедиции во областа помеѓу 1962 и 1979 година. Името што денес се појавува на картите е поскорешна адаптација.<ref>{{Наведена книга|title=Nëpër Bjeshkët e Namuna|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2005|publisher=Toena|page=64}}</ref> == Геологија == Масивот се наоѓа помеѓу горниот дел од [[Валбона (долина)|Валбонската Долина]] на север и Никајската Долина на југ, продолжувајќи по гребенот Жаборет на запад и [[Превој|превојот]] Дроча на југоисток, кој го одделува од Мали и Хекураве (Железна Планина). Составен првенствено од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]], има облик на конусно стебло со многу стрмни падини и спили (карпести отсеци) длабоки 700-800 м. Околу неговото јадро се издигаат уште четири врвови на висина од над 2400 м. Отворена Клисура е речиси целосно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=327}}</ref> == Клима == Климата е континентална. Просечната годишна температура изнесува 6 °C. Најтопол месец е август, со 18 °C, а најстуден е декември, со -6 °C.<ref name="nasa">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title=NASA Earth Observations Data Set Index|publisher=NASA|access-date=30 Enero 2016}}</ref> Просечните годишни врнежи изнесуваат 2.006 мм. Највлажниот месец е јануари со 252 мм врнежи, а најсув е август со 46 мм.<ref name="nasarain">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|access-date=30 Enero 2016}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Албанија]] lktyrk12ux9o3a1tnsm5etgcpwh4lig 5628591 5628590 2026-09-15T06:04:28Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Проклетие]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628591 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Отворена Клисура | native_name = Grykat e Hapëta | native_name_lang= sq | other_name = | photo = [[Податотека:2013-10-05 Valbona, Albania 8304 (Maja Grykat e Hapëta).jpg|250px]] | image_size = | image_caption = Grykat e Hapëta seen from Valbona Valley | pushpin_map = Albania | highest = | elevation = 2.625 м | prominence = 822 м | parent_peak = | isolation = 8,187 км | coordinates = {{coord|42.408518|N|19.904103|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = [[Maja e Brijasit]] | formed_by = | age = [[тријас]] | type = [[масив]] | geology = [[варовник]], [[доломит]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Отворена Клисура''' ({{langx|sq|Grykat e Hapëta}}) — [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]], дел од гребенот Жаборет, во границите на општина [[Тропоја]]. Неговиот највисок врв, ''Maja e Grykës së Hapët'', достигнува висина од 2625 метри, што го прави највисок врв на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=76}}</ref> == Потекло на името == Главниот врв жителите на Валбона го нарекуваат ''Маја е Маде (Maja e Madhe)'', додека жителите на Цурај и Епрм го нарекуваат ''Маја е Лугбатит (Maja e Lugbatit)''. И двата се документирани како такви од страна на планинарскиот стручњак Александар Бојаџи за време на неговите експедиции во областа помеѓу 1962 и 1979 година. Името што денес се појавува на картите е поскорешна адаптација.<ref>{{Наведена книга|title=Nëpër Bjeshkët e Namuna|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2005|publisher=Toena|page=64}}</ref> == Геологија == Масивот се наоѓа помеѓу горниот дел од [[Валбона (долина)|Валбонската Долина]] на север и Никајската Долина на југ, продолжувајќи по гребенот Жаборет на запад и [[Превој|превојот]] Дроча на југоисток, кој го одделува од Мали и Хекураве (Железна Планина). Составен првенствено од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]], има облик на конусно стебло со многу стрмни падини и спили (карпести отсеци) длабоки 700-800 м. Околу неговото јадро се издигаат уште четири врвови на висина од над 2400 м. Отворена Клисура е речиси целосно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=327}}</ref> == Клима == Климата е континентална. Просечната годишна температура изнесува 6 °C. Најтопол месец е август, со 18 °C, а најстуден е декември, со -6 °C.<ref name="nasa">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title=NASA Earth Observations Data Set Index|publisher=NASA|access-date=30 Enero 2016}}</ref> Просечните годишни врнежи изнесуваат 2.006 мм. Највлажниот месец е јануари со 252 мм врнежи, а најсув е август со 46 мм.<ref name="nasarain">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|access-date=30 Enero 2016}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Проклетие]] cis0a1gcuopy42vx3cme5q5zaud5kuf 5628592 5628591 2026-09-15T06:05:59Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Кукуш (област)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628592 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Отворена Клисура | native_name = Grykat e Hapëta | native_name_lang= sq | other_name = | photo = [[Податотека:2013-10-05 Valbona, Albania 8304 (Maja Grykat e Hapëta).jpg|250px]] | image_size = | image_caption = Grykat e Hapëta seen from Valbona Valley | pushpin_map = Albania | highest = | elevation = 2.625 м | prominence = 822 м | parent_peak = | isolation = 8,187 км | coordinates = {{coord|42.408518|N|19.904103|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = [[Maja e Brijasit]] | formed_by = | age = [[тријас]] | type = [[масив]] | geology = [[варовник]], [[доломит]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Отворена Клисура''' ({{langx|sq|Grykat e Hapëta}}) — [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]], дел од гребенот Жаборет, во границите на општина [[Тропоја]]. Неговиот највисок врв, ''Maja e Grykës së Hapët'', достигнува висина од 2625 метри, што го прави највисок врв на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=76}}</ref> == Потекло на името == Главниот врв жителите на Валбона го нарекуваат ''Маја е Маде (Maja e Madhe)'', додека жителите на Цурај и Епрм го нарекуваат ''Маја е Лугбатит (Maja e Lugbatit)''. И двата се документирани како такви од страна на планинарскиот стручњак Александар Бојаџи за време на неговите експедиции во областа помеѓу 1962 и 1979 година. Името што денес се појавува на картите е поскорешна адаптација.<ref>{{Наведена книга|title=Nëpër Bjeshkët e Namuna|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2005|publisher=Toena|page=64}}</ref> == Геологија == Масивот се наоѓа помеѓу горниот дел од [[Валбона (долина)|Валбонската Долина]] на север и Никајската Долина на југ, продолжувајќи по гребенот Жаборет на запад и [[Превој|превојот]] Дроча на југоисток, кој го одделува од Мали и Хекураве (Железна Планина). Составен првенствено од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]], има облик на конусно стебло со многу стрмни падини и спили (карпести отсеци) длабоки 700-800 м. Околу неговото јадро се издигаат уште четири врвови на висина од над 2400 м. Отворена Клисура е речиси целосно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=327}}</ref> == Клима == Климата е континентална. Просечната годишна температура изнесува 6 °C. Најтопол месец е август, со 18 °C, а најстуден е декември, со -6 °C.<ref name="nasa">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title=NASA Earth Observations Data Set Index|publisher=NASA|access-date=30 Enero 2016}}</ref> Просечните годишни врнежи изнесуваат 2.006 мм. Највлажниот месец е јануари со 252 мм врнежи, а најсув е август со 46 мм.<ref name="nasarain">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|access-date=30 Enero 2016}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Кукуш (област)]] brn3vbtaccyql4p13u94khg3i026tq6 5628593 5628592 2026-09-15T06:12:39Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628593 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Отворена Клисура | native_name = Grykat e Hapëta | native_name_lang= sq | other_name = | photo = [[Податотека:2013-10-05 Valbona, Albania 8304 (Maja Grykat e Hapëta).jpg|250px]] | image_size = | image_caption = Grykat e Hapëta seen from Valbona Valley | pushpin_map = Albania | highest = | elevation = 2.625 м | prominence = 822 м | parent_peak = | isolation = 8,187 км | coordinates = {{coord|42.408518|N|19.904103|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = [[Maja e Brijasit]] | formed_by = | age = [[тријас]] | type = [[масив]] | geology = [[варовник]], [[доломит]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Отворена Клисура''' ({{langx|sq|Grykat e Hapëta}}) — [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]], дел од гребенот Жаборет, во границите на општина [[Тропоја]]. Неговиот највисок врв, ''Maja e Grykës së Hapët'', достигнува висина од 2625 метри, што го прави највисок врв на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=76}}</ref> == Потекло на името == Главниот врв жителите на Валбона го нарекуваат ''Маја е Маде (Maja e Madhe)'', додека жителите на Цурај и Епрм го нарекуваат ''Маја е Лугбатит (Maja e Lugbatit)''. И двата се документирани како такви од страна на планинарскиот стручњак Александар Бојаџи за време на неговите експедиции во областа помеѓу 1962 и 1979 година. Името што денес се појавува на картите е поскорешна адаптација.<ref>{{Наведена книга|title=Nëpër Bjeshkët e Namuna|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2005|publisher=Toena|page=64}}</ref> == Геологија == Масивот се наоѓа помеѓу горниот дел од [[Валбона (долина)|Валбонската Долина]] на север и Никајската Долина на југ, продолжувајќи по гребенот Жаборет на запад и [[Превој|превојот]] Дроча на југоисток, кој го одделува од Мали и Хекураве (Железна Планина). Составен првенствено од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]], има облик на конусно стебло со многу стрмни падини и спили (карпести отсеци) длабоки 700-800 м. Околу неговото јадро се издигаат уште четири врвови на висина од над 2400 м. Отворена Клисура е речиси целосно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=327}}</ref> == Клима == Климата е континентална. Просечната годишна температура изнесува 6 °C. Најтопол месец е август, со 18 °C, а најстуден е декември, со -6 °C.<ref name="nasa">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title=NASA Earth Observations Data Set Index|publisher=NASA|access-date=30 Enero 2016}}</ref> Просечните годишни врнежи изнесуваат 2.006 мм. Највлажниот месец е јануари со 252 мм врнежи, а најсув е август со 46 мм.<ref name="nasarain">{{Cite web|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|access-date=30 Enero 2016}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Кукуш (област)]] [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] 09mrmqn5uhy36voamrjv870omrnx6m9 14 1403207 5628594 2026-09-15T06:14:10Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: [[Категорија:Двеилјадници по земја|Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија|2000]] 5628594 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Двеилјадници по земја|Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија|2000]] pxet21cn6v9tmpxzn0xq5kfwmcshc7k 1 1403208 5628596 2026-09-15T06:14:44Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5628596 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403209 5628618 2026-09-15T06:52:21Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Менандар Протектор''' ({{langx|el|Μένανδρος Προτήκτωρ}}) бил византиски историчар од втората половина на VI век. Роден е во средината на VI век во Константинопол. Син на Евфратас, имал брат Ирод. Студирал право, но не се занимавал со адвокатска практика. По... 5628618 wikitext text/x-wiki '''Менандар Протектор''' ({{langx|el|Μένανδρος Προτήκτωρ}}) бил византиски историчар од втората половина на VI век. Роден е во средината на VI век во Константинопол. Син на Евфратас, имал брат Ирод. Студирал право, но не се занимавал со адвокатска практика. Подоцна служел како офицер во империјалната гарда (''protector''), од каде го добил прекарот. Поттикнат од царот Маврикиј, се зафатил со пишување историја. Неговото дело Историја е продолжение на Агатиј и опфаќа настани од 558 до 582 година (од пристигнувањето на кутригурите во Тракија до смртта на Тибериј II). Зачувано е само фрагментарно (во Извадоците на Константин VII Порфирогенит и во Суда). Особено вредни се неговите податоци за дипломатијата со Персија, аварите, Турците и Словените, како и географските и етнографските детали. Се смета за веродостоен извор за византиската историја од крајот на Јустинијановата епоха. Пишувал и епиграми (еден е зачуван во Грчката антологија). mgauz7k0iopbeabmht5ealecvqdd5dx 5628620 5628618 2026-09-15T06:54:01Z Buli 2648 5628620 wikitext text/x-wiki '''Менандар Протектор''' ({{langx|el|Μένανδρος Προτήκτωρ}}) бил византиски историчар од втората половина на VI век. Роден е во средината на VI век во Константинопол. Син на Евфратас, имал брат Ирод. Студирал право, но не се занимавал со адвокатска практика. Подоцна служел како офицер во империјалната гарда (''protector''), од каде го добил прекарот. Поттикнат од царот Маврикиј, се зафатил со пишување историја. Неговото дело Историја е продолжение на Агатиј и опфаќа настани од 558 до 582 година (од пристигнувањето на кутригурите во Тракија до смртта на Тибериј II). Зачувано е само фрагментарно (во Извадоците на Константин VII Порфирогенит и во Суда). Особено вредни се неговите податоци за дипломатијата со Персија, аварите, Турците и Словените, како и географските и етнографските детали. Се смета за веродостоен извор за византиската историја од крајот на Јустинијановата епоха. Пишувал и епиграми (еден е зачуван во Грчката антологија). [[Категорија:Византиски историчари]] c17anmajrn2xsqk6729y5a0na4mamwn 5628623 5628620 2026-09-15T06:54:33Z Buli 2648 5628623 wikitext text/x-wiki '''Менандар Протектор''' ({{langx|el|Μένανδρος Προτήκτωρ}}) бил византиски историчар од втората половина на VI век. Роден е во средината на VI век во [[Константинопол]]. Син на Евфратас, имал брат Ирод. Студирал право, но не се занимавал со адвокатска практика. Подоцна служел како офицер во империјалната гарда (''protector''), од каде го добил прекарот. Поттикнат од царот [[Маврикиј]], се зафатил со пишување историја. Неговото дело Историја е продолжение на Агатиј и опфаќа настани од 558 до 582 година (од пристигнувањето на кутригурите во Тракија до смртта на Тибериј II). Зачувано е само фрагментарно (во Извадоците на Константин VII Порфирогенит и во Суда). Особено вредни се неговите податоци за дипломатијата со Персија, аварите, Турците и Словените, како и географските и етнографските детали. Се смета за веродостоен извор за византиската историја од крајот на Јустинијановата епоха. Пишувал и епиграми (еден е зачуван во Грчката антологија). [[Категорија:Византиски историчари]] frv8ycxahaj08u5lur3lrsx7mhxrtgd 1 1403210 5628622 2026-09-15T06:54:13Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5628622 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 5628626 5628622 2026-09-15T06:54:45Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Хенри Натаниел Ендрус]] на [[Разговор:Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628622 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1403211 5628625 2026-09-15T06:54:45Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Хенри Натаниел Ендрус]] на [[Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628625 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Хенри Натаниел Ендрјус]] o9x8wpjenjcqxpa3s6ogn0m40ztyg24 5628628 5628625 2026-09-15T06:54:59Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628628 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 1 1403212 5628627 2026-09-15T06:54:45Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Хенри Натаниел Ендрус]] на [[Разговор:Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628627 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Хенри Натаниел Ендрјус]] c4tmoem8ff140bhrqxoz5yvkn8qtpcq 0 1403213 5628631 2026-09-15T06:56:09Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Хенри Натаниел Ендрјус]] 5628631 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Хенри Натаниел Ендрјус]] f86qct92uz0x1r2d4x362usxiofkvme 1 1403214 5628636 2026-09-15T07:21:04Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5628636 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403215 5628637 2026-09-15T07:21:31Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Коу Финч Остин]] 5628637 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Коу Финч Остин]] kflzgt4m3j5mwb9tfl5dejv4292eyyc 0 1403216 5628643 2026-09-15T07:44:56Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Роберт Џон Бејтс]] 5628643 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Роберт Џон Бејтс]] f8mofw8obdezhxwpqy0wvo7ht99zw9o 1 1403217 5628644 2026-09-15T07:45:08Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сЗР}} 5628644 wikitext text/x-wiki {{сЗР}} alr9w7ufc8wk63rt21jsnlb1f4yfeen 0 1403218 5628645 2026-09-15T08:20:31Z Buli 2648 Создадена страница со: <nowiki>**</nowiki>Ѓоктурците се туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија, познат и како Тујуе (突厥) во кинеските извори. Тие го основаа **Првиот туркиски каганат** (околу 552–603/630), првата држава што политички го употреби името „Турк“ (Türk), и подоцна **... 5628645 wikitext text/x-wiki <nowiki>**</nowiki>Ѓоктурците се туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија, познат и како Тујуе (突厥) во кинеските извори. Тие го основаа **Првиот туркиски каганат** (околу 552–603/630), првата држава што политички го употреби името „Турк“ (Türk), и подоцна **Вториот туркиски каганат** (682–744). Нивното владеење го обликуваше етничкиот, политичкиот и културниот пејзаж на евроазиските степи, а нивните Орхонски натписи претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. <nowiki>###</nowiki> Потекло и основање Ѓоктурците потекнуваат од кланот **Ашина** (Ashina), кој според кинеските извори околу 439 г. се преселил во регионот на Алтајските планини под власт на Руранскиот каганат. Според легендите запишани во кинески хроники и подоцнежни туркиски традиции, тие имаат митско потекло поврзано со волчица (мотив сличен на основачките митови на други степски народи). Тие биле вешти ковачи и номади-сточари, а нивниот јазик спаѓа во сибирската гранка на туркиските јазици. Во 546 г. водачот **Бумин Каган** (Bumin Qaghan, умрел 552) го задушил бунтот на тиеле (Tiele) и ујгурски племиња против Рураните. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се здружил со Западната Веј династија во Кина, ги поразил Рураните во 552 г. и го основал каганатот со центар во **Ötüken** (светата шума/планина во денешна Монголија). Неговиот брат **Истеми** (Istämi) го водел западниот дел. Бумин починал набрзо потоа; неговите синови и брат го прошириле царството до трансконтинентални размери – од Манџурија на исток до Црното Море на запад. <nowiki>###</nowiki> Прв туркиски каганат (552–околу 630) Под **Мукан Каган** (Muqan, 553–572) и **Таспар** (Taspar) каганатот го достигна својот зенит. Тие ги уништија остатоците од Рураните, ги покорија китаните, хефталитите (Ефталити/Бели Хунь) и други народи, и воспоставија дипломатски и трговски врски со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролираа дел од Патот на свилата. Официјалните текстови и монети често биле на согдиски, иако населението зборувало туркиски; старотуркиското (орхонско) писмо се појавило во 6. век. Околу 581–603 г. настанаа граѓански војни и поделба на **Источен** и **Западен туркиски каганат**. Источниот паднал под Танг Кина во 630 г., а западниот во 657 г. Следувал период на кинеска доминација („интеррегнум“ или „ферет период“). <nowiki>###</nowiki> Втор туркиски каганат (682–744) Во 682 г. **Илтериш Каган** (Ilterish/Kutlug) со помош на советувачот **Тоњукук** (Tonyukuk) го обновил независното туркиско владеење. Под **Капган** (Qapaghan) и особено **Билге Каган** (Bilge, 716–734) и неговиот брат **Кул Тигин** (Kul Tigin) каганатот повторно станал моќен. Билге и Тоњукук спровеле успешни кампањи против соседните племиња и Кина. Каганатот пропаднал во 744 г. под притисок на ујгурите, басмилите и карлуците; ујгурите го основале својот каганат. <nowiki>###</nowiki> Општество, религија и култура - **Политичка структура**: Каганат (khaganate) предводен од каган од кланот Ашина. Западот често бил управуван од јабгу (yabgu). Постоел курултај (совет на племенски водачи). Централните, источни и западни региони имале различни административни улоги; Ötüken бил светиот центар. - **Религија**: Доминирал **тенгризмот** (почитување на Тенгри – Небесниот Бог, заедно со анимизам и шаманизам). Имало толеранција кон будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, но тенриизмот останал основен. - **Јазик и писмо**: Стар туркиски. Орхонските натписи (почеток на 8. век) во долината на реката Орхон (денешна Монголија) – особено оние на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук – се најважните споменици. Тие раскажуваат за потеклото на Турците, златниот период, кинеското потчинување и обновувањето на независноста, со предупредувања против претерано приближување кон Кина. Писмото е руниформно (орхонско-јенисејско). Ѓоктурците биле номади со воена организација заснована на коњанички единици. Тие влијаеле врз подоцнежните туркиски народи (ујгури, киргизи, огузи и др.) и ја оставија трајната употреба на името „Турк“ како етнички и политички термин. Нивната историја е реконструирана главно од кинески хроники (Суеј шу, Танг шу и др.), согдиски текстови, византиски извештаи и самите орхонски натписи. jyccye7u3njagsqwxu8xi18kfj51vud 5628646 5628645 2026-09-15T08:21:04Z Buli 2648 5628646 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' се туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија, познат и како Тујуе (突厥) во кинеските извори. Тие го основаа **Првиот туркиски каганат** (околу 552–603/630), првата држава што политички го употреби името „Турк“ (Türk), и подоцна **Вториот туркиски каганат** (682–744). Нивното владеење го обликуваше етничкиот, политичкиот и културниот пејзаж на евроазиските степи, а нивните Орхонски натписи претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од кланот **Ашина** (Ashina), кој според кинеските извори околу 439 г. се преселил во регионот на Алтајските планини под власт на Руранскиот каганат. Според легендите запишани во кинески хроники и подоцнежни туркиски традиции, тие имаат митско потекло поврзано со волчица (мотив сличен на основачките митови на други степски народи). Тие биле вешти ковачи и номади-сточари, а нивниот јазик спаѓа во сибирската гранка на туркиските јазици. Во 546 г. водачот **Бумин Каган** (Bumin Qaghan, умрел 552) го задушил бунтот на тиеле (Tiele) и ујгурски племиња против Рураните. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се здружил со Западната Веј династија во Кина, ги поразил Рураните во 552 г. и го основал каганатот со центар во **Ötüken** (светата шума/планина во денешна Монголија). Неговиот брат **Истеми** (Istämi) го водел западниот дел. Бумин починал набрзо потоа; неговите синови и брат го прошириле царството до трансконтинентални размери – од Манџурија на исток до Црното Море на запад. <nowiki>###</nowiki> Прв туркиски каганат (552–околу 630) Под **Мукан Каган** (Muqan, 553–572) и **Таспар** (Taspar) каганатот го достигна својот зенит. Тие ги уништија остатоците од Рураните, ги покорија китаните, хефталитите (Ефталити/Бели Хунь) и други народи, и воспоставија дипломатски и трговски врски со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролираа дел од Патот на свилата. Официјалните текстови и монети често биле на согдиски, иако населението зборувало туркиски; старотуркиското (орхонско) писмо се појавило во 6. век. Околу 581–603 г. настанаа граѓански војни и поделба на **Источен** и **Западен туркиски каганат**. Источниот паднал под Танг Кина во 630 г., а западниот во 657 г. Следувал период на кинеска доминација („интеррегнум“ или „ферет период“). == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 г. **Илтериш Каган** (Ilterish/Kutlug) со помош на советувачот **Тоњукук** (Tonyukuk) го обновил независното туркиско владеење. Под **Капган** (Qapaghan) и особено **Билге Каган** (Bilge, 716–734) и неговиот брат **Кул Тигин** (Kul Tigin) каганатот повторно станал моќен. Билге и Тоњукук спровеле успешни кампањи против соседните племиња и Кина. Каганатот пропаднал во 744 г. под притисок на ујгурите, басмилите и карлуците; ујгурите го основале својот каганат. == Општество, религија и култура == - **Политичка структура**: Каганат (khaganate) предводен од каган од кланот Ашина. Западот често бил управуван од јабгу (yabgu). Постоел курултај (совет на племенски водачи). Централните, источни и западни региони имале различни административни улоги; Ötüken бил светиот центар. - **Религија**: Доминирал **тенгризмот** (почитување на Тенгри – Небесниот Бог, заедно со анимизам и шаманизам). Имало толеранција кон будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, но тенриизмот останал основен. - **Јазик и писмо**: Стар туркиски. Орхонските натписи (почеток на 8. век) во долината на реката Орхон (денешна Монголија) – особено оние на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук – се најважните споменици. Тие раскажуваат за потеклото на Турците, златниот период, кинеското потчинување и обновувањето на независноста, со предупредувања против претерано приближување кон Кина. Писмото е руниформно (орхонско-јенисејско). Ѓоктурците биле номади со воена организација заснована на коњанички единици. Тие влијаеле врз подоцнежните туркиски народи (ујгури, киргизи, огузи и др.) и ја оставија трајната употреба на името „Турк“ како етнички и политички термин. Нивната историја е реконструирана главно од кинески хроники (Суеј шу, Танг шу и др.), согдиски текстови, византиски извештаи и самите орхонски натписи. b76owppabclih70pm300j3ury0y28gh 5628647 5628646 2026-09-15T08:22:19Z Buli 2648 5628647 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' се туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија, познат и како Тујуе (突厥) во кинеските извори. Тие го основаа **Првиот туркиски каганат** (околу 552–603/630), првата држава што политички го употреби името „Турк“ (Türk), и подоцна **Вториот туркиски каганат** (682–744). Нивното владеење го обликуваше етничкиот, политичкиот и културниот пејзаж на евроазиските степи, а нивните Орхонски натписи претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од кланот **Ашина** (Ashina), кој според кинеските извори околу 439 г. се преселил во регионот на Алтајските планини под власт на Руранскиот каганат. Според легендите запишани во кинески хроники и подоцнежни туркиски традиции, тие имаат митско потекло поврзано со волчица (мотив сличен на основачките митови на други степски народи). Тие биле вешти ковачи и номади-сточари, а нивниот јазик спаѓа во сибирската гранка на туркиските јазици. Во 546 г. водачот **Бумин Каган** (Bumin Qaghan, умрел 552) го задушил бунтот на тиеле (Tiele) и ујгурски племиња против Рураните. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се здружил со Западната Веј династија во Кина, ги поразил Рураните во 552 г. и го основал каганатот со центар во **Ötüken** (светата шума/планина во денешна Монголија). Неговиот брат **Истеми** (Istämi) го водел западниот дел. Бумин починал набрзо потоа; неговите синови и брат го прошириле царството до трансконтинентални размери – од Манџурија на исток до Црното Море на запад. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == Под **Мукан Каган** (Muqan, 553–572) и **Таспар** (Taspar) каганатот го достигна својот зенит. Тие ги уништија остатоците од Рураните, ги покорија китаните, хефталитите (Ефталити/Бели Хунь) и други народи, и воспоставија дипломатски и трговски врски со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролираа дел од Патот на свилата. Официјалните текстови и монети често биле на согдиски, иако населението зборувало туркиски; старотуркиското (орхонско) писмо се појавило во 6. век. Околу 581–603 г. настанаа граѓански војни и поделба на **Источен** и **Западен туркиски каганат**. Источниот паднал под Танг Кина во 630 г., а западниот во 657 г. Следувал период на кинеска доминација („интеррегнум“ или „ферет период“). == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 г. **Илтериш Каган** (Ilterish/Kutlug) со помош на советувачот **Тоњукук** (Tonyukuk) го обновил независното туркиско владеење. Под **Капган** (Qapaghan) и особено **Билге Каган** (Bilge, 716–734) и неговиот брат **Кул Тигин** (Kul Tigin) каганатот повторно станал моќен. Билге и Тоњукук спровеле успешни кампањи против соседните племиња и Кина. Каганатот пропаднал во 744 г. под притисок на ујгурите, басмилите и карлуците; ујгурите го основале својот каганат. == Општество, религија и култура == - **Политичка структура**: Каганат (khaganate) предводен од каган од кланот Ашина. Западот често бил управуван од јабгу (yabgu). Постоел курултај (совет на племенски водачи). Централните, источни и западни региони имале различни административни улоги; Ötüken бил светиот центар. - **Религија**: Доминирал **тенгризмот** (почитување на Тенгри – Небесниот Бог, заедно со анимизам и шаманизам). Имало толеранција кон будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, но тенриизмот останал основен. - **Јазик и писмо**: Стар туркиски. Орхонските натписи (почеток на 8. век) во долината на реката Орхон (денешна Монголија) – особено оние на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук – се најважните споменици. Тие раскажуваат за потеклото на Турците, златниот период, кинеското потчинување и обновувањето на независноста, со предупредувања против претерано приближување кон Кина. Писмото е руниформно (орхонско-јенисејско). Ѓоктурците биле номади со воена организација заснована на коњанички единици. Тие влијаеле врз подоцнежните туркиски народи (ујгури, киргизи, огузи и др.) и ја оставија трајната употреба на името „Турк“ како етнички и политички термин. Нивната историја е реконструирана главно од кинески хроники (Суеј шу, Танг шу и др.), согдиски текстови, византиски извештаи и самите орхонски натписи. e4lklqgh685qcg9r8odgeuvrd4cj4rr 5628650 5628647 2026-09-15T08:24:30Z Buli 2648 /* Прв туркиски каганат (552–околу 630) */ 5628650 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' се туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија, познат и како Тујуе (突厥) во кинеските извори. Тие го основаа **Првиот туркиски каганат** (околу 552–603/630), првата држава што политички го употреби името „Турк“ (Türk), и подоцна **Вториот туркиски каганат** (682–744). Нивното владеење го обликуваше етничкиот, политичкиот и културниот пејзаж на евроазиските степи, а нивните Орхонски натписи претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од кланот **Ашина** (Ashina), кој според кинеските извори околу 439 г. се преселил во регионот на Алтајските планини под власт на Руранскиот каганат. Според легендите запишани во кинески хроники и подоцнежни туркиски традиции, тие имаат митско потекло поврзано со волчица (мотив сличен на основачките митови на други степски народи). Тие биле вешти ковачи и номади-сточари, а нивниот јазик спаѓа во сибирската гранка на туркиските јазици. Во 546 г. водачот **Бумин Каган** (Bumin Qaghan, умрел 552) го задушил бунтот на тиеле (Tiele) и ујгурски племиња против Рураните. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се здружил со Западната Веј династија во Кина, ги поразил Рураните во 552 г. и го основал каганатот со центар во **Ötüken** (светата шума/планина во денешна Монголија). Неговиот брат **Истеми** (Istämi) го водел западниот дел. Бумин починал набрзо потоа; неговите синови и брат го прошириле царството до трансконтинентални размери – од Манџурија на исток до Црното Море на запад. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под **Мукан Каган** (Muqan, 553–572) и **Таспар** (Taspar) каганатот го достигна својот зенит. Тие ги уништија остатоците од Рураните, ги покорија китаните, хефталитите (Ефталити/Бели Хунь) и други народи, и воспоставија дипломатски и трговски врски со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролираа дел од Патот на свилата. Официјалните текстови и монети често биле на согдиски, иако населението зборувало туркиски; старотуркиското (орхонско) писмо се појавило во 6. век. Околу 581–603 г. настанаа граѓански војни и поделба на **Источен** и **Западен туркиски каганат**. Источниот паднал под Танг Кина во 630 г., а западниот во 657 г. Следувал период на кинеска доминација („интеррегнум“ или „ферет период“). == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 г. **Илтериш Каган** (Ilterish/Kutlug) со помош на советувачот **Тоњукук** (Tonyukuk) го обновил независното туркиско владеење. Под **Капган** (Qapaghan) и особено **Билге Каган** (Bilge, 716–734) и неговиот брат **Кул Тигин** (Kul Tigin) каганатот повторно станал моќен. Билге и Тоњукук спровеле успешни кампањи против соседните племиња и Кина. Каганатот пропаднал во 744 г. под притисок на ујгурите, басмилите и карлуците; ујгурите го основале својот каганат. == Општество, религија и култура == - **Политичка структура**: Каганат (khaganate) предводен од каган од кланот Ашина. Западот често бил управуван од јабгу (yabgu). Постоел курултај (совет на племенски водачи). Централните, источни и западни региони имале различни административни улоги; Ötüken бил светиот центар. - **Религија**: Доминирал **тенгризмот** (почитување на Тенгри – Небесниот Бог, заедно со анимизам и шаманизам). Имало толеранција кон будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, но тенриизмот останал основен. - **Јазик и писмо**: Стар туркиски. Орхонските натписи (почеток на 8. век) во долината на реката Орхон (денешна Монголија) – особено оние на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук – се најважните споменици. Тие раскажуваат за потеклото на Турците, златниот период, кинеското потчинување и обновувањето на независноста, со предупредувања против претерано приближување кон Кина. Писмото е руниформно (орхонско-јенисејско). Ѓоктурците биле номади со воена организација заснована на коњанички единици. Тие влијаеле врз подоцнежните туркиски народи (ујгури, киргизи, огузи и др.) и ја оставија трајната употреба на името „Турк“ како етнички и политички термин. Нивната историја е реконструирана главно од кинески хроники (Суеј шу, Танг шу и др.), согдиски текстови, византиски извештаи и самите орхонски натписи. 670hy3t2my4ujpzo2yr9c3p12h9ucms 5628651 5628650 2026-09-15T08:33:21Z Buli 2648 /* Потекло и основање */ 5628651 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 г. **Илтериш Каган** (Ilterish/Kutlug) со помош на советувачот **Тоњукук** (Tonyukuk) го обновил независното туркиско владеење. Под **Капган** (Qapaghan) и особено **Билге Каган** (Bilge, 716–734) и неговиот брат **Кул Тигин** (Kul Tigin) каганатот повторно станал моќен. Билге и Тоњукук спровеле успешни кампањи против соседните племиња и Кина. Каганатот пропаднал во 744 г. под притисок на ујгурите, басмилите и карлуците; ујгурите го основале својот каганат. == Општество, религија и култура == - **Политичка структура**: Каганат (khaganate) предводен од каган од кланот Ашина. Западот често бил управуван од јабгу (yabgu). Постоел курултај (совет на племенски водачи). Централните, источни и западни региони имале различни административни улоги; Ötüken бил светиот центар. - **Религија**: Доминирал **тенгризмот** (почитување на Тенгри – Небесниот Бог, заедно со анимизам и шаманизам). Имало толеранција кон будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, но тенриизмот останал основен. - **Јазик и писмо**: Стар туркиски. Орхонските натписи (почеток на 8. век) во долината на реката Орхон (денешна Монголија) – особено оние на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук – се најважните споменици. Тие раскажуваат за потеклото на Турците, златниот период, кинеското потчинување и обновувањето на независноста, со предупредувања против претерано приближување кон Кина. Писмото е руниформно (орхонско-јенисејско). Ѓоктурците биле номади со воена организација заснована на коњанички единици. Тие влијаеле врз подоцнежните туркиски народи (ујгури, киргизи, огузи и др.) и ја оставија трајната употреба на името „Турк“ како етнички и политички термин. Нивната историја е реконструирана главно од кинески хроники (Суеј шу, Танг шу и др.), согдиски текстови, византиски извештаи и самите орхонски натписи. 1zl9x8r9j1q7gk2ewoarhh2nl2lsk86 5628652 5628651 2026-09-15T08:36:25Z Buli 2648 /* Втор туркиски каганат (682–744) */ 5628652 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 година [[Илтериш Каган]] (познат и како Кутлуг), со клучна помош од искусниот советувач и војсководец Тоњукук, го обновил независното туркиско владеење. Под Капган Каган и особено под [[Билге Каган]] (716–734) и неговиот брат Кул Тигин, каганатот повторно станал силна сила во степите. Билге Каган и Тоњукук спровеле успешни воени кампањи и се обиделе да ја зачуваат независноста од кинеското влијание. Каганатот пропаднал во 744 година под ударите на ујгурите, басмилите и карлуците. Ујгурите го основале својот каганат врз неговите рушевини. == Општество, религија и културно наследство == Ѓоктурците биле номадски народ со воена организација заснована на коњанички одреди. На чело стоел каган од кланот Ашина, додека западните области често биле управувани од јабгу. Важни одлуки се носеле на курултај – совет на племенски водачи. Доминантна религија бил тенгризмот – почитувањето на Тенгри (Небесниот Бог), проследено со анимистички и шамански елементи. Иако имало контакти со будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, тенриизмот останал основа на нивниот светоглед. Најзначајното културно наследство на ѓоктурците се Орхонските натписи (почеток на VIII век) во долината на реката Орхон во Монголија. Натписите на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук, напишани со старотуркиско (орхонско) руниформно писмо, претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. Во нив се раскажува за потеклото на Турците, за нивниот златен период, за кинеското потчинување и за обновувањето на независноста, со јасни предупредувања против претерана зависност од Кина. Ѓоктурците трајно го вовеле името „Турк“ како политички и етнички поим. Нивната историја, реконструирана главно врз основа на кинески хроники, согдиски извори и самите орхонски натписи, претставува една од најважните епохи во раната историја на туркиските народи. cuhkv34129h1cad1ny7qc1c3gb76l8s 5628653 5628652 2026-09-15T08:39:44Z Buli 2648 /* Општество, религија и културно наследство */ 5628653 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 година [[Илтериш Каган]] (познат и како Кутлуг), со клучна помош од искусниот советувач и војсководец Тоњукук, го обновил независното туркиско владеење. Под Капган Каган и особено под [[Билге Каган]] (716–734) и неговиот брат Кул Тигин, каганатот повторно станал силна сила во степите. Билге Каган и Тоњукук спровеле успешни воени кампањи и се обиделе да ја зачуваат независноста од кинеското влијание. Во 744 година, Ѓоктурскиот каганат веќе бил ослабен поради внатрешни борби за власт и проблеми по смртта на силните владетели како Билге Каган. Три туркиски племенски групи — Ујгурите, Басмилите и Карлуците — се здружиле и заеднички го нападнале и го собориле каганатот. Тие ги поразиле последните ѓоктурски владетели и го уништиле нивното политичко господство. По победата, меѓу самите победници настанала борба за тоа кој ќе ја преземе власта. Басмилите најпрвин се обиделе да го земат водството, но ујгурите ги отстраниле и самите застанале на чело. Така, Ујгурите го основале [[Ујгурски каганат|Ујгурскиот каганат]](744–840), кој го заменил Ѓоктурскиот и ја презел контролата над истите територии во Монголија и околните степи (со центар повторно околу светата област Ötüken). == Општество, религија и културно наследство == Ѓоктурците биле номадски народ со воена организација заснована на коњанички одреди. На чело стоел каган од кланот Ашина, додека западните области често биле управувани од јабгу. Важни одлуки се носеле на курултај – совет на племенски водачи. Доминантна религија бил [[Тенгризам|тенгризмот]] – почитувањето на Тенгри (Небесниот Бог), проследено со анимистички и шамански елементи. Иако имало контакти со будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, тенриизмот останал основа на нивниот светоглед. Најзначајното културно наследство на ѓоктурците се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] (почеток на VIII век) во долината на реката Орхон во Монголија. Натписите на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук, напишани со старотуркиско (орхонско) руниформно писмо, претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. Во нив се раскажува за потеклото на Турците, за нивниот златен период, за кинеското потчинување и за обновувањето на независноста, со јасни предупредувања против претерана зависност од Кина. Ѓоктурците трајно го вовеле името „Турк“ како политички и етнички поим. Нивната историја, реконструирана главно врз основа на кинески хроники, согдиски извори и самите орхонски натписи, претставува една од најважните епохи во раната историја на туркиските народи. bmggs41u8ddwpymqer1zrczymqliz1p 5628654 5628653 2026-09-15T08:42:07Z Buli 2648 /* Општество, религија и културно наследство */ 5628654 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 година [[Илтериш Каган]] (познат и како Кутлуг), со клучна помош од искусниот советувач и војсководец Тоњукук, го обновил независното туркиско владеење. Под Капган Каган и особено под [[Билге Каган]] (716–734) и неговиот брат Кул Тигин, каганатот повторно станал силна сила во степите. Билге Каган и Тоњукук спровеле успешни воени кампањи и се обиделе да ја зачуваат независноста од кинеското влијание. Во 744 година, Ѓоктурскиот каганат веќе бил ослабен поради внатрешни борби за власт и проблеми по смртта на силните владетели како Билге Каган. Три туркиски племенски групи — Ујгурите, Басмилите и Карлуците — се здружиле и заеднички го нападнале и го собориле каганатот. Тие ги поразиле последните ѓоктурски владетели и го уништиле нивното политичко господство. По победата, меѓу самите победници настанала борба за тоа кој ќе ја преземе власта. Басмилите најпрвин се обиделе да го земат водството, но ујгурите ги отстраниле и самите застанале на чело. Така, Ујгурите го основале [[Ујгурски каганат|Ујгурскиот каганат]](744–840), кој го заменил Ѓоктурскиот и ја презел контролата над истите територии во Монголија и околните степи (со центар повторно околу светата област Ötüken). == Општество, религија и културно наследство == Ѓоктурците биле номадски народ со воена организација заснована на коњанички одреди. На чело стоел каган од кланот Ашина, додека западните области често биле управувани од јабгу. Важни одлуки се носеле на курултај – совет на племенски водачи. Доминантна религија бил [[Тенгризам|тенгризмот]] – почитувањето на Тенгри (Небесниот Бог), проследено со анимистички и шамански елементи. Иако имало контакти со будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, тенриизмот останал основа на нивниот светоглед. Најзначајното културно наследство на ѓоктурците се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] (почеток на VIII век) во долината на реката Орхон во Монголија. Натписите на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук, напишани со старотуркиско (орхонско) руниформно писмо, претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. Во нив се раскажува за потеклото на Турците, за нивниот златен период, за кинеското потчинување и за обновувањето на независноста, со јасни предупредувања против претерана зависност од Кина. Ѓоктурците трајно го вовеле името „Турк“ како политички и етнички поим. Нивната историја, реконструирана главно врз основа на кинески хроники, согдиски извори и самите орхонски натписи, претставува една од најважните епохи во раната историја на туркиските народи. [[Категорија:6 век во Азија]] [[Категорија:7 век во Азија]] [[Категорија:8 век во Азија]] gio1lmguujhdya88cbjdl9mweqbw9ct 5628655 5628654 2026-09-15T08:43:17Z Buli 2648 /* Втор туркиски каганат (682–744) */ 5628655 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == Во 682 година [[Илтериш Каган]] (познат и како Кутлуг), со клучна помош од искусниот советувач и војсководец Тоњукук, го обновил независното туркиско владеење. Под Капган Каган и особено под [[Билге Каган]] (716–734) и неговиот брат Кул Тигин, каганатот повторно станал силна сила во степите. Билге Каган и Тоњукук спровеле успешни воени кампањи и се обиделе да ја зачуваат независноста од кинеското влијание. Во 744 година, Ѓоктурскиот каганат веќе бил ослабен поради внатрешни борби за власт и проблеми по смртта на силните владетели како Билге Каган. Три туркиски племенски групи — [[Ујгури|Ујгурите]], Басмилите и Карлуците — се здружиле и заеднички го нападнале и го собориле каганатот. Тие ги поразиле последните ѓоктурски владетели и го уништиле нивното политичко господство. По победата, меѓу самите победници настанала борба за тоа кој ќе ја преземе власта. Басмилите најпрвин се обиделе да го земат водството, но ујгурите ги отстраниле и самите застанале на чело. Така, Ујгурите го основале [[Ујгурски каганат|Ујгурскиот каганат]](744–840), кој го заменил Ѓоктурскиот и ја презел контролата над истите територии во Монголија и околните степи (со центар повторно околу светата област Ötüken). == Општество, религија и културно наследство == Ѓоктурците биле номадски народ со воена организација заснована на коњанички одреди. На чело стоел каган од кланот Ашина, додека западните области често биле управувани од јабгу. Важни одлуки се носеле на курултај – совет на племенски водачи. Доминантна религија бил [[Тенгризам|тенгризмот]] – почитувањето на Тенгри (Небесниот Бог), проследено со анимистички и шамански елементи. Иако имало контакти со будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, тенриизмот останал основа на нивниот светоглед. Најзначајното културно наследство на ѓоктурците се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] (почеток на VIII век) во долината на реката Орхон во Монголија. Натписите на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук, напишани со старотуркиско (орхонско) руниформно писмо, претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. Во нив се раскажува за потеклото на Турците, за нивниот златен период, за кинеското потчинување и за обновувањето на независноста, со јасни предупредувања против претерана зависност од Кина. Ѓоктурците трајно го вовеле името „Турк“ како политички и етнички поим. Нивната историја, реконструирана главно врз основа на кинески хроники, согдиски извори и самите орхонски натписи, претставува една од најважните епохи во раната историја на туркиските народи. [[Категорија:6 век во Азија]] [[Категорија:7 век во Азија]] [[Категорија:8 век во Азија]] c8rm6ap7c563myfwyvs1c7zj98t68yp 5628656 5628655 2026-09-15T08:43:40Z Buli 2648 /* Втор туркиски каганат (682–744) */ 5628656 wikitext text/x-wiki '''Ѓоктурците''' (старотуркиски: ''Kök Türük'' или ''Türük Bodun''; кинески: 突厥, ''Tūjué''), биле туркиски народ од средновековна Внатрешна Азија. Тие го создале првиот политички ентитет што официјално го употребил името „Турк“ и го основале Првиот туркиски каганат (552–околу 630), а подоцна и Вториот туркиски каганат (682–744). Нивното владеење оставило траен белег врз историјата, културата и етничкиот идентитет на туркиските народи. == Потекло и основање == Ѓоктурците потекнуваат од владејачкиот клан [[Ашина]]. Според кинеските извори, околу 439 година дел од нив се преселиле во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Во легендите што кружеле меѓу самите Ѓоктурци, нивното потекло се поврзувало со митска волчица – мотив што се среќава и кај други степски народи. Во средината на VI век, под водство на [[Бумин Каган]] (умрел 552), тие најпрвин му помогнале на руранскиот владетел да го задуши бунтот на Тиеле и Ујгурските племиња. Кога Рураните одбиле да му дадат принцеза како награда, Бумин се свртел против нив. Во 552 година, во сојуз со кинеската династија Западна Веј, ги поразил Рураните и го прогласил основањето на Туркискиот каганат со средиште во светата област Ötüken (во денешна централна Монголија). Неговиот брат Истеми го презел управувањето со западните територии. За кратко време каганатот се проширил од Манџурија на исток до Црното Море на запад, станувајќи првата трансконтинентална [[степска империја]] по Хуните. == Прв туркиски каганат (552–околу 630) == {{Main|Прв туркиски каганат}} Под владеењето на [[Мукан Каган]] (553–572) и [[Таспар Каган]], ѓоктурците ја достигнале својата најголема моќ. Ги уништиле последните остатоци од Рураните, ги покориле Китаните, Хефталитите и други народи, и воспоставиле дипломатски и трговски односи со Кина, Сасанидска Персија и Византија. Контролирале важни делници од Патот на свилата. Кон крајот на VI век каганатот се поделил на Источен и Западен туркиски каганат поради внатрешни судири. Источниот дел паднал под власт на кинеската династија Танг во 630 година, а западниот околу 657 година. Следел период на кинеска доминација. == Втор туркиски каганат (682–744) == {{Main|Втор туркиски каганат}} Во 682 година [[Илтериш Каган]] (познат и како Кутлуг), со клучна помош од искусниот советувач и војсководец Тоњукук, го обновил независното туркиско владеење. Под Капган Каган и особено под [[Билге Каган]] (716–734) и неговиот брат Кул Тигин, каганатот повторно станал силна сила во степите. Билге Каган и Тоњукук спровеле успешни воени кампањи и се обиделе да ја зачуваат независноста од кинеското влијание. Во 744 година, Ѓоктурскиот каганат веќе бил ослабен поради внатрешни борби за власт и проблеми по смртта на силните владетели како Билге Каган. Три туркиски племенски групи — [[Ујгури|Ујгурите]], Басмилите и Карлуците — се здружиле и заеднички го нападнале и го собориле каганатот. Тие ги поразиле последните ѓоктурски владетели и го уништиле нивното политичко господство. По победата, меѓу самите победници настанала борба за тоа кој ќе ја преземе власта. Басмилите најпрвин се обиделе да го земат водството, но ујгурите ги отстраниле и самите застанале на чело. Така, Ујгурите го основале [[Ујгурски каганат|Ујгурскиот каганат]](744–840), кој го заменил Ѓоктурскиот и ја презел контролата над истите територии во Монголија и околните степи (со центар повторно околу светата област Ötüken). == Општество, религија и културно наследство == Ѓоктурците биле номадски народ со воена организација заснована на коњанички одреди. На чело стоел каган од кланот Ашина, додека западните области често биле управувани од јабгу. Важни одлуки се носеле на курултај – совет на племенски водачи. Доминантна религија бил [[Тенгризам|тенгризмот]] – почитувањето на Тенгри (Небесниот Бог), проследено со анимистички и шамански елементи. Иако имало контакти со будизмот, манихејството и несторијанското христијанство, тенриизмот останал основа на нивниот светоглед. Најзначајното културно наследство на ѓоктурците се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] (почеток на VIII век) во долината на реката Орхон во Монголија. Натписите на Билге Каган, Кул Тигин и Тоњукук, напишани со старотуркиско (орхонско) руниформно писмо, претставуваат најстарите познати подолги текстови на туркиски јазик. Во нив се раскажува за потеклото на Турците, за нивниот златен период, за кинеското потчинување и за обновувањето на независноста, со јасни предупредувања против претерана зависност од Кина. Ѓоктурците трајно го вовеле името „Турк“ како политички и етнички поим. Нивната историја, реконструирана главно врз основа на кинески хроники, согдиски извори и самите орхонски натписи, претставува една од најважните епохи во раната историја на туркиските народи. [[Категорија:6 век во Азија]] [[Категорија:7 век во Азија]] [[Категорија:8 век во Азија]] 3h79fttc0yfasgvpmuk31l3rw0spi1s 0 1403219 5628649 2026-09-15T08:24:02Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Прв Туркиски Ханат]] на [[Прв туркиски каганат]] 5628649 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Прв туркиски каганат]] 4vai7rd5uuxoqd36ga97m4dp04bs617 0 1403220 5628659 2026-09-15T08:46:49Z Buli 2648 Создадена страница со: Бумин Каган (познат и како Тумен или Илиг Каган; умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот Ашина, кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на Руранскиот каганат. Неговото племе било познато по про... 5628659 wikitext text/x-wiki Бумин Каган (познат и како Тумен или Илиг Каган; умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот Ашина, кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на Руранскиот каганат. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал Туркискиот каганат со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните орхонски натписи тој е споменуван како основач на туркиската државност. m84dyi2kfp16wuqmueo5lxpvhcwg12x 5628660 5628659 2026-09-15T08:48:03Z Buli 2648 5628660 wikitext text/x-wiki '''Бумин Каган''' (познат и како Тумен или Илиг Каган; умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот Ашина, кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на Руранскиот каганат. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал [[Прв туркиски каганат|Туркискиот каганат]] со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните орхонски натписи тој е споменуван како основач на туркиската државност. 1v0ba193oswugsxf78eyxd0oktvpsd1 5628661 5628660 2026-09-15T08:50:21Z Buli 2648 5628661 wikitext text/x-wiki '''Бумин Каган''' (познат и како Тумен или Илиг Каган; умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот [[Ашина]], кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал [[Прв туркиски каганат|Туркискиот каганат]] со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните [[орхонски натписи]] тој е споменуван како основач на туркиската државност. n43sdzpgvsgbwg5dj1g3m13jd8e5gl7 5628662 5628661 2026-09-15T08:52:00Z Buli 2648 5628662 wikitext text/x-wiki '''Бумин Каган''' (познат и како Тумен или Илиг Каган; умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот [[Ашина]], кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал [[Прв туркиски каганат|Туркискиот каганат]] со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните [[орхонски натписи]] тој е споменуван како основач на туркиската државност. [[Категорија:Ѓоктурци]] 8na0veha9ixndxlv9ktne1iu6v68zzq 5628663 5628662 2026-09-15T08:53:26Z Buli 2648 5628663 wikitext text/x-wiki '''Бумин Каган''' ({{langx|otk|𐰉𐰆𐰢𐰣:𐰴𐰍𐰣|Bumïn qaɣan}},<ref name="Kultegin">{{cite web|url=https://bitig.kz/?mod=1&tid=1&oid=15&lang=e|title=Kultegin's Memorial Complex, TÜRIK BITIG}}</ref> умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот [[Ашина]], кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал [[Прв туркиски каганат|Туркискиот каганат]] со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните [[орхонски натписи]] тој е споменуван како основач на туркиската државност. [[Категорија:Ѓоктурци]] q8w4tml2737bahqms46lapin496f2rh 5628664 5628663 2026-09-15T08:53:44Z Buli 2648 5628664 wikitext text/x-wiki '''Бумин Каган''' ({{langx|otk|𐰉𐰆𐰢𐰣:𐰴𐰍𐰣|Bumïn qaɣan}},<ref name="Kultegin">{{cite web|url=https://bitig.kz/?mod=1&tid=1&oid=15&lang=e|title=Kultegin's Memorial Complex, TÜRIK BITIG}}</ref> умрел 552) бил основач и прв владетел на Првиот туркиски каганат. Потекнувал од кланот [[Ашина]], кој во првата половина на VI век се наоѓал под власт на [[Рурaнски каганат|Рурaнскиот каганат]]. Неговото племе било познато по производството на оружје, поради што во кинеските и руранските извори често било означувано како „ковачки робови“. Во 546 година Бумин го задушил бунтот на тиеле и сродните туркиски племиња против Рураните. За оваа услуга побарал руранска принцеза за жена, со што би се здобил со повисок статус во владејачката хиерархија. Откако руранскиот каган Анагуи го одбил и навредил, Бумин ја прекинал лојалноста кон Рураните. Склучил сојуз со кинеската династија Западна Веј, се оженил со кинеска принцеза и во 552 година ги поразил Рураните. По победата се прогласил за каган и го основал [[Прв туркиски каганат|Туркискиот каганат]] со центар во областа Ötüken. Бумин починал истата 552 година, набргу по основањето на државата. Источниот дел од каганатот го наследиле неговите синови, додека западниот дел го презел неговиот брат Истеми во својство на јабгу. Со основањето на каганатот Бумин го вовел името „Турк“ како официјално политичко означување и ги поставил темелите на првата туркиска држава со трансрегионален карактер. Во подоцнежните [[орхонски натписи]] тој е споменуван како основач на туркиската државност. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ѓоктурци]] rpzov44dc2ll117yurivilrteym0ix6 0 1403221 5628666 2026-09-15T09:03:26Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365051825|Lysimachia vulgaris]]“ 5628666 wikitext text/x-wiki [[File:Lysimachia_vulgaris_MHNT.BOT.2004.0.805.jpg|мини| Капсули и семиња од ''Lysimachia vulgaris'']] '''''Lysimachia vulgaris''''' или обична метилка ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae)''. Новите молекуларни [[Филогенија|филогенетски анализи]]<ref>{{Наведено списание|last=Hao|first=Gang|last2=Yuan|first2=Yong-Ming|last3=Hu|first3=Chi-Ming|last4=Ge|first4=Xue-Jun|last5=Zhao|first5=Nan-Xian|date=2004|title=Molecular phylogeny of ''Lysimachia'' (Myrsinaceae) based on chloroplast ''trn''L–F and nuclear ribosomal ITS sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=31|issue=1|pages=323–339|doi=10.1016/S1055-7903(03)00286-0}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Oh|first=Il-Chan|last2=Anderberg|first2=A.-L.|last3=Schönenberger|first3=J.|last4=Anderberg|first4=A. A.|date=2008|title=Comparative seed morphology and character evolution in the genus ''Lysimachia'' (Myrsinaceae) and related taxa|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=271|issue=3-4|pages=177–197|doi=10.1007/s00606-007-0625-z|jstor=23657317}}</ref> првично условиле нејзино преместување во подсемејството ''Myrsinoideae'', но тоа подоцна било целосно споено назад во рамките на матичното семејство јаглики (''Primulaceae'').<ref>{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|date=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x}}</ref> == Опис и распространетост == '''''Lysimachia vulgaris''''' е растение со разгрането [[стебло]], високо до 150 см, покриено со долги повеќеклеточни влакна и меѓу нив кратки жлездести влакна, со.долги подземни столони. Неговите [[Лист|листови]] се распоредени спротиставено или формираат кружни групи од 3 до 4 пршлени. Имаат должина од 5,5 до 9 см, а според обликот се јајцевидни, продолжено-ланцетни или со издолжен врв. Рабовите им се рамни и целокрајни, на самиот врв завршуваат со шпиц, додека во основата се стеснуваат во многу кратки [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Долната страна на листот е покриена со густи влакненца, додека горната има поретка влакнатост, а на површината се забележуваат ситни жлездести точки. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во врвно метличесто [[соцветие]], придружено со листови во долниот дел; брактеите се тесни и влакнести, заострени на врвот; [[Цветна дршка|цветните дршки]] се околу 1 см долги, покриени со густи едноставни и жлездести влакна. Чашката е долга 3,5–5 мм, ретко влакнеста, во форма на ѕвонче, засечена речиси до основата на пет делови; запците се триаглесто-ланцетни, со црвена линија близу работот и кратки жлездести влакна по рабовите. Венчето е жолто, долго до 10 мм, засечено речиси до основата на пет јајцевидни делови; внатрешната страна е гола или покриена со густи кратки жлездести влакна. Прашниците се сраснати со основата на венчето; филаментите се со различна должина, во долниот дел меѓусебно сраснати и образуваат цевка околу плодникот; нивната надворешна страна е густо покриена со жлездести влакна; антерите се долги околу 2 мм. Столпчето е кончесто, подолго од прашниците и подоцна отпаѓа. Плодната кутијка е сферична, долга 4–5 мм. Семките се триаглести и густо покриени со брадавички.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=811-812}}</ref> Во [[Македонија]] расте на влажни почви — блатишта, крајбрежја на езера, реки и потоци — до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Lysimachia vulgaris f. vulgaris -'' Дршката се наоѓа на соцветието, цветните дршки и чашката имаат прости и ретки жлездести влакна. Примероци со вакви морфолошки белези не се забележани во Македонија.<ref name=":1" /> * ''Lysimachia vulgaris f. glanduloso-villosa -'' Дршката се наоѓа на соцветието, цветните дршки и чашката имаат исклучиво густи жлездести влакна, а може и понекое просто влакно. Се среќава во [[Катлановско Блато|Катлановското Блато]]; Пелагониското Блато; [[Моноспитовско Блато|Моноспитовското Блато]]; Дојранското Блато; Струшкото Блато; Охридското Блато; [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]]; клисурата на р. [[Тополка]]; [[Кожуф]] - Висока Чука; [[Гостивар]]; [[Мавровско Езеро|Мавровско Поле]].<ref name=":1" /> == Употреба == Слично на останатите видови од родот ''Lysimachia'', обичната метилка традиционално зазема важно место во народната медицина, особено кај одредени источни народи каде што повремено се применува и денес. Ова растение се покажало како ефикасно против воспаленија, а се користело и за ублажување треска, санирање рани, чиреви и дијареја.<ref>{{Наведено списание|last=Podolak|first=I.|last2=Elas|first2=M.|last3=Cieszka|first3=K.|date=1998|title=''In vitro'' antifungal and cytotoxic activity of triterpene saponosides and quinoid pigments from ''Lysimachia vulgaris'' L.|journal=Phytotherapy Research|volume=12|issue=S1|pages=S70–S73|doi=10.1002/(SICI)1099-1573(1998)12:1+<S70::AID-PTR254>3.0.CO;2-9}}</ref> Дополнително, се одликува со [[Аналгетик|аналгетско]] дејство, помага во стегање на ткивата и го олеснува искашлувањето.<ref>{{Наведено списание|last=Yildirim|first=Arzu Birinci|last2=Guner|first2=Birgul|last3=Karakas|first3=Fatma Pehlivan|last4=Turker|first4=Arzu Ucar|date=2017|title=Evaluation of antibacterial, antitumor, antioxidant activities and phenolic constituents of field-grown and in-vitro-grown ''Lysimachia vulgaris'' L.|journal=African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines|volume=14|issue=2|pages=177–187|doi=10.21010/ajtcam.v14i2.19|pmc=5446442|pmid=28573234}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1p88pvw5askwmty1awq2ymbgi1m36dq 5628667 5628666 2026-09-15T09:11:51Z Orce Wiki 121850 5628667 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Lysimachia vulgaris (flowers) 2.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2014 |title=''Lysimachia vulgaris'' |volume=2014 |article-number=e.T164460A42404562 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164460A42404562.en |language=en |access-date=22 June 2026}}</ref> | taxon = Lysimachia vulgaris |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms = {{Plainlist|style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Lysimachia vulgaris var. typica'' <small>R.Knuth</small> *''Lysimachusa vulgaris'' <small>(L.) Pohl</small> }} |synonyms_ref = <ref name=powo>{{cite web|work=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:701414-1|title=''Lysimachia vulgaris'' L. |publisher=Royal Botanic Garden, Kew |accessdate=22 June 2026}}</ref> }} [[File:Lysimachia_vulgaris_MHNT.BOT.2004.0.805.jpg|мини| Капсули и семиња од ''Lysimachia vulgaris'']] '''''Lysimachia vulgaris''''' или обична метилка ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae)''. Новите молекуларни [[Филогенија|филогенетски анализи]]<ref>{{Наведено списание|last=Hao|first=Gang|last2=Yuan|first2=Yong-Ming|last3=Hu|first3=Chi-Ming|last4=Ge|first4=Xue-Jun|last5=Zhao|first5=Nan-Xian|date=2004|title=Molecular phylogeny of ''Lysimachia'' (Myrsinaceae) based on chloroplast ''trn''L–F and nuclear ribosomal ITS sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=31|issue=1|pages=323–339|doi=10.1016/S1055-7903(03)00286-0}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Oh|first=Il-Chan|last2=Anderberg|first2=A.-L.|last3=Schönenberger|first3=J.|last4=Anderberg|first4=A. A.|date=2008|title=Comparative seed morphology and character evolution in the genus ''Lysimachia'' (Myrsinaceae) and related taxa|journal=Plant Systematics and Evolution|volume=271|issue=3-4|pages=177–197|doi=10.1007/s00606-007-0625-z|jstor=23657317}}</ref> првично условиле нејзино преместување во подсемејството ''Myrsinoideae'', но тоа подоцна било целосно споено назад во рамките на матичното семејство јаглики (''Primulaceae'').<ref>{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|date=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x}}</ref> == Опис и распространетост == '''''Lysimachia vulgaris''''' е растение со разгрането [[стебло]], високо до 150 см, покриено со долги повеќеклеточни влакна и меѓу нив кратки жлездести влакна, со.долги подземни столони. Неговите [[Лист|листови]] се распоредени спротиставено или формираат кружни групи од 3 до 4 пршлени. Имаат должина од 5,5 до 9 см, а според обликот се јајцевидни, продолжено-ланцетни или со издолжен врв. Рабовите им се рамни и целокрајни, на самиот врв завршуваат со шпиц, додека во основата се стеснуваат во многу кратки [[Лисна дршка|лисни дршки]]. Долната страна на листот е покриена со густи влакненца, додека горната има поретка влакнатост, а на површината се забележуваат ситни жлездести точки. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во врвно метличесто [[соцветие]], придружено со листови во долниот дел; брактеите се тесни и влакнести, заострени на врвот; [[Цветна дршка|цветните дршки]] се околу 1 см долги, покриени со густи едноставни и жлездести влакна. Чашката е долга 3,5–5 мм, ретко влакнеста, во форма на ѕвонче, засечена речиси до основата на пет делови; запците се триаглесто-ланцетни, со црвена линија близу работот и кратки жлездести влакна по рабовите. Венчето е жолто, долго до 10 мм, засечено речиси до основата на пет јајцевидни делови; внатрешната страна е гола или покриена со густи кратки жлездести влакна. Прашниците се сраснати со основата на венчето; филаментите се со различна должина, во долниот дел меѓусебно сраснати и образуваат цевка околу плодникот; нивната надворешна страна е густо покриена со жлездести влакна; антерите се долги околу 2 мм. Столпчето е кончесто, подолго од прашниците и подоцна отпаѓа. Плодната кутијка е сферична, долга 4–5 мм. Семките се триаглести и густо покриени со брадавички.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=811-812}}</ref> Во [[Македонија]] расте на влажни почви — блатишта, крајбрежја на езера, реки и потоци — до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Lysimachia vulgaris f. vulgaris -'' Дршката се наоѓа на соцветието, цветните дршки и чашката имаат прости и ретки жлездести влакна. Примероци со вакви морфолошки белези не се забележани во Македонија.<ref name=":1" /> * ''Lysimachia vulgaris f. glanduloso-villosa -'' Дршката се наоѓа на соцветието, цветните дршки и чашката имаат исклучиво густи жлездести влакна, а може и понекое просто влакно. Се среќава во [[Катлановско Блато|Катлановското Блато]]; Пелагониското Блато; [[Моноспитовско Блато|Моноспитовското Блато]]; Дојранското Блато; Струшкото Блато; Охридското Блато; [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]]; клисурата на р. [[Тополка]]; [[Кожуф]] - Висока Чука; [[Гостивар]]; [[Мавровско Езеро|Мавровско Поле]].<ref name=":1" /> == Употреба == Слично на останатите видови од родот ''Lysimachia'', обичната метилка традиционално зазема важно место во народната медицина, особено кај одредени источни народи каде што повремено се применува и денес. Ова растение се покажало како ефикасно против воспаленија, а се користело и за ублажување треска, санирање рани, чиреви и дијареја.<ref>{{Наведено списание|last=Podolak|first=I.|last2=Elas|first2=M.|last3=Cieszka|first3=K.|date=1998|title=''In vitro'' antifungal and cytotoxic activity of triterpene saponosides and quinoid pigments from ''Lysimachia vulgaris'' L.|journal=Phytotherapy Research|volume=12|issue=S1|pages=S70–S73|doi=10.1002/(SICI)1099-1573(1998)12:1+<S70::AID-PTR254>3.0.CO;2-9}}</ref> Дополнително, се одликува со [[Аналгетик|аналгетско]] дејство, помага во стегање на ткивата и го олеснува искашлувањето.<ref>{{Наведено списание|last=Yildirim|first=Arzu Birinci|last2=Guner|first2=Birgul|last3=Karakas|first3=Fatma Pehlivan|last4=Turker|first4=Arzu Ucar|date=2017|title=Evaluation of antibacterial, antitumor, antioxidant activities and phenolic constituents of field-grown and in-vitro-grown ''Lysimachia vulgaris'' L.|journal=African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines|volume=14|issue=2|pages=177–187|doi=10.21010/ajtcam.v14i2.19|pmc=5446442|pmid=28573234}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Lysimachia vulgaris (habitus).jpg|Lysimachia vulgaris Податотека:20130723Lysimachia vulgaris1.jpg|Lysimachia vulgaris Податотека:Illustration Lysimachia vulgaris0.jpg|Илустрација на Lysimachia vulgaris Податотека:20190713Lysimachia vulgaris.jpg|Lysimachia vulgaris Податотека:Grote wederik vruchten Lysimachia vulgaris.jpg|Lysimachia vulgaris со млади плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 74qj7zcenid5i45jmf9pb5d9uii2279 1 1403222 5628668 2026-09-15T09:12:14Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5628668 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403223 5628669 2026-09-15T09:12:56Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Даниел И. Акселрод]] 5628669 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Даниел И. Акселрод]] 9qu5agoilvb8lf1qbz0m961xjn9epg6 4 1403224 5628670 2026-09-15T09:14:24Z Ehrlich91 24281 нс 5628670 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == Може да го користите шаблонот {{tl|Западни уметнички движења}} или неговата англиска верзија за сликарските правци, додека за техниките може да го користите овој [[:en:List of art techniques|список на англиската Википедија]]. == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. Посебна награда ќе биде доделена и на учесникот којшто ќе напише „најмногу статии за странските сликари во Македонија“ користејќи ги информациите од оваа [https://www.artlexicon.mk/%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8/?lang=mk врска]. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор, а за да се освои посебната награда, посебно е да се создадат или подобар најмалку '''15 статии''' за минерали оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. === Посебна награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] l7x1inc978ws45bpt7qw1h7ddzwolc5 5628684 5628670 2026-09-15T09:23:47Z Kiril Simeonovski 3243 /* Материјали за користење */ 5628684 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == Може да го користите шаблонот {{tl|Западни уметнички движења}} или неговата англиска верзија за сликарските правци, додека за техниките може да се користи [[:en:Category:Painting techniques|соодветната категорија на Википедија на англиски јазик]]. == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. Посебна награда ќе биде доделена и на учесникот којшто ќе напише „најмногу статии за странските сликари во Македонија“ користејќи ги информациите од оваа [https://www.artlexicon.mk/%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8/?lang=mk врска]. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор, а за да се освои посебната награда, посебно е да се создадат или подобар најмалку '''15 статии''' за минерали оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. === Посебна награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] h70lzaft6kdvttkpu95sp3us4uzwedj 5628688 5628684 2026-09-15T09:29:28Z Kiril Simeonovski 3243 /* Материјали за користење */ 5628688 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == За сликарските правци и техники можета да ги користите следните предлошки, списоци и категории од Википедија на македонски и англиски јазик: * [[Предлошка:Западни уметнички движења|Западни уметнички движења]] * [[:en:Template:Western art movements|Western art movements]] * [[:en:Category:Painting techniques|Painting techniques]] * [[:en:List of art techniques|List of art techniques]] == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. Посебна награда ќе биде доделена и на учесникот којшто ќе напише „најмногу статии за странските сликари во Македонија“ користејќи ги информациите од оваа [https://www.artlexicon.mk/%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8/?lang=mk врска]. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор, а за да се освои посебната награда, посебно е да се создадат или подобар најмалку '''15 статии''' за минерали оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. === Посебна награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 2o4it93izdqsgmr4m0ke9ik7a6enkzj 5628689 5628688 2026-09-15T09:31:46Z Kiril Simeonovski 3243 /* Награди */ 5628689 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == За сликарските правци и техники можета да ги користите следните предлошки, списоци и категории од Википедија на македонски и англиски јазик: * [[Предлошка:Западни уметнички движења|Западни уметнички движења]] * [[:en:Template:Western art movements|Western art movements]] * [[:en:Category:Painting techniques|Painting techniques]] * [[:en:List of art techniques|List of art techniques]] == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор. '''Посебно изненадување:''' Сите учесници во натпреварот коишто ќе уредат најмалку '''10 статии''' ќе добијат посебно изненадување доколку во натпреварот вкупно бидат уредени '''најмалку 300 статии'''. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 1cscrfmwaiad9cz49mg4uw2gk6dicsy 5628693 5628689 2026-09-15T09:35:07Z Kiril Simeonovski 3243 5628693 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == За сликарските правци и техники можета да ги користите следните предлошки, списоци и категории од Википедија на македонски и англиски јазик: * [[Предлошка:Западни уметнички движења|Западни уметнички движења]] * [[:en:Template:Western art movements|Western art movements]] * [[:en:Category:Painting techniques|Painting techniques]] * [[:en:List of art techniques|List of art techniques]] == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор. '''Посебно изненадување:''' Сите учесници во натпреварот коишто ќе уредат најмалку '''10 статии''' ќе добијат посебно изненадување доколку во натпреварот вкупно бидат уредени '''најмалку 300 статии'''. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] cxd6c1uunckdw035fzv251gg51ajfy4 5628696 5628693 2026-09-15T09:39:56Z Kiril Simeonovski 3243 /* Награди */ 5628696 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == За сликарските правци и техники можета да ги користите следните предлошки, списоци и категории од Википедија на македонски и англиски јазик: * [[Предлошка:Западни уметнички движења|Западни уметнички движења]] * [[:en:Template:Western art movements|Western art movements]] * [[:en:Category:Painting techniques|Painting techniques]] * [[:en:List of art techniques|List of art techniques]] == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор. '''Посебно изненадување:''' Сите учесници во натпреварот коишто ќе уредат најмалку '''10 статии''' со просечна оценка од најмалку '''2,0''' ќе добијат посебно изненадување доколку во натпреварот вкупно бидат уредени '''најмалку 300 статии'''. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] kbr14fytzo5tzt5zjzd6m4bh4yxxi4p 0 1403225 5628671 2026-09-15T09:14:54Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Лоренс Баас Бекинг]] 5628671 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лоренс Баас Бекинг]] p4ns9kaj4tqa4s1btof2cye1uqonpju 0 1403226 5628672 2026-09-15T09:15:55Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Нина Августиновна Адолф]] 5628672 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Нина Августиновна Адолф]] 6m6brfd3k518f8nsgencoegg9kiol93 0 1403227 5628675 2026-09-15T09:16:41Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Јасухико Асахина]] 5628675 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Јасухико Асахина]] 46iwocbmqal6njfz0x20skrn2lrjv9v 0 1403228 5628676 2026-09-15T09:16:58Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Мартен Лихтенштајн]] 5628676 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Мартен Лихтенштајн]] el1xd3j6qfl4ckt3qj1vxsolnx9f5ot 5628683 5628676 2026-09-15T09:19:15Z Jtasevski123 69538 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Мартен Лихтенштајн]] на [[Мартин Лихтенштајн]] 5628683 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Мартин Лихтенштајн]] eu4jeti5w3nazg425kqgyr0w3e2rmpa 0 1403229 5628677 2026-09-15T09:17:20Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Аскел Лове]] 5628677 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Аскел Лове]] cfpwo2d8ww9b0rkiybqwghz01jv5mad 0 1403230 5628680 2026-09-15T09:18:20Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Мартен Лихтенштајн]] на [[Мартин Лихтенштајн]] 5628680 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Мартин Лихтенштајн]] lc5z6qhb5or74g1401qqte4v8bta8fl 5628681 5628680 2026-09-15T09:18:29Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Мартин Лихтенштајн]] 5628681 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 0 1403231 5628685 2026-09-15T09:28:14Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628685 wikitext text/x-wiki '''Лефка Коцева''' ({{Роден на|5|април|1908}} во {{Роден во|Барово (Демиркаписко)}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == Капитулацијата на стара [[Југославија]] ја затекла во селото [[Долни Дисан]] и веднаш станала симпатизер на [[НОД]]. Активно и организирано учествувала во заднината на [[НОД]] од 1 август 1943 година. Нејзината активност особено дошла до израз со делувањето на [[Тиквешки партизански одред|Тиквешкиот ПО]]. Собирала народна помош и лично учествувала со свои прилози: прехранбени артикли, цигари, облекло, батерии и друго.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Коцева, Лефка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] b27v9moi5peg06lneid3xdt1mrif4uy 4 1403232 5628690 2026-09-15T09:32:46Z Kiril Simeonovski 3243 Создадена страница со: На оваа страница се наоѓа подробната евиденција на напишаните статии, заедно со оцените на жирито. == Вклучување во натпреварот == Ако сакате да учествувате во натпреварот, најпрвин создадете страница, така што ќе го внесете вашето корисничко име в... 5628690 wikitext text/x-wiki На оваа страница се наоѓа подробната евиденција на напишаните статии, заедно со оцените на жирито. == Вклучување во натпреварот == Ако сакате да учествувате во натпреварот, најпрвин создадете страница, така што ќе го внесете вашето корисничко име во полето за внес на текстот и ќе стиснете на копчето. Откако ќе ја направите страницата, додајте се на дното на списокот на учесници. <inputbox> type=create default=Корисничко име preload=Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники/евиденција/пример prefix=Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники/евиденција/ buttonlabel=Направете своја страница за евиденција </inputbox> * <nowiki>{{:ВП:УНЗ|}}</nowiki> — по „|“ внесете го Вашето корисничко име * <nowiki>{{:ВП:УНС|}}</nowiki> — по „|“ внесувајте ги статиите кои сте ги направиле за натпреварот, една по друга * <nowiki>{{:ВП:УНК}}</nowiki> — предлошка за крај == Учесници == Новите учесници одат на дното. Додајте се себеси како <nowiki>{{/Корисничко име}}</nowiki> каде „корисничко име“ е вашето корисничко име со кое сте пријавени на Википедија на македонски јазик. === Пријавени === [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|+Евиденција]] qlpaxmh6xdovudw1175hjcfzcwhzajy 14 1403233 5628691 2026-09-15T09:33:24Z Kiril Simeonovski 3243 нова категорија 5628691 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари|Сликарски правци и техники]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] ny172lmznngwvmi4n3woghak32dbeo9 0 1403234 5628698 2026-09-15T09:41:09Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Емануел Лиаис]] на [[Емануел Лие]] 5628698 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Емануел Лие]] 9st3xuxhix40z8wgo3qcnriczbl3zrh 5628699 5628698 2026-09-15T09:41:17Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Емануел Лие]] 5628699 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 0 1403235 5628700 2026-09-15T09:42:56Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628700 wikitext text/x-wiki '''Трајанка Коцева''' ({{Роден на|19|октомври|1924}} во {{Роден во|Серменин}} — ) — Учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == Од јуни 1943 година станала член на [[СКОЈ]] и од тогаш започнала нејзината активна и организирана работа за [[НОД]]. Пренесувала илегален материјал, подготвувала храна, чувала илегалци, организирала младинци во с. Сермени и собирала информации за движењето на окупаторот, кои ги соопштувала на илегалниот теренски комитет.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Коцева, Трајанка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] pdbpvutl8sz451on7ntqhag6hhlw0i7 1 1403236 5628703 2026-09-15T09:45:51Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5628703 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1403237 5628704 2026-09-15T09:46:01Z Тиверополник 1815 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1373369733|Giuseppe Arcimboldo]]“ 5628704 wikitext text/x-wiki '''Џузепе Арчимболдо''', или Арчимболди<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Arcimboldo|title=Arcimboldo|last=[[Luciano Canepari]]|work=DiPI Online|language=it|accessdate=5 February 2021}}</ref> (роден на 5 април 1527 – починал на 11 јули 1593) - [[Италијанци|италијански]] [[Маниризам|маниристички]] [[Сликарство|сликар,]] најпознат по создавањето имагинативни портрети во облик на [[Човечка глава|човечки глави]], иако составени целосно од предмети како овошје, зеленчук, цвеќиња, риби и книги. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sRuI5laxCZIC&pg=PA1|title=Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting|last=Thomas DaCosta Kaufmann|publisher=University of Chicago Press|year=2009|isbn=9780226426860|pages=1, 93, 96}}</ref> Овие дела формираат категорија различна од неговите други уметнички дела. Тој бил конвенционален дворски сликар на портрети за три [[Цар на Светото Римско Царство|свети римски цареви]] во [[Виена]] и [[Прага]], како и верски теми и серија обоени цртежи на егзотични животни во царската менажерија, меѓу другото. Тој се специјализирал во [[Гротеска|гротескни]] симболични композиции од овошје, животни, пејзажи или разни неживи предмети распоредени во човечки форми. <ref>{{Наведена книга|title=Oxford Illustrated Encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-869129-7|editor-last=Judge|editor-first=Harry George|location=Oxford, UK|pages=21|oclc=11814265|editor-last2=Toyne|editor-first2=Anthony}}</ref>  Чудните портрети во [[мртва природа]] очигледно делумно биле признаени како необични за забава на дворот; сепак, критичарите шпекулирале колку сериозно биле поврзани со ренесансниот неоплатонизам или други интелектуални струи од тоа време. == Животопис == [[File:Vertumnus_årstidernas_gud_målad_av_Giuseppe_Arcimboldo_1591_-_Skoklosters_slott_-_91503.jpg|мини| ''[[Вертумн (Арчимболдо)|Вертумн]]'', портрет на кој е прикажан [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II, цар на Светото римско царство]], насликан како [[Вертумн]], римскиот бог на годишните времиња, {{Околу|1590–91}}. Замок Скоклостер, Шведска.]] [[File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Four_Seasons_in_One_Head_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Четири годишни времиња во една глава'', {{Околу|1590}}, Национална уметничка галерија, САД]] Таткото на Џузепе, Бјаџо Арчимболдо, бил уметник од [[Милано]], Италија. Како и неговиот татко, Џузепе ја започнал својата кариера како дизајнер на витражи и [[Фрескопис|фрески]] во местните катедрали кога имал 21 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.giuseppe-arcimboldo.org/biography.html|title=Giuseppe Arcimboldo Biography|publisher=Giuseppe-arcimboldo.org|accessdate=16 July 2012}}</ref> Во 1562 година, тој станал дворски портретист на [[Хабсбурговци|хабсбуршкиот]] двор во [[Виена]], односно на [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I]] а подоцна и на [[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Максимилијан II]] и неговиот син [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] на дворот во [[Прага]]. Тој бил и дворски декоратер и костимограф. [[Август (изборен кнез на Саксонија)|Август]], изборниот кнез на [[Саксонија]], кој ја посетил [[Виена]] во 1570 и 1573 година, го видел делото на Арчимболдо и нарачал копија од неговите ''„Четири годишни времиња“'', во која се вметнати и неговите [[Монархија|монархиски]] [[Симбол|симболи]]. Конвенционалните дела на Арчимболдо, на традиционални верски теми биле занемарени, но неговите портрети на човечки глави составени од зеленчук, растенија, овошје, морски суштества и корења од дрвја, биле многу восхитувани од неговите современици и остануваат извор на фасцинација денес. Од далечина, неговите портрети изгледаат како нормални човечки портрети. Сепак, поединечните предмети на секој портрет всушност се преклопуваат заедно за да создадат различни човечки анатомски форми. Тие биле внимателно конструирани преку неговата имагинација. Собраните предмети во секој портрет не биле случајни: секој бил поврзан преку карактеризација. <ref>{{Наведена книга|title=The Portrait of Eccentricity: Arcimboldo and the Mannerist Grotesque|last=Maiorino|first=Giancarlo|publisher=The Pennsylvania State University Press|year=1991|isbn=0-271-00727-3}}</ref> На портретот кој денес е претставен со неколку копии наречен ''„Библиотекарот“'', Арчимболдо користел предмети што ја означувале културата на книгата во тоа време, како што е завесата што создавала индивидуални простории за учење во библиотеката. Опашките од животни, кои станале брада на портретот, биле употребени како крпи. Со користење на секојдневни предмети, портретите биле декорација и мртва природа во исто време. <ref name="Elhard, K. C 2005">{{Наведено списание|last=Elhard|first=K. C.|year=2005|title=Reopening the Book on Arcimboldo's Librarian|journal=Libraries & Culture|volume=40|issue=2|pages=115–127|doi=10.1353/lac.2005.0027}}</ref> Неговите дела покажале не само природата и луѓето, туку и колку тесно се поврзани. <ref name="KAREN">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/09/24/arts/design/24arcimboldo.html?_r=0|title=Several Obsessions, United on the Canvas|last=Rosenberg|first=Karen|date=23 September 2010|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Откако еден портрет бил објавен во јавноста, некои научници, кои во тоа време имале близок однос со книжевната култура, тврделе дека портретот ја исмејува нивната наука. Всушност, Арчимболдо го критикувал лошото однесување на богатите луѓе и им покажал на другите што се случувало во тоа време преку својата уметност. Во своето дело''„Библиотекарот“'', иако сликата можеби изгледала смешно, таа исто така содржела критика за богатите луѓе кои собирале книги само за да ги поседуваат, а не за да ги читаат. [[Уметност|Уметничките]] критичари дебатираат дали неговите слики биле чудни или пак биле производ на неговиот пореметен [[ум]]. <ref name="Souren">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/10/05/arts/05iht-melik6.1.7766101.html?_r=0|title=Giuseppe Arcimboldo's hallucinations: Fantasy or insanity?|last=Melikian|first=Souren|date=5 October 2007|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Сепак, мнозинството научници се држат до ставот дека со оглед на ренесансната фасцинација со загатки и бизарно (како на пример, гротескните глави на [[Леонардо да Винчи]]), Арчимболдо, далеку од тоа да биде ментално неурамнотежен, се снаоѓал по вкусот на своето време.  Арчимболдо починал во [[Милано]], [[Италија|Италија,]] каде што се пензионирал по напуштањето на службата во Прага. Токму во оваа последна фаза од неговата кариера тој го создал композитниот портрет на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.1553/0x0001dfe9|title=Rudolph II., Kaiser|doi=10.1553/0x0001dfe9|accessdate=2023-09-29}}</ref> (погледнете погоре), како и својот автопортрет како „Четирите годишни времиња“. Неговите италијански современици го почестиле со поезија и ракописи, славејќи ја неговата голема кариера. <ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315251707|title=Italian Culture in the Drama of Shakespeare and His Contemporaries|date=2016-12-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-92585-3|editor-last=Marrapodi|editor-first=Michele|doi=10.4324/9781315251707}}</ref> Кога шведската војска ја нападнала [[Прага]] во 1648 година, за време на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]], голем дел од сликите на Арчимболдо биле земени од колекцијата на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]]. Неговите дела можат да се најдат во [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисторискиот музеј]] во Виена и во Хабсбуршкиот замок Амбрас во [[Инсбрук]]; во [[Лувр]] во Париз; како и во бројни музеи во Шведска. Во Италија, неговите дела се наоѓаат во Кремона, [[Бреша]] и [[Уфици|галеријата Уфици]] во [[Фиренца]]. Музејот на уметност во Денвер во [[Денвер|Денвер, Колорадо]]; Фондацијата Менил во [[Хјустон]], [[Тексас]]; и Музејот Канди во [[Гернзи|Гернзи,]] исто така, чуваат дела од Арчимболдо.  Кралската академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“во [[Мадрид]] поседува слика од ''„Пролетта“'' од Арчимболдо. <ref>{{Наведена книга|url=https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/assets/docs/guia_museo/guia_museo.pdf|title=Guía del Museo|last=González de Amezúa|first=Mercedes|publisher=[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]|year=2012|isbn=978-84-96406-26-1|location=Madrid|pages=44–45|chapter=La colección}}</ref> Тој е познат како [[Маниризам|манирист]] од 16 век. Како преоден период од 1520 до 1590 година, маниризмот усвоил некои уметнички елементи од високата ренесанса и влијаел врз други елементи во барокниот период. Маниристот имал тенденција да покаже блиски врски меѓу човекот и природата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|title=The Mannerist Style and the Lamentation|date=10 March 2009|publisher=Artsconnected.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620114456/http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|archive-date=20 June 2012|accessdate=16 July 2012}}</ref> Арчимболдо, исто така, направил обид да ја покаже својата благодарност кон природата преку своите портрети. Во ''„Пролет“'', човечкиот портрет бил составен единствено од разни пролетни цвеќиња и растенија. Од шапката до вратот, секој дел од портретот, дури и усните и носот, бил составен од цвеќиња, додека телото било составено од растенија. Од друга страна, во ''„Зимата“'', човекот бил составен претежно од корења на дрвја. Некои лисја од зимзелени дрвја и гранките од други дрвја станале коса, додека сламена простирка станала костим за човечки портрет.  == Наследство == Во 1976 година, шпанскиот скулптор [[Мигел Берокал]] ја создал оригиналната бронзена скулптура испреплетена во 20 елементи насловена како ''Опус 144 АРЧИМБОЛДО'' како почит кон италијанскиот сликар. По ова дело следела скулптурата во ограничено издание во 1000 примероци насловена како ''Opus 167 OMAGGIO AD ARCIMBOLDO (ВО ЧЕСТ НА АРЧИМБОЛДО)'' од 1976–1979 година, која се состоела од 30 меѓусебно поврзани елементи. Делата на Арчимболдо, особено неговите повеќекратни слики и визуелни каламбури, биле повторно откриени на почетокот на 20 век од [[Надреализам|надреалистички]] уметници како што е [[Салвадор Дали]]. Изложбата насловена како „Ефектот на Арчимболдо: Преобразба на лицето од 16 до 20 век“ во Палацо Граси во [[Венеција]] (1987) вклучува бројни слики со „двојно значење“. Влијанието на Арчимболдо може да се види и во делата на Шигео Фукуда, Истван Орош, Октавио Окампо, Вик Муниз и Сандро дел Прете, како и во филмовите на Јан Шванкмајер. Делата на Арчимболдо ги употребуваат некои психолози и невронаучници за да утврдат присуство на лезии во хемисферите на мозокот кои препознаваат глобални и локални слики и предмети. == Уметничко наследство, проценки == === Наследство === [[File:Print,_Puzzle_Picture_of_Napoleon,_1813_(CH_18553609).jpg|мини| Сложувалка од Наполеон од 1813 година, во стилот на Џузепе Арчимболдо, рачно обоена гравура, во Купер Хјуит, Музеј на дизајн Смитсонијан (Њујорк)]] Џузепе Арчимболдо не оставил писмени потврди за себе или за своите уметнички дела. По смртта на Арчимболдо и неговиот патрон - светиот римски цар Рудолф II, наследството на уметникот многу бргу било заборавено, а голем дел од неговите дела биле изгубени. Тие не биле споменати во книжевноста од 17 и 18 век. Дури во 1885 година, уметничкиот критичар К. Касати ја објавил монографијата „Џузепе Арчимболди, милански уметник“ во која главно внимание било посветено на улогата на Арчимболди како портретист. Со појавата на [[Надреализам|надреализмот,]] неговите теоретичари обрнале поголемо внимание на формалното дело на Арчимболдо, а во првата половина на 20 век голем број на статии биле посветени на неговото наследство. Густав Рене Хоке повлекол паралели помеѓу Арчимболдо, [[Салвадор Дали]] и делата на [[Макс Ернст]]. Томска монографија на Б. Гејгер и книгата од Ф. Легранд и Ф. Сју биле објавени во 1954 година. Томас ДаКоста Кауфман го испитувал уметникот во својата дисертација „Варијации на царската тема во времето на Максимилијан II и Рудолф II“, објавена во 1978 година. Неговата книга од 2009 година, ''„Арчимболдо: Визуелни шеги, природна историја и сликарство со мртва природа“'', го сумира ставот на современите уметнички критичари кон Арчимболдо. Во 1980 година, [[Ролан Барт]] објавил статија посветена на делата на Арчимболдо. Врската на Арчимболдо со надреализмот била нагласена на значајни изложби во Њујорк („Фантастична уметност, [[дадаизам]], [[надреализам]]“, 1937) и во Венеција („Ефектот на Арчимболдо: Еволуција на личноста во сликарството од XVI век“, Палацо Граси, 1987) каде што биле претставени алегориите на Арчимболдо. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Најголемата енциклопедиска изложба на наследството на Арчимболдо, каде што биле претставени околу 150 негови дела, вклучувајќи графики, се одржала во Виена во 2008 година. И покрај фактот дека многу малку дела од Арчимболдо се достапни на уметничкиот пазар, нивната цена на аукција е во опсег од пет до 10 милиони долари. Експертите забележуваат дека тоа е многу скромно за уметник на такво ниво на популарност. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2010/09/17/arts/design/17vogel.html?_r=0|title=Arcimboldo Work Bought in Time for Exhibition|last=Carol Vogel|date=16 September 2010|work=The New York Times|accessdate=31 October 2014}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/16/AR2010091606901.html|title=Arcimboldo's 'Four Seasons' will join National Gallery of Art collection|last=Blake Gopnik|date=17 September 2010|work=The Washington Post|access-date=31 October 2014|author-link=Blake Gopnik}}</ref> Уметничкото наследство на Арчимболдо е лошо распознатливо, особено кога станува збор за неговите рани дела и слики во традиционален стил. Вкупно се зачувани околу 20 негови слики, но голем дел од нив се изгубени, според споменувањата на неговите современици и документите од тој период. Неговите циклуси ''„Четири елементи“'' и ''„Години“'', кои уметникот ги повторувал со мали измени, се најпознати. Некои од неговите слики се ''„Библиотекарот“'', ''„Правникот“'', ''„Готвачот“'', ''„Пихарникот“'' и други. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 16—20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Делата на Арчимболдо се чуваат во државните музеи и приватните колекции во Италија (вклучувајќи ја и галеријата [[Уфици]]), Франција ([[Лувр]]), Австрија, Чешка, Шпанија, Шведска и во САД. === Уметнички толкувања === Главен предмет на толкување на современите уметнички критичари се „чудните“ слики на Арчимболдо чии дела, според В. Кригескорт, „се апсолутно уникатни“. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Обидите за толкување започнуваат со проценки за културната позадина и филозофијата на уметникот, но во овој поглед не е развиен консензус. Б. Гајгер, кој за прв пат ги поставил овие прашања, се потпирал главно на проценките на современиците - Ломацо, [[:it:Gregorio Comanini|Команини]] и [[:it:Paolo Morigia|Мориџа]], кои ги употребувале термините „шерци, грили и капричи“ (соодветно, „шеги“, „каприци“). {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Монографијата на Гајгер носи наслов: „Комични слики на Џузепе Арчимболдо“. Гајгер ги сметал делата на уметникот за инверзија, кога грдоста изгледа убава, или, напротив, како срам што ја надминува убавината, забавувајќи го кралскиот клиент. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 32–34. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Слично гледиште искажал и [[Ролан Барт|Барт]], но тој ги сведел делата на уметникот на теорија на јазикот, верувајќи дека основите на уметничката филозофија на Арчимболдо се лингвистички, бидејќи без да создава нови знаци, тој ги мешал со мешање и комбинирање на елементи кои потоа играле улога во иновацијата на јазикот. <blockquote>Арчимболдо зборува двоен јазик, во исто време очигледен и замаглувачки; тој создава „мрморење“ и „глупости“, но овие пронајдоци остануваат доста рационални. Општо земено, единствениот каприц (бизарност) што не му го дозволува Арчимболдо е тоа што не создава апсолутно нејасен јазик... неговата уметност не е лудост. </blockquote>Класификацијата на Арчимболдо како [[Маниризам|манирист]] исто така припаѓа на 20 век, на пример кај Густав рене Хоке во делото „''Светот како лавиринт“'', објавено во 1957 година. Арчимболдо е роден во доцната ренесанса, а неговите први дела биле создадени на традиционален ренесансен начин. Според мислењето на Хоке, во периодот на ренесансата уметникот морал пред сè да биде талентиран занаетчија кој вешто ја имитира природата, бидејќи идејата за ликовната уметност се темелела на нејзиното проучување. [[Маниризам|Маниризмот]] се разликувал од [[Ренесанса|ренесансната]] уметност по тоа што се привлечувал кон „ненатуралистичка апстракција“. Тоа било продолжение на уметничката иновација во доцниот среден век - уметност што отелотворува идеи. Според Г. Хоке, во свеста постои ''concetto'' - концепт на слика или интелектуален прототип. Арчимболдо, почнувајќи од ''concetto'', сликал метафорични и фантастични слики, исклучително типични за маниристичката уметност. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 56–58. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во ''„За грдоста''“ од [[Умберто Еко]], Арчимболдо е опишан како припадник на маниристичката традиција за која е карактеристична „...преференцијата кон аспирацијата кон чудно, екстравагантно и безлично пред експресивна финост“. Според Платоновиот дијалог <nowiki><i id="mwASw">„Тимеј“</i></nowiki>, еден првобител бог го создал Универзумот од хаос со комбинација од четири елементи - оган, вода, воздух и земја, како што го дефинира сеопфатното единство. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). Arcimboldo. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 58–60. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во делата на Т. ДаКоста Кауфман се врши доследно сериозно толкување на наследството на Арчимболдо во контекст на културата од текот на 16 век. Кауфман генерално бил скептичен во врска со припишувањето на делата на Арчимболдо и препознал како несомнени оригинали само четири слики, оние кои биле со потпис на уметникот. Тој го основал толкувањето на текстот од необјавената поема од Џ. Фонтео „Сликата ''Годишни времиња'' и ''четири елементи'' на царскиот уметник Џузепе Арчимболдо“. Според Фонтео, алегориските циклуси на Арчимболдо пренесуваат идеи за величината на царот. Хармонијата во која овошјето и животните се комбинирани во слики од човечка глава ја симболизира хармонијата на царството под доброто владеење на Хабсбурзите. Сликите од годишните времиња и елементите секогаш се претставени во профил, но на тој начин ''Зимата'' и ''Водата'', ''Пролетта'' и ''Воздухот'', ''Летото'' и ''Огнот'', ''Есента'' и ''Земјата'' се свртени еден кон друг. Во секој циклус се забележува и симетрија: две глави гледаат надесно, а две налево. Годишните времиња се менуваат во непроменлив редослед, симболизирајќи ја и постојаноста на природата и вечноста на владеењето на куќата на Хабсбурговците. Политичката симболика, исто така, потсетува на тоа: на сликата на ''Воздухот'' има хабсбуршки симболи - паун и орел, а ''Оганот'' е украсен со синџир од Орденот на Златното руно, чиј голем мајстор според преданието бил глава на владејачка династија. Сепак, тој е направен од кремени и челик. Пиштолите исто така укажуваат на агресивен почеток. Хабсбуршката симболика е присутна на сликата ''„Земја“'', каде што лавовската кожа означува хералдички знак на Бохемија. Бисерите и коралите слични на роговите на цервин во ''Вода'' наговестуваат на истото. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 44. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> == Во книжевноста и популарната култура == Откако [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] се здобил со некои од сликите на Арчимболдо, голем број писатели од Шпанија од 17 век започнале да ги бараат неговите дела. Гротескните слики во романот ''[[Дон Кихот|„Дон Кихот“]]'' на [[Мигел де Сервантес]], како што е огромниот вештачки нос, потсетуваат на неговото дело. <ref>{{Наведено списание|last=de Armas|first=Frederick A.|author-link=Frederick A. de Armas|year=2004|title=Nero's Golden House: Italian Art and the Grotesque in ''Don Quijote'', Part II|journal=Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America|volume=24|issue=1|pages=143–71|doi=10.3138/Cervantes.24.1.143}}</ref> Тој се појавува и во делата на Франциско де Кеведо. <ref>{{Наведено списание|last=Levisi|first=Margarita|year=1968|title=Las figuras compuestas en Arcimboldo y Quevedo|journal=Comparative Literature|language=es|volume=20|issue=3|pages=217–35|doi=10.2307/1769441|jstor=1769441}}</ref> Осврнувајќи се на современата латиноамериканска книжевност, првиот и последниот дел од ''„2666'' “ (2008), последниот роман на [[Роберто Болањо]], се однесуваат на фиктивен германски писател по име Бено фон Арчимболди, кој го зема својот псевдоним од Арчимболдо. Сликата со масло на Арчимболдо „''Вода“'' од неговата серија ''„Четирите елементи“'' била искористена како омот на албумот ''„Masque“'' на американскиот рок-група Канзас од 1975 година. == Галерија == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Giuseppe_Arcimboldi_003.jpg|алт=Holy Roman Emperor Maximilian II. of Austria and his wife Infanta Maria of Spain with their children, c. 1563, Ambras Castle| ''[[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Светиот римски цар Максимилијан II од Австрија]] и неговата сопруга Инфанта Марија од Шпанија со нивните деца'', {{Околу|1563}}, замок Амбрас File:The_Lawyer,_possibly_Ulrich_Zasius,_1461-1536,_humanist,_jurist_(Giuseppe_Arcimboldo)_-_Nationalmuseum_-_15897.tif|алт=The Jurist, 1566, Nationalmuseum, Sweden| ''Правникот'', 1566 година, Национален музеј, Шведска File:Bibliotekarien_konserverad_-_Skoklosters_slott_-_97136.tif|алт=The Librarian, 1566, oil on canvas, Skokloster Castle, Sweden| ''Библиотекарот'', 1566, масло на платно, замок Скоклостер, Шведска File:Giuseppe_Arcimboldo_-_The_Waiter_-_WGA0835.jpg|алт=The Waiter, 1574, private collection| ''Келнерот'', 1574, приватна колекција </gallery> == ''Четири годишни времиња'' == <gallery widths="168" heights="210"> File:Giuseppe_Arcimboldo_-_La_Primavera_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Spring, 1563, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Пролет'', <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiacolecciones.com/pinturas/inventario.php?id=0606|title=Arcimboldo, Giuseppe - La Primavera|last=Fernando|first=Real Academia de BBAA de San|work=Academia Colecciones|language=es|accessdate=2020-03-31}}</ref> 1563, Кралска академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“, Мадрид File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Summer_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Summer, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Лето'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_-_Les_saisons_-_L'automne.jpg|алт=Autumn, 1573, Louvre, Paris| ''Есен'', 1573, [[Лувр]], Париз File:Arcimboldo_Winter_1563.jpg|алт=Winter, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Зима'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == ''Четири елементи'' == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Arcimboldo_Air_(copy).jpg|алт=Air, c. 1566 (copy), private collection| ''Воздух'', {{Околу|1566}} (копија), приватна колекција File:Giuseppe_Arcimboldo_Fire_Kunsthistorisches_Museum.jpg|алт=Fire, Oil on Wood, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Оган'', масло на дрво, 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_Earth.jpg|алт=Earth, possibly 1566, private collection, Austria| ''Земја'', веројатно 1566 година, приватна колекција, Австрија File:Arcimboldowater.jpg|алт=Water, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Вода'', 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> [[Категорија:Чешки сликари]] [[Категорија:Починати во 1593 година]] [[Категорија:Родени во 1527 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] efk1p0avd0pkvrql8ekwq4p16ur6k10 5628712 5628704 2026-09-15T09:52:42Z Тиверополник 1815 5628712 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Џузепе Арчимболдо | image = Giuseppe Arcimboldo - Self Portrait - Google Art Project.jpg | image_size = | caption = „Автопортрет“, денес во [[Национална галерија во Прага]] | birth_name = | birth_date = {{роден на|5|април|1527}} | birth_place = {{роден во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Свето Римско Царство]] | death_date = {{Death date and age|1593|7|11|1526|4|5|df=y}} | death_place = {{починал во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Хабсбуршка Шпанија]] | known_for = сликар | training = | movement = | notable_works = ''[[Библиотекарот (Арчимболдо)|Библиотекарот]]'', 1566<br /> ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', 1590–1591<br /> ''Флора'', {{circa|1591}} | patrons = | awards = }} '''Џузепе Арчимболдо''', или Арчимболди<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Arcimboldo|title=Arcimboldo|last=[[Luciano Canepari]]|work=DiPI Online|language=it|accessdate=5 February 2021}}</ref> (роден на [[5 април]] [[1527]] – починал на {{починал на|11|јули|1593}}) — [[Италијанци|италијански]] [[Маниризам|маниристички]] [[Сликарство|сликар]], најпознат по создавањето имагинативни портрети во облик на [[Човечка глава|човечки глави]], иако составени целосно од предмети како овошје, зеленчук, цвеќиња, риби и книги. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sRuI5laxCZIC&pg=PA1|title=Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting|last=Thomas DaCosta Kaufmann|publisher=University of Chicago Press|year=2009|isbn=9780226426860|pages=1, 93, 96}}</ref> Овие дела формираат категорија различна од неговите други уметнички дела. Тој бил конвенционален дворски сликар на портрети за три [[Цар на Светото Римско Царство|свети римски цареви]] во [[Виена]] и [[Прага]], како и верски теми и серија обоени цртежи на егзотични животни во царската менажерија, меѓу другото. Тој се специјализирал во [[Гротеска|гротескни]] симболични композиции од овошје, животни, пејзажи или разни неживи предмети распоредени во човечки форми. <ref>{{Наведена книга|title=Oxford Illustrated Encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-869129-7|editor-last=Judge|editor-first=Harry George|location=Oxford, UK|pages=21|oclc=11814265|editor-last2=Toyne|editor-first2=Anthony}}</ref>  Чудните портрети во [[мртва природа]] очигледно делумно биле признаени како необични за забава на дворот; сепак, критичарите шпекулирале колку сериозно биле поврзани со ренесансниот неоплатонизам или други интелектуални струи од тоа време. == Животопис == [[File:Vertumnus_årstidernas_gud_målad_av_Giuseppe_Arcimboldo_1591_-_Skoklosters_slott_-_91503.jpg|мини| ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', портрет на кој е прикажан [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II, цар на Светото римско царство]], насликан како [[Вертумно]], римскиот бог на годишните времиња, {{Околу|1590–91}}. Замок Скоклостер, Шведска.]] [[File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Four_Seasons_in_One_Head_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Четири годишни времиња во една глава'', {{Околу|1590}}, Национална уметничка галерија, САД]] Таткото на Џузепе, Бјаџо Арчимболдо, бил уметник од [[Милано]], Италија. Како и неговиот татко, Џузепе ја започнал својата кариера како дизајнер на витражи и [[Фрескопис|фрески]] во местните катедрали кога имал 21 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.giuseppe-arcimboldo.org/biography.html|title=Giuseppe Arcimboldo Biography|publisher=Giuseppe-arcimboldo.org|accessdate=16 July 2012}}</ref> Во 1562 година, тој станал дворски портретист на [[Хабсбурговци|хабсбуршкиот]] двор во [[Виена]], односно на [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I]] а подоцна и на [[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Максимилијан II]] и неговиот син [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] на дворот во [[Прага]]. Тој бил и дворски декоратер и костимограф. [[Август (изборен кнез на Саксонија)|Август]], изборниот кнез на [[Саксонија]], кој ја посетил [[Виена]] во 1570 и 1573 година, го видел делото на Арчимболдо и нарачал копија од неговите ''„Четири годишни времиња“'', во која се вметнати и неговите [[Монархија|монархиски]] [[Симбол|симболи]]. Конвенционалните дела на Арчимболдо, на традиционални верски теми биле занемарени, но неговите портрети на човечки глави составени од зеленчук, растенија, овошје, морски суштества и корења од дрвја, биле многу восхитувани од неговите современици и остануваат извор на фасцинација денес. Од далечина, неговите портрети изгледаат како нормални човечки портрети. Сепак, поединечните предмети на секој портрет всушност се преклопуваат заедно за да создадат различни човечки анатомски форми. Тие биле внимателно конструирани преку неговата имагинација. Собраните предмети во секој портрет не биле случајни: секој бил поврзан преку карактеризација. <ref>{{Наведена книга|title=The Portrait of Eccentricity: Arcimboldo and the Mannerist Grotesque|last=Maiorino|first=Giancarlo|publisher=The Pennsylvania State University Press|year=1991|isbn=0-271-00727-3}}</ref> На портретот кој денес е претставен со неколку копии наречен ''„Библиотекарот“'', Арчимболдо користел предмети што ја означувале културата на книгата во тоа време, како што е завесата што создавала индивидуални простории за учење во библиотеката. Опашките од животни, кои станале брада на портретот, биле употребени како крпи. Со користење на секојдневни предмети, портретите биле декорација и мртва природа во исто време. <ref name="Elhard, K. C 2005">{{Наведено списание|last=Elhard|first=K. C.|year=2005|title=Reopening the Book on Arcimboldo's Librarian|journal=Libraries & Culture|volume=40|issue=2|pages=115–127|doi=10.1353/lac.2005.0027}}</ref> Неговите дела покажале не само природата и луѓето, туку и колку тесно се поврзани. <ref name="KAREN">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/09/24/arts/design/24arcimboldo.html?_r=0|title=Several Obsessions, United on the Canvas|last=Rosenberg|first=Karen|date=23 September 2010|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Откако еден портрет бил објавен во јавноста, некои научници, кои во тоа време имале близок однос со книжевната култура, тврделе дека портретот ја исмејува нивната наука. Всушност, Арчимболдо го критикувал лошото однесување на богатите луѓе и им покажал на другите што се случувало во тоа време преку својата уметност. Во своето дело''„Библиотекарот“'', иако сликата можеби изгледала смешно, таа исто така содржела критика за богатите луѓе кои собирале книги само за да ги поседуваат, а не за да ги читаат. [[Уметност|Уметничките]] критичари дебатираат дали неговите слики биле чудни или пак биле производ на неговиот пореметен [[ум]]. <ref name="Souren">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/10/05/arts/05iht-melik6.1.7766101.html?_r=0|title=Giuseppe Arcimboldo's hallucinations: Fantasy or insanity?|last=Melikian|first=Souren|date=5 October 2007|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Сепак, мнозинството научници се држат до ставот дека со оглед на ренесансната фасцинација со загатки и бизарно (како на пример, гротескните глави на [[Леонардо да Винчи]]), Арчимболдо, далеку од тоа да биде ментално неурамнотежен, се снаоѓал по вкусот на своето време.  Арчимболдо починал во [[Милано]], [[Италија|Италија,]] каде што се пензионирал по напуштањето на службата во Прага. Токму во оваа последна фаза од неговата кариера тој го создал композитниот портрет на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.1553/0x0001dfe9|title=Rudolph II., Kaiser|doi=10.1553/0x0001dfe9|accessdate=2023-09-29}}</ref> (погледнете погоре), како и својот автопортрет како „Четирите годишни времиња“. Неговите италијански современици го почестиле со поезија и ракописи, славејќи ја неговата голема кариера. <ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315251707|title=Italian Culture in the Drama of Shakespeare and His Contemporaries|date=2016-12-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-92585-3|editor-last=Marrapodi|editor-first=Michele|doi=10.4324/9781315251707}}</ref> Кога шведската војска ја нападнала [[Прага]] во 1648 година, за време на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]], голем дел од сликите на Арчимболдо биле земени од колекцијата на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]]. Неговите дела можат да се најдат во [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисторискиот музеј]] во Виена и во Хабсбуршкиот замок Амбрас во [[Инсбрук]]; во [[Лувр]] во Париз; како и во бројни музеи во Шведска. Во Италија, неговите дела се наоѓаат во Кремона, [[Бреша]] и [[Уфици|галеријата Уфици]] во [[Фиренца]]. Музејот на уметност во Денвер во [[Денвер|Денвер, Колорадо]]; Фондацијата Менил во [[Хјустон]], [[Тексас]]; и Музејот Канди во [[Гернзи|Гернзи,]] исто така, чуваат дела од Арчимболдо.  Кралската академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“во [[Мадрид]] поседува слика од ''„Пролетта“'' од Арчимболдо. <ref>{{Наведена книга|url=https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/assets/docs/guia_museo/guia_museo.pdf|title=Guía del Museo|last=González de Amezúa|first=Mercedes|publisher=[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]|year=2012|isbn=978-84-96406-26-1|location=Madrid|pages=44–45|chapter=La colección}}</ref> Тој е познат како [[Маниризам|манирист]] од 16 век. Како преоден период од 1520 до 1590 година, маниризмот усвоил некои уметнички елементи од високата ренесанса и влијаел врз други елементи во барокниот период. Маниристот имал тенденција да покаже блиски врски меѓу човекот и природата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|title=The Mannerist Style and the Lamentation|date=10 March 2009|publisher=Artsconnected.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620114456/http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|archive-date=20 June 2012|accessdate=16 July 2012}}</ref> Арчимболдо, исто така, направил обид да ја покаже својата благодарност кон природата преку своите портрети. Во ''„Пролет“'', човечкиот портрет бил составен единствено од разни пролетни цвеќиња и растенија. Од шапката до вратот, секој дел од портретот, дури и усните и носот, бил составен од цвеќиња, додека телото било составено од растенија. Од друга страна, во ''„Зимата“'', човекот бил составен претежно од корења на дрвја. Некои лисја од зимзелени дрвја и гранките од други дрвја станале коса, додека сламена простирка станала костим за човечки портрет.  == Наследство == Во 1976 година, шпанскиот скулптор [[Мигел Берокал]] ја создал оригиналната бронзена скулптура испреплетена во 20 елементи насловена како ''Опус 144 АРЧИМБОЛДО'' како почит кон италијанскиот сликар. По ова дело следела скулптурата во ограничено издание во 1000 примероци насловена како ''Opus 167 OMAGGIO AD ARCIMBOLDO (ВО ЧЕСТ НА АРЧИМБОЛДО)'' од 1976–1979 година, која се состоела од 30 меѓусебно поврзани елементи. Делата на Арчимболдо, особено неговите повеќекратни слики и визуелни каламбури, биле повторно откриени на почетокот на 20 век од [[Надреализам|надреалистички]] уметници како што е [[Салвадор Дали]]. Изложбата насловена како „Ефектот на Арчимболдо: Преобразба на лицето од 16 до 20 век“ во Палацо Граси во [[Венеција]] (1987) вклучува бројни слики со „двојно значење“. Влијанието на Арчимболдо може да се види и во делата на Шигео Фукуда, Истван Орош, Октавио Окампо, Вик Муниз и Сандро дел Прете, како и во филмовите на Јан Шванкмајер. Делата на Арчимболдо ги употребуваат некои психолози и невронаучници за да утврдат присуство на лезии во хемисферите на мозокот кои препознаваат глобални и локални слики и предмети. == Уметничко наследство, проценки == === Наследство === [[File:Print,_Puzzle_Picture_of_Napoleon,_1813_(CH_18553609).jpg|мини| Сложувалка од Наполеон од 1813 година, во стилот на Џузепе Арчимболдо, рачно обоена гравура, во Купер Хјуит, Музеј на дизајн Смитсонијан (Њујорк)]] Џузепе Арчимболдо не оставил писмени потврди за себе или за своите уметнички дела. По смртта на Арчимболдо и неговиот патрон - светиот римски цар Рудолф II, наследството на уметникот многу бргу било заборавено, а голем дел од неговите дела биле изгубени. Тие не биле споменати во книжевноста од 17 и 18 век. Дури во 1885 година, уметничкиот критичар К. Касати ја објавил монографијата „Џузепе Арчимболди, милански уметник“ во која главно внимание било посветено на улогата на Арчимболди како портретист. Со појавата на [[Надреализам|надреализмот,]] неговите теоретичари обрнале поголемо внимание на формалното дело на Арчимболдо, а во првата половина на 20 век голем број на статии биле посветени на неговото наследство. Густав Рене Хоке повлекол паралели помеѓу Арчимболдо, [[Салвадор Дали]] и делата на [[Макс Ернст]]. Томска монографија на Б. Гејгер и книгата од Ф. Легранд и Ф. Сју биле објавени во 1954 година. Томас ДаКоста Кауфман го испитувал уметникот во својата дисертација „Варијации на царската тема во времето на Максимилијан II и Рудолф II“, објавена во 1978 година. Неговата книга од 2009 година, ''„Арчимболдо: Визуелни шеги, природна историја и сликарство со мртва природа“'', го сумира ставот на современите уметнички критичари кон Арчимболдо. Во 1980 година, [[Ролан Барт]] објавил статија посветена на делата на Арчимболдо. Врската на Арчимболдо со надреализмот била нагласена на значајни изложби во Њујорк („Фантастична уметност, [[дадаизам]], [[надреализам]]“, 1937) и во Венеција („Ефектот на Арчимболдо: Еволуција на личноста во сликарството од XVI век“, Палацо Граси, 1987) каде што биле претставени алегориите на Арчимболдо. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Најголемата енциклопедиска изложба на наследството на Арчимболдо, каде што биле претставени околу 150 негови дела, вклучувајќи графики, се одржала во Виена во 2008 година. И покрај фактот дека многу малку дела од Арчимболдо се достапни на уметничкиот пазар, нивната цена на аукција е во опсег од пет до 10 милиони долари. Експертите забележуваат дека тоа е многу скромно за уметник на такво ниво на популарност. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2010/09/17/arts/design/17vogel.html?_r=0|title=Arcimboldo Work Bought in Time for Exhibition|last=Carol Vogel|date=16 September 2010|work=The New York Times|accessdate=31 October 2014}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/16/AR2010091606901.html|title=Arcimboldo's 'Four Seasons' will join National Gallery of Art collection|last=Blake Gopnik|date=17 September 2010|work=The Washington Post|access-date=31 October 2014|author-link=Blake Gopnik}}</ref> Уметничкото наследство на Арчимболдо е лошо распознатливо, особено кога станува збор за неговите рани дела и слики во традиционален стил. Вкупно се зачувани околу 20 негови слики, но голем дел од нив се изгубени, според споменувањата на неговите современици и документите од тој период. Неговите циклуси ''„Четири елементи“'' и ''„Години“'', кои уметникот ги повторувал со мали измени, се најпознати. Некои од неговите слики се ''„Библиотекарот“'', ''„Правникот“'', ''„Готвачот“'', ''„Пихарникот“'' и други. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 16—20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Делата на Арчимболдо се чуваат во државните музеи и приватните колекции во Италија (вклучувајќи ја и галеријата [[Уфици]]), Франција ([[Лувр]]), Австрија, Чешка, Шпанија, Шведска и во САД. === Уметнички толкувања === Главен предмет на толкување на современите уметнички критичари се „чудните“ слики на Арчимболдо чии дела, според В. Кригескорт, „се апсолутно уникатни“. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Обидите за толкување започнуваат со проценки за културната позадина и филозофијата на уметникот, но во овој поглед не е развиен консензус. Б. Гајгер, кој за прв пат ги поставил овие прашања, се потпирал главно на проценките на современиците - Ломацо, [[:it:Gregorio Comanini|Команини]] и [[:it:Paolo Morigia|Мориџа]], кои ги употребувале термините „шерци, грили и капричи“ (соодветно, „шеги“, „каприци“). {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Монографијата на Гајгер носи наслов: „Комични слики на Џузепе Арчимболдо“. Гајгер ги сметал делата на уметникот за инверзија, кога грдоста изгледа убава, или, напротив, како срам што ја надминува убавината, забавувајќи го кралскиот клиент. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 32–34. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Слично гледиште искажал и [[Ролан Барт|Барт]], но тој ги сведел делата на уметникот на теорија на јазикот, верувајќи дека основите на уметничката филозофија на Арчимболдо се лингвистички, бидејќи без да создава нови знаци, тој ги мешал со мешање и комбинирање на елементи кои потоа играле улога во иновацијата на јазикот. <blockquote>Арчимболдо зборува двоен јазик, во исто време очигледен и замаглувачки; тој создава „мрморење“ и „глупости“, но овие пронајдоци остануваат доста рационални. Општо земено, единствениот каприц (бизарност) што не му го дозволува Арчимболдо е тоа што не создава апсолутно нејасен јазик... неговата уметност не е лудост. </blockquote>Класификацијата на Арчимболдо како [[Маниризам|манирист]] исто така припаѓа на 20 век, на пример кај Густав рене Хоке во делото „''Светот како лавиринт“'', објавено во 1957 година. Арчимболдо е роден во доцната ренесанса, а неговите први дела биле создадени на традиционален ренесансен начин. Според мислењето на Хоке, во периодот на ренесансата уметникот морал пред сè да биде талентиран занаетчија кој вешто ја имитира природата, бидејќи идејата за ликовната уметност се темелела на нејзиното проучување. [[Маниризам|Маниризмот]] се разликувал од [[Ренесанса|ренесансната]] уметност по тоа што се привлечувал кон „ненатуралистичка апстракција“. Тоа било продолжение на уметничката иновација во доцниот среден век - уметност што отелотворува идеи. Според Г. Хоке, во свеста постои ''concetto'' - концепт на слика или интелектуален прототип. Арчимболдо, почнувајќи од ''concetto'', сликал метафорични и фантастични слики, исклучително типични за маниристичката уметност. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 56–58. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во ''„За грдоста''“ од [[Умберто Еко]], Арчимболдо е опишан како припадник на маниристичката традиција за која е карактеристична „...преференцијата кон аспирацијата кон чудно, екстравагантно и безлично пред експресивна финост“. Според Платоновиот дијалог <nowiki><i id="mwASw">„Тимеј“</i></nowiki>, еден првобител бог го создал Универзумот од хаос со комбинација од четири елементи - оган, вода, воздух и земја, како што го дефинира сеопфатното единство. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). Arcimboldo. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 58–60. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во делата на Т. ДаКоста Кауфман се врши доследно сериозно толкување на наследството на Арчимболдо во контекст на културата од текот на 16 век. Кауфман генерално бил скептичен во врска со припишувањето на делата на Арчимболдо и препознал како несомнени оригинали само четири слики, оние кои биле со потпис на уметникот. Тој го основал толкувањето на текстот од необјавената поема од Џ. Фонтео „Сликата ''Годишни времиња'' и ''четири елементи'' на царскиот уметник Џузепе Арчимболдо“. Според Фонтео, алегориските циклуси на Арчимболдо пренесуваат идеи за величината на царот. Хармонијата во која овошјето и животните се комбинирани во слики од човечка глава ја симболизира хармонијата на царството под доброто владеење на Хабсбурзите. Сликите од годишните времиња и елементите секогаш се претставени во профил, но на тој начин ''Зимата'' и ''Водата'', ''Пролетта'' и ''Воздухот'', ''Летото'' и ''Огнот'', ''Есента'' и ''Земјата'' се свртени еден кон друг. Во секој циклус се забележува и симетрија: две глави гледаат надесно, а две налево. Годишните времиња се менуваат во непроменлив редослед, симболизирајќи ја и постојаноста на природата и вечноста на владеењето на куќата на Хабсбурговците. Политичката симболика, исто така, потсетува на тоа: на сликата на ''Воздухот'' има хабсбуршки симболи - паун и орел, а ''Оганот'' е украсен со синџир од Орденот на Златното руно, чиј голем мајстор според преданието бил глава на владејачка династија. Сепак, тој е направен од кремени и челик. Пиштолите исто така укажуваат на агресивен почеток. Хабсбуршката симболика е присутна на сликата ''„Земја“'', каде што лавовската кожа означува хералдички знак на Бохемија. Бисерите и коралите слични на роговите на цервин во ''Вода'' наговестуваат на истото. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 44. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> == Во книжевноста и популарната култура == Откако [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] се здобил со некои од сликите на Арчимболдо, голем број писатели од Шпанија од 17 век започнале да ги бараат неговите дела. Гротескните слики во романот ''[[Дон Кихот|„Дон Кихот“]]'' на [[Мигел де Сервантес]], како што е огромниот вештачки нос, потсетуваат на неговото дело. <ref>{{Наведено списание|last=de Armas|first=Frederick A.|author-link=Frederick A. de Armas|year=2004|title=Nero's Golden House: Italian Art and the Grotesque in ''Don Quijote'', Part II|journal=Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America|volume=24|issue=1|pages=143–71|doi=10.3138/Cervantes.24.1.143}}</ref> Тој се појавува и во делата на Франциско де Кеведо. <ref>{{Наведено списание|last=Levisi|first=Margarita|year=1968|title=Las figuras compuestas en Arcimboldo y Quevedo|journal=Comparative Literature|language=es|volume=20|issue=3|pages=217–35|doi=10.2307/1769441|jstor=1769441}}</ref> Осврнувајќи се на современата латиноамериканска книжевност, првиот и последниот дел од ''„2666'' “ (2008), последниот роман на [[Роберто Болањо]], се однесуваат на фиктивен германски писател по име Бено фон Арчимболди, кој го зема својот псевдоним од Арчимболдо. Сликата со масло на Арчимболдо „''Вода“'' од неговата серија ''„Четирите елементи“'' била искористена како омот на албумот ''„Masque“'' на американскиот рок-група Канзас од 1975 година. == Галерија == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Giuseppe_Arcimboldi_003.jpg|алт=Holy Roman Emperor Maximilian II. of Austria and his wife Infanta Maria of Spain with their children, c. 1563, Ambras Castle| ''[[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Светиот римски цар Максимилијан II од Австрија]] и неговата сопруга Инфанта Марија од Шпанија со нивните деца'', {{Околу|1563}}, замок Амбрас File:The_Lawyer,_possibly_Ulrich_Zasius,_1461-1536,_humanist,_jurist_(Giuseppe_Arcimboldo)_-_Nationalmuseum_-_15897.tif|алт=The Jurist, 1566, Nationalmuseum, Sweden| ''Правникот'', 1566 година, Национален музеј, Шведска File:Bibliotekarien_konserverad_-_Skoklosters_slott_-_97136.tif|алт=The Librarian, 1566, oil on canvas, Skokloster Castle, Sweden| ''Библиотекарот'', 1566, масло на платно, замок Скоклостер, Шведска File:Giuseppe_Arcimboldo_-_The_Waiter_-_WGA0835.jpg|алт=The Waiter, 1574, private collection| ''Келнерот'', 1574, приватна колекција </gallery> == ''Четири годишни времиња'' == <gallery widths="168" heights="210"> File:Giuseppe_Arcimboldo_-_La_Primavera_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Spring, 1563, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Пролет'', <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiacolecciones.com/pinturas/inventario.php?id=0606|title=Arcimboldo, Giuseppe - La Primavera|last=Fernando|first=Real Academia de BBAA de San|work=Academia Colecciones|language=es|accessdate=2020-03-31}}</ref> 1563, Кралска академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“, Мадрид File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Summer_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Summer, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Лето'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_-_Les_saisons_-_L'automne.jpg|алт=Autumn, 1573, Louvre, Paris| ''Есен'', 1573, [[Лувр]], Париз File:Arcimboldo_Winter_1563.jpg|алт=Winter, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Зима'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == ''Четири елементи'' == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Arcimboldo_Air_(copy).jpg|алт=Air, c. 1566 (copy), private collection| ''Воздух'', {{Околу|1566}} (копија), приватна колекција File:Giuseppe_Arcimboldo_Fire_Kunsthistorisches_Museum.jpg|алт=Fire, Oil on Wood, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Оган'', масло на дрво, 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_Earth.jpg|алт=Earth, possibly 1566, private collection, Austria| ''Земја'', веројатно 1566 година, приватна колекција, Австрија File:Arcimboldowater.jpg|алт=Water, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Вода'', 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> [[Категорија:Чешки сликари]] [[Категорија:Починати во 1593 година]] [[Категорија:Родени во 1527 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] ei3medwszfil0xxaavqxisepdlx5ys6 5628717 5628712 2026-09-15T09:57:18Z Тиверополник 1815 5628717 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Џузепе Арчимболдо | image = Giuseppe Arcimboldo - Self Portrait - Google Art Project.jpg | image_size = | caption = „Автопортрет“, денес во [[Национална галерија во Прага]] | birth_name = | birth_date = {{роден на|5|април|1527}} | birth_place = {{роден во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Свето Римско Царство]] | death_date = {{Death date and age|1593|7|11|1526|4|5|df=y}} | death_place = {{починал во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Хабсбуршка Шпанија]] | known_for = сликар | training = | movement = | notable_works = ''[[Библиотекарот (Арчимболдо)|Библиотекарот]]'', 1566<br /> ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', 1590–1591<br /> ''Флора'', {{circa|1591}} | patrons = | awards = }} '''Џузепе Арчимболдо''', или Арчимболди<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Arcimboldo|title=Arcimboldo|last=[[Luciano Canepari]]|work=DiPI Online|language=it|accessdate=5 February 2021}}</ref> (роден на [[5 април]] [[1527]] – починал на {{починал на|11|јули|1593}}) — [[Италијанци|италијански]] [[Маниризам|маниристички]] [[Сликарство|сликар]], најпознат по создавањето имагинативни портрети во облик на [[Човечка глава|човечки глави]], иако составени целосно од предмети како овошје, зеленчук, цвеќиња, риби и книги. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sRuI5laxCZIC&pg=PA1|title=Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting|last=Thomas DaCosta Kaufmann|publisher=University of Chicago Press|year=2009|isbn=9780226426860|pages=1, 93, 96}}</ref> Овие дела формираат категорија различна од неговите други уметнички дела. Тој бил конвенционален дворски сликар на портрети за три [[Цар на Светото Римско Царство|свети римски цареви]] во [[Виена]] и [[Прага]], како и верски теми и серија обоени цртежи на егзотични животни во царската менажерија, меѓу другото. Тој се специјализирал во [[Гротеска|гротескни]] симболични композиции од овошје, животни, пејзажи или разни неживи предмети распоредени во човечки форми. <ref>{{Наведена книга|title=Oxford Illustrated Encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-869129-7|editor-last=Judge|editor-first=Harry George|location=Oxford, UK|pages=21|oclc=11814265|editor-last2=Toyne|editor-first2=Anthony}}</ref>  Чудните портрети во [[мртва природа]] очигледно делумно биле признаени како необични за забава на дворот; сепак, критичарите шпекулирале колку сериозно биле поврзани со ренесансниот неоплатонизам или други интелектуални струи од тоа време. == Животопис == [[File:Vertumnus_årstidernas_gud_målad_av_Giuseppe_Arcimboldo_1591_-_Skoklosters_slott_-_91503.jpg|мини| ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', портрет на кој е прикажан [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II, цар на Светото римско царство]], насликан како [[Вертумно]], римскиот бог на годишните времиња, {{Околу|1590–91}}. Замок Скоклостер, Шведска.]] [[File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Four_Seasons_in_One_Head_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Четири годишни времиња во една глава'', {{Околу|1590}}, Национална уметничка галерија, САД]] Таткото на Џузепе, Бјаџо Арчимболдо, бил уметник од [[Милано]], Италија. Како и неговиот татко, Џузепе ја започнал својата кариера како дизајнер на витражи и [[Фрескопис|фрески]] во местните катедрали кога имал 21 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.giuseppe-arcimboldo.org/biography.html|title=Giuseppe Arcimboldo Biography|publisher=Giuseppe-arcimboldo.org|accessdate=16 July 2012}}</ref> Во 1562 година, тој станал дворски портретист на [[Хабсбурговци|хабсбуршкиот]] двор во [[Виена]], односно на [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I]] а подоцна и на [[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Максимилијан II]] и неговиот син [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] на дворот во [[Прага]]. Тој бил и дворски декоратер и костимограф. [[Август (изборен кнез на Саксонија)|Август]], изборниот кнез на [[Саксонија]], кој ја посетил [[Виена]] во 1570 и 1573 година, го видел делото на Арчимболдо и нарачал копија од неговите ''„Четири годишни времиња“'', во која се вметнати и неговите [[Монархија|монархиски]] [[Симбол|симболи]]. Конвенционалните дела на Арчимболдо, на традиционални верски теми биле занемарени, но неговите портрети на човечки глави составени од зеленчук, растенија, овошје, морски суштества и корења од дрвја, биле многу восхитувани од неговите современици и остануваат извор на фасцинација денес. Од далечина, неговите портрети изгледаат како нормални човечки портрети. Сепак, поединечните предмети на секој портрет всушност се преклопуваат заедно за да создадат различни човечки анатомски форми. Тие биле внимателно конструирани преку неговата имагинација. Собраните предмети во секој портрет не биле случајни: секој бил поврзан преку карактеризација. <ref>{{Наведена книга|title=The Portrait of Eccentricity: Arcimboldo and the Mannerist Grotesque|last=Maiorino|first=Giancarlo|publisher=The Pennsylvania State University Press|year=1991|isbn=0-271-00727-3}}</ref> На портретот кој денес е претставен со неколку копии наречен ''„Библиотекарот“'', Арчимболдо користел предмети што ја означувале културата на книгата во тоа време, како што е завесата што создавала индивидуални простории за учење во библиотеката. Опашките од животни, кои станале брада на портретот, биле употребени како крпи. Со користење на секојдневни предмети, портретите биле декорација и мртва природа во исто време. <ref name="Elhard, K. C 2005">{{Наведено списание|last=Elhard|first=K. C.|year=2005|title=Reopening the Book on Arcimboldo's Librarian|journal=Libraries & Culture|volume=40|issue=2|pages=115–127|doi=10.1353/lac.2005.0027}}</ref> Неговите дела покажале не само природата и луѓето, туку и колку тесно се поврзани. <ref name="KAREN">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/09/24/arts/design/24arcimboldo.html?_r=0|title=Several Obsessions, United on the Canvas|last=Rosenberg|first=Karen|date=23 September 2010|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Откако еден портрет бил објавен во јавноста, некои научници, кои во тоа време имале близок однос со книжевната култура, тврделе дека портретот ја исмејува нивната наука. Всушност, Арчимболдо го критикувал лошото однесување на богатите луѓе и им покажал на другите што се случувало во тоа време преку својата уметност. Во своето дело''„Библиотекарот“'', иако сликата можеби изгледала смешно, таа исто така содржела критика за богатите луѓе кои собирале книги само за да ги поседуваат, а не за да ги читаат. [[Уметност|Уметничките]] критичари дебатираат дали неговите слики биле чудни или пак биле производ на неговиот пореметен [[ум]]. <ref name="Souren">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/10/05/arts/05iht-melik6.1.7766101.html?_r=0|title=Giuseppe Arcimboldo's hallucinations: Fantasy or insanity?|last=Melikian|first=Souren|date=5 October 2007|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Сепак, мнозинството научници се држат до ставот дека со оглед на ренесансната фасцинација со загатки и бизарно (како на пример, гротескните глави на [[Леонардо да Винчи]]), Арчимболдо, далеку од тоа да биде ментално неурамнотежен, се снаоѓал по вкусот на своето време.  Арчимболдо починал во [[Милано]], [[Италија|Италија,]] каде што се пензионирал по напуштањето на службата во Прага. Токму во оваа последна фаза од неговата кариера тој го создал композитниот портрет на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.1553/0x0001dfe9|title=Rudolph II., Kaiser|doi=10.1553/0x0001dfe9|accessdate=2023-09-29}}</ref> (погледнете погоре), како и својот автопортрет како „Четирите годишни времиња“. Неговите италијански современици го почестиле со поезија и ракописи, славејќи ја неговата голема кариера. <ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315251707|title=Italian Culture in the Drama of Shakespeare and His Contemporaries|date=2016-12-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-92585-3|editor-last=Marrapodi|editor-first=Michele|doi=10.4324/9781315251707}}</ref> Кога шведската војска ја нападнала [[Прага]] во 1648 година, за време на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]], голем дел од сликите на Арчимболдо биле земени од колекцијата на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]]. Неговите дела можат да се најдат во [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисторискиот музеј]] во Виена и во Хабсбуршкиот замок Амбрас во [[Инсбрук]]; во [[Лувр]] во Париз; како и во бројни музеи во Шведска. Во Италија, неговите дела се наоѓаат во Кремона, [[Бреша]] и [[Уфици|галеријата Уфици]] во [[Фиренца]]. Музејот на уметност во Денвер во [[Денвер|Денвер, Колорадо]]; Фондацијата Менил во [[Хјустон]], [[Тексас]]; и Музејот Канди во [[Гернзи|Гернзи,]] исто така, чуваат дела од Арчимболдо.  Кралската академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“во [[Мадрид]] поседува слика од ''„Пролетта“'' од Арчимболдо. <ref>{{Наведена книга|url=https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/assets/docs/guia_museo/guia_museo.pdf|title=Guía del Museo|last=González de Amezúa|first=Mercedes|publisher=[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]|year=2012|isbn=978-84-96406-26-1|location=Madrid|pages=44–45|chapter=La colección}}</ref> Тој е познат како [[Маниризам|манирист]] од 16 век. Како преоден период од 1520 до 1590 година, маниризмот усвоил некои уметнички елементи од високата ренесанса и влијаел врз други елементи во барокниот период. Маниристот имал тенденција да покаже блиски врски меѓу човекот и природата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|title=The Mannerist Style and the Lamentation|date=10 March 2009|publisher=Artsconnected.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620114456/http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|archive-date=20 June 2012|accessdate=16 July 2012}}</ref> Арчимболдо, исто така, направил обид да ја покаже својата благодарност кон природата преку своите портрети. Во ''„Пролет“'', човечкиот портрет бил составен единствено од разни пролетни цвеќиња и растенија. Од шапката до вратот, секој дел од портретот, дури и усните и носот, бил составен од цвеќиња, додека телото било составено од растенија. Од друга страна, во ''„Зимата“'', човекот бил составен претежно од корења на дрвја. Некои лисја од зимзелени дрвја и гранките од други дрвја станале коса, додека сламена простирка станала костим за човечки портрет.  == Наследство == Во 1976 година, шпанскиот скулптор [[Мигел Берокал]] ја создал оригиналната бронзена скулптура испреплетена во 20 елементи насловена како ''Опус 144 АРЧИМБОЛДО'' како почит кон италијанскиот сликар. По ова дело следела скулптурата во ограничено издание во 1000 примероци насловена како ''Opus 167 OMAGGIO AD ARCIMBOLDO (ВО ЧЕСТ НА АРЧИМБОЛДО)'' од 1976–1979 година, која се состоела од 30 меѓусебно поврзани елементи. Делата на Арчимболдо, особено неговите повеќекратни слики и визуелни каламбури, биле повторно откриени на почетокот на 20 век од [[Надреализам|надреалистички]] уметници како што е [[Салвадор Дали]]. Изложбата насловена како „Ефектот на Арчимболдо: Преобразба на лицето од 16 до 20 век“ во Палацо Граси во [[Венеција]] (1987) вклучува бројни слики со „двојно значење“. Влијанието на Арчимболдо може да се види и во делата на Шигео Фукуда, Истван Орош, Октавио Окампо, Вик Муниз и Сандро дел Прете, како и во филмовите на Јан Шванкмајер. Делата на Арчимболдо ги употребуваат некои психолози и невронаучници за да утврдат присуство на лезии во хемисферите на мозокот кои препознаваат глобални и локални слики и предмети. == Уметничко наследство, проценки == === Наследство === [[File:Print,_Puzzle_Picture_of_Napoleon,_1813_(CH_18553609).jpg|мини| Сложувалка од Наполеон од 1813 година, во стилот на Џузепе Арчимболдо, рачно обоена гравура, во Купер Хјуит, Музеј на дизајн Смитсонијан (Њујорк)]] Џузепе Арчимболдо не оставил писмени потврди за себе или за своите уметнички дела. По смртта на Арчимболдо и неговиот патрон - светиот римски цар Рудолф II, наследството на уметникот многу бргу било заборавено, а голем дел од неговите дела биле изгубени. Тие не биле споменати во книжевноста од 17 и 18 век. Дури во 1885 година, уметничкиот критичар К. Касати ја објавил монографијата „Џузепе Арчимболди, милански уметник“ во која главно внимание било посветено на улогата на Арчимболди како портретист. Со појавата на [[Надреализам|надреализмот,]] неговите теоретичари обрнале поголемо внимание на формалното дело на Арчимболдо, а во првата половина на 20 век голем број на статии биле посветени на неговото наследство. Густав Рене Хоке повлекол паралели помеѓу Арчимболдо, [[Салвадор Дали]] и делата на [[Макс Ернст]]. Томска монографија на Б. Гејгер и книгата од Ф. Легранд и Ф. Сју биле објавени во 1954 година. Томас ДаКоста Кауфман го испитувал уметникот во својата дисертација „Варијации на царската тема во времето на Максимилијан II и Рудолф II“, објавена во 1978 година. Неговата книга од 2009 година, ''„Арчимболдо: Визуелни шеги, природна историја и сликарство со мртва природа“'', го сумира ставот на современите уметнички критичари кон Арчимболдо. Во 1980 година, [[Ролан Барт]] објавил статија посветена на делата на Арчимболдо. Врската на Арчимболдо со надреализмот била нагласена на значајни изложби во Њујорк („Фантастична уметност, [[дадаизам]], [[надреализам]]“, 1937) и во Венеција („Ефектот на Арчимболдо: Еволуција на личноста во сликарството од XVI век“, Палацо Граси, 1987) каде што биле претставени алегориите на Арчимболдо. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Најголемата енциклопедиска изложба на наследството на Арчимболдо, каде што биле претставени околу 150 негови дела, вклучувајќи графики, се одржала во Виена во 2008 година. И покрај фактот дека многу малку дела од Арчимболдо се достапни на уметничкиот пазар, нивната цена на аукција е во опсег од пет до 10 милиони долари. Експертите забележуваат дека тоа е многу скромно за уметник на такво ниво на популарност. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2010/09/17/arts/design/17vogel.html?_r=0|title=Arcimboldo Work Bought in Time for Exhibition|last=Carol Vogel|date=16 September 2010|work=The New York Times|accessdate=31 October 2014}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/16/AR2010091606901.html|title=Arcimboldo's 'Four Seasons' will join National Gallery of Art collection|last=Blake Gopnik|date=17 September 2010|work=The Washington Post|access-date=31 October 2014|author-link=Blake Gopnik}}</ref> Уметничкото наследство на Арчимболдо е лошо распознатливо, особено кога станува збор за неговите рани дела и слики во традиционален стил. Вкупно се зачувани околу 20 негови слики, но голем дел од нив се изгубени, според споменувањата на неговите современици и документите од тој период. Неговите циклуси ''„Четири елементи“'' и ''„Години“'', кои уметникот ги повторувал со мали измени, се најпознати. Некои од неговите слики се ''„Библиотекарот“'', ''„Правникот“'', ''„Готвачот“'', ''„Пихарникот“'' и други. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 16—20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Делата на Арчимболдо се чуваат во државните музеи и приватните колекции во Италија (вклучувајќи ја и галеријата [[Уфици]]), Франција ([[Лувр]]), Австрија, Чешка, Шпанија, Шведска и во САД. === Уметнички толкувања === Главен предмет на толкување на современите уметнички критичари се „чудните“ слики на Арчимболдо чии дела, според В. Кригескорт, „се апсолутно уникатни“. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Обидите за толкување започнуваат со проценки за културната позадина и филозофијата на уметникот, но во овој поглед не е развиен консензус. Б. Гајгер, кој за прв пат ги поставил овие прашања, се потпирал главно на проценките на современиците - Ломацо, [[:it:Gregorio Comanini|Команини]] и [[:it:Paolo Morigia|Мориџа]], кои ги употребувале термините „шерци, грили и капричи“ (соодветно, „шеги“, „каприци“). {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Монографијата на Гајгер носи наслов: „Комични слики на Џузепе Арчимболдо“. Гајгер ги сметал делата на уметникот за инверзија, кога грдоста изгледа убава, или, напротив, како срам што ја надминува убавината, забавувајќи го кралскиот клиент. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 32–34. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Слично гледиште искажал и [[Ролан Барт|Барт]], но тој ги сведел делата на уметникот на теорија на јазикот, верувајќи дека основите на уметничката филозофија на Арчимболдо се лингвистички, бидејќи без да создава нови знаци, тој ги мешал со мешање и комбинирање на елементи кои потоа играле улога во иновацијата на јазикот. <blockquote>Арчимболдо зборува двоен јазик, во исто време очигледен и замаглувачки; тој создава „мрморење“ и „глупости“, но овие пронајдоци остануваат доста рационални. Општо земено, единствениот каприц (бизарност) што не му го дозволува Арчимболдо е тоа што не создава апсолутно нејасен јазик... неговата уметност не е лудост. </blockquote>Класификацијата на Арчимболдо како [[Маниризам|манирист]] исто така припаѓа на 20 век, на пример кај Густав рене Хоке во делото „''Светот како лавиринт“'', објавено во 1957 година. Арчимболдо е роден во доцната ренесанса, а неговите први дела биле создадени на традиционален ренесансен начин. Според мислењето на Хоке, во периодот на ренесансата уметникот морал пред сè да биде талентиран занаетчија кој вешто ја имитира природата, бидејќи идејата за ликовната уметност се темелела на нејзиното проучување. [[Маниризам|Маниризмот]] се разликувал од [[Ренесанса|ренесансната]] уметност по тоа што се привлечувал кон „ненатуралистичка апстракција“. Тоа било продолжение на уметничката иновација во доцниот среден век - уметност што отелотворува идеи. Според Г. Хоке, во свеста постои ''concetto'' - концепт на слика или интелектуален прототип. Арчимболдо, почнувајќи од ''concetto'', сликал метафорични и фантастични слики, исклучително типични за маниристичката уметност. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 56–58. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во ''„За грдоста''“ од [[Умберто Еко]], Арчимболдо е опишан како припадник на маниристичката традиција за која е карактеристична „...преференцијата кон аспирацијата кон чудно, екстравагантно и безлично пред експресивна финост“. Според Платоновиот дијалог <nowiki><i id="mwASw">„Тимеј“</i></nowiki>, еден првобител бог го создал Универзумот од хаос со комбинација од четири елементи - оган, вода, воздух и земја, како што го дефинира сеопфатното единство. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). Arcimboldo. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 58–60. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во делата на Т. ДаКоста Кауфман се врши доследно сериозно толкување на наследството на Арчимболдо во контекст на културата од текот на 16 век. Кауфман генерално бил скептичен во врска со припишувањето на делата на Арчимболдо и препознал како несомнени оригинали само четири слики, оние кои биле со потпис на уметникот. Тој го основал толкувањето на текстот од необјавената поема од Џ. Фонтео „Сликата ''Годишни времиња'' и ''четири елементи'' на царскиот уметник Џузепе Арчимболдо“. Според Фонтео, алегориските циклуси на Арчимболдо пренесуваат идеи за величината на царот. Хармонијата во која овошјето и животните се комбинирани во слики од човечка глава ја симболизира хармонијата на царството под доброто владеење на Хабсбурзите. Сликите од годишните времиња и елементите секогаш се претставени во профил, но на тој начин ''Зимата'' и ''Водата'', ''Пролетта'' и ''Воздухот'', ''Летото'' и ''Огнот'', ''Есента'' и ''Земјата'' се свртени еден кон друг. Во секој циклус се забележува и симетрија: две глави гледаат надесно, а две налево. Годишните времиња се менуваат во непроменлив редослед, симболизирајќи ја и постојаноста на природата и вечноста на владеењето на куќата на Хабсбурговците. Политичката симболика, исто така, потсетува на тоа: на сликата на ''Воздухот'' има хабсбуршки симболи - паун и орел, а ''Оганот'' е украсен со синџир од Орденот на Златното руно, чиј голем мајстор според преданието бил глава на владејачка династија. Сепак, тој е направен од кремени и челик. Пиштолите исто така укажуваат на агресивен почеток. Хабсбуршката симболика е присутна на сликата ''„Земја“'', каде што лавовската кожа означува хералдички знак на Бохемија. Бисерите и коралите слични на роговите на цервин во ''Вода'' наговестуваат на истото. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 44. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> == Во книжевноста и популарната култура == Откако [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] се здобил со некои од сликите на Арчимболдо, голем број писатели од Шпанија од 17 век започнале да ги бараат неговите дела. Гротескните слики во романот ''[[Дон Кихот|„Дон Кихот“]]'' на [[Мигел де Сервантес]], како што е огромниот вештачки нос, потсетуваат на неговото дело. <ref>{{Наведено списание|last=de Armas|first=Frederick A.|author-link=Frederick A. de Armas|year=2004|title=Nero's Golden House: Italian Art and the Grotesque in ''Don Quijote'', Part II|journal=Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America|volume=24|issue=1|pages=143–71|doi=10.3138/Cervantes.24.1.143}}</ref> Тој се појавува и во делата на Франциско де Кеведо. <ref>{{Наведено списание|last=Levisi|first=Margarita|year=1968|title=Las figuras compuestas en Arcimboldo y Quevedo|journal=Comparative Literature|language=es|volume=20|issue=3|pages=217–35|doi=10.2307/1769441|jstor=1769441}}</ref> Осврнувајќи се на современата латиноамериканска книжевност, првиот и последниот дел од ''„2666'' “ (2008), последниот роман на [[Роберто Болањо]], се однесуваат на фиктивен германски писател по име Бено фон Арчимболди, кој го зема својот псевдоним од Арчимболдо. Сликата со масло на Арчимболдо „''Вода“'' од неговата серија ''„Четирите елементи“'' била искористена како омот на албумот ''„Masque“'' на американскиот рок-група Канзас од 1975 година. == Галерија == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Giuseppe_Arcimboldi_003.jpg|алт=Holy Roman Emperor Maximilian II. of Austria and his wife Infanta Maria of Spain with their children, c. 1563, Ambras Castle| ''[[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Светиот римски цар Максимилијан II од Австрија]] и неговата сопруга Инфанта Марија од Шпанија со нивните деца'', {{Околу|1563}}, замок Амбрас File:The_Lawyer,_possibly_Ulrich_Zasius,_1461-1536,_humanist,_jurist_(Giuseppe_Arcimboldo)_-_Nationalmuseum_-_15897.tif|алт=The Jurist, 1566, Nationalmuseum, Sweden| ''Правникот'', 1566 година, Национален музеј, Шведска File:Bibliotekarien_konserverad_-_Skoklosters_slott_-_97136.tif|алт=The Librarian, 1566, oil on canvas, Skokloster Castle, Sweden| ''Библиотекарот'', 1566, масло на платно, замок Скоклостер, Шведска File:Giuseppe_Arcimboldo_-_The_Waiter_-_WGA0835.jpg|алт=The Waiter, 1574, private collection| ''Келнерот'', 1574, приватна колекција </gallery> == ''Четири годишни времиња'' == <gallery widths="168" heights="210"> File:Giuseppe_Arcimboldo_-_La_Primavera_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Spring, 1563, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Пролет'', <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiacolecciones.com/pinturas/inventario.php?id=0606|title=Arcimboldo, Giuseppe - La Primavera|last=Fernando|first=Real Academia de BBAA de San|work=Academia Colecciones|language=es|accessdate=2020-03-31}}</ref> 1563, Кралска академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“, Мадрид File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Summer_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Summer, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Лето'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_-_Les_saisons_-_L'automne.jpg|алт=Autumn, 1573, Louvre, Paris| ''Есен'', 1573, [[Лувр]], Париз File:Arcimboldo_Winter_1563.jpg|алт=Winter, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Зима'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == ''Четири елементи'' == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Arcimboldo_Air_(copy).jpg|алт=Air, c. 1566 (copy), private collection| ''Воздух'', {{Околу|1566}} (копија), приватна колекција File:Giuseppe_Arcimboldo_Fire_Kunsthistorisches_Museum.jpg|алт=Fire, Oil on Wood, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Оган'', масло на дрво, 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_Earth.jpg|алт=Earth, possibly 1566, private collection, Austria| ''Земја'', веројатно 1566 година, приватна колекција, Австрија File:Arcimboldowater.jpg|алт=Water, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Вода'', 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == Дополнително читање == * {{Cite book |editor-last=Ferino-Pagden |editor-first=Sylvia |date=2007 |title=Arcimboldo: 1526–1593 |url=https://archive.org/details/arcimboldo1526150000unse |url-access=registration |location=Milan |publisher=Skira |isbn=978-88-6130-379-9 |oclc=181069711}} * Kaufmann, Thomas DaCosta (2009). ''Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting''. Chicago; London: University of Chicago Press. {{ISBN|9780226426860}}. * [[André Pieyre de Mandiargues|Mandiargues, André Pieyre de]] (1978). ''Arcimboldo: The Marvelous''. New York: Harry N. Abrams, Inc. {{ISBN|0-8109-0689-9}}. == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.giuseppe-arcimboldo.org The Complete works by Giuseppe Arcimboldo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231002234059/https://www.giuseppe-arcimboldo.org/ |date=2 October 2023 }} at Giuseppe-Arcimboldo.org * {{IMJ-Collections|first=Giuseppe|last=Archimboldo|access-date=1 September 2016}} * [https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/Arcimboldos-Feast-for-the-Eyes.html# "Arcimboldo's Feast for the Eyes"] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131010064713/http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/Arcimboldos-Feast-for-the-Eyes.html |date=10 October 2013}}), [[Smithsonian (magazine)|''Smithsonian'' magazine]] * ''[https://www.nga.gov/exhibitions/arcimboldo-1526-1593-nature-and-fantasy Arcimboldo, 1526–1593: Nature and Fantasy]''—2010-2011 exhibit organized by the National Gallery of Art; it was later shown at the Palazzo Reale, Milan (2011) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчимболдо, Џузепе}} [[Категорија:Чешки сликари]] [[Категорија:Австриски сликари]] [[Категорија:Италијански карикатуристи]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Починати во 1593 година]] [[Категорија:Родени во 1527 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] r50ciczpreo36qs170v60slifs30zru 5628718 5628717 2026-09-15T09:57:36Z Тиверополник 1815 /* Надворешни врски */ 5628718 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = Џузепе Арчимболдо | image = Giuseppe Arcimboldo - Self Portrait - Google Art Project.jpg | image_size = | caption = „Автопортрет“, денес во [[Национална галерија во Прага]] | birth_name = | birth_date = {{роден на|5|април|1527}} | birth_place = {{роден во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Свето Римско Царство]] | death_date = {{Death date and age|1593|7|11|1526|4|5|df=y}} | death_place = {{починал во|Милано}}, [[Миланско Војводство]], [[Хабсбуршка Шпанија]] | known_for = сликар | training = | movement = | notable_works = ''[[Библиотекарот (Арчимболдо)|Библиотекарот]]'', 1566<br /> ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', 1590–1591<br /> ''Флора'', {{circa|1591}} | patrons = | awards = }} '''Џузепе Арчимболдо''', или Арчимболди<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Arcimboldo|title=Arcimboldo|last=[[Luciano Canepari]]|work=DiPI Online|language=it|accessdate=5 February 2021}}</ref> (роден на [[5 април]] [[1527]] – починал на {{починал на|11|јули|1593}}) — [[Италијанци|италијански]] [[Маниризам|маниристички]] [[Сликарство|сликар]], најпознат по создавањето имагинативни портрети во облик на [[Човечка глава|човечки глави]], иако составени целосно од предмети како овошје, зеленчук, цвеќиња, риби и книги. <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sRuI5laxCZIC&pg=PA1|title=Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting|last=Thomas DaCosta Kaufmann|publisher=University of Chicago Press|year=2009|isbn=9780226426860|pages=1, 93, 96}}</ref> Овие дела формираат категорија различна од неговите други уметнички дела. Тој бил конвенционален дворски сликар на портрети за три [[Цар на Светото Римско Царство|свети римски цареви]] во [[Виена]] и [[Прага]], како и верски теми и серија обоени цртежи на егзотични животни во царската менажерија, меѓу другото. Тој се специјализирал во [[Гротеска|гротескни]] симболични композиции од овошје, животни, пејзажи или разни неживи предмети распоредени во човечки форми. <ref>{{Наведена книга|title=Oxford Illustrated Encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-869129-7|editor-last=Judge|editor-first=Harry George|location=Oxford, UK|pages=21|oclc=11814265|editor-last2=Toyne|editor-first2=Anthony}}</ref>  Чудните портрети во [[мртва природа]] очигледно делумно биле признаени како необични за забава на дворот; сепак, критичарите шпекулирале колку сериозно биле поврзани со ренесансниот неоплатонизам или други интелектуални струи од тоа време. == Животопис == [[File:Vertumnus_årstidernas_gud_målad_av_Giuseppe_Arcimboldo_1591_-_Skoklosters_slott_-_91503.jpg|мини| ''[[Вертумно (Арчимболдо)|Вертумно]]'', портрет на кој е прикажан [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II, цар на Светото римско царство]], насликан како [[Вертумно]], римскиот бог на годишните времиња, {{Околу|1590–91}}. Замок Скоклостер, Шведска.]] [[File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Four_Seasons_in_One_Head_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Четири годишни времиња во една глава'', {{Околу|1590}}, Национална уметничка галерија, САД]] Таткото на Џузепе, Бјаџо Арчимболдо, бил уметник од [[Милано]], Италија. Како и неговиот татко, Џузепе ја започнал својата кариера како дизајнер на витражи и [[Фрескопис|фрески]] во местните катедрали кога имал 21 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.giuseppe-arcimboldo.org/biography.html|title=Giuseppe Arcimboldo Biography|publisher=Giuseppe-arcimboldo.org|accessdate=16 July 2012}}</ref> Во 1562 година, тој станал дворски портретист на [[Хабсбурговци|хабсбуршкиот]] двор во [[Виена]], односно на [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I]] а подоцна и на [[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Максимилијан II]] и неговиот син [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] на дворот во [[Прага]]. Тој бил и дворски декоратер и костимограф. [[Август (изборен кнез на Саксонија)|Август]], изборниот кнез на [[Саксонија]], кој ја посетил [[Виена]] во 1570 и 1573 година, го видел делото на Арчимболдо и нарачал копија од неговите ''„Четири годишни времиња“'', во која се вметнати и неговите [[Монархија|монархиски]] [[Симбол|симболи]]. Конвенционалните дела на Арчимболдо, на традиционални верски теми биле занемарени, но неговите портрети на човечки глави составени од зеленчук, растенија, овошје, морски суштества и корења од дрвја, биле многу восхитувани од неговите современици и остануваат извор на фасцинација денес. Од далечина, неговите портрети изгледаат како нормални човечки портрети. Сепак, поединечните предмети на секој портрет всушност се преклопуваат заедно за да создадат различни човечки анатомски форми. Тие биле внимателно конструирани преку неговата имагинација. Собраните предмети во секој портрет не биле случајни: секој бил поврзан преку карактеризација. <ref>{{Наведена книга|title=The Portrait of Eccentricity: Arcimboldo and the Mannerist Grotesque|last=Maiorino|first=Giancarlo|publisher=The Pennsylvania State University Press|year=1991|isbn=0-271-00727-3}}</ref> На портретот кој денес е претставен со неколку копии наречен ''„Библиотекарот“'', Арчимболдо користел предмети што ја означувале културата на книгата во тоа време, како што е завесата што создавала индивидуални простории за учење во библиотеката. Опашките од животни, кои станале брада на портретот, биле употребени како крпи. Со користење на секојдневни предмети, портретите биле декорација и мртва природа во исто време. <ref name="Elhard, K. C 2005">{{Наведено списание|last=Elhard|first=K. C.|year=2005|title=Reopening the Book on Arcimboldo's Librarian|journal=Libraries & Culture|volume=40|issue=2|pages=115–127|doi=10.1353/lac.2005.0027}}</ref> Неговите дела покажале не само природата и луѓето, туку и колку тесно се поврзани. <ref name="KAREN">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/09/24/arts/design/24arcimboldo.html?_r=0|title=Several Obsessions, United on the Canvas|last=Rosenberg|first=Karen|date=23 September 2010|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Откако еден портрет бил објавен во јавноста, некои научници, кои во тоа време имале близок однос со книжевната култура, тврделе дека портретот ја исмејува нивната наука. Всушност, Арчимболдо го критикувал лошото однесување на богатите луѓе и им покажал на другите што се случувало во тоа време преку својата уметност. Во своето дело''„Библиотекарот“'', иако сликата можеби изгледала смешно, таа исто така содржела критика за богатите луѓе кои собирале книги само за да ги поседуваат, а не за да ги читаат. [[Уметност|Уметничките]] критичари дебатираат дали неговите слики биле чудни или пак биле производ на неговиот пореметен [[ум]]. <ref name="Souren">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/10/05/arts/05iht-melik6.1.7766101.html?_r=0|title=Giuseppe Arcimboldo's hallucinations: Fantasy or insanity?|last=Melikian|first=Souren|date=5 October 2007|work=The New York Times|access-date=30 December 2012}}</ref> Сепак, мнозинството научници се држат до ставот дека со оглед на ренесансната фасцинација со загатки и бизарно (како на пример, гротескните глави на [[Леонардо да Винчи]]), Арчимболдо, далеку од тоа да биде ментално неурамнотежен, се снаоѓал по вкусот на своето време.  Арчимболдо починал во [[Милано]], [[Италија|Италија,]] каде што се пензионирал по напуштањето на службата во Прага. Токму во оваа последна фаза од неговата кариера тој го создал композитниот портрет на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.1553/0x0001dfe9|title=Rudolph II., Kaiser|doi=10.1553/0x0001dfe9|accessdate=2023-09-29}}</ref> (погледнете погоре), како и својот автопортрет како „Четирите годишни времиња“. Неговите италијански современици го почестиле со поезија и ракописи, славејќи ја неговата голема кариера. <ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315251707|title=Italian Culture in the Drama of Shakespeare and His Contemporaries|date=2016-12-05|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-92585-3|editor-last=Marrapodi|editor-first=Michele|doi=10.4324/9781315251707}}</ref> Кога шведската војска ја нападнала [[Прага]] во 1648 година, за време на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]], голем дел од сликите на Арчимболдо биле земени од колекцијата на [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]]. Неговите дела можат да се најдат во [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисторискиот музеј]] во Виена и во Хабсбуршкиот замок Амбрас во [[Инсбрук]]; во [[Лувр]] во Париз; како и во бројни музеи во Шведска. Во Италија, неговите дела се наоѓаат во Кремона, [[Бреша]] и [[Уфици|галеријата Уфици]] во [[Фиренца]]. Музејот на уметност во Денвер во [[Денвер|Денвер, Колорадо]]; Фондацијата Менил во [[Хјустон]], [[Тексас]]; и Музејот Канди во [[Гернзи|Гернзи,]] исто така, чуваат дела од Арчимболдо.  Кралската академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“во [[Мадрид]] поседува слика од ''„Пролетта“'' од Арчимболдо. <ref>{{Наведена книга|url=https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/assets/docs/guia_museo/guia_museo.pdf|title=Guía del Museo|last=González de Amezúa|first=Mercedes|publisher=[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]|year=2012|isbn=978-84-96406-26-1|location=Madrid|pages=44–45|chapter=La colección}}</ref> Тој е познат како [[Маниризам|манирист]] од 16 век. Како преоден период од 1520 до 1590 година, маниризмот усвоил некои уметнички елементи од високата ренесанса и влијаел врз други елементи во барокниот период. Маниристот имал тенденција да покаже блиски врски меѓу човекот и природата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|title=The Mannerist Style and the Lamentation|date=10 March 2009|publisher=Artsconnected.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620114456/http://www.artsconnected.org/resource/93691/the-mannerist-style-and-the-lamentation|archive-date=20 June 2012|accessdate=16 July 2012}}</ref> Арчимболдо, исто така, направил обид да ја покаже својата благодарност кон природата преку своите портрети. Во ''„Пролет“'', човечкиот портрет бил составен единствено од разни пролетни цвеќиња и растенија. Од шапката до вратот, секој дел од портретот, дури и усните и носот, бил составен од цвеќиња, додека телото било составено од растенија. Од друга страна, во ''„Зимата“'', човекот бил составен претежно од корења на дрвја. Некои лисја од зимзелени дрвја и гранките од други дрвја станале коса, додека сламена простирка станала костим за човечки портрет.  == Наследство == Во 1976 година, шпанскиот скулптор [[Мигел Берокал]] ја создал оригиналната бронзена скулптура испреплетена во 20 елементи насловена како ''Опус 144 АРЧИМБОЛДО'' како почит кон италијанскиот сликар. По ова дело следела скулптурата во ограничено издание во 1000 примероци насловена како ''Opus 167 OMAGGIO AD ARCIMBOLDO (ВО ЧЕСТ НА АРЧИМБОЛДО)'' од 1976–1979 година, која се состоела од 30 меѓусебно поврзани елементи. Делата на Арчимболдо, особено неговите повеќекратни слики и визуелни каламбури, биле повторно откриени на почетокот на 20 век од [[Надреализам|надреалистички]] уметници како што е [[Салвадор Дали]]. Изложбата насловена како „Ефектот на Арчимболдо: Преобразба на лицето од 16 до 20 век“ во Палацо Граси во [[Венеција]] (1987) вклучува бројни слики со „двојно значење“. Влијанието на Арчимболдо може да се види и во делата на Шигео Фукуда, Истван Орош, Октавио Окампо, Вик Муниз и Сандро дел Прете, како и во филмовите на Јан Шванкмајер. Делата на Арчимболдо ги употребуваат некои психолози и невронаучници за да утврдат присуство на лезии во хемисферите на мозокот кои препознаваат глобални и локални слики и предмети. == Уметничко наследство, проценки == === Наследство === [[File:Print,_Puzzle_Picture_of_Napoleon,_1813_(CH_18553609).jpg|мини| Сложувалка од Наполеон од 1813 година, во стилот на Џузепе Арчимболдо, рачно обоена гравура, во Купер Хјуит, Музеј на дизајн Смитсонијан (Њујорк)]] Џузепе Арчимболдо не оставил писмени потврди за себе или за своите уметнички дела. По смртта на Арчимболдо и неговиот патрон - светиот римски цар Рудолф II, наследството на уметникот многу бргу било заборавено, а голем дел од неговите дела биле изгубени. Тие не биле споменати во книжевноста од 17 и 18 век. Дури во 1885 година, уметничкиот критичар К. Касати ја објавил монографијата „Џузепе Арчимболди, милански уметник“ во која главно внимание било посветено на улогата на Арчимболди како портретист. Со појавата на [[Надреализам|надреализмот,]] неговите теоретичари обрнале поголемо внимание на формалното дело на Арчимболдо, а во првата половина на 20 век голем број на статии биле посветени на неговото наследство. Густав Рене Хоке повлекол паралели помеѓу Арчимболдо, [[Салвадор Дали]] и делата на [[Макс Ернст]]. Томска монографија на Б. Гејгер и книгата од Ф. Легранд и Ф. Сју биле објавени во 1954 година. Томас ДаКоста Кауфман го испитувал уметникот во својата дисертација „Варијации на царската тема во времето на Максимилијан II и Рудолф II“, објавена во 1978 година. Неговата книга од 2009 година, ''„Арчимболдо: Визуелни шеги, природна историја и сликарство со мртва природа“'', го сумира ставот на современите уметнички критичари кон Арчимболдо. Во 1980 година, [[Ролан Барт]] објавил статија посветена на делата на Арчимболдо. Врската на Арчимболдо со надреализмот била нагласена на значајни изложби во Њујорк („Фантастична уметност, [[дадаизам]], [[надреализам]]“, 1937) и во Венеција („Ефектот на Арчимболдо: Еволуција на личноста во сликарството од XVI век“, Палацо Граси, 1987) каде што биле претставени алегориите на Арчимболдо. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Најголемата енциклопедиска изложба на наследството на Арчимболдо, каде што биле претставени околу 150 негови дела, вклучувајќи графики, се одржала во Виена во 2008 година. И покрај фактот дека многу малку дела од Арчимболдо се достапни на уметничкиот пазар, нивната цена на аукција е во опсег од пет до 10 милиони долари. Експертите забележуваат дека тоа е многу скромно за уметник на такво ниво на популарност. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2010/09/17/arts/design/17vogel.html?_r=0|title=Arcimboldo Work Bought in Time for Exhibition|last=Carol Vogel|date=16 September 2010|work=The New York Times|accessdate=31 October 2014}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/16/AR2010091606901.html|title=Arcimboldo's 'Four Seasons' will join National Gallery of Art collection|last=Blake Gopnik|date=17 September 2010|work=The Washington Post|access-date=31 October 2014|author-link=Blake Gopnik}}</ref> Уметничкото наследство на Арчимболдо е лошо распознатливо, особено кога станува збор за неговите рани дела и слики во традиционален стил. Вкупно се зачувани околу 20 негови слики, но голем дел од нив се изгубени, според споменувањата на неговите современици и документите од тој период. Неговите циклуси ''„Четири елементи“'' и ''„Години“'', кои уметникот ги повторувал со мали измени, се најпознати. Некои од неговите слики се ''„Библиотекарот“'', ''„Правникот“'', ''„Готвачот“'', ''„Пихарникот“'' и други. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 16—20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Делата на Арчимболдо се чуваат во државните музеи и приватните колекции во Италија (вклучувајќи ја и галеријата [[Уфици]]), Франција ([[Лувр]]), Австрија, Чешка, Шпанија, Шведска и во САД. === Уметнички толкувања === Главен предмет на толкување на современите уметнички критичари се „чудните“ слики на Арчимболдо чии дела, според В. Кригескорт, „се апсолутно уникатни“. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 20. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Обидите за толкување започнуваат со проценки за културната позадина и филозофијата на уметникот, но во овој поглед не е развиен консензус. Б. Гајгер, кој за прв пат ги поставил овие прашања, се потпирал главно на проценките на современиците - Ломацо, [[:it:Gregorio Comanini|Команини]] и [[:it:Paolo Morigia|Мориџа]], кои ги употребувале термините „шерци, грили и капричи“ (соодветно, „шеги“, „каприци“). {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} Монографијата на Гајгер носи наслов: „Комични слики на Џузепе Арчимболдо“. Гајгер ги сметал делата на уметникот за инверзија, кога грдоста изгледа убава, или, напротив, како срам што ја надминува убавината, забавувајќи го кралскиот клиент. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 32–34. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Слично гледиште искажал и [[Ролан Барт|Барт]], но тој ги сведел делата на уметникот на теорија на јазикот, верувајќи дека основите на уметничката филозофија на Арчимболдо се лингвистички, бидејќи без да создава нови знаци, тој ги мешал со мешање и комбинирање на елементи кои потоа играле улога во иновацијата на јазикот. <blockquote>Арчимболдо зборува двоен јазик, во исто време очигледен и замаглувачки; тој создава „мрморење“ и „глупости“, но овие пронајдоци остануваат доста рационални. Општо земено, единствениот каприц (бизарност) што не му го дозволува Арчимболдо е тоа што не создава апсолутно нејасен јазик... неговата уметност не е лудост. </blockquote>Класификацијата на Арчимболдо како [[Маниризам|манирист]] исто така припаѓа на 20 век, на пример кај Густав рене Хоке во делото „''Светот како лавиринт“'', објавено во 1957 година. Арчимболдо е роден во доцната ренесанса, а неговите први дела биле создадени на традиционален ренесансен начин. Според мислењето на Хоке, во периодот на ренесансата уметникот морал пред сè да биде талентиран занаетчија кој вешто ја имитира природата, бидејќи идејата за ликовната уметност се темелела на нејзиното проучување. [[Маниризам|Маниризмот]] се разликувал од [[Ренесанса|ренесансната]] уметност по тоа што се привлечувал кон „ненатуралистичка апстракција“. Тоа било продолжение на уметничката иновација во доцниот среден век - уметност што отелотворува идеи. Според Г. Хоке, во свеста постои ''concetto'' - концепт на слика или интелектуален прототип. Арчимболдо, почнувајќи од ''concetto'', сликал метафорични и фантастични слики, исклучително типични за маниристичката уметност. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 56–58. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во ''„За грдоста''“ од [[Умберто Еко]], Арчимболдо е опишан како припадник на маниристичката традиција за која е карактеристична „...преференцијата кон аспирацијата кон чудно, екстравагантно и безлично пред експресивна финост“. Според Платоновиот дијалог <nowiki><i id="mwASw">„Тимеј“</i></nowiki>, еден првобител бог го создал Универзумот од хаос со комбинација од четири елементи - оган, вода, воздух и земја, како што го дефинира сеопфатното единство. <ref>Werner Kriegeskorte (2000). Arcimboldo. Ediz. Inglese. Taschen. pp. 58–60. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> Во делата на Т. ДаКоста Кауфман се врши доследно сериозно толкување на наследството на Арчимболдо во контекст на културата од текот на 16 век. Кауфман генерално бил скептичен во врска со припишувањето на делата на Арчимболдо и препознал како несомнени оригинали само четири слики, оние кои биле со потпис на уметникот. Тој го основал толкувањето на текстот од необјавената поема од Џ. Фонтео „Сликата ''Годишни времиња'' и ''четири елементи'' на царскиот уметник Џузепе Арчимболдо“. Според Фонтео, алегориските циклуси на Арчимболдо пренесуваат идеи за величината на царот. Хармонијата во која овошјето и животните се комбинирани во слики од човечка глава ја симболизира хармонијата на царството под доброто владеење на Хабсбурзите. Сликите од годишните времиња и елементите секогаш се претставени во профил, но на тој начин ''Зимата'' и ''Водата'', ''Пролетта'' и ''Воздухот'', ''Летото'' и ''Огнот'', ''Есента'' и ''Земјата'' се свртени еден кон друг. Во секој циклус се забележува и симетрија: две глави гледаат надесно, а две налево. Годишните времиња се менуваат во непроменлив редослед, симболизирајќи ја и постојаноста на природата и вечноста на владеењето на куќата на Хабсбурговците. Политичката симболика, исто така, потсетува на тоа: на сликата на ''Воздухот'' има хабсбуршки симболи - паун и орел, а ''Оганот'' е украсен со синџир од Орденот на Златното руно, чиј голем мајстор според преданието бил глава на владејачка династија. Сепак, тој е направен од кремени и челик. Пиштолите исто така укажуваат на агресивен почеток. Хабсбуршката симболика е присутна на сликата ''„Земја“'', каде што лавовската кожа означува хералдички знак на Бохемија. Бисерите и коралите слични на роговите на цервин во ''Вода'' наговестуваат на истото. {{Sfn|Ferino-Pagden|2007}} <ref>Werner Kriegeskorte (2000). ''Arcimboldo''. Ediz. Inglese. Taschen. p. 44. {{ISBN|978-3-8228-5993-3}}</ref> == Во книжевноста и популарната култура == Откако [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] се здобил со некои од сликите на Арчимболдо, голем број писатели од Шпанија од 17 век започнале да ги бараат неговите дела. Гротескните слики во романот ''[[Дон Кихот|„Дон Кихот“]]'' на [[Мигел де Сервантес]], како што е огромниот вештачки нос, потсетуваат на неговото дело. <ref>{{Наведено списание|last=de Armas|first=Frederick A.|author-link=Frederick A. de Armas|year=2004|title=Nero's Golden House: Italian Art and the Grotesque in ''Don Quijote'', Part II|journal=Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America|volume=24|issue=1|pages=143–71|doi=10.3138/Cervantes.24.1.143}}</ref> Тој се појавува и во делата на Франциско де Кеведо. <ref>{{Наведено списание|last=Levisi|first=Margarita|year=1968|title=Las figuras compuestas en Arcimboldo y Quevedo|journal=Comparative Literature|language=es|volume=20|issue=3|pages=217–35|doi=10.2307/1769441|jstor=1769441}}</ref> Осврнувајќи се на современата латиноамериканска книжевност, првиот и последниот дел од ''„2666'' “ (2008), последниот роман на [[Роберто Болањо]], се однесуваат на фиктивен германски писател по име Бено фон Арчимболди, кој го зема својот псевдоним од Арчимболдо. Сликата со масло на Арчимболдо „''Вода“'' од неговата серија ''„Четирите елементи“'' била искористена како омот на албумот ''„Masque“'' на американскиот рок-група Канзас од 1975 година. == Галерија == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Giuseppe_Arcimboldi_003.jpg|алт=Holy Roman Emperor Maximilian II. of Austria and his wife Infanta Maria of Spain with their children, c. 1563, Ambras Castle| ''[[Максимилијан II (Свето Римско Царство)|Светиот римски цар Максимилијан II од Австрија]] и неговата сопруга Инфанта Марија од Шпанија со нивните деца'', {{Околу|1563}}, замок Амбрас File:The_Lawyer,_possibly_Ulrich_Zasius,_1461-1536,_humanist,_jurist_(Giuseppe_Arcimboldo)_-_Nationalmuseum_-_15897.tif|алт=The Jurist, 1566, Nationalmuseum, Sweden| ''Правникот'', 1566 година, Национален музеј, Шведска File:Bibliotekarien_konserverad_-_Skoklosters_slott_-_97136.tif|алт=The Librarian, 1566, oil on canvas, Skokloster Castle, Sweden| ''Библиотекарот'', 1566, масло на платно, замок Скоклостер, Шведска File:Giuseppe_Arcimboldo_-_The_Waiter_-_WGA0835.jpg|алт=The Waiter, 1574, private collection| ''Келнерот'', 1574, приватна колекција </gallery> == ''Четири годишни времиња'' == <gallery widths="168" heights="210"> File:Giuseppe_Arcimboldo_-_La_Primavera_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Spring, 1563, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Пролет'', <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiacolecciones.com/pinturas/inventario.php?id=0606|title=Arcimboldo, Giuseppe - La Primavera|last=Fernando|first=Real Academia de BBAA de San|work=Academia Colecciones|language=es|accessdate=2020-03-31}}</ref> 1563, Кралска академија за ликовни уметности „Сан Фернандо“, Мадрид File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Summer_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Summer, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Лето'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_-_Les_saisons_-_L'automne.jpg|алт=Autumn, 1573, Louvre, Paris| ''Есен'', 1573, [[Лувр]], Париз File:Arcimboldo_Winter_1563.jpg|алт=Winter, 1563, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Зима'', 1563, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == ''Четири елементи'' == <gallery widths="168px" heights="210px"> File:Arcimboldo_Air_(copy).jpg|алт=Air, c. 1566 (copy), private collection| ''Воздух'', {{Околу|1566}} (копија), приватна колекција File:Giuseppe_Arcimboldo_Fire_Kunsthistorisches_Museum.jpg|алт=Fire, Oil on Wood, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Оган'', масло на дрво, 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена File:Arcimboldo_Earth.jpg|алт=Earth, possibly 1566, private collection, Austria| ''Земја'', веројатно 1566 година, приватна колекција, Австрија File:Arcimboldowater.jpg|алт=Water, 1566, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Вода'', 1566, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Уметничкоисториски музеј]], Виена </gallery> == Дополнително читање == * {{Cite book |editor-last=Ferino-Pagden |editor-first=Sylvia |date=2007 |title=Arcimboldo: 1526–1593 |url=https://archive.org/details/arcimboldo1526150000unse |url-access=registration |location=Milan |publisher=Skira |isbn=978-88-6130-379-9 |oclc=181069711}} * Kaufmann, Thomas DaCosta (2009). ''Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting''. Chicago; London: University of Chicago Press. {{ISBN|9780226426860}}. * [[André Pieyre de Mandiargues|Mandiargues, André Pieyre de]] (1978). ''Arcimboldo: The Marvelous''. New York: Harry N. Abrams, Inc. {{ISBN|0-8109-0689-9}}. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.giuseppe-arcimboldo.org The Complete works by Giuseppe Arcimboldo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231002234059/https://www.giuseppe-arcimboldo.org/ |date=2 October 2023 }} at Giuseppe-Arcimboldo.org * {{IMJ-Collections|first=Giuseppe|last=Archimboldo|access-date=1 September 2016}} * [https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/Arcimboldos-Feast-for-the-Eyes.html# "Arcimboldo's Feast for the Eyes"] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131010064713/http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/Arcimboldos-Feast-for-the-Eyes.html |date=10 October 2013}}), [[Smithsonian (magazine)|''Smithsonian'' magazine]] * ''[https://www.nga.gov/exhibitions/arcimboldo-1526-1593-nature-and-fantasy Arcimboldo, 1526–1593: Nature and Fantasy]''—2010-2011 exhibit organized by the National Gallery of Art; it was later shown at the Palazzo Reale, Milan (2011) {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчимболдо, Џузепе}} [[Категорија:Чешки сликари]] [[Категорија:Австриски сликари]] [[Категорија:Италијански карикатуристи]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Починати во 1593 година]] [[Категорија:Родени во 1527 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] qsgx3i2pf8dgmvgi0buad818mogrd5i 0 1403238 5628705 2026-09-15T09:46:18Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Емануел Лие]] 5628705 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Емануел Лие]] a62irfokd7l6e0xuqojg9ez6kj3n9q4 1 1403239 5628706 2026-09-15T09:46:26Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{СЗР}} 5628706 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1403240 5628708 2026-09-15T09:48:47Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628708 wikitext text/x-wiki '''Ангелина Никола Кочинска''' ({{Роден на|30|август|1900}} во {{Роден во|Магарево}} — {{Починал на|1970}} во {{Починал во|Битола}}) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка во женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == За време на окупацијата живеела во [[Битола]]. Во [[НОД]] учествувала од 1941 година. Во нејзиниот дом се одржувале состаноци на [[СКОЈ]], се чувало оружје, облека, санитарски и илегален материјал. Од 1942 година чувала илегалци и одржувала врска со политичките затвореници во градот. Во мај 1943 година била двапати затворена, а потоа интернирана шест месеци во село [[Железница (Пиринско)|Железница]] Горноџумајско, [[Бугарија]], заедно со двете деца.<ref name=":0" /> По враќањето од интернација, есента 1943 година, ги организирала жените од селото за да плетат топла облека за [[НОВ]] и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочинска, Ангелина}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] mg4q64gbvxyhwp71js7o2g0xb6z7z3f 5628710 5628708 2026-09-15T09:50:57Z Forbidden History 89259 5628710 wikitext text/x-wiki '''Ангелина Никола Кочинска''' ({{Роден на|30|август|1900}} во {{Роден во|Магарево}} — {{Починал на|||1970}} во {{Починал во|Битола}}) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка во женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == За време на окупацијата живеела во [[Битола]]. Во [[НОД]] учествувала од 1941 година. Во нејзиниот дом се одржувале состаноци на [[СКОЈ]], се чувало оружје, облека, санитарски и илегален материјал. Од 1942 година чувала илегалци и одржувала врска со политичките затвореници во градот. Во мај 1943 година била двапати затворена, а потоа интернирана шест месеци во село [[Железница (Пиринско)|Железница]] Горноџумајско, [[Бугарија]], заедно со двете деца.<ref name=":0" /> По враќањето од интернација, есента 1943 година, ги организирала жените од селото за да плетат топла облека за [[НОВ]] и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочинска, Ангелина}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] axn7ro7fbxrmmdogb0qpipwg1s7lkp5 0 1403241 5628713 2026-09-15T09:54:41Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628713 wikitext text/x-wiki '''Васка Кочова''' ({{Роден на|21|декември|1926}} во {{Роден во|Велес}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]], член на [[СКОЈ]] и [[КПЈМ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == Од јуни 1941 година учествувала во [[НОД]] како член на читачка група. Во мај 1942 година станала член на [[СКОЈ]]. Изработувала облека, собирала храна, организирала читачки групи и чувала илегален материјал. Била курир, пренесувала оружје, муниција и партизански материјал, а нејзиниот дом служел како засолниште за партизани. На 31 август 1944 година се приклучила на единиците на [[НОВ]] и [[ПОМ]], борејќи се во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска бригада]]. Била избрана за секретар на [[СКОЈ]] во единицата. Во ноември 1944 година станала член на [[КПМ]] и била делегат на [[Втор конгрес на НОМСМ|II конгрес на НОМСМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочова, Васка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 6urejf9ng0h9aeoofxd7dzbsb49udq2 5628714 5628713 2026-09-15T09:54:55Z Forbidden History 89259 5628714 wikitext text/x-wiki '''Васка Кочова''' ({{Роден на|21|декември|1926}} во {{Роден во|Велес}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == Од јуни 1941 година учествувала во [[НОД]] како член на читачка група. Во мај 1942 година станала член на [[СКОЈ]]. Изработувала облека, собирала храна, организирала читачки групи и чувала илегален материјал. Била курир, пренесувала оружје, муниција и партизански материјал, а нејзиниот дом служел како засолниште за партизани. На 31 август 1944 година се приклучила на единиците на [[НОВ]] и [[ПОМ]], борејќи се во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска бригада]]. Била избрана за секретар на [[СКОЈ]] во единицата. Во ноември 1944 година станала член на [[КПМ]] и била делегат на [[Втор конгрес на НОМСМ|II конгрес на НОМСМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочова, Васка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] f8lg6p4semq21h96zgh9kxpo8csc413 0 1403242 5628720 2026-09-15T10:04:02Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628720 wikitext text/x-wiki '''Севда Кочова''' ({{Роден на|||1919}} во {{Роден во|Лавци (Битолско)}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]], активистка во женското движење и мајка на народниот херој [[Фана Кочовска]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Фана и др.jpg|мини|Фана Кочовска (лево) со соборец.]] Од март 1942 година била опфатена во женска воспитна група. Собирала храна и подготвувала облека за борците во [[НОВ]] и [[ПОМ]]. Во нејзиниот дом престојувале илегалци. Како мајка на партизанка, народниот херој [[Фана Кочовска]], била интернирана од бугарската полиција во [[Свети Врач]], [[Бугарија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочова, Севда}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] bs4l7w2v5c6o8zjgn9wojyx5r8yhxcp 5628779 5628720 2026-09-15T10:42:03Z Forbidden History 89259 5628779 wikitext text/x-wiki '''Севда Кочова''' ({{Роден на|||1919}} во {{Роден во|Лавци (Битолско)}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]], активистка во женското движење и мајка на народниот херој [[Фана Кочовска]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Фана и др.jpg|мини|Фана Кочовска (лево) со соборец.]] Од март 1942 година била опфатена во женска воспитна група. Собирала храна и подготвувала облека за борците во [[НОВ]] и [[ПОМ]]. Во нејзиниот дом престојувале илегалци. Како мајка на партизанка, народниот херој [[Фана Кочовска]], била интернирана од бугарската полиција во [[Свети Врач]], [[Бугарија]].<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Фана Кочовска-Цветковиќ|Фана Кочовска]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочова, Севда}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] pgukgwihbjzashqe6iroypvambj83a9 14 1403243 5628726 2026-09-15T10:18:38Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{Commons cat|Caricaturists from Italy}} [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Италијански хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Италијански уметници|карикатуристи]] 5628726 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Caricaturists from Italy}} [[Категорија:Карикатуристи по националност]] [[Категорија:Италијански хумористи|карикатуристи]] [[Категорија:Италијански уметници|карикатуристи]] 8e50p2w74ionfyc6r2vhedjgukokfzo 14 1403244 5628727 2026-09-15T10:19:58Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{commons cat|Caricaturists by country}} [[Категорија:Карикатуристи| националност]] [[Категорија:Илустратори по националност| Карикатуристи ]] [[Категорија:Хумористи по националност| Карикатуристи ]] 5628727 wikitext text/x-wiki {{commons cat|Caricaturists by country}} [[Категорија:Карикатуристи| националност]] [[Категорија:Илустратори по националност| Карикатуристи ]] [[Категорија:Хумористи по националност| Карикатуристи ]] lz3hgb9q33880rmxiqlct0uqa6nocu4 14 1403245 5628729 2026-09-15T10:22:01Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Хумористи по националност|Француски]] [[Категорија:Француски писатели|Хумористи]] [[Категорија:Француски забавувачи|Хумористи]] [[Категорија:Француски хумор|Хумористи]] 5628729 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Хумористи по националност|Француски]] [[Категорија:Француски писатели|Хумористи]] [[Категорија:Француски забавувачи|Хумористи]] [[Категорија:Француски хумор|Хумористи]] 9gjfdlrmurosdqgpfd72kp4ieo0o73t 14 1403246 5628730 2026-09-15T10:23:09Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{рв|Entertainers from France}} [[Категорија:Французи по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Франција|Забавувачи]] 5628730 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from France}} [[Категорија:Французи по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Франција|Забавувачи]] qpvx82pdj03bzxh55z2nnzqowrvmadm 14 1403247 5628731 2026-09-15T10:24:44Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{рв|Entertainment in France}} [[Категорија:Француска култура]] [[Категорија:Забава по земја|Франција]] 5628731 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainment in France}} [[Категорија:Француска култура]] [[Категорија:Забава по земја|Франција]] ffbu18qmtf96tkfdfv0s2xs900avo0y 14 1403248 5628734 2026-09-15T10:27:11Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{рв|Entertainers from Italy}} [[Категорија:Англичани по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Англија|Забавувачи]] [[Категорија:Британски забавувачи]] 5628734 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from Italy}} [[Категорија:Англичани по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Англија|Забавувачи]] [[Категорија:Британски забавувачи]] 3rnfmtrohve13zmpxrrnv8115lhp53r 5628737 5628734 2026-09-15T10:28:06Z Тиверополник 1815 5628737 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from England}} [[Категорија:Англичани по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Англија|Забавувачи]] [[Категорија:Британски забавувачи]] dsnj4teyiasfhw622nqoay0xlv2eis5 14 1403249 5628738 2026-09-15T10:28:59Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{рв|Entertainment in England}} [[Категорија:Англиска култура]] [[Категорија:Забава во Обединетото Кралство|Англија]] 5628738 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainment in England}} [[Категорија:Англиска култура]] [[Категорија:Забава во Обединетото Кралство|Англија]] hoqv9mc4rm60sdkk03ok6qoq6ky009a 14 1403250 5628739 2026-09-15T10:30:26Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Забава во Англија|Хумор]] [[Категорија:Британски хумор| Англиски]] 5628739 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Забава во Англија|Хумор]] [[Категорија:Британски хумор| Англиски]] deyb0mpy7czb4x4lte1dazx7otremkl 5628743 5628739 2026-09-15T10:32:33Z Тиверополник 1815 5628743 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Забава во Англија|Хумор]] [[Британска комедија и хумор| Англиски]] jx24i8gajhb5v8r24yku9iqch77ijus 5628747 5628743 2026-09-15T10:33:01Z Тиверополник 1815 5628747 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Забава во Англија|Хумор]] [[Категорија:Британска комедија и хумор| Англиски]] sxcy1tsccaw3fce67os4za73fcgsnj8 14 1403251 5628741 2026-09-15T10:31:33Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Забава во Обединетото Кралство|Хумор]] [[Категорија:Хумор по земја]] 5628741 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Забава во Обединетото Кралство|Хумор]] [[Категорија:Хумор по земја]] 15bqdq4cznht9ur0ov08tzfi0xxjq6l 1 1403252 5628746 2026-09-15T10:32:56Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5628746 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 5628748 5628746 2026-09-15T10:33:04Z Jtasevski123 69538 Целосно избришана страница 5628748 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5628752 5628748 2026-09-15T10:33:15Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Себастијан Рене Ленорман]] на [[Разговор:Себастјен Рене Ленорман]] 5628748 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1403253 5628751 2026-09-15T10:33:15Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Себастијан Рене Ленорман]] на [[Себастјен Рене Ленорман]] 5628751 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Себастјен Рене Ленорман]] paea86ke7napghba2ofc9bkhy7jf9az 5628754 5628751 2026-09-15T10:33:24Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Себастјен Рене Ленорман]] 5628754 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 1 1403254 5628753 2026-09-15T10:33:15Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Разговор:Себастијан Рене Ленорман]] на [[Разговор:Себастјен Рене Ленорман]] 5628753 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Себастјен Рене Ленорман]] rng7tznvgj4sl062vbj1dtafe3pa6fr 0 1403255 5628756 2026-09-15T10:33:48Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Себастјен Рене Ленорман]] 5628756 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Себастјен Рене Ленорман]] hbcsl5s20esry0m8tw2bu6pkscg896e 14 1403256 5628773 2026-09-15T10:40:00Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{рв|Entertainers from Russia}} [[Категорија:Руски по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Русија|Забавувачи]] 5628773 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from Russia}} [[Категорија:Руски по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Русија|Забавувачи]] j0ieqfd65e24w3mpcca73pncpi0xty2 5628774 5628773 2026-09-15T10:40:16Z Тиверополник 1815 5628774 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from Russia}} [[Категорија:Руси по занимање|Забавувачи]] [[Категорија:Забавувачи по националност]] [[Категорија:Забава во Русија|Забавувачи]] jqaff5g1idiv9cxkmzwbsi1imfl7qcn 14 1403257 5628778 2026-09-15T10:41:57Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{Катпов}} [[Категорија:Хумор по земја]] [[Категорија:Забава во Русија|Хумор]] 5628778 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Хумор по земја]] [[Категорија:Забава во Русија|Хумор]] myy1mxn45rn5wp75x61cmzbi13ils1v 0 1403258 5628781 2026-09-15T10:43:48Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628781 wikitext text/x-wiki '''Слободанка Кочовска-Лазареска''' ({{Роден на|||1925}} во {{Роден во|Струга}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], активистка во младинското и женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1118}}</ref> == Животопис == Потекнува од семејство активно во [[НОД]]. Од 1943 година започнала со своето активно учество. Ги извршувала сите задачи доверени од партиската организација во градот. Заедно со група девојки учествувала во везењето на македонското знаме пред [[Ослободување на Струга|ослободувањето на Струга]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочовска-Лазареска, Слободанка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 7h37t7nspyg45gcc9nanl8q25arboye 14 1403259 5628789 2026-09-15T10:46:58Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијански маниризам|painters]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|маниристички]] [[Категорија:Маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари|маниристички]] 5628789 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански маниризам|painters]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|маниристички]] [[Категорија:Маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари|маниристички]] lruz4ngwgyeku24uwavqcub6zs8zm85 0 1403260 5628792 2026-09-15T10:48:45Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Анџелика М. Арамбари]] на [[Анхелика М. Арамбари]] 5628792 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Анхелика М. Арамбари]] 55g44od9qs48xxbfks0bwmpf8vhp1ao 14 1403261 5628793 2026-09-15T10:49:31Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Маниризам]] [[Италијански уметнички движења|Маниризам]] [[Категорија:Италија во раниот нов век]] [[Категорија:Италија во 16 век]] 5628793 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Маниризам]] [[Италијански уметнички движења|Маниризам]] [[Категорија:Италија во раниот нов век]] [[Категорија:Италија во 16 век]] 7qsdc1cvyx4lrfkrdts1l4hol704t27 5628795 5628793 2026-09-15T10:49:59Z Тиверополник 1815 5628795 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Маниризам]] [[Категорија:Италијански уметнички движења|Маниризам]] [[Категорија:Италија во раниот нов век]] [[Категорија:Италија во 16 век]] dg970mhnobz48qwvde498amntrmvlmt 5628800 5628795 2026-09-15T10:51:21Z Тиверополник 1815 5628800 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Маниризам]] [[Категорија:Италијански уметнички правци|Маниризам]] [[Категорија:Италија во раниот нов век]] [[Категорија:Италија во 16 век]] qesqi0aphvtgudyxt5vwkwelcxeif5l 1 1403262 5628797 2026-09-15T10:50:11Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5628797 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 14 1403263 5628798 2026-09-15T10:50:27Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Ран нов век по земја]] [[Категорија:Историја на Италија по период|Ран нов век]] 5628798 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Ран нов век по земја]] [[Категорија:Историја на Италија по период|Ран нов век]] prmpsyvd2kq8wjdj3hlbvr5xmv2ap6d 0 1403264 5628799 2026-09-15T10:50:48Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Ајлмер Бурк Ламберт]] 5628799 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ајлмер Бурк Ламберт]] cn6e1toxos2p5pccs03jy2tm4wxe8dm 14 1403265 5628802 2026-09-15T10:53:01Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Category:Италијанска уметност|Правци]] [[Категорија:уметнички правци по земја]] [[Категорија:уметнички правци во Европа]] [[Категорија:Италијански уметници|,уметнички правци]] 5628802 wikitext text/x-wiki [[Category:Италијанска уметност|Правци]] [[Категорија:уметнички правци по земја]] [[Категорија:уметнички правци во Европа]] [[Категорија:Италијански уметници|,уметнички правци]] aa5fx8qp0f00chsxm0xt94pl8krsjad 14 1403266 5628803 2026-09-15T10:54:31Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Уметнички правци| ]] [[Категорија:Историја на уметноста по земја| Movements]] 5628803 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Уметнички правци| ]] [[Категорија:Историја на уметноста по земја| Movements]] 65jxaqtp5qkf6go7r44vgrjhwjak1mn 14 1403267 5628805 2026-09-15T10:59:02Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Историја на уметноста| Земја]] [[Категорија:Културна историја по земја| уметност]] 5628805 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Историја на уметноста| Земја]] [[Категорија:Културна историја по земја| уметност]] 6x47gfwmi5nbjmhuvlwp4x9p4ycoh5r 14 1403268 5628807 2026-09-15T11:00:42Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијански сликари| правец]] [[Категорија:Сликари по период| Италијански ]] [[Категорија:Италијанци по период|сликари ]] 5628807 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански сликари| правец]] [[Категорија:Сликари по период| Италијански ]] [[Категорија:Италијанци по период|сликари ]] q38jtc2w6t3kx4cfzh9d6a96zq57oib 1 1403269 5628809 2026-09-15T11:01:15Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5628809 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403270 5628810 2026-09-15T11:01:40Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Шарлот Џорџија Наст]] 5628810 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Шарлот Џорџија Наст]] ikusbbed2trubf2jvtpli1p5yya73r0 14 1403271 5628815 2026-09-15T11:08:23Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Романтистички]] [[Категорија:Романтистички сликари]] 5628815 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Романтистички]] [[Категорија:Романтистички сликари]] 8edpsncfgqojx8s80fmrw4ohxyn9dt6 0 1403272 5628832 2026-09-15T11:19:32Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628832 wikitext text/x-wiki '''Велика Кочоска''' ({{Роден на|||1909}} во {{Роден во|Боиште}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], активистка во [[Антифашистички фронт на жените|АФЖ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1119}}</ref> == Животопис == Нејзината активност во заднината на [[НОД]] датира од октомври 1944 година во [[Боиште|селото]]. Собирала народна помош и била активна во организацијата на [[АФЖ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочоска, Велика}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] aa8olr6wmrs74b2bm1rckf3w7ne4hs5 14 1403273 5628833 2026-09-15T11:21:20Z Forbidden History 89259 Категорија 5628833 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Боиште]] n0krdo6ansz0szmfl1net7uv3fzymo0 1 1403274 5628838 2026-09-15T11:26:18Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5628838 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1403275 5628840 2026-09-15T11:26:57Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Елизабет Вилер]] 5628840 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Елизабет Вилер]] ebeappu1rhzlawe2ugcxmvkkfzw4kux 0 1403276 5628847 2026-09-15T11:32:22Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628847 wikitext text/x-wiki '''Трена Кочоска''' ({{Роден на|||1903}} во {{Роден во|Беловиште (Тетовско)}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1119-1120}}</ref> == Животопис == Од јуни 1943 година учествувала во [[НОД]] во селото. Нејзиниот сопруг бил организатор на движењето на беловишкиот терен, а таа работела меѓу жените. Во нивната куќа се одржувале илегални состаноци. [[Бугарски окупатор|Бугарската окупаторска полиција]], насетувајќи ја нивната активност, го стрелала нејзиниот сопруг, синот го затворила, а Трена ја изложила на терор.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочоска, Трена}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] d0jmwpe2l6fsoqecyy4ah74lbltse2f 5628853 5628847 2026-09-15T11:34:11Z Forbidden History 89259 5628853 wikitext text/x-wiki '''Трена Кочоска''' ({{Роден на|||1903}} во {{Роден во|Беловиште (Тетовско)}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1119-1120}}</ref> == Животопис == Од јуни 1943 година учествувала во [[НОД]] во селото. Нејзиниот сопруг бил организатор на движењето на беловишкиот терен, а таа работела меѓу жените. Во нивната куќа се одржувале илегални состаноци. [[Бугарски окупатор|Бугарската окупаторска полиција]], насетувајќи ја нивната активност, го стрелала нејзиниот сопруг, синот го затворила, а Трена ја изложила на терор.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Трајко Кочовски]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кочоска, Трена}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] hp5dr4bsq8bolttdxg12lit1dgvxf42 1 1403277 5628850 2026-09-15T11:33:34Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5628850 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1403278 5628852 2026-09-15T11:33:56Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Жан Башело Ла Пиле]] 5628852 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жан Башело Ла Пиле]] iusiphm92wtl3yum6yl14qqohn6drz7 0 1403279 5628855 2026-09-15T11:37:08Z Dtf1978 136779 Превод и приспособување од руската Википедија: [[ru:Special:Permalink/155082655]]; извори и атрибуција; превод со помош на ИИ. 5628855 wikitext text/x-wiki '''Сем Вакнин''' учествува во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“<ref name="npb" /> и е главна тема на документарниот филм „I, Psychopath“ на Ијан Вокер.<ref name="screen">{{cite web |url=https://www.screenaustralia.gov.au/screen-guide/i-psychopath-25779/ |title=I, Psychopath |publisher=Screen Australia |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 1995 година бил осуден во [[Израел]] за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref name="ft" /> Тој е израелски писател.<ref name="times">{{cite web |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |author=Yvonne Roberts |title=The monster in the mirror |publisher=The Sunday Times |date=2007-09-16 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615170145/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |archive-date=2011-06-15 |url-status=dead}}</ref> == Биографија и осуда == Во 1995 година Вакнин бил осуден во Израел за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref>{{cite web |url=https://www.abc.net.au/listen/programs/backgroundbriefing/psychopaths-in-suits-summer-series/3434460 |title=Psychopaths in Suits summer series |publisher=Australian Broadcasting Corporation |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |author=Adrian Tempany |title=When narcissism becomes pathological |publisher=Financial Times |date=2010-09-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912173615/http://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |archive-date=2016-09-12}}</ref> Во 2007 година „The Sunday Times“ објавил дека Вакнин живеел во [[Скопје]] со сопругата Лидија.<ref name="times" /> == Документарни филмови и поткаст == === Narcissist’s Playbook === Вакнин учествувал во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“ на Марк Висенте, објавен во 2026 година.<ref name="korektiv" /><ref name="npb">{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/ |title=Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included |publisher=Breaking Chains LLC |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Според описот на авторите, филмот го истражува нарцизмот преку интервјуа со учесници кои зборуваат за сопственото однесување, стручњаци и лица кои преживеале насилство.<ref>{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/pages/about-the-film |title=About the Film |website=Narcissist’s Playbook |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На филмот му е посветена четвртата сезона на поткастот „The Storyteller: Narcissist’s Playbook“ на новинарката Ајла Тракер.<ref>{{cite web |url=https://audioboom.com/channels/5114189-the-storyteller-narcissist-s-playbook |title=The Storyteller: Narcissist’s Playbook |website=Audioboom |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил дека филмот и поткастот содржат обвинувања од жени за сексуално насилство од страна на Вакнин и за погрешно претставување на неговите професионални квалификации.<ref name="korektiv" /> Вакнин ги отфрлил обвинувањата. Во објавениот одговор, тој исто така тврдел дека исказите во прво лице употребени во филмот биле демонстрации преку играње улоги или описи на мислите на нарциси и психопати, извадени од контекст.<ref name="response">{{cite web |url=https://narcissistic-abuse.com/rebuttal |author=Sam Vaknin |title=Sam Vaknin: Setting the Record Straight |website=narcissistic-abuse.com |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === I, Psychopath === Вакнин е главна тема на австралискиот документарен филм „I, Psychopath“ (2009), во режија на Ијан Вокер.<ref name="screen" /> Филмот го следи патувањето на Вакнин, неговата сопруга Лидија и режисерот кај стручњаци за испитување на личноста на Вакнин.<ref>{{cite web |url=https://www.idfa.nl/en/film/ef72ae42-6fa3-4018-a225-6578de2ec808/i-psychopath/ |title=I, Psychopath |publisher=International Documentary Film Festival Amsterdam |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во интервју за „The West Australian“ во 2010 година, Вокер зборувал за тешките психолошки последици од работата со Вакнин и го опишал неговото однесување како манипулативно.<ref>{{cite web |url=https://thewest.com.au/entertainment/tv/psycho-ng-ya-217700 |author=Helen Crompton |title=Psycho |website=The West Australian |date=2010-03-25 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Egomania === Вакнин учествувал во документарниот филм „Egomania“ на телевизискиот канал Channel 4 (2007).<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2007/feb/06/broadcasting.tvandradio |author=Sam Wollaston |title=Last night’s TV |website=The Guardian |date=2007-02-06 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> == Настава и професионален статус == Во октомври 2017 година Академијата за психологија и педагогија при Јужниот федерален универзитет најавила циклус предавања на Вакнин, „Теорија на личноста во психологијата“, претставувајќи го како гостински професор.<ref>{{cite web |url=http://app.sfedu.ru/node/927 |title=Сэм Вакнин с курсом лекций «Теория личности в психологии» |publisher=Академия психологии и педагогики ЮФУ |date=2017-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915204404/http://app.sfedu.ru/node/927 |archive-date=2024-09-15}}</ref> Во април 2018 година универзитетот го најавил следниот модул од циклусот, повторно нарекувајќи го гостински професор.<ref>{{cite web |url=https://sfedu.ru/press-center/news/55872 |title=Сэм Вакнин прочтёт 4 модуль курса лекций «Теория личности в психологии» |website=Южный федеральный университет |date=2018-04-02 |language=ru |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2024 година Универзитетот на Југоисточна Европа објавил дека Вакнин е назначен за гостински професор за да предава предмети од психологијата и економијата.<ref>{{cite web |url=https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |title=Prof. Sam Vaknin is appointed to lecture as a visiting professor at SEEU |publisher=South East European University |date=2024-09-26 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004043319/https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |archive-date=2024-10-04 |url-status=dead}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил одговори од универзитетите според кои наставата била неплатена. Според изданието, во одговор до новинарката Ајла Тракер, Јужниот федерален универзитет негирал дека Вакнин бил негов професор и навел дека во 2017 година одржал неплатени предавања. Според истиот извештај, Универзитетот на Југоисточна Европа навел дека неговата наставна работа била без надомест (pro bono), траела еден семестар — од септември до декември 2024 година — и не била продолжена. Универзитетот не го признавал како лиценциран психолог или психотерапевт.<ref name="korektiv">{{cite web |url=https://korektiv.mk/видео-жени-го-обвинуваат-советникот-н-2/ |author=Петар Клинчарски |title=ВИДЕО: Жени го обвинуваат советникот на Груевски – Сем Вакнин дека е сексуален предатор и лажен психотерапевт |website=Коректив.мк |date=2026-09-14 |language=mk |access-date=2026-09-15}}</ref> Во своите материјали за медиумите, Вакнин се претставува како професор по клиничка психологија и деловно управување, поврзан со CIAPS.<ref>{{cite web |url=http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |title=Media Kit and Press Room |website=narcissistic-abuse.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213013912/http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |archive-date=2026-02-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во објавениот одговор, Вакнин тврди дека никогаш не изјавил дека има академска диплома по психологија; за докторската титула што ја наведува тврди дека е од областа на физиката.<ref name="response" /> == Публикации и медиумска дејност == По ослободувањето од затвор, Вакнин објавувал материјали за нарцизмот на интернет.<ref name="ft" /> Вакнин објавувал статии за економски и политички прашања во „Central Europe Review“; архивата на изданието содржи негови текстови за Балканот и постсоцијалистичките земји.<ref>{{cite web |url=http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |title=Author Archive: Sam Vaknin |website=Central Europe Review |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921070937/http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |archive-date=2011-09-21 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во текст на United Press International од октомври 2002 година е наведен како виш деловен дописник на агенцијата.<ref>{{cite web |url=http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |author=Sam Vaknin |title=Commentary: The morality of Child labor |website=United Press International |date=2002-10-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20050825154104/http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |archive-date=2005-08-25 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 2021 година списанието „MEL“ објавило текст за неговиот видеоканал за нарцизмот и за пристапот што го предлага под името „Cold Therapy“.<ref>{{cite web |url=https://melmagazine.com/en-us/story/sam-vaknin-youtube |author=Ian Lecklitner |title=They Say Narcissism Is Untreatable. This Narcissist Is Giving It a Try Anyway |website=MEL Magazine |date=2021-11-04 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2025 година списанието „New York“ објавило дека неговиот канал на [[YouTube]] имал 419 илјади претплатници.<ref>{{cite web |url=https://nymag.com/intelligencer/article/diagnosed-narcissists-npd-disorder-coaching-hustle-influencers-tiktok-youtube.html |author=Owen Long |title=They’re Narcissists, and They’re Proud |website=New York |date=2025-09-10 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На 15 септември 2026 година, на страниците на неговиот канал на YouTube и профилот на [[Instagram]] биле прикажани заокружени бројки: 453 илјади претплатници на YouTube и 68,3 илјади следбеници на Instagram.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/@samvaknin |title=Prof. Sam Vaknin |website=YouTube |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/narcissismwithvaknin/ |title=Prof. Sam Vaknin (@narcissismwithvaknin) |website=Instagram |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во август 2026 година „The Independent“ го цитирал Вакнин во текст за потеклото на нарцизмот.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/naricissism-genetic-parenting-npd-b3036337.html |author=Charlotte Cripps |title=Are narcissists born or made? The answer might surprise you |website=The Independent |date=2026-08-24 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Публикации === Вакнин ја напишал книгата „Malignant Self Love: Narcissism Revisited“, на која, според „The Sunday Times“, почнал да работи во затвор.<ref name="times" /> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.imdb.com/title/tt1407219/fullcredits/ „I, Psychopath“] на IMDb. {{DEFAULTSORT:Вакнин, Сем}} [[Категорија:Израелски писатели]] pil9c2ws3ldgd4ugrdm1hzacxrc6rfd 1 1403280 5628857 2026-09-15T11:38:14Z Dtf1978 136779 /* Извори и превод */ ново заглавие 5628857 wikitext text/x-wiki == Извори и превод == Статијата е приспособена од руската верзија наведена подолу, со задржување на наведените извори. Разграничени се обвинувањата, извештаите на изворите и одговорот на Вакнин. Добредојдени се дополнителни веродостојни извори и забелешки за сразмерноста на покривањето. При преводот помогна јазичен модел на вештачка интелигенција. Уредникот што го објавува текстот ја задржува одговорноста за него и за почитувањето на правилата на Википедија. Изворна верзија: [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Вакнин,_Сэм&oldid=155082655 руска Википедија, верзија 155082655]. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 13:38, 15 септември 2026 (CEST) 61vlwgbnzljnc91hxoqlp20n4nqb114